Senterada

**Senterada** es un municipi de la província catalana de Lhèida, de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha e de la comarca de Palhars Jusan.

## Toponimia
### Senterada
La prononciacion es [sente'rada]. Las fòrmas ancianas son *Sancta Grata, super fluvium Bosegia* en 823, *Sanctae Gratae* en 836, *locus Sancte Marie que dicunt Sancte Grate* en 839, *Sancta Deo Grata* en 868, *Santa Grata* en 1010-1035, etc. Dins lo nom *Sanctagrata*, aglutinat tanlèu l'epòca visigotica, *-gr-* donèt *ir* (coma *fragrare* > *flairar*, *migrare* > *meirar*, *agranione* > *aranyó*), puèi lo diftongue *-ai-* se redusiguèt a *e* [**Saintagrada* > **Saintairada* > **Senterada*]. I agèt primièr lo monestièr de Senta Maria. Dobla invocacion ? o *Deo grata* = aimada de Dieu, coma una mena d'epitèt de la maire de Dieu ? Mès i a tres Sancta Grata
. Joan Coromines non parla de la fòrma *Senta* allòc de *Santa*, un còp èra pus frequenta en Catalonha, que se salvèt del purisme dels sègles XIV-XV pr'amor de la dificultat a conéisser lo nom d'una senta dins lo toponime.
### Lluçà
*Lluçà* es lo derivat latin en *-anum* del nom latin d'òme *Lūcius* que designa un *pagus* o lo *praedium* (proprietat, ben de campanha) d'una persona d'aquel nom (signat J.F.C.) .
### Reguard
La prononciacion es [rre'gwart] (adaptacion de la grafia fonetica de l'autor). Las fòrmas ancianas son *Reguard* en 1066 e 1094, *castro de Reguard* en 1055-1098, etc. L'origina pòt èsser un nom germanic d'òme *Reguhard*, *Hrodward*, *Rīcward* (ambe l'inconvenient de l*'ī* long), e mai que mai *Redward* (los toponimes que contenon un nom germanic d'òme son nombroses al nòrd del Principat), mès la solucion pus probabla es lo catalan ancian *reguard*, « perilh militar, exposicion a una ataca », que designa un castèl, puèi un lòc en general o una aiga .
### Cérvoles
Autres noms semblables.
La prononciacion es ['serboles] e tanben ['serbules]. Las fòrmas ancianas son *Sorboles* en 1061-1108, *Scarbolis* (legir **Scerbolis* en 1163, *Cervolles* en 1359. Non i a cap explica per *cervo*, ni per l'ipercorregit *cérvol*, que *s* e *c* se destinguissián d'aquí al sègle XIV. Una possibilitat es *sorbus*/*sorbum*, nom latin del sorbièr e de son frut aspre, la sòrba, mès lo diminutiu *sórboles* es inatestat en latin e dins las lengas romanicas. Lo mot prelatin ispanic *serva*, « frut » auriá pas format un diminutiu en *-ŭla*. Lo nom sembla un mot toscan *sélvole* e sa varianta dissimilada *sérvole*, de *sĭlvŭla*, *-lae*, « bosquet », plan documentat dins los autors latins e possibla en toponimia, al revèrs d'un diminutiu de *sòrba* o *sorbièra*, de mal imaginar. Mès benlèu cal pas escartar completament la sòrba e lo sorbièr, pr'amor de la frequéncia de las grafias en *sorb-* dins las fòrmas ancianas. Poguèt i aver de localitats vesinas que lo nom d'una veniá de *sorbus* e l'autra de *silvula*, que pauc a pauc se barregèron .
### Naens
La prononciacion es [na'jens] o de còps [na'ens]. Sembla que non figura dins lo cens de 1359, farcit d'inexactituds, mès i a *Ens* que sembla a sa plaça. Benlèu i a agut l'apondi de *en-*, coma dins Encamp, *Envalira*, *Enviny*, e aferèsi davant vocala : *En-* > *N-*, donc una basa *Aens*. I a *Llaenes*, a la nauta vall de Cardós, al nòrd de Tavascan, que sembla aparentat. Lo nom seriá benlèu près de Aginnos (sorotaptic ? aquitanic ?) [sembla un nom celtic].  Sembla que i aja un parallelisme ambe'ls toponimes dels Pirenèus centrals en *-én*, ambe *-n* finala articulada (de *-inn* o *-enn*), coma *Baén*, *Adraén*, *Larén*, *Llarvén*, *Ensagens*. Lo paronime *Llaenes* poiriá resultar d'una dissimilacion *n-n* > *l-n*, ambe *-es*. Davant l'abséncia de certitud, i a una sola causa segura : un nom preroman, d'aparéncia ibero-basca-aquitanica; es versemblable que venga d'una base en *-(e)nnes*, parallèla a la d'Ensagens, Sispony (*se(n)sponne*), lo gascon Sent Biat (e lo pallarés *Sant Beado*), venent de l'aquitan *sembettennis*, e *Atens*, de l'Urgellet. L'etime seriá quicòm coma **Nagennes* (o **Agennes*), en relacion ambe la terminason *-genne* de Ensagens e d'Adraén (*Adragigno* en 839), que sa basa seriá quicòm coma **Atragenne* (o *-ginne*) .
### Puig Cerver
Lo nom es atestat *Pug Cerver* en 1010-1035. Format [del resultat] del latin *podium*, [que deu èsser *pui*] e del nom del cèrvi, e non pas del nom latin d'òme *Servius* [ambe sufixe derivat de *-ariu-*] . I a de *Puègcervièr*s a Vauserres e a Brantòsme de Perigòrd.

### Burguet
Lo nom es prononciat *bur'get*. Joan Coromines lo plaça ambe'ls *bruc, bruguet* . Sembla donc format de *bruga* e de *-et* (sufixe collectiu *-etum*).

### Cadolla
La prononciacion es [ka'doʎa]. L'origina es *cadolla* « clòta plena d'aiga dobèrta dins una ròca » que supausa un etime **catulla*, d'origina dobtosa . Sembla de fonetica celtica (o latina ?) : i a un nom d'òme *Catullus* (nom del poèta, nascut en Cisalpina).
### Larén
La prononciacion es [la'ren]. Lo nom es citat en 1359, loch Da*lerent*, mès lo document es sovent de grafia capriciosa. Un lòc diferent, de la val de Cornudella, es citat en 1023, in castro Cornutella, in loco ubi dicitur *Larinsi*. I a d'autres noms aparentats, Llarvén, citat *Lertuen* en 1080, e Lertamon. Per Larén, l'origina seriá lo basc *ler*, « pin », que se pòt derivar en *lerdo*, « rosina », mès lo sens primitiu de *lerdo* seriá « rosinós ». Sembla çaquelà que lo nom primitiu del pin seriá *Leher* (veire *Leherenn-*, nom d'una divinitat aquitana). Lo nom de *Larén* auriá lo sens de « pin sent ». Lo teonime es *Leherenn-*, ambe'l sufixe basc *-enn-*, frequent dins la toponimia pirenenca .

## Nòtas