Briançon

**Briançon** ( e' parlar vesin vialan) (*Briançon* en francés), es una comuna occitana dau Daufinat dins lo departament dels Auts Aups e la region Provença-Aups-Còsta d'Azur..

## Geografia

Imatge:Place forte Briançon.jpg|La pòrta de Pinairòl e l'ancian colombier militari vistes despuèi la ciutadèla de Briançon.
Imatge:Vauban briancon enceinte.JPG|Plaça fòrta de Briançon.
Imatge:Briancon croix toulouse pano.jpg|Briançon despuèi la *Crotz de Tolosa**: vista de la ciutadèla construcha sus un verrolh glaciari de la vau glaciària de Clarèia, faiçonat per lo modelat glaciari.


Briançon es situat au jonhent de las vaus de Durença, e de Guisana e Cervèireta, sus un varrolh glaciari. A 1.326 mètres d'altitud, es la vila mai auta de França. Es tanben reputaa per èsser la segonda en Euròpa, après Davos en Soïssa. La larja vau de Durença dorbrís cap au nòrd, per lo còl de Montginebre, las pòrtas d'Itàlia e, au sud, cap a Gap e Provença.

Per la rota, Briançon es desservida per la RN 94 en venent de Gap e en direccion d'Itàlia via lo pas de Montginebre ( m), per la RD 1091 (ex-RN 91) en venent de Grenòble via lo còl de l'Autaret ( m). La vila se situa pereu sus l'ais istoric daus grands còls dels Aups (los còls de Galibier e d'Isoard son totes pròches de la vila), ais rotièr entre Niça e lo lac Leman.

Per la via ferraa, la gara de Briançon es lo terminus de la linha en venent de Marselha Sant Charles. Projectat dempuèi la fin dau sègle XIX  e regularament tirat daus cartons, un tunèl ferroviari sota lo còl de Montginebre permetriá de perseguir la linha cap a Itàlia (Ors) e aital metre en connexion dirècta Marselha e Turin.

Briançon es situat a  de la frontièra italiana, a  de Sestrieras, a  de Bardonescha (gara TGV), a  d'Ambrun, a  de Barcilona de Provença e de Saint-Jean-de-Maurienne, a  de Pineròl, a  de Turin e a  de Grenòble.

Briançon es famosa per sa vila vièlha. La plaça fòrta es constituida d'un dispositiu considerable imaginat per Vauban e realizat en particular per Tardif, director de las fortificacions de Daufinat, e Negre: en mai de la classica cencha de fortificacions qu'enròda lo centre vila, los enginhaires an installat de nombrós fòrts sus las montanhas a l'entorn amb la tòca de prevenir una invasion venent d'Itàlia. 

Es tanben una estacion d'esquí apertenent al domeni de Sèrre Chavalier creaa en 1941 sul site de Chantamerle.

### Comunas limitròfas
**dins le [[canton de Briançon Nòrd]]*:Vau dels Prats;
**dins le [[canton de Briançon Sud]]*:Cervèira, Le Puei Sant Andrieu, Le Puei Sant Peire e Lo Vialar e Sant Prancaci;
**dins le [[canton del Monastièr]]*:Sant Chafrei

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luòc:
### Vila
* **Briançon** - *Brigantium*; *Brigantio*; *Brigantione*; *Bricantio*; *Brigantio*; *Brigantium*; *Virgantia castellum*; *Βριγάντια*; *Brigiani*; *Βριγάντιον*; *Municipium Brigantinensis*; *Briancione* en 739; *Brianzonum* en 1053; *Castrum Brianzoni* en 1070; *Brianzonensis castri* en 1073; *Briancio* en 1084; *Brianzo* en 1098; *Briancio* en 1101; *Brianzo* en 1105; *Briancionum* en 1120; *Brianzonium* en 1147; *Brienzonum* en 1170; *Brienzu* en 1183; *Briençon* al sègle XII; *Brianço* al sègle XII; *Briansonum* en 1221; *Brianzon* en 1226; *Burgum Brianczonii* en 1228; *Briancho* en 1231; *Brianchonum* en 1265; *Castellania de Brianczone* en 1345; *Brienson* en 1395; *Burgum Brianczonii* en 1476.

### Quartiers
En gras, fòrmas atestaas, e precedidas d'un asterisc, fòrmas supausaas.

* Les Baisses - *Les Baisses* en 1539.

* Balpin  - *Bellum pinum* en 1377; *Belpin* en 1539.

* Les Bracs - *Al Brac* en 1347.

* ***[Lo] Brutinèl**** (fr *Le Brutinel*) - Podium Brutinelli* en [[1385]]; *Podium Brutinellum* en [[1415]]; *Podium Brutinelli* en [[1437]].

* Les Cayres - *Las Cayras* en [[1539]].

* Chalcouste - *Charecoste* en [[1539]].

* ***Champcolomb**** (fr *Champ-Colomb*) - *Campum Columbi* en [[1381]]; *Champ Columb* en [[1539]].

* ***[Lo] Champmotet**** (fr *Chamoutet*) - *Campum Motheti* en [[1344]]; *Champ Motet* en [[1539]].

* La Chanal - *Chanaleta* en [[1344]].

* ***L'Òrt Alhaud**** (fr *L'Artaillaud*) - *Ortus Allaudus* en [[1358]]; *L'Ort Alhaud* en [[1539]].

* Le Clot-de-Boulin - *Bollini* en [[1390]]; *Territorium Bollinorum* en [[1390]].
* Le Clot-des-Bernes - *Clot dals Bernos* en [[1383]].
* Le Coin-de-Maïs - *Le Cayre ou Coin de mays* en [[1539]].
* Le Combannal - *Le Serre de Combana* en [[1539]]
* ***La Comba Bonòt**** (fr *La Combe-Bonot*) - *Cumba Bonot* en [[1377]]; *Comba Bonot* en [[1390]]; *Combe Bonot* en [[1539]].
* ***Comba Morand**** (fr *Combe-Morand*) - *Combe Morand* en [[1539]].
* ***La Comba Prima**** (fr *La Combe-Prime*) - *Combe Pryme* en [[1539]]
* ***La Condamina**** (fr *La Condamine*) - *Condamayna* en [[1390]]; *Condamini* en [[1398]]; *La Condemyne* en [[1539]]; *La Condamyne* en [[1539]]; *Les Condemines* en [[1539]].
* Cote-Blanche
* La Croix-du-Frêne
* La Croix-Marche
* Le Cros
* L'Échallon
* L'Esplanade du Château
* Les Fontètes
* Forcinelle
* La Fournerotte
* Les Gorges
* ***Lo Gai**** (fr *Les Guayt*) - *Serre dal Gay* en [[1539]].
* Les Iscles
* La Lioure
* Les Mallins
* La Montée-de-Sainte-Catherine
* La Mulatière
* Les Mures
* Les Pézères
* Pierre-Grosse
* Le Pilon
* La Queyra
* Les Raymondières
* Les Sagnes
* Serre-d'Ampeyre
* Serre-de-Balpin
* Serre-de-Romagne
* Serre-Ginieis
* Serre-Janvier
* Le Serre-Paix - *Serrum aypays* en [[1344]]; *Serrum reypaysium* en [[1377]]; *Serre eypais* en [[1539]]; *Serre eypoux* en [[1539]].
* ***Lo Temple**** (fr *Le Temple*) - *Templum* en [[1344]]; *Le Temple* en [[1539]].
* ***Las Traversas/Travèrsas**** (fr *Les Traverses*) - *La Traverse seu al Costas* en [[1539]].


===Masatges===
* ***Leotaud**** - *Les Leothauds* en [[1539]].
* ***Lo Mas de Blais/Blasi/Blai**** (fr *Le Mas-de-Blais*) - *Masum de Blaysio* en [[1344]]; *Les Maisons de Blays* en [[1539]]; *Le Mas de Blaye* (sens data)
* ***Lo Mas dau Chais**** (fr *Le Mas-des-Chaix*) - *Domos Chaysias* en [[1344]]; *Domos Chayssiorum* en [[1381]]; *Le mas des Chays* en [[1539]]; *Le mas dal Chays* en [[1539]]

===Escarts===

===Chalets===
* ***Poèt-Aulanhièr**** (fr *Poët-Ollagner*) - *Poët Ollagnier* en [[1539]]; *La montagne de Poët Ollagnier* en [[1539]].

===Autres===

===Nòtas de toponimia===
Segon los toponimes en *dal* e non *del'', es probable que los briançonés ditz "dau" per dire "de lo", coma o fan los locutors vesins dau Vialar. Una grafia totjorn "dal" es mens probable.

## Istòria
Dau 12 de mai de 1343 fins al 4 d'agost de 1789, Briançon èra la capitala de la Republica daus Escartons. En aiquela epòca, la vila es dirigia per una assemblaa e tres cònsols.

## Administracion

## Demografia

## Economia
## Luòcs e monuments
vignette|Vista d'una rengueta de façadas au ras de la vila vièlha (costat oèst), long daus barris.

## Personalitats liadas ambé la comuna

## Veire tanben

## Liames extèrnes

## Nòtas