open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Robert Beugré Mambé

**Robert Beugré Mambé** (Abiaté, 1èr de genièr de 1952) es un engenhaire, predicator e politician evorian, primièr ministre dempuèi lo 18 d'octobre de 2023.
Gérard Lenorman

**Gérard Lenorman**, nascut lo 9 de febrièr de 1945, es un cantaire francés, tanben autor e compositor. Cantaire fòrça popular en França dins las annadas 1970, sa cançon la mai coneguda es *La ballade des gens heureux* en 1975. 

## Biografia

Es nascut a Bénouville en Normandia (França), mas passèt la debuta de son enfança a París, puèi, a partir de sos 9 ans fins a 18 ans, demòra en Occitània, a Soire en Auvèrnhe. 

A dotze ans, escriu sa primièra cançon, *Le Vagabond*, e a partir de catòrze ans, canta dins d'orquestras auvernhats locals. 

Al mièg de las annadas 1960, muda a París per fa carrièra en sòlo dins la cançon francesa. Comença de se far remarcar a partir de la debuta de las annadas 1970. Atal, obten una primièra gròssa capitada en 1971 ambe sa cançon *Il* que dintra dins los palmareses en França, e es al som de sa popularitat entre 1974 e 1977, ambe en particular quatre tubes memorables, *Quelque-chose et moi* en 1974, *La ballade des gens heureux* en 1975, *Michèle* en 1976 e *Voici les clés* en 1977.

## Anecdòtas

Sa cançon *Michèle* de 1976 fa referéncia a la dels Beatles. Lo tèxte es de Didier Barbelivien.

Es estat tanben productor de musica, ambe son labèl *Clémence Melody*. Atal, sus aqueste labèl, a produch dins las annadas 1980 los tres primièrs albums del grop francés Indochine.

A pas conegut son paire, de soca alemanda : ne faguèt una cançon, *Warum mein vater* (perqué mon paire).

## Discografia

* 1969 : *Gérard Lenorman*
* 1972 : *Les Matins d'hiver*
* 1974 : *Quelque chose et moi*
* 1975 : *Gérard Lenorman*
* 1976 : *Drôles de chansons*
* 1976 : *Noëls du monde*
* 1977 : *Au-delà des rêves*
* 1978 : *Nostalgies*
* 1979 : *Boulevard de l'Océan*
* 1980 : *La Clairière de l'enfance*
* 1981 : *D'amour*
* 1983 : *Le Soleil des tropiques*
* 1985 : *Fière et nippone*
* 1988 : *Heureux qui communique*
* 1993 : *Il y a...*
* 2000 : *La Raison de l'autre*
* 2011 : *Duos de mes chansons*
* 2021 : *Le goût du bonheur*

## Cançons mai conegudas

* *Il* (1971)
* *De toi* (1972)
* *Le petit prince* (1972)
* *Les matins d’hiver* (1972)
* *Si tu ne me laisses pas tomber* (1973)
* *Le magicien* (1974)
* *Quelque chose et moi* (1974)
* *Soldats ne tirez pas* (1974)
* *Sur le chemin de la vie* (1974)
* *La ballade des gens heureux* (1975)
* *Michèle* (1976)
* *Gentil dauphin triste* (1976)
* *Voici les clés* (1977)
* *Un ami* (1977)
* *L’enfant des cathédrales* (1977)
* *Chante en anglais* (1979)
* *La fête de juillet-juillet* (1979)
* *Ça va* (1979)
* *Si j'étais président* (1980)
* *Warum mein vater* (1981)
* *La petite valse* (1982)
* *Chanson d'innocence* (1982, represa en francés de *The Sound Of Silence* de Simon and Garfunkel)
* *On a volé la rose* (1983)
* *Vive les vacances* (1983)
* *Le bleu des regrets* (1986, represa en francés de *Take My Breath Away* de Berlin)
* *La saison des pluies* (1987)

## Referéncias
Benevèl

**Benevèl** (tanben en padan normat, *Benevél* en piemontés, *Benevello* o *Benevèllo* en italian) es una comuna piemontesa. Administrativament, es dins la província de Coni e la region de Piemont de l’estat italian.

## Istòria
Se sap pas grand causa de l’istòria de Benevèl. A l’unificacion d’Itàlia la comuna de *Benevello* es dins lo canton de Dian e dins l’arrondiment d’Alba dins la província de Coni.
Cortmilha

**Cortmilha** (*Curtmìya* en padan normat, *Cortmija* en piemontés, *Cortemilia* o *Cortemìlia* en italian) es una comuna piemontesa que foguèt un temps als marqués de Saluças. Administrativament, es dins la província de Coni e la region de Piemont de l’estat italian.

## Istòria
Entre 1160 e 1170 es partejat entre marquesat de Buscha e marquesat del Caret. En 1322 los marqués del Caret vendon sos drechs al marqués de Saluças. Passèt mai tard al domeni dels Savòia. A l’unificacion d’Itàlia la comuna de *Cortemilia* es caplòc de canton dins l’arrondiment d’Alba dins la província de Coni. De 1928 a 1947 Bèrgui e La Tor Bórmia son suprimits e reünits a Cortmilha.
Bèrgui

**Bèrgui** (tanben en padan normat, *Bergui* en piemontés, *Bergolo* o *Bèrgolo* en italian) es una comuna piemontesa que foguèt un temps als marqués de Saluças. Administrativament, es dins la província de Coni e la region de Piemont de l’estat italian.

## Istòria
En 1322 Manfredo II del Vast lo cediguèt a Manfred IV marqués de Saluças. Passèt mai tard al domeni dels Savòia. A l’unificacion d’Itàlia la comuna de *Bergolo* es dins lo canton de Cortmilha e dins l’arrondiment d’Alba dins la província de Coni. De 1928 a 1947 Bèrgui es suprimit e reünit a Cortmilha.
Philippe Lavil

**Philippe Durand de la Villejegu del Fresnay**, dich **Philippe Lavil**, es un cantaire francés nascut lo 26 de setembre de 1947 a Fort-de-France en Martinica. 

La familha de **Philippe Lavil**, los Durand de la Villejégu del Fresnay, es una familha d'anciana borgesiá originària de Bretanha, establida en Martinica al sègle XVIII. 

En 1960, **Philippe Lavil** es enviat en Occitània en pension dins Droma ont fa sos estudis a Dieulefit. Es iniciat a la cançon per son professor d'anglés Graeme Allwright. Se crompa alavetz una guitarra e decidís de venir cantaire.

En 1970, enregistra una cançon que va èsser un tube e una de sas mai grandas capitadas : *Avec les filles je ne sais pas*.

En 1982, enregistra una cançon escricha per Didier Barbelivien, *Il tape sur des bambous*, que ven lo tube de l'estiu e son mai grand succès comercial, ambe mai d'un milion e mièg d'exemplars venduts del 45 torns. 

En 1985, enregistra una cançon tornarmai signada Didier Barbelivien, qu'encontra tanben una plan gròssa capitada : *Elle préfère l'amour en mer*.

En 1987, obten encara un autre gròs tube ambe *Kolé séré*, títol cantat en duò amb la cantaira del grop Kassav, Jocelyne Béroard.

## Cançons mai conegudas
* *Avec les filles je ne sais pas* (1970)
* *Hey mister Lee* (1977)
* *Il tape sur des bambous* (1982)
* *Rio* (1982)
* *San Miguel* (1983)
* *Jamaïcaine* (1984)
* *Elle préfère l'amour en mer* (1985)
* *Le temps des joues contre joue* (1985)
* *La femme qui dit jamais je t'aime* (1986)
* *Elle tricote des pulls pour personne* (1986)
* *Kolé séré* (1987, ambe Jocelyne Béroard)
* *Tanguer latino* (1988)
* *La chica de Cuba* (1989)
* *Savanna kumba* (1990)
* *Si Marianne était black* (1990)
* *De Bretagne ou d'ailleurs* (1991)

## Referéncias
Alberto Fernández

**Alberto Ángel Fernández** (n. lo 2 d'abril de 1959 a Buenos Aires) es un òme politic argentin. Es president de la nacion argentina de 2019 a 2023.
William Sheller

**William Sheller**, nascut **William Desbœuf** lo 9 de julhet de 1946 a París (França), es un cantaire francés, tanben autor e compositor.

Es considerat en França coma l'un dels mai grands autors, compositors e interprèts franceses dempuèi las annadas 1970. 

De formacion aprigondida en musica classica, es dins la musica pop francesa qu'obten de succès a partir de 1975 ambe son títol  *Rock'n'Dollars*. Demest sas autras grandas capitadas, se pòt citar entre autras *Dans un vieux rock 'n' roll*, *Le Carnet à spirale*, *Fier et fou de vous*, *Oh ! J'cours tout seul*, *Les filles de l'aurore*, *Mon dieu que j'l'aime* o encara *Un homme heureux* en 1991.

## Discografia
* 1975 : *William Sheller*
* 1976 : *Dans un vieux rock 'n' roll*
* 1977 : *Symphoman*
* 1980 : *Nicolas*
* 1981 : *J'suis pas bien*
* 1984 : *Simplement*
* 1987 : *Univers*
* 1989 : *Ailleurs*
* 1994 : *Albion*
* 2000 : *Les Machines absurdes*
* 2004 : *Épures*
* 2008 : *Avatars*
* 2015 : *Stylus*

## Cançons mai conegudas
* *Rock'n'Dollars* (1975)
* *Dans un vieux rock'n'roll* (1976)
* *Le Carnet à spirale* (1976)
* *J'me gênerai pas pour dire que j't'aime encore* (1978)
* *Fier et fou de vous* (1979)
* *Oh ! J'cours tout seul* (1979)
* *Nicolas* (1980)
* *Une chanson noble et sentimentale* (1981)
* *Pourquoi t’es plus new wave* (1981)
* *Rosanna Banana* (1982)
* *Les filles de l'aurore* (1983)
* *Mon dieu que j'l'aime (I Keep Movin On)* (1984)
* *Le Nouveau Monde* (1987)
* *Un homme heureux* (1991)
* *Maintenant tout le temps* (1994)
* *Photos-souvenirs* (1995)

## Referéncias
Tomahauc (arma)

Un **tomahauc** es un tipe de destrau de guèrra utilizat per lei pòbles amerindians d'America dau Nòrd. Inventat per leis Algonquians, èra inicialament fach d'una tèsta de pèira ò d'òs. Son usatge se difusèt ais autrei pòbles nòrd-americans. Après l'arribada deis Europèus sus lo continent american, lei tèstas de fèrre e d'acier venguèron la nòrma. Arma emblematica deis Amerindians estatsunidencs, foguèt tanben adoptat coma arma ò otís per fòrça colons. A ansin conoissut d'evolucions tecnicas a partir dau sègle XVIII, çò qu'a entraïnament un raprochament amb d'autrei destraus de guèrra leugiers. Uei, lei tomahaucs son totjorn utilizats coma arma blanca dins mai d'una unitat militara estatsunidenca, mai aquela preséncia es sustot simbolica. D'espròvas esportivas de lançar de tomahaucs foguèron tanben creadas e existís una produccion destinada a una venda ai toristas.

## Liames intèrnes

* Amerindians.
* Destrau.

## Bibliografia

* **(fr)** Claude Fohlen, *Les Indiens d’Amérique du Nord*, PUF, 1995.
* **(fr)** René Thévenin e Paul Coze, *Mœurs et histoire des Indiens d’Amérique du Nord*, Payot e Rivages, 2004.

## Nòtas e referéncias
L'encantada

**L'encantada** qu'ei ua de las cançons en lenga occitana (mei precisament en bearnés) las mei famosas deu grop bearnés Nadau, e qu'ei estada compausada relativament tardivament en 2005

Hèra populara pertot en Occitània e  en Bearn, qu'ei vienguda rapidament ua cançon tradicionau.

## Homenatges
La cançon qu'ei presenta a cada partida de l'Elan bearnés Pau-Ortés. Enfin, la cançon que hasó lo son retorn en 2021 dens la play-list de la Seccion Paulina, a costat de la Honhada, imne oficiau deu club bearnés. 

L'imne deu Estadi Montés "Jaune et Noir", qu'ei adaptat librament d'aquera cançon deu grop bearnés. Nadau qu'u interpreta endavant tau 10en aniversari.

Lo Pau FC que difusa la cançon abans de las soas partidas au Noste Camp.

Un tròç de la melodia qu'aparèish dins la marcha medievala "Azcona", interpretada a las hèstas deus Moros e Cristians deu sud-èst d'Espanha.

## Nòtas e referéncias
Sarralha

Una **sarralha** es un mecanisme de sarradura d'una pòrta o d'un veïcul que pòu èsser dubèrt unicament per un clau o una combinason correspondenta. Son invencion es una consequéncia de l'aparicion dau ferrolh fa  ans. Segon lei conoissenças actualas, lei sarralhas pus ancianas datan de  avC. Lor usatge se generalizèt pauc a cha pauc dins la màger part dei país, generalament en causa de l'aumentacion de l'urbanizacion e de la criminalitat.

## Liames intèrnes

* Ferrolh.

## Bibliografia

* **(fr)** Jean-Pierre Guarry, *400 ans de serrures : : répertoire raisonné des serrures sous toutes les formes, de 1450 à 1850*, Argusvalentines Diff. Vilo, coll. « Répertoires raisonnés », 2005.
* **(fr)** Mathieu Linlaud, *Serrures médiévales*, Presses universitaires de Rennes, 2014.

## Nòtas e referéncias
Quebab

Lo tèrme **quebab** designa un ensemble de plats a basa de carn grasilhada presents dins lei tradicions culinàrias de regions aguent fach partida de l'Empèri Otoman o de Pèrsia. Dins son utilizacion occitana, quebab designa en realitat lo *döner kebab*, un sandvich garnit de carn grasilhada a la rostidoira verticala. Dempuei la Segonda Guèrra Mondiala, aqueu sandvich a conoissut una difusion importanta dins lo monde occidentau

## Liames intèrnes

* Carn.
* Rostidoira.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
BLEVE

[thumb|right|Bola de [fuòc consecutiva a un BLEVE.]]

Un **BLEVE** (abreviacion de l'anglés « boiling liquid expanding vapor explosion ») designa un fenomèn de vaporizacion violenta, de natura explosiva, d'un liquid après la rompedura brutala de la sèrva lo contenent. Aquò pòu aver luòc amb totei lei liquids, inflamables ò non, somés a un apòrt termic constrech dins una encencha rigida e ermetica que lo pòrta a una temperatura superiora a son ponch de bolhiment dins lei condicions normalas de temperatura e de pression. Ansin, i a de BLEVE « fregs » (rompedura d'una sèrva a temperatura ambienta, etc.) e « cauds » (rompedura après un incendi, etc.). Lei contenents son generalament de tinas ò de sèrvas en mitan industriau e de camions cistèrnas ò de vagons cistèrnas dins lo domeni dau transpòrt de produch. Dins la màger part dei cas, lo liquid regardat es lo gas de petròli liquefiat (GPL).

Lo BLEVE es una menaçada redobtada dins leis industrias estocant de gas liquefiats sota pression. Per limitar lo risc, lei sèrvas son generalament dotadas de sopapas de seguretat que permèton d'evacuar la pression e de contraròtlar lo bolhiment avans la rompedura dau paret. Pasmens, aquelei sopapas son pas totjorn sufisentas per redurre rapidament una pression excessiva. De mai, en certanei cas, per exemple, un vagon cistèrna reversat, la sopapa es pas foncionala.

## Liames intèrnes

* Incendi.

## Bibliografia

* **[[francés|(fr)]]** Laure Heudier e Christophe Proust, *Formalisation du savoir et des outils dans le domaine des risques majeurs. Ω-5 Le BLEVE, phénoménologie et modélisation des effets*, Verneuil-en-Halatte, Ineris, Direction des Risques Accidentels, 2017.

## Nòtas e referéncias
Safety Integrity Level

Un **Safety Integrity Level** (**SIL**, « nivèu d'integritat de seguretat » en occitan) es una grandor definida coma un nivèu relatiu de reduccion de riscs inerents a una foncion de seguretat ò coma una especificacion d'un objectiu de reduccion de risc. Es a dire que lo SIL correspònd a la performança esperada d'una foncion de seguretat. En Euròpa, i a quatre nivèus de SIL que son definits dins lei *European Functional Safety standards* (« Estandards europèus de seguretat foncionala »), generalament a partir de factors liats au cicle de desvolopament ò au cicle de vida d'un element. Lo nivèu 1 es lo mens segur e lo nivèu 4 es lo pus segur. Lo concèpte de SIL es fòrça utilizat dins l'industria manufacturiera per estudiar la seguretat deis installacions.

## Liames intèrnes

* Analisi dei riscs.
* Risc industriau.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Lo Libre del cortesan

**Lo Libre del cortesan** es un libre escrich en 1528 per un òme de la Renaissença italiana sonat Baldassare Castiglione. Es un trachat sus la Cort et la plaça del Prince.
Dent de drac

[thumb|Dents de drac [Alemanha|alemanda de la *[[Linha Siegfried]]*.]]

Lei **dents de drac** son un mejan de defensa anticarri destinat a entravar lo passatge de veïculs motorizats. Son generalament constituïts de blòts de betum piramidau d'una autor de 90 a 120 cm. De fondacions enterradas son de còps presentas. Per èsser eficaç, dèvon èsser combinadas amb d'autreis armas coma de minas anticarri e integradas dins una defensa organizada que permet de canalizar lei veïculs enemics vèrs una zòna de destruccion onte d'unitats anticarri son posicionadas per lei destrurre.

Lei dents de drac son aparegudas durant l'entre doas guèrras quand la necessitat de bastir de defensas anticarri eficaças venguèt una necessitat per leis armadas modèrnas. Durant la Segonda Guèrra Mondiala, foguèron utilizadas per totei lei camps per renforçar sei posicions fortificadas. Aquelei combats ne'n demostrèron l'interès e lei dents de drac fan totjorn partida de l'arsenau anticarri modèrne.

## Liames intèrnes

* Carri de combat.
* Eiriçon chèc.
* Fortificacion.
* Lucha anticarri.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Dentrifici

thumb|right|Aplicacion de dentifrici sus una brüstia.

Lo **dentifrici** es una pasta aplicada sus una brüstia per lei dents per netetjar lei dents. Es un complement au brustiatge que renforça son efiech mecanic en facilitant l'eliminacion de la placa dentària, en redusent l'alen fòrt e en liberant de substàncias capableas lei malautiás susceptiblas d'atacar lei dents. Son apareguts tre l'Antiquitat dins plusors regions diferentas, probablament d'un biais independent. Èran generalament compausats d'elements abrasius e desinfectants, mai de produchs i èran de còps integrats en causa de crèires populars erronèus. Lei dentifricis modèrnes contènon de fluòr que permet de fabricar un esmaut pus resistent e de bicarbonat de sòdi que permet de neutralizar l'aciditat e d'accelerar l'eliminacion de la placa dentària.

## Liames intèrnes

* Brûstia per lei dents.
* Dent.
* Odontologia.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Politeïsme preislamic

Lo **politeïsme preislamic** designa la religion dominanta dins la Peninsula Arabica avant l'aveniment de l'islam dins la region. Es un ensemble de cresenças mau conoissudi car la màger part dei elements d'aqueu culte an dispareissut. De mai, lei recèrcas arqueologiqui son esquasi impossibli en Arabia Saudita dont se tròban lu vestigis principals. Totun, li avia una divinitat lunària (Hubal) e una triada de tres divinitats (Al-Lat, Uzza e Manat) qu'ocupavan un ròtle central. Li istòrias de djinns, de gènis, de ghuls, de lampas magiqui ò de tapís volants dei Mila e una Nuèchs son bessai en partida eissidi de la mitologia associada a aquela religion.

## Ligams intèrnes

* Islam.
Nicolas Peyrac

**Nicolas Peyrac**, de son nom vertadièr **Jean-Jacques Tazartez**, nascut lo 6 d'octobre de 1949 a París (França), es un cantaire francés, tanben autor e compositor.

Aguèt fòrça succès en França mai que mai dins las annadas 1970, en particular ambe los [tubes](https://fr.wikipedia.org/wiki/Tube_(musique)) *Je pars*, *So far away from L.A.*, *Le vin me saoule*, e sustot ambe *Et mon père*, [tube](https://fr.wikipedia.org/wiki/Tube_(musique)) màger de la fin de l'annada 1975. 

Es estat de còps comparat a Maxime Le Forestier. 

## Cançons mai conegudas
* *So far away from L.A.* (1975)
* *Et mon père* (1975)
* *Mississipi river* (1976)
* *Comment t’appelles-tu ?* (1976)
* *Je pars* (1977)
* *Il y aurait du soleil* (1977)
* *Le vin me saoule* (1977)
* *L’odeur des petits matins* (1978)
* *Goodbye California* (1979)
* *Sébastien* (1980)
* *L’imbécile heureux* (1980)
* *Tu vois, j’vais bien* (1981)
* *Elle disait* (1982)
* *Et même...* (1989)

## Referéncias
Maëlle

**Maëlle Pistoia**, dicha **Maëlle**, es una cantaira francesa, tanben autora, compositritz e musiciana, nascuda lo 4 de genièr de 2001 a Tournus en Borgonha (França).

Es la ganhanta de la setena sason de l'emission de television *The Voice : La plus belle voix* (2018).

En abril de 2019, publica son primièr single, *Toutes les machines ont un cœur* (cançon compausada per Calogero), qu'es un [tube](https://fr.wikipedia.org/wiki/Tube_(musique)) en França. En novembre de la meteissa annada sortís son primièr album.

## Discografia
* Maëlle (2019)
* Fil rouge (2023)

## Cançons mai conegudas
* *Toutes les machines ont un cœur* (2019)
* *Le mot d'absence* (2019)
* *L'effet de masse* (2019)
* *Sur un coup de tête* (2019)
* *Flash* (2023)

## Referéncias
Christophe (omonimia)

**Christophe** pòt èstre:
* Christophe, lo nom oficial de Sant Cristofòri de Dolason del temps de la revolucion francesa
* Christophe, un cantaire francés
Françoise Hardy

**Françoise Hardy**, nascuda lo 17 de genièr de 1944 e mòrta lo 11 de junh de 2024 a París (França), es coneguda coma cantaira francesa. Es tanben autora e compositritz, e quitament actritz. 

S'es facha conéisser en França ambe son tube de 1963, *Tous les garçons et les filles* (sortit a la fin de l'annada 1962). La version italiana (*Quelli della mia età*) es estada tanben un tube en Itàlia, tan plan la version italiana del *Temps de l'amour* (*L'età dell'amore*), gròssa capitada a la fin de l'annada de 1963. 

Demest las cançons las mai conegudas de **Françoise Hardy**, se pòt tanben citar *Mon amie la rose* (fin 1964), *La maison où j'ai grandi* (1966), *Comment te dire adieu* (fin 1968), *Message personnel* (1973), *J'écoute de la musique saoule* (1978), *V. I. P.* (1986), *Partir quand même* (1988).

S'èra maridada lo 30 de març de 1981 a Monticello en Corsega ambe lo cantaire francés Jacques Dutronc (se son separats dins las annadas 1990). Es la maire del cantaire e guitarrista Thomas Dutronc. 

## Discografia (albums pareguts en França)
* *Tous les garçons et les filles* (1962)
* *Le Premier Bonheur du jour* (1963)
* *Mon amie la rose* (1964)
* *L’Amitié* (1965)
* *In English* (1966)
* *La maison où j'ai grandi* (1966)
* *Ma jeunesse fout le camp…* (1967)
* *En anglais* (1968)
* *Comment te dire adieu* (1968)
* *Soleil* (1970)
* *La Question* (1971)
* *If You Listen* (1972)
* *Et si je m'en vais avant toi* (1972)
* *Message personnel* (1973)
* *Entr’acte* (1974)
* *Star* (1977)
* *Musique saoule* (1978)
* *Gin tonic* (1980)
* *À suivre...* (1981)
* *Quelqu'un qui s'en va* (1982)
* *Décalages* (1988)
* *Le Danger* (1996)
* *Clair-obscur* (2000)
* *Tant de belles choses* (2004)
* *(Parenthèses...)* (2006)
* *La Pluie sans parapluie* (2010)
* *L’Amour fou* (2012)
* *Personne d'autre* (2018)

## Referéncias
Mouloudji

**Marcel Mouloudji**, o mai simplament **Mouloudji**, nascut lo 16 de setembre de 1922 a París (França) e mòrt lo 14 de junh de 1994 a Neuilly sur Seine, es un cantaire francés, tanben autor, compositor, pintre e actor.

Es d'origina bretona per sa maire e cabila per son paire.

Comença per far un pauc de cinèma dins las annadas 1930 e 1940 (*La Guerre des gosses* en 1936, *Les disparus de Saint-Agil* en 1938, *L'Enfer des anges* en 1939, *Les inconnus dans la maison* en 1942, *Boule de Suif* en 1945... Puèi, comença d'aver de succès coma cantaire, de'n primièr en 1951 ambe la cançon *La Complainte des infidèles*.

En 1952, obten lo primièr ròtle del filme d'André Cayatte *Nous sommes tous des assassins*. A la meteissa epòca, sa cançon *Comme un p'tit coquelicot* obten de succès : es recompensada del *Grand Prix du disque* en 1953 e del prètz Charles Cros. Succès similar en 1954 per sa cançon *Un jour tu verras*. Repren tanben *Le déserteur*, cançon de 1954 de Boris Vian enebida a la radiò pel govèrn francés.

Es tanben lo paire de la cantaira Annabelle. 

## Referéncias
Lei Trobairitz

**Lei Trobairitz** (*Li Troubairis* en sa grafia mistralenca originala) es un sonet de Lucian Duc que compara lei poetessas occitanas ai trobairitz de l'Edat Mejana.

Menciona:
**Na Clemènço Isauro*, Clamença Isaura;
**dono Roumaniho*, dòna Romanilha;
**Antounieto*, Antonieta de Bèucaire;
**Bremoundo*, Bremonda de Tarascon;
**Anaïs*, Anaís;
**Filadelfo de Gerdo*, Filadèlfa de Gerda;
**Leountino en Alès*, Leontina Goirand;
**Lazarino à Manosco*, Lazarina de Manòsca;
**la mouié dóu Mèstre*, la mestressa de Frederic Mistral

## Bibliografia
*poèma ''Li Troubairis''.
Annabelle

**Annabelle Mouloudji**, dicha **Annabelle**, nascuda en 1967 a París (França), es una cantaira francesa e actritz, sustot coneguda per son [tube](https://fr.wikipedia.org/wiki/Tube_(musique)) *Fuis Lawrence d'Arabie* en 1987. Es la filha del cantaire e actor Marcel Mouloudji.

## Referéncias
Sança de Provença

**Sança de Provença** (c. Ais de Provença, 1225/8 - Berkhamsted, 9 de novembre de 1261), èra una nòbla eissida de l'Ostau de Barcelona, devengut per maridatge comtessa de Cornoalha e reina de Germània. Serà pas pasmens jamai sacrada emperadoira.

Musicaira, se pòt dire qu'èra trobairitz.
Trobairitz (omonimia)

**Trobairitz** pòt significar:

*Trobairitz, femna trobador
*Lei Trobairitz, poema provençala de Lucian Duc
*La Trobairitz Justina, Justina de Setema o *[[La Trobairitz d'antan]]*, pseudonims d'Augustine Gibouin.
Boris Christoff

[thumb|right|Boris Christoff dins leis [ans 1970.]]

**Boris Christoff** (18 de mai de 1914, Plovdiv - 28 de junh de 1993, Roma) es un cantaire d'opèra bulgar dau sègle XX. Gràcias a un timbre fòrça rar, una paleta vocala remarcabla e un temperament dramatic naturau, foguèt una dei bassas pus complètas de son epòca. Venguèt ansin famós amb d'interpretacions mondialament reconegudas dins *[[Faust (Gounod)|Faust]]*, *[[Boris Godunov]]* e *[[Don Carlos (opèra)|Don Carlos]]*.

## Liames intèrnes

* Opèra.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
George Carlin

[thumb|right|George Carlin en [2008.]]

**George Carlin** (12 de mai de 1937, Nòva York, - 22 de junh de 2008, Santa Monica) es un umorista, un actor e un scenarista estatsunidenc de la segonda mitat dau sègle XX e dau començament dau sègle XXI. S'inscrivent dins la linhada d'umoristas coma Lenny Bruce (1925-1966) ò de Richard Pryor (1940-2005), venguèt famós per son actitud irreverenciosa e seis observacions sus lo parlar, la psicologia, la religion, la politica e d'autrei subjèctes tabós dins la societat estatsunidenca. Dins leis ans 1970, sa comediòta *Seven dirty words* (« sèt mots gras ») suscitèt un escandòl que s'acabèt per una decision de la Cort Suprèm sus lei limits de la censura a la television e a la radiò.

## Liames intèrnes

* Umor.

## Bibliografia

* **[[anglés|(en)]]** Christopher M. Fairman, *Fuck: Word Taboo and Protecting Our First Amendment Liberties*, Sphinx Publishing, 2008.

## Nòtas e referéncias
Cyd Charisse

[thumb|right|Cyd Charisse en [1949.]]

**Tula Ellice Finklea**, dicha **Cyd Charisse**, (8 de març de 1922, Amarillo - 17 de junh de 2008, Los Angeles) es una actritz e una dançairitz estatsunidenca que foguèt activa deis ans 1940 ais ans 2010. Venguèt famosa per sei scenas de dança amb Fred Astaire (1899-1987) e Gene Kelly (1912-1996) dins de films musicaus coma *[[Cantam sota la plueja]]* (1952), *[[Melodias de Broadway]]* (1953), *[[Brigadoon]]* (1954) e *[[La Bèla de Moscòu]]* (1957). Après lo declin d'aqueu genre, sa carriera declinèt, mai contunièt d'aparéisser dins quauquei films ò serias.

## Liames intèrnes

* Cinèma.
* Film musicau.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Isadora Duncan

[thumb|right|Isadora Duncan vèrs [1900.]]

**Isadora Duncan** (26 ò 27 de mai de 1877, San Francisco – 14 de setembre de 1927, Niça) es una dançairitz de la fin dau sègle XIX e dau començament dau sègle XX. Influenciada per son fraire Raymond Duncan (1874-1966), revolucionèt la dança de la fin dau sègle XIX per una volontat de retorn a l'ellenisme e au culte dau còrs, çò que menèt a una libertat d'expression pus granda, pus espontanèa e pus naturala. En particular, ausèt s'exibir quasi nuda per realizar de coregrafias laissant una plaça importanta a l'espiritualitat. En mai d'aquò, fondèt plusors escòlas de dança ais Estats Units, en Euròpa e en Russia. Assaièt tanben de s'implicar dins la revolucion sovietica en s'installant dos ans a Moscòu de 1922 a 1924.

## Liames intèrnes

* Dança.
* Ellenisme.

## Bibliografia

* **[[francés|(fr)]]** Jean Bergamasco, *Une étoile s’éteint sur la Promenade. Vie et mort d’Isadora Duncan*, Niça, Nice Historique, 1993, n° 31, pp. 70-75.
* **[[francés|(fr)]]** Jean-Pierre Pastori, *La Danse des vifs*, Lausana, Éditions L'Âge d'Homme, 1977.

## Nòtas e referéncias
David Magnan

**David Magnan** (18 d'abriu de 1898, Alaug - 23 de julhet de 1918, Vrigny), dich **Lili dei Bellons**, es un abitant de la region d'Alaug conoissut per son ròtle dins lei romans autobiografics de Marcèu Panhòl (1895-1974). Durant la Premiera Guèrra Mondiala, foguèt mobilizat dins lo 43 regiment d'infantariá coloniala e foguèt tuat lo 23 de julhet de 1918 a Vrigny durant la segonda batalha de Marna. Es enterrat dins lo meteis cementèri que Marcèu Panhòl.

## Liames intèrnes

* *[[La glòria de mon paire]]*.
* *[[Lo castèu de ma maire]]*. 
* Marcèu Panhòl.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Beatritz de Savòia

**Beatritz de Savòia** (*Beatris de Savoìo* en nòrma mistralenca) èra una trobairitz provençala eissida de l'Ostau de Savòia. Èra femna dau còmte de Provença Ramon Berenguier IV/V de Provença.

## Veire tanben
*Lista de trobadors e trobairises
*Trobairitz
Bieiris de Romans

**Bieiris de Romans** (*Bieiris de Roumans* en nòrma mistralenca; *Bierris*, *Bieiris, Bietris, Beatriz, Beatritz de Romans* en occitan ancian) èra trobairitz daufinenca dau segle XIII, originari de Rumans près Montelaimar.

## Veire tanben
*Lista de trobadors e trobairises
*Trobairitz
Canton de Marselha 2

Lo **canton de Marselha 2** es una division electorala de la vila de Marselha. Lo còde estatistic de l’INSEE es **13 13**. La populacion es de  abitants (). 

## Istòria
Lo darrier descopatge dei Bocas de Ròse en cantons se fa pèr lo decrèt n°2014-271 dau 27 de febrier de 2014. Lei novèus cantons intran en vigor lo 22 de març de 2015.

## Conselhiers departamentaus

## Referéncias
Comuna 1 (Buenos Aires)

La **comuna 1** qu’es ua de las 25 comunas qui constitueishen la ciutat de Buenos Aires, capdau d’Argentina.
Comuna 1

**Comuna 1** qu’ei lo nom de subdivisions administrativas de mei d’ua ciutat sud-americana:
* Buenos Aires, Argentina
* Bucaramanga, Colombia
* Cali, Colombia
* Duitama, Colombia
* Tunja, Colombia
* Soacha, Colombia
* Neiva, Colombia
* Medelhin, Colombia
Comuna 2 (Buenos Aires)

La **comuna 2** qu’es ua de las 15 comunas qui constitueishen la ciutat de Buenos Aires, capdau d’Argentina. Correspond al quartièr de Recoleta.
Comuna 10 (Buenos Aires)

La **comuna 10** qu’es ua de las 15 comunas qui constitueishen la ciutat de Buenos Aires, capdau d’Argentina.
Sylvie Vartan

**Sylvie Vartan** (en bulgar **Силви Вартан**) es una cantaira francesa d'origina bulgara nascuda lo 15 d'agost de 1944 a Iskretz (Bulgaria). Arriba en França a París en decembre de 1952 ambe sos parents e son fraire Eddie.

S'es maridada lo 12 d'abril de 1965 amb lo cantaire francés Johnny Hallyday, ambe qui aurà un filh, David, nascut lo 14 d'agost de 1966. Divòrcian en 1980.

Comença sa carrièra musicala en 1961 per un duò ambe Frankie Jordan, *Panne d'essence*. Fòrça populara mai que mai dins las annadas 1960 e 1970, demest sos tubes mai coneguts en França se pòt citar *Est-ce que tu le sais* e *Le loco-motion* en 1962, *Twiste et chante* fin 1963, *Si je chante* e *La plus belle pour aller danser* en 1964, * Quand tu es là* en 1965 e en 1990, *Comme un garçon* e *La Maritza* en 1968, *J’ai un problème* en 1973 (en duò ambe son òme Johnny Hallyday), *Qu’est-ce qui fait pleurer les blondes* en 1976, *Nicolas* fin 1979, *L’amour c’est comme une cigarette* en 1981 etc.

**Sylvie Vartan** canta mai que mai en francés, mas tanben dins d'autras lengas coma lo bulgar (sa lenga mairala), l'anglés (*Watching you*), l'alemand, l'espanhòl, l'italian, lo japonés, lo neerlandés e lo portugués.

## Cançons mai conegudas
* *Panne d’essence* (1961, ambe Frankie Jordan)
* *Quand le film est triste* (1962)
* *Est-ce que tu le sais* (1962, represa dels Chats sauvages, adaptacion en francés de *What'd I Say* de Ray Charles)
* *Le loco-motion* (1962, represa en francés de *The Locomotion* de Little Eva)
* *Tous mes copains* (1962)
* *En écoutant la pluie* (1963)
* *Watching you* (1963, represa de Little Peggy March)
* *[[Twist and Shout|Twiste et chante]]* (1963, represa en francés de *[[Twist and Shout]]*)
* *Si je chante* (1964)
* *La vie sans toi* (1964)
* *Sha la la* (1964)
* *La plus belle pour aller danser* (1964)
* *L’homme en noir* (1964)
* *Dans tes bras* (1965)
* *Cette lettre-là* (1965)
* *Quand tu es là* (1965 e 1990)
* *C’était trop beau* (1965)
* *Il y a deux filles en moi* (1966)
* *Mister John B.* (1966)
* *Ballade pour un sourire* (1966)
* *Par amour, par pitié* (1967)
* *2’35 de bonheur* (1967, ambe Carlos)
* *Comme un garçon* (1968) 
* *Irrésistiblement* (1968)
* *La Maritza* (1968)
* *J’ai un problème* (1973, ambe Johnny Hallyday)
* *Bye bye Leroy Brown* (1974)
* *Da dou ron ron* (1974, represa en francés dels Crystals)
* *La drôle de fin* (1975)
* *Qu’est-ce qui fait pleurer les blondes* (1976)
* *L’amour c’est comme les bateaux* (1976)
* *Petit rainbow* (1977)
* *Georges* (1977)
* *Disco queen* (1978)
* *Solitude* (1978)
* *Nicolas* (1979)
* *Disco queen* (1980)
* *L’amour c’est comme une cigarette* (1981)
* *Ça va mal* (1981)
* *Orient express* (1982)
* *La sortie de secours* (1982)
* *Mañana tomorrow* (1982)
* *La première fois qu’on s’aimera* (1983, ambe Michel Sardou)
* *L'Atlantique* (1983, ambe Michel Sardou)
* *Déprime* (1983, represa en francés de *Sweet Dreams* de Eurythmics)
* *C’est fatal* (1989)
* *Tes tendres années* (1993, version sus l'empont, represa de Johnny Hallyday, adaptacion francesa de *Tender Years* popularisat als Estats Units per George Jones)
* *Je n'aime encore que toi* (1996)

## Referéncias
Ciutat vielha de Bratislava

vinheta|Divisions de la ciutat vielha
La **ciutat vielha de Bratislava** (Bratislava-Staré Mesto, *Staré Mesto* en eslovac) es una municipalitat de Bratislava, la capitala d’Eslovaquia ont se tròba lo centre istoric de la vila, la riba del Danubi e lo mont del castèl. Correspond tanben al districte de Bratislava I.
Bratislava I

**Bratislava I** qu’ei un districte de Bratislava, la capitala d’Eslovaquia. Correspond a la comuna de la  Ciutat vielha de Bratislava.
Lista dei planetas menoras (1001-2000)

## 1001-1100

## 1101-1200

## 1201-1300

## 1301-1400

## 1401-1500

## 1501-1600

## 1601-1700

## 1701-1800

## 1801-1900

## 1901-2000

## Liames intèrnes

* Asteroïde
* Planeta menora

## Nòtas e referéncias
Twist and Shout

Twist and Shout es un estandard del *rhythm and blues*, del *twist* e del ròck, sustot interpretat pels Isley Brothers e pels Beatles, représ tanben en francés per Sylvie Vartan. 

La cançon es estada escricha en 1961 per Phil Medley e Bert Berns, jol pseudonim de Bert Russel. Son estructura armonica es obèrtament copiada sus la de La Bamba. Es donc enregistrada en 1961 pel grop vocal The Top Notes, mas aquela primièra version, producha per Phil Spector, a pauc de resson. 

L'annada seguenta (en 1962), Bert Berns ne fa alavetz una novèla version ambe aqueste còp un grop *rhythm & blues* : The Isley Brothers. Aquesta version, sortida lo 16 de mai de 1962, obten una gròssa capitada als Estats Units : es lo primièr tube dels Isley Brothers. 

En Euròpa, aquela cançon ven una capitada l'annada d'après, en 1963 : es còp-sec represa en Anglatèrra pels Beatles (aquesta represa es estada d'alhors l'un de lors primièrs tubes fòra Anglatèrra, que sia en 1964 als Estats Units o tre la fin de 1963 en França) ; en França, en octobre de 1963, *Twist and Shout* es représ ambe succès per Sylvie Vartan en version francesa : *Twiste et chante*. 

A la fin de las annadas 90, *Twist and Shout* (dins sa version anglesa dels Beatles) es estat tanben représ pel grop breton Matmatah.
Abeno Harukas

right|thumb|280px|Abeno Harukas

**Abeno Harukas** es un gratacèl de Osaka de 60 nivèls, a una nautor de 300 mètres e la construccion foguèt acabada en 2014.
Antiloop

**Antiloop** èra un grop anglofòn de Suècia de musica electronica al som a la tota fin de las annadas 90, emblematic a-n'aquesta periòda de l'estili trance (estili derivat directament de la tècno e aparentat al jos-genre dream, estilis e genres de segur eissits de l'evolucion de la house dins las annadas 1990). Es estat fondat en 1994 pel duò David Westerlund e Robin Söderman. 

Lor titòl mai popular, *In my mind*, es estat un gròs tube en 1998 capvath Euròpa tota, uèi encara l'un dels mai emblematic de la trance. Los dos autres tròcis mai coneguts, tubes tanben contemporanèus de *In my mind*, son *Nowhere to hide* e *Believe*.

**Antiloop** es inactiu dempuèi 2002. 

## Títols mai coneguts
* *In my mind* (1998) 
* *Nowhere to hide* (1998) 
* *Believe* (1999)
* *Start Rockin* (2000)
* *Only U* (2000)

## Referéncias
Montanha de Laric

La **Montanha de Laric**, o tanben *de L'Aric* es un massís montanhós del departament d'Aude e de la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia
Situat al nòrd de las Corbièras e d'orientacion pirenenca e, en partida, varisca, la Montanha de Laric a per cima lo Senhal de Laric (nom supausat) a 601 m.

## Toponimia
L'abat Savartés, dins son diccionari topografic, cita lo nom dins mai d'un article :
* lo mont, punt culminant de l'ensemble, a 601 m, atestat *Pech de Laryc* en 1538;
* las roïnas d'un castèl, comuna de Barbairan, atestat  *Castrum quod vocant Alarig* en 1063, *Castrum Alarici* en 1119, *Alaricum* en 1210, *Alarichum* en 1215, *Laric* en 1539, *Forteresse d'Alaric* en 1781, *Ruines de Miramont* (cadastre);
* una anciana capèla rurala de la comuna de Mos, ancian priorat del vocable de Sant Pèire, unit a l'abadiá de La Grassa, al sud de Mos, atestada *Ecclesia Sancti Petri de Alarico* en 1119, *Villa Aleni*, comprene *Alarici*, en 1521, *Sainct Peyre de Larric* en 1538, *Sant Peyre delha Ric..., al loc de Albas et Laric* en 1539, *Saint Pierre, château ruiné* en 1763 (confusion entre lo castèl e la capèla del priorat), *Alaric* en 1781;
* Alaric, riu de las comunas de Mos e de Fontcobèrta, aliàs *ruisseau du Baux*;
* i cal ajustar un mont (87 m) de la comuna de Bisanet, exterior al massís, al sud-sud-oèst del vilatge, atestat *Coste d'Alaric* en 1311-1500, *A Laric* en 1500, *Pech de Laric* al sègle XVII, *A Laric*, *Serre de L'Aric* (cadastre) .
Per l'evolucion fonetica, *Alaric* foguèt interpretat *a Laric*, puèi *l'Aric* (desconselhat). Lo nom sembla venir d'un rei visigòt, Alaric II puslèu qu'Alaric Ièr, mes non se sap.

## Nòtas
Jambinu

**Jambinu** (***Geraldton*** en anglés) es una vila d’Austràlia, dins l’estat de l’Austràlia Occidentala. Es situada en riba de mar, a 424 kilomètres de la capitala de l’estat Boorloo (Perth).
Fanny Elssler

thumb|right|Gravadura de Fanny Elssler.

**Fanny Elssler** (23 de junh de 1810, Gumpendorf - 27 de novembre de 1884, Viena) es una dançairitz austriana dau sègle XIX. Figura majora dau balet romantic, aguèt un succès considerable en Euròpa e en America dau Nòrd de 1825 a 1851 gràcias a sa sensualitat e sa capacitat d'expression dins lei situacions pus dramaticas.

## Liames intèrnes

* Balet romantic.
* Dança.

## Bibliografia

* **[[francés|(fr)]]** Auguste Ehrhard, *Une vie de danseuse. Fanny Elssler*, París, Plon, 1909.
* **[[anglés|(en)]]** Ivor Guest, *Fanny Elssler*, Londres, Adam & Charles Black, 1970.

## Nòtas e referéncias
Fillosilicat

Los **fillosilicats** son una sosclassa de silicats, en d'autres tèrmes, dels minerals eissits d'environaments molt divèrses, qu'an per caracteristica comuna un pòrt ni fuèlha o escalhós a causa de l'existéncia d'una exfoliacion basala perfièta (amb una orientacion d'exfoliacion principala dins la direccion (001)). Aiçò es lo resultat de la preséncia de jaças de tetraèdres de dimension infinida dins son estructura dins las doas direccions de l'espaci.

Es un grop de granda importància: d'una part, se pòt citar l'importància economica de las argilas mineralas, per exemple dins la ceramica; per contra, son geologicament interessants perque, en mai de marcar l'esquistositat, indican diferents gras metamorfics. En mai, revestisson una importància economica e geologica perque apareisson amb lo petròli pendent la diagènesi.

## Etimologia
«Fillosilicat» es un tèrme eissi del grèc antic  *phyllon*, dont la significacion es una fuèlha, del grop dels silicats.

## Tipologia
* Grop de la serpentina
** Antigorita - Mg₃Si₂O₅(OH)₄
** Crisotil - Mg₃Si₂O₅(OH)₄
** Lizardita - Mg₃Si₂O₅(OH)₄
* Grop de l'argila
** Caolinita - Al₂Si₂O₅(OH)₄
** Illita - (K,H₃O)(Al,Mg,Fe)₂(Si,Al)₄O10[(OH)₂,(H₂O)]
** Esmectita - 
** Montmoril·lonita - (Na,Ca)0.33(Al,Mg)₂(Si₄O10)(OH)₂·*n*H₂O
** Vermiculita - (MgFe,Al)₃(Al,Si)₄O10(OH)₂·4H₂O
** Talc - Mg₃Si₄O10(OH)₂
** Pirofillita - Al₂Si₄O10(OH)₂
* Grop de la mica
** Biotita - K(Mg,Fe)₃(AlSi₃O10)(OH)₂
** Moscovita - KAl₂(AlSi₃O10)(OH)₂
** Flogopita - KMg₃Si₄O10(OH)₂
** Lepidolita - K(Li,Al)2-3(AlSi₃O10)(OH)₂
** Margarida - CaAl₂(Al₂Si₂O10)(OH)₂
** Glauconita - (K,Na)(Al,Mg,Fe)₂(Si,Al)₄O10(OH)₂
* Grop de la clorita
** Clorita - (Mg,Fe)₃(Si,Al)₄O10(OH)₂•(Mg,Fe)₃(OH)₆

## Bibliografia

* 
*
Sheila

**Annie Chancel**, dicha **Sheila**, es una cantaira francesa nascuda lo 16 d'agost de 1945 a Créteil dins la banlèga Sud-èst de París (França). Es d'origina occitana vist qu'es eissida d'una familha de Salhens (còsta Mauriac) en Auvèrnhe.

**Sheila** es estada còsta Sylvie Vartan, France Gall e Françoise Hardy l'una de las icònas femeninas de la musica pop de las annadas 1960 en França.

**Sheila** ven una vedeta populara tre la sortida de son segond 45 torns en 1963, *L'école est finie*. 

A partir de 1977, sa carrièra ven internacionala ambe sa periòda disco (**Sheila & B. Devotion**), pendent la quala canta en anglés (*Love Me Baby* e *Singin' in the Rain* en 1977, *Spacer* fin 1979...) ; collabòra alavetz amb Nile Rodgers en 1980, puèi ambe Keith Olsen en 1981.

Se la màger part de sos disques son en francés e en anglés, pasmens a agut tanben cantat en alemand, en espanhòl e en italian.

Es estada maridada entre 1973 e 1979 ambe lo cantaire tolosenc francofòn Guy Bayle dich Ringo.

## Cançons mai conegudas
* *L'école est finie* (1963)
* *Pendant les vacances* (1963)
* *Papa t'es plus dans le coup* (1963)
* *Première surprise-partie* (1963)
* *Le sifflet des copains* (1963)
* *Hello petite fille* (1964)
* *Vous les copains, je ne vous oublierai jamais* (1964)
* *Écoute ce disque* (1964)
* *Toujours les beaux jours* (1965)
* *C'est toi que j'aime* (1965)
* *Le folklore américain* (1965)
* *Le cinéma* (1966)
* *Bang Bang* (1966, represa en francés de *Bang Bang, My Baby Shot Me Down* de Cher)
* *La famille* (1967)
* *Adios amor* (1967)
* *Dans une heure* (1967)
* *Quand une fille aime un garçon* (1968)
* *Petite fille de français moyen* (1968)
* *Long sera l’hiver* (1968)
* *Sheila la la* (1969)
* *Les Rois mages* (1971, represa en francés de *Tweedle Dee, Tweedle Dum* de Middle of the Road)
* *Les Gondoles à Venise* (1973, ambe Ringo)
* *Ne fais pas tanguer le bateau* (1974)
* *C'est le cœur (Les ordres du docteur)* (1975, represa en francés de *Doctor's Orders* de Carol Douglas)
* *Quel tempérament de feu* (1975)
* *Un prince en exil* (1976)
* *Patrick mon chéri* (1976)
* *Les femmes* (1976)
* *L’amour qui brûle en moi* (1977)
* *L’arche de Noé* (1977)
* *Love Me Baby* (1977, **Sheila & B. Devotion**)
* *Singin' in the Rain* (1977, **Sheila & B. Devotion**)
* *I don’t need a doctor* (1978, **Sheila & B. Devotion**)
* *You light my fire* (1978, **Sheila & B. Devotion**)
* *Seven lonely days* (1979, **Sheila & B. Devotion**) 
* *No no no no* (1979, **Sheila & B. Devotion**)
* *Spacer* (1979 **Sheila & B. Devotion**)
* *Et ne la ramène pas* (1981, represa en francés de *Shaddap you face* de Joe Dolce)
* *La tendresse d’un homme* (1982)
* *Glori Gloria* (1982, represa en francés de *Gloria* d'Umberto Tozzi)
* *Tangue au* (1983)
* *Film à l’envers* (1984)
* *Je suis comme toi* (1985)
* *Comme aujourd'hui* (1987, represa en francés de *Be my baby* de las Ronettes )
* *Le tam tam du vent* (1989)

## Referéncias
Orvièlh

**Orvièlh** (*Orbiel* en francés) es una aiga dels departaments de Tarn e d'Erau, afluent de riba esquèrra d'Aude en region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia
Sa longor es de 41 km. Nais a La Bruguièira e s'escampa dins Aude a Trebes. 
Travèrsa cinc (ancians) cantons : La Bruguièira, Masamet-sud-oèst, Lo Mas de Cabardés, Concas, Campendut.

## Idrologia
Son debit es relativament important : Orvièlh es una aiga abondosa. Son regime, pluvionival, es irregular, ambe un estiatge bas en estiu.

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Olibegium* en 794, *Rivulus Oliveti* en 844, *Flumen Olvei* en 1242, *Flumen Olvegii* en 1298, *Flumen Ulvei veteris* en 1319, *Flumen Ulvey veteris* al sègle XV, *Ripparia d'Orvielh* en 1501, *Flumen Olivegii* en 1503, *La rivière d'Urviel* en 1646, *Rivière d'Orvieu* en 1763, *Orviel* en 1763, *Ourvieu* en 1763, *Olviel* en 1763, *Orbiel* en 1781. La prononciacion occitana es *Ourbiel* , dins la grafia de l'abat Savartés, donc probablament [uɾ'bjɛl].
Xavier Delamarre a pas explicat lo nom, d'aparéncia celtica çaquelà, diferent d'Orbiu, derivat probablament d*'Orbios*, « l'eretièr » (d'un flume pus important, nom aplicat a d'afluents). Lo nom es passat d'una fòrma probabla *Olvei* a *Orvièlh* per rotacizacion de *l* (pas necessàriament per influéncia d'Orbiu) e atraccion paronimica de *òr vièlh* (*òr*, francisme ancian per *aur*). La descobèrta de las minas d'aur de Salsinha e Vilanièra al sègle XVIII venguèt confermar çò que demòra una error.

## Nòtas e referéncias
Catherine Lara

**Catherine Bodet**, dicha **Catherine Lara**, nascuda lo 29 de mai de 1945 còsta París, a Poissy (França), es una violonista e cantaira francesa, coneguda tanben coma autora, compositritz e productritz musicala. 

*Lara* es lo nom espanhòl de sa menina pairala. 

Musiciana precòça talentosa, obten lo primièr prèmi del conservatòri de Versalhas en 1958, puèi lo segond prèmi de violon al conservatòri nacional de París en 1965. En sortissent del Conservatòri de París, fonda un orquestra de cambra, *Los Musicians de París*, que n'es lo primièr violon e que dirigís pendent uèch ans. En seguida, forma *Lo Qüatuor Lara* qu'acompanha de cantaires professionals sus l'empont coma Claudi Nogaròu o Nana Mouskouri. Collabòra tanben ambe d'autres grands noms de la cançon francesa coma Barbara, Françoise Hardy o encara Maxime Le Forestier. En 1977, lo quite William Sheller li fa un omenatge dins una de las cançons de son album *Symphoman*.

Comença d'aver fòrça succès coma cantaira en 1984 ambe lo títol *La rockeuse de diamant* (presentat a la tota fin de l'annada de 1983). Aurà tanben un autre gròs [tube](https://fr.wikipedia.org/wiki/Tube_(musique)) en 1986 ambe la cançon *Nuit magique*.

## Cançons mai conegudas
* *Johan* (1981)
* *La rockeuse de diamant* (1984)
* *Au milieu de nulle part* (1985)
* *Nuit magique* (1986)
* *Encore une fois* (1987)
* *I.E.O.* (1987)
* *Ticket bleu* (1988)
* *Rocktambule* (1988)
* *Les romantiques* (1991)
* *Marayeva* (2000)

## Referéncias
Koxie

**Laure Cohen**, dicha **Koxie**, nascuda en 1977 a París (França), es una cantaira francesa sustot coneguda per son [tube](https://fr.wikipedia.org/wiki/Tube_(musique)) *Garçon* en 2007. Es tanben animatritz de ràdio.

## Discografia
* 2007 : *Koxie*
* 2012 : *Le Prince charmant*

## Cançons mai conegudas
* *Garçon* (2007) 
* *Ma meilleure amie* (2008)

## Referéncias
Los Machucambos

**Los Machucambos** es un grop de musica latina format a París (França) en 1959 per l'espanhòl Rafael Gayoso (1930-2015) ambe la còstaricana Julia Cortés (felena de l'ancian president del Costa-Rica León Cortés Castro) e lo peruvian Milton Zapata, remplaçat a la fin de l'annada 1960 per l'italian Romano Zanotti. 

Son coneguts en Occitània e quitament en França tota per dos tubes màgers cantats en espanhòl dins las annadas 1960, una represa de *[[La Bamba]]*, e sustot pel títol *Pepito (Mi Corazon)* qu'aurà quitament un resson internacional. 

## Autras versions de ''Pepito''
Popularisada dins las annadas 1960 per **Los Machucambos**, la cançon *Pepito* es estada en seguida mantuns còps represa :

* *Pepito* en 1987, parodiat en francés per Patrick Sébastien. 
* *Pepito* en 1988 pel grop american Kid Creole & The Coconuts.

## Referéncias
La Bamba

**La Bamba** es una vièlha cançon tradicionala mexicana cantada en espanhòu. 

Venguda plan populara dins lo Monde entièr a partir de la segonda mitat del sègle 20en, *La Bamba* es estada plan sovent represa. Una de las primièras represas emblematicas de *La Bamba* foguèt la als Estats Units en version rock'n'roll de Ritchie Valens en 1958, e dins la seguida istorica d'aquesta, la per Los Lobos en 1987, vist que s'agissiá justament de la musica del filme *La Bamba*, un filme descrivent l'istòria de Ritchie Valens.

En Occitània, e quitament en França tota, foguèt puslèu lo grop parisenc latino Los Machucambos que la popularisèt dins sa version fòlc de caps 1960.  

Lo plan popular tròç *[[Twist and Shout|Twist and Shout]]* dins los païses anglofòns es identificat coma una interpolacion de *La Bamba*, a manca d'èsser reconegut coma un plagiat.
Michel Fokine

[thumb|right|Michel Fokine en [1905.]]

**Michel Fokine** (23 d'abriu de 1880, Sant Petersborg - 22 d'aost de 1942, Nòva York) es un dançaire e coregraf rus de la premiera mitat dau sègle XX. Figura majora de la dança d'aqueu periòde, trabalhèt en Russia, en França, au Reiaume Unit, en Danemarc e ais Estats Units. Es l'autor d'un seissantenau de balets.

## Liames intèrnes

* Balet.
* Dança.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias