Nimes

**Nimes** (en occitan ancian *Nimes* o *Nemze*; en latin d'origina cèlta *Nemausus*; en francés *Nîmes*) es una vila d'Occitània situada gaireben au limit de Lengadòc e Provença, a 35&nbsp;km de la Mar Mediterranèa.  Administrativament es restacada au departament de Gard que n'es sa capitala e a la region Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon. Aquesta vila, la mai importanta demograficament dau departament, comptava  abitants en . 

Sa fondacion durant l'Antiquitat e sa situacion sus un ais de circulacion important li permetèron d'aténher una prosperitat considerabla del temps de la dominacion romana, e la ciutat n'a servat una riquesa de monuments inegala en defòra d'aquela ostentada per cèrtas vilas d'Itàlia.

Lo gentilici es **nimesenc**, **nimesenca**.

## Geografia
Prefectura dau departement de Gard, la comuna se tròba dins l’estrecha plana dau bas-Lengadòc que s’estira entre Ròse e  Aude. A l’èst,  la separan d'Arles,  d’Ais de Provença e au sud-èst, la metropòli de Marselha es pas qu'a . Au nòrd-èst, es distanta de  d'Avinhon, de  d’Aurenja e au nòrd, Lion es a  per lo corredor rodanenc. Au nòrd-oèst Alès es a . Au sud-oèst, una distància de solament  la separa de Montpelhièr e  de Seta. Barcelona, en Espanha, es distanta de  e Gènoa, en Itàlia, de .

## Toponimia
* **Nimes** - *ΝΜΥ*; *ΝΕΜΑΥ, ΝΑΜΑΣΑΤ*; *COL[onia] NEM[ausus]*; *ΝΑΜΑΥΣΙΚΑΒΟ*; *ΝΑΜΑΥϹΑΤΙϹ*; *RES·PVBLICA·NEMAVSESIVM*; *NEMAVSENSES*; *Nemausum*; *Νέμαυσος*; *ΝΕΜΑΥϹΟϹ*; *Νεμαύσιος, Νεμαυσῖνος*; *Nemausus*; *Nemausum*; *Nemausus*; *Nemausus urbs*; *Nemausensis ecclesia* en 589; *Nemis seu Nemauso*; *Nemausa civitas* en 814; *Nemausiacus*; *Nemausus civitas* en 876; *Nemosus* en 950; *Nemausus, Gothiæ urbs* en 1084; *Nimis* en 1090; *Civitas Nemausus* en 1114; *Nemausensis moneta* en 1149; *Nemse* en 1168; *Nimes* en 1357; *Nemse, Nimez*; *Nymes* en 1386; *Nysmes* en 1426; *Nemse* en 1428; *Ecclesia Nemensis* en 1511; *Nymes* en 1568.

* Esteuzen (nom fr) - *Estelzin* en 1144; *Estezin* en 1185; *Esteuzen* en 1195; *Estauza* en 1463; *Estauzenc* en 1546; *Le devois d'Estauzen* en 1671; *Estauzens* en 1715. Luòc destruch. Mistralenc *Esteuzin* o *Esteuzen*?.

* **Puèi Cremat** - *Puech Cremat* en occitan ancian; *Podium Crematum* en latin; *Pue-Cremat* dins lo Tresaur dau Felibritge.Quartier de Nimes.

## Istòria
La ciutat de Nimes foguèt creada au sègle VI avans Jèsus Crist ; la vila vèn dau desvolopament d'un oppidum preroman, capitala dei Vòlcas arecomics, un dei grands pòbles de Gàllia.
En 120 avans JC, lei Vòlcas, a la tèsta d'un vast territòri de 24 oppida, acuelhon sens resisténcia lei Romans. La *Colonia Nemausa*, la vila galloromana es a mand de nàisser. A partir de 118 avans JC, la Via Domícia religant Itàlia a Ispània es bastida e travèrsa la ciutat.
Foguèt un periòde de prosperitat sos lei Romans: leis Arenas, l'Ostau carrat, la Torre Manha e lo Temple de Diana foguèron bastits, e mai lo Pònt de Gard a  de Nimes.

Sos l'Edat Mejana, Nimes subiguèt fortament lei guèrras. Foguèt un luòc important dei guèrras de religions entre Protestants (lòngtemps majoritaris dins la vila) e Catolics. Nimes foguèt fòrça influençada per leis idèas revolucionàrias, coneguèt la revolucion industriala au sègle XIX que li permeteguèt de se desvolopar considerablament.

## Administracion

### Divisions administrativas
#### Los cantons
Nimes se dividís en 4 cantons.
*Canton de Nimes-1
*Canton de Nimes-2
*Canton de Nimes-3
*Canton de Nimes-4

Avans 2015, Nimes se dividissiá en 7 cantons.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Espòrts
* Nimes Olimpic

## Cultura locala e patrimòni
### Luòcs e monuments

thumb|right|180px|Lo Temple de Diana

* **[[Arenas de Nimes|Leis Arenas]]**
:Bastit a la fin dau primièr sègle aprèp J-C, l’anfiteatre de Nimes, l'un dei melhors servats mondialament, mesura 133 mètres de long e 101 mètres de larg. La faciada, auta de 21 mètres, es facha de dos nivèls de 60 arcadas cadun. A l'endedins, aperaquí  espectadors podián assistir aus combats d'animaus e de gladiadors. Uèi, leis arenas, luòc de prestigi, se transforman regularament en una sala granda d'espectacle ont leis artistas franceses e d'autres païses venon far de representacions. Constituisson a mai lo còr de las *fèrias* de Nimes, que las corridas i reunisson de milierats d'espectadors. Se pòt considerar coma l'edifici d'aquesta mena melhor conservat del mond. Un programa de sauvagarda e de restauracion dau monument es a se botar en plaça.

* l**'[[Ostau Cairat]]**
:Es un temple roman exastile edificat au debut dau sègle I PER l'emperaire August que lo dediquèt a la glòria de sei dos felens : lei consols e caps militars Lucius Caesar e Caius Julius Caesar. Au fiu daus sègles, lo temple es vengut un ostau consulari, una glèisa puèi un musèu deis arts antics. Es uèi un dei temples romans lei melhors conservats au mond.

* **[[Torre Manha]]**
:Es un dei vestigis mai importants e vesedors de l'anciana encencha romana de Nimes. La Torre Manha senhoreja lei Jardins de la Fònt sus lo mont Cavalièr. De forma octogonala, aquesta torre que foguèt la mai auta e prestigiosa de l'encencha romana augusteana compreniá tres nivèls ensús d’un sosbassament. Actualament, s'elèva doncas a 32 mètres dau sòu ja que li manca lo darrièr nivèl. Quand lo temps es clar, presenta un ponch de vista ideau que permet de vistalhar lo mont Ventor, leis Aupilhas, Cevenas, lo mont Augal, lo puèg de Sant Lop e la plana de Vistre, e segur la garriga, païsatge abituau de l'environa.

* **[[Temple de Diana]]**
:Aqueste monument, que se pensava popularament qu'èra un temple e que ne sèrva encara lo nom, data dau sègle II aprèp J.C. Se tròba dins la part bassa dei Jardins de la Fònt, pro prèp de la quita font. Èra encara entièr a la mitat dau sègle XVI qu'i encabissiá una capèla. Lei religioses ne foguèron fòrabandits quand se produguèron lei guèrras de religion. Es lo solet monument servat (en part) dins l'ensems del santuari roman dedicat au culte imperiau e ai lésers a l'entorn de la fònt sagrada. Sa foncion originala exacta demòra encara parcialament desconeguda a mai se se pensa actualament qu'èra puslèu un edifici de vocacion culturala, coma per exemple una bibliotèca.

* **[[Jardins de la Fònt]]**
:Aqueste parc public se tròba dins lo centre de la vila. Son estats creats a l'entorn de la fònt de Nimes originala, la de la divinitat *Nemausus*. 

* **[[Pòrta d'August]]**
: Es una construccion romana bastida au sègle I ab. J.-C. En 1840, venguèt monument istoric.

#### Plaças
*La **[[plaça de la Salamandra (Nimes)|plaça de la Salamandra]]**

### Personalitats de Nimes
* Antòni Bigòt (1825-1897), autor prefelibrenc.
* Robèrt Lafont (1923-2009), escrivan, lingüista e teorician occitanista.
* Joan Rebolh (1796-1864), escrivan prefelibrenc.
* Loís Romieu (1829-1894), escrivan prefelibrenc.
*Jòrgi Gròs (1922-2018), escrivan occitan.

### Eraudica

## Veire tanben
Lo siti Official de Nimes (http://www.nimes.fr/)

## Liames extèrnes

## Nòtas