open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Coimèras

**Coimèras** (*Coimères* en francés) es una comuna gascona de Vasadés administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Comères (Arnaldus de ~)*, en 1276, *Cocmeras*, en 1289, *Coymeres*, en 1523. La prononciacion es [kujˈmɛɾəs] .
Dauzat azarda, emb un *p.-ê.* ( es a dire benlèu) *Comaria (villa)* deu nom d'òme gallés *Comarius* (l'anteposicion de *iòd* es regulara, mès sauta pas duas sillabas, aquí perqué Dauzat esita). 
Jacques Boisgontier, que se basa sus una evolucion locala deu grope *l* + consonanta > *iòd* (exemple *cultiuare* > *coytiuar*), interprèta *Coimèras* per lo latin *columellas* (petitas colomnas); localament, *coimèth* es lo nom dau camparòu aperat *coulemelle* en francés. Coimèras a arroeinas anticas e èra suu passatge de la via romana *Alingo*-*Vasates*, çò que tend a justificar l'interpretacion . 

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton d'Auròs; es adara deu canton de *Le Réolais et Les Bastides* (en francés), donc deu Reulés e las Bastidas.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
## Nòtas
Coirac

**Coirac** (*Coirac* en francés) es una comuna deu Vasadés istoric istoric, en Guiana, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *de Choriaco*, en latin, en 1115, *monachi de Coirac*, en 1126-1147, *Choriacum*, *Coiracum*, *Coriacum*, *Curiacum*, en latin, aus sègles XI-XIII, *Coirag*, aus sègles XI-XIII, *parochia de Corraco*, en latin, en 1281 . *Coirac* vendré deu nom d'òme latin *Curius* (*Cŭrius*), varianta de *Corius* (Dauzat, Negre, Astor) o *Corius* (Bénédicte Boyrie-Fénié), damb lo sufixe *-acum* , latinizacion deu sufixe gallés *-ācon*. Coirac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste *Curius* o *Corius*.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Sauvatèrra de  Guiana; es adara deu canton de l'Entre Duas Mars.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Coms

**Coms** o **Combs** (*Comps* en francés) es una comuna bordalesa d'Occitània , en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Guillelmi de Con*, en 1289, *Coms*, en 1299, *Comps*, en 1361. En mèi, Bénédicte Boyrie-Fénié senhala un lòc, en Espanha, nommat *castellum de Comps*, en se demandant se *Combs* seriá pas un transferiment, tot en metent en dobte aquera suposicion . Bénédicte Boyrie-Fénié admet pr'aquò l'interpretacion de Dauzat, lo nom gallés **cumba*, « comba, lòc cavornut » , mès a l'ablatiu plurau, **cumbis*  e hornís l'evolucion **Cumbis* > *Cumb(i)s* > *Cumbs* > *Coms*, per una fòrma grafica *Coms* e una prononciacion, versemblablament supausada, [kums] . Observarem que se l'origina es **Cumbis*, una grafia etimologica *Combs* seré pus rigorosa. Lo cas es diferent deus noms emb finala *-mps*, coma benlèu Doms, escrit *Domps* en francés, que pausa lo problèma de l'articulacion d'una tala finala; si *-ms* se simplifica pas en *-ns* o en *-m*, puei *-n*, un *-p-* epentetic (que facilita la prononciacion e qu'es pas etimologic) pòt ajudar a prononciar lo grope. Una finala [kumps] sembla donc mèi versemblabla que [kums] e aquera finala seré en acòrd emb l'etimologia **Cumbis*. I a d'autras comunas que semblan d'aver la medisha origina  e la fòrma grafica (en 2018, dens Wikipèdia) es : Comps (Droma), Combs (Gard), La Grand Vila, en francés *Comps-la-Grand-Ville*, Comps d'Artubi, Las Encisas, en francés *Les Ancizes-Comps* (en Occitània); s'i ajusta una anciana comuna francesa d'Alèir, *Comps*, adara integrada a Cressanges.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Borg; es adara deu canton de l'Estuari.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas emb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
* Coms sus lo site de l'Insee

## Nòtas
Cobeirac

**Cobeirac** (*Coubeyrac*  en francés) ei una comuna occitana deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Dauzat considèra que Cobeirac ven deu nom latin d'òme *Cuperius*, emb lo sufixe *-acum* , latinizacion deu sufixe gallic *-aco(n)*. Cobeirac èra donc per eth una anciana granda propietat antica qu'avé per mèstre *Cuperius*. Dauzat ei sigut per Negre segon Bénédicte Boyrie-Fénié. En l'abséncia de fòrmas ancianas, B. Boyrie-Fénié, ela, es de l'idèia d'Astor qu'aima mèi lo nom *Cuparius*, que vòu dire « barricaire », totjorn emb *-acu(m)*. Aquò l'empacha pas de causir la grafia *Cobeirac*  (farré logicament *Cobairac* : l'afebliment de *-ai-* pretonic en *-ei-* s'escriu pas). Benlèu qu'a causit implicitament la grafia pus simpla, puèi que i a dus etimes possibles. 

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Pujòus; es adara deu canton deus Tuquets de Dordonha.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Corpiac

**Corpiac** (*Courpiac* en francés) es una comuna deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Corpiag*, sense data, *Corpiac*, au sègle XIII. Segon Dauzat, Bénédicte Boyrie-Fénié, Negre e Astor, citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, *Corpiac* ven dau nom d'òme *Corpio*, adaptat sovent en **Corpius*, atestat sonque en Dalmàcia antica, emb lo sufixe *-acum* , latinizacion dau sufixe gallés *-āco(n)*. Corpiac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste *Corpio*.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Targon; es adara dau canton de *l'Entre-deux-Mers* (en francés), donc de l'Entre Duas Mars.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
## Nòtas
Corts de Montsegur

**Corts de Montsegur** (*Cours-de-Monségur* en francés) es una comuna deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament maròta e benlèu gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia

Lo nom de Corts ven deu latin vulgar *cortem*, deu latin classic *cohortem*. Designet purmèrament lo centre de la propietat, pui la (granda) propietat tota entièra . La preséncia de *-s* finala, pas dins la purmèira fòrma pr'aquò, pòt s'explicar, segon Bénédicte Boyrie-Fénié, per la referéncia a mèi d'un domeni.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
## Nòtas
Corts (Gironda)

**Corts** (*Cours-les-Bains* en francés) qu'es ua comuna gascona de Vasadés administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri
 

## Toponimia
La sola fòrma anciana citada per Bénédicte Boyrie-Fénié es *Coortz (Templi de ~)*, en 1289 . Lo nom de Corts ven deu latin vulgar *cortem*, deu latin classic *cohortem*. Designè purmèrament lo centre deu maine, pui lo maine tot entièr, pui lo vilatge (Dauzat) , o benlèu, segon Bénédicte Boyrie-Fénié, mèi d'un maine .
Oficiaument, ajustèn lo 7 de març 1887 lo determinant de *-les-Bains* au nom de la comuna, per la diferenciar de Corts de Montsegur (qu'avèva pas de determinant avant 1927) e pr'amor de honts ferruginosas utilizadas per la medecina de l'epòca contre las anemias e la cloròsi. 

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Granhòs; es adara deu canton deu Sud Gironda.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Coturas

**Coturas** (e non **Còuturas* fòrma inventada) (*Coutures* en francés) es una comuna deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament maròta e benlèu gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *villa que vocatur Culturas*, en 1087, *Cotures*, en 1254, *de Culturis*, en 1281, *loci de Culturis*, en 1361 .

Lo nom ven deu latin *cultura* e lo sens seré « tèrras cultivadas de bona cultura » segon Dauzat . Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, i vei lo plurau de l'occitan *coltura*, vengut *còutura* e un sens que seré de « tèrra en cultura ». Jacques Astor, tanben citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, parla de l'ancian occitan *coltura*, *coutura*, emb una vocalizacion de *l* davant la dentala e d'un sens que seré de  « tèrras cultivadas », de « tèrras en estat de cultura ». Pierre-Henri Billy, totjorn segon B. Boyrie-Fénié, comprend lo mot latin (medievau) coma las « grandas tèrras lauradas de la resèrva senhorala » .

Coma Negre, B. Boyrie-Fénié considèra que lo nom de la comuna ven deu gascon *còuturas*, qu'a lo sens de « tèrras metudas en cultura » e descriu l'evolucion **culturas* > **cuuturas*, per vocalizacion de *-l* avant la consonanta, > **còuturas*, per dissimilacion, puèi [ku'tyrə], per attraccion deu mot francés *couture* (eretèir deu latin vulgar **co(n)sutura*) . La resolucion deu problèma es eleganta, mès lo problèma (en tot cas per aqueth *Coturas*) es totalament imaginari. La fòrma de 1254, la sola qu'es pas en latin e donc qu'a una valor fonetica, representa una prononciacion qu'anóncia la que coneishèm, probablament [ko'tyrəs] (un pauc après la vocala pretonica passèt de [o] a [u]). Au sègle XIII, l'influéncia deu francés *couture* es improbabla. L'exemple deu mot *cotèth* (e pas **còutèth*), deu latin *cultellu-*, sufís per far comprene que l'evolucion cap a [-ɔwt] de *-ult* pretonic es cap de briga una necessitat. De mèi, la toponimista, que coneish fòrt plan la gramatica istorica, a oblidat de verificar lo vocalisme de l'etime, qu'es *cultūra* : la vocala pretonica es donc una brèva e son evolucion romanica normala es en [o] : la dissimilacion supausada èra donc pas necessària. 

Lo nom de la comuna, confòrma a la sola atestacion en occitan, a las règlas de la fonetica istorica e a la generalitat deus toponimes semblables, es donc **Coturas**.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
## Nòtas
Cronhon

**Cronhon** (*Croignon* en francés) es una comuna bordalesa  de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Cucetus de Cronion*, sense data, *apud Croion*, en 1126-1147, *de Crunione*, en latin, en 1155-1183, *Croinon*, *Cronhon*, *Cronon*, aus sègles XI-XIII, *Croinum*, *Cruinum*, *Cruno*, en latin, aus sègles XI-XIII, *de Cronhon er de Bauregii*, en 1273, *in parrochia de Cronhs*, en 1273, *Sanctus Vicentius-de-Cronhon*, en 1339, *Cronhon*, en 1361 . *Cronhon* ven d'un nom latin d'òme *Cronius*, damb lo sufixe *-onem* . Cronhon èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste *Cronius*. 

## Istòria

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra dau canton de Crion, i demorèt.

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas damb la comuna
## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cubnezais

**Cubnezais** es una comuna gavaia de Bordalés  situada dens lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Cunhazes* aus sègles XIII e XIV, *Cunhases* en 1361, *de Cunhadesio* (latinizacion) en 1361, *de Cunadesio* (latinizacion) au sègle XVI. Jacques Boisgontier explica lo nom per la comuna vesina de Cavignac emb lo sufixe *-ensem* : **Cau(i)nhazes* > *Conhazes* > *Cunhazes*, per un sens que seré « dependéncia o desmembrament de Cavignac ». Au sègle XVI, un *b* parasit, benlèu analogic de Cubzac, fut ajustat e suprimiren la molhadura de *-n-* graficament ?, probablament a una epòca dejà francesa.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
* Cubnezais sus lo site de l'Insee

## Nòtas
Cubzac daus Ponts

**Cubzac deus Ponts** (en francés *Cubzac-les-Ponts* dempuei 1885, *Cubzac* o *Cubsac* avant) es una comuna bordalesa d'Occitània , lingüisticament gascona, administrada prau departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *par. de Cupsac* en 1263, *in parrochiis de Cubsac* en 1273, *portu de Cubzaco* en 1289, *parrochiano de Cubsaco* en 1332, *Cubsac* en 1361, *ad portum de Graveta ante Cubzacum* en 1382 .
*Cubzac* ven d'un nom latin d'òme (precisament un *nomen*) *Cupitius*, atestat, emb lo sufixe *-acum*. L'evolucion seré **Cupitiacu(m)* > **Cubityago* (sonorizacion regulara de las sordas intervocalicas e passatge de *i* a *iòd* > **Cubisago* (fricatizacion deu grop *-ty-* > *-s-* ([z]) > **Cub(i)zag* (sincòpa de la pretonica) > *Cubzac*. Los *ponts* deu determinant son quatre : rotièr, ferroviari, autorotièr e recentament TGV [tanben sus la comuna de Sent Roman]  (evolucion modificada per mèi de coëréncia intèrna e de realisme).

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Sent Andreus de Cubzac; es adara deu canton deu Nòrd Gironda.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
* Cubzac sus lo site de l'Insee

## Nòtas
Curçan

**Curçan** (*Cursan* en francés) es una comuna bordalesa , de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Curzan*, aus sègles XI-XIII, *Guillelmus de Curssan*, en 1273, *parochia Cursanum*, en latin, en 1307-1317, *Sanctus-Michael-de-Cursan*, en 1339, *Cursan*, en 1361 . Per Dauzat, *Curçan* ven d'un nom latin d'òme **Curicius*, varianta de *Cūritius*, que ven eth-medish de *Cūrius*, o d'un nom latin d'òme **Cūrtius*, varianta de *Curtius*, damb lo sufixe *-anum* , latinizacion dau sufixe gallés *-ācon*. Lo rasonament implicit de Dauzat es aqueth : se *Curtius* (*Cŭrtius*) dona Corçan o Corçac , damb *o*, pòt pas donar *Curçan*, damb *u*. En realitat, la regularitat d'evolucion entre los resultats [y] (u) e [u] (o) es pas absoluda. Bénédicte Boyrie-Fénié pausa pas lo problèma e se contenta de donar *Curtius*, nomen o cognomen, coma etime de *Curçan* e una grafia en *-ç-* .

## Istòria

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra dau canton de Crion, i demorèt.

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas damb la comuna
## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cudòs

**Cudòs** (*Cudos* en francés) es ua comuna gascona de Vasadés administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Cuzos (par. de ~)*, en 1274, *Cuscis (sancti Johannis de ~)*, en latin, en 1274, *Cuts (in locis... ~)*, en 1289, *Cadossio (capellanus de ~)*, en 1369-1370, *Cusos*, en 1423  
. *Cudòs* pòt venir d'un nom gallés d'òme *Cudus*, dab lo sufixe *-ossum*, segon Rohlfs, citat per Dauzat . Mès *Cudus* (finala latinizada) es atestat ? I a un dobte, mès Xavier Delamarre sembla acceptar *Cudos*, shens lo precedir d'un asterisque . Foneticament, aqueth nom gallés, assortit deu sufixe aquitanic *-otze* (*-ossum* per Rohlfs), explica plan l'evolucion e l'atestacion *Cuzos* (*-d-* evoluciona en *-ð-*). La prononciacion es [ky'ðɔs] . La varietat de las atestacions interròga pr'aquò. Com sovent en Gasconha occidentala, [-ð-] pòt passar a [-z-], pui tornar a [-ð-] (*d* intervocalic).

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Vasats; es adara deu canton deu Sud Gironda.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cuçac (Gironda)

**Cuçac** (*Cussac-Fort-Médoc* en francés) es una comuna medoquina de Guiana, lingüisticament gascona, administrada prau departament de Gironda e la region de la Noèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. 

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Cussac (par. de ~)*, en 1274, *Cussaco (a cappella de ~arch. Sparre)*, en 1326, en latin. La grafia es en *-c-* e pas en *-ss-*. Cèrtas, Dauzat dèisha a causir entre un nom latin d'òme *Cūcius* e *Cussius*, mès los autes toponimistas o lingüistas son per noms en *-ti-* o en *-tti-* : Xavier Delamarre causís lo nom gallés d'òme *Cūtios* , los Féniés *Cuttius* devath *Cutius* (dens un estille que hèi supausar l'influéncia de Negre) e Bénédicte Boyrie-Fénié òpta fèrmament per *Cutius*. Çò que dona mèi de pes a l'ipotèsi d'un nom gallés es la localizacion daus *Cuçacs* dens las regions de hòrt substrat celtic : departaments de Cantal, Dordonha, Gironda, Naut Léger, Nauta Vinhana, pueis de Cucet (Alèir), atestat *in Cuciaco* en 886, *La Baraque de Cuçan* en Avairon, e l'abséncia aparenta de tot nom aparentat mèi au sud, o de tot **Cuçà* en Catalonha. Lo sufixe es *-acum*,  latinizacion dau sufixe gallés *-āco(n)*. Cuçac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste *Cūtios*/*Cūtius*/*Cuttius* (noms d'origina gallesa), *Cūcius* o *Cussius* (noms latins). La question del nom es pas reglada : **Cūtiacon* donaré regularament **Cusac* e pas *Cuçac*.

## Istòria
**Lo Fòrt Medòc** 

Es un monument istoric deu sègle XVII construisit per Sebastien le Prestre de Vauban (arquitècte militar de Louis XIV). Es un siti classat au patrimòni mondiau per l'UNESCO en 2008 dab Lo Fòrt Patè e La Citadèla de Blaia. L'ensem deus monuments fòrma lo varrolh defensiu deu Bocau de Gironda. Vauban contruisit aqueth varrolh per protegir Bordèu de las atacas deus anglés, fau protegir lo comèrci deu vin e lo comèrci triangular. Aqueths monuments ne serviren pas jamei perqué n'i avut pas jamei d'atacas. 

Uei lo siti se pòt visitar, ne demora quauques bastiments e d'autes son en roeinas. Deu costat deu vilatge entram per la pòrta reiau Au dessús de la pòrta i a una esculptura deu sorelh, es l'allegoria de Louis XIV. I a un purmèr còs de garda reiau es deu costat de la terra per los soldats. Avèm un dusau còs de garda deu costat deu Bocau, per surveilhar los batèus que arribavan. Au dehens, avèva la panisseria, la citèrna, la capèla e la cosina per la vida vitanta deus soldats. En roeinas, podem véder enqüèra las traças deus ostaus deus soldats. Per lo costat militar deu Fòrt, avem  un horrat aiguèr, au dehens, a despart, trobam una podrièra e canons. 

Lo fòrt podèva arcuélher dinc a 300 soldats mès n'i avut pas jamei autant de personas au fòrt. 

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Castèthnau de Medòc; es adara dau canton dau Sud Medòc.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Danhac

**Danhac** (*Daignac* en francés) es una comuna occitana de Bordalés , en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Dagnacum*, *Daniacu*, latinizacions daus sègles XI-XIII, *Dainac*, *Danag*, *Dannac*, *Dignac*, aus sègles XI-XIII, *terra de Danhac*, en 1263, *Danhac*, en 1361 . Per tots los toponimistas, lo nom s'acaba per lo sufixe *-acum*, latinizacion dau sufixe gallés *-ācon*. Segon Dauzat, *Danhac* ven dau nom galloroman d'òme *Danius*, dau gallés **danno-*, « ausard, audaciós » . Bénédicte Boyrie-Fénié utiliza lo nomen *Dannius* o *Danius*, d'origina gallesa . Per Delamarre, lo nom es *Dannios*, latinizat en *Dannius*, atestat, derivat dau nom comun *dannos*, « magistrat » . I a donc un certan consensus sus l'origina de *Danhac*. Danhac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avé per mèste *Dannios*/*Dan(n)ius*. 

## Istòria
La glèisa èra annèxa d'Espiet avant 1789 . 

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Brana; es adara dau canton daus Tuquets de Dordonha.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Dardenac

**Dardenac** (en occitan e en francés) es una comuna occitana de Bordalés , en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Es interessant de conferir lo nom emb lo d'Arthenac.

Las fòrmas ancianas son *Ardenac*, *Ardenas*, *Ardenaz*, *Artennac*, *Arzenas* (en occitan, deu sègle XI au sègle XIII), *Ardenacum* (en latin, deu sègle XI au sègle XIII), *Artenac*, *Artenatz*, *Dardenatz* en 1479. Las atestacions de 1479 son citadas tanben per Dauzat, que precisa que son dens lo medish acte.

Dauzat se pensa que porré estar **Artenacum*, dau nom gallic d'òme *Artennos*, emb lo sufixe *-acum*; la preposicion *de* s'es aglutinada . Lo nom *Artennos* de Dauzat correspond probablament a *Artinos* de Delamarre . Lo sufixe *-acum* es una latinizacion dau sufixe gallic *-*acon*, que s'ajusta a daus noms de persona (lo propietari d'una *villa*), e eventualament d'autas categorias de noms. 

Coma se vei, lo nom pausa tres problèmas. Lo prumèir es l'esitacion entre *-t-* e *-d-*, lo segond es l'aglutinacion de la preposicion, lo tresau es, quauque còp dens lo medish acte o a la medisha epòca, la finala que pòt estar en *-ac*, mès tanben en *-atz*, *-as* o *-az*. 

Bénédicte Boyrie-Fénié s'apuja sus la varianta *Arzenac* (en realitat *Arzenas*) per provar que la fòrma etimologica es *Ardenac*, pui que *-d-* se pòt mudar en *-z-* e que un *-t-* ac pòt pas. Constata pr'aquò que **Ardennus* o **Ardenus* son pas atestats. L'origina antica seré donc **Ardennacu(m)* [en realitat, i a sovent d'espirantizacions furtivas o temporàrias de *-d-* que disen ren de l'etime]. Per l'aglutinacion de la preposicion *de*, B. Boyrie-Fénié l'explica per de sequéncias coma *ecclesia d'Ardenac*, transcrit *ecclesia Dardenac* (implicitament, l'autora indica que l'aglutinacion seré d'origina escrita, çò qu'es pas una necessitat).

La preséncia per un medish nom de variantas en *-ac* e tanben en *-atz/az/as* es explicada per un article de Miquèu Audoièr dens la revista *País Gascons*. Una *-s* s'ajusta au nom d'una parròpia per donar lo nom daus abitants; après, au cap d'un moment, lo collectiu format atau se confond, definitivament o pas, emb lo nom de la comunautat: **Ardenacs* es prononciat regularament *Ardenatz* (los abitants de* Ardenac*), pui lo nom deu vilatge ven *Ardenatz* o se consèrva coma *Ardenac*. Dens lo cas de *(D)ardenac*, la consciéncia dau nom d'origina s'es sauvada. A Gresilhac, la prononciacion es [dar'drak], mes localament ?

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Brana; es adara dau canton daus Tuquets de Dordonha.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Daubesa (Vasadés)

**Daubesa** (*Daubèze* en francés) es una comuna deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Es interessant de conferir lo nom emb lo d'Albesa.

Bénédicte Boyrie-Fénié cita una fòrma anciana: *Daubesa* (en occitan, 1307-1397), qu'es dejà la que coneishem . 

Dauzat e Rostaing interprètan coma **Albitia (villa)*, deu nom d'òme latin **Albitius*, de *Albius*; la preposicion *de* s'es aglutinada . Per Ernèst Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, e per la toponimista era-medisha, se tracta deu nomen *Albisius*, derivat tanben de *Albius*. Los tres autors son d'acòrd sus l'aglutinacion de la preposicion *de* .

Citem una etimologia populara, en relacion emb la preséncia d'aubars .

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Sauvatèrra de  Guiana; es adara deu canton de « Le Réolais et Les Bastides », donc deu Reulés e de las Bastidas.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Diulivòl

**Diulivòl** , puslèu que *Dieu L'i Vòl* (*Dieulivol* en francés) es una comuna deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament maròta e benlèu gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
Lo nom de Diulivòl fut interpretat coma « Diu zo vòu », o « Diu l'i vòu » (Ernèst Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié). Lo sens es d'un luec de defensa solida e d'emplaçament segur, coma si Diu l'augusse fèit o causit. La fòrma d'origina supausada per Géraud Lavergne, *Deus illo vult* , auré pas donat puslèu **Diulovòl* ? L'atestacion *Dioulivol* es anciana, 1274, e lo nom èra dejà lo que coneishèm . L'idèia de Bénédicte Boyrie-Fénié que lo nom sisca lengadocian es a relativizar : lo cartulari de Montsegur, l*'Esclapòt*, es d'una lenga inclassabla, que mescla daus traits lengadocians a d'autes gascons. E Montsegur es en faça, delà Dròt.

La grafia *Dieu L'i Vòl* causida per Bénédicte Boyrie-Fénié  es doblament estranha en occitan (perqué es pas colada e a causa deu  triftongue). Conven d'escriure Diulivòl, coërent emb la prononciacion locala (deus maròts/gavaches e deus gascons), qu'es pr'aquò sovent [Djœli'vɔl], [Djœli'βɔl] (e [diw] en gascon per *Diu*), e emb las règlas de la grafia classica per los compausats . Lo triftongue *-ieu-*, si a existit, èra déjà redusit au sègle XIII, segon l'atestacion donada per B. Boyrie-Fénié *Dioulivol*. Que l'origina sisca « lengadociana » implica pas una grafia arcaïsanta fòra d'una partida de la zòna lengadociana.

## Istòria
## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Montsegur; adara, es deu canton de *Le Réolais et Les Bastides* (en francés), donc *deu Reulés e de las Bastidas*.

## Demografia

 
## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
## Nòtas
Donnezac

**Donnezac**  es una comuna gavaia de Bordalés  situada dens lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Cappella de Dompnezac* en 1362, *Prior et capella de Dompnezaco* en 1367 (medisha font) .
Segon Dauzat, Negre e Astor (los dus darrèrs citats per B. Boyrie), *Donnezac* ven dau nom latin d'òme *Donatius*, sus *Donatus, donatus*, « donat a Diu », nom espandut dens los noms crestians d'òme .
Bénédicte Boyrie-Fénié constata que las fòrmas de tipe *Dompnezac* contenen la bilabiala *m* e la dentala *n* religadas per un *p* epentetic, ça que mena, mèi qu'a *Donatius*, au cognomen *Dominicius*, emb lo sufixe *-acum*. **Dominíciacum* (accent sus lo proparoxitòn devuda probablament au substrat celtic) > **Dom(i)níciaco* (sincòpa de la pretonica) > **Domnesác* > **Donnezac* (assimilacion regulara de la bilabiala per la dentala dens lo grop *-mn-*). Aquò permet tanben d'explicar lo doble *-nn-* de la grafia . L'accentuacion proparoxitonica es pas briga necessària.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
* Donnezac sus lo site de l'Insee

## Nòtas
Donzac (omonimia)

**Donzac** pòt designar:
* Donzac dins lo departament de Gironda
* Donzac dins lo departament de las Lanas
* Donzac dins lo departament de Tarn e Garona
Donzac (Gironda)

**Donzac** (*Donzac* en francés) es una comuna bordalesa  de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

Donzac es sus una sèrra, au sud de la dau castèth de Benauja (grafia supausada); un camin godronat i mena dempui lo borg.

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Donciacum*, *Dontiacum*, en latin, aus sègles XI-XIII, *decima de Donzac*, en 1126-1147, *Gaufridus de Donzac*, en 1192, *Johannis d'Anzac*, en 1289, *cappella de Dompzaco*, en latin, en 1342, *cappella de Donzaco*, en latin, en 1361; la prononciacion es [dun'zak] . Donzac vendré dau nom d'òme latin *Domitius*, damb lo sufixe *-acum* , latinizacion dau sufixe gallés *-ācon*. Aquera etimologia es donada tanben per Bénédicte Boyrie-Fénié, per Ernèst Negre e per Jacques Astor (citats per B. Boyrie-Fénié). B. Boyrie-Fénié obsèrva lo *p* epentetic de 1342 (en realitat un pauc tardiu e que pòt estar analogic, de mèi en latin, donc sense rapòrt dirècte damb la fòrma orala) e bastís l'evolucion dau nom, a partir dau nomen o cognomen *Domitius* + *-acum* : **Domitiácu(m)* > **Domizac(o)* [**Domizag(o)*] > **Dom(i)zac* (sincòpa de la vocala plaçada avant l'accent tonic, donc febla) > **Domzac* > **Dompzac* [*p* facilita la prononciacion dau grope **mz*, es pas etimologic e donc qualificat d'epentetic] > *Donzac* . Donzac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste *Domitius* (nom derivat de *domus*, « ostau »).

I a un tipe *Donzac*, format sus *Domitius* (Donzac (Brulhés), Donzac (Lanas)) e un tipe *Donasac*, format sus *Donatius* (Donasac (Rasés), Donasac (País Cordés)); dens lo segond cas, la vocala interiora *a*, plan mèi solida, se sincòpa pas. 

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Cadilhac; es adara dau canton de l'Entre duas Mars.

## Demografia

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Doleson

**Doleson** (*Doulezon* en francés) es una comuna occitana deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Lo nom es atestat, sense data, *Doloson (parrochia de ~)*, au Cartulari de La Seuva . Dauzat interprèta lo nom coma lo resultat de **Dolationem*, d'un nom latin d'òme **Dolatius*, derivat de *Dolus* , mes **Dolatius* es inatestat. Bénédicte Boyrie-Fénié aima mèi causir un nom de persona atestat, *Olitius*, emb lo sufixe *-onem*; **Olitione(m)* dona regularament **Oleson* e coma sovent per un nom d'iniciala vocalica, la preposicion *de* s'i aglutina : *la parròpia* (*lo vilatge*, *las gents*, *la glèisa*, etc) *d'Oleson*, es comprés per error *Doleson*. L'atestacion *Doloson* seré afectada per una assimilacion [benlèu purament grafica] de la vocala centrala per las *o* de las autas sillabas, çò qu'es necessari per admetre tant la solucion de Dauzat que la de B. Boyrie-Fénié .

Delamarre dona una auta solucion, pauc diferenta de la de Dauzat e qu'a pas besonh d'aglutinacion de *de*. *Doleson* pòt venir d'un nom de persona gallic **Do-lāti(o)s* que Delamarre explica coma « mau-eròi », opausat a *So-lati(u)s* (la diferéncia emb Dauzat es que lo nom de persona es pas una varianta de *Dolus* o de *Dolos* e qu'es celtic). *Doleson* seriá **Do-lātionon* . **Do-lātionon* conven tanben, emb mèi d'evidéncia enquèra que per *Doleson*, per explicar Dolason. Delamarre cita tanben **Do-lātiā* > Doulaize , emb una auta derivacion.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Pujòus; es adara deu canton deus Tuquets de Dordonha.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luecs e monuments
* La glèisa Nòstra Dòna de Doleson, bastida au sègle XI puèi agrandida e adobada aus sègles XII, XIII e XVI, es inscrita aus monuments istorics dempuèi 2002.


Doulezon Église Notre-Dame 01.jpg| La glèisa Nòstra Dòna .
Doulezon Église Notre-Dame 06.jpg|L'absida de la glèisa .
Doulezon Mam.jpg|Lo monument aus mòrts contra lo mur de la glèisa .


## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Las Gleisòtas e Chalauras

**Las (Ei)Gleisòtas e Chalauras** (en francés *Les Églisottes-et-Chalaures*) es una comuna francesa deu departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
Segon Ernèst Negre, lo nom ven d'oïl *église* dab lo sufixe *-otte* au plurau.

## Istòria
Entre 1806 e 1820, *Les Églisottes* annexèt *Chalaures* .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Coutras; es adara deu canton deu *Nord-Libournais* (en francés), donc deu Nòrd Libornés ( o Libornés Nòrd ?).
## Demografia

* 2013 : 2183 abitants (127 ab/km²)
### Demografia Chalaures

* Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, son las de la comuna entèira

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Escaudas

**Escaudas** (*Escaudes* en francés) qu'es ua comuna gascona de Vasadés  administrada peu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas que son *Stanzas (parrochia de ~)*, en 1273, *Descauzes (par. Sancte Marie d' ~)*, en occitan (peu nom), en 1273, *Escauzas*, en occitan, en 1274, *Escaudes*, en occitan, en 1274, *Escausas*, en occitan, en 1289, *Escausis (capellanus d' ~)*, en latin, en 1369-1370, *Escauzas*, *Escaudes*, *Escauzes*, en occitan, au sègle XIV . Escaudas seré lo resultat deu latin *squalidus*, « inculte », meilèu que deu nom germanic d'òme *Scald* (Dauzat)  o lo gascon *escauta*, sinonime de *madaisha*, a perpaus de la fòrma deu vilatge (Negre, citat per B. Boyrie-Fénié), ipotèsi pauc versemblabla. Bénédicte Boyrie-Fénié qu'es de l'idèia de Dauzat e part de **squalidas [terras]* > **scál(i)das* (reduccion de *-qu-*, sincòpa de la sillaba pòsttonica) > **scaudas* (vocalizacion de *-l-* après vocala) > *escaudas* (*e-* inicial de sosten). Las grafias *Escauzas* marcan [ð], fricatizat a l'intervocalica. Com L'Èrm, vilatge vesin, *Escaudas* qu'estó tanben una tèrra èrma, inculta (e prauba, probablament) .

## Istòria
* En 1817, Escaudas fusionè dab Capsiuts, pui tornè vir comuna en 1836 . Mentretant, la comuna s'aperava *Captieux-et-Escaudes*, donc en occitan Capsiuts e Escaudas .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Capsiuts; qu'es adara deu canton deu Sud Gironda.

## Demografia

* En 1821 e 1831, la comuna que ha partida de Capsiuts e Escaudas

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Escossan

**Escossan** o o eventualament **Escoçan** (*Escoussans* en francés) es una comuna dau Bordalés, lingüisticament gascona, situada dens lo departament de Gironda e la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Escozan*, *Scozan*, *Eschozan*, *Esquozan*, *Escocan*, *Excuchan*, *Scutatio*, *Scuciano*, *Scutian*, *Scotian*, *Scocian*, *de Excuchano*, *Escossan*, *Scossan*, entre 1095 e 1208, dau Cartulari de La Seuva, *Bernardus de Scuzan*, en 1242, *Bernardus de Scossan*, en 1273, , *Sanctus Severinus de Scossan*, au sègle XIII, *Escossain*, en 1285, *de Scossano*, en 1294, *Bernardus d'Escossan*, en 1307-1317, *Descossan*, en 1307-1317, *a cappella Scossano arch. Benaugensis*, en 1326, *cappella d'Escossano*, en 1342 e en 1361 . Lo nom vendré segon Dauzat d'un nom germanic d'òme *Scuzzeo*, emb lo sufixe germanic *-ing*, valable tanben per Escorsens, interpretat coma lo plural de *Corsinius* per Negre . Lo sufixe sembla pas estar *-ing* mès puslèu *-anum* e Jacques Boisgontier considèra que un nom germanic associat au sufixe *-anum* es improbable, valà perqué prepausa un nom d'òme galloroman (celtic per Xavier Delamarre) *Scottios*, o eventualament *Scoti(o)s* segon Bénédicte Boyrie-Fénié, se per cas las atestacions en *-z-* avèvan una realitat fonetica. *Escoçan* seré donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste *Scot(t)ios*, escrit *Scot(t)ius* en latin . La pronóncia es [eskuˈsaŋ], e la -s finala es absenta tant dens las formas ancianas que dens la forma orala.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Targon; es adara dau canton de *l'Entre-deux-Mers* (en francés), donc de l'Entre Duas Mars.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
## Nòtas
Espiet

**Espiet** (*Espiet* en francés) es una comuna occitana de Bordalés , en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Despineto*, *Espinetum*, en latin, aus sègles XI-XIII, *Spiet*, *Spineda*, *Spinet*, aus sègles XI-XIII, *Sancta-Maria-de-Spineto*, en latin, en 1339, *Espiet*
. Dauzat prepausa duas solucions, la medisha que per Espiens, « tor de gaita », dau vèrbe *espiar*, o resultat de *spinetum* . Bénédicte Boyrie-Fénié, tot coma Negre, causís la segonda solucion, damb lo sens de « ensemble de vegetaus, de boishons espinós », mot que supausa una tombada de *-n-* intervocalica (*espinet-* > *espiet-*). L'isoglòssa d'aqueth fenomèn es au sud de Garona, mes ancianament èra benlèu pus au nòrd  (cf. Moliets, Landerroat).

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Brana; es adara dau canton daus Tuquets de Dordonha.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Eyrans

**Eyrans** es una comuna gavaia de Bordalés  situada dens lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Aran (villam quae dicitur ~)*, a una data pas coneishuda, *Ariano*, *Arriano*, en 1274 (citat tanben per una auta localitat, Sent Medard d'Airans, i a donc una error d'atribucion per un o per l'aute), *Ayrans*, en occitan, 1361 .
L'origina dau nom d'Eyrans es lo nom d'òme latin *Arius* emb lo sufixe latin *-anum*, segon tots los autors . 
Maugrat l'identitat deus resultats fonetics, l'origina deu nom d'Eyrans es donc pas, coma son omonime de la banlèga bordalesa, en relacion emb de palús : lo vilatge es pus aut de 20 mètres que la ribèira bassa de Gironda, situada pus a l'oèst.
L'evolucion de la prononciacion de la prumèira sillaba, *ai-* > *ei-*, es confòrma a la fonetica girondina.
L'etimologia explica pas la finala *-s*. Maugrat qu'Eyrans es adara en zòna gavaia, es pas impossible de l'explicar coma dens la Gironda gascona. Serè un collectiu (los noms deus abitants), emb confusion posteriora emb lo nom de la localitat  : 1) *Airan, nom deu vilatge; 2) *los Airans, los abitants d'Airan; 3) a la fin, Airans ven lo nom deu vilatge.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
* Eyrans sus lo site de l'Insee

## Nòtas
Aisinas

**Aisinas** (*Eysines* en francés) es una comuna medoquina de Guiana, lingüisticament gascona, administrada pr'au departament de Gironda de la region de la Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

* La comuna d'Aisinas es aderenta au País Medòc.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Faleiràs

**Faleiràs** (*Faleyras* en francés) es una comuna bordalesa  de Guiana, lingüisticament gascona, situada dens lo departament de Gironda e la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

* Au nòrd-èst, Naujan e Postiac e Faleiràs se tòcan pas, mès se'n manca pas de gaire.
## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Falerans*, *Faleiras*, *Faleirans*, *Phaleirans*, dau sègle XI au sègle XIII, *cappella de Falayras*, en 1342, *cappella de Faleyras*, en 1361. Lo nom ven dau nom latin (nomen) *Falerius* emb lo sufixe *-anos* (donc a l'acusatiu plurau : **Falerianos [fundos]*). L'anteposicion de *-iòd* e l'amudiment aboriu de *-n-* davant *-s* finala explican l'evolucion 
. Faleiràs èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste *Falerius*. Dauzat, d'acòrd per *Falerius*, mès que probable coneishèva pas las fòrmas ancianas, pensava que lo sufixe èra *-acum* o *-acium* . La fòrma *Falayras* de 1342 es ipercorrècta : coma lo diftongue *ai-* en posicion pretonica se prononciava dejà [ɛj] o [ej], l'escriba a restablit la grafia que supausava etimologica.
* Per *Campet*, i a duas possibilitats. La prumèira es *Campèth*, format de *campus*, « camp » e dau sufixe diminutiu  *-ellus*, au plurau, donc **campelli*; lo sens seré donc « los petits camps », coma a Champeus e La Chapela de Pomiers . La segonda es *Campet*, totjorn de *campus*, mès emb lo sufixe *-ittum* (o son resultat), coma a Campet e La Molèra, emb la medisha valor diminutiva . Tot depend de la prononciacion.
 
## Istòria
* A la Revolucion, la parròpia Sent Gervasi de Faleiràs e son annèxa, Sent German de *Campet*, formèren la comuna de Faleiràs .

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Targon; es adara dau canton de *l'Entre-deux-Mers* (en francés), donc de l'Entre Duas Mars.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
## Nòtas
Hargas de Lengon

**Hargas** (en francés: *Fargues*)  es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Fargues*, en occitan, en 1242, *Fabricis (Gaillardus de ~)*, en latin, en 1281, *Ffargis*, en latin, en 1299, *Fargie*, *Farges*, *Harge*, en occitan, en 1307-1317, *Fargiis (ecclesie de ~)*, en latin, en 1326, *Fargas*, en occitan, au sègle XIV. La prononciacion es ['hargəs] . *Hargas* ven deu latin *fabrica*, que volèva dire en latin « talhèir, obrador », pui « harga, talhèir de haure »; los escribas medievaus escrivèven lo *f-* etimologic dens los mots gascons Albert Dauzat, Charles Rostaing, *Dictionnaire étymologique des Noms de Lieux en France*, Librairie Guénégaud, reedicion 1984, p. 280, a *Fabrègues*. L'evolucion es probablament : *fabrica* > **hàbrega* (3 sillabas) > **haurga* (sincòpa, que fòrça *b* a se vocalizar en *-u*); *-au-* avant *-r-* es instable e pòt donar *-a-* o *-ò-*, d'aquí lo parelh *hòrga* / *harga*). Lo plurau es generau dens los derivats de *fabrica*.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Lengon; es adara deu canton deu Sud Gironda.

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna
## Véser tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Fargas Sent Ilari

**Fargas Sent Ilari** ò **Fargas de Sent Ilari** (*Fargues-Saint-Hilaire* en francés) es una comuna bordalesa   de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Faurgiis*, en latin, au sègle XIV, *Fargas*, en 1361 . Lo mot *farga*, ací au plurau, ven dau latin *fabrica*, « obrador », pui  « harga » . La latinizacion dau sègle XIV testimònia d'una estapa de l'evolucion : *fàbrica* > **fàbrega* > **faurga* (d'aquí la varianta *fòrga*) > *farga*. Normalament, la fòrma gascona es *Hargas*. Bénédicte Boyrie-Fénié declara que la comuna es hòra de l'isoglòssa *f* > *h*, çò qu'es faus : l'Entre Duas Mars desarticula simplament *h-* (*hiu* prononciat coma *iu*, *harina* prononciat coma *arina* ; explica que la fòrma orala es ['faRgə] . Mes coma a pas trobat de locutors dens l'èst de l'Entre Duas Mars, l'un es un pauc sceptic sus la fòrma orala que cita per una partida de la Gironda pus près de Bordèu. Cèrtas, la prononciacion en francés locau es ['faRgə], mes en gascon ? Lo nom es *Hargas*, benlèu, o benlèu *Fargas*. Lo determinant Sent Ilari, qu'es pas un aute vilatge mes lo nom de la glèisa, es lo nom d'un avesque de Tolosa .

## Istòria

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra dau canton de Crion, i demorèt.

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas damb la comuna
## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Le Fieu

**Le Fieu** qu'ei ua comuna  administrada peu departament de Gironda de la region d'Aquitània.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas