Castell de Mur

**Castell de Mur** es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha, en Palhars Jusan.

## Toponimia
La Guàrdia de Tremp e Cellers son de l'ancian municipi de Guàrdia de Tremp, Vilamolat de Mur, Lo Meüll, Collmorter, Puigmaçana e Mur son de l'ancian municipi de Mur.
### Guàrdia de Tremp
La municipalitat oficializa *Guàrdia de Noguera*. L'article *La* es facultatiu. La prononciacion es ['gwardia]. Las fòrmas ancianas son *ipsa guardia que nominant de Ermodolfo* en 1046, *Loch de la Guardia* en 1359. Lo sens es « castelet » . Lo toponime occitan correspondent es *Garda*, *Gàrdia*, absent dels territòris franceses. Veire per exemple La Garda de Lauragués.
### Cellers
*Celler* (coma l'occitan *celièr*) ven del latin *cellarium*, « gardamanjar, despensor, despensa ». En catalan prenguèt lo sens de « pèça (membre) sosterranha, chai o albèrga per lo vin » e tanben lo sens de « granièr ».
### Vilamolat
La prononciacion es [bilamulát]. Lo lòc es tanben citat *Vallmolat* (a Vilamitjana, 6 km).Lo determinant es un nom de persona, vengut del latin *Involatus*, atestat *Imbolati* en 819, *Emolatus* en 893 (passatge regular de *-mb-* a *-m-*). Ambe *vila*, lo nom ven *Vilamolat*. Lo sens del latin *involare* es « préner possession, s'apoderar, derraigar ». INVOLATUS se disiá probablament dels lòcs aquerits per *aprision* e dels òmes que la practiquèron [d'aquí lo nom de persona], dins aquelas annadas de repoblament, ont caliá legalizar aquela presa de possession. En Bearn, tornam trobar l'equivalent toponimic (lo pic d'Amoulst, 2595 m, a la Vath d'Aussau) e antroponimic (lo nom *Molat*) .
### Lo Meüll
Lo nom es vengut *el Meüll* per oficializacion forçada. Es un nom d'origina celtica, que ven de l'indoeuropèu MEDHYO-, vengut en celtic *Meddo-* [non pòdi escriure los caractèrs que representan la consonanta vibranta], ambe l'apondi de *-ullus*. La preséncia d'un article mòstra que lo nom èra encara comprés a l'Edat Mejana. Los noms d'aquela origina designan de lòcs menors
situats entremièg de dos, o mai, pus importants. La prononciacion es [lo me'uʎ] o [me'uʎ] a l'entorn. Lo nom es atestat *Mahull* en 1359 .
N.B. L'etime non pòt èsser un derivat del latin *mediu-*, de meteissa origina indoeuropèa, **mediullus*. Lo resultat seriá quicòm coma **mitjull* e non pas *mesull*, *meüll*.
### Collmorter
Lo nom es atestat *Casals de Golmorter*, abans 1069. *Collmorter* deriva del latin *Collem Mortuorius*, « pujòl mortuori ». L'evolucion *-ōriu* > *-er* es regulara en toponimia pallaresa amai s'espandís plan a l'èst dins l'airal pirenenc. Collmorter deviá èsser lo cementèri del castèl de Mur, lo vilatge senhoral  (i aviá los abitants del castèl e un vilatge castral, desparegut).
### Puigmaçana
Pas d'article de Coromines. Puèg de las pomas (pomareda) ?
### Mur
Atestacions : *Muro* a la fin del sègle X, *Castro Mur* en 1044, etc. La prononciacion es [mur]. Ven del latin *mūrus*, « paret, mur, muralha » . Representava lo castèl, lo vilatge castral e lo monestièr. Per comprene cossí lo castèl èra definit per una muralha, sufís de gaitar l'imatge.

## Istòria
Format dels ancians municipis de Guàrdia de Tremp e de Mur, units en 1972.

## Nòtas