open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Comunautat de comunas de Tèrras de Shalòssa

La **Comunautat de comunas de Tèrras de Shalòssa** qu'ei ua intercomunalitat de la Republica Francesa, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Lo son còdi SIREN qu'ei 200069631.

## Istòria
Lo 1èr de gèr 2017, la comunautat de comunas que resultè de la fusion de la CC deu canton de Mugron e de la CC de Monthòrt , èras medishas que corresponèvan aus sengles ancians cantons. La CC qu'ei compresa entièrament dens lo canton navèth deu Costalat de Shalòssa. La residéncia qu'ei a Monthòrt.

## Composicion
Le nom de la comuna qu'ei seguit deu nom abreujat de l'intercomunalitat precedenta. Las italicas que son per la residéncia d'ua intercomunalitat precedenta.
* 1. Cassen (Monthòrt)
* 2. Caupena (Mugron)
* 3. Clarmont (Monthòrt)
* 4. Doasit (Mugron)
* 5. Gamarde (Monthòrt)
* 6. Garrei (Monthòrt)
* 7. Gibret (Monthòrt)
* 8. Gòs (Monthòrt)
* 9. Gossa (Monthòrt)
* 10. Hauriet (Mugron)
* 11. Hins (Monthòrt)
* 12. La Hòssa (Mugron)
* 13. Larbei (Mugron)
* 14. Laureda (Mugron)
* 15. Loèr (Monthòrt)
* 16. Lórquen (Monthòrt)
* 17. Mailís (Mugron)
* 18. **[[Monthòrt]]** (Monthòrt)
* 19. ***[[Mugron]]*** (Mugron)
* 20. Nerbis (Mugron)
* 21. Nossa (Monthòrt)
* 22. Onard (Monthòrt)
* 23. Osort (Monthòrt)
* 24. Poiana (Lanas) (Monthòrt)
* 25. Poiartin (Monthòrt)
* 26. Preishac (Monthòrt)
* 27. Sent Aubin (Mugron)
* 28. Sent Joan de Lièr (Monthòrt)
* 29. Sent Jors d'Auribat (Monthòrt)
* 30. Sòrt (Monthòrt)
* 31. Toloseta (Mugron)
* 32. Vaths (Mugron)
* 33. Vergüei (Mugron)
* 34. Vic d'Auribat (Monthòrt)

## Nòtas
Nicky Romero

**Nick Rotteveel**, aliàs **Nicky Romero** (nascut lo 6 de genièr de 1989, a Amerongen, Província d'Utrecht), es un DJ, productor e remixer neerlandés, famós per sas collaboracions amb Tiësto, Fedde le Grand, Sander van Doorn, David Guetta, Calvin Harris, Armin van Buuren, Avicii, NERVO e Hardwell. Qu'ei lo fondator del sagèl discografic Protocol Recordings.
Sudurpashchim Pradesh

**Sudurpashchim Pradesh** (nepalés: सुदूरपश्चिम प्रदेश) es una de las set províncias establidas per la nòva constitucion de Nepal que foguèt adoptada lo 20 de setembre de 2015.  Confronta la Region autonòma de Tibet  chinesa al nòrd, Karnali Pradesh e la Província No. 5 a l'èst, e los estats indians d'Uttarakhand a l'oèst e Uttar Pradesh al sud. Inicialament sonada **Província No. 7**, l'assemblada provinciala novèlament elegida adoptèt Sudurpashchim Pradesh coma nom permanent de la província en septembre de 2018. Per una votacion del 28 de setembre de 2018, la vila de Godawari foguèt declarada capitala de la província.
## Referéncias
Badrinath

**Badrinath** es una vila de l'estat d'Uttarakhand en Índia.

## Administracion
Badrinath es situada dins lo districte de Chamoli.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 2 438 abitants.

## Romavatge
La vila es bastida sus la riba del riu Alaknanda e es una destinacion de romavatge indo importanta. Lo temple de Badrinath es un dels quatre luòcs del romavatge de *Char Dham*.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/data/town/800290-badrinathpuri-uttarakhand.html Badrinath: Census 2011-2020 data]*
Karnali Pradesh

**Karnali Pradesh** (nepalés: कर्णाली प्रदेश) es una de las set províncias federalas de Nepal formadas per la nòva constitucion que foguèt adoptada lo 20 de setembre de 2015. La superfícia totala de la província es de 27 984 quilomètres carrats, çò que ne fa la pus granda província de Nepal. Segon lo recensament de Nepal de 2011, la populacion de la província èra de 1 570 418 abitants, çò que ne fa tanben la província mens poblada de Nepal. Borda la region autonòma de Tibet de China al nòrd, Gandaki Pradesh a l'èst, Sudurpashchim Pradesh a l'oèst e la província n ° 5 al sud. Birendranagar, amb una populacion de 47 914 abitants, es a l'encòp la capitala de la província e la pus granda vila.
Sègle XIV abC

../.. |
sègle XVI abC | 
sègle XV abC |
**[[sègle XIV abC]]** | 
sègle XIII abC |
sègle XII abC | 
../..


## Istòria

**Sègle XIV** : dins lo nòrd de Mesopotamia, emergéncia progressiva d'una poissança importanta a l'entorn d'Assur. Menant d'incursions regularas vèrs lo sud, afebliguèron pauc a pauc la posicion de Babilònia dins la region.

**Sègle XIV** : en Mesoamerica, data probabla dau premier usatge de favas de cacau per produrre una bevenda fermentada.

**v. 1368** : començament d'una guèrra entre leis Ititas e Mitanni. Prenguèt Alèp e i establiguèt un estat vassau (→ 1360).

**v. 1366** : presa d'Ugarit per leis Ititas. Dins aquò, la vila gardèt sei liames comerciaus amb Egipte.

**1366-1330** : rèine d'Assur-Uballit I en Assiria. Aqueu periòde veguèt una aumentacion considerabla de la poissança assiriana. En particular, estendiguèt son influéncia en Mitanni e en Babilònia (→ 1332).

**v. 1360-1354** : après sa revirada de 1368 avC còntra leis Ititas, lo rèi Tushratta de Mitanni reüniguèt una importanta coalicion (Mitanni, Alèp, Alalakh, Qatna, Qadesh e Damasc) per rebutar seis adversaris vèrs lo nòrd. Ugarit demorèt en fòra de l'aliança e se favorizèt puslèu leis Ititas. Aquelei darriers susprenguèron lei coalizats gràcias a de movements inesperats e prenguèron Alèp, Washshukanni e Karkemish. Aquò afebliguèt grèvament Mitanni que venguèt un enjòc dei luchas entre Ititas e Assirians.

**1336** : en Orient Mejan, una epidemia (benlèu la pèsta) causèt un nombre important de victimas. Entre lei pus importantas, se fau nòtar lo rèi Suppiluliuma I que foguèt remplaçat per Arnuwanda II.

**1333-1332** : pauc a pauc minorizada per lo desvolopament de l'influéncia assiriana a Babilònia durant lo rèine de Burna-Buriash II (1359-1333 avC), l'aristocracia cassita se revoutèt, eliminèt Kara-hardash, felen d'Assur-Uballit I e nomèt coma Nazi-Bugash (1333-1332 avC) coma rèi. Pasmens, lo sobeiran assirian capitèt de prendre lo contraròtle de la vila. Nomèt Kurigalzu II (1332-1308 avC), son felen, per lo remplaçar.

**1308-1275** : rèine d'Adad-Nirari I en Assiria. Sobeiran energic, menèt rapidament plusors campanhas militaras còntre sei vesins (→ Sègle XIII avC).

## Decès

* Assur-Uballit I, rèi assirian.
* Burna-Buriash II, rèi babilonian.
* Kurigalzu II, rèi babilonian.
* Nazi-Bugash, rèi babilonian.
* Suppiluliuma I, rèi itita.
* Tushratta, rèi de Mitanni.

## Liames intèrnes

* Empèri Assirian.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Sègle XIII abC

../.. |
sègle XV abC | 
sègle XIV abC |
**[[sègle XIII abC]]** | 
sègle XII abC |
sègle XI abC | 
../..


## Istòria

**Sègle XIII** : emergéncia d'una dinastia poderosa en Elam a l'entorn de la vila de Susa.

**Sègle XIII** : en Mesopotamia, premiera mencion deis Aramèus, un pòble semitic que viviá au nòrd d'Eufrates. 

**1308-1275** : en Assur, rèine de Adad-nerari I que marquèt la restauracion de la poissança assiriana amb de succès importants còntra Babilònia au sud e Mitanni a l'oèst. Annexèt una partida d'aqueu darrier. Dins aquò, aquelei victòrias inquietèron leis Ititas e leis Egipcians que concluguèron un acòrdi de patz a la fin deis ans 1270 per faciar aquel expansionisme.

**1275-1245** : rèine de Salmanazar I en Assiria. Durant aqueu periòde, capitèt de rebutar leis atacas d'una coalicion formada per leis Ititas e leis Egipcians.

**1245-1208** : rèine de Tukulti-Ninurta I, rèi d'Assíria. Rèi guerrier, contunièt d'estendre son reiaume vèrs lo sud au detriment de Babilònia.

thumb|Esquèma generau dei migracions dei Pòbles de la Mar

**v. 1230-1190** : començament de la crisi entraïnada per leis invasions d'un ensems de pòbles indoeuropèus dichs Pòbles de la Mar. D'origina desconeguda (benlèu Grècia e Anatolia), dispausavan de flòtas e ataquèron lei reiaumes dau litorau de la Mediterranèa Orientala. En particular, destruguèron lo  Reiaume Itita avans de se dirigir vèrs Siria, Palestina e Egipte onte se turtèron ai tropas dau faraon Ramsès III (→ 1191 avC). 

**1208** : assassinat de Tukulti-Ninurta I durant una revòuta menada per son fiu Assur-nadin-apli (1207-1204 avC). Aquò entraïnèt de trèbols intèrnes per la succession e afebliguèt grèvament lo reiaume permetent a seis adversaris de se redreiçar.

## Sciéncias e tecnicas

**v. 1300** : dins la region indiana, descubèrta – probablament realizada d'un biais independent – d'un metòde de produccion de fèrre.

**v. 1300-1200** : aparicion de l'escritura alfabetica d'Ugarit.

## Decès

* Adad-nerari I, rèi rèi assirian.
* Assur-nadin-apli, rèi rèi assirian.
* Salmanazar I, rèi rèi assirian.
* Tukulti-Ninurta I, rèi rèi assirian.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Pinus sibirica

Lo **pin de Siberia**, ***Pinus sibirica***, es una espècia de pin de la familha dels *[[Pinaceae]]* present en Siberia entre 58°E dins Oral e 126°E dins los Monts Stanovoi dins lo sud de la Republica de Sakha, e d'Igarka, dins lo Nòrd (68°N) a 45°N en Mongolia centrala.

En Russia, es conegut coma cèdre de Siberia (Сиби́рский кедр). Sos pinhons son consomat.

## Sinonims
* *Pinus arolla* Petrov
* *Pinus cembra* f. *coronans* (Litv.) Krylov
* *Pinus cembra* subsp. *sibirica* (Du Tour) A.E.Murray
* *Pinus cembra* var. *sibirica* (Du Tour) A.E.Murray
* *Pinus cembra* var. *sibirica* (Du Tour) G.Don
* *Pinus cembra* subsp. *sibirica* (Du Tour) Krylov
* *Pinus coronans* Litv.
* *Pinus hingganensis* H.J.Zhang
* *Pinus sibirica* var. *hingganensis* (H.J.Zhang) Silba
## Veire tanben
* Epicea de Sibera
* Avet de Siberia

## Ligams extèrnes
*
Union Sijan Pòrt la Novèla

L**'Union Sijan Pòrt la Novèla** (oficialament en francés *Union Sigean-Port-la-Nouvelle*) es un club occitan de rugbi de XV basat a Sijan. L'USP es nascuda de la fusion en 1992 dels dos clubs de Sijan e La Novèla. Jòga uèi dins la cinquena division francesa de rugbi de XV: Federala 3.
Sègle XI abC

../.. |
sègle XIII abC | 
sègle XII abC |
**[[sègle XI abC]]** | 
sègle X abC |
sègle IX abC | 
../..


## Istòria

**v. 1116-1077** : rèine dau rèi assirian Tegleth-Phalazar I. Sobeiran guerrier e energic, ataquèt sensa relambi leis Aramèus e seis aliats. Pasmens, mau capitèt d'empedir seis avançadas en Mesopotamia e a la fin de son rèine, Assiria èra totalament enceuclada per lei principats aramèus.

**1087** : desfacha militara dei Babilonians còntra leis Assirians que prenguèron e pilhèron Babilònia.

**1083** : mòrt dau rèi babilonian Marduk-nadin-ahhe (v. 1100-1083 avC) durant una campanha còntra leis Aramèus.

**v. 1075-1070** : en causa de l'aumentacion de la menaça aramèa en Mesopotamia, lei dos enemics tradicionaus de la region – Assiria e Babilònia – signèron un tractat de patz.

## Sciéncias e tecnicas

**v. 1050** : aparicion de l'escritura alfabetica feniciana qu'es a l'origina de l'alfabet grèc (e per extension de l'alfabet latin).

## Decès

* Marduk-nadin-ahhe, rèi de Babilònia.
* Tegleth-Phalazar I, rèi assirian.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Bhopal

**Bhopal** es la capitala de l'estat de Madhya Pradesh en Índia.

## Administracion
Bhopal es la capitala de l'estat de Madhya Pradesh e lo capluòc del districte de Bhopal.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 1 798 218 abitants e aquela de l'aglomeracion, sonada la metropòli, èra de 1 886 100.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/city/302-bhopal.html Bhopal: Census 2011-2020 data]*
Sègle X abC

../.. |
sègle XII abC | 
sègle XI abC |
**[[sègle X abC]]** | 
sègle IX abC |
sègle VIII abC | 
../..


## Istòria

**969-935** : en Fenicia, rèine de Hiram I de Tir. La ciutat conoguèt durant aqueu periòde un important desvolopament economic e venguèt un centre comerciau en Mediterranèa Orientala.

**908-902** : guèrra entre Babilònia e Assiria. Lo conflicte s'acabèt per una victòria assiriana que permetèt a Adad-nerari II de tornar conquistar plusors territòris dins lo nòrd de l'Iraq actuau.

## Sciéncias e tecnicas

**v. 1000** : apogèu dei tecnicas de momificacion en Egipte.

**v. 1000** : difusion e generalizacion de la produccion de fèrre en Orient Mejan.

## Decès

* Hiram I, rèi de Tir.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Sègle IX abC

../.. |
sègle XI abC | 
sègle X abC |
**[[sègle IX abC]]** | 
sègle VIII abC |
sègle VII abC | 
../..


## Istòria

[thumb|right|Representacion de l'expansion [feniciana en Mediterranèa.]]
**911-891** : rèine d'Adad-nerari II en Assiria. Marquèt lo començament d'un lòng periòde d'expansion de l'Empèri Assirian que durèt fins ais ans 650 avC (→ sègle VII avC). De mai, durant son rèine, capitèt de transformar Babilònia en una mena de protectorat.

**883-859** : rèine d'Assurnazirpal II, rèi assirian, que desplacèt la capitala a Nimrud (878 avC) e que menèt plusors campanhas victoriosas còntra lei reiaumes aramèus sirians. Capitèt d'impausar lo pagament d'un tribut regular maugrat la resisténcia deis Aramèus de Damasc. De mai, la somission de Karkemish permetèt desenant ais Assirians de dispausar de pòrts lòng dau litorau mediterranèu.

**853** : en fàcia de la volontat de  Salmanazar III d'annexar lei principats sirians tributaris de l'Empèri Assirian, formacion d'una coalicion larga (Damasc, Hama, Israèl, divèrsei ciutats-estats fenicianas, divèrsei tribüs arabas) amb lo sostèn d'Egipte. Leis Assirians s'impausèron a la batalha de Qarqar mai foguèron pas capables d'esplechar aquela victòria. De mai, organizèron ges de campanha importanta dins la region avans 841 avC.

**850** : combats indecís entre Assiria e Urartu, probablament causats per l'inquietud suscitada per l'emergéncia dau segond reiaume.

[thumb|right|Extension de l'[Empèri Assirian entre lei sègles IX e VII avC.]]
**v. 850-840** : lo rèi assirian Salmanzar III capitèt de menar plusors incursions còntra lei ciutats de Fenicia qu'acceptèron de pagar un tribut en cambi de sa partença. Israèl foguèt tanben obligat d'acceptar un acòrdi similar. Pasmens, leis Aramèus Damasc resistiguèron victoriosament a tres sètges en 848, en 841 avC e en 838 avC.

**840-830** : en Urartu, rèine de Sarduri I. Aqueu periòde confiermèt l'emergéncia dau reiaume coma poissança importanta au nòrd de Mesopotamia. Veguèt tanben l'installacion de la capitala a Tushpa.

**827-820** : importanta revòuta au sen de l'Empèri Assirian. Menada per lei vilas e l'aristocracia bassa, foguèt finalament vencuda per Shamshi-Adad V (825-811 avC). Pasmens, de trèbols recurrents demorèron fins ais ans 810.

**820-815** : guèrra novèla entre Assiria e Urartu (ajudat per lei Medes). Urartu capitèt de resistir e lei Medes deguèron pagar un tribut.

**815-812** : guèrra entre Assiria e Babilònia. Venceire, Shamsi-Adad V se proclamèt eu meteis rèi de la vila (amb lo títol de « rèi d'Akkad e de Sumèr »).

**814** : segon la legenda, fondacion de Cartage per lei Fenicians.

**808** : acabament de la conquista assiriana dei reiaumes aramèus de Mesopotamia Auta.

## Sciéncias e tecnicas

**Sègle IX** : aparicion de la produccion de fèrre en China.

## Decès

* Adad-nerari II, rèi assirian.
* Assurnazirpal II, rèi assirian.
* Ishpuhini, rèi d'Urartu.
* Salmanazar III, rèi assirian.
* Sarduri I, rèi d'Urartu.
* Tukulti-Ninurta II, rèi assirian.

## Liames intèrnes

* Empèri Assirian.
* Fenicia.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Vändåtberget

miniatura|drecha|Lac a Vändåtberget.**Vändåtberget** es dempuèi 1989 una resèrva naturala a Örnsköldsvik dins lo comtat de Västernorrland en Suècia qu'ocupa una superfícia de 3,45 km².

Lo bòsc primari de Vändåt es un abitat per l'escaravat *Pytho kolwensis* del genre Pytho e la familha Pythidae qu'es en perilh d'escantiment, . Es tanben un abitat d'un escaravat de banas longas, *Nothorhina muricata*.

L'origina del nom "Vändåt" es desconeguda.

miniatura|esquerra|''Pytho kolwensis'', Vändåtberget.

## Nòtas e referéncias

## Ligams extèrnes
Elements d'Euclides

Los **Elements** es l'òbra la mai importanta escrita per Euclides.

Es un tractat matématica que conten tretze libres, una assemblada de definicions, postulats, proposicions, teorèms e pròvas matematicas.Cubris la geometria euclidiana del plan e del solid amai la teoria elementari dels nombres. 

Èra la referéncia matematica per los escoliers dusca al mièg del sègle XX. Sa rigor logica es remarcable.

Es considerat coma un dels tèxts lo mai influent. Foguèt un dels promièrs estampats e es lo segond en nombre d'edicions aprèp la Bíblia.

## Establiment del tèxt
Lo tèxt es establit de biais sciéntifica per lo matematican velaiés Francés Peirard (1759-1822). Peirard publiquèt una promièra version en 1804 quand èra lo bibliotècari de l'Escòla politecnica. En 1808, desnisèt un manuscrich "fòrt ancian" (lo "grèc 190", circa sègle IX)  qu'èra la pèça mancanta per aver un tèxt d'afièch. Publicará lo tèxt de 1812 a 1819. A la fin del segle XIX, lo danés Heiberg perseguirà lo trabalh, 
vinheta|Lo manuscrich ''Vaticanus Graecus 190'', que lo matematician occitan Peirard descobriguèt e revirèt en 1808 '

## Contengut
Los *[[Elements d'Euclides|Elements]]* son dividits en tretze  libres:. 

* Lo libre 1 conten los cinc postulats de geometria plana, amai lo mai conegudas nocions de geometria : teorèma de Pitagòras, egalitat dels angles e de las airas,soma de los angles dins un triangle,...
* Lo libre 2 conten l'algèbra geometrica
* Lo libre 3 conten la geometria del cercle, la poder del ponch 
* Lo libre 4 conten los problèms dels cercles dins los triangles e l'estudia de los poligòns
* lo libre 5 contenon la teoria dels repòrts e de las proporcions
*lo libre 6 aplica la teoria dels repòrts e de las proporcions e conten tanben lo teorèma de Tales
* Lo libre 7 es per la teoria elementari dels nombres
* Los libre 8 a 9 son per l'applicacion de la geometria als nombres entièrs
* lo libre 10 conten la demonstracion de l'irrationalitat de la raiç carrada de qualques nombres entièrs
* los libres 11 a 13 : geometria dins l'espaci.

Lo libre s'acaba per l'estudi de las proprietats dels cinc polièdres regulars e una demostracion de lor existéncia


## Referéncias
''Les Éléments d'Euclide'' traduccion de F. Peyrard, 1804
Districte de West Sikkim

Lo **districte de West Sikkim** es un districte de l'estat de Sikkim en Índia. 

## Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Gyalshing, o Geyzing. 

## Populacion
La populacion del districte èra de 136 435 abitants al recensament de 2011 e èra a 96,15 % campèstra, e a sonque 3,85 % ciutadina. La densitat de populacion es de 117 abitants/km².

Las lengas parladas son lo nepalés, lo bhutia, tamben sonat sikkimés e lo lepcha.

## Referéncias

## Fonts
*  *[https://westsikkim.nic.in/ West Sikkim District]*, siti oficial de *West Sikkim District*.
*  *[https://www.census2011.co.in/census/district/462-west-sikkim.html West Sikkim District: Census 2011-2020 data]*
Districte del Siquim Oriental

Lo **districte del Siquim Oriental** (East Sikkim en anglés) es un districte de l'estat de Sikkim en Índia. 

## Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Gangtok, qu'es tamben la capitala de Sikkim. 

## Populacion
La populacion del districte èra de 283 583 abitants al recensament de 2011 e èra a 56,81 % campèstra, e a 43,19 % ciutadina. La densitat de populacion es de 297 abitants/km².

Las lengas parladas son lo nepalés, lo bhutia, tamben sonat sikkimés, lo lepcha, lo tamang, lo limbu, lo rai, lo newari, lo gurung, lo magar e lo sunwar .

## Referéncias

## Fonts
*  *[https://eastsikkim.nic.in/ East Sikkim District]*, siti oficial de *East Sikkim District*.
*  *[https://www.census2011.co.in/census/district/464-east-sikkim.html East Sikkim District: Census 2011-2020 data]*
Namchi

**Namchi** (o Namtse) es una vila de l'estat de Sikkim en Índia. 

## Administracion
Namchi es lo capluòc del districte de South Sikkim.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/data/town/801419-namchi-sikkim.html Namchi: Census 2011-2020 data]*
Rangpo

**Rangpo** es una vila de l'estat de Sikkim en Índia. 

## Administracion
Rangpo es situada dins lo districte d'East Sikkim.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/data/town/801423-rangpo-sikkim.html Rangpo: Census 2011-2020 data]*
Diplòma d'accès als estudis universitaris

En França, lo **diplòma d'accès als estudis universitaris** (**DAEU**) es un diplòma preparat dins una universitat per fin d’obténer una equivaléncia al bachelierat.

## Istoric
La capacitat en drech foguèt creada en 1804. En 1969, l’examèn especial d'intrada a l'universitat es creat ; es remplaçat en 1994 pel diplòma d'accès als estudis universitaris.

## Objectius e enjòcs

## Condicions d'admission
Per obténer lo diplòma, fa mestièr d’èsser inscrich dins una universitat per una annada de preparacion.

L’inscripcion es reservada als candidats :

* avent interromput sos estudis inicialas dempuèi dos ans al mens ;
* satisfasent a una de las condicions seguentas :
** aver vint ans al mens al 1èr d'octobre de l’annada de la desliurança del diplòma e justificar a aquesta meteissa data de doas annadas d’activitat professionala, a temps plen o a temps parcial, avent donat luòc a cotizacion a la seguretat sociala ;
** aver vint-quatre ans al mens al 1èr d'octobre de l'annada de desliurança del diplòma.

Quatre inscripcions al maximum son possibles.

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Sistèma educatiu en França
* Universitat en França
* Capacitat en drech
Viganon

**Viganon**  (*Biganon* en francés) qu'ei ua anciana comuna gascona de Lana Gran situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Qu'es dens la comuna de Mostèirs-Viganon despuish 1965.

## Geografia
Viganon qu'es au nòrd de Mostèir. Lo borg, perdut dens la seuva, poblada de pins, dab casses tanben, qu'es petit, plaçat pr'aquò au cairehorc de duas departamentalas, la D 134 Mostèir-Sent Manhe e la D 348 Saunhac e Lo Muret-Manòr.

## Toponimia
Viganon qu'es atestat au sègle XI o XII dens lo Cartulari de Dacs : *Sanctus Petrus de Biganono*.
Dauzat prepausa lo latin *vicanus* « vilatgés » o un nom gallés d'òme, **Vicannus*, varianta de *Vicanus*, damb lo sufixe *-onem* . Per Bénédicte Boyrie-Fénié, lo toponime qu'es probablament antic, pramor deu vocable de la glèisa e deus vestigis arqueologics. Causeish lo cognomen *Vicanus* [deu nom latin *vicanus*] dab lo sufixe *-one-* . Mès com explicar la conservacion de *-n* intervocalica, problèma qui avè dejà interrogat Dauzat ?

## Istòria
Lo 25 de heurèir 1965, la comuna de Viganon qu'estó incorporada a Mostèir per fusion simpla. Lo son n° INSEE qu'èra 40045 .

## Demografia

## Lòcs e monuments
Dus monuments son inscrits aus Monuments Istorics despuish lo 17 de gèir 1997 :
* La vasta glèisa romanica de Sent Pèir (encadenat ? deus ligams ?), deu sègle XI.
* La hont de Senta Rufina.


Moustey_St_Pierre_Biganon_2.jpg|La glèisa.
Église_Saint-Pierre-ès-Liens_de_Biganon.jpg|La glèisa costat oèst.
Biganon_Source_Sainte-Ruffine.jpg|La hont de Senta Rufina.
Moustey_Biganon_mairie.jpg|L'ostau de comuna.


## Personalitats ligadas damb la comuna
## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Indore

**Indore** (*indòr*, en indi: इन्दौर, *indaur*) es una vila de l'estat de Madhya Pradesh en Índia.

## Administracion
Indore es lo capluòc del districte d'Indore.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 1 964 086 abitants e aquela de l'aglomeracion, sonada la metropòli, èra de 2 170 295.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/city/299-indore.html Indore: Census 2011-2020 data]*
Ujjain

**Ujjain** (*ojain*, en indi: उज्जैन) es una vila de l'estat de Madhya Pradesh en Índia.

## Administracion
Indore es lo capluòc del districte d'Ujjain.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 515 215 abitants.

## Romavatge
Ujjain es traversada per lo riu Shipra. Tots los dotze ans, lo romavatge de Simhastha se debana sus la riba del riu. Aquel romavatge fa partida dels *kumbh mela*.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/city/296-ujjain.html Ujjain: Census 2011-2020 data]*
Udaipur

**Udaipur** (*odaipor*, en indi, उदयपुर *udayapur*) es una vila indiana de Rajasthan.

## Administracion
Udaipur es lo capluòc del districte d'Udaipur.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 451,100 e aquela de l'aglomeracion, sonada la metropòli, èra de 474 531.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/city/92-udaipur.html Udaipur: Census 2011-2020 data]*
Bikaner

**Bikaner** (en indi, बीकानेर *bīkāner*) es una vila indiana de Rajasthan.

## Administracion
Bikaner es lo capluòc del districte de Bikaner.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 644 406.

## Galeria


File:BCFest2.jpg
File:BCFest21.jpg
File:BCFest19.jpg
File:BCFest23.jpg
File:BCFest24.jpg
File:BCFest11.jpg


## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/city/66-bikaner.html Bikaner: Census 2011-2020 data]*
Lassà

**Lassà** (tibetan: ལྷ་ས་, lha sa; transliteracion fonetica en chinés: 拉萨, Lāsà) es una vila-prefectura, capitala de Tibet, region autonòma de la Republica Populara de China dempuèi 1965.

Capitala del reialme de Tibet a partir del sègle VIIen, puèi de l'Ü-Tsang a partir de l'èra de la fragmentacion, Lassà foguèt lo sètge del governament del Ganden Phodrang sota lo règne a l'encòp religiós del 5en dalai lama e temporal del mongòl Güshi Khan sota lo Khanat qoshot, puèi sota la tutela]] de la dinastia Qing e enfin dins lo Tibet independant *de facto* del 13en dalai lama al sègle XX.

La vila s'es desvelopada al pè del mont Gephel. Lo palais de Potala, l'ancian palais d'ivèrn del dalai lama, e le palais de Norbulingka, l'anciana residéncia d'estiu, son, amb lo temple de Jokhang, classats al patrimòni mondial per l'UNESCO.
## Referéncias
Nashik

**Nashik** (en marata: नाशिक *Nāśika*) es una vila de Maharashtra, en Índia.

## Administracion
Nashik es lo capluòc del districte de Nashik.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 1 486 053 abitants e aquela de l'aglomeracion, sonada la metropòli, èra de 1 561 809.

## Romavatge
Nashik es traversada per lo riu Godavari. Tots los dotze ans, un romavatge indó, que fa partida dels *kumbh mela*, se debana sus la riba del riu.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/city/361-nashik.html Nashik: Census 2011-2020 data]*
Vasai-Virar

**Vasai-Virar** (en marata: वसई-विरार *Vasaī-Virāra*) es una vila de Maharashtra, en Índia.

## Administracion
Vasai-Virar es situada dins lo districte de Palghar.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 1 222 390 abitants.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/city/363-vasai-virar.html Vasai-Virar: Census 2011-2020 data]*
Navi Mumbai

**Navi Mumbai** (en marata: नवी मुंबई *Navī Mumbaī* « nòva Bombai », o en anglés New Bombay) es una vila de Maharashtra, en Índia.

## Administracion
Navi Mumbai es un vila nòva planificada que fa partida de la metropòli de Mumbai. Se tròba sus los territòris dels districtes de districte de Raigad e de Thane. Foguèt bastida ap artir de 1971.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 1 120 547 abitants.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/city/368-navi-mumbai.html Navi Mumbai: Census 2011-2020 data]*
Thane

**Thane** (en marata: ठाणे *Ṭhāṇē*, o, ancianament, en anglés Thana) es una vila de Maharashtra, en Índia.

## Administracion
Thane fa partida de la metropòli de Mumbai e es tamben lo capluòc del districte de Thane.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 1 841 488 abitants.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/city/367-thane.html Thane: Census 2011-2020 data]*
Amaravati

**Amaravati** (o Amaravathi, en telogo: అమరావతి *Amarāvati*) es una vila planficada dins l'estat d'Andhra Pradesh, en Índia que deuriá venir la nòva capitala de l'estat.

## Istòria

Lo 2 de junh de 2014, l'Andhra Pradesh es partejat en dos per permetre la fondacion del nòu estat de Telangana. La capitala, Hyderabad se tròba dins lo nòu estat e n'en ven la capitala.

Lo govèrn del ministre d'Andhra Pradesh, Chandrababu Naidu, desvolopa un projècte per bastir una vila planificada, Amavati, destinada a remplaçar Hyderabad. Lo finançament ven de Singapor e lo trabalh comença. En mai de 2019, Naidu pèrd las eleccions. Lo nòu ministre, Y. S. Jagan Mohan Reddy, denóncia lo contracte amb los investissors de Singapor, çò qu'acaba *de facto* la construccion d'Amavati.

Lo 20 de genièr de 2020, Reddy anóncia una solucion a tres capitalas per Andhra Pradesh: amavati serà la capitala legislativa, lo poder executiu serà a Visakhapatnam e la poder judiciari a Kurnool.

## Referéncias

## Fonts
*  Rohini Modan, *[https://www.straitstimes.com/asia/south-asia/andhra-pradesh-to-get-3-city-capital-in-place-of-amaravati Andhra Pradesh to get 3-city capital in place of Amaravati]*, The Straits Times, 21 de genièr de 2020.
Nellore

**Nellore** (en telogo: నెల్లూరు *Nellūru*) es una vila de l'estat d'Andhra Pradesh, en Índia.

## Administracion
Nellore es lo capluòc del districte de Sri Potti Sriramalu Nellore.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 499 575 abitants e aquela de l'aglomeracion, sonada la metropòli, èra de 558 548.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/city/416-nellore.html Nellore: Census 2011-2020 data]*
Vijayawada

**Vijayawada** (ancianament Bezawada, en telogo: విజయవాడ *Vijayavāḍa*) es una vila de l'estat d'Andhra Pradesh, en Índia.

## Administracion
Vijayawada se tròba dins lo districte de Krishna.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 1 034 358 abitants e aquela de l'aglomeracion, sonada la metropòli, èra de 1 476 931.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/city/408-vijayawada.html Vijayawada: Census 2011-2020 data]*
Visakhapatnam

**Visakhapatnam** (en telogo: విశాఖపట్నం *Viśākhapaṭnaṁ*) es una vila de l'estat d'Andhra Pradesh, en Índia. La vila es sus la riba de la Baia de Bengala.

## Administracion
Visakhapatnam es lo capluòc del  districte de Visakhapatnam.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 1 728 128 abitants.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/city/402-visakhapatnam.html Visakhapatnam: Census 2011-2020 data]*
Madanapalle

**Madanapalle** (en telogo: మదనపల్లె *Madanapalle*) es una vila de l'estat d'Andhra Pradesh, en Índia.

## Administracion
Tenali se tròba dins lo districte de Chittoor.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 136 414 abitants e aquela de l'aglomeracion, sonada la metropòli, èra de 180 180.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/city/428-madanapalle.html Madanapalle: Census 2011-2020 data]*
Nizamabad (Telangana)

**Nizamabad** (en ordo: نظام آباد *Nizam Âbâd*) es una vila de l'estat de Telangana, en Índia.

## Administracion
Nizamabad es lo capluòc del districte de Nizamabad.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 311 152 abitants.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/city/389-nizamabad.html Nizamabad: Census 2011-2020 data]*
Kumaoni

Lo **kumaoni** es una lenga indoariana parlada en Índia.

## Localisacion
La lenga es parlada dins lo Kumaon, una region que correspond a la division administrativa de meteis nom de l'estat d'Uttarakhand e que compren los districtes d'Almora, de Bageshwar, de Champawat, de Nainital, de Pithoragarh e d'Udham Singh Nagar.

## Classificacion
Lo kumaoni fa partida de las lengas indoarianas del nòrd, una branca de las lengas indoarianas, que fan partida de la familha indoeuropèa. Es pròche del garhwali.

## Referéncias

## Fonts
*  D. D. Sharma, 1994, *Linguistic geography of Kumaun Himalayas: A descriptive areal distribution of Kumauni language*, Studies in Tibeto-Himalayan languages V, Nòva Delhi, Mittal Publications.
Garhwali

Lo **garhwali** es una lenga indoariana parlada en Índia.

## Localisacion
La lenga es parlada dins lo Garhwal, una region que correspond a la division administrativa de meteis nom de l'estat d'Uttarakhand e que compren los districtes de Chamoli, de Pauri Garhwal, de Rudraprayag, de Tehri Garhwal e d'Uttarkashi.

## Classificacion
Lo garhwali fa partida de las lengas indoarianas del nòrd, una branca de las lengas indoarianas, que fan partida de la familha indoeuropèa. Es pròche del kumaoni.

## Referéncias

## Fonts
*  Colin P. Masica, 1991, *The Indo-Aryan languages*, Cambridge language surveys, Cambridge, Cambridge University Press.
Gujari

Lo **gujari** (o gojri, gujjari) es una lenga indoariana parlada en Índia e al Paquistan.

## Localisacion
La lenga es parlada dins lo districte de Poonch, en Jammu e Cashmir en Índia, e tamben en Azad Cashmir en Paquistan, per los gujjars e los bakarwals, de populacions tradicionalament nomadas. D'autres grops pichons de gujjars vivon en Himachal Pradesh e en Uttar Pradesh.

## Classificacion e dialèctes
Lo gojri fa partida del grop rajasthani de las lengas indoarianas centralas, una branca de las lengas indoarianas, que fan partida de la familha indoeuropèa. La lenga es particularament pròcha del mewati.

## Referéncias

## Fonts
*  Jagdish Chander Sharma, 1982, *Gojri Grammar*, Mysore, Central Institute of Indian Languages.
*  Colin P. Masica, 1991, *The Indo-Aryan languages*, Cambridge language surveys, Cambridge, Cambridge University Press.
Anantnag

**Anantnag** (en cashmiri: اننت ناگ) es una vila del territòri de Jammu e Cashmir, en Índia.

## Administracion
Anantnag es lo capluòc del districte d'Anantnag.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 109 433 abitants e aquela de l'aglomeracion, sonada la metropòli, èra de 159 838.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/city/2-anantnag.html Anantnag: Census 2011-2020 data]*
Poligrafa (mestièr)

Poligrafa

Sector d'activitats : Mèdias

Nivèu de formacion : en Soïssa Certificat de capacitat en 4 ans.

**Poligrafa** qu'ei un mestièr suisse arrecaptant las ancianas professions de tipografa e de fotolitografa per lasquaus n'existeishen pas mei de formacions dens aqueste país. Qu'aprèsta documents grafics includint tèxtes e imatges, per la produccion d'imprimits divèrs o l’elaboracion de produits multimèdia (CD-ROM, sites Web). Qu'escaneriza imatges, hica en pagina tèxtes e illustracions, realiza ua maqueta d'impression a partir de fichèrs informatics, mercés a logiciaus de reproduccion e de publicacion assistida per ordinator (PAO). Tanben que s'ocupa de retocar los imatges..Portau deu tribalh e deus mestièrs

Portau de la Soïssa
Ramagundam

**Ramagundam** (en telogo: రామగుండం *Rāmaguṇḍaṁ*) es una vila de l'estat de Telangana, en Índia.

## Administracion
Ramagundam es situada dins lo districte de Peddapalli.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 229 644 abitants e aquela de l'aglomeracion, sonada la metropòli, èra de 252 308.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/city/390-ramagundam.html Ramagundam: Census 2011-2020 data]*
Hudson (flume)

**Hudson** (o *Hudson River* en anglés) es un flume dels Estats Units. De 507 km de long,  s'escola principalament dans l'Estat de Nòva York e forma per part la frontièra entre los Estats de Nòva York e de Nòva Jersei. Lo nom del flume ven de Henry Hudson, un navegator anglés que, pel compte de las Províncias Unidas e especialament de la Companhiá neerlandesa de las Índias orientalas (*Vereenigde Oost-Indische Compagnie* o VOC), explorèt lo flume en 1609. Pasmens, lo primièr europèu que l'observèt foguèt l'Italian Giovanni da Verrazzano en 1524. 
Lo flume èra nomenat **Muh-he-kun-ne-tuk**, lo **Grand Mohegan**, pels iroqueses, e conegut coma **Muhheakantuck** ("flume que raja per dos camins") pels lenapes, tribú qu'abitava las doas ribas de la part bassa del flume, dins l'actuala Nòva Jersei e l'illa de Manhattan.

Se la font comunament admesa del flume es situada al lac Tear of the Clouds dins lo pargue Adirondack a una altitud de 1 317 m, la font pus alunhada del flume Hudson, coma o mòstran las mapas USGS pus detalhadas, es la "ribièra Opalescent" sul penjal oèst del mont Little Marcy al nòrd del lac Tear of the Clouds.
Polis

[upright=1.9|thumb|Reconstruccion ideala de l'[Acropòli d'Atenas|Acropòli e de l'Areopag d'Atenas. Leo von Klenze, 1846 (Neue Pinakothek, Munic).]]

La **polis** (en grèc ancian: πόλις «ciutat») èra dins la Grècia classica lo modèl d'estat lo mai espandit, constituïda d'una ciutat-Estat qu'acampa una vila e un territòri campèstre. Los òmes liures èran ciutadans de lor *polis* d'origina.

## Referéncias
Consonanta oclusiva palatala sonòra

La **consonanta oclusiva palatala sonòra** es un son consonantic bassetz rale dins las lingas parladas. Lu simbòle dins l’alfabèt fonetic internationau es [ɟ]. Queu simbòle es originalament un f minuscule ‹ f › culbutat sens relacion fonetica avèque lu f minuscule [f] qui transcritz una fricativa. Queu simbòle es frecament representat per un j minuscule barrat sens poent, lu j minuscule [j] transcrivent una consona espiranta palatala vesada, 'donc un son vesin de [ɟ].

Son equivalent sord es c.
Chesley Sullenberger

vinheta|Chesley Sullenberger en febrièr de 2020.
**Chesley Burnett Sullenberger**, dich **Sully Sullenberger**, nascut lo 23 de genièr de 1951 a Danville (Califòrnia), es un ancian pilòt de linha estatsunidenc, expèrt en seguretat aeriana e enquestaire d'accidents, autor, conferencièr e consultant. Faguèt las unas de la premsa mondiala en pausant son avion, lo 15 de genièr de 2009, un Airbus A320 sus Hudson als abòrds de Nòva York. L'avion foguèt damatjat per un doble impacte d'aucèl que provoquèt l'arrèst dels dos turboreactors. Evacuats, los 150 passatgièrs e cinc membres d'equipatge son estat pres en carga per un dispositiu de batèls e d'elicoptèrs. Per aqueste amaratge, lo cònsol de Nòva York Michael Bloomberg a remes a Sullenberger e son equipatge las claus de la vila.

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Vòl 1549 d'US Airways
* Jeffrey Skiles
* ''Sully'' (filme)

### Ligams extèrnes

* Site oficial de Chesley Sullenberger
Aqueles

**Aqueles** es un "trio vocal occitan" de Lengadòc creat en 2010. Lo grop es compausat d'Aimat Brees, Matèu Vies e Beneset Vieu.

## Ligams extèrnes
* Facebook
* Pagina "La Compagnie"

## Nòtas e referéncias
Consonanta rotlada bilabiala sonòra

La **consonanta rotlada bilabiala sonòra** es un son consonantic rar dins las lengas parladas.  L'alfabèt fonetic internationau li atribuís lo simbòl ⟨ʙ⟩. 

Son equivalent sord es ʙ̥. Aquel fonèma non existís en occitan.
Douglas Fairbanks

**Douglas Elton Fairbanks** nascut * 'Douglas Elton Thomas Ullman' *; 23 de mai de 1883 - 12 de decembre de 1939) foguèt un actor, scenarista, realizator e productor american.  Èra mai que mai conegut per sos ròtles dins los filmes muts de capa e d'espasa coma * [[Lo raubaire de Bagdad (filme de 1924) | Lo raubaire de Bagdad]] * ,*[[Robin dels Bòsques (filme de 1922) | Robin dels Bòsques]]*, e *[[La Marca de Zorro (filme de 1920) | La Marca de Zorro]]*, mas passèt la primièra partida de se carrièra en fasent de comedias.

Fairbanks foguèt sòci fondator de *[[United Artists]]*. Foguèt tanben sòci fondator de *[[AMPAS | The Motion Picture Academy]]* e aculhiguèt los *[[1èrs Academy Awards]]* en 1929. Amb son maridatge amb l'actritz e productritz de filmes Mary Pickford en 1920, lo parelh venguèt «Hollywood Royalty», e li disián «Lo rei d'Hollywood»,  l'escai foguèt puèi transmés a l'actor Clark Gable.

E mai que largament considerat coma una de las mai grandas estelas d'Hollywood dins los ans 1910 e 1920, la carrièra de Fairbanks declinèt rapidament amb l'avenament dels filmes parlants. Son darrièr filme foguèt * [[La vida privada de Don Juan]] * (1934).

## Referéncias
Consonanta oclusiva palatala sorda

La **consonanta oclusiva palatala sorda** es un son consonantic utilizat dins las lingas parladas. Son simbòl dins l’alfabèt fonetic internationau es [c]. Son equivalent sonòre es ɟ.
Consonanta africada alveolària sorda

La **Consonanta africada alveolària sorda** es un son consonantic frequent dins las lingas parladas. Lo simbòle dins l’alfabèt fonetic internationau es [t͡s]. Son equivalent sonòre es d͡z.

En occitan, la consonanta africada alveolària sorda se tròba en naut lemosin, ente es la prononciacion de /ch/ : 
:chamba [ˈt͡sãᵐbɒ], chadiera [t͡sɒˈdjejʁɒ], chin [t͡si].
Atanaric

**Atanaric** (? - 381) èra un rei gòt del grop dels tervingians. Es vist coma lo primièr rei dels visigòts. Règna de 369 a 381.
Egica

**Egica** (o Egiza, Ergica) foguèt rei dels visigots d'Ispània e de Septimània de 685 al 702. Succediguèt a Ervigi e èra lo nebot del rei Wamba.
Ervigi

**Ervigi** (o Ervige, en latin Ervigius) foguèt rei dels visigots d'Ispània e de Septimània de 680 al 687. Succediguèt a Wamba. Aviá esposat Goda, una filha del rei Chindasvint.
Wamba (rei visigòt)

**Wamba** foguèt rei dels visigots d'Ispània e de Septimània de 672 al 680.

En 680, es forçat d'abdicar al benefici d'Ervigi. Se recapta dins un monastèri, ont morís en 688.

La vila espanhòla de Wamba pòrta son nom.
Teodoric (omonimia)

*Teodoric lo Grand, un rei ostrogòt (493-526).
*Teodoric Ièr, un rei visigòt de Tolosa (418-451).
*Teodoric II, un rei visigòt de Tolosa, filh del precedent (453-466).
Wamba (omonimia)

*Wamba, un municipi de la província espanhòla de Valhadolid.
*Wamba (rei visigòt), un rei visigòt d'Ispània (672-680).
*Wamba (riu), un riu d'Angòla e de Còngo.
Tarusates

thumb|right|300px|Dracma damb un parelh de patèrnas batuda peus tarusates.

Los **tarusates** (latin *Tarusates*) qu'èran un pòble aquitan citat per Juli Cesar  e, dab ua metatèsi, Plini lo Vielh . 

## Elements istorics
Que'us considèran com identics aus **aturenses** (un nom qui s'impausa a partir deu sègle IVau). Que s'estavan dens lo Tursan actuau,  dens lo departament de las Lanas e qu'avèvan *Atura* (Aira) per vila màger. 

Qu'estón somés per Cressus amassa dab los vasates e los elusates après que vençó los sotiates.

Los sons vesins qu'èran los tarbelles (tarbelli) au sud-oèst, los cocosates au nòrd-oèst, los vasates au nòrd, los elusates a l'èst, los bigerriones (bigerri, bigerres) au sud-èst e los beneharnensis au sud. 

thumb|left|300px|Novempopulània.
Non saben quina lenga o quinas lengas parlavan. Mès, se lo son nom es indigèna e s'es estat transcrivut com cau, èra probablament pas lo basco o pas sonque lo basco (lo protobasco); l'indici d'aquò qu'ei qu'aquera lenga non coneish las dentalas e donc lo *t-* a l'iniciala . Aqueth rasonament que vau tanben peus tarbelles (pòble qui avè Dacs per capitala).

## Véder tanben
* Novempopulània

## Nòtas
Gòts

Los **gòts** son un ancian pòble germanic de l'èst. Al sègle IV se separèron en doas brancas, los visigòts e los ostrogòts.

## Origina
La magèr font sus l'istòria dels gòts es l'obratge *De origine actibusque Getarum*, redigit en latin per l'ostrogòt Jordanes vèrs lo mitan del sègle VI. Lo tèxt es uèi conegut jos lo nom d*'Istòria dels gòts*.

Segon Jordanes los gòts son originaris de Scandza, es a dire d'Escandinàvia que daissèron, conduches per un rei, per s'establir dins lo dèlta de la Vistula. Aquí sometèron los pòbles que l'i vivián, los vandals e los ulmerugians, doas populacions qu'èran tamben germanicas de l'èst. Una autra branca dels gòts, los gepids, s'establit parièrament dins la region.

## Empèri gòt
Los gòts demòran dusqu'al sègle II sus la Vistula, puèi migran vèrs l'estèpa de l'Ucraïna actuala dusqu'a aténher las ribas de la Mar Negra, ont lor preséncia es atestada en 238.

Son lèu-lèu signalats dins l'Empèri roman, en Mesia, Tràcia, Anatolia. En 251, a la Batalha d'Abritus, en Mesia Inferiora, desfan las legions romanas dins un combat ont l'emperaire Deci es tuat. Pasmens, pauc après, de gòts venon mercenaris de l'armada romana.

Fondan un empèri que s'espandís sus la ribas del Dnièstre, del Dòn al Danubi. Al sègle IV, lo Dnièpre forma lo limit entre los visigòts e los ostrogòts. Los premièrs son tamben coneguts jos lo nom de tervingians (en latin, Tervingi), e los segonds jos lo nom de greutingians (en latin, Greutingi). En 375, los huns d'Atila atacan e baton los gòts. Los dos grops se separan e van vèrs l'Empèri roman.

## Nòtas


## Fonts
*  Fernand Mossé, 1942, *Manuel de langue gotique*, Bibliothèque de philologie germanique II, Paris, Aubier Montaigne, reedicion de 1969.
Recesvint

**Recesvint** (o Receswinthe, en espanhòl: Recesvinto) foguèt rei dels visigots d'Ispània e de Septimània de 653 al 672. Succidiguèt a son paire Chindasvint.
Chindasvint

**Chindasvint** (o Chindaswinthe, en espanhòl: Chindasvinto) foguèt rei dels visigots d'Ispània e de Septimània de 642 al 653. S'apoderèt del poder reial en 642. Lo jòune rei Tulga es enviat dins un monastèri. En 653, lo filh de Chindasvint, Recesvint, li succediguèt.
Molinet (omonimia)

**Molinet** pòt èsser:

* Molinet es una comuna occitana d'Agenés situada dins lo departament d' 
* O Morinhet, es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei 

e tanben
* Molinet es una comuna francofòna de Borbonés, situada dins lo departament d'
Gepids

Los **gepids** son un ancian pòble germanic de l'èst.

## Origina
L'ostrogòt Jordanes, dins son obratge redigit vèrs lo mitan del sègle VI, l'Istòria dels gòts, en latin **De origine actibusque Getarum*, presenta los gepids coma un grop de [[gòts]]. 

Segon Jordanes los gepids son originaris de Scandza, es a dire d'[[Escandinàvia]], e s'establissèron parièrament que los gòts dins lo dèlta de la [[Vistula]].

== Empèri hun ==
Jos lo règne d'[[Atila]], Los gepids son [[vassal]]s dels [[huns]] e vivon dins una region limitada per los rius de [[Sava (Danubi)|Sava]] e de [[Tisza]] e per las montanhas de [[Carpats]] . Atila, segon Jordanes, donèt lo poder a un rei, [[Ardaric]]. Los gepids combaton dins l'armada huna. Mas, après la mòrt del cap hun, en 453, Ardaric se revòlta e, aliat a d'autres pòbles germanics, los [[eruls]], [[skirs]], los [[sueus]], bat lo filh e successor d'Atila, [[Ellac]], que mòr a la [[batalha de Nedao]] en 455.

== Reailme gepid ==
Ardaric establís un reialme que s'espandís sus de parts de [[Romania]], [[Ongria]] e [[Serbia]]. En 567, lo reialme es destruch per los [[Avars de Panònia|avars]].

== Nòtas ==
<references />

== Fonts ==
*  Fernand Mossé, 1942, *Manuel de langue gotique*, Bibliothèque de philologie germanique II, Paris, Aubier Montaigne, reedicion de 1969.
*  Béla Köpeczi (editor), 1992, *Le royaume des Gépides (455-567)'', Histoire de la Transylvanie,  Budapest, Akadémiai Kiadó.
Tulga

**Tulga** (o Tulca) foguèt rei dels visigots d'Ispània e de Septimània de 639 al 642. Succediguèt a son paire Chintila, mas son règne foguèt brèu, que en 642, Chindasvint s'apoderèt del tròne. Lo jòune rei foguèt enviat dins un monastèri ont moriguèt.
Chintila

**Chintila** (o Chinthila) foguèt rei dels visigots d'Ispània e de Septimània de 636 al 639. Succediguèt a Sisenand, mas son règne foguèt brèu. En 639, a sa mòrt, son filh Tulga li succediguèt.
Sisenand

**Sisenand** (en espanhòl: Sisenando) foguèt rei dels visigots d'Ispània e de Septimània de 631 al 636. Venguèt rei en far tombar Suintila, mas son règne foguèt brèu. En 636, Chintila li succediguèt.
Suintila

**Suintila** (o Swinthila) foguèt rei dels visigots d'Ispània e de Septimània de 621 al 631. Èra lo filh del rei Recared Ièr e succidiguèt al passadís rei mainat Recared II.

Acabèt l'òbra començada jos Sisebut en tornar prene las darrièras possessions bizantinas en Ispània.

En 631, es depausat per Sisenand que venguèt lo nòu rei. Moriguèt en 635, a Toledo.
Recared II

**Recared II ** foguèt rei dels visigots d'Ispània e de Septimània en 621. Èra lo filh del rei Sisebut e encara un mainat quan montèt sus lo tròn. Règnèt mas que tres meses, avant de morir misteriosament. Suintila li succidiguèt.
Sisebut

**Sisebut** foguèt rei dels visigots d'Ispània e de Septimània de 612 a 621. 

## Règne
Sisebut combatèt los bizantins, per los caçar del Sud d'Ispània. Prenguèt Malaga, puèi faguèt la patz amb l'empèri Heraclius que cediguèt la magèr part de sos possessions ispanicas als visigòts. Faguèt la guèrra dins lo Nòrd per s'apoderar la Biscaia e las tèrras del asturs. 

Son filh, Recared II venguèt en 621, lo nòu rei, mas èra encara un mainat quan montèt sus lo tròn. Moriguèt aprèp tres meses de règne. Lo poder tombèt dins las mans d'un general de Sisebut, Suintila.
Gundomar

**Gundomar** (en espanhòl: Gundemaro) foguèt rei dels visigots d'Ispània e de Septimània de 610 a 612.
Recared Ièr

**Recared Ièr** foguèt rei dels visigots d'Ispània e de Septimània de 586 a 601. 

L'eveniment magèr de son règne e sa conversion al cristianisme nicèu, cò que mena  a la fin de l'arianisme mentre los gòts d'Ispània.