open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Esquiesa e Cèra

**Esquiesa e Cèra** ( en francés *Esquièze-Sère*) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan e en País Tòi, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
### Esquiesa
Era prononciacion qu'ei [és'kyéso] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Ezii Guilhermi de Squisa*, ath sègle XII,  *De Squisa* ath sègle XII e 1379, *De-Squiza* en 1313, *De Esquisa* en 1342, *de-Squiza* en 1429, *Esquieses* en 1614, *Esquiése*  (shens data hornida).

Segon Dauzat, *Esquiesa* qu'ei derivat deth gascon *esquie*, « aresta de montanha ».
Segon R. Aymard, eth nom que vien de *esquià* en gascon dera Varetja, « fetuca » (planta).

Segon Miquèu Grosclaude, eth gascon *esquia* ei pas adaptat ath site, ua vath; eths noms de planta dont parla Aymard son *esquiar* e *esqués*. Mès, com passar a *esquiesa* ? Eth nom primitiu qu'ei probablament *squisa*, abans ua diftongason tardiva; eth nom que demòra escur.
### Cèra
Era prononciacion qu'ei ['sèro] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Bernardus de Cera* en latin, en 1037 o cap a 1040, *Cera* ath sègle XII,  *De Sera* en 1313 e 1342, *de Serra* en 1342, *De Esquisa* en 1342, *Sera* en 1429, *Sere en Barège* en 1736-1789, *Sere en Barège* en 1760, *Sere* en 1790, *Sère-en-Barège* en 1806.

*Cèra* qu'ei eth resultat gascon deth latin *cella*, « cellula », puish « ermitatge », puish « petit monastèri ». *Cèra* qu'ei un mot diferent de *sèrra*, dab duas *-rr-*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion èra de  abitants e era densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Escòts

**Escòts** (*Escots* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
 

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [és'kots] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Als Cotz*, cap a 1200-1230, *De Escoz* en 1313, *de Scots* en 1342, *de Scotz* en 1379, *de Scotz* en 1429, *Escotz* en 1760, *Scots* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII), *Scots* en 1790.

Segon Dauzat, *Escòts*, com d'autes vilatges (Escòs, Escòt, Escor, Escot, que vien benlhèu d'un tèrme idronimic pirenenc .
Segon R. Aymard, eth sens ei pas *eths còths*, « eths pòrts », mes *escot*, « pòsta d'escota ».

Segon Miquèu Grosclaude, ua arradic idronimica qu'ei impossibla per un vilatge shens arriu e ua referéncia als Escocés que seré estranha, un sens d'« escota » que seré en *o*, pas en *ò*; *eths còths* dera prumèra atestacion ? quins còths ? eth basco *Eski*, dab eth sufixe « basco-aquitan » *-os*, « lòcs on i a telhs » ? eth nom que demòra escur.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Espielh

**Espielh** (*Espieilh* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
 

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [és'pyély] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *d'Esphel*, en 1300, *De Aspielh* en 1313, *De Aspieilh* en 1342, *de Aspilh*, en 1379, *Aspieilh* en 1760, *Espieilhs* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Espielh* que vien deth ancian occitan *espelhs*, « gaita », ath sens pròpri « miralh ».
R. Aymard qu'en hè ua gaita; que seré un derivat d'espiar [mot qui deriva deth francic **spehôn*].

Segon Miquèu Grosclaude, eth nom a pas arren a véder dab eras espinas : *spinellum* miaré en lengadocian a *espinèl*, en gascon a *espinèth*, non pas *espielh*); eth latin *speculum*, « miralh e per extension, lòc on la vista s'estén luenh » que pòt miar a *espelh*, puish era atraccion de *espiar* que mia a *espielh*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Los Condaus

**Los Condaus** (*Escondeaux* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
Aute vilatge o quartièr : Los Guilhamòts.

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [lous koundaws] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *lo Candau*, *lo Condau de Rabastenx*, *lo territori ... deu Contau*, *lo territori deu Condau loquau es de la billa d-Arebastenx*, *lo Contau* en 1429, *Condeaux*, *parroisse des Condeaux* en 1736, *hameau des Condaux* en 1739, *Les Condaux* en 1760, *Les Condaux* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII), *hameau des Condaux* en 1789, *Escondaux* en 1790.

Segon R. Aymard, *Los Condaus*, lo fiu deus Condaus qu'èra proprietat deu Comte/Conde de Bigòrra, d'aquí lo son nom.

Segon Miquèu Grosclaude, lo nom que vòu díder « proprietat condau »; *condau* : « qui apertién au conde ». Lo *Es-* iniciau (deu francés !) representa pas l'article definit *eths*, absent de la region. Segon Boisgontier, que devèn díder : *aus condaus*, prononciat *as Condaus* e copat *a Escondaus*, pr'aquò las fòrmas ancianas abans 1790 an pas arren a hèr dab la fòrma oficiau.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Escaunets

**Escaunets** (*Escaunets* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [éskaw'néts] (grafia fonetica deths autors). Las fòrmas ancianas que son : *de Scaunetz* en 1313, *De Scaunetis*, en latin, en 1342 e 1379, *Scaunetz* en 1429, *Escaunets en Bigorre* en 1769, *Escaunes* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Escaunets* que vien deu mot gascon *escaunet*, « escaleta, escala dobla ».
Negre que horneish la medisha definicion, en la motivant per la situacion hauta deu vilatge [çò qui ei mei just per Esconets ]. R. Aymard, segon « donadas locaus, pr'amor d'ua carboèra qui cobrèva lo planèr », qu'explica *Escaunets* dab lo vèrbe *escóner*.

Segon Miquèu Grosclaude, la proposicion de Dauzat e Negre qu'ei inacceptabla. Un mot qui a lo sens d'« escala dobla » qu'ei de mau imaginar. Boisgontier que dobtava de l'existéncia d'aqueth mot, citat per Palay. Los dus vilatges, Escaunets e Esconets, explicats ensemble peus dus autors, an benlhèu pas arren a véder. Adara, benlhèu que i a ua confusion suu sens deu francés *escabeau* utilizat peus autors. Los francofòns que'n hèn ua escala dobla, los occitans que guardan sovent, en lo quite francés, lo sens originau deu latin *scabellum*, « petit banc ». Palay, s'a pas inventat lo nom, pensava probable au petit banc, qui pòt estar ua metafòra en topografia. Aquera metafòra que pòt conviéner peu turon cort on Esconets ei plaçat, un chic mensh per Escaunets, qui ei sus ua potja, longa per natura.

L'ipotèsi d'Aymard qu'ei mei interessanta. Que i a un mot gascon *esconet*, « lòc entà escóne's ». Mes lo vocalisme *-au-* qu'ei constant, remarca Grosclaude. Lo nom qu'ei escur.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Escobèrs e Potz

**Escobèrs e Potz** (*Escoubès-Pouts* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
### Escobèrs
Era prononciacion qu'ei [eskou'bès] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Scobee* en 1313, *De Scabariis* (cacografia per *Scobariis* ?), en latin, en 1342, *de Scoberiis*, en latin, en 1379, *Scobers* en 1429, *Escoubés* en 1760, *Escoubé* en 1768 *Escoubés* en 1790, *Escoubés* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Escoubès* que vien de **Scoparium*, tirat deth nom gallic d'òmi *Scopus*, dab eth sufixe *-arium*.
Segon Negre, *Escoubès* que vien deth nom de persona *Escoubé* ath plurau. Segon R. Aymard, *Escoubès* qu'ei meilèu un toponime collectiu vegetau, « gestar, ginestar ».

Segon Miquèu Grosclaude, *Escoubès* qu'ei un mot plan espandit dens era onomastica gascona actuau : *Es­coube*, *Es­cou­bé*, *Es­cou­bet*, *Es­cou­boue*, *Es­cou­boué*, *Es­cou­bey­ron*, *Des­cou­bès*, *Des­cou­bet*. Que son derivats deth latin *scoparium*. Que i a dus cas :
* 1. Que pòden estar un nom de persona dera Edat Mejana, com *Escoperana*, *Escobon*, *Escobo*, etc, citats per Berganton. Grosclaude que's pensa aqueths noms estón noms de baptisme (idèa estranha...). Or, que vesen mau un nom de baptisme qui auré per sens « escoba, marchand d'escobas, escobaire ». Aquí perqué Grosclaude que pensa a derivats d'un vèrbe bas-latin crestian, vienut deth grèc, *sco­pare*, « exa­mi­nar, velhar, medi­tar »; 
* 2. *scoparium* que pòt significar « ginèst per har escobas » e, dens un sens collectiu, « lòc on i a gèstas ». Boisgontier qu'aimava mei aquera solucion.

*Escobèrs* que vien donc deth latin *scoparium*, nom medievau d'òmi o collectiu vegetau, « gestar ».
### Potz
Era prononciacion qu'ei [pouts] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Podz* en 1285, *De Putheo*, en latin, en 1313, *De Potz* en 1342, *Potz* en 1429, *Potz* en 1760, *Pouts* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

R. Aymard que supausa *puteo* seré estat mes ara plaça de *podio*. Eth nom que seré ara origina *podium*, idèa totaument shens justificacion per Miquèu Grosclaude, quitament se Potz ei sus un turon. *Potz* que representa eth gascon *potz* deth latin *puteum*. Potz qu'èra benlhèu un vilatge on i avèva pas de hont : que caló har un potz, çò qui ei normau per un site de puei.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion èra de  abitants e era densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Escalar (Hauts Pirenèus)

**Escalar** (*Escala* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia
Autes vilatges e quartièrs : Eth Cap dera Carrau, era Vesiau de Devath.

 

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [éska'la] (grafia fonetica deths autors). Era sola fòrma anciana qu'ei : *Scala* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, eth rapòrt dab *scala*, « escala », ei pas clar : Escalar qu'ei en plana.
Segon Negre, eth sens deth nom qu'ei *escalà* en gascon, « passatge mauaisit ».

Segon Miquèu Grosclaude, *escalà*, « passatge mauaisit », qu'ei dens eth diccionari Palay. Boisgontier que balançava pr'amor eth vilatge ei en plana. Per Grosclaude, estant que eth latin *scalare* a per sens « escalièr », eth vilatge qu'ei ua succession de terrassas alluvialas, que i a aquí ua explicacion acceptada e coneishuda per la populacion.

Que cau esclarzir eth discors de Grosclaude. Eth vilatge, a 565 m d'altitud, qu'ei sus ua terrassa alluviala, en haut d'ua còsta qui'u separa dera ribèra bassa (516 m). Puish en anant cap ath nòrd, que i a ua arribèra hauta, a 620 m qui pòrta era Vesiau de Devath. Donc, qu'ei era comuna e non pas eth vilatge qu'ei ua succession de terrassas alluvialas, dab 3 compartiments planèrs separats per còstas arrabentas.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Devesa (Hauts Pirenèus)

**Devesa** (*Devèze* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Aute vilatge o quartièr : Eth Plan.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [dé'wézo] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *de Devesia*, en latin, en 1383-1384, *de Vezia*, en latin, en 1405, *de Devessia*, en latin, ath sègle XV, *Deveze* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Devesa* que vien deth « ancian provençau » *deveza*, « terren reservat », deth latin *defensa*.
Segon Negre, eth gascon *débése* que significa « *defens*, pastenc barrat ». Segon R. Aymard, eth latin *defensa* qu'a hornit plan toponimes.

Segon Miquèu Grosclaude, eth gascon *devesa*, « pastenc barrat », deth latin *defensa* que supausa ua interdiccion de pasturatge.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Esbarèish

**Esbarèish** (*Esbareich* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge e de Varossa situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [ésva'rèch] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *de Stovarex* (error de lectura ?) cap a 980, *De Sbarexio*, en latin, en 1387, *Esbareix* en 1767, *Esbarech* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII) *Esbarech* en 1788, *Esbarreiths* en 1790, *Esbareilhs* en 1790.

Segon Dauzat, *Esbarèich* que vien d*'ès* (*en les*) e deth gascon *varèit*.
Segon Negre, *Esbarèich* que vien deth article *eth* e *varèit*. R. Aymard qu'admet eras duas possibilitats.

Segon Miquèu Grosclaude, *eths varèits* que's deuré prononciar [és ba'rèits] e junta pas dab eras fòrmas ancianas; eth nom qu'ei escur.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Dors

**Dors** (*Dours* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [dour] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *Arnaldus Gillelmi de Dorz* en 1210 e 1235, *de Dorz* en 1285, *De Dortz* en 1313, *De Dours* en 1342, *Dortz*, *Dors* en 1429, *Dours* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon R. Aymard, dens *Dors*, lo *d* qu'ei ua preposicion aglutinada. Lo radicau que vien deu gascon *òrt*, deu latin *hortus*.

Miquèu Grosclaude qu'arrefusa l'ipotèsi d'Aymard, lo mòt *òrt* que compòrta un ò obèrt e lo *d* qu'ei pertot present, donc l'existéncia d'ua proposicion aglutinada ei improbabla; lo nom qu'ei escur.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Creishèths

**Creishèths** (*Créchets* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge e de Varossa situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia
Aute vilatge o quartièr : Eras Gravas.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [kré'chèts] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *de Crepellis*, en latin, en 1387, *Creychets*, en 1767, *Crechex* en 1772, *Crechex* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII), *Chrechex* en 1790*, *Crecheix* en 1790.

Segon R. Aymard, eth nom que s'explica per ua derivacion deth latin *crescere*, « créisher », dab eth sufixe *-ellum*.

Segon [[Miquèu Grosclaude]], eth ligam dab *créisher'' ei pas segur; eth nom que demòra escur.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Ens (Hauts Pirenèus)

**Ens** (*Ens* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath d'Aura, situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [éns] (grafia fonetica deths autors). Eth nom qu'e atestat : *de Heus* (error de copista ?), en 1379.

Segon R. Aymard, *Ens* que vien deth gascon *hens*, « hen ».

Segon Miquèu Grosclaude, era proposicion d'Aymard qu'es impossibla, pr'amor *H-* se consèrva. Grosclaude que pensa eth *H-* dera atestacion es probablament ua letra muda; eth nom que demòra escur.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Ardengòst

**Ardengòst** (*Ardengost* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, en Vath d'Aura, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [ardenn'gòst] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Ardengosto*, en latin, en 1387, *Ardengost* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Ardengost* que vien benlhèu deth nom gallic d'òmi *Ardus*, dab eth sufixe gallic *-incum* e eth sufixe aquitan *-ossum*.

Miquèu Grosclaude que tròba era proposicion de Dauzat tròp complicada; eth sufixe *-ost* qu'ei tipic deths noms aquitans vielhs. J-B. Orpustan (*Bulletin du Musée Basque*, 1987) qu'arreliga *Ardengòst* a un basco *Ardengos* trobat dens eth Libe d'Aur de Baiona en 1142, qui correspón ath basco *Ardengoitz*. Qu'i ved eth radicau *Ardan*, « vinha ». Mes, a despieit d'eras semblanças deths noms, R. Aymard que hè arremarcar a bon dret que i a pas de vinha a 1060 m. d'altitud. De mei, que i a a Vetrac dens eth Recensament deths Huecs de Bearn de 1385, eth nom *Ardengs* / *Ardenhs*. R. Aymard qu'i ved un nom gallic. Grosclaude que conclutz: eth radicau qu'ei probablament aquitan, benlhèu *Ardeng*, de sens desconeishut, dab eth sufixe aquitan *-òst*.

Shens certitud, Delamarre que tempta ua explicacion celtica. L'etime que seré *Ardincosson*, era proprietat d'*Ardincos. Que i a un nom de persona atestat *Ardicco*, mès pas **Ardincos* (evolucion de **Arduinicos* ?).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Ardengost-village-2007.jpg|Vista aeriana.
Église_Saint-Pierre-aux-Liens_d'Ardengost_(Hautes-Pyrénées)_2.jpg|Sent Pèr deths Ligams (Encadenat)


## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Argelèrs de Banhèras

**Argelèrs de Banhèras** (* Argelès-Bagnères* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha e Bigòrra. Qu'ei administrada peth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
 

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [aryé'lès] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Argiles* cap a 1200-1230, *Bernardus d'Argeles* en 1251, *Argelers* en 1285 e 1313, *Arnaldus de Argileriis*, en latin, en 1300, *De Argeleriis*, en latin, en 1313, 1342 e 1369, *Argelers* en 1429, *Argelès-près-Bagnères* en 1768, *Argellez en Bigorre* en 1750, 1751, 1753, 1754-1760, *Argellez* en 1790, *Argelles * (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

*Argelèrs* que ven deth gascon *argelèrs*, deth latin *argilla*, « argela », dab eth sufixe *-arium*, ath plurau : « terrens argelós » . Eth determinant *Banhèras* qu'ei eth nom dera vila.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Estèrra

**Estèrra** (*Esterre* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan e en País Tòi, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Eras fòrmas ancianas que son *Guilhermi Orioli de Sterra*, en latin, ath sègle XIIau, *De Sterra*, *De-Stera*, *Sterra*, ath sègle XIIau, *W. Fuert de Sterra*, en 1251, *Esterre*, en 1285, *De-Sterra*, en 1313, *De Esterra*, en 1342, *de Estera*, *de Sterra*, *de-Stera*, en 1429, *Esterre*, en 1614. Era prononciacion qu'ei [es'tɛrrɔ] .

Dauzat qu'i postula un radical prelatin *est-*, oronime o idronime, atau com per Estavar, mès que hè un ligam interessant dab Esterri  (Esterri d'Àneu o Esterri de Cardós, tots dus ath Palhars Sobeiran).  Miquèu Grosclaude qu'arrefusa eras proposicions de Robèrt Aymard, eth mot *stera*, « bòrna » (de *stella*) perqué i a duas *r*, o eth vèrbe *esterrar*. Que considera *Estèrra* coma escur, benlèu un oronime o un idronime prelatin .
Era semblança dab *Esterri* qu'ei evidenta e probablament pas per azard. Joan Coromines qu'explica eths *Esterri* per dus mots bascos, *esto*, « parc (per tropèths) », « barradèr, barralha », e *erri*, « lòc, endret » : eth lòc deth parc . Era dificultat qu'ei era finala diferenta (*Estèrre* e *Estèrri* que son variacions normalas). Supausar ua atraccion de *tèrra* ? l'article basc pòstpausat *-a* ?

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion èra de  abitants e era densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Aneras

**Aneras** (*Anères* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [a'néros] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Aneriis*, en latin, en 1387, *Aneres* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Aneras* que vien deth latin *asinus*, « aso, ase », dab eth sufixe *-aria*, « lòc on elevavan asos ».

Segon Miquèu Grosclaude, era proposicion de Dauzat qu'ei impossibla, pr'amor dera abséncia d*'s*. Un nom tirat de *asinaria* qu'auré miat a **as(i)nèra*, mei tardiu e tirat deth gascon que seré *asoèra*. Era fòrma de 1387 que sembla partir deth nom d'òme *Aner*; que seré benlhèu *Anerias* (*fondas* sosentenut), « eras proprietats d'Aner ».

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Arràs (Lavedan)

**Arràs** (*Arras-en-Lavedan* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Trobaràn eras principalas informacions dens eth *Dictionnaire toponymique des communes des Hautes Pyrénées* de Miquèu Grosclaude e Jean-François Le Nail qui rapòrta eras denominacions istoricas deth vilatge.

Era prononciacion qu'ei [a'rras] .

**Denominacions istoricas** :

* *Arras *, (entre 1025 e 1078, cartulari de Sent Savin ; v. 1025-1070, cartulari deth Comtat de Bigòrra; v. 1200-1230, ibid. ; etc.).
* *de Ras*, (1168, bulla d'Alexandre III ; 1313, Debita regi Navarra).
* *d’Aras*, (cap a 1184, cartularis de Bigòrra).
* *Garsias Arnaldi de Ratz *, latin e gascon (1300, Enquèsta Bigòrra).
* *Guillelmus d’Aratz *, latin e gascon (ibid.).
* *De Arasio *, latin (1342, *Pouillé* (registre deths bens ecclesiastics) de Tarba).
* *de Arassio *, latin (1379, Procuracion Tarba).
* *Arras *, (1429, censèr de Bigòrra).
* *Arras *, ara fin deth sègle XVIII, mapa de Cassini).
* Arras que pren eth nom d’Arras-en-Lavedan en 1937.

**[[Etimologia]]** : 
* Dauzat et Rostaing (DENLF) : deth basco aquitan *(h)arr* (= pèira) e *ast* (= punta rocosa).
* Orpustan : basco *arr-aitz*;
* Grosclaude : dilhèu deth basco aquitan *arr* (= pèira) e *as/aitz* (= punta rocosa).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion èra de  abitants e era densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Armentèula

**Armentèula** (*Armenteule* en francés) qu'ei ua anciana comuna occitana, en Gasconha e en Comenge, ena Vath de Loron, situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

Lo 1èr de gèr de 2016, que fusionè dab Lodenvièla en tot vàder comuna delegada. Era comuna navèra que guardè eth nom de **Lodenvièla**.

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [arménn'tèwlo] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Armeter Bila* ath miei deth sègle XIII, *Lop d'Armentiervila* en 1249, *de Armentevilla*, en latin, en 1387, *Armenteulle* en 1767, *Armenteoïelle* en 1790.

Segon Dauzat, *Armentèula* que vien deth latin *armentum*, « gròs bestiar », dab benlhèu eth sufixe *-ola*.
Segon R. Aymard, *Armentèula* que vien deth nom latin d'òmi *Armentus* e *teuleria*, « teulèra ».

Segon Miquèu Grosclaude, eth nom ei pas clar. Era prumèra partida que sembla d'estar eth nom de persona *Armentius*, pr'amor *Armentiu* o *Armenthiu* son atestats [que serén donc fòrmas miei-sabentas]. Era finau *teula* qu'ei probablament ua deformacion recenta, per un ancian *vila*. Donc *era vila d'Armentius*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Arrajon e Era Hita

**Arrajon e Era Hita** (*Arrayou-Lahitte* en francés) qu'ei ua comuna occitana de Bigòrra (Gasconha) creada en 1965 per l’annexion d’Arrajon a Era Hita.
Administrativament qu’ei situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d' deth estat francés. 

## Geografia
Era maison comuna qu'ei a Era Hita, eth vilatge mei important.

## Toponimia
### Arrajon
Era prononciacion qu'ei [arra'you] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son: *De Raio* en 1313, *De Rayoo* en 1342, *de Arrayoo* en 1379, *Arrayon*, *Arrayo* en 1429, *Arrayoo* en 1760, *Arrajou* en 1790 *Arrayon* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Arrajon* que vien deth gascon *arralhoû*, « calhau rotlat », o *arralhous*, « peirós ».
Segon Negre e R. Aymard, *Arrajon* que vien deth gascon *arrayòu*, « raionament deth sorelh, lòc on eth sorelh arraja ».

Segon Miquèu Grosclaude, Dauzat qu'a con·honut duas consonantas diferentas, [ʎ] e [j]. Eth etime qu'ei eth latin *radium* dab eth sufixe *-onem*, « arrai de sorelh », donc *arrajon* en gascon. Eth nom que s'explica per era situacion deth vilatge sus un penent plan ensorelhat.
### Era Hita
Era prononciacion qu'ei ['éra 'hita] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *de la Fite* ath sègle XII o XIII, *De Fita* en 1313, *De Fita* en 1342 e 1379, *Lafita*, *La Fite*, *Lafite* en 1429, *A Lafita* en 1541, *Lahitte ez Angles* en 1736, *La Hitte* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Era Hita* que correspón ath ancian provençau *fito*, « bòrna, pèira plantada ».
Segon Negre, *Era Hita* que s'explica peth gascon *hite* « bòrna, frontièra, limit ».

Segon Miquèu Grosclaude, eth sens de *hita* qu'ei « pèira quilhada, bòrna ». Era motivacion qu'ei ua situacion sus ua termièra, un limit. R. Aymard que remarca pr'amor d'era situacion au miei deth país deths Angles [baronia], pòt pas gaire estar eth limit d'aqueth país.

Era comuna d'Era Hita que portava en francés eth nom de *Lahitte*, puish, a partir de 1957, de *Lahitte-lez-Angles.*

## Istòria
Era comuna d’Arrajon qu’ei annexada ara Hita (*Lahitte-ez-Angles* en francés) ath 1èr de genèr de 1965. Era comuna que pren eth nom d’Arrajon e Era Hita (*Arrajou-Lahitte*) eth medish dia.

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion èra de  abitants e era densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Eths Arrodèths

**Eths Arrodèths** (*Arrodets* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Véder Arrodèth. Era sola diferéncia qu'ei eth article plurau e eras fòrmas ancianas raras e tardivas, pauc informativas (nom probablament recent).

Era prononciacion qu'ei [éts arrou'dèts] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son: *Aux Arrodetz*, *église des Arrodetz* en 1696, *Paroisse des Arroudets* en 1775.

Segon Dauzat, *Arrodèth* que vieneré deth basc (aquitan) *harr-*, « pèira, arròc », dab eth sufixe *-ottum* e eth sufixe diminutiu *-ellum*.

Segon Negre, *Arrodèth* que vien deth gascon *arroudet*, « barri de fòrma arredondida » o  « molin dab ròda ». Segon R. Aymard, eth nom qu'ei en rapòrt dab *ròda*, *arròda*; *arrodèr* (mestièr), molin, fòrma arredondida deth site que son possibles.

Segon Miquèu Grosclaude, eth gascon *arròda* non ei pas segur. Qu'an pensat a un site circular, mes aquò non correspón pas ath site d'Eths Arrodèths; eths sites atau que s'apèran *Pueiredon*, *Montredon*, *Montardon*, etc. *Arrodèr* (nom de mestièr) non ei pas *arrodèths*; pr'amor d'ua citacion [qui non pròva arren], Grosclaude que pensa eth nom ei benlhèu un oronime, de basa *ar-* : « Lo turon qui feneish era ganca qu'ei Arròda » (Joan Rondou, in *Condes deus Monts e de las Arribèras*, Ed. Per Noste 1978). Eth sens d'« arròda de molin, molin » qu'ei çò mei possible.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion èra de  abitants e era densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Aurensan (Hauts Pirenèus)

**Aurensan** (*Aurensan* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [awrénn'sa]. Las fòrmas ancianas que son *Aurensaa* en 1285, *De Aurensano*, en latin, en 1313, 1342 e 1379, *Aurensan*, en 1429, *Aurensan* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII) .

Segon Dauzat, *Aurensan* / *Aurençan* que ven d'un nom latin d'òme **Aurentius* (inatestat, inferit de *Aurentus*, mes qu'ei un simple ahar de declinason), dab lo sufixe *-anum* . Aquera explica que mia a la grafia *Aurençan*. Pr'aquò, Miquèu Grosclaude e Jean-François Le Nail qu'accèptan tanben, a la seguida d'Ernèst Negre, *Aurensius*, d*'*Auriensis* / *Aurensis* « sortit d'Ourense, en latin *Auria* », de segur especulativa. Dens lo (leugèr) dobte, la grafia *Aurensan* qu'ei admissibla.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Avereda

**Avereda** (*Aubarède* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [aweˈɾeðɔ]. Las fòrmas ancianas que son : *Auerada* au sègle XII, *Aueraeda* en 1313, 
*Averaheda*, *Aberahede* en 1283, *Avereda* en 1369, *Aueraeda* en 1429, *Averede* en 1614, *Auberede* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon Dauzat e Negre, *Avereda* que vien deu baslatin *albarus*, dab lo sufixe collectiu *-eta* , en gascon *aubareda*.

Jacques Boisgontier, *Nouvelle Revue d'Onomastique* (N.R.O.) n° 21-22 1993 p. 189 : ei pas ua aubareda ni aubars. « Totas las fòrmas ancianas atau com la prononciacion dialectau actuau que s'acòrdan  per nos miar au latin **avellaneta* tractat segon la fonetica gascona. La fòrma oficiau deu toponime ei pas qu'un engana l'uelh absurde e inexplicat qui apareish sonqu'au sègle XVII ».
 
Segon Miquèu Grosclaude, *Avereda* que vien deu gascon *averan*, dab lo sufixe collectiu (vienut de) *-etam*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Artanhan

**Artanhan** (*Artagnan* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [arta'gna] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *Artagna* au sègle XII e cap a 1200-1230, *Bernardus d'Artanha* en 1283, *De Artanhano*, en latin, en 1300, 1313, *De Artanhano*, en latin, en 1342, *Artanhan* en 1429, *Artagnan* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Artanhan* que vien deu nom galloroman d'òme *Artinius* (deu gallic *artos*, « ors ») dab lo sufixe *-anum*.

Rohlfs que causeish eth nom latin d'òmi *Artanius*, Negre, lo nom galloroman d'òmi *Artanius*. Segon R. Aymard, « Lo nomen prepausat qu'ei dens lo linhatge deus gallics *arto*, « ors », *Artaius*, diu, *Artanus* e *Artinus* trobats dens inscripcions ».

Miquèu Grosclaude qu'arrefusa tot ligam dab lo gallic *artos*, « ors » e lo nom *Artinius*. *Artanius* qu'ei per eth un nom latin. Dab lo sufixe *-anum*, qu'ei un nom de maine antic.

Xavier Delamarre que torna au nom celtic d'òmi *Artinios*, atestat, e 325 dab la derivacion toponimica celtica *-ānon* (diferenta deu sufixe latin *-anum*). L'assimilacion vocalica **Artiniano* > **Artaniano* (en passant probablament per **Arteniano*, cf. Artenay, Arthenac, de **Artinācon*) qu'ei un fenomèn frequent au prumèr millenari gascon e catalan.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².
## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Aulon (Comenge)

**Aulon** (*Aulon* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath d'Aura, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia
Aute quartièr o vilatge : Lurgues.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [aw'lou] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Olono*, en latin, ath sègle XII, *Bidal de Olo*, cap a 1180, *Aulon*, ath miei deth sègle XIII, *De Aulono*, en latin, en 1387.

Segon Dauzat, *Aulon* que vien benlhèu deth nom latin d'òmi *Aulus*, dab eth sufixe *-one*.
Negre escriu pas arren d'Aulon, mes per Aulús e Aulòs, qu'utiliza eth nom latin d'òmi *Aulus*. R. Aymard que horneish eras medishas explicacions.

Segon Miquèu Grosclaude, eth nom latin *Aulus* qu'ei plan atestat e *Aulon* que vien  deth nom latin d'òmi *Aulus*, dab eth sufixe *-onem*; Aulon qu'èra ua proprietat antica.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna
* Eth ostau de Casanava (afrancesat en Cazeneuve), vien d'Aulon (Bernard Cazeneuve, prumèr ministre de França, n'ei eth descendent).

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Barrancoèu

**Barrancoèu** (*Barrancoueu* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath d'Aura, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [barrannkou'wèw] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *R. de Barrancue*, *Raimundus de Barrancuel* en 1238-1239, *de Barrancuello*, en latin, en 1387, *Barancoüau* en 1767, *Barranquau* en 1790, *Baranqueau* en 1790, *Barranqueou* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Barrancoèu* qu'ei un derivat deth « gallic e pregallic » *barr-*, « som, hautor », dab eth sufixe *-ancum* (cf. catalan *barranc*) e un sufixe diminutiu.

Segon Miquèu Grosclaude, qu'ei estonable Dauzat tròbe ua origina gallica e conesca pas eth mot pirenenc *barranco*, « canihòça, bariscomba », qui correspón plan ath site. Lo problèma qu'ei eth sufixe. La fòrma *Barrancuello* de 1387 qu'ei erronèa (qu'auré miat a **Barrancuèth*). La prononciacion que supausa un sufixe qualitatiu *-evum*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Artalens e Soïn

**Artalens e Soïn** (*Artalens-Souin* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, dens era arribèra de Davantaiga, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
### Artalens
Era prononciacion qu'ei [arta'lenns] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *in Artalense*, *de Artelensi*, en latin, cap a 870, *Artalens* ath sègle XII o XIII, *D'Artalencs* en 1342, *d'Artalenxis*, en latin, en 1379, *Artalenx*, *Artalencx*, *Artelenx* en 1429, *Artalens* en 1459, *Artalens* en 1760, *Artalens* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Artalens* que vien benlhèu deth gallic *artòs*, « ors », ath sens pròpi o en tant que nom de persona, dab eth doble sufixe *al-inco*.
Segon Negre, *Artalens* que vien deth nom germanic d'òmi *Hartilo*, dab eth sufixe germanic *-ingos*. Segon R. Aymard, era ipotèsi de Negre qu'ei la qui convién milhor.

Segon Miquèu Grosclaude, era proposicion de Negre qu'ei impossibla, pr'amor *H-* germanic se consèrva en gascon. Era de Dauzat qu'a besonh de dus sufixes e qu'en horneish pas eth sens; eth nom que demòra escur; tanben, que cau pensar Grosclaude accèpta rarament eras explicacions celticas en Bigòrra. Comparar dab Artassens.
### Soïn
Era prononciacion qu'ei [sou'wi] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Suin* en 1168, *Soi* ath sègle XII o XIII, *De Sohi* en 1313, *Sohii* en 1349, *de Soyno*, en latin, en 1379, *Sohy*, *Soyi*, *Soii* en 1429, *Souy* en 1768, *Souin* en 1789, *Souin* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Miquèu Grosclaude, que i a en bas-latin un adjectiu *suinus*, « deth pòrc » que convién foneticament; totun, Jacques Boisgontier qu'èra reservat sus aquera origina; que caleré precisar eth sens : lòc on elèvan pòrcs, porcaria o lòc on i a pòrcs-sanglars ?.

### Aute lòc
Sent Andrei : grèc *Andreas*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km². 

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Artigamin

**Artigamin** o **Artigamí**  (*Artiguemy* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada en departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
 

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [artiga'mi]. Eras fòrmas ancianas que son : *de Artigamino*, en latin, en 1300 e 1313, *De Artigamio*, en latin, en 1342, *Artigami* en 1760, *Artigamy* en 1790, *Artiguemilh* en 1790, *Artigami* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Dauzat qu'explica sonque *Artiga*, deth prelatin (aquitan) *artica*, « tèrra inculta ».
Segon Negre e R. Aymard, citats per Miquèu Grosclaude, *Artigamí* que vien deth occitan *artiga*, « tèrra eishartigada » d'origina preceltica aquitana
+ *miei*.

Segon Miquèu Grosclaude, *Artigamí* que vien d*'artiga*, « tèrra eishartigada », dab [eth resultat] deth latin *minor*, « tèrra d'eishartigatge mei petita ». Eth nom que s'explica per un arreculament deth accent : *Artigamino* (*Artigaminor*) > *artigamio* (*artigamior*) > *artigamí*. Era explicacion de Negre convién pas : **Artiga mediana* (artiga situada au miei) > **Artigamesan* > *Artigamesa*, atau com *[[Lanamesa]]* .
NB. Segon çò qu'escriu Grosclaude, Negre que s'èra contentat d'ua aposicion *artiga* + *miei*, shens supausar **Artiga mediana*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Aspin

**Aspin** (*Aspin-Aure* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath d'Aura, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [as'pi]. Eras fòrmas ancianas que son : *Lespin blanc* en 1300 (enquista reiau, citat per Lesjosne), *De Spino*, en latin, en 1387, *locum d'Aspii* en 1389, *Aspin* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Aspin* que vien d'un tèma prelatin *asp-*, inexplicat, dab eth sufixe *-inum*.

Segon R. Aymard, *Aspin* que vien du gascon *espin* (latin *spina*) « bròc blanc ». 

Segon Miquèu Grosclaude, que i a duas possibilitats, *espin* « bròc blanc », o eth « basco-aquitan » *as-pe*, « devath eth ròc ». Eth nom deth còth que vien deth nom deth vilatge, com de costuma.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Artigas (Hauts Pirenèus)

**Artigas** (*Artigues* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [ar'tigas] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Artigas* en 1313, *[De] Artigiis*, en latin, en 1342, *Artigues* en 1429, *Artigue ez Angles* en 1780, *Arugues* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Artiga* qu'ei un mot prelatin, *artica*, probablament aquitan, « bosiga, bodiga ».
Segon Negre, *Artiga* qu'ei eth occitan *artiga*, « tèrra eishartigada, desbosigada », d'origina preceltica aquitana. Segon R. Aymard, *Artigas* qu'ei eth plurau de *artica*, « tèrra desbosigada », mot d'origina celtica.

Segon Miquèu Grosclaude, *artica* qu'ei considerat generaument com basco, que vien de *arte*, « casso verd, vegetacion espinosa ». Eth mot *artiga*, « eishartigada, tèrra eishartigada », qu'ei plan corrent en gascon medievau, qui a hornit hòrt de toponimes.
 
## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion èra de  abitants e era densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Barri (Hauts Pirenèus)

**Barri** (*Barry* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia

Era prononciacion qu'ei ['barri] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *lieu du Barry de Benac* en 1737 (absent dera mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Barri* que vien deth occitan *barri*, « muralhas ».
Segon Negre, *Barri* que vien deth occitan *barri*, « quartièr exterior d'ua aglomeracion ».

Segon Miquèu Grosclaude, eth mot *barri* qu'ei coneishut en Occitania e Catalonha, que representa un quartièr exterior. Barri, absent dera mapa de Cassini, pas citada com comuna en 1793 e 1801, qu'èra ua dependéncia de Benac dinc a 1806 (pr'aquò, recensat a part en 1800 ).

## Istòria
Barri èra un barri de Benac, pas encara comuna pendent era revolucion.

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bertren

**Bertren** (*Bertren* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge e de Varossa situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [bér'trén] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Berennio*, *de Bertrennio*, en latin, en 1387, *Bertrens* en 1790, *Bertren* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Bertren* que vien deth nom germanic d'òmi *Berto*, tombat dens l'atraccion d'un aute nom germanic d'òmi, *Berthari*, dab eth sufixe germanic *-ing*.
Segon Negre, per Bèrtre (Tarn), eth nom germanic d'òmi *Berterus*. Segon R. Aymard, que i a duas possibilitats, eth nom germanic d'òmi *Berth-hramm* (qui mia a Bertran), o eth gallic *vertra*, « plaça hòrta ».

Segon Miquèu Grosclaude, eth nom germanic hornit per Aymard qu'ei ua possibilitat, mes i a pas de certitud; eth nom que demòra escur.

Que i a ath sud deth vilatge un penent en avançament, un mus qui permetré de survelhar eth nòrd e eth sud, se i plaçavan un castèth. Mes que cau un sufixe a *vertra*.

Cf. Bèrtre.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Astuga

**Astuga** (*Astugue* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada en departament deths Hauts Pirenèus dera region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
Aute vilatge o quartièr : Astugavielha.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [as'tugo/'éstugo] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Pe de Stuga* cap a 1140, *Petrus de Astuga*, cap a 1150, *Lo senher d'Estugue* ath sègle XII o XIII, *Astuga* en 1205, 1313 e 1342, *de Stuga*, en latin, en 1379, *los homes de Estugue* en 1384, *Astugue* en 1429, *Astugue* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Dauzat que cita eth basco *ast*, varianta de *aitz*, « punta rocosa », dab eth sufixe *-uca*.

Simin Palay que cita *astu*, « vila, lòc sus un turon », mot... grèc.

Segon Miquèu Grosclaude, era etimologia basca de Dauzat convién pas ath site de turon argilós deth vilatge e eth sufixe que demanda precisions; que i a patronimes *Dastugue* e *Destugue*. Eth nom que demòra escur.

Xavier Delamarre que precisa era soca *Astu-* ei frequenta en celtic.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas