Escòcia

**Escòcia** (en anglés e scòts: *Scotland*; en escocés: *Alba*; en occitan medieval: *Escot*) es un país del nòrd-oèst d'Euròpa, dins lo nòrd de l'illa de Grand Bretanha. Es reconeguda coma una de las  que constituisson oficialament lo Reialme Unit: constituís una region autonòma segon lo sistèma de la . 
La capitala, centre financièr e administratiu n'es Edimborg, mas la pus granda vila es Glasgow, qu'es istoricament la vila pus industriala del país. Las autras grandas vilas son Aberdeen e Dundee, seguidas per Stirling, Perth e Inverness.

La religion pus espandida es lo cristianisme. Existís una granda diversitat de « denominacions religiosas », mas la Glèisa pus importanta es la Glèisa catolica d'Escòcia, una Glèisa reformada presbitariana, seguida per la Glèisa catolica ; nombre d'escoceses son atèus. Doas lengas son reconegudas : le gaelic escocés e lo scòts.

## Istòria
L'istòria d'Escòcia comença fa aperaquí  ans, amb l'arribada de las primièras populacions umanas aprèp la fin de la Glaciacion de Würm. De vestigis nombroses de las Edats del Bronze e del Fèrre son estats trobats, mas pauc de traças d'escritura.
L'istòria escrita d'Escòcia comença amb l'arribada dels romans en Grand Bretanha (Britània). Ocupan e administran los territòris d'Anglatèrra e del País de Galas actuals jol nom de Província de Britània. Los romans nomenan Caledònia la tèrra s'espandissent al nòrd de Britània, e lo pòble qu'i viu los Pictes.

La conquista de la Grand Bretanha per l'Empèri Roman comença en l'an 43. Aprèp una tièra de victòrias militaras dins lo sud de l'illa, las fòrças menadas per Juli Agricòla dintran en Escòcia en 79 ont encontran una resisténcia ferotja. En 82 o 83, Agricòla manda un barcarés de galèras a l'entorn de las còstas d'Escòcia e arriba a las Orcadas. En 83 los romans vençon las tribús caledonianas a la batalha del Mons Graupius.
Los romans marcan la seuna frontièra per una seria de fortificacions defensivas, mai que mai de muralhas continuas. A l'entorn de 120, l'emperaire Adrian ordena la construccion d'una muralha fortificada anant de la ribièra Tyne a Solway Firth e sonada la Paret d'Adrian.

## Geografia
thumb|250px|left|Mapa d'Escòcia**Escòcia** es situada al nòrd de l'illa de Grand Bretanha e ten una frontièra al sud amb Anglatèrra. La Mar del Nòrd la costeja a l'èst, l'Ocean Atlantic al nòrd e a l'oèst, lo Canal del Nòrd e la Mar d'Irlanda al sud-oèst. En mai de l'illa principala, Escòcia amassa 790 illas. Las aigas territorialas d'Escòcia que cobrisson un sector larg de l'Atlantic sud e de la Mar del Nòrd contenon las pus bèlas resèrvas de petròli de l'Union Europèa.   

Edimborg, la capitala de la nacion e la segonda ciutat del país, es un dels mai bèls centres financièrs d'Euròpa. La ciutat pus importanta del país es Glasgow qu'amb sa banlèga amassa a pauc prèp 40% de la populacion d'Escòcia.
Escòcia s'espandís sus un territòri de , çò que fa a pauc près 30 % del Reialme Unit tot. Las còstas de la partida non insulara d'Escòcia cobrisson 9911&nbsp;km.

La geomorfologia d'Escòcia se formèt per l'accion de las placas tectonicas, puèi per l'erosion deguda a la glaciacion. La principala division d'Escòcia es la linha de falha dels Highlands que separa las Tèrras Nautas o *[[Highlands]]* al nòrd e a l'oèst, de las Tèrras Bassas o *[[Lowlands]]* al sud. Los Highlands son mai que mai montanhoses, e son las pus nautas tèrras del Reialme Unit : son separadas per lo *[[Great Glen]]* entre los *[[Grampians|Monts Grampian]]* al sud-èst e los Highlands del Nòrd-oèst. Los Lowlands, eles, son partejats entre los *[[Southern Uplands]]*, una espandida de tèrras agricòlas valonadas cobèrtas de brugas, e las tèrras agricòlas de la *[[Central Belt]]* e de l'èst d'Escòcia.

## Politica
Politicament, Escòcia a un fòrt movement independentiste. Après las eleccions legislativas de 2007, lo Partit Nacional Escocés (SNP) formèt lo primièr govèrn independentist (mas minoritari) de l'istòria d'Escòcia. A las eleccions del 5 de mai de 2011, lo SNP obtenguèt la majoritat absoluda dels sètges (69 de 129) e, lo 15 d'octobre de 2012, lo primièr ministre britanic David Cameron signèt un accòrd portant sus l'organizacion en 2014 d'un referendum sus l'independéncia d'Escòcia. Aqueste se debanèt lo 18 de setembre de 2014 amb una larga participacion e abotiguèt al rejecte de l'independéncia per 55,3 % dels electors.

### Descopatge administratiu

#### Actual (dempuèi 1996)



CONTINENT
Superficia(miles²)
Superficia(km²)
Populacion(2001)
Densitat(per km²)



Aberdeen (ciutat)
70
182
212,125
1164



Aberdeenshire
2439
6317
226,871
36



Angus
843
2184
108,400
50



Argyll e Bute
2712
7023
91,306
13



Clackmannanshire
61
158
48,077
304



Dumfries e Galloway
2489
6446
147,765
23



Dundee City
21
55
145,663
2648



East Ayrshire
492
1275
120,235
94



East Dunbartonshire
68
176
108,243
617



East Lothian
257
666
90,088
135



East Renfrewshire
65
168
89,311
532



Vila d'Edinburgh
100
260
448,624
1725



Falkirk
113
293
145,191
496



Fife
517
1340
349,429
261



Glasgow City
68
175
577,869
3307



Highland
10,085
26,119
208,914
8



Inverclyde
64
167
84,203
503



Midlothian
135
350
80,941
231



Moray
864
2237
86,940
39



North Ayrshire
343
888
135,817
153



North Lanarkshire
184
476
321,067
674



Perth e Kinross
2083
5395
134,949
25



Renfrewshire
102
263
172,867
659



Scottish Borders
1825
4727
106,764
23



South Ayrshire
475
1230
112,097
93



South Lanarkshire
686
1778
302,216
170



Stirling
866
2243
86,212
38



West Dunbartonshire
68
176
93,378
531



West Lothian
165
427
158,714
372



*TOTAU CONTINENT*
*28,260*
*73,193*
*4,994,276*
*68*



ISLAS
&nbsp;
&nbsp;
&nbsp;
&nbsp;



Na h-Eileanan Siar
1185
3070
26,502
9



Islas Orcadas
396
1025
19,245
19



Islas Shetland
568
1471
21,988
15



*TOTAU ISLAS*
*2149*
*5566*
*67,735*
*12*



TOTAU ESCÒCIA
30,409
78,759
5,062,011
64




#### Regions d'Escòcia entre 1975 e 1996

## Economia
*De veire: [[Economia d'Escòcia]]*

## Cultura

## Nòtas e referéncias

### Ligams extèrnes