Gigantomaquia

De **Gigantomaquias**, literalament « combats entre Gigants » (del grèc ancian , de , « Gigant », e , « batalha »), son d'episòdes corrents de las cosmogonias, coma dins la mitologia grèga, amb la Titanomaquia.
[drecha|vinheta|308x308px|[Dionís combatent un Gigant pendent la Gigantomaquia, pelikè atic de figuras rojas, v.&nbsp;460 AbC., Lovre]]

## Lo mite grèc
[esquèrra|vinheta|388x388px|Las Moiras tuant Agrios e Toas, detalh de frisa de la Gigantomaquia del Grand Altar de Pergama, II Abc., musèu de Pergama ([Berlin)]]

### Las causas de l'afrontament
Zèus, venceire de la Titanomaquia, embarrèt los Titans dins le Tartar. Gèa, lor maire, se mòstra otrajada e declara la guèrre als dieus de l'Olimp. Envia sos filhs, los Gigants, al combat.

### Los preparatius
L'agression de Gèa se debana pas jus après l'afrontament. Zèus pòt donc s'i preparar. Coma lo-os Gigants  essent immortals fàcia la dieus, Zèus s'unís a Alcmèna e engendre Héraclès.

Gèa fa levar una èrba fasent sos enfants invisibles al vejaire dels umans e immortals jos lors còps. Avertit de situacion, Zèus empacha Elios (lo Solelh), Selenèa (la Luna) e Eòs (l'Auròra) de se levar abans que descobrisca desperel l'èrba als efièch magics.

### L'afrontament
[drecha|vinheta|322x322px|[Poseidon afrontant Polibotes, anòra de col atic de figuras negras del Pintre de la Balançadoira, v.&nbsp;540-430 AbC., Lovre]]
Lo camp de batalha se situís aquí ont demoran los Gigants, es a dire la Flegra (« tèrra ardenta »). Los caps son Eurimedon, Alcoonèu e Porfirion.

Los dieus assemblats subisson un primièr assalt. Los Gigants s'avançan brandissent d'entòrchas fachas de troncs de garrics e en catapultant de pics e de ròcs.

* Agrios es tuat per las Moiras armadas de lors maçugas de bronze.
* Alcionèu es tuat per Eracles. Lo gigant essent immortal sonque sus sa tèrra natala, Eracles lo traïna luènh de sa patria e lo trauca d'una de sas flèchas empoisonadas.
* Alpos es tuat per Dionís.
* Aristèu es lo sol a subreviure mercé a Gèa que lo transforma en coleoptèr.
* Clitios es brutlat per las entòrchas infernalas d'Ecat o pel fèrre caufat d'Efèst.
* Damisos es lo mai rapid dels gigants qu'es tuat per Eracles.
* Egeon es abatut per las flèchas d'Artèmis.
* Encelad desèrta lo camp de batalha, Zèus l'espotís li projetant l'illa de Sicília ont demora emprisonat. Son alen de fuòc sortís de l'Etna.
* Efialtes es anientat d'una flècha dins cada uèi e una flècha en plen còr, una lançada per Apollon, l'autra per Eracles.
* Eurimedon cap dels gigants, es enviat al Tartar per Zèus.
* Euritos es tuat per Dionís ajudat de son tirs.
* Gration es abatut per las flèchas d'Artèmis.
* Ipolit es terrassat per Ermès coronat del casco d'Ads que fa invisible, la cunèa.
* Mimas es sevelit per Efèst sota una massa de metal en fusion que demora presonièr (lo Vesuvi) ont Arès lo tua de sas mans.
* Molios es tuat per Elios, son sang versat fa naícer l'èrba magica Molí.
* Milinos es vencut pel rei dels dieus,  Zèus, en Crèta.
* Pallas es tuat per Atea, que l'aclapa jos un ròc e Eracles lo tua; la divesa l'escorja e se vista de sa pèl coma d'una armadura.
* Pelorèu afronta Dionís.
* Fetios es tuat per Era.
* Polibotes es enterrat per Poseidon que li lança un troç de l'illa de Cos que ven una novèla illa : Nisiros.
* Porfirion tocat d'una flècha d'Eròs assag de violentar Era. Zèus lo folzeja e es tuat d'una flecha empoisonada lançada per Eracles.
* Toas es tuat per las Moiras armadas de lors maçugas de bronze.

D'autres gigants coma Astreos, Oplodamos, o Otos son tuats pendent la batalha.

## Vejatz tanben

* Cosmogonia
* Gigant (mitologia grèga)
* Gigant (mitologia nordica)

## Fonts primàrias

* Claudian, *Gigantomaquia* (fragments).

## Bibliografia

* Francis Vian, *Répertoire des gigantomachies figurées dans l'art grec et romain*, Paris, Klincksieck, 1951, 136 p., 70 pl.
* Francis Vian, « La guerre des Géants devant les penseurs de l'Antiquité », *Revue des études grecques*, tome 65, fascicule 304-305, janvier-juin 1952, Paris, les Belles lettres, p. 1-39, lire en ligne.
* Francis Vian, « La guerre des Géants. Le mythe avant l'époque hellénistique », *L'Année sociologique*, 3e série (1952), Paris, 1955, .

## Nòtas e referéncias
https://mythologica.fr/grec/geant.htm