open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ramon Tremosa i Balcells

Ramon Tremosa i Balcells (Barcelona, 30 de junh de 1965) es un economista catalan, professor intitular del Departament de Teoria Economica de l'Universitat de Barcelona, dins la qual es investigador en lo Centre d'Analisi Economica e de las Politicas Socialas (CAEPS). Es tanben parlamentari europèu per Convergència Democràtica de Catalunya, grop majoritari de Catalonha.

Ramon Tremosa nasquèt lo 30 de junh de 1965 a Barcelona dins lo sen d'una familha originària de l'oèst de Catalonha (la Ribagorça e lo Plan d'Urgèl). Fins a l'edat de 15 ans demorèt en Sant Boi de Llobregat ont estudièt en los Salesians abans de se transportar dins lo quartièr de Gràcia. Contunhèt ailà los sieus estudis a La Salle.

Se licencièt a l'Universitat de Barcelona l'an 1999, amb una tèsi concernent l'impacte de la politica monetària suls resultats empresarials en la manufactura catalana (1983-1995).

Ramon Tremosa foguèt lo cap de lista de Convergència i Unió (CiU) a las Eleccions al Parlament Europèu 2009, ont resultèt elegit coma deputat. En lo sieu libre *El sobiranisme necessari* expausa la siá vision de coma cal agir lo catalanisme a l'UE: en tocant de pès dins la tèrra, en aprofechant l'impuls de las nòvas dinamicas economicas e en fugent de tota marginalitat.

Amb lo deputat d'Euròpa d'ICV Raül Romeva, Tremosa es un dels deputats d'Euròpa mai compromeses amb la defensa del catalan e de Catalonha davant l'Union Europèa, en se destacant totes dos en lo transcors de preparacion de las mentalitats europèas a una eventuala independéncia catalana.
## Òbras
**Competitivitat de l’economia catalana en l’horitzó 2010: Efectes macroeconòmics del dèficit fiscal amb l’Estat espanyol* (2003)
**Polítiques públiques: una visió renovada* (2004)
**L’espoli fiscal. Una asfixia premeditada* (2004)
**Estatut de Catalunya, veritats contra mentides* (2005)
**Estatut, aeroports i ports de peix al cove* (2006)
**Catalunya serà logística o no serà* (2007)
**Catalunya, país emergent* (2008)
**Catalonia, An Emerging Economy* (2010)

## Referéncias

## Ligams extèrnes

*Pagina web personala
*Blog Torre de Guaita a Vilaweb
Andrés Pajares

Andrés Pajares Martín (Madrid, lo 6 d'abril de 1940) es un famós actor espanhòl. Recebèt lo *Premi Goya*, en 1990 per *¡Ay, Carmela!* de Carlos Saura amb Carmen Maura e Gabino Diego.
A tres maitnages : Andrés Burguera (1968), Eva Pajares (1971) e Mari Cielo Pajares (1976). 
## Lo cinèma
### Filmografía
## Coma actor
* *[[El marino de los puños de oro]]* - 1968
* *[[Los extremeños se tocan]]* - 1969
* *[[La vida sigue igual]]* - 1969
* *[[Un adulterio decente]]* - 1969
* *[[En un mundo nuevo]]* - 1972
* *[[Los novios de mi mujer]]* - 1972
* *[[¡Qué cosas tiene el amor!]]* - 1973
* *[[Me has hecho perder el juicio]]* - 1973
* *[[Cómo matar a papá sin hacerle daño]]* - 1974
* *[[Un lujo a su alcance]]* - 1975
* *[[En el Frente Miñano]]* - 1975
* *[[Los bingueros]]* - 1979
* *[[Los energéticos]]* - 1979
* *[[Yo hice a Roque III]]* - 1980
* *[[El liguero mágico]]* - 1980
* *[[Los chulos]]* - 1981
* *[[¡Qué gozada de divorcio!]]* - 1981
* *[[Los liantes]]* - 1981
* *[[Brujas mágicas]]* - 1981
* *[[Todos al suelo]]* - 1982
* *[[Cristóbal Colón, de oficio... descubridor]]* - 1982
* *[[Padre no hay más que dos]]* - 1982
* *[[El currante]]* - 1983
* *[[Agítese antes de usarla]]* - 1983
* *[[La Lola nos lleva al huerto]]* - 1984
* *[[Playboy en paro]]* - 1984
* *[[La Hoz y el Martínez]]* - 1984
* *[[El donante]]* - 1985
* *[[Moros y cristianos (película)|Moros y cristianos]]* - 1987
* *[[El embarazado]]* - 1987
* *[[Desmadre matrimonial]]* - 1987
* *[[¡Ay, Carmela!]]* - 1990
* *[[Makinavaja, el último choriso]]* - 1992
* *[[Semos peligrosos (uséase Makinavaja 2)]]* - 1993
* *[[Bwana]]* - 1996
* *[[Naúfragos]]* - 1997
* *[[Grandes ocasiones]]* - 1998
* *[[El oro de Moscú (película)|El oro de Moscú]]* - 2003
* *[[Tiovivo c. 1950]]* - 2004
* *[[Mi mujer me pone los cuernos... o no]]* - 2009
* *[[La daga de Rasputín]]* - 2011

### Coma realizator
* *[[El embarazado]]* - 1987
* *[[Desmadre matrimonial]]* - 1987
* *[[Naúfragos]]* - 1997

### Coma escenarista
* *[[Antoñito José, genio y figura]]* - 1988
* *[[Desmadre matrimonial]]* - 1989
* *[[Naúfragos]]* - 1997

## Television
* *[[¡Arriba ese ánimo!]]* (2012)
* *Especial nochevieja 2003: Regreso al 2004: El día de fin de año* (2003)
* *[[Tío Willy]]* (1998-1999)
* *[[¡Ay, Señor, Señor!]]* (1994-1995)
* *Especial Nochevieja 1990: Uno menos pa el 92* (1992)
* *Especial Nochevieja 1982* (1982)
* *[[Ding-Dong]]* (1980)
* *Especial Nochevieja 1979* (1979)
* *[[625 líneas]]* (1976-1978)
* *Especial Nochevieja 1978* (1979)
* *Especial Nochevieja 1975* (1975)
* *Especial Nochevieja 1974: Feliz año nuevo* (1974)
* *Pajareando* (1970)
* *Especial Nochevieja 1969: Felices años 70* (1970)

## Ligam externs
Siti
Richard Bedford Bennett

**Richard Bedford Bennett** (n. 3 de julhet de 1870 - m. 26 de junh de 1947) avocat, òme d'afars e òme politic foguèt Primièr ministre de Canadà entre 1930 e 1935.

## Referéncias
Audon III de Borgonha

**Audon III de Borgonha** (1166 - 1218) (en francés *Eudes III de Bourgogne*) foguèt duc de Borgonha de 1192 a sa mòrt. Au contrari de son paire, adoptèt una politica favorabla au Reiaume de França e venguèt un aliat fidèu dau rei Felip II. Ansin, participèt a la batalha de Bouvines dins lo camp francés en 1214 e ajudèt lei sobeirans francés e alemands a trobar una solucion a la guèrra de succession de Champanha. En 1209, participèt tanben a la premiera campanha de la Crosada deis Albigés que s'acabèt per la conquista dei fèus de l'Ostau Trencavèl.
Gui I de Levis

**Gui I de Levis** (1180 - 1233) foguèt un chivalier francés que participèt a la Crosada deis Albigés coma vassau e luòctenent principau de Simon IV de Montfòrt. Venguèt senhor de Mirapeis a la fin de la guèrra.
Sètge de Montlaur

Lo **sètge de Montlaur** se debanèt en 1210 durant la Crosada deis Albigés. Aprofichant lo movement de revòuta generalizada de la fin de 1209, un grop de chivaliers occitans ataquèt e enceuclèt la garnison crosada de Montlaur. Pasmens, lei Crosats capitèron de resistir e una expedicion d'ajuda dirigida per Simon de Montfòrt entraïnèt la fin dau sètge en març de 1210.
Sètge de Bram

Lo **sètge de Bram** se debanèt en 1210 durant la Crosada deis Albigés. La vila foguèt atacada per lei Crosats de Simon IV de Montfòrt e conquistada après un assaut. Per la seguida, aquela victòria permetèt ai Crosats de se dirigir vèrs la region de Menèrba.
Sètge de Montferrand

Lo **sètge de Montferrand** se debanèt en 1211 durant la Crosada deis Albigés. Opausèt la garnison tolosenca de la vila comandada per Baudoïn de Tolosa, fraire de Ramon VI de Tolosa, a l'armada crosada de Simon IV de Montfòrt. L'objectiu de Montfòrt èra de conquistar lo castèu qu'èra lo ponch de defensa principau empachant una ofensiva dirècta còntra Tolosa. Pasmens, la garnison capitèt de resistir e Simon de Montfòrt deguèt negociar ambé Baudoïn la capitulacion de la vila. En cambi de fèus, aqueu darrier acceptèt de donar la vila ai Crosats e de jónher lo camp de Simon de Montfòrt entraïnant lo sètge de Tolosa de 1211.
Sètge d'Autariba

Lo **sètge d'Autariba** se debanèt en 1211 durant la Crosada deis Albigés. Opausèt la populacion de la vila a sa garnison crosada puei au rèsta de l'armada crosada de Simon IV de Montfòrt venguda esquichar la revòuta deis abitants. S'acabèt per una victòria crosada e per la destruccion de la ciutat.
Batalha de Castèlnòu d'Arri (1211)

La **batalha de Castèlnòu d'Arri** se debanèt en 1211 durant la Crosada deis Albigés entre l'armada crosada de Simon IV de Montfòrt e leis armadas coalizadas dei senhors occitans de Tolosa, de Fois, de Comenge e de Bearn. S'acabèt per una victòria occitana limitada car lei Crosats capitèron de se replegar e foguèron pas anientats maugrat d'efectius fòrça inferiors ai Coalizats.

La batalha se debanèt en tres etapas principalas. Au començament, leis Occitans acomencèron un sètge parciau de la vila ocupada per una garnison crosada e lei dos camps assaièron de reünir de tropas suplementàrias. Dins lo corrent d'aqueu procès, un combat de cavalariá se debanèt entre lei fòrças de Simon de Montfòrt e aquelei dau Comtat de Fois que s'acabèt per un succès francés. Pasmens, Ramon VI e Ramon Rogièr capitèron d'utilizar aqueu combat per espandre la rumor de la desfacha e de la mòrt de Simon de Montfòrt. Ansin, mai d'una vila se revoutèt còntra lei Francés que deguèron se replegar per preparar una conquista novèla dei territòris perduts.
Gaston VI de Bearn

200px|right|thumb|Escut de Bearn : ''deu camp d'aur cargat de duas vacas de gules cornadas, colletadas e clarinadas d'azur''
**Gaston VI de Bearn** (1173 - 1214) foguèt vescomte de Bearn, de Gavardan e de Brulhés. Venguèt comte de Bigòrra de per son maridatge en 1196 amb Petroniha de  Bigòrra. Pendent la Crosada deis Albigés de 1211 a 1213 èra dins lo camp occitan coma vassau dau rèi Pèire II d'Aragon.
Sètge de Puègverd

Lo **sètge de Puègverd** se debanèt en 1210 durant la Crosada deis Albigés. Opausèt una fòrça crosada dirigida per Simon IV de Montfòrt a la garnison dau castèu comandada per Bernard de Congost. Après tres jorns de combat, s'acabèt per una victòria crosada mai lei caps occitans de la Senhoriá de Quercòrb capitèron de s'escapar a Montsegur. Certanei participèron a la defensa dau castèu durant lo sètge de 1243-1244. De son caire, Simon de Montfòrt donèt lo castèu de Puègverd a son luòctenent Lambert de Thury.
Sètge dei Cassés

Lo **sètge dei Cassès** se debanèt en 1211 durant la Crosada deis Albigés. Opausèt la garnison dau castèu dei Cassès a l'armada crosada menada per Simon IV de Montfòrt. S'acabèt per una victòria crosada e la conquista dau castèu. Lei catars capturats a la fin de la batalha foguèron cremats.
Revòuta de Sabardu

La **revòuta de Sabardu** se debanèt en 1211 durant la Crosada deis Albigés pendent leis operacions a l'entorn de Castèlnòu d'Arri. La populacion de la vila capitèt de se revòutar còntra sa garnison francesa que foguèt massacrada.
Licèu Edgar Allan Poe

Lo **licèu [[Edgar Allan Poe]]** es un establiment francés d'ensenhament segondari, situat 2 carrièra du Faubourg-Poissonnière a París, dins lo X arrondiment. Lo provisor actual es Evelyne Clinet.
Sètge de Las Toèlas

Lo **sètge de [[castèl de Las Toèlas|Las Toèlas]]** se debanèt en 1212 durant la Crosada deis Albigés entre la garnison occitana dau castèu comandada per Fresol de Lautrèc e l'armada crosada de Simon IV de Montfòrt. Lei defensors mau capitèron de replegar leis assauts crosats e lo castèu foguèt rapidement ocupat. La màger part deis abitants foguèron executats franc de Fresol de Lautrèc que foguèt capturat per lo cambiar per la seguida còntra un presonier crosat.
Sètge de Caüsac

Lo **sètge de Caüsac** se debanèt en 1212 durant la Crosada deis Albigés entre la garnison de la vila e l'armada crosada de Simon de Montfòrt. Leis operacions de sètge foguèron alentidas per d'autreis operacions dins la region entre lei fòrças crosadas principalas e l'armada occitanas de Tolosa, de Fois e de Comenge. Pasmens, après la retirada deis Occitans dins la vila de Tolosa, lei Crosats poguèron se concentrar còntra lei defensas de Caüsac e un assaut entraïnèt la casuda de la ciutat.
Sètge de Sant Miquèl

Lo **sètge de Sant Miquèl** se debanèt en 1212 durant la Crosada deis Albigés pendent la segonda conquista dau Comtat de Tolosa per lei tropas de Simon de Montfòrt. S'acabèt per una victòria crosada e la destruccion dau castèu.
Sètge de Puèglaurenç

Lo **sètge de Puèglaurenç** se debanèt en 1212 durant la Crosada deis Albigés pendent la segonda conquista dau Comtat de Tolosa per lei tropas crosadas de Simon IV de Montfòrt. D'efèct, gràcias a l'arriba de renfòrç importants, aqueu darrier poguèt mandar divèrseis armadas còntra lei posicions dei senhors occitans que poguèron solament assaiar de se defendre. De son caire, Ramon VI ocupèt Puèglaurenç amb una garnison importanta per menaçar l'avançada crosada dins lo sector de Lauragués. Pasmens, quand lei Crosats veguèron l'arribada de renfòrç novèus venent de França e d'Alemanha, la posicion de Puèglaurenç venguèt fòrça perilhósa per Ramon VI que preferiguèt abandonar la vila e se replegar ambé la populacion a l'interior de Tolosa.
Leopòld VI d'Àustria

**Leopòld VI d'Àustria** (1176 - 26 de julhèt de 1230) foguèt duc d'Estíria de 1194 a 1230 e duc d'Àustria de 1198 a 1230.
Adòlf VI de Berg

**Adòlf VI de Berg** (vèrs 1176 - 7 d'aost de 1218) foguèt còmte de Berg de 1197 a sa mòrt. Participèt a la Crosada deis Albigés en 1212 e a la Cinquena Crosada en 1218. Foguèt tuat au sètge de Damieta.
Ducat de Berg

Lo **Ducat de Berg** foguèt un fèu germanic situat dins lo Sant Empèri Roman Germanic puei dins la Conferacion dau Ren. Foguèt fondat au sègle XII sota la forma d'un comtat. Venguèt un ducat en 1380 puei un grand-ducat en 1806. En 1815, foguèt annexat au Reiaume de Prússia per lo Tractat de Viena.
Sètge d'Autpol

Lo **sètge d'Autpol** se debanèt en 1212 durant la Crosada deis Albigés entre la garnsion de faidits dau castèu d'Autpol comandada per Jordan de Saissac e l'armada crosada de Simon IV de Montfòrt. Après quatre jorns de resisténcia acarnada, la garnison capitèt de s'espacar e lo castèu foguèt cremat per lei Crosats.
Sètge de Sant Marcèu

Lo **sètge de Sant Marcèu** se debanèt en 1212 durant la Crosada deis Albigés entre l'armada dei senhors occitans coalizats (Tolosa, Fois, Comenge) dirigida per Ramon VI de Tolosa, Ramon Rogièr de Fois, Bernat IV de Comenge e l'armada crosada comandada per Simon IV de Montfòrt. S'acabèt per una victòria occitana e una retirada de l'armada crosada que son avitalhament èra menaçat per d'operacions de guerilhas.
Comtat de Nivèrns

Lo **Comtat de Nivèrns** foguèt un fèu medievau de França situat dins lo centre dau reiaume. Se formèt au sègle X e dispareguèt durant la Revolucion Francesa a la fin dau sègle XVIII. Son territòri èra relativament similar a aqueu dau departament modèrn de Nièvre.
Sètge de Pena (1212)

Lo **sètge de [[Pena d'Agenés|Pena]]** se debanèt de junh a aost de 1212 durant la Crosada deis Albigés entre la garnison tolosenca de la vila comandada per Ugues d'Alfaro e l'armada crosada dirigida per Simon IV de Montfòrt e renfòrçada de chivaliers alemands. Lei soudats tolosencs capitèron ais assauts crosats mai lo rèsta de l'armada tolosenca poguèt pas desblocar la vila. Ansin, lei dos camps negocièron la fin de la batalha : lei Crosats poguèron ocupar Pena e la garnison poguèt quitar la vila ambé seis armas per jónher Tolosa.
Sètge de Moissac (1212)

Lo **sètge de Moissac** se debanèt en aost e setembre de 1212 durant la Crosada deis Albigés entre la garnison de la vila fidèla au còmte de Tolosa e l'armada crosada dirigida per Simon IV de Montfòrt. S'acabèt per una victòria crosada après tres setmanas de resisténcia. Lei mercenaris tolosencs capturats per lei Crosats foguèron executats e l'abadiá de la vila foguèt tanben pilhada.

Aquela victòria permetèt a Simon de Montfòrt d'acabar l'enceuclament de Tolosa durant lei mes seguents gràcias a l'installacion de garnisons a l'entorn de la vila e en fàcia de seis aliats possibles coma lo Comtat de Fois.
Sètge dau Pujòl

Lo **sètge dau Pujòl** se debanèt en 1213 durant la Crosada deis Albigés durant la preparacion de l'ofensiva occitana vèrs Murèth. D'efèct, la vila assostava una garnison crosada que foguèt considerada coma una menaça importanta per Tolosa. Una armada occitana importanta foguèt donc reünida e un assaut entraïnèt la mòrt o la captura de la garnison e d'una partida de sei caps. Per la seguida, la populacion tolosenca ataquèt lei presons de Tolosa e executèt lo rèsta dei presoniers.
Sètge de Marmanda (1214)

Lo **sètge de Marmanda** se debanèt en 1214 durant la Crosada deis Albigés pendent la conquista dau Comtat de Tolosa après la batalha de Murèth. L'estatut de la vila èra complèx : lo drech de senhoriá superior èra tengut per lo rèi d'Anglatèrra mai lo senhor dirèct èra Ramon VI de Tolosa. Ansin, au començament de la Crosada, lei Crosats ocupèron la vila que foguèt reconquistada per leis Anglés en 1212. Pasmens, en 1214, Simon de Montfòrt, desirós d'ocupar tot lo Comtat de Tolosa, ataquèt tornarmai la ciutat. La garnison anglesa foguèt vencuda e deguèt negociar l'abandon de la vila en cambi de sa libertat.
Sètge de Montsegur (1241)

Lo **sètge de Montsegur** se debanèt en 1241 entre una armada tolosenca mandada per Ramon VII de Tolosa e la garnison dau castèu de Montsegur. S'acabèt per la retirada dei Tolosencs e la victòria de la garnison. Pasmens, en realitat, lo còmte de Tolosa èra opausat a la conquista de Montsegur que representava encara un centre important de l'oposicion a la victòria francesa a l'eissida de la Crosada deis Albigés e podiá servir seis interés. L'operacion èra donc solament destinada au melhorament dei relacions diplomaticas dau Comtat ambé França e la Papautat : au nivèu militar, lei soudats tolosencs organizèron ges d'assaut còntra lei barris de Montsegur e lo blocus dau castèu demorèt fòrça teoric.

## Ligams intèrns

* Crosada dels albigeses.
* Sètge de Montsegur (1243-1244).

## Referéncias e nòtas
Sètge de Severac

Lo **sètge de Severac** se debanèt en 1214 durant la Crosada deis Albigés entre l'armada crosada dirigida per Simon IV de Montfòrt e son fraire Gui e la garnison dau castèu comandada per Deodat III de Severac. S'acabèt per una victòria crosada negociada — Deodat acceptèt pas de laissar son castèu ai Crosats que deguèron ne'n donar lo contraròtle a l'evesque de Rodés — que marquèt la fin de la conquista militara de la màger part dau Comtat de Tolosa e de sei possessions indirèctas per Simon de Montfòrt. Per la seguida, Deodat contunièt de negociar ambé Simon de Montfòrt e reprenguèt rapidament lo contraròtle de son castèu en cambi d'un omatge au cap crosat per sei fèus.
Deodat III de Severac

thumb|left|Vestigis dau castèu de Cailutz.

**Deodat III de Severac** (vèrs 1182 - vèrs 1250) foguèt un senhor de Combret e de Cailutz. Participèt a la Crosada deis Albigés dins lo camp occitan. Vencut en 1214 a l'eissida dau sètge de Severac, deguèt faire omenatge a Simon IV de Montfòrt per reprendre lo contraròtle de son castèu mai se revoutèt tre 1216. Après la guèrra, participèt a la Setena Crosada e moriguèt probablament en Tèrra Santa.
Guilhèm IV de Menèrba

**Guilhèm IV de Menèrba** foguèt un senhor de Menèrba au començament dau sègle XIII. Participèt a la Crosada deis Albigés dins lo camp occitan e demorèt fidèu a l'Ostau Trencavèl après sa despossession de la Vescomtat de Carcassona au profiech de Simon IV de Montfòrt en 1209. Per aquò, sa senhoriá foguèt atacada e deguèt abandonar Menèrba ai Crosats en 1210. Vengut faidit, contunièt d'ajudar lei senhors occitans coalizats coma durant lo sètge de Bèucaire en 1216.
Leon Kozłowski

**Leon Tadeusz Kozłowski** (n. 6 de junh de 1892 - m. 11 de mai de 1944) arqueològ e òme politic, foguèt primièr ministre de Polonha entre 1934 e 1935.
Edward Osóbka-Morawski

**Edward Bolesław Osóbka-Morawski** (n. 5 d'octobre de 1909 - m. 9 de genièr de 1997) òme politic foguèt primièr ministre de Polonha entre 1944 e 1947.
Bernat Garnièr

**Bernat Garnièr** (nascut cap a 1370 e mòrt cap als ans 1430), pus conegut coma l'antipapa Beneset XIV, foguèt un clergue occitan de la diocèsi de Rodés elegit  per Joan Carrièr, cardinal de l'antipapa Beneset XIII e un dels ultims aderents del Grand Esquisma d'Occident.
Sètge de Cassanuèlh (1214)

Lo **sètge de Cassanuèlh** se debanèt en 1214 durant la Crosada deis Albigés. Marquèt lo darrier ponch de resisténcia importanta dei senhors occitans après la desfacha de Murèth en setembre de 1213 fins au començament de la reconquista occitana en 1216 a partir de Bèucaire. La vila capitèt de resistir sept setmanas mai sei defensas foguèron finalament rompudas lo 18 d'aost de 1214. La garnison e leis abitants foguèron massacrats e la vila cremada per lei Crosats.
Thizy-les-Bourgs

**Thizy-les-Bourgs** es una comuna novèla arpitana creada lo 1èr de genièr de 2013 coma resulta de la fusion de las comunas de Bourg-de-Thizy, La Chapelle-de-Mardore, Mardore, Marnand e Thizy, situada dins lo departament de Ròse e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.

Son primièr cònse elegit es Michel Mercier, ancian president del Conselh general de Ròse.

## Administracion

## Referéncias
Tales de Milet

vinheta|drecha|Tales de Milet

**Tales de Milet**, apelat Tales, foguèt un filosòf e sabent grèc nascut a Milet cap a -625 e mòrt cap a -­547 dins la meteissa vila d'Ionia. Son paire èra Examyes e sa maire Cleobulina. Foguèt l'un dels Set savis de Grècia antica e lo fondador cujat de l'escòla milesiana. Mas sas capcièras son pas cèrtas. D'unes coma Diogènes Laèrci dison qu’es nascut mailèu cap a -­640 e qu’es mòrt a 78 ans o d’autres encara dison qu’es mòrt a 90 ans (fins a -550). Una legenda conta qu’es un davalaire de reis mitics de Fenicia, los Thélides.

## Teorèmas
Tales de Milet es abans tot un celèbre matematician. Es l'autor de mantuns teorèmas, que n'avètz aquí dos :

1. Se un triangle es inscrit dins un cercle amb un costat del triangle per diamètre del cercle, alara aqueste triangle es rectangle e lo som rectangle es opausat al diamètre del cercle.
vinheta|esquèrra|triangle inscrit

2. Teorèma de Thalès

vinheta|esquèrra|Teorèma de Thalès
DE/BC = AE/AC = AD/AB

## Astronomia
Tales es considerat comma un dels fondadors de l’astronomia :

‐ descriuvèt la Pichòta Orsa e aconselhèt als marins de s’en servir per se guidar,

‐ Calculèt la durada de l’annada,

‐ Avalorèt lo diamètre aparent del Solelh e las grandors relativas d’aqueste astre e de la Luna, en s'adjudant d'un instrument tal qu'un gnòmon o un baston vertical li permetent de mesurar la portada de l'ombra del solelh.

L'interès de Tales de Milet per l'astronomia lo butèt a far de nombrosas observacions sus las constelacions. Seriá estat lo primièr a notar lo viatge del solelh entre los dos tropics. Provèt tanben que mantunas estelas èran pas totas fixas per rapòrt a las autras. Foguèt lo primièr a constatar que l'annada comptava pas 365 jorns, mas 365 e un quart.
vinheta|esquèrra|gnòmon

## Sejorn en Egipte
Segon las traças escrichas, passèt son enfància en Egipte ont poguèt acquerir sas coneissenças mercés a l’ensenhament dels prèires. Mas es possible que lo sejorn egipcian foguèsse ajustat a sa legenda. En Egipte, foguèt le primièr a calcular la nautor de la piramida de Kheops a Giza.

## Nòtas e referéncias
Thorvald Stauning

**Thorvald August Marinus Stauning** (n. 26 d'octobre de 1873 - m. 3 de mai de 1942) foguèt primièr ministre de Danemarc en doas ocasions: entre 1924 e 1926, e entre 1929 e sa mòrt.
Egleisa monolitica d'Aubaterra

[250px|right|thumb|Reliquiari (replica dau Sant Sepulcre de [Jerusalèm)]]
L**'[[Egleisa (edifici)|egleisa]] monolitica d'[[Aubaterra]]**, dins la Charanta Occitana, es una anciana egleisa parrofiala dedicada a Joan Batista.
George Wells Beadle

**George Wells Beadle** (n. 22 d'octobre de 1903 – m. 9 de junh de 1989) foguèt un geneticista e professor universitari nòrd-american premiat amb lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina l'an 1958. 

## Biografia
Nasquèt lo 22 d'octobre de 1903 dins la vila de Wahoo, vila situada a l'estat nòrd-american de Nebraska. Estudièt agronomia a l'universitat de Nebraska, ont se va graduar lo 1926, e realizèt posteriorament lo doctorat a l'Universitat de Cornell, Nòva York, l'an 1931, ont coneguèt Barbara McClintock. Comencèt immediatament a trabalhar al Institut Tecnologic de Califòrnia, fins que l'an 1936 foguèt nomenat professor adjunt de genetica de l'universitat de Harvard. Foguèt posteriorament nomenat professor de genetica de l'universitat de Stanford e exerciguèt après coma professor de biologia a l'Universitat de Pasadena. Aital meteis entre 1961 e 1968 foguèt president de l'universitat de Chicago. 

Moriguèt lo 9 de junh de 1989 dins la vila de Pomona, situada dins l'estat de Califòrnia, en patint los darrièrs ans de la siá vida la malautiá d'Alzheimer.
Joseph Erlanger

**Joseph Erlanger** (1874-1965) foguèt un mètge, bioquimista e professor universitari nòrd-american guerdonat amb lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina l'an 1944. 

## Biografia
Nasquèt lo 5 de genièr de 1874 dins la vila de San Francisco, situada a l'estat nòrd-american de Califòrnia. Estudièt la quimia a l'universitat de Califòrnia e la medecina a l'universitat Johns Hopkins, ont foguèt diplomat en 1899. Se consacrèt posteriorament a la docéncia a las universitats Johns Hopkins, Wisconsin e Washington. 

Moriguèt lo 5 de decembre de 1965 dins la vila de Saint Louis, situada dins l'estat de Missorí. 

## Recèrca scientifica
Amb Herbert Spencer Gasser realizèt, dins lo domeni de l'electrofisiologia, un ample estudi sul oscilloscòpi de rais catodics aplicats als impulses realizats pels nèrvis al sistèma nerviós. 

L'an 1944 ambedós scientifics foguèron laureats amb lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina *per los sieus trabalhs en lo camp dels impulses electrics del sistèma nerviós*.
Alfred Hershey

**Alfred Day Hershey** (n. 4 de decembre de 1908 - m. 22 de mai de 1997) foguèt un genetician nòrd-american laureat del Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1969.

## Biografia
Nasquèt lo 4 de decembre de 1908 dins la vila d'Owosso, vilatge situat dins l'estat nòrd-american de Michigan. Estudièt la quimia a l'universitat de Michigan, que i foguèt diplomat en 1930, e posteriorament se doctorèt en bacteriologia en aquela meteissa universitat l'an 1934, en venent professor d'aquela matèria a l'universitat Washington de Saint Louis. 

Moriguèt lo 2 de mai de 1997 dins la vila de Syosset, situada a l'estat de Nòva York. 

## Recèrca scientifica
Comencèt la siá recèrca suls bacteriofags amb Salvador Luria e Max Delbrück en l'an 1940, en observant independentament l'an 1946 cossí quand dos torsions divèrses dels bacteriofags an infectat las meteissas bacterias, aqueles dos virus pòdon escambiar la siá informacion genetica. 

L'an 1950 foguèt nomenat membre del Departament de Genetica de l'Institut Carnegie de Washington DC, e realizèt divèrsas experiéncias amb Martha Chase. 

L'an 1969 foguèt premiat amb lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina *per las siás descobèrtas referents al mecanisme de la replica e l'estructura genetica dels virus*, prèmi que partegèt amb Max Delbrück e Salvador Luria.
Cornilh e Bernat

***Cornilh e Bernat*** es un dessenh animat francés de 52 episòdis de 13 minutas. Contan l'istòria de Cornilh, un chin que parla e de son garda-chin,  Bernie Barges. L'emission es estada distribuida per Millimages e originalament difusida sus la chadena France 3, dau 11 de novembre 2003 au 1er de genier 2004. Es estada difusida sus Canal J de 2004 à 2009 e actualament sus Gulli. La seria es estada doblada en occitan en 2012 per l'associacion Conta'm.

## Istòria
Cornilh es un chin excepcionau. Sap parlar, legir e jugar dau violon ! Mas a pas jamai fach veire çò que sap far, de paur que venguessa un subjècte d'experiéncia scientifica.  Quand sos mestres prenen coma garda-chin un jòune, Bernat, la vita suava e mofla de Cornilh ne'n es tota desvirada.

## Difusion en occitan

L'associacion Conta'm doblet dos DVDs de la seria dins los parlars gascon, lengadocian e lemosin. Lo primier, « Panica a bòrd », conten 9 episòdis. Lo segond, « Una vida de can », es compausat de 8 episòdis. Un autre DVD de quela seria deuriá èstre doblat en 2013, «Doble Jòc».

## Distribucion

* Ives Durand : Cornilh
* Laurenç Labadia : Bernat, Joe
* Cecila Chapduelh : Beth, Jenny
* Olivier Pijeasson : John, Herbie, Oncle Ricò
* Maria-Odila Dumeaux : Dauna Martin
* Monica Burg : Dauna Solo
Jacob Brønnum Scavenius Estrup

**Jacob Brønnum Scavenius Estrup** (n. 16 d'abril de 1825 - m. 24 de decembre de 1913) foguèt lo primièr ministre de Danemarc entre 1875 e 1894.
John Franklin Enders

**John Franklin Enders** (n. 10 de febrièr de 1897 - m. 8 de setembre de 1985) foguèt un bacteriologista e immunologista nòrd-american laureat amb lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina l'an 1954.

## Biografia
Nasquèt lo 10 de febrièr de 1897 dins la vila de West Hartford, situada a l'estat nòrd-american de Connecticut. Estudièt medecina a l'universitat de Yale, estudis que li calguèt abandonar per participar a la Fòrça Aeriana dels Estats Units durant la Primièra Guèrra Mondiala. A la finalizacion d'aquela guèrra reprenguèt los estudis e realizèt lo sieu doctorat l'an 1930 a l'universitat de Harvard en bacteriologia e immunologia. 

Enders moriguèt lo 8 de setembre de 1985 dins la vila de Waterford, situada dins l'estat de Connecticut.
Francis Peyton Rous

**Francis Peyton Rous** (n. 5 d'octobre de 1879 - m. 16 de febrièr de 1970) foguèt un patologista e professor universitari nòrd-american laureat amb lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina l'an 1966. 

## Biografia
Nasquèt lo 5 d'octobre de 1879 dins la vila de Baltimore, situada a l'estat nòrd-american de Maryland. Estudièt medecina a l'universitat Johns Hopkins, ont se graduèt l'an 1905. Foguèt posteriorament professor de patologia a l'universitat de Michigan e membre investigador de l'Institut Rockefeller. 

Moriguèt lo 16 de febrièr de 1970 dins la vila de Nòva York. 

## Recèrca scientifica
Interessat en lo càncer, principalament en lo càncer de prostata, l'an 1910 aviá estudiat la possibla associacion d'un virus de creissença amb l'aparicion de tumors, mas foguèt pas fins lo 1947 quand atenguèt veire e fotografiar lo virus en causant del sarcoma. En contunhant amb la siá recèrca l'an 1951 atenguèt isolar lo virus de la leucemia en garris. 

L'an 1964 li foguèt concedit lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina *per la descobèrta del papièr dels virus en la transmission de divèrses tipes de càncer*. Lo prèmi foguèt partejat amb Charles Brenton Huggins per la descobèrta del tractament del càncer de prostata amb ormonas.
Thomas Huckle Weller

**Thomas Huckle Weller** (Ann Arbor, Michigan, 15 de junh de 1915 - Needham, Massachusetts, 23 d'agost de 2008) foguèt un bacteriologista american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1954. 

## Biografia
Nasquèt lo 15 de junh de 1915 dins la vila de Ann Arbor, situada dins l'estat nòrd-american de Michigan. Estudièt Medecina a las universitats de Michigan e Harvard, ont coneguèt John Franklin Enders, e s'especializèt posteriorament en bacteriologia e immunologia. 

## Recèrca scientifica
Durant lo sieu sojorn dins l'Espital Infantil de Boston, ont coincidiguèt amb lo sieu amic John Franklin Enders e Frederick Chapman Robbins, s'interessèt a las resisténcias bacterianas de la poliomieliti. Los trabalhs de Weller, Enders e Robbins melhorèron las tecnicianas de cultiu de virus en teissuts vius, en permetent donar un grand passatge en lo maneig d'aqueles microorganismes en se produsint una avançada en la lucha de malautiáa d'etiologia virala.

L'an 1954 los tres mètges americans foguèron premiats amb lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina *per los sieus trabalhs sus virologia e bacteriologia, en especial sus la Poliomieliti*. Aqueles trabalhs permetèron que d'autras equipas d'investigadors de l'universitat de Pittsburgh, dirigits per Jonas Edward Salk, poguèsson obténer la primièra vacuna amb virus mòrts contra la poliomieliti.
Guèrra de Crimèa

La **Guèrra de Crimèa** se debanèt d'octòbre de 1853 a setembre de 1856 entre l'Empèri Rus e una aliança formada de l'Empèri Otoman, de França, de l'Empèri Britanic e dau Reiaume de Sardenha. Faguèt partida de la lucha d'influéncia entre poissanças europèas sus lei territòris d'un Empèri Otoman en declin. La màger part deis operacions importantas se debanèt dins la Peninsula de Crimèa. Lei causas dau conflicte foguèron la volontat francobritanica de protegir l'Empèri Otoman còntra l'expansionisme rus, lo refús britanic de veire leis estrechs entre la Mar Negra e la Mar Mediterranèa sota lo contraròtle rus e la question de la proteccion dei Luòcs Sants entre França e Russia.

Ansin, quand en 1853, Russia ocupèt lei principats otomans de Valaquia e Moldàvia, lo govèrn de Constantinòple foguèt encoratjar de resistir militarament per lei Francés e lei Britanics. Après la destruccion de la flòta otomana per lei Rus, un còrs expedicionari francobritanic foguèt mandat en Crimèa per conquistar la basa navala de Sebastopòl. Aqueu sètge se debanèt dau 9 d'octòbre de 1854 au 11 de setembre de 1855 e s'acabèt per una victòria aliada. D'autreis operacions mens importantas se debanèron ai frontieras entre leis Empèris Rus e Otoman : leis Otomans foguèron venceire a Eupatoria dins la region de Danubi e lei Rus conquistèron la vila de Kars dins lo sector de Caucàs.

A partir de 1855 e de la conquista de Sebastopòl, de negociacions acomencèron e foguèron concludas en 1856 per lo Tractat de París :
* substitucion d'una tutèla colectiva d'Euròpa au protectorat rus sus lei principats de Valaquia e Moldàvia.
* libertat de navigacion sus Danubi.
* desmilitarizacion deis illas Aland.
* abandon dei revendicacions russas sus la proteccion dei crestians ortodòxs de l'Empèri Otoman.
* revision de la convencion de 1841 sus leis estrechs.
Primièra Guèrra Italoetiopiana

La **Premiera Guèrra Italoetiopiana** foguèt un conflicte de la fin dau sègle XIX durant la colonizacion d'Africa per lei país europèus. Se debanèt de 1895 a 1896 entre Itàlia e Etiopia, sostenguda per França e Russia. S'acabèt per una desfacha italiana e Etiopia venguèt l'unic estat african que capitèt de resistir a la colonizacion e de demorar independent.

Un segond conflicte aguèt luòc per la seguida en 1935-1936 que s'acabèt per la conquista d'Etiopia mai lo país aprofichèt la Segonda Guèrra Mondiala per tornar venir independent en 1941.
Primièra Guèrra Balcanica

La **Premiera Guèrra Balcanica** se debanèt dau 8 d'octòbre de 1912 au 30 de mai de 1913 entre la Liga Balcanica (Serbia, Bulgaria, Grècia e Montenegro) e l'Empèri Otoman. Gràcias a de fòrças superioras e una posicion estrategica melhora au començament de la guèrra, la Liga Balcanica averèt rapidament la guèrra. La màger part dei territòris europèus de l'Empèri Otoman foguèron alora annexat per lei venceires entraïnant un segond conflicte a prepaus dau partiment dei regions conquistas.

## Liames intèrnes

* Segonda Guèrra Balcanica.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Liga Balcanica

La **Liga Balcanica** foguèt un sistèma d'alianças entre Serbia, Bulgaria, Grècia e Montenegro format en 1912. Èra dirigit còntra l'Empèri Otoman e va entraïnar la Premiera Guèrra Balcanica entre 1912 e 1913. Après lo succès deis aliats, la question dau partiment dei territòris conquists entraïnèt una segonda guèrra dicha Segonda Guèrra Balcanica e la fin de l'aliança en junh de 1913.
Segonda Guèrra Balcanica

La **Segonda Guèrra Balcanica** se debanèt en 1913 après la Premiera Guèrra Balcanica. Sa causa principala foguèt lo partiment dei territòris conquists sus l'Empèri Otoman entre lei venceires de la premiera guèrra. D'efèct, Bulgaria crenhiá un acòrd entre Serbia e Grècia per obtenir la màger part dei zonas conquistas e una ataca d'aquelei país per impausar aqueu partiment desfavorable ais interés de Sofia. Lei Bulgars preferiguèron donc atacar lei premiers en junh de 1913. Pasmens, aqueleis ofensivas foguèron replegats per Serbia e Grècia. Entraïnèron la formacion d'una aliança entre Serbia, Grècia, Montenegro, Romania, desirosa de participar au partiment dei territòris otomans europèus, e l'Empèri Otoman, desirós de limitar sei pèrdas. Totalament enceuclada, Bulgaria foguèt alora rapidament vencuda e ocupada. Lo Tractat de Bucarèst s'ocupèt de reglar lo partiment dei territòris europèus de l'Empèri Otoman e de definir lei frontieras novèlas de la region.

## Liames intèrnes

* Premiera Guèrra Balcanica.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Guèrra Civila Irlandesa

La **Guèrra Civila Irlandesa** se debanèt dau 28 de junh de 1922 au 24 de mai de 1923 durant la formacion de l'Estat Liure Irlandés après la retirada britanica de la màger part de l'illa e la signatura dau Tractat Angloirlandés marcant l'independéncia d'Irlanda. Opausèt lei fòrças nacionalistas irlandesas favorablas au Tractat ai fòrças nacionalistas opausadas au tractat. S'acabèt per una victòria dei partisans dau tractat.
Guèrra dau Rif

La **Guèrra dau Rif** foguèt una guèrra coloniala opausant de 1921 a 1926 lei tribús dau nòrd de Marròc, alora sota dominacion espanhòula, ais Espanhòus ajudats a partir de 1925 per lei Francés. S'acabèt per una victòria dei poissanças colonialas e per la dissolucion de la Republica dau Rif formada per leis abitants de la region.

Lo conflicte acomencèt vèrs la fin de 1920 o lo començament de 1921 quand una armada espanhòula intrèt dins la region dau Rif per reprimir una revòuta locala e còntrar l'influéncia francesa dins lo sector. Pasmens, l'intervencion espanhòula entraïnèt una insureccion generalizada sota lo comandament de Muhammad ibn Abd al-Karim al-Khattabi. Lo 20 de julhèt de 1921, lei fòrças espanhòulas foguèron esquichadas a la batalha d'Anoal e Espanha perdèt lo contraròtle de la màger part dau nòrd de Marròc. Lo 1 de febrier de 1922, Abd al-Karim proclamèt la Republica dau Rif e organizèt lei tribús de la region per formar un estat centralizat e contuniar la guèrra còntra leis Espanhòus. Ansin, en 1924, leis Espanhòus tenguèron solament quauquei pòrts.

En decembre de 1924, Espanha acomencèt de negociar ambé Abd al-Karim. Aquò entraïnèt d'insureccions dins la zona francesa de Marròc puei una ataca per lei fòrças dau Rif. Pasmens, aqueleis ofensivas foguèron blocadas per lei Francés que formèron una aliança ambé leis Espanhòus e mandèron un còrs expedicionari fòrça important e equipat de mejans modèrns. A partir de setembre de 1925, una tièra d'ofensivas dei poissanças colonialas s'acabèt donc per la conquista dau territòri dau Rif e per la capitulacion d'Abd al-Karim lo 30 de mai de 1926.
Pierre Macherey

Pierre Macherey (nascut a Belfort, lo 17 de febrièr de 1938) es un filosofe francés e un professor emerit de l'universitat Lille III.

Es considerat coma un critic literari pòst-structuralista e marxista.

## Biografia
Pierre Macherey es conegut per son òbra de critica de Spinoza. Participèt en 1965 a *Lire le Capital* (*legir lo Capital*) amb Louis Althusser e Jacques Rancière.
Son primièr libre, *Pour une théorie de la production littéraire* (*Per una teoria de la produccion literària*) foguèt publicat en 1966. I desvolopa en particular l'idèa qu'un tèxte a un "inconscient".
A publicat fòrça sus Spinoza tot en contunhant de s'interessar a la literatura generala.

## Principalas publicacions

Lire le Capital, t. I, 1965 (avec Louis Althusser et Jacques Rancière)

Pour une théorie de la production littéraire, Maspero, 1966. (Revirat en anglés en 1978, A Theory of Literary Production)

Hegel ou Spinoza, Maspero, 1977 (rééd. La Découverte, 2004).

Hegel et la société, PUF, 1984 (avec Jean-Pierre Lefebvre).

Comte. La philosophie et les sciences, PUF, 1989.

À quoi pense la littérature ?, PUF, 1990. (Revirat en anglés en 1995, The Object of Literature )

Avec Spinoza (Etudes sur la doctrine et l’histoire du spinozisme), PUF, 1992.

Introduction à l’Éthique de Spinoza (5 volumes), PUF, 1994-1998

Histoires de dinosaure. Faire de la philosophie. 1965/1997, PUF, 1999.

Marx 1845. Les « Thèses » sur Feuerbach, traduction et commentaire, Paris, Éditions Amsterdam, coll. « Inédits », 2008.

Petits Riens. Ornières et dérives du quotidien, Éditions Le Bord de l'eau, coll. « Diagnostics », 2009.

De Canguilhem à Foucault : la force des normes, La Fabrique éditions, 2009.

De l'Utopie, De l'incidence éditeur, 2011.
Estat Liure d'Aurenja

L**'Estat Liure d'Aurenja** foguèt un estat boer sud-african de la segonda mitat dau sègle XIX. Se formèt oficialament en 1854 e demorèt independent fins a son annexion en 1902 per l'Empèri Britanic a l'eissida de la Segonda Guèrra dei Boers. Sa capitala èra Bloemfontein.
Jaltenco

thumbnail|250px|rigt|San Andrés Jaltenco.

**Jaltenco** (**Xaltenco**, en Nahuatl) qu'ei un vilatge mexican deu municipi de Estat de Mexic près de Ciutat de Mexic. La populacion es de 33.907 abitants, segon lo censament de l'an (2010).

## Istòria del municipi
Vueitat durant lo sèti astèca de Mexic-Tenochtitlan, que ho tornat poblar en 1452.
Batalha d'Aqraba

La **batalha d'Aqraba** se debanèt en decembre de 632 durant la rebellion d'unei tribús de la Peninsula Aràbia còntra la dominacion musulmana entraïnada per la mòrt de Maomet. S'acabèt per una victòria musulmana e de pèrdas importantas per la rebellion. Entraïnèron la capitulacion rapida de la vila de Yamama e lo renfòrçament dei posicions musulmanas dins lo centre de la Peninsula.
Are All Men Pedophiles?

***Are All Men Pedophiles?*** [Son totes los òmes pedofiles?] es un film documentari de 2012 sus la pedofilia, dirigit pel jove cineasta alemand Jan-Willem Breure. S'estreèt mundialament lo 2 de març de 2012 al Queens World Film Festival de Nòva York e es estat projectat en divèrses festivals de cinèma amb un succès considerable.

Lo film, subtitulat "Eighteen Is Just A Number" (Dètz-e-uèch es solament un numèro), expausa l'idèa que totes los òmes son hebefiles, es a dire, que se senton sexualament atraches per adolescents, e sosten que la societat deuriá distinguir entre aiçò e l’autentica pedofilia (atrach sexual vèrs enfants prepuberes), en mostrant las consequéncias de la generalizacion d’aquela manièra d'entendre la "pedofilia", que se tradusís en leis que considèran totes los òmes coma pedofiles potenciales. Lo documentari analisa la pedofilia dempuèi una perspectiva culturala e professionala e dempuèi lo punt d'enguarda de divèrses expèrts, neuroscientifics, psicològs, sexològs e caçatalents de modèls.

A despart de la Koninklijke Academie van Beeldende Kunsten (Reiala Academia d’Art) de L'Aia, lo film se financèt entièrament de manièra privada, principalament per Jan-Willem Breure.

## Prèmis
**Prèmi Mediaprize** al melhor documentari de 2012.

## Referéncias

## Ligams extèrnes
*  Luòc web official
*  ''Are All Men Pedophiles?'' a l'Internet Movie Database
Chicken Hawk: Men Who Love Boys

***Chicken Hawk: Men Who Love Boys*** [Òmes qu'aiman los gojats] es un documentari del 1994 produsit, escrit e dirigit per Adi Sideman. En lo film, membres de la North American Man/Boy Love Association (NAMBLA) debaton sus perqué sostenon las relacions sexualas entre òmes e joves per jos l'edat de consentiment. La produccion contribuiguèt a elevar la popularitat de l'organizacion.

## Sinòpsi
Lo film parla de la NAMBLA e la siá istòria e ensaja contextualizar la pedofilia en parlant de la pederastia a l'Anciana Grècia. S'i presentan una sèria d'entrevistas amb membres de la NAMBLA, qu'explican la siá preferéncia pels gojats joves e defendon las relacions pederastiques. Una camèra acompanha un grop de membres de la NAMBLA que participan a una marcha pels dreches dels omosexuales a Washington. Aqueles donan de rasons sus perqué la NAMBLA deuriá esser compresa en lo movement pels dreches dels omosexuales. Lo poèta Allen Ginsberg, que foguèt lo membre e defensor mai notable de la NAMBLA, apareis tanben en lo documentari e legís una "òda grafica a la joenessa".

## Estrea e recepcion
Lo documentari s'estreèt en 1994 a l'Underground Film Festival de Nòva York e generèt qualques polemicas. Dins qualques vilas foguèt enebit. Stephen Holden lo qualifiquèt de "crus" e escriguèt a *The New York Times*: "A un títol inflamatori que contrasta amb lo sieu retrait equanime de la North American Man/Boy Love Association". Lo director, Adi Sideman, declarèt qu'aviá recebut de nombrosas invitacions de departaments nacionales de psicologia, sociologia e criminologia per participar a actes ont se deviá passar lo film. Lo FBI analisèt tanben la pellicula. En 2003 se tornèt projectar a l'Underground Film Festival de Nòva York.

## Referéncias

## Ligams extèrnes
*  ''Chicken Hawk: Men Who Love Boys'' a l'Internet Movie Datbase.
*  *[http://www.archive.org/details/chickenhawk Chicken Hawk: Men Who Love Boys]* Luòc web ont se pòt descargar lo film.
Republica de Transvaal

thumb|Extension maximala de la Republica de Transvaal.

La **Republica de Transvaal** (nom oficiau : Republica Sud-Africana) foguèt un estat boer sud-african de la segonda mitat dau sègle XIX. Foguèt formada en 1852 e independenta de 1856 a 1877 puei de 1881 a 1902. Foguèt annexat a l'Empèri Britanic a l'eissida de la Segonda Guèrra dei Boers. Sa capitala èra Pretòria.
M. Pokora

**M. Pokora** o **Matt Pokora** es tanben coneissut sota lo nom de **Matthieu Tota**, qu'es un cantaire e dançaire de musica pop e RnB, naissut en 1985, lo 26 de setembre a Estrasborg en Alsàcia. D'origina polonesa, es lo fiu de l'ancien fotbolaire professionau André Tota. Son promier album es sortit en 2004.

## Discografia

* *M. Pokora* (2004)
* *Player* (2006)
* *MP3* (2008)
* *Mise à jour* (2010)
* *À la poursuite du bonheur* (2012)
* *RED* (2015)
* *My Way* (2016)
Slipknot

**Slipknot** es un grop de metau e de metau altenatiu. Ven deis Estat Units.
Sei membres son : Sid Wilson, Joey Jordison, Chris Fehn, James Root, Craig Jones, Shawn Crahan
Mick Thomson, Corey Taylor, Donnie Steele

Slipknot es un grop dempiue 1995.
Shy'm

**Shy’m** li dien *Tamara Marthe*. Es una cantaira e dançaira. Es naissuda en França lo 28 de novembre de 1985.
Gabriel Matzneff

**Gabriel Matzneff** (Neuilly-sur-Seine, França, 12 d'agost de 1936) es un escrivan francés de romans, ensages, narrativa e poèmas. Los tèmas recurrentes de las siás òbras son lo libertinatge, la pedofilia, la fe religiosa, lo dandisme e las idèas politicas.
Linha de Kármán

La **linha de Kármán** s'espandís segon las normas internacionalas, a 100 km en dessús de la superfícia de la Tèrra. Definís lo limit entre l'Atmosfèra  terrèstra e l'Espaci per la Federacion aeronautica internacionala.

## Origina
Lo nom d'aquela linha ven del nom del fisician ongroamerican, Theodore von Kármán, que calculèt l'altitud a la quala l'atmosfèra ven trop tèunha per d'aplicacions aeronauticas. D'efièch, emai qu'existisca pas de limit estrict al delá del qual l'atmosfèra de la Terrà existís pas  pus, mai l'altitud aumenta, mens l'atmosfèra es densa, e doncas existís un tèrme al qual los efièches de l'atmosfèra (viscositat, fregadís...) venon negligibles.

## Definicion

L'atmosfèra d'una planèta s'acaba pas subitament a una nautor verticala precisa, mas ven totjorn mai escassa amb la distància verticala. En mai, segon la definicion dels diferents jaces que compausan l'espaci a l'entorn de la Tèrra, la linha determinant aquela frontièra pòt variar fòrça. Considerant la termosfèra e l'exosfèra coma composants de l'atmosfèra e non de l'espaci, se deuriá marcar la talvèra de l'espaci fins a 10 000 km al dessús de la mar. Atal la linha de Kármán pren lo ròtle d'una linha arbitrària basada sus las consideracions seguentas:

Un avion demòra en l'aire sonque s'avança de contunh dedins l'aire a l'entorn, per que las alas asseguren la portança. Se lo coeficient de portança d'una ala a un angle d'ataca donat es conegut, la portança producha dins un debit precís s'exprimís del biais seguent:

F\, = \frac{1}{2} \rho V^2 S C\,

Ont : 
* \rho es la massa volumica, caracterisant lo mitan que lo desplaçament se debana,
* V es la velocitat,
* S es la superfícia de l'objècte (dicha superfícia alària per una ala d'aeronau),
* C\, es lo coeficient de portança.

La portança (C) producha es directament en foncion de la densitat de l'atmosfèra (ρ). Totes los autres factors incambiats, la velocitat vertadièra de l'avion (V) deu augmentar per colomar la densitat flaca de l'aire dins las mai grandas nautors.

Una nau espaciala en orbita depend d'un equilibri entre la pesantor e lo compausant centre fugissent del seu movement a l'entorn de la Tèrra. S'orbita mens aviat, la pesantor menará progressivament la nau cap al bas. Aquela velocitat requerida se nomena velocitat orbitala e varia segon la nautor de l'orbita. Per l'Estacion Espaciala Internacionala en orbita terrèstra bassa, la velocitat orbitala apròcha 27000 km/h.

Per un avion qu'ensag de volar totjorn mai naut, l'aire arrarit dona totjorn mens de portança, çó qu'exigís una velocitat totjorn mai granda per generar la portança que cal. Fin finala, a una nautor donada, deu volar tan aviat per generar pro de portança qu'atenh la velocitat orbitala. Lo consèpte la linha Kármán es de marcar l'altitud que la velocitat de vol demandada egalariá la velocitat orbitala.

## Vejatz tanben
* Atmosfèra
* Troposfèra
* Estratosfèra
* Mesosfèra
* Termosfèra
* Exosfèra

## Referéncias