Aloè

***Aloe*** es un genre de plantas suculentas, los **aloès**, originaris subretot d'Africa e de Madagascar. Unas espècias venon d'Arabia e d'Índia.

## Descripcion
[esquèrra|vinheta|''[Aloe vera*]]
L'aspècte cambia d'una espècia a l'autra, mas mai sovent se caracterizan per una roseta de fuèlhas espessas, mas soplas, que fòrça carnudas, mai mens alongadas e, per unas espècias, denteladas suls bòrds. Lo pòrt, donc, varia<span></span>:
* Arborescent<span></span>: coma los *Aloe dichotoma*, *A. pilansii* e *A. plicatilis* qu'atenhon mai d'un mètres e que son sostenguts per de vertadièrs troncs. I a tanben *Aloe vaombe*, *A. ferox* o *A. helenae* que sont suportats per un tronc linhós, sens ramificacions
* Rebalaire<span></span>: los aloès que pòrtan de longas tijas soplas qu'an tendéncia a rebalar, quitamant se d'unes prenon a vegada l'aspècte d'una mata<span></span>: *Aloe ciliaris*, *A. juvenna*, *A. arborescens* per exemple.
* Acaule<span></span>: fòrça aloès, acaules al començament de lor creissença desvelopan un pé mentretant lor creissença. Mas per unas espècias las fuèlhas son persistentas<span></span>: pr exemple, *Aloe maculata*, *Aloe vera*, *A. broomii*, o *A. striata*.
Las [[Flor|flors]] d'una talha de <span title="">5</span>&nbsp;<span title="centimètre">cm</span> en mejana, s'amassan de biais dens sus de grandas tanas floralas, mesurant a vegadas mai d'un mètre. Lors colors varian (rojas, iranjas o jaunas) e unas espècias presentan los tres pendent de lor florason. Las inflorescéncias pòdon èsser conicas (*A. arborescens*, *A. maculata*), cilindricas (*A. broomii*, *A. suzannae*) o globulàrias (*A. striata*, *A. capitata*, *A. helenae*). Al contrari dels [[Agave|agaves]], amb que lo neofits los confondon sovent, los aloès morisson pas après aver florit.

== Espandiment ==
Los aloès butan dins las [[Savana|savanas]] secas e los desèrts. Son plan presents en [[Sud-Africa|Africa del Sud]] e a [[Madagascar]], ont s'encontra respectivament 121 e 77 [[Espècia (biologia)|espècias]] d'aquestas plantas. La [[Namibia]] e lo [[Kenya]] comptan un vintenat d'espècias. Lo rèste dels aloès son presents dins las zonas aridas d'Africa e de la Peninsula arabica.

== Utilizacion ==
[[Fichièr:Split_Aloe.jpg|vinheta|Fuèlha talhada d'Aloè mostrant la saba (mucilage) que raja.]]
Lo chuc espés, obtengut de las fuèlhas incisadas, s'utiliza per son efièch [[Laxatif|laxatiu]] e [[Cholagogue|colagòg]]. Lo gèl extrach de las pampas d*'Aloe vera* pòt tanben solaçar las dolors cutanèas e accelerar la garison quand se plaça sus las plagas o las ferridas.

== Cultura ==
[[Fichièr:RSA-_Namibie_682+.jpg|esquèrra|vinheta|Bosc d'[[Aloe dichotoma]], [[Keetmanshoop]], [[Namibia]].]]
Gaireben totes los aloès se presentan coma de vegetals de cultura aisida. Un cert nombre d'aquestas plantas pòt butar dins lo sud de l'[[Euròpa]] sens problèma. Se pòt classificar los aloès en tres categorias al respècte de lor exigéncias climatica<span></span>:
* Deserticòlas<span></span>: brutlant pendent la jornada, plan frescs de nuèch, pluviometria plan fèble. Solelhada intensa pendent tota l'annada (*A. Aloe dichotoma*, *A. pearsoni* o *A. asperifolia*).
* De savana<span></span>: caud lo jorn, fresc de nuèch, pluviometria plan marcada d'una sason a l'autra. Solelhada cambiadissa, mas sovent importanta. Sol ric en umús (gaireben totes los aloès, coma *Aloe capitata, *A. helenae, *A. vaombe* o *A. africana*).
* Montanhardas<span></span>: fresc dins la jornada, freg a glaçat de nuèch, las casudas de nèu frequentas. Las pluèjas mai sovent variablas, fòrta solelhada (*Aloe marlothii*, *A. broomii* ou *A. plicatilis*).
Mai sovent, los aloès demandan una granda exposicion al Solelh, fòrça l'agradan en plen. An besonh d'un terrenc a l'encòp ric e porós: una mescla d'1/3 de tèrra d'òrt, 1/3 de sable gros, 1/3 de	terranha plan descompausada. Gaireben totes los aloès preferisson èsser pas exposats a de temperaturas negativas<span></span>: se las cal plantâr en pòt per las poder metre a l'abric l'ivèrn. Mas fòrças espècias vivon defòra endacòm en [[Occitània]], quitament en periòde ivernal (*Aloe maculata*, *A. ciliaris*, *A. arborescens* ou encore *A. alooides*). L'aloès demanda d'assagatge copioses l'estiu e fèbles, veire nuls, l'ivèrn. Se pòt multiplicar los aloès de diferents biais:
* La division de matas, levant d'excrecions produchs per la planta maire e las transplantant. S'agís del procés mai aisit. Los rebrots devon conténer de raíces, sens èsser tròp pichon (1/6 de la matritz). Rempotar dins la mescla per semenada.
* Lo brocatge se practica pas que per las espècias rebalantas, que son sovent fòrça ramificadas. Tanben se lo pòt realizar amb de ramas d'aloès dichs arbustius coma *A. plicatilis*. Cal levar una porreta e de l'enfonçar unes centimètres dins una mèscla per semenada après aver fach cretar la plaga unes jorns. Daissatz secar entre dos asagatges.
* La semeda<span></span>: lo mens aisit es de trapar de granas. Las cal plaçar en pòt, sus una mèscla compausada d'1/2 de sable gros e d'1/2 de terranha plan descompausada. Manténer sempre umid, mas pas banhat, fins a la germinacion.

== Consomacion ==
La carn de l'interior de las fuèlhas de l'aloe vera es consomida en [[Asia]], sovent coma un dessèrt. Lo produch se presenta alara jos la forma de cubs gelatinoses d'1 a 2 cm costa percorrits de venòtas verdas acompanhats per exemple d'un siròp leugièr de [[litchi]]. La carn de l'aloè paréis a aquesta del [[rasim]].

Tanben se'n fa de bevendas

== Classificacion ==
Pel passat, *Aloes* èra de la familha de las Aloaceae e Liliaceae. Mas dempuèi 2003, lo genre es ligat a la filiacion de las [[Asphodelaceae]].

Los genres *Gasteria*, *Haworthia* e *Kniphofia* avent de biais de creissença semblables a vegadas inclusits a tòrt dins los *Aloes*.

L'espècia « American aloe » *(Agave americana)*, aparten a la familha de las [[Agavaceae]], diferenta de las *Aloes*.

Le genre Aloe compta 993 espècias acceptadas


=== Taula de las espècias accptadas ===



== Notas e referéncias ==


== Annèxes ==

=== Referéncias taxinomicas ===
* Referéncia [http://www.efloras.org/flora_page.aspx?flora_id=1 Flora of North America] : [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=1&taxon_id=101163 *Aloe*] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span>
* Referéncia [https://web.archive.org/web/20120501095724/http://www.efloras.org/flora_page.aspx?flora_id=2 Flora of China] : [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=2&taxon_id=101163 *Aloe*] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span>
* Referéncia [http://www.efloras.org/flora_page.aspx?flora_id=12 Madagascar Catalogue] : [http://www.efloras.org/florataxon.aspx?flora_id=12&taxon_id=101163 *Aloe*] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span>
* Referéncia <span class="lang-en" lang="en">Catalogue of Life</span> : [https://web.archive.org/web/20160310050256/http://www.catalogueoflife.org/col/search/all/key/Aloe/match/1 *Aloe*] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span>
* Referéncia Tela Botanica ([https://web.archive.org/web/20141219023523/http://www.tela-botanica.org/page:bdnfm La Réunion]) : [http://www.tela-botanica.org/eflore/BDNFM/2006.01/nn/299/information *Aloe*] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : français">fr</abbr>)</span>
* Referéncia [[Integrated Taxonomic Information System|ITIS]] : [http://www.cbif.gc.ca/acp/fra/siti/regarder?tsn=42772 *Aloe*  L.] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : français">fr</abbr>)</span> (<span class="plainlinksneverexpand"><small>+ [http://www.itis.gov/servlet/SingleRpt/SingleRpt?search_topic=TSN&search_value=42772 version anglaise]</small></span> <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span>)

=== Ligams extèrnes ===
* Referéncia NCBI : [http://www.ncbi.nlm.nih.gov/Taxonomy/Browser/wwwtax.cgi?lin=s&p=has_linkout&id=25641 *Aloe*] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span>
* Referéncia [[International Union for Conservation of Nature and Natural Resources|UICN]] : [http://www.iucnredlist.org/apps/redlist/search/quick?x=0&y=0&species=true&subspecies=true&stocks=false&text=Aloe <small>taxon</small> *Aloe*] <span class="indicateur-langue">(<abbr class="abbr" title="Langue : anglais">en</abbr>)</span>
* 
* Referéncia [[Convencion sul comèrci internacional de las espècias de fauna e de flòra salvatjas menaçadas d'escantiment|CITES]] : [http://www.unep-wcmc-apps.org/isdb/CITES/Taxonomy/tax-genus-result.cfm?displaylanguage=fra&Country=&source=plants&Genus=1977 <small>genre</small> *Aloe''] (sur le site de l’UNEP-WCMC) (fr+en)