Lhèida

**Lhèida**** (*Lleida* en catalan, ; *Lérida* en castelhan, ), es una ciutat catalana, capluòc de la comarca de Segrià, de la vigariá de Ponent, de la diocèsi e de la província omonimas. 

La vila es situada a l'entorn d'un truc escalonat, situat a la broa dreta del riu Segre. Aqueste truc es conegut coma lo *Turó de la Seu*, per la preséncia de la Seu Vella, es a dire la Catedral de Lhèida. La ciutat se trapa a 154,65 m d'altitud (al portic de la Seu Nova). Es distanta de 146 km de Barcelona, 103 km de Tarragona e 146 km de Saragossa. 

## Toponimia
La prononciacion es ['ʎejda], a la ciutat e a Juneda (la finala atòna depend de l'airal, -ɛ dins una granda part del catalan occidental). Lo gentilici es [ʎejda'tans], pus rarament [ʎejde'tans]. L'airal es [lo pla de 'ʎejdɛ] a Alcarràs. *Ilerdenc* es un barbarisme, quitament se lo latinisme *ilerdense* es possible dins certanas condicions. Las fòrmas ancianas son *Leyda* en 1236, 1252, 1272, 1273, 1278, etc. La fòrma arabizanta, mai o mens sabenta, es quicòm coma 'Lärida (en arabe, los participis passats femenins an una fòrma en *a-i-a*; los sarrasins en ausissent *lerda*, del latin *Ilerda*, ne fasián *lerida* se volián passar per de monde educats); venguèt la fòrma aragonesa e d'aquí passèt en Castelha : *Lérida*. Aquela varianta, considerada coma culta, s'espandiguèt en bas latin e en general als tèxtes cultes, quitament en catalan. En occitan, s'escriguèt la fòrma arabizada. L'iniciala *I-* despareis sistematicament dins los noms ispanics. *Lhèida* resulta d'una fòrma iberica d'origina *(I)lersda*. Las combinasons triconsonanticas son frequentas en ibèr, mès lo latin non las podiá articular. Per exemple *Bolscan* o *Olscan* èra la fòrma primitiva del nom de la vila que lo latin simplifiquèt en *Ŏsca* (= Òsca), *vascŏnes* deriva d'un plus ancian *varscones*. Tanben, los romans redusiguèron *Ilersda* a *Ilerda*, mès la fòrma primitiva demorèt dins lo pòble menut e, un còp la latinizacion complida, *Ilersda* se simplifiquèt en *Lesda*, que mena regularament, en catalan, a *Lleida* (*-i* non pòt venir de *-r*, ni de *ri* arabe). Aquela explicacion es lo resultat del rasonament, mès una inscripcion ibèra sus una moneda pòrta *ilizrt*. Un document pòrta *Isllerde* (Islerda). I a parentat entre lo nom dels *ilergetes* e lo d'Ilersda, atal coma pel pòble vesin, los *ilercauones*, *-gauones*, tanben ambe *(I)ler-tium*, l'etime de Llers e ambe una diferéncia, ambe Olèrdola. Aquò nos menariá a i ligar *Olorda*, près de Barcelona, e se *O-* es un prefixe, a *Lord* (Sant Llorenç de Morunys), a Llordà, a Lorda (Nauta Garona), a Lorda, etc .
### [[Lhívia (Segrià)|Lhívia]]
Sembla un transferiment del nom de la vila cerdana.

### Butsènit
La prononciacion es [but'sɛnit]. Ven d'un nom de persona morisc, format ambe *(A)bu-* e lo nom de la tribú berbèra dels Zanata, alterat .
### (Las Torres de) Sanui
Ven d'un nom de persona que s'explica pel nom del lòc (a)Çanui (Llitera), d'origina [basc]a o iberobasca, exactament la rasic basca ''zain-'' (vengut de ''eçani''), que significa « gardian, gaita » e qu'a donat tanben lo nom de ''Sanaüja''. Es un nom de castèl e n'i aviá un .
===Gualda===
Sembla que venga del nom de la gualda, planta de l'espècia ''Reseda luteola'', nom que ven del germanic *walda, meteis sens. Signat J.F.C .
===Sucs===
La prononciacion es [suks]. Las fòrmas ancianas son ''Sucs'' en 1172, 1237, ''Suchs'' en 1359. Lo sens es de « puèg prominent, cap » (signat J.F.C). Mès mancam de documentacion anciana. I a en 1092 una fòrma ''Subes'' a l'entorn de Lhèida, benlèu a identificar ambe ''Sucs''. ''Subes'' ven del [basc *çubi*, « pont » > **Su(v)es* > **Suges* (epentèsi de *g*) > **Sugs* > *Sucs*; *-s* pòt èsser un plural o un sufixe basc **çub(i)ez*, « de pont ». Lo nom seriá motivat per de ponts de la Clamor d'Almacelles o autres (signat J.G.) .
### Raimat
La prononciacion es [rrej'mat] o [rrai'mat] (trisillabic, prononciacion rurala de monde que vivon a costat) o [raj'mat] (prononciacion recenta a Lhèida). Las fòrmas ancianas son *Raxmad* (bulla papala), *Raesmat* en 1168, *Rachmato*, *Rachmat* en 1185, *Resmat* en 1170, *Raymat* en 1279, *Raixmat* en 1280, *Reymat* en 1359. Es estat de totjorn un grand centre vinicòla. Lo nom ven del parlar local semi-mossarabe, anterior a l'arabizacion completa. Es un derivat del latin *racemus*, *racīmus*, « rasim », de preferéncia *racimētum*, « vinhal, espandida de rasim ». Davant un *-t* emfatic de l'arabe lhèidatan, *e* a tendéncia a se mudar en *a* .

## Annèxas

### Articles connèxes
* Font de la Serena

### Ligams extèrnes
* Unió Esportiva Lleida

## Nòtas

## Referéncias