Olympe de Gouges

**Maria Goza** (*Marie Gouze*), dita **Olympe de Gouges** (; Montalban, 7 mai de 1748 - París, 3 novembre de 1793), foguèt una femna de letra e femna politica occitana. En 1791, escrivèt la *[[Declaracion dels Dreits de la Femna e de la Ciutadana]]*  que la tòca èra de denonciar la manca de libertat e d'oportunitat de la femna de son epòca. Es considerada coma l'una de las precursoras del feminisme dins l’estat francés.

## Biografia
Maria Goza nasquèt a Montalban, filha de Pèire Goza e d'Anna Olímpia Moisseta dins una familha menestrala. Afirma pasmens qu'es la filha del marqués Jean-Jacques Le Franc de Caixe de Lisle de Pompignan, un nòble que la reconeguèt pas jamai coma mainatge legitim. Se maridèt plan jova e foguèt veusa après dos ans amb un mainatge a sa carga. En 1770, s'installèt a París ont comencèt una carrièra literària en escrivent de pèças de teatre. Èra una brilhanta cronicaira e oratritz, malgrat qu'aguèsse pauc d'educacion e aguèsse pas jamai après a escriure corrèctament. 

### Question coloniala
Olympe de Gouges publica en febrièr de 1788 de *Reflexions suls òmes negres* :

Aquel tèxte la metèt en contacte amb la societat dels amics dels Negres que pasmens ne’n poguèt pas jamai èsser sòcia per encausa de sas cotizacions nautas e de son reglament interior exclusiu. En genièr de 1790, siá près de dos ans après la naissença d'aquela societat, negava en responsa a las imputacions d'un colon, li deure sas idèas :

### Revolucion francesa
En 1788, publiquèt dos panflets politics que suscitèron esmai e debat, sustot dins lo *Journal général de France*. Olímpia desvolopèt alara un projècte d'apròchi patriotic dins sa celèbra *Lettre au peuple*, prepausant un vast programa de reformas socialas e societalas dins sas *Observations patriotiques*. Aqueles escriches son seguits d'autras novèlas brocaduras adreçadas als representants de las tres principalas legislaturas de la revolucion, als clubs patriotics e a mai d'una personalitat dont Mirabeau, Lafayette e Necker qu'admira particularament. Sas posicions son totjorn plan pròchas de las dels convidats del salon d'Auteuil de Dame Helvétius, l'esposa del filosòf Adrien Helvétius. S'opausant a una lei de març de 1793 sus la repression dels escriches, Olímpia denóncia lo fach que la lei contravenga als principis republicans. Redigís alara un manifèst d'inspiracion federalista, entitolat « las tres urnas o la salutacion de la patria, per un viatjaire de l'aire ». Es arrestada e deferida al tribunal revolucionari lo 6 d'agost de 1793 ont es acusada per las posicions qu'a presas.

Es embarrada dins la preson de l'abadiá de Saint-Germain-des-Prés, demandant de badas un tractament adeqüat. A causa d'una nafradura reçaupuda en preson, es enviada a l'infirmariá de la *Petite-Force*, ont parteja una cellula amb Madame de Kolly, una femna emprenhada ja condemnada a mòrt. En octobre seguent, obten un transferiment a la pension de Madame Mahay, mena de preson per ricas ont lo regim carceral èra mai clement e tolerant e ont, se ditz, auriá agut una ligason amb un autre detengut. Demanda sa mesa en jutjament dins doas afichas que capita de far sortir clandestinament de preson, per s'opausar a las pesugas acusacions portadas contra ela.

Traducha en justícia lo matin del 2 de novembre, quaranta uèch oras solament après l'execucion de sos amics girondins, es condemnada a mòrt. Al contra de çò que s'escriguèt al sègle seguent, per exemple per Jules Michelet, los testimoniatges de l'epòca afirman que montèt al cadafalc sens cap de crenhença, amb fòrça coratge e dignitat. Sa darrièra letra es adreçada a son filh, l'adjudant general Aubry de Gouges, que l'a ignorada de crenhença d'èsser perseguit. Dins sa *Declaracion dels dreches de la femna*, reïtèra : « Aital coma las femnas an lo drech de montar sul cadafalc, devon tanben aver lo drech d'accedir a las mai nautas cargas ». Mas lo procuraire de la Comuna de París, Pierre-Gaspard Chaumette, dins son discors als republicans, s'èra trufat de sos prepauses e s'èra felicitat de la condemnacion a mòrt, meritada segon el, perque aviá oblidat « las vertuts que convenián a son sèxe&nbsp;».

Olímpia es inumada al cementèri de *la Madeleine*.

### Òbras
Teatre en lenga francesa :
**l'Esclavage des Noirs ou l'heureux naufrage* (1786)
**L'Homme généreux* (1786)
**Les Démocrates et les aristocrates, ou les curieux du champ de Mars* (1790)
**La Nécessité du divorce* (1790)
**Le Couvent, ou les vœux forcés* (1790)
**Mirabeau aux Champs Élysées* (1791)
**La France sauvée, ou le tyran détrôné* (1792)
**L'Entrée de Dumouriez à Bruxelles, ou les vivandiers* (1793)
**Déclaration des droits de la femme et de la citoyenne* (1791)

## Referéncias


## Bibliografia
*Olivier Blanc, Olympe de Gouges, Paris, Syros, 1981

## Voses connèxas
*Feminisme
*Femna