Alcatraz

**Alcatraz** o l**'illa d'Alcatraz** es una illa situada dins la baia de San Francisco. L'illa a agudas divèrsas foncions mas es subretot coneguda per per aver albergat una prison federala.

A l'ora d'ara, l'illa, considerada coma un site istoric, es administrada pel servici dels pargues nacionals : lo National Park Service. Los visitaires pòdon accedir a l'illa dempuèi San Francisco amb un batèl ibrid, lo trajècte es gerit per una sola companhiá.

## Istòria
### Abans 1769
Las primièras personas que visitèron l'illa foguèron los pòbles qu'arribèron entre  e  annadas abans nòstre sègle. Los dos màgers grops que visquèron a l'entorn de la baia foguèron los *Miwok* per la partida nòrd de l'illa, e los *Ohlone*.

Los usatges recents de l'illa per aquela populacion son de mal reconstituir. Los istorians pensan que s'utilizèt coma campament e coma airal per reculhir de noiridura coma los uòus d'aucèls. Aquela illa foguèt tanben utilizada coma luòc de bandiment pels membres tribals que respectavan pas las leis tribalas.

Quand los primièrs explorators espanhòls arribèron en 1769, mai de  personas vivián encara a l'entorn de la baia de San Francisco.

### Fortalesa militara & preson

Lo 5 d'agost de 1775, lo lòctenent espanhòl Juan de Ayala descobriguèt la baia de San Francisco e passèt un fum de setmanas dins la baia per ne far una mapa. Nomenèt l'illa .

En decembre de 1859, una fortalesa militara foguèt construcha per l'armada americana, puèi se construguèt un far sus l'illa per ajudar los milièrs de batèls de la baia; foguèt capitat lo 1 de junh de 1854.

L'armada americana comencèt de mandar de soldats dins la fortalesa que serviguèt tanben de preson militara tre lo començament de las annadas 1860. Puèi l'illa foguèt oficialament utilizada solament coma preson militara en 1907.

En 1915 l'armada tornèt nomenar l'illa en "Pacific Branch, U.S. Disciplinary Barracks" abans de tampar la preson militara en 1933.

### Preson federala

L'armada abandonèt l'illa per ne far una preson civila pendent l'annada en 1934. Lo burèus de las presons foguèt alara la causida de convertir la preson militara en un penitencièr civil de nauta seguretat. Alcatraz venguèt lèu la mai populara preson de l'istòria dels Estats Units d'America.

36 presonièrs foguèron implicats dins dins 14 diferents ensages d'escap. 23 òmes foguèron trapats, 6 foguèron tuats, 2 foguèron negats, 5 desapareguèron.

A la debuta de  1963, lo general Attorney Robert Kennedy comandèt la tampadura de la preson, los darrièrs presonièrs sortiguèron de l'illa lo 21 de març de 1963.

### Ocupacion indiana
thumbnail|"Indians benvenguts, territòri indian"

D'indians d'America, de mai d'una tribú tornèron dins l'illa en novembre de 1969 un pauc abans Thanksgiving e revendiquèron l'illa coma "Indian Land" (territòri indian). Foguèt un messatge politic per protestar a prepaus de la situacion de los indians d'America.

L'unitat dels indians foguèt l'element principal de la capitada del movement. La tòca foguèt d'establir un centre cultural indian sus l'illa. Un de mai coneguts indians foguèt Richard Oakes, un jove estudiant *Mohawk*. Los mèdias l'aguèron designat coma lo cap del movement, a la debuta de 1970 sa nòra Yvonne moriguèt a la seguida d'una casuda sus l'illa. Richard Oakes quitèt l'illa pauc de temps après aquel eveniment e l'ocupacion indiana comencèt de pèrdre en intensitat.

L'ocupacion durèt 18 meses, pr'aquò l'interès de l'ocupacion pel public comencèt de demenir un còp Richard Oakes partit. Lo site foguèt voidat en junh de 1971.

Dempuèi aquel eveniment, cada annada d'indians de totas las tribús tornan sus l'illa pel Thanksgiving Day e pel Columbus Day per commemorar l'eveniment.

### Pargue nacional
En 1972, lo Congrès american decidiguèt de crear un pargue nacional e pel primièr còp se dobriguèt l'illa al public en octobre de 1973. Mai de  personas la visitèron la primièra annada. A l'ora d'ara, cada annada mai d'1,3 milions de personas la visitan, siá mai de  personas per jorn. L'illa es venguda un luòc important de torisme de la vila de San Francisco amb de visitas guidadas e de botigas per crompar divèrses objèctes relatius a l'istòria de l'illa.

## Referéncias