Gavet de la Conca

**Gavet de la Conca** es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha, al Palhars Jusan.

## Toponimia
Aransís, Sant Miquel e Sant Cristòfol de la Vall, Sant Martí de Barcedana son de l'ancian municipi d'Aransís, Sant Salvador de Toló, Toló, Mata-solana, Merea e Perolet son de l'ancian municipi de Sant Salvador de Toló, Gavet de la Conca, Fontsagrada e Sant Serni son de l'ancian municipi de Sant Serni.
### Aransís
Lo nom es atestat en 1359 *Arentis* (legir *Arencis*).
*Aransís* es un derivat del basc *arantze*, *arantza* (e variantas), « espina », ambe un sufixe que se tròba tanben dins Beixalís, Norís, Ovís, Arcalís, Estaís, lòcs d'aquel airal pirenenc .
### Sant Miquel de la Vall
Dit *la Vall* [la 'baʎ]. Una fòrma d'un document de 1084, *Valinies*, sembla de se referir a aquel vilatge. Benlèu supausar un **Valisnes*, **Valle Is(o)nense* sincopat, a partir de Isona . Meteissa « val » (puslèu depression), se se pòt dire que Sant Cristòfol de la Vall e Sant Martí de Barcedana.
### Sant Martí de Barcedana
Las fòrmas ancianas son : *Sti. Stephani q. voc. Sarga... Sti Martini in Valle Cirsatana* en 893, *Sti. Martini q. est in Valle Circitana* en 930, 966: *eccl. Sti. Martini in Valle Sisitana* en 966, 1163: *Gerrensi monasterio — eccl. S. P. de Gavet et S. Martini de Valle Cirritani* [legir *Cirsitani*] en 1163.
L'etime seriá *Vallem ceresetanam*, derivat de *ceresetum*, « cereireda », > *Valcersdana* (sincòpa) > *Barcelsdana* (metatèsi) > *Barcesdana* > *Barcedana*. O, ambe una sincòpa diferenta *Valcersedana* > *Valcisidana* (la grafia de 966), per *-cese-*(falsa latinizacion en *-i-* de *-e-*) .
### Toló
Las fòrmas ancianas son : *in collo de Tolo... ante Tolo* en 973, *Tolo* al sègle X o XI, *Tolan* (error probabla) en 1053-71, *Tholono* en 1071, *Tholonio* en 1078, *Tolo* en 1126, 1188-89, 1205, *apud Tolon* en 1183, etc. I a en Catalonha d'autres lòcs d'aquel nom atestats al primièr millenari. 
I a una semblança aparenta ambe Tolon, qu'èra çaquelà *Telo*, *Telonis*. I a tanben un autre lòc *Le Toulon* a un km de Periguers, que seriá ligat a un dieu fonticòla *Telo*, *-onis*. I a pas d'impossibilitat per *Toló*, estant que l'assimilacion *e-ó* > *o-ó* es correnta dins los parlars catalans e *Toló* poiriá èsser un nom d'aiga, en relacion ambe aquel dieu fonticòla, d'origina sorotaptica (vocabulari de Joan Coromines : la civilizacion dels camps d'urnas o *Urnenfelder*, considerada sovent coma un estadi arcaïc de l'espandiment celtic al segond millenari). Mès justament i a pas de fòrma anciana en *Te-*, çò que daissa sa plaça a una etimologia ibèrobasca, confòrma al paisatge toponimic de l'airal e, d'autra part, a la lista Toluges, Tolosa, Tolba, Tolustre, Tolzó, que permet pas de decidir clarament.

### Mata-solana
*Mata*, de sens prèp de l'occitan, representa de petits elements de bòsques e de bartas . *Mata-solana* es una mata expausada al sud.
### Merea
La prononciacion es [me'reja] o [me'rea] (transposicion de la grafia de l'autor). S'explica per lo resultat del latin **merĭdia*, varianta de *meridies*, « sèsta, prangièra », qu'a donat per exemple *mereig* en catalan [per l'evolucion fonetica, cal remembrar que lo catalan nòrd-occidental e una granda part del gascon son dins l'airal de *pui* e de *poi*, sense *-g*]. Merea es a un punt
ont la val, situada entre doás montanha, tomba al Nòrd; lo vent de Nord, donc, refresca constantament Merea. Merea es donc çò qu'apèlan en catalan un amor(r)iador, un lòc adeqüat per i acampar lo bestiar a las oras de calor .
### Perolet
Sembla un doble diminutiu de Pere, coma Peiroton en occitan.
### Gavet
La prononciacion es [rriw ga'βet], [rriw de ga'βet], [lo rriw ga'βet], [ga'βet] (lo vilatge). Las fòrmas ancianas son *Gavet* en 893, *de Gaveto* en 930, *rigo Gaveti* en 966, *in flumine Gaueto* en 973, etc.
Es un nom de riu e lo nom del vilatge es posterior e ven del nom del riu. L'etime ven de la rasic idronimica preromana **gab-*, coma **Gabarus* > *Gàver* (Estaràs), los gaves de Bearn, mès sense *-aro-*. La finala *-et* no ven de *-etum*, pr'amor que no i a cap fòrma en *-d-*, mès puslèu de *-ittu* (o tanben *-ectu*) .

### Fontsagrada
Atestat *Font Sagrada* en 1359. *Fontsagrada* e *Fontsanta* son de cristianizacions de las fonts sagradas dels pagans, vodadas a les nimfes aquaticas .
### Sant Serni
Representa lo nom latin de sant *Saturninus*, per l'intermediari del francés vièlh *Saernin* > *Sèrni*.

## Istòria
Format dels ancians municipis de Aransís, Sant Salvador de Toló e Sant Serni, units en 1970.

## Nòtas