open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Illa Charcot

L’**Illa Charcot** es una illa situada a l'oèst de la Peninsula Antartica e de l'Illa Alexandre. Descubèrta en 1910 per l'expedicion francesa de Jean-Baptiste Charcot, es nomat en onor de Jean-Martin Charcot. L'illa a una longor de 50 km per una largor de 40 km. Es cubèrta de glaç.

## Liames intèrnes

* Antartida.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Illa Pèire Ièr

L’**Illa Pèire I** es una illa volcanica situada dins la Mar de Bellingshausen au larg d'Antartida. Descubèrta en 1821, l'illa es la cima d'un volcan bloquier de ponch caud que sa cima aganta  m d'altitud. De ròcas datant de  a  ans e una abséncia d'erosion importanta dins lei partidas autas suggerisson una activitat recenta.

## Liames intèrnes

* Antartida.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Dependéncia de Ross

thumb|right|Dependéncia de Ross.

La **Dependéncia de Ross** es una region d'Antartida, definida coma lo sector compres entre lei longituds 160° E e 150° O, qu'es revendicada per Nòva Zelanda. Coma leis autrei revendicacions territòrialas, es actualament gelada dins lo quadre dau Tractat d'Antartida.

## Liames intèrnes

* Barriera de Ross.
* Tractat d'Antartida.

## Bibliografia

* **[[anglés|(en)]]** Malcolm Templeton, *A Wise Adventure : New Zealand and Antarctica, 1920-1960*, Victoria University Press of Wellington, 2000.

## Nòtas e referéncias
Krill

[thumb|right|[Krill antartic (*[[Euphausia superba]]*).]]

Lo **krill** es un ensemble d'au mens 85 espècias de pichons crustacèus de l'òrdre deis *[[Euphausiacea]]* presents dins leis aigas oceanicas frejas. Pòdon formar d'eissames de plusors quilomètres. Norridura de basa de plusors espècias animalas (balenas, fòcas, calamars, peis...), constituïsson amb lo fitoplancton un element centrau dei cadenas alimentàrias marinas. Pasmens, dempuei la fin dau sègle XX, lo krill es menaçat per leis efiechs dau rescaufament climatic, de la pollucion e de la pesca destinada a alimentar lei norrigatges de peis.

## Liames intèrnes

* *[[Euphausiacea]]*.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Tetis (ocean)

[thumb|right|[Laurasia (au centre), Gondwana (en bas) e Tetis (en bas a drecha) i a 200 Ma.]]

**Tetis** es un ocean disparegut qu'existiguèt de 250 a 55 milions d'ans. Situat entre Gondwana e Laurasia, sa sarradura comencèt i a 91 milions d'ans quand lei massas continentalas africanas e indianas inicièron sa migracion vèrs lo nòrd en direccion d'Eurasia. La Mar Mediterranèa es lo darrier vestigi important d'aquel ocean.

## Liames intèrnes

* Gondwana.
* Laurasia.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Laurasia

[thumb|right|Laurasia (au centre), [Gondwana (en bas) e l'ocean Tetis (en bas a drecha) i a 200 Ma.]]

**Laurasia** es un paleocontinent eissit de la fragmentacion de Pangèa durant lo Mesozoïc. Se fragmentèt a son torn fa 65 milions d'ans amb la dubertura de l'Ocean Atlantic e donèt naissença a l'America dau Nòrd e a Eurasia.

## Liames intèrnes

* Gondwana.
* Pangèa.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Tectonica

La **tectonica** es la branca de la geologia qu'estúdia leis estructuras geologicas coma lei cadenas de montanhas ò lei bacins sedimentaris. Es liada a la tectonica dei placas. Es devesida en plusors sosdisciplinas coma la neotectonica que s'interèssa ai fenomèns recents e encara actius ò la microtectonica qu'estúdia de sistèmas d'una talha anant dau millimètre au mètre.

## Liames intèrnes

* Placa tectonica.
* Tectonica dei placas. 

## Bibliografia

* **[[francés|(fr)]]** Jean-Luc Bouchez e Adolphe Nicolas, *Principes de tectonique*, De Boeck Supérieur, 2018.
* **[[anglés|(en)]]** C. E. Bond e H. D. Lebit, *Folding and Fracturing of Rocks: 50 Years of Research since the Seminal Text Book of J. G. Ramsay*, vol. 487, Geological Society of London, 2020.

## Nòtas e referéncias
Bacin Argeroprovençau

[thumb|right|Carta de la [Mar Mediterranèa amb lo Barcin Argeroprovençau (a senèstra).]]

Lo **Bacin Argeroprovençau** es lo bacin occidentau de la Mar Mediterranèa. Es situat entre la Peninsula Iberica, Occitània, Corsega, Sardenha e Magrèb. Es principalament compausat d'un plan abissau situat entre  e  m de prefondor qu'es lo vestigi dau fons oceanic dau paleoocean Tetis.

## Liames intèrnes

* Mar Mediterranèa.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Depression (meteorologia)

thumb|right|Representacion d'una depression sus una carta meteorologica.

Una **depression** es, en meteorologia, una zòna sarrada de pression atmosferica pus febla que lei regions vesinas. Es ansin sovent amb una meteo instabla car la demenicion de la pression atmosferica favoriza la formacion de corrents d'aire ascendents qu'entraïnan la formacion de nívols e de precipitacions. De mai, lei massas d'aire an tendància de se dirigir vèrs lei depressions, çò que pòu engendrar de vents violents. Coma per leis anticiclòns, existís de depressions mai ò mens permanentas que tènon un ròtle centrau dins la meteorologia mondiala en causa de son influéncia sus la circulacion atmosferica.

## Definicion

D'un biais generau, existís dos tipes de depressions :
* lei depressions termicas son eissidas d'un rescaufament locau fòrça important que se mantèn en plaça a la superficia terrèstra. Aquò entraïna un rescaufament de l'aire que vèn alora mens dens. Aqueu tipe de depression es generalament liat au raionament solar. Dins un cas classic, se forma donc au començament dau jorn e disparéis au començament de la nuech. Dins aquò, dins de regions caudas (desèrt...), pòu aver un caractèr quasi permanent. En causa de son origina locala, l'intensitat de la depression demenís amb l'altitud.
* lei depressions dinamicas son entraïnadas per la circulacion atmosferica ela meteissa. D'efiech, dins certanei cas, aquela circulacion mèna a la destenduda de massas d'aire e, donc, a la formacion d'una zòna de bassa pression. Au contrari de la depression termica, l'intensitat de la depression dinamica aumenta amb l'altitud.
Una partida dei depressions observadas per lei meteorològs son congreadas per lei dos fenomèns. Dins aqueu cas, son dichas depressions termodinamicas.

## Annèxas

### Liames intèrnes

* Anticiclòn.
* Ciclòn.
* Circulacion atmosferica.
* Meteorologia.

### Bibliografia

### Nòtas e referéncias
Vardar (vent)

Lo **vardar** es un vent freg que bofa dins la region de Tessalonica a partir de la vau de Vardar.

## Liames intèrnes

* Vardar.
* Vent.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Anticiclòn

thumb|right|Imatge satellit d'un anticiclòn.

Un **anticiclòn** (var. **anticiclon**, **anticiclone**, **anticiclòne**) es, en meteorologia, una zòna sarrada de pression atmosferica pus auta que lei regions vesinas. Es ansin sovent associada amb una meteo estable car lei pressions autas favorizan la dispersion dei nívols e l'abséncia de precipitacions. De mai, coma lei massas d'aire se desplaçan puslèu vèrs lei zònas de bassa pression, lei vents son sovent febles au centre deis anticiclòns. Coma per lei depressions, existís d'anticiclòns quasi permanents que tènon un ròtle centrau dins la meteorologia mondiala en causa de son influéncia sus la circulacion atmosferica.  

## Definicion

D'un biais generau, existís dos tipes d'anticiclòns :
* leis anticiclòns termics se forman quand una massa d'aire subís un refrejament important. Aquò entraïna sa contraccion e aumenta donc la densitat de particulas. Aqueu tipe d'anticiclòn s'obsèrva principalament dins lei regions polaras onte lo refrejament pòu menar a de temperaturas fòrça bassas. Se la pression pòu i agantar de valors importantas, l'espessor d'un tal anticiclòn es sovent febla.
* leis anticiclòns dinamics on entraïnadas per la circulacion atmosferica ela meteissa. D'efiech, dins certanei cas, aquela circulacion mèna a la contraccion de massas d'aire e, donc, a la formacion d'una zòna de pression auta. Au contrari de l'anticiclòn termic, l'aumentacion de pression s'estend sovent dins lei jaç superiors de l'atmosfèra.
D'anticiclòns pòdon èsser engendrats per lei dos fenomèns. Dins aqueu cas, son dichs anticiclòns termodinamics.

## Annèxas

### Liames intèrnes

* Ciclòn.
* Depression.
* Meteorologia.

### Bibliografia

### Nòtas e referéncias
Frònt (meteorologia)

[thumb|right|[Fotografia d'un frònt.]]

Un **frònt** es, en meteorologia, una superficia de discontinuitat estenduda que separa doas massas d'aire aguent de proprietats fisicas diferentas (temperatura, pression, umiditat, etc.). Lo concèpte es aparegut au començament dau sègle XX dins lei trabalhs dei meteorològs per descriure lo comportament de l'atmosfèra dins lei latituds dau nòrd de l'Ocean Atlantic (formacion e desplaçament dei nívols, dei precipitacions, dei depressions e deis anticiclòns). La meteorologia modèrna considèra desenant lei frònts coma una simpla consequéncia dei fòrças a l'origina de la meteo mai, en causa de lor aspècte practic, lei frònts son totjorn fòrça utilizats e representats sus lei cartas meteorologicas.

## Liames intèrnes

* Meteorologia.

## Bibliografia

* **[[francés|(fr)]]** Service météorologique du Canada, *MÉTAVI : L'atmosphère, le temps et la navigation aérienne*, Environnement Canada, 2011.

## Nòtas e referéncias
Glèisa Ortodòxa Còpta

thumb|right|Crotz ortodòxa còpta amb l'inscripcion « Jèsus Crist, lo fiu de Dieu ».

La **Glèisa Ortodòxa Còpta** es una Glèisa antecalcedoniana e autocefala. De rite ortodòx, fa partida de l'ensemble dei Glèisas dei tres concilis. Centrada en Egipte, recampa 15 a 20 milions de fidèus e son cap es lo papa d'Alexàndria. Sa liturgia inspira tanben la Glèisa Ortodòxa Etiopiana.

## Istòria

La formacion de la Glèisa Còpta es una consequéncia dei tensions qu'opausava lei caps orientaus de la Glèisa de l'Empèri Roman ai sègles IV e V apC. D'efiech, en 451, lo concili de Calcedònia condamnèt lo monofisisme promòugut per lo patriarca Dioscòr I d'Alexàndria per limitar lo desvolopament dau Patriarcat de Constantinòble. Aquò entraïnèt una division prefonda dins la Glèisa car la màger part dau clergat egipcian refusèt de se sometre. En despiech dei persecucions organizadas per certaneis emperaires, lo problema foguèt jamai reglat e lei tensions religiosas afebliguèron la dominacion romana dins la region.

Au sègle VII, lei còptes acceptèron ansin ben la conquista aràbia car obtenguèron la libertat de practicar liurament son culte. De mai, leis impòsts impausats per lei sobeirans musulmans èran pus febles. Coma lei musulmans pagavan pas d'impòsts, lei conversions foguèron pauc encoratjadas fins a la presa dau poder per lei Mamelocs. A la fin de l'Edat Mejana, la Glèisa Còpta comencèt donc de declinar en causa de persecucions novèlas. Aquò durèt fins au sègle XVII e un movement de renaissença que permetèt de tornar estructurar la Glèisa.

En 1959, la Glèisa Ortodòxa Etiopiana, que despendiá totjorn de la Glèisa d'Alexàndria, venguèt autocefala. Aquò entraïnèt una gròssa pèrda de fidèus car lo cristianisme ortodòx es la premiera religion dau país. Uei, la Glèisa Còpta continua de faciar de discriminacions e de persecucions en Egipte. Dins aquò, sembla totjorn recampar 10 a 15 % de la populacion egipciana. En parallèl, de comunautats importantas se son implantadas en America dau Nòrd, en Austràlia, en França e en Alemanha.

## Annèxas

### Liames intèrnes

* Concili de Calcedònia.
* Cristianisme.
* Monofisisme.
* Ortodoxia.
* Patriarcat d'Alexàndria.

### Bibliografia

* **[[francés|(fr)]]** Christine Chaillot, *Vie et spiritualité des Églises orthodoxes orientales des traditions syriaque, arménienne, copte et éthiopienne*, Le Cerf, 2011.
* **[[francés|(fr)]]** Jean-Pierre Valognes, *Vie et mort des Chrétiens d'Orient*, Fayard, 1994.
* **[[francés|(fr)]]** Magdi Sami Zaki, *Histoire des coptes d'Égypte*, Éd. de Paris, 2005.

### Nòtas e referéncias
The Kinks

thumb|right|250px|The Kinks en 1965

**The Kinks** es un grop de rock britanic, de'n primièr format en 1963 jos lo nom de *The Raven* (Los Corbasses) per dos fraires guitarristas, *Raymond (Ray) Douglas Davies* e *David Russell Gordon Davies*, originaris de la banlega Nòrd de Londres, ambe un amic, *Pete Quaife* a la bassa (que quita lo grop en 1969, alavetz remplaçat per *John Dalton*) e *Mick Avory* (batariá). De caps 1964 cambian lo nom del grop en **The Kinks** (Los Deviants).

Aprèp aver sortit dos 45 torns sens resson, ne sortisson un tresen qui, aqueste còp, obteng un succès colossal en 1964, e es encara a l'ora d'ara un estandard del rock : *You Really Got Me*. Aital, la cançon es n°1 au Reialme Unit e es quitament un [tube](https://fr.wikipedia.org/wiki/Tube_(musique)) aus Estats-Units. Lo 45 torn d'aprèp, *All Day and All of the Night*, obteng una capitada similara. 

Aital, en 1965, los **Kinks** fan partida de l'invasion britanica coma díson los jornalistes americans, es a díser de l'anda de grops angleses lançada per lo succès aciu delà dels Beatles que lors cançons desforrelan aus Estats Units, còsta The Rolling Stones, The Who, The Animals, Herman's Hermits... E d'aquesta passa, los **Kinks** son tanben considerats coma una influéncia màger de la segonda anda britpop del mitan de las annadas 1990 (Blur, Oasis, Dodgy, Supergrass...), mentre que paradoxalament en aquesta periòda lors pròpris albums se vendián pas pus, çò que fa que se son desseparats en 1996. 

## Referéncias
Koeur's

**Koeur's** èra un grop pop francés de París (França) fondat au començament de las annadas 1980 per Frédéric Chateau. En 1983, aguèron un tube en França ambe *Allo Élodie*. 
    
## Discografia
* 1983 : *Allo Élodie* 

## Referéncias
Bananarama

**Bananarama** es un trio pop femenin anglés format a Londres (Anglatèrra), qu'a publicat tre lor formacion en 1981 un primièr 45 torns, *[[Aie a Mwana]]*, una represa del famós tube del grop african Black Blood.

**Bananarama** foguèt de còps aparentat new wave, quitament hi-NRG. Es estat un grop fòrça popular dins las annadas 1980, gràcias a mantunas cançons, sovent de represas, qu'aguèron un succès mondial enòrme, entre autres, *Shy boy* en 1982, *Na Na Hey Hey Kiss Him Goodbye* e *Cruel Summer* en 1983, *Venus* en 1986, ou encara *Help* en 1989. Las tres cantairas, Sara Dallin, Keren Woodward e Siobhan Fahey, son conegudas per lor estili vocal unenc caracterisat per lor cant de las meteissas nòtas a l'unisson, puslèu que sus acòrds de tres nòtas.

Siobhan Fahey s'es maridada en 1987 ambe Dave Stewart del grop new wave Eurythmics. 

## Discografia
* 1983: *Deep Sea Skiving*
* 1984: *Bananarama* 
* 1986: *True Confessions*
* 1987: *Wow!*
* 1991: *Pop Life*
* 1993: *Please Yourself* 
* 1995: *Ultra violet*
* 2001: *Exotica*
* 2005: *Drama*
* 2009: *Viva* 
* 2019: *In stereo*
* 2022: *Masquerade*

## Cançons mai conegudas
* *Shy boy* (1982)
* *Na Na Hey Hey Kiss Him Goodbye* (1983, represa de [Steam](https://en.wikipedia.org/wiki/Steam_(band)))
* *Cruel summer* (1983)
* *Robert De Niro's Waiting* (1984)
* *Venus* (1986, represa de Shocking Blue)
* *Love In The First Degree* (1987)
* *Help* (1989, represa dels Beatles)

## Referéncias
Indra (cantaira)

thumb|right|200px|'''Indra''' en 2012

**Indra** (nascuda **Indra Kuldasaar** lo 20 de julhet de 1967) a Göteborg (Suècia) es una cantaira pop dance anglofòna de soca estoniana.

En 1990, mentre qu'es estudianta en França, Paul Taiclet la presenta au productor [Orlando](https://fr.wikipedia.org/wiki/Orlando_(producteur)) (lo fraire de Dalida). Enregistra còp-sèc son primièr 45 torns, *Let's Go Crazy*, dins un estili hip-house, qu'es un gròs succès en 1991 en França, lo primièr d'una longa seguida, *Misery* e *Temptation* en 1991 tanben, *Tell me* e *Gimme what's real* en 1992, *Rescue me* en 1993, fasent d'ela una de las cantairas las mai popularas de house tardiva en França entre 1991 e 1993, e mai globalament una cantaira emblematica de l'eurodance. 

Aital, en 1992, fa la primèra partida de la virada francesa de Prince. 

En 1995, enregistra son tresen album *Anywhere* ambe l'ajuda del famós grop *tècno-dance* anglofòn alemand Masterboy. 

En 2004, **Indra** a tanben sortit *Besoin de vous*, un [single](https://fr.wikipedia.org/wiki/Single_(musique)) en francés en duò ambe Frédéric Lerner, puèi en 2005, tostemps en francés, la cançon *Oublie moi*. 

## Discografia

* 1991: *Temptation*
* 1992: *Together tonight*
* 1995: *Anywhere*
* 1999: *You & Me*
* 2006: *Indra*
* 2010: *One Woman Show*

## Cançons mai conegudas
* *Let's Go Crazy* (1991)
* *Misery* (1991)
* *Temptation* (1991)
* *Tell me* (1992)
* *Gimme what's real* (1992)
* *Rescue me* (1993)
* *Anywhere* (1995)
* *Besoin de vous* (2004, en duò ambe Frédéric Lerner)
* *Oublie moi* (2005)
* *Sois beau et tais-toi* (2006)

## Referéncias
À caus' des garçons

**À caus' des garçons** es un duò femenin francés compausat d*'Hélène Bérard* (la blonda) e de *Laurence Heller* (la bruna), femna del fotografe *Jean-Baptiste Mondino* e amiga ambe lo cantaire francés Alain Chamfort.

En 1987, an enregistrat lor primièr 45 torns, compausat e produit per Alain Chamfort ; lo títol *À caus' des garçons* es aital estat una capitada en França au començament de l'annada de 1988, pr'aquò succès sens seguida per las doas cançons sortidas aprèp, *Faire les voyous* (1988) e *Pas envie d'expliquer* (1989), qui elas an pas avut nat resson.

La cançon *À caus' des garçons* es estada represa ambe succès en version tecktonik en 2007 per Yelle. N'existís tanben una version en anglés per la cantaira suedesa Robyn (*Because of Boys*).  

## Referéncias
Aiga linda

*Aiga linda* es un grop de musica occitana originari de Salindres (Gard) dins las Cevenas. Es compausat de dos musicians, Hervé Robert e René Huré. En activitat dempuèi 1979, aquel grop s'es desmarcat per l'utilizacion del cant e d'instruments tradicionals, d'unes d'Occitània coma lo graile (originari de Tarn), lo sonarel (originari del Tolosan) o encara la cabreta (originària d'Auvèrnhe). Aqueles instruments son sovent acompanhats amb un acordeon, guitarra, flaüta, mandolina, violon o una sonsaina. I a pas l'utilizacion d'instruments electronics, restant doncas fidèl a çò que se podiá far dins la musica cevenòla. Es un grop encara actiu uèi.

## Discografia

* 1985 : Cant e musica en Cevenas (33T)
* 1989 : Cant e musica de las valadas cevenòlas e del mont Losera
Alain Chamfort

[thumb|Alain Chamfort sus l'empont a [París (França)|París (França) en 2006]]

**Alain Chamfort**, de son nom vertadièr *Alain Le Govic*, es un musician, cantaire e compositor francés (de soca bretona) nascut lo 2 de març de 1949 a París (França).

De caps 1966, deveng l'un dels musicians de Jacques Dutronc. Puèi es remarquat per Claude François qui lo fa enregistrar sos primièrs disques coma *Adieu mon bébé chanteur* e *L'Amour en France*.

En 1979, pendent la periòda disco, canta *Manureva* (cançon co-escriuta ambe Serge Gainsbourg), que deveng son mai gròs succès (lo 45 torns s'es vendut a mai d'un milion d'exemplaris). 

A tanben produit l'album *Amour toujours* de Lio en 1983, e lo 45 torns *À caus' des garçons* (del duò À caus' des garçons) en 1987.

## Discografia

* 1976: *Mariage à l'essai*
* 1977: *Rock'n rose*
* 1979: *Poses*
* 1981: *Amour année zéro*
* 1983: *Secrets glacés*
* 1986: *Tendres fièvres*
* 1990: *Trouble*
* 1993: *Neuf*
* 1997: *Personne n'est parfait*
* 2003: *Le Plaisir*
* 2010: *Une vie Saint Laurent*
* 2012: *Elles et lui*
* 2015: *Alain Chamfort*
* 2018: *Le Désordre des choses*

## Cançons mai conegudas
* *L'Amour en France* (1973)
* *Adieu mon bébé chanteur* (1974)
* *Le Temps qui court* (1975, adaptacion francesa de *Could It Be Magic* de Barry Manilow, sus un aire de Frédéric Chopin)
* *Manureva* (1979, tanben en 2007 en version adobada electro per Art Meson)
* *Bambou* (1981)
* *Paradis* (1981)
* *Rendez-vous* (1984)
* *Traces de toi* (1986)
* *La fièvre dans le sang* (1987)
* *Souris puisque c'est grave* (1990)
* *Ce ne sera pas moi* (1991)
* *Clara veut la lune* (1993)
* *L'ennemi dans la glace* (1993)

## Referéncias
Peninsula Antartica

thumb|Localizacion de la Peninsula Antartica

La **Peninsula Antartica** o **Peninsula Antartida** es la region pus septentrionala d'Antartida. Situada dins lo prolongament de l'America dau Sud, es una region montanhosa qu'es considerada coma la continuitat deis Andes. Sei doas cimas pus autas son lo Mont Hope ( m) e lo Mont Jackson ( m). Sòrt en partida dau Ceucle Polar Antartic. Lo clima i es donc pus doç que dins lo rèsta dau continent amb de temperaturas leugierament positivas durant la sason cauda. Per aquela rason, es lo luòc d'implantacion d'un nombre important d'estacions de recèrca.

## Istòria

La data precisa de la descubèrta de la peninsula es pas coneguda. Pasmens, sembla de se situar dins leis ans 1820. En causa de son clima pus favorable, foguèt utilizada coma basa ò luòc d'ivernatge per fòrça expedicions d'exploracion. Es revendicada per lo Reiaume Unit, Argentina e Chile que construguèron d'estacions de caça baleniera e de basas militaras dins la region. Pasmens, aqueleis implantacions foguèron transformadas en estacions de recèrca civilas après la signatura dau Tractat d'Antartida ò abandonadas. Uei, totei lei revendicacions territòrialas son oficialament geladas mai la peninsula es totjorn un objècte de tensions diplomaticas entre lei tres país.

## Annèxas

### Liames intèrnes

* Antartida.
* Tèrra de Palmer.

### Bibliografia

### Nòtas e referéncias
Foratge

[thumb|right|Foratge leugier destinat a trobar d'[aiga.]]

Lo **foratge** (var. **horadatge**) es l'accion de cavar un trauc, sovent dich potz dins lo domeni de la prospeccion, dins lo sòu. L'objectiu es d'explorar ò d'esplechar lo contengut dau sota-sòu. Per exemple, de potz son forats per trobar ò esplechar de ressorsas naturalas (aiga, petròli...), per metre en plaça d'installacions geotecnicas ò geotermicas, permetre la mesa en plaça de procès de reduccion de la pollucion e per d'estudis scientifics. Segon l'objectiu, la prefondor e la zòna de cavament dau potz, lei mejans tecnics necessaris son diferents : traucadera manuala, traucadera leugiera, forets especiaus, sistèmas de refrejament, plataforma petroliera *off-shore*...

## Liames intèrnes

* Geologia.
* Mina.

## Bibliografia

* **[[francés|(fr)]]** Bertrand Gonthiez, *Réaliser et entretenir son puits*, Eyrolles, 2009.
* **[[francés|(fr)]]** Michel Detay, *Le Forage d'eau - Réalisation, entretien, réhabilitation*, Masson, 1993.
* **[[francés|(fr)]]** Albert Mabillot, *Le forage d'eau : guide pratique*, Lavoisier, 1989.
* **[[francés|(fr)]]** Magdeleine Moureau e Gerald Brace, *Dictionnaire du forage et des puits*, Technip, 2000.
* **[[francés|(fr)]]** Jean-Paul Nguyen, Techniques d'exploitation pétrolière. Le forage'', Technip, 1993.

## Nòtas e referéncias
Àustria Anteriora

vinheta|Mapa de l'Àustria Anteriora après la pèrda de Sundgau en 1648.
drecha|vinheta|L'Àustria Anteriora (en ròsa) dins lo cercle de Souabe.
L'Àustria Anteriora (en alemand: *Österreich enhalb des Arl und Fern, Vörderösterreich* o *die Vorlande*) designa las mai ancianas possessions territorialas de l'ostal d'Absborg sul territòri del ducat medieval de Soaba, a l'oèst de l'Arlberg e del pas de Fern. Lor capitala foguèt Ansa, en Alsàcia Nauta, de 1431 a 1648, puèi Friborg de Brisgòvia de 1648 a la desaparicion del territòri en 1805.

### Bibliografia

*  Otto Stolz, *Geschichtliche Beschreibung der ober- und vorderösterreichischen Lande*. Karlsruhe, 1943
*  Irmgard Christa Becker (Hg.), *Vorderösterreich, Nur die Schwanzfeder des Kaiseradlers? Die Habsburger im deutschen Südwesten*. Süddeutsche Verlagsgesellschaft, Ulm 1999 
*  Christoph Döbeli, *Die Habsburger zwischen Rhein und Donau*. 2. Auflage, Erziehungsdepartement des Kantons Aargau, Aarau 1996 
*  Hans Maier, Volker Press (Hg.), *Vorderösterreich in der frühen Neuzeit*. Thorbecke, Sigmaringen 1989 
*  Friedrich Metz (Hg.), *Vorderösterreich. Eine geschichtliche Landeskunde*. 4. überarbeitete und erweiterte Auflage. Rombach, Freiburg i. Br. 2000 
*  Andreas Zekorn, Bernhard Rüth, Hans-Joachim Schuster und Edwin Ernst Weber (Hg.), *Vorderösterreich an oberem Neckar und oberer Donau*. UVK Verlagsges.,Konstanz 2002,  (hrsg. im Auftrag der Landkreise Rottweil, Sigmaringen, Tuttlingen und Zollernalbkreis).
*  Klaus Rommel (Hg.), *Das große goldene Medaillon von 1716*. (Donativ des Breisgaus, Schwäbisch-Österreich und Vorarlberg zur Geburt Leopolds), Rommel, Lingen 1996
Fake

**Fake** es un grop anglofòn suedés new wave de synthpop format en 1977 e desseparat en 1985, mai que mai conegut pr'amor del tube *Brick* en 1986, cançon qu'es estada reactualisada en 2006 pel DJ francés Laurent Wolf. 

## Referéncias
Camouflage

**Camouflage** es un grop anglofòn alemand new wave de synthpop format en 1983 e compausat de *Oliver Kreyssig*, *Heiko Maile* e *Marcus Meyn*, mai que mai conegut pel títol *The great commandment* qu'es estat un tube en 1988. 

## Discografia

* 1988: *Voices and Images*
* 1989: *Methods of Silence*
* 1991: *Meanwhile*
* 1993: *Bodega Bohemia*
* 1995: *Spice Crackers*
* 2003: *Sensor*
* 2006: *Relocated*
* 2015: *Greyscale*

## Cançons mai conegudas
* *The great commandment* (1988)
* *Love Is A Shield* (1989)

## Referéncias
Aerosmith

[thumb|350px|'''Aerosmith''' sus l'empont a [Las Vegas (Estats Units) en 2019]]

**Aerosmith** es un grop de musica hard rock american. Se formèt a Boston (Massachusetts) en 1970. Aerosmith es l'un dels gropes de rock qu'a avut lo mai de succès, ambe 150 milions d'albums venduts capvath lo monde entièr. Es compausat de *Steven Tyler*, *Joe Perry*, *Tom Hamilton*, *Brad Whitford* e *Joey Kramera*.

## Discografia
* 1973: *Aerosmith* 
* 1974: *Get Your Wings* 
* 1975: *Toys in the Attic* 
* 1976: *Rocks* 
* 1977: *Draw the Line* 
* 1979: *Night in the Ruts* 
* 1982: *Rock in a Hard Place* 
* 1985: *Done with Mirrors*
* 1987: *Permanent Vacation*
* 1989: *Pump*
* 1993: *Get a Grip*
* 1997: *Nine Lives*
* 2001: *Just Push Play*
* 2004: *Honkin' on Bobo*
* 2012: *Music from Another Dimension!*

## Cançons mai conegudas
* *Dream on* (1973)
* *Sweet Emotion* (1975)
* *Walk This Way* (1975)
* *Come Together* (1978, represa dels Beatles)
* *Livin' on the Edge* (1993)
* *Cryin* (1993)
* *Amazing* (1993)
* *Crazy* (1994)
* *I Don't Want to Miss a Thing* (1998)

## Referéncias
Pòbles de la Mar

thumb|Esquèma generau dei migracions dei Pòbles de la Mar

Lei **Pòbles de la Mar** ò **Barbars dau Nòrd** son un ensemble de pòbles divèrs qu'ataquèron Egipte durant lei rèines de Merenptah e de Ramsès III a la fin dau sègle XIII e au començament dau sègle XII avC. Aqueleis invasions fan partida d'una crisi pus larga que foguèt caracterizada per la migracion de plusors pòbles en Euròpa Centrala, dins lei Balcans, en Anatolia e dins una partida de l'Orient Mejan. Correspòndon a la destruccion violenta de la civilizacion micenèa, dau Reiaume Itita e de plusors ciutats importantas coma Ugarit. Transformèron ansin prefondament la region dau Creissent Fertil e aguèron un ròtle dins lo passatge dau Temps dau Bronze au Temps dau Fèrre dins lei regions tocadas.

Quauquei pòbles de la Mar menors son estats identificats coma lei Filistèus que s'installèron en Canaan. Pasmens, lei pòbles principaus a l'origina d'aquelei migracions son totjorn desconeguts. Lei causas dau fenomèn son tanben pauc claras. Certanei pòbles semblan motivats per lo pilhatge mai d'autrei semblan abandonar de tèrras victimas d'una crisi agricòla ò menaçadas per la pression militara d'un autre envaïsseires. De tacticas d'infantariá basadas sus l'utilizacion de javelinas e d'espasas lòngas son sovent avançadas per explicar lei succès dei Pòbles de la Mar. D'efiech, a la fin dau sègle XIII avC, de pòbles poderós, coma leis Ititas, avián una armada principalament constituïda de carris necessitant de condicions relativament precisas per èsser eficaç. Lei victòrias de l'armada egipciana dins lo deltà dau Nil arrestèron leis invasions e permetèron una estabilizacion lenta de la situacion en Anatolia e en Siria.

## Liames intèrnes

* Civilizacion micenèa.
* Ititas.
* Temps dau Bronze.
* Temps dau Fèrre.

## Bibliografia

* **[[francés|(fr)]]** J. Freu, *Histoire politique du royaume d'Ugarit*, L'Harmattan, 2006.
* **[[francés|(fr)]]** J. Freu e M. Mazoyer, *Les Hittites et leur histoire*, vol. 4 : *Le déclin et la chute du nouvel empire Hittite*, L'Harmattan, 2010.
* **[[francés|(fr)]]** Dominique Garcia (dir.), Anne Lehoërff, Raphaël Orgeolet, Maria Pomadère, Julien Zurbach, Claude Albore Livadie, Thibault Lachenal, Laurent Boudy, Alexandre Beylier, Kewin Peche-Quilichini, Romuald Mercurin, Sylviane Campolo e Philippe Boissinot, *L'Âge du Bronze en Méditerranée : Recherches récentes (Séminaire d'Antiquités nationales et de Protohistoire européenne d'Aix-en-Provence)*, Errance, coll. « Les Hespérides », 2011.

## Nòtas e referéncias
Ansa (omonimia)

**Ansa** qu'ei un toponim:
* Ansa, anciana comuna de Varetons, en Occitània
* Ansa, comuna d'Alsàcia, anciana capitau d'Àustria Anteriora
Pet Shop Boys

**Pet Shop Boys** es un duo anglés de *synthpop* format en 1981 a Londres (Anglatèrra). Es compausat de *Neil Tennant* au cant, aus clavièrs e de temps en temps a la guitarra, e de *Chris Lowe* aus sintetisors e au cant. Eissit del corrent new wave, lor estili musical "pop dance" varia entre disco tardiu, hi-NRG, synthpop e house.

An vendut mai de cent milions de disques capvath lo monde entièr. Lor cançon la mai coneguda es la represa en 1993 d'un estandard del disco de 1979, *Go West* dels Village People, reactualizat a la sauça "pop dance", que la version dels **Pet Shop Boys** a avut encara mai de succès que lo tròç original. 

Per contra, lor composicion la mai coneguda es *It's a sin*, gròs tube synthpop al nivel mondial en 1987, n°1 en Alemanha, en Suècia, en Norvègia, en Àustria, en Sud-Africa, en Irlanda e, plan solide, au Reialme Unit. 

An tanben produit *I'm not scared*, lo tube de 1988 del grop anglés Eighth Wonder. 

## Discografia
* 1986: *Please* 
* 1987: *Actually*
* 1988: *Introspective* 
* 1988: *Behaviour* 
* 1993: *Very* 
* 1996: *Bilingual* 
* 1999: *Nightlife* 
* 2002: *Release*
* 2006: *Fundamental*
* 2009: *Yes* 
* 2012: *Elysium* 
* 2013: *Electric * 
* 2016: *Super* 
* 2020: *Hotspot* 
* 2024: *Nonetheless* 
  
## Cançons mai conegudas
* *West End Girls* (1984 e 1985)
* *It's a sin* (1987)
* *Always on my mind* (1988, represa de Brenda Lee)
* *Heart* (1988)
* *Domino Dancing* (1988)
* *How Can You Expect To Be Taken Seriously?* (1991)
* *Go West* (1993, represa dels Village People)
* *Se A Vida É (That's The Way Life Is)* (1996)
* *New York City Boy* (1999)

## Referéncias
Texas

**Texas** ès un grop anglofòn de pop ròck escocés fondat en 1985 a Glasgow (Escòcia). Lor musica es passada d'un son *blues ròck* sus lor primièr album *Southside* (1989) al *disco pop* sus lor album *Red Book* (2005).

**Texas** es estat format en decembre de 1985 per la cantaira *Sharleen Spiteri*, lo guitarrista *Ally McErlaine*, lo bassista *Johnny McElhone* e lo bataire *Stuart Kerr*. 

Lor nom « **Texas** » es un omenatge al film París Tèxas de *Wim Wenders*, sortit en 1984. 

Lor primièr concèrt es estat balhat en març de 1988 a l'Universitat de Dundee en Escòcia. 

Lo grop s'es fach conéisser en 1989 amb lo single *I Don't Want a Lover*, extrach de lor primièr album Southside, album que s'es vendut a dos milions d'exemplars capvath lo monde entièr, e lor cançon la mai coneguda se ditz *Summer son*, gròs [tube](https://fr.wikipedia.org/wiki/Tube_(musique)) a la fin de l'annada de 1999. 

## Discografia
* 1989: *Southside*
* 1991: *Mothers Heaven* 
* 1993: *Ricks Road* 
* 1997: *White On Blonde*
* 1999: *The Hush* 
* 2003: *Careful What You Wish For*
* 2005: *Red Book*
* 2013: *The Conversation* 
* 2017: *Jump on Board* 
* 2021: *Hi*

## Cançons mai conegudas
* *I Don't Want a Lover* (1989)
* *Everyday now* (1989)
* *Alone with you* (1991)
* *In my heart* (1992)
* *So in love with you* (1994)
* *Say what you want* (1997)
* *Black eyed boy* (1997)
* *In our lifetime* (1999)
* *Summer son* (1999)
* *Inner smile* (2001)
* *The Conversation* (2013)

## Referéncias
Eighth Wonder

**Eighth Wonder** (Ochena Meravilha) èra un grop pop anglés (de còps aparentat *new wave*) format en 1983 au Reialme Unit, fòrça popular mai que mai en 1988 e 1989, gràcias en particular a la cançon *I'm not scared* escricha e compausada pels Pet Shop Boys que foguèt un succès mondial enòrme.

*I'm Not Scared* e *Cross my heart* en 1988 e 1989 son las doas solas cançons conegudas d'aqueste grop en Occitània, mentre que au Japon, en Itàlia e au Reialme Unit, son populars dempuèi 1985-1986. . 

**Eighth Wonder** èra compausat de *Patsy Kensit* (cant), de *Jamie Kensit* (lo fraire de Patsy), de *Steve Grantley* e de *Geoff Beauchamp*.

*Patsy Kensit* es estada tanben actritz, remarcada per exemple dins lo film american plan popular Lethal Weapon 2 qu'èra sortit en 1989, au moment ont **Eighth Wonder** èra au som.

## Discografia
* 1987: *Brilliant Dreams* (album sortit unicament au Japon)
* 1988: *Fearless* 

## Cançons mai conegudas
* *Stay With Me* (1985)
* *Having It All* (1986)
* *Will You Remember* (1987)
* *When The Phone Stops Ringing* (1987)
* *I'm Not Scared* (1988)
* *Cross my heart* (1989)

## Referéncias
Eurythmics

**Eurythmics** es un grop anglés de pop ròck e new wave, originària de Londres (Anglatèrra). Es estat fondat per la cantaira de soca escocesa Annie Lennox e son companh a l'epòca, lo guitarrista [Dave Stewart](https://fr.wikipedia.org/wiki/Dave_Stewart_(guitariste)). Son acompanhats ocasionalament d'autres musicians. **Eurythmics** e conegut una capitada enòrma tan plan sul plan comercial qu'artistic pendent las annadas 1980.

Annie Lennox e [Dave Stewart](https://fr.wikipedia.org/wiki/Dave_Stewart_(guitariste)) s'encontran dins las annadas 1970 e èran dins los grops *The Catch*, puèi *The Tourists*. En seguida de la dissolucion dels *Tourists*, contunhan amassa lor carrièra jol nom de **Eurythmics**. Se lor primièr album *In the Garden* es una malescaduda, lo segond, entitolat *Sweet Dreams*, capita capvath lo monde entièr gràcias a la cançon *synthpop* que lor balhèt lo nom.

Lor cançon *Sweet Dreams (Are Made of This)* es estada represa pel grop rock gotic american Marilyn Manson, e tanben en francés per Sylvie Vartan (*Déprime*).

## Discografia
* 1981: *In the Garden*
* 1983: *Sweet Dreams (Are Made of This)* 
* 1983: *Touch *
* 1984: *1984 (For the Love of Big Brother)* (benda originala del filme [1984](https://fr.wikipedia.org/wiki/1984_(film,_1984)))
* 1985: *Be Yourself Tonight*
* 1986: *Revenge*
* 1987: *Savage*
* 1989: *We Too Are One*
* 1999: *Peace*

## Cançons mai conegudas
* *Sweet Dreams (Are Made of This)* (1983)
* *Here Comes the Rain Again* (1984)
* *Sexcrime (Nineteen Eighty-Four)* (1985, cançon pel filme [1984](https://fr.wikipedia.org/wiki/1984_(film,_1984)))
* *Would I lie to you* (1985)
* *There Must Be an Angel (Playing with My Heart)* (1985)
* *The miracle of love* (1986)
* *Missionary Man* (1987)
* *Beethoven (I Love to Listen To)* (1987)
* *I Need A Man* (1988)
* *Revival* (1989)
* *Don't Ask Me Why* (1989)

## Referéncias
Sidon

thumb|right|Centre de Sidon.

**Sidon** es una vila de Liban. Vila importanta dempuei l'Antiquitat Auta, es lo centre de la tresena aglomeracion dau país. Son centre istoric es classat au Patrimòni Mondiau de l'Umanitat per l'Unesco.

## Istòria

Poblat dempuei la Preïstòria, lo site de Sidon venguèt la capitala d'un reiaume cananèu au sègle XV avC e un centre marchand fòrça actiu amb Egipte. Probablament destrucha durant leis invasions dei Pòbles de la Mar, deguèt acceptar la predominància de ciutats fenicianas pus poderosas coma Tir. Puei, coma lo rèsta de Fenicia, passèt sota lo contraròtle dei poissanças dominantas en Orient Mejan tot en gardant seis institucions pròprias. En 677 avC, foguèt destrucha per leis Assirians après una revòuta. Lei Babilonians la tornèron bastir. Après sa conquista per Pèrsia en 540 avC, venguèt un centre navau important. Pasmens, se revoutèt tornarmai en 351 avC e foguèt pilhada e cremada cinc ans pus tard. Per aquela rason, sostenguèt l'avançada d'Alexandre lo Grand.

Durant lo periòde ellenic, Sidon foguèt un deis enjòcs dei Guèrras de Siria entre l'Empèri Seleucida e l'Egipte Lagida. Pasmens, la vila capitèt de gardar son importància. A partir de 120 avC, venguèt autonòma e poguèt batre la sieuna moneda en 107 avC. Passèt sota contraròtle roman amb lo rèsta de la region. Foguèt alora una basa navala per la marina e un centre de produccion de produchs de luxe (veire, joièus...). Obtenguèt l'estatut de colonia romana en 222 apC. Pasmens, la vila comencèt de declinar e foguèt largament destrucha per un tèrratrem en 551. Aviá gaire d'importància quand foguèt conquistada per leis Arabis en 637.

Durant l'Edat Mejana, Sidon venguèt pauc a pauc lo pòrt de guèrra de Damasc. Presa per lei Crosats après un sètge malaisat en 1111, la vila tornèt trobar una certana importància. Dins aquò, foguèt destrucha per lei Mongòls en 1260. Après un periòde novèu de declin, tornèt venir prospèra durant lei sègles XVI e XVII e foguèt la capitala d'una província otomana de 1660 a 1775. Pendent aquela epòca, la vila entretenguèt de relacions comercialas importantas amb Marselha. Pasmens, en 1791, leis autoritats turcas decidèron d'expulsar lei Francés de la region e Beirot prenguèt la plaça perduda per Sidon. Lo sègle XIX foguèt donc tornarmai una epòca de dificultats per Sidon. Dins aquò, lo declin de la poissança otomana, la colonizacion francesa e l'independéncia de Liban permetèron a Sidon de tornar venir un centre important. Uei, la ciutat es ansin un centre demografic de  abitants (3 aglomeracion dau país), toristic e economic. En particular, son centre istoric es estat classat sus la lista dau Patrimòni Mondiau de l'Umanitat per l'Unesco en 1996.

## Annèxas

### Liames intèrnes

* Fenicia.
* Tir.

### Bibliografia

* **[[francés|(fr)]]** Josette Elayi, *Sidon, cité autonome de l'Empire perse*, Éditions Idéaphane, 1989.
* **[[francés|(fr)]]** Josette Elayi, *Histoire de la Phénicie*, Éditions Perrin, 2013.

### Nòtas e referéncias
Republica maritima

[thumb|Expansion e declin dei republicas maritimas de [Venècia e de Gènoa entre 1400 e 1789.]]

Lo tèrme **republica maritima** designa un ensemble de vilas maritimas italianas que venguèron de centres economics prospèrs entre lei sègles X e XIII gràcias a una activitat comerciala e maritima intensa. Venècia, Gènoa, Pisa e Amalfi son lei republicas maritimas pus famosas mai de pòrts mens importants coma Ragusa, Noli, Gaieta ò Ancona conoguèron d'evolucions similaras. Dominèron lo comèrci mediterranèu durant la segonda mitat de l'Edat Mejana e declinèron lentament a partir de la Renaissença quand deguèron faciar la concurréncia ò la pression militara de l'Empèri Otoman, d'Espanha ò de França. Lei darrierei republicas maritimas perdiguèron son independéncia a l'eissida dei Guèrras Napoleonencas.

## Liames intèrnes

* Republica de Gènoa.
* Republica de Venècia.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Malikisme

Lo **malikisme** es la pus anciana e la pus difusada dei quatre escòlas juridicas de l'islam sunita. Son fondator principau es lo teologian Abu Hanifa (699-767). A respècte deis autreis escòlas, insistís sus l'importància dei tèxtes, de la tradicion e de l'imitacion. Pasmens, a son origina, laissava una plaça pus importanta a l'interpretacion, a la deduccion, a la libertat d'opinion e au jutjament personau per adaptar la cèrca d'una solucion a una situacion donada. Dins lo mond musulman actuau, es l'escòla dominanta dins lei regions turcas, en Siria, en Liban , dins la Peninsula Indiana e en China. Au totau, es estimat qu'es seguida per 30% a 50% dei musulmans.

## Liames intèrnes

* Islam.
* Sunisme.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Doblet electronic

Un **doblet electronic** ò **pareu de Lewis** es un pareu d'electrons ocupant una meteissa orbitala atomica mai aguent d'espins opausats. Pòu fomar siá una liason covalenta siá un pareu non liant. Lei doblets electronics an un ròtle centrau dins lo debanament de mai d'un procès reaccionau.

## Liames intèrnes

* Acid de Lewis.
* Configuracion electronica.
* Nucleofilia.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Wax

**Wax** qu'èra un duò anglés *pop* new wave de Manchester (Anglatèrra), compausat de l'autor, compositor e interprète american *Andrew Gold* e deu guitarrista e bassista del grop britanic 10cc *Graham Gouldman*. En Occitània, que son sustot coneishuts entau títou *Bridge to Your Heart* qu'estèc un [tube](https://fr.wikipedia.org/wiki/Tube_(musique)) a la fin de l'annada 1987. 

## Discografia
* 1986: *Magnetic Heaven*
* 1987: *American English*
* 1989: *A Hundred Thousand in Fresh Notes*
* 1998: *Common Knowledge.com*

## Cançons mai conegudas
* *Right Between the Eyes* (1986)
* *Bridge to your heart* (1987)

## Referéncias
Orchestral Manoeuvres in the Dark

**Orchestral Manoeuvres in the Dark**, o mai simplament **OMD**, es un grop synthpop anglés eissit del corrent new wave format en 1978 per *Andy McCluskey* (au cant) ambe son amic d'enfància *Paul Humphreys * (aus clavièrs). Lor primièr vertadièr succès foguèt *Electricity* ("*electricitat*") en 1979, una cançon que fa referéncia al grop alemand Kraftwerk ("*usina electrica*"), influéncia màger per **Orchestral Manoeuvres in the Dark**, pr'aquò son mai que mai coneguts en Occitània pel tube *Enola gay*, el sortit a la fin de l'annada 1980.

## Discografia
* 1980: *Orchestral Manoeuvres in the Dark*
* 1980: *Organisation* 
* 1981: *Architecture & Morality*
* 1983: *Dazzle Ships*
* 1984: *Junk Culture*
* 1985: *Crush*
* 1986: *The Pacific Age*
* 1991: *Sugar Tax*
* 1993: *Liberator*
* 1996: *Universal*
* 2010: *History of Modern*
* 2013: *English Electric*
* 2017: *The Punishment of Luxury*
* 2023: *Bauhaus Staircase*

## Cançons mai conegudas
* *Electricity* (1979)
* *Enola gay* (1980)
* *Souvenirs* (1981)
* *Pandora's Box* (1992)

## Referéncias
Father of the Pride

***Father of the Pride *** es un programa d'informacions amerikansk del canal NBC, çò que faguèt d'el lo primièr programa informatiu en dirècte emés per una ret de television dins tot USA. Es actualament presentat pel jornalista Monalisa Perrone.
Adenyum

**Adenyum** qu'ei un projècte francés electro-dance fondat a París (França) en 2006 peu DJ e productor Antonio De Jesus dab au cant Élodie Guenoun. Que son coneishuts en França entau tube *Toi et moi* (Tu e jo) a la fin de l'annada 2006. 

## Referéncias
David Tavaré

**David Tavaré**, vadut a Pollença sus l'isla de Malhòrca (Balearas, Espanha) en 1984, qu'ei un cantaire de dance e discjòquei espanhòu, hilh d'un guitarrista e nebot deu comedian anglés Jim Tavaré e deu jogador de cricket Chris Tavaré.

En 2005 que s'installa a Montauban (Occitània) dinc a 2008. 

En Occitània qu'ei coneishut entau tube anglo-espanhòu de l'estiu de 2008, *Hot Summer Night*, basat sus *Oh La La La* deu grop 2 Eivissa.

## Referéncias
Ocean Drive (grop)

**Ocean Drive** es un grop de dance francés coproduch pel cantaire *Gilles Luka* (èx-menaire de Galleon) amb lo discjoquei *Romain Curtis*, *Johnny Williams*, *Nicolas Carel* e *Just Uman*. Lors títols son interpretats en duò franco-anglés per *Gilles Luka* ambe la cantaira *Solenn-Océane*, ambe la participacion de la discjoquei de la region parisenca *DJ Oriska*. 

**Ocean Drive** es sustot conegut pel tube *Some People (Ton desir)* en 2009.

*Gilles Luka* es originari d'Occitània : ven de Sant Nari, en Provença, e es anat a París (França) en 2001 sonque per de rasons professionalas. 

## Cançons mai conegudas
* *Some People (Ton desir)* (2009, ambe *DJ Oriska*)
* *Without You (Perdue sans toi)* (2009, ambe *DJ Oriska*)
* *Because (Connecte-toi)* (2009, ambe *DJ Oriska*)

## Referéncias
Therapy?

**Therapy?** ("Terapia?") es un grop anglofòn de rock irlandés format a Larne (Irlanda del Nòrd) au començament de las annadas 1990 per Andy Cairns (cant e guitarra), de Fyfe Ewing (batariá) e de Michael McKeegan (bassa). Las influéncias reivindicadas son los grops de la scèna del rock britanic coma Judas Priest e The Stranglers. 

**Therapy?** es mai que mai conegut per la cançon *Nowhere* qu'aguèt de succès en 1994. 

## Discografia

* 1991 : *Babyteeth* ("*Dents de Lach*")
* 1992 : *Pleasure Death* ("*[[Mòrt]] de [[Plaser]]*")
* 1992 : *Nurse* ("*Infirmièra*")
* 1994 : *Troublegum* ("*[[Goma de machegar|Goma]] de Dificultat*")
* 1995 : *Infernal Love* ("*[[Amor]] Infernal*")
* 1998 : *Semi-Detached* ("*Semiembessonat*")
* 1999 : *Suicide Pact – You First* ("*Pacte de Suicidi - Tu en Primièr*")
* 2001 : *Shameless* ("*Desvergonhat*")
* 2003 : *High Anxiety* ("*Fòrça/Nauta Anxietat*")
* 2004 : *Never Apologise Never Explain* ("*Jamai t'Excusar, Jamai t'Explicar*")
* 2006 : *One Cure Fits All* ("*Cura Unica*")
* 2009 : *Crooked Timber* ("*Fusta Tòrta*")
* 2012 : *A Brief Crack of Light* ("*Un Brèu Esclat de Lutz/Lum*")
* 2015 : *Disquiet* ("*Inquietud[e]*")
* 2016 : *Wood & Wire* ("*Fusta e [[Fieu de Fèrre|Aram]]*")
* 2018 : *Cleave* ("*Clivar*")

## Cançons mai conegudas
* *Nowhere* ("*Enlòc*", 1994)
* *Diane* ("*Diana*", 1996)

## Referéncias
Maxx

thumb|right|250px|''Linda Meek'' e ''Gary Bokoe'' (1994).

**Maxx** per *Maximum Xtasy* es un projècte anglofòn d'eurodance (e mai precisament tècno dance) de las annadas 90 revelat en Occitània en 1994 pel tube *Get-a-way*. Es compausat del duo Linda Meek e Gary Bokoe, format a Berlin en Alemanha en 1993 a l'inciciativa dels productors Juergen Wind (*George Torpey*) e David Brunner (*The Hitman*).

Pòt i aver confusion entre aquel grop tècno dance alemand **Maxx**, ambe The Maxx, projècte house "new beat" del Nòrd de la França actiu en 1988-1989.

## Cançons mai conegudas
* *Get-a-way* (1994)
* *No more (I can't stand it)* (1994)
* *You can get it* (1994)

## Referéncias
Liquido

**Liquido** qu'ei un grop anglofòn alemand de ròck originari de Sinsheim (Alemanha). Format en 1996, lo grop qu'ei compausat de *Wolfgang Schrödl* (cant, guitarra, piano), *Wolfgang Maier* (bateria), *Stefan Schulte-Holthaus* (bassa) e *Tim Eiermann* (cant, guitarra). Que's separa en 2009.

Lor mei gròs succès qu'ei la cançon *Narcotic*, jogada peu purmèr còp en 1996 : lo [single](https://fr.wikipedia.org/wiki/Single_(musique)) que s'ei venut a mei de 700 000 exemplars en Euròpa, e a près d'8 milions exemplars dens lo monde entièr après que Virgin l'auja reeditat en 1998. 

Tube de l'estiu de 1999 en Occitània, aqueth títol *Narcotic* qu'ei jogat entà l'entrada deus jogadors deus Girondins de Bordèu a l'estadi Matmut Atlantic.

## Discografia

* 1999: Liquido
* 2000: At the Rocks
* 2002: Alarm! Alarm!
* 2005: Float
* 2008: Zoomcraft

## Referéncias
Felix (discjòquei)

**Felix**, de son nom vertadièr *Francis Wright*, nascut a Chelmsford en Anglatèrra, es un discjoquei e compositor anglés de house, quitament considerat coma un pionièr de l'estili tècno.

En 1992, **Felix** sortís lo single *Don't You Want Me*, basat sul sample d'una cançon de Jomanda (*Don't You Want My Love*), qu'es estat un tube a la fin de l'annada 1992.

## Referéncias
Dead or Alive

**Dead or Alive** es un grop synthpop anglés eissit del corrent new wave format en 1980 a Liverpool (Anglatèrra) per *Pete Burns* mai que mai coneguts en Occitània pel tube *You Spin Me Round* sortit a la fin de l'annada 1985.

En 2009, *You Spin Me Round* es estat représ pel grop francés Indochine ; es estat tanben [samplat](https://fr.wikipedia.org/wiki/%C3%89chantillon_(musique)) per lo rapaire american Flo Rida dins son tròç *Right round*.

Lo paure *Pete Burns* defuntèt en 2016.

## Discografia
* 1984: *Sophisticated Boom Boom* 
* 1985: *Youthquake*
* 1986: *Mad, Bad, and Dangerous to Know*
* 1987: *Rip it Up*
* 1989: *Nude*
* 1990: *Fan the Flame*
* 1995: *Nukleopatra*
* 2000: *Fragile*

## Cançons mai conegudas
* *You Spin Me Round (Like a record)* (1985)
* *My heart goes bang (get me to the doctor)* (1986)

## Referéncias
Solucion (quimia)

[thumb|right|Fabricacion d'una solucion de sau dins l'[aiga.]]

Una **solucion** es, en quimia, una mèscla omogenèa, es a dire compausada d'una fasa unica, que resulta de la dissolucion d'au mens un solutat (espècia quimica dissòuta) dins un solvent. L'estudi dei solucions es un aspècte major de la quimia modèrna.

## Liames intèrnes

* Solvent.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Tric Trac

**Tric Trac** es un grop rock occitan fondat en 1989 a Savardun (Arièja) per lo guitarrista Claudi Delrieu dit "le Glode", ambe Nono a la bassa e Frédo a la batariá. Cantan en occitan e en francés. 

## Discografia
* 1991: *M'en vau a la fiera, m'en vau al mercat* 
* 1997: *Tranche de vie*

## Cançons mai conegudas
* *Le que bal po res* (1991)
* *Tric Trac* (1991)
* *Me fas cagar* (1997)
* *Lo bossut* (1997, represa d'una cançon tradicionala occitana)
* *Pépé / Mémé* (2008, CD 2 títols)

## Referéncias