Björn Borg

**Björn Borg** (idem **Björn Rune Borg** per l'estat civil suedés, nascut a Södertälje, ran Estocòlme lo 16 de junh de 1956) es un jogaire de tennis suedés ara retirat, ex numèro 1 mondial e considerat per totòm demest los campions màgers de l'istòria del sieu espòrt.

## Vida e carrièra

### Las victòrias

Ganhèt **[[11]]** torneges del Grand Slam o Grand Chelèm, *[[6]]* còps Roland-Garros en 1974, 1975, 1978, 1979, 1980 e 1981, *[[5]]* còps ***adereng*** Wimbledon, recòrd de l'istòria per çò qu'es dels torneges ganhats de seguit, en 1976, 1977, 1978, 1979 e 1980.

Foguèt tanben venceire del Masters, *2* vegadas, en 1979 e 1980, e *primièr* del ranking o classament de l'ATP - Associacion dels Jogaires de tennis Professionals , en 1980 e 1981.

Obtenguèt per son país, qu'èra lo primièr còp per Suècia, la Copa Davis en 1975.

### Los adversaris

Sos adversaris mai famoses e pinhastres, remirables sovent, mas pr'aquò pas totjorn fairplays (e d'unes que i aguèt lo se chafrèron *Ice-borg*, d'unes autres *Ice Man*, o l' *Extraterrèstre* (sic lo grand jogaire romanés tan talentuós coma coquin e badinaire Ilie Nastase) , amb un fum de mesprètz dins lo ton, en bocas, per molts, e los *" jornalistas "* beles primièrs (mas susquetot amb fòrça despièch, que los mediòcres, li n'agrada pas cap lo pur gèni...), foguèron los nòrd-americans Jimmy Connorse John McEnroe, lo chèc Ivan Lendl, l'argentin Guillermo Vilas e l'italian Adriano Panatta (lo sol que ganhèt contra el a París, dos còps, en 1973 e 1976, dins los torns preliminars).

### Un desplaser màger

Poguèt pas jamai ganhar l'US Open que lai arribèt 4 còps en finala (en 1976,1978,1980 e 1981) nimai l'Australian Open que son melhor resultat ailai foguèt un tresen torn en 1974.

### La retirada

Se retirèt ***sobte*** en 1983, sens aclarar cap las rasons d'aicesta decision, d'un biais estonant e susprenent assatz, quand èra encara lo numèro 2 del ranking de l' ATP. 

Aviá sonque 27 ans.

Una certa lassièra tanplan o pòt explicar. D'efièch, aviá començat la siá carrièra subre d'ora, a l'edat de 15 ans, en Copa Davis.

De qu'unas annadas puèi, temptèt un retorn timidòt a la competicion pr'aquò, mas aprèp una partida "tèst" perduda contra lo catalan Jordi Arrese, en 1991, a l'Open de Montcarles, renoncièt definitivament, aprèp una ultima darrièra desfacha en finala a Moscòu, contra lo jogaire rus Alexandre Volkov, en 1993. 

Lo problèma màger per el *es*, *èra* qu'aviá perdut un pauc, just un pauc mas èra ben pro, las qualitats qu'èran las siás de per abans.

## Lo bilanç

S'èra agut ganhats en total ***64*** torneges oficials ATP, *100* amb las exibicions, çò es *36* de mai en torneges de participacion limitada o d'invitacion...) en simple (que demest eles ***11*** de Grand Slam e *5* finalas perdudas) mai *4* en dobles sul circuit mondial.

La siá primièra victòria s'escasèt a l'Open de Nòva Zelanda, a Auckland, en genièr de 1974, e la darrièra a Genèva, en Soïssa, dins lo Martini Open, en setembre de 1981.

Es tanben una de las caracteristicas de la siá carrièra que, fin finala, ne foguèt pro corta, sonque **8 annadas de vertadièra activitat** al cim del tennis mondial, quand d'unes autres que i a, li ne cal *12* o *15* ans o mai, per se fargar un palmarès, una carrièra, una fama, una plaça al solelh mondial.

Un espet dels màgers foguèt la siá victòria al Roland-Garros de 1980, **sens pèrdre un sol set**.

Se capitèt pas jamai de véncer a Nòva York, las siás ajustas esportivas amb Jimmy Connors e John McEnroe demòran çaquelà demest las pus acarnassidas e remirablas de l'istòria del tennis mondial. 

Tanben ne son de destriar ambedoas las siás finalas de Wimbledon contra John McEnroe, la primièra ganhada, en 1980, e la segonda, perduda (aprèp **41 victòrias adereng**, recòrd del torneg) en 1981.

## Los '''recòrds'''

Los recòrds detenguts per Björn Borg, levat los citats çai-sus, son:

*  - De 27 torneges de Grand Slam jogats, ***[[11]]*** ganhats, çò es un percentatge de 41%, recòrd masculin de l'Èra Open.

Lo recòrd absolut, femenin, es lo de l'australiana Margareth Court-Smith que de **29** torneges jogats, ne ganhèt **24** (82%).

*  - Un ratio de **141 victòrias per sonque 16 desfachas** (totjorn en Grand Slam), çò es 89,8%., davant Jimmy Connors (82,6%), John McEnroe ( 81,5%), André Agassi (80,9%) e l'alemand Boris Becker (80,3%) pels jogaires retirats, e Roger Federer (87,5%) e Rafael Nadal (85,7) pels jogaires encara en activitat.      

*  - Lo nombre d'annadas seguidas a ganhar en Grand Slam, entre 1974 e 1981, çò es **8**, a egalitat amb Pete Sampras (1993-2000).

Per çò que del nombre de victòrias en Grand Slam se tracha, es *4en*, detràs Roger Federer **(16)**, Pete Sampras **(14)** e l'australian Roy Emerson **(13)**.

## Lo sieu jòc
La qualitat extrèma del sieu jòc de fons de cort, lo sieu passing, lo sieu revèrs de doas mans, el lo drechièr, la siá e tant excepcionala percepcion visuala, lo sieu retorn de servici folzejaire e assassin, mas tot parièr lo sieu desplaçament (lateral mai que tot mas aprenguèt lèu-lèu a montar a la ret, que se ganha pas 5 còps Wimbledon sens o far...), e malgrat un fisic rasonable mas pas cap excepcional (1m.82, 72 k, en las siás annadas melhoras...) amb çaquelà una condicion fisica espectaclosa tostemps, ne faguèron lo **sol jogaire de l'istòria tota del tennis** fins ara a poder obténer, d'un biais simultanèu o quasi, 5 triomfs a Wimbledon e 6 a Roland-Garros, çò es sus de **[[superfícias de jòc]]**, la tèrra batuda e la tepa, gaireben **[[incompatiblas]]** e del tot opausadas, diferentas, antagonicas gaireben, e que demandan de qualitats pro particularas caduna, quand de campions coma lo nòrd-american Pete Sampras poguèt pas jamai ganhar a París, e lo soís Roger Federer se deguèt esperar pacientós que pacientós, aprèp 3 finalas perdudas davant lo catalan malhorquin en Rafa Nadal, 2009 per o capitar.

## La question inutila...

Saber se ne foguèt el o pas lo melhor jogaire de l'istòria del tennis es un problemòt segondari... parlan per el sos resultats, sos recòrds e sas performàncias, lo sieu palmarès.

E lo sieu biais per lo s'abastar.

## Bibliografia
* 

* Björn Borg...: *The Björn Borg Story*, Chicago, H.Regnery Co., 1975  (en anglés)
* Eugene L. Scott: *Björn Borg, my Life and Games*, Nòva York, edicions Simon & Schuster, 1980 (id)

## Documents audiovisuals
* 
** Gil de Kermadec & Michel Mattei: ***[[Histoire du tennis]]***:
* I /  *[[La Légende du Grand Chelem]]*

1. Les Fondations;
* II / *[[La Légende du Grand Chelem]]*

2. Le Jeu et les Joueurs;
* III / *[[La Légende du Grand Chelem]]*

3. Tennis et Spectacle;
* IV / *[[L'Ère de l'Open]]*

4. Le Tennis et l'Argent,

***[[4 caissetas VHS]]***, amb comentari dich per en Jean-Paul Loth (blanc e negre & color, 54' + 53' + 54' + 52'), FFT/ACES PRODUCTION, MAGIC MOVIES, França, 1992  (en francés)

## Vejatz tanben

## Ligams extèrnes
** 
*    Espaci en Björn Borg sul sit oficial ATP
*    Perfil d'en Björn Borg per la BBC
*    Club de suporteires d'en Björn Borg
*    ''Björn Borg per sempre...''
*    La companhiá de mòda Björn Borg... 
## Ligams videografics
* 

* http://www.youtube.com

** sus **[[YouTube]]**... mai de *[[2230]]* documents subre en **[[Björn Borg]]** en picar coma clau *[[Björn Borg]]*

## Nòtas & referéncias