Sèrraslós e Arribans

**Sèrraslós e Arribans** (*Serreslous-et-Arribans* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
La comuna de **Sèrraslós e Arribans** que’s tròba en Shalòssa, sus l’arribèra dreta deu Los. Sovent, dens lo parçan, que’s ditz simplament **Sèrras**. Que tòca las comunas de Haget à l’èst, de Doasit au nòrd, et de Sent Cric de Shalòssa a l’oèst e au sud.

### Perimètre deu territòri

## Istòria
En 1273 o 1274, que tròbam Eytz Arnaut de Sèrraslós (*Serrallos*) qui hè aumenatge au rei d’Anglatèrra per la soa caveria (*miliciam*) de Sèrraslós, hens la parròpia de Sent Bertomiu d’Arribans (*sancto Bartholomeo d’Arrivans*) ; mes com aquera caveria que n’aucupa la màger part, la parròpia qu’es autan plan aperada Sent Bertomiu de Sèrraslós (*Sancti Bartholomei de Serrales*). En 1749, que tròbam *De Serris Lotio alias de Arebans*. N’i avè pas donc qu’ua parròpia, com tanbenh, n’i avè pas qu’ua glèisa, situada dens la vath deu Los, a l’endret on s’i damora uei tot solet, lo cemitèri, suu territòri d’Arribans. 
Lo senhor de Sèrraslós n’èra pas qu’un cavèr, vassalh deu senhor de Doasit. Qu’es Guilhem-Ramon de Doasit (*Guillelmo Reymundi de Douzyt, Domino de Cerolos*) qui es autorizat peu Rei d’Anglatèrra, lo 18 de seteme de 1315,  a bastir ua maison hòrta a Sèrraslós (*domum fortem apud Cerolos*). Aquera maison, aperada « La Sala », que’s veid enqüèra suu cadastre de 1834, a quauques 500m a l’oèst de la glèisa actuau. 
La caveria de Sèrraslós qu’aucupava ua hòrt grana part de la parròpia, deu costat oèst, segon la tradicion, dinc a l’arriu de « Caperan ». Çò qui damorava a l’èst de ’queth arrelhòt, que’s guaità lo nom de « Arribans ». En aquera part que’s trobava la caveria de Perraset, tienuda per ua familha De Ribas au sègle XVIIau ; l’endret qu’es enqüèra abitat. 
En 1646, Bernat de Podens que vaid senhor haut justicèr de Sèrraslós.
Dab la Revolucion Francesa, las duas comunautats de Sèrraslós e d’Arribans que son hèitas comunas;  mes los abitans de Sèrraslós que s’arretròban shens glèisa e los sons ajòus que son sepelits au cemitèri d’Arribans. Que demandàn donc l’aplèc de las duas comunas, çò qui estó acordat peu rei  de França, lo 12 de seteme de 1826. La navèra comuna que pren lo nom de « Sèrraslós e Arribans ».

La glèisa actuau qu’estó bastida en 1882, au centre de la comuna, çò qui n’estó pas deu gost deus parropians d’Arribans enqüèra estacats a la soa independéncia d’un còp èra, sustot que despitàn la vielha glèisa tà recuperar tot çò qui’n podè estar, et servir-se’n tà arrehar -dejà- la navèra glèisa, mensh de dètz ans arron la construccion. Qu’es dedicada, com n’èra l’auta, a sent Bertomiu.

## Etimologia
Las fòrmas ancianas que son (per **Sèrraslós**) *Serrelous* (mapas de 1638 e 1714), *Serlous* (mapa de 1733); (per **Arribans**) *Sanctus Martinus de Arrimblar* aus sègles XI-XII, *Arrimbles* (mapa de 1714) .
* Sèrraslós  [sεrrəs'lus] : « sèrra » (arradic preïndoeuropèa = tuc, hautor) + « -s » (plurau) +  « Los » (nom de l’arriu, a còps escribut « Lots »). Que’s pòt compréner com : *las « sèrras » qui bordejan lo « Los »* ; o com : *lo fiu de la familha « Sèrras »,  suu bòrd deu « Los »*. La familha Sèrras, au sègle XIIIau, qu’avè en efèit fius en Sèrraslós, com en Sèrras Gaston. Que's poderé tanbenh que l'endret estossi nomat "Sèrra-Los" (la sèrra deu bòrd deu Los), abans que de passar en man de la familha "Sèrras", çò qui explicaré las trantalhadas sus l'emplec singular o plurau deu mot "sèrra". Dauzat e Rostaing, qui probable coneishèvan pas l'aiga de Los, qu'interprètan la darrèra sillaba com lo nom d'òmi *Lop* .

* Arribans [arri'ßaŋs] : « arriba » (latin *ripa*) + « -an » (sufixe qualitatiu, latin *-anum*) + « -s » (plurau) : los fius, los terrenhs… de l’arribèra (deu Los). Arribèra au sens larg puishque condava tanben los costalats. Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'arreliga lo mot a *arriba*, shens poder explicar las fòrmas ancianas, en contradiccion dab la fòrma actuala , çò qui es normau pr'amor B. Boyrie-Fenié que s'engana dab las duas fòrmas qui balha : Arrimblar que's tròba a Bastenas, e Arrimblés que's tròba enter Horcs Arriu e Doasit e n'an pas arren a véder dab Arribans.

## Bibliografia
Céline Bourdès ; *Serreslous-et-Arribans Histoire d’un village* ; in bull. de Borda ; 1999 ; 3au trim. n°454 ; p.273-293.

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas a la comuna
* **Bernardon de Sèrras** (Sèrraslós ~1360 – Villefranche en Beaujolais 1413), chafrat *[[:fr:Bernardon de Serres|Bernard le Gascon]]* en francés, o *Bernardone Gascone* en italian. Capdau de rotèrs en Itàlia, au servici deus Papas d’Avinhon.

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes
* Comunautat de comunas de Shalòssa Tursan

## Nòtas