Pinus pinaster

Lo **pin maritim**, **pin marin** o **pinastre ** (*Pinus pinaster*), es una espècia de conifèrs de la familha de las pinacèas. Es a vegada confondut amb lo pin blanc o lo Pin brutia.

## Descripcion
esquèrra|vinheta|Ritidomas del pin maritim.
esquèrra|vinheta|Pinha mascla de pin maritim
esquèrra|vinheta| Pinha femna de pin maritim

### Aparelh vegetatiu
Es un arbre que pòt aténher 30&nbsp;m de naut (mai sovent entre 20 a 30&nbsp;m), que ven madur vèrs 40 o 50 ans e que pòt viure fins a 500 ans.

La rusca, gris pale pels subjèctes joves, ven rogenca puèu rogenca-negra amb l'edat. Espessa, se marca amb los ans e los ritidomas forman de grandas escatas. La camba del pin maritim es « flexuosa  »: presenta de corbaduras en diferents sens.

Las agulhas, espessas e regdas, son gropadas per dos (*geminadas*). Lor seccion transversala es en forma semicirculària. Mesuran de 10 a 20 cm de long, son persistantas, de color verd sorn e lusentas. La basa de las doas agulhas bessonas es enrodada per une gana. Venon marron al morrir, puèi cason. Se descompausan pro lentament e forman una mana lièch al pè de l'arbre.

Los arbres joves an une forma pro regulara, conica. Los mai vièlhs, esbrancats a la basa, an un tufet mai dispersat, una cima irregulara, puslèu plana e espandit.

L'enrasigament es d'en primièr cabussant, puèi orizontal.

### Aparelh reproductor
Aquesta espècia es monoïca; los organs reproductors apareisson vèrs 6 a 8 ans après la semenada. Son de pinhas masclas o femnas, mas presents ambedoas sul mèsme individú. La florason a çò nòstre se debana en abil o mai.

Las pinhas masclas de 20 a 22 mm de long son ovoïdas, escatadas, de color brun-iranjat al madur. Se forman a la base dels brots longs de l'anada e produson una granda quantitat de pollèn jaune, escampilhat pel vent (planta anemogama). Unas annadas, i a tan de pollèn que cai dels arbres, que semblan plòure las granas jaunas. Aqueste fenomèn es se pòt nomenar « pluèja de sofre ».

Las pinhas femnas se forman dins la zona de la corona superiora dels rams. Pichona e discrètas al començament, se transforman un còp fecondadas (mai sovent al començament de lor segonda annada) en còns gaireben sessils de 10 a 18 centimètre de long. Tant que demoran sus l'arbre, aquesta pinha es oblonga, lusissenta e de color rogenca puèi brun-rós. Las escatas pòrta su lor costat extèrne una mena d'escut un pauc sortissent, carenat e espés.

La dobertura de las escatas libèra de granas negras de forma ovala e leugièrament aplanidas de 8 millimètres de long e de 3 a 5 millimètres de largor. Son dotadas d'una aleta tres còp mai longa que la grana que permet la disseminacion per anemocoria. Lo pes de mila granas es de 30 a 70 gramas. La germinacion de las granas s'amaga après dos a tres ans.

### Melhoracion genetica
Dempuèi 1960, l'INRA trabalha a la melhoracion genetica del pin maritim per obténer d'arbres avent una melhora rectitud de camba e creissença.

Dempuèo 2012, de vergièrs de granas de tresena generacion (VF3) son productius. Aquesta melhoracion genetica contribuiguèt a aumentar la productivitat mejana del pinhadar de las Lanas dempuèi las annada 1960. Lo rendiment triplèt en 50 ans passant de 4,8 m3/ha/an en 1960 a 15 m3/ha/an en 2015 amb una rectitud melhorada de 40 %. Rendiment tanben melhorat per la fertilizacion fosfatada a la plantacion e en remandada a 3-4 ans, lo contraròtle de la vegetacion adventici e dels aclariment precòces e mai raprocadas.

## Espandiment e abitat
Lo pin maritim es originari del Bacin mediterranèu. Considerat coma espècia invasiva dins unees païses (Africa del Sud, Austràlia, Chile...).

## Istoric
En Occitània, jol vam de l'agronòma de França François Jules Hilaire Chambrelent, fòrça pins maritims foguèron plantats dins las Lanas de Gasconha al sègle XIX. Los objectius èran multiples: assanir lo sól paludenc, téner las dunas, e produire un arbre de renda per una populacion avent a l'epòca pauc de fons de revengut.

## Cultura
Le pin maritima agrada una exposicion en plen solelh, dons un sòl ordinari mas sempre non calcari (espècia calcifuga; la preséncia de calcari dins lo sòl provòca una cloròsi).

Presenta una bona adaptacion als sòls acids (podzòls, sables dunaris) e paures (espècia oligotròfa), veire a l'idromorfia (pels individús aquitans); agrada los sòls prigonds, plan drenats, que la creissença es mai rapida.

Lo pin maritim exigís de precipitacions annalas de 800-1000 mm. Tolèra de temperaturas passant 40 ° C pendent un periòde long mas agrada pas los fregs rigoroses e duradisses (Zona USDA 7-10).

### Problèmas fitosanitaris
Lo polipòr del pin (*Heterobasidion annosum*) es una mycòta racinària que provòca la mortalitat del pin maritim a totes las edats.

Los estenografs, pesolhs e las torçairas de tijas fan tanben damatge del Pin maritim. Aquesta espècias es tanben la cibla de la processionària del pin e de la *Matsucoccus feytaudi*.

Introduch accidentelament al Portugal en 1999, un nematoda originari d'America del Nòrd (*[[Bursaphelenchus xylophilus]]*) fa tanben fòrça degalhs pels boscs dels païses, plan pauc de pins essent resistants. Son arribada en França, naturalament via l'insècte vector o per escasença via los transpòrts de fusta, es prevista per 2025 (50 % probable).

Los fulhats (coma lo chêne tausin) tenon un ròtle important per la biodiversitat mas tanben un ròtle fondamental de proteccion del bosc de produccion de pin maritim contra los insècte e las malautiás. Cal notar pasmens que lo beç es sensible au *[[fomes]]* e que lo tremble es vector del rovilh causat per *[[Melampsora]]*.

### Expleitacion en silvicultura
vinheta|Fusta de pin maritim.
Correspond a la produccion de fusta d'òbra amb 3 a 4 aclariments realizats entre 10 e 30 ans daissant un pòblament final d'unas 300 tijas/ha per una edat d'expleitacion compresa entre 35 e 50 ans. Las diferentas estapas son las seguentas:

* Annada 0: Netejatge de la parcela e plantacion amb apond d'engrais superfosfat
* 2 ans: Desgatjament manual
* 5 ans: Discatge/reconflatge engrais
* 12 ans: Desbosigament n° 1
* 12-15 ans: Primièr aclariment - Talh de 50 estèris/ectara. Après intervencion en talh: Desbosigament n° 2
* 18-22 ans: talh de 70 st/ha. Après intervencion en aclariment: Desbosogament n° 3
* 25-28 ans: talh de 90 st/ha. Après intervencion en aclariment: Desbosigament n° 4
* 33-35 ans: talh de 140 st/ha.
* 40 ans: talh ras - Talh de 350 st/ha

#### La reboscada

* La plantacion representa 80 % de las reboscadas. S'utiliza mai sovent per aquò de plants de 6 meses, plantats a de densitats inicialas de 1100 (4,5 m × 2 m) a 1400 plants/ha (4 m × 1,8). Fa mai aisit e redusís los entretens (avida rapida; mens d'aclariment) e lo poblament obtengut es omogenèu.
* La semenada representa 20 % de las reboscadas, puslèu sus lanas secas e mesofilas. Cal saber que 2 a 3 kg de granas per ectara faràn al mens 10 000 plants/ha. Es donc necessari de preveire un o dos aclariments abant la setena annada (a 3 ans d'edat puèi a 6 ans) per manténer la densitat a unas 1200 tijas/ha.

La plantacion es ara largament preferida a la semenda que 1 ectara de semenada pren 3 kg de granas es a dire 45 000 granas. E 45 000 granas semenadas donan 40 000 plants, es 30 ectaras de bosc que seràn reboscat per plantacion puslèu d'un ectara par semenada dirècta.

#### Fertilizacion e entreten
Los resultats de l’ensag de Berganton confirman l’efièch benefic d’una fertilizacion fosfatada (65 kg/ha de superfosfat) portada a l’installacion d’un poblament de pin maritim seguit  d'una autra 11 ans (110 kg/ha de P2O5). A l’edat de 34 ans, se constata de ganhs de 25 % sul volum total de fusta obtenguda. La fertilizacion fosfatada enforça la rigiditat de l’arbre mas cal evitar l’apond d’azòt qei favorizarà subretot lo desvolopament de la massa foliària e aumentarà la
presa al vent d’ont las corbaduras, casudas, trencadas.  La vegetacion del pin maritim es pro rapida; buta de 30 à 40 cm de long cada annada.

Cal preveire l'entreten de las interlinhas entre la segonda e la quatriena annada puèi cada 5 ans, per exemple abans una intervencion silvicòla.

#### Aclariments
Lo primièr aclariment se debana entre 10 e 15 ans segon la densitat del poblament e la qualitat del luòc, quand la circonferéncia mejana es compresa entre 40 e 60 cm. Se lèva alara de 25 a 50 % del nombre de tijas. Cal preveire d'enclauses d'expleitacion per de poblaments installats amb d'interlinhas de mens de 4 m (talh sistematica d'1 linha sus 5) o per de poblaments eissits de regeneracions naturalas.

Los aclariments seguents se realizan quand lo cobèrt se tampa, çò que correspond a una creissença en circonferéncia de 15 a 20 cm entre 2 talhs, es a dire un interval de temps de 5 a 10 ans segon la densitat del poblament de la qualitat de l'estacion. A cada passatge, se lèva mens de 40 % del nombre de tijas. Mai sovent, 3 a 4 aclariments son necessaris.

#### Esbrancatge
Aquesta intervencion es recomandada per la produccion de fusta de qualitat dins los poblaments mai vigoroses presentant un nombre sufisent d'arbres de tria (mai de 400 t/ha).

Se realiza:

* Sus al mens 3 m de naut e al mens 600 arbres/ha quand la circonferéncia mejana es de 40 cm (abans lo primièr aclariment).
* Puèi es possible a 5,5 m minim sus al mens 400 arbres/ha quand la circonferéncia mejana atenh 55 cm per un objectiu de produccion de fusta d'òbra de nauta qualitat.

#### Talh ras
L'edat e la dimension d'expleitacion son foncion de las qualitats dels luòcs e dels objectius economics del silvicultor.

Aqueste modèl de silvicultura deu permetre la culhida d'arbres d'environ 1,2&nbsp;m3 entre 35 e 50 ans, amb una densitat finala d'unes 300 tijas/ha en Lanas de bona fertilitat o 250 tijas/ha en lanas secas.

## Utilizacions

### Proprietats farmacologicas
[vinheta|Culhida de saba de pin maritim près de [Nazaré (Portugal)|Nazaré al Portugal]]
Los borrons d'aqueste pin e l'esséncia venet de sas agulhas son a vegada utilizats per la preparacion de siròps, de tisanas e de pastilhas contra la tós.Un estudi eslovac paregut en mai 2006 mostrèt que prene cada jorn 1 mg/kg de picnogenòl, una molecula extracha de la rusca de pin maritie, reduisiriá significativament los simptòmas du treble del deficit de l'atencion amb iperactivitat

### Expleitacion industriala
En Aquitània, lo pin a un pes economic indiscutable, amb 30 000 emplecs dirèctes, rendent un ganh equivalent a aqueste dels vins de Bordèu. Mas declina de contunh d'en primièr a causa de la concurréncia dels produchs petrolièrs e tanben de la concurréncia de la fusta d'importacion (Nòrd de l'Euròpa, Siberia…).

#### Resina
Lo pin maritim èra expletat pels resinhèrs dempèi 2000 ans mas subretot dempuèi 1860 per culhir la resina dins las Lanas de Gasconha. Los principals produchs realizats a partir de la resina del pin maritim son la terebentina e la colofònia.

La culhida de la resina a gaireben desapregut d'Occitània ara ont lo pin maritim es utilizat subreto per sa fusta.

#### Fusta de renda
Pendent l'expleitation forestièra, la fusta presa per talh de Pins maritims es destriada en foncion de la dimensions e de critèris qualitatius, e categorizat:

* La fusta d'òbra ven de la pertida inferiora de la camba de l'arbre copat en bilhas. Es gardat pels usatges nòbles per far de postam, bigas e contraplacats
* La fusta d'industria ven de las partidas inutilisablas coma fusta d'òbra a causa del pichon diamètre, de mancas (tòrts, noses, fendilhas o crètas). S'utiliza en industrias de trissatge que dona la matèria essenciala per realizar de panèls de particuls o de pasta de papièr.

Quand s'utiliza coma fusta de caufatge, se lèva sovent la rusca per demenir son odor de resina.

## Classificacion e sistematica

### Descripcion de l'espècia e sinonimes
Aquesta espècia èra nomenada *Pinus maritima* Mill. e l'es encara dins unas publications, pasmens s'aquesta denominacion es obsolèta.

### Sosespècias

* *Pinus pinaster*
** *Pinus pinaster* subsp. *hamiltonii* (Ten.) Villar; Pin maritim, Pinastre;
** *Pinus pinaster* subsp. *pinaster* ?.
** *Pinus pinaster* subsp. *renoui* (Villar) Maire, endemic d'Africa del Nòrd, classificada per l'UICN coma espècia en dangièr.

## Nòtas e referéncias

## Ligams extèrnes

* Referéncia ITIS : ''Pinus pinaster'' Soland., non Ait. (fr) (+ version anglaise (en))
* Referéncia GISD : <small>espèce</small> ''Pinus pinaster'' Ait. (en)
* Referéncia Flora of China : ''Pinus pinaster''  (en)
* Referéncia FloraBase (Australie-Occidentale) : <small>classification</small> ''Pinus pinaster''  (en)
* Referéncia <span class="lang-en" lang="en">Tree of Life</span> Web Project : ''Pinus pinaster'' (en)
* Referéncia Catalogue of Life : ''Pinus pinaster''  Aiton (en)
* Referéncia Tela Botanica (France métro) : ''Pinus pinaster''  Aiton, 1789 (fr)
* Référence Tela Botanica (La Réunion) : ''Pinus pinaster''  Aiton (fr)
* Referéncia NCBI : ''Pinus pinaster'' (en)
* Referéncia UICN : <small>espèce</small> ''Pinus pinaster'' Aiton, 1789 (en) (consulté le 30 mai 2015)
* Referéncia GRIN : <small>espèce </small>''Pinus pinaster''  Aiton (en)