open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maseròlas (Charanta)

**Maseròlas** (*Mazerolles* en francés) es una comuna lemosina, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.

Segon Xavier Lansade, lo parlar de la comuna es lo lemosin.
## Geografia

### Comunas limitròfas

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
*  - *; au [[segle XVIII]] ([[mapa de Cassini|Cassini]]).
==Istòria==

Una viá anciana, gallesa e romana, d'[[Engoleime|Engolesme]] a [[Limòtges]], dicha lo *chamin daus Anglés*, montava de [[Vilonor]] e junhava la *viá Agripa* (de [[Santas]] a [[Lion]]) près de [[Mausom]]. Passava sus la cresta. Pas luenh dau Mas, a Chastelar, pres de la viá, se trobava un *exploratorium* roman, que um podiá encara veire de vestigis au segle XIX.

Au borg de Maseròlas, trobem un tumulus conic emb de larges besaus, que seriá una gleva feudala qu'auriá servit a protegir lo chasteu desaparegut pres de lo quau se trobava plaçada.

Los mai ancians registres parrofiaus remontan pas avant [[1737]].

Sos lo [[Regim Ancian]], Maseròlas fasiá partida emb las parrofias de Suaus, Cherves, Chastelar e Rauseda de la baroniá de *Manteresse, qu'apertenguet a *Étienne Chérade, comte de Montberol e de [[Marton]].

Lo territòri de la comuna comportava daus depaus superficiaus de fer a l'imatge de çò qu'um retròba dins l'èst dau departament o dins la zòna limitròfa emb lo Lemosin. Una fòrja foncionent a partir de l'energia idraulica disponibla per lo debit creat en sortida d'un raseu d'estanhs artificiaus es atestada sur lo vilatge daus *Faiards au segle XIX.

Pendent la primiera mitat dau segle XX, la comuna era desservida per la pita linha ferroviària d'interes locau, a viá metrica, daus Chamins de fer economics de las Charantas qu'anava d'Engolesme a [[Romasieras Loberc|Romasieras]] per [[Montberol]] 'pelada lo *Petit Mairat*. La gara era a 1,5&nbsp;km dau borg.

==Administracion==
===Lista daus maires===








===Intercomunalitat===

Dempuèi lo 1er de janvier de 2017, Maseròlas fai partida de la *Comunautat de comunas de Charanta Lemosina*. Avant la fusion d'intercomunalitats que fòrmen la *Charanta Lemosina*, la comuna fasiá partida de la *Comunautat de comunas de Nauta Charanta*.

==Demografia==


==Luecs e monuments==
<Gallery>
Fichièr:Mazerolles motte.JPG|thumb|left|Mòta feudala darrier l'egleisa.
Fichièr:Mazerolles eg2.JPG|thumb|left|L'interior de l'egleisa avèque sa nau laterala.
Fichièr:Mazerolles sf.JPG|thumb|La sala de las festas au *Mas*.
Fichièr:Mazerolles vue.JPG|thumb|left|Large panoramà dempuèi la rota dau *Mas''.


## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes
* Comunas de Charanta
### Liams externes

## Nòtas e referéncias
Renhac (Charanta)

**Renhac** (*Regna[t]* en grafia mistralenca; *Reignac* en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
## Geografia

### Comunas limitròfas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 


## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
* **Renhac** - *Rinac* en 1167-1188, *Riniaco* en 1302, *Riniac*, *Rinaco*, *Reginaco*.L'origina dau nom de Renhac remontariá a un nom de persona galloroman *Renius* dau gallés *Renos*, au quau es apausat lo sufixe ''-acum'', çò que correspondriá a *Reniacum*, "domeni de Renius". Segon Ernèst Negre, lo nom ven dau nom de persona gallés *Reginius* emb lo sufixe *-acos*.

## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes
* Comunas de Charanta
### Liams externes

## Nòtas e referéncias
Saint-Brice

* Saint-Brice, una comuna de Charanta
* Saint-Brice, una comuna de Mayenne
* Saint-Brice, una comuna de Marga
Sent Crestòfa

**Sent Crestòfa** o **Sent Crestòfol** (*Saint-Christophe* en francés) es una comuna lemosina, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.

Segon Xavier Lansade, lo parlar de la comuna es lo lemosin.
## Geografia

### Comunas limitròfas

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
*  - ''; au segle XVIII (Cassini).
## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat
Dempuei lo  de genier de 2017, Sent Crestòfa fa partida de la comunautat de comunas de Charanta Lemosina. Abans la fusion d'intercomunalitats que fòrman la Charanta Lemosina, la comuna fasiá partida de la comunautat de comunas de Confolentés.

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes
* Comunas de Charanta
### Liams externes

## Nòtas e referéncias
Sainte-Colombe

* Senta Colomba, una comuna de 
* Sainte-Colombe, una comuna de  
* Sainte-Colombe, una anciana comuna de l'
* Sainte-Colombe, una comuna de la
Senta Colomba

**Senta Colomba** (*Sainte-Colombe* en francés) es una anciana comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània. Lo 1er de genier de 2018, fusionada amb Sent Angeu e Sent Amanç per formar la comuna novela de Vau de Boniura.
## Geografia
Senta Colomba se tròba dins la Charanta Occitana au limite sud de Rufequés. Confronta Òrta e Tardoira.
### Comunas limitròfas


  
 


## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
*  - ''; au segle XVIII (Cassini).
## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes
* Comunas de Charanta
### Liams externes

## Nòtas e referéncias
Saint-Médard

Vejatz tanben Sent/Sant Meard/Miard/Mesard (Mezard) (evolucions de Medard)

* Saint-Médard, una comuna de 
* Saint-Médard, una comuna de la 
* Saint-Médard, una comuna de las 
* Saint-Médard, una comuna d'
* Saint-Médard, una comuna de 
* Saint-Médard-d'Aunis, una comuna de Charanta Maritima
* Saint-Médard-en-Forez, una comuna de Léger
* Saint-Médard-sur-Ille, una comuna de Ille et Vilaine
* Saint-Médard-de-Guizières, una comuna de Gironda
* Saint-Médard-d'Eyrans, una comuna de Gironda
Sent Roman

* Sent Roman, una comuna de Charanta Lemosina
* Sent Roman, una comuna de Fronsadés
* Sent Roman, una comuna de Vinhana.
Varn

**Varn** en occitan restablit (*Vars* en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
## Geografia

### Comunas limitròfas

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
* **Varn** - *Varno* en 1020-1037; *Varno* au segle XII; *Varno* en 1294; *Varnum* vers 1300.L'origina dau nom de Vars remontariá au gallés *verno-*, *verna* significant "vernhe". Queu mot gallés, passat en occitan e en vielh francés (*vergne*), balhet son nom a de nombrosas comunas en França.La comuna es estada creada *Vars* en 1793 dau nom de la parròfia.

## Istòria
Sieti de chastelaniá en 1789, emb 2 parròfias (o partidas) dependentas.

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes
* Comunas de Charanta
### Liams externes

## Nòtas e referéncias
Verrières

* Verrières, una comuna d'
* Verrières, una comuna de Charanta
* Verrières, una comuna d'Orne
* Verrières, una comuna de Vinhana
* Verrières, una comuna de
Ronhac

* Ronhac, una comuna de  (Charanta)
* Ronhac, una comuna de  (Bocas de Ròse)
* Ronhac, una comuna de la Cruesa
Abd Raboh Mansor Al-Hadi

thumb|200px|Abd Raboh Mansor Al-Hadi.
**‘Abd Rabbuh Manṣūr Hādī** (nascut en 1945 a Abian) foguèt lo president de Iemèn de 2012 a 2015.
Almochuel

**Almochuel** es una vila de la Comunautat autonòma d'Aragon e de la comarca de Camp de Belgit. A 37 abitants (2011).
Calanda

**Calanda** es una comuna de la comunautat autonòma d'Aragon. Se tròba dens la província de Teròl e la comarca deu Bas Aragon. A 4004 abitants (2011).

Calanda es lo luòc de naissença de Luis Buñuel, director e scenarista cinematografic.
Angol

**Angol** qu'ei una vila chilena. En 2002, sa populacion èra de 53 996 abitants. Sa superfícia totala es de 1 194 km².

## Ligam extèrne
* Ciutat de Angol
Calaceit

**Calaceit** (en aragonés: *Calazeit* e en espanhòl *Calaceite*) es un municipi de la Franja de Ponent, situat administrativament dins la comunitat autonòma d'Aragon. Se tròba dins la província de Teròl e la comarca de Matarranya. Comptava 1.106 abitants en 2013.
vinheta|Calaceit (Teròl-Teruel).
vinheta|Calaceit (Teròl-Teruel).
Calaceit es un municipi tradicionalament catalanofòn.

Matarranya

vinheta|Calaceit (Teròl-Teruel).
Sistèma d'escritura

Un **sistèma d'escritura** es un ensemble organizat, mai ò mens estandardizat, de signes d'escritura permetent de transcriure la paraula e leis idèas enonciadas dins una lenga parlada.
Nonasp

vinheta|Mural de Nonasp
**Nonasp** es una comuna de la Comunautat autonòma d'Aragon, e de la comarca deu Bas Aragon-Casp. A 1054 abitants.
vinheta|Nonasp
vinheta|Asociación "Circulo Recreativo y Cultural San Miguel de Nonaspe".
Rafinariá de Lavera

[thumb|right|Rafinariá de Lavera en julhèt de 2010 vista dempuei la [Mediterranèa.]]

La **rafinariá de Lavera** es una rafinariá de petròli francesa situada sus lo territòri de Lo Martegue. Dubèrta en 1933, fa partida deis installacions industrialas de la zona dau Grand Pòrt Maritim de Marselha. Equipada per produrre un ensems important de produchs, tèn una capacitat de tractament de 10,2 milions de tonas de petròli cada annada.
Mesoamerica

**Mesoamerica** es la denominacion donada per designar una region culturala de las Americas que s'estend aperaquí del centre de Mexic entrò Belize, Guatemala, lo Salvador, Honduras, Nicaragua, e Còsta Rica, e que i espeliguèron mantunas societats precolombianas abans la colonizacion espanhòla de las Americas al sègles XV e XVI.

## Referéncias
Rafinariá de petròli

Una **rafinariá de petròli** es una installacion industriala que permet de realizar un ensems d'operacions e de tractament sus lo petròli per obtenir divèrsei produchs comerciaus. Existís de rafinariá mai o mens complèxa que pòdon generalament tractar de petròlis variats.
Rafinariá de Provença

La **rafinariá de Provença** es una rafinariá de petròli situada sus lei territòris dau Martegue e de Castèunòu dau Martegue. Dubèrta en junh de 1935, faguèt partida deis installacions industrialas de la zona de l'Estanh de Bèrra e dau Grand Pòrt Maritim de Marselha. Equipada per produrre un ensems important de produchs, teniá una capacitat de tractament de 7,5 milions de tonas de petròli cada annada. Foguèt sarrada en 2016.
Logograma

Un ** logograma ** o **logograf**, es un grafèma, unitat minima d'un sistèma d'escritura, que representa sol una paraula o un morfèma. Aquò contrasta amb d'autres sistèmas coma los alfabets, los "abjad" o los sillabaris, que cada simbòl i representa en primer luòc un son o una combinason de sons.
Bauç de Bertanha

Lo **Bauç de Bertanha** es una cima situada dins lo massís de la Santa Bauma. Es lo ponch culminant dau departament dei Bocas de Ròse amb una altitud egala a  mètres. Sa cima assosta una basa radar per l'aviacion civila.
Glif

Un **glif** es un element d'escritura, la representacion grafica d'un signe tipografic, es a dire d'un caractèr. Un glif es constituit d'un o mai d'un grafèmas. Etimologicament lo mot es eissit del grèc *γλυφή* (gravadura).
Marqués de Castelldosrius

**Marquès de Castelldosrius** ei un títol nobiliari autrejat en 1690 per Carles II a Manuel d'Oms i de Santa Pau. En 1701, Felip V i higec era Grandesa dera Espanha.

## Titulars
* Manuel d'Oms i de Santa Pau (1651-1710): 1r marqués de Castelldosrius, Gran d'Espanha
* Carles de Sentmenat i de Puiggener (1771-1802): 6au marqués de Castelldosrius, Gran d'Espanha e senhor de Vallgornera, Pollestres e Vilarnau
* Carles de Sentmenat i de Riquer (1794-1856): 7au marqués de Castelldosrius, Gran d'Espanha e 23au baron de Santa Pau
* Ramon de Sentmenat i de Saenz-Ramírez (1842-1873): 8au marqués de Castelldosrius, Gran d'Espanha e 24au baron de Santa Pau
* Carles de Sentmenat i de Sentmenat: 9au. marqués de Castelldosrius, Gran d'Espanha, 2au marqués d'Orís e 25au baron de Santa Pau
* Fèlix de Sentmenat i Güell (1908-1975): 10au marqués de Castelldosrius, Gran d'Espanha, 8au marqués de Benavent, 3au marqués d'Orís e 26au baron de Santa Pau
* Carles de Sentmenat i de Urruela: 11au marqués de Castelldosrius, Gran d'Espanha e 27au baron de Santa Pau
* Santiago de Sentmenat i de Urruela: 12au marqués de Castelldosrius, Gran d'Espanha, marqués d'Orís e 28au baron de Santa Pau
* Ágatha Ruiz de la Prada (Madrid 1960): 28au marquessa de Castelldosrius, Granda d'Espanha, marquesa d'Orís e baronessa de Santa Pau

## Ligams extèrnes
* BOE
* Tièra de títols nobiliaris de Catalonha
* Hons des marquesi de Castelldosrius en Archiu Nacionau de Catalonha
Guadalajara

**Guadalajara** pòt designar :

* Guadalajara (Espanha)
* Guadalajara (Mexic)
* Guadalajara (província)
Guadalajara (Mexic)

Era vila mexicana de **Guadalajara** ei eth caplòc der estat de Jalisco e ua des concentracions poblacionaus mès grandes dera America. Damb 1,6 milions d'estatjants, ei era segona vila mès poblada der estat. Er airau metropolitan de Guadalajara s'esten pes comunes de Zapopan, Tlaquepaque, Tonalá, Tlajomulco, Zapotlanejo i Ixtlahuacán del Río, damb ua poblacion totau de 4,1 milions d'estatjants, era airau metropolitan mès poblat deth país dempús de Ciutat de Mexic.

Country1.JPG|'
GWTC1.JPG|'
Multiva1.jpg|
Tapatio tour bus.jpg|
15mpalace.JPG|
Plaza de Armas, Guadalajara, Jalisco, México.jpg|
Palacio de gobierno1.jpg|
Plazadeliberacion1.jpg|
Pedromoreno1.jpg|
FotoCH 32.JPG|
Morelos1.jpg|
Centro Histórico 20 (6-Agosto-2004).JPG|
CH2Uni.jpg|
FotoCH 17.JPG|
Escudo1.jpg|
Línea 3 del Sistema de Tren Eléctrico Urbano de Guadalajara.jpg
Los Arcos, Guadalajara.jpg

## Ligams extèrnes

* Casa dera vila de Guadalajara
* Sit oficiau dera hèira de Guadalajara
* Pagina de Guadalajara
Sant Per de Calanda

vinheta|Sant Per de Calanda
vinheta|Sant Per de Calanda
**Sant Per de Calanda** (**Samper de Calanda** en castelhan) es una comuna de la comunautat autonòma d'Aragon. Se tròba dens la província de Teròl e la comarca deu Baish Martín. A 909 abitants (2011).
Illas Escampilhadas

Las **illas Escampilhadas** (oficialament **illas Escampilhadas de l'Ocean Indian**) son d'illas escampilhadas per l'Ocean Indian que son agropadas dins un district del territòri d'otramar francés de las Tèrras Australas e Antarticas Francesas: illa Tromelin, illa Euròpa, illa Bassas da Índia, illas Gloriosas e illa Juan de Nova.

Levat Tromelin, situada al Nord-Èst de  Madagascar, las illas Escampilhadas se situan dins lo canal de Moçambic, entre Moçambic e Madagascar.

Son interés estrategic es vengut ara economic, mercé a la zona d'exclusion economica delimitada a 200 milas marins de las illas. Son revindicadas per Madagascar e, per ço qu'es de Tromelin, per Maurici.
Urreya de Gayén

vinheta|Urreya de Gayén
**Urreya de Gayén** (*Urrea de Gaén* en espanhòl) es una comuna aragonesa. Es dins la comunautat autonòma d'Aragon, la província de Teròl e la comarca deu Baish Martín. A 527 abitants (2011).
Lledó

**Lledó** es una comuna de la Franja de Ponent, situada dins la comunautat autonòma d'Aragon. Se tròba dens la província de Teròl e la comarca deu Matarranya. Comptava 168 abitants en 2011.
Saint-Philippe (Reünion)

**Saint-Philippe** es una comuna francesa d'oltramar, situada dins lo departament e l'illa de la Reünion.
.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Codo

**Codo** es una vila de la Comunautat autonòma d'Aragon e de la comarca de Camp de Belgit. Comptava 213 abitants en 2011.
 
Codo es lo luòc de naissença de Benjamín Jarnés (1888-1949), un escrivan aragonés.
Estats Generaus (França)

Leis **Estats Generaus** (var. **Estats Generals**) èran d'assembladas excepcionalas convocadas per lo rèi de França per tractar dei questions pus sensiblas deis afaires dau país coma una crisi politica grèva, generalament una guèrra o un problema diplomatic important, o coma la decision de crear o d'aplicar una ajuda militara o financiera au rèi.

Foguèron creats en 1302 per lo rèi Felip IV. Fins a 1484, existiá dos estats generaus diferents per lei regions de lenga d'oïl e aquelei de lenga d'òc. En declin a partir dau rèine de Lóis XIII e lo començament de l'absolutisme francés, aquela institucion foguèt tornarmai activada per lo rèi Lóis XVI en 1789. Son ròtle foguèt primordiau dins lo començament de la Revolucion Francesa e foguèt a l'origina de l'Assemblada Nacionala modèrna de la Republica francesa.
Albarrazín

**Albarrazín** (**Albarracín** en castelhan) es una vila de la comunautat autonòma d'Aragon. Es lo capdulh de la comarca de la Sèrra d'Albarrazín. A 1096 abitants (2011).
Jean Dubuffet

**Jean Philippe Arthur Dubuffet** (31 de julhet de 1901 a L'Havre - 12 de mai de 1985 a París) èra un pintre e escultor francés. 

## Biografia

Dubuffet nasquèt a L'Havre. E anèt a París en 1918 per estudiar la pintura a l'Acadèmia Julian, mas aprèp sièis meses daissèt l'acadèmia per estudiar d'esperel. En 1924, dobtant de la valor de l'art, cessèt de pintar e faguèt carrièra dins lo comerci de vins venent del paire. Tornèt a la pintura dins los ans 1930, mas arrestèt un còp mai, fins a 1942. 

Sa primièra mòstra individuala se faguèt en 1944. S'aprochèt del surrealisme en 1948, a aprèp a la patafisica en 1954. Influenciat pel libre de Hans Prinzhorn, *[[Artistry of the Mentally Ill]]*, Dubuffet inventèt lo terme d*'[[Art Brut]]* definissent una art produida per de non professionals que trabalhan fòra de las normas esteticas, coma las arts dels pacients mentals, presonièrs e mainats.

Faguèt la seuna colleccion d'art, inclusent d'artistas coma Aloïse Corbaz e Alfredo Pirucha. Dubuffet pretendiá crear un art liure de consideracions intellectualas, e de còps qu'i a, son òbra sembla primitiva o infantila. Fòrça dels trabalhs de Dubuffet son de realizacions d'òlis, utilizant una tela reforçada de materials coma sabla, quitran e palha, donant a son trabalh una superfícia de textura inabituala. 

A partit de 1962 produguèt una seria d'òbras que se limitava volontàriament a las colors roja, negra, blanca e blava. Fins a la fin dels ans 1960 se dediquèt sonque a la realizacion d'esculturas, produint treballs en poliestirèn, que pintava de vinilic.
Camp de Belgit

Lo **Camp de Belgit** es una comarca de la comunautat autonòma d'Aragon. Se tròba dens la província de Saragossa. A 5282 abitants (2011).

## Lista de comunas de la comarca deu Camp de Belgit
*Almochuel
*Almonecir de la Cuba
*Azuara
*Belgit
*Codo
*Fuendetodos
*Lagata
*Lecera
*Letuix
*Moneva
*Moyuela
*Plenas
*La Puebla d'Albortón
*Sant Per de Lagata
*Val Madriz
Robert Mapplethorpe

**Robert Mapplethorpe** (4 de novembre de 1946, Floral Park, Estat de Nòva York – 9 de març de 1989, Boston) èra un fotograf estasunian celèbre per sos retraches de negre e blanc fòrça estilizats, sas fotos de flors e sos nuds masculins. 
Lo caractèr crud e erotic de las òbras del mitan de sa carrièra preovoquèt de polemicas sul finançament public de l'art als Estats Unis d'America (*culture wars*).

## Biografia
Mapplethorpe nasquèt dins una familha catolica d'origina angloirlandesa. 
A la fin de sos estudis, recebèt lo *[[Bachelor of Fine Arts]]* del *[[Pratt Institute]]* de Brooklyn, a Nòva York, ont travalhèt per nombre de medias diferents.

Mapplethorpe prenguèt sa premièra fotografia pauc aprèp amb un Polaroid. 
Dins los ans 1970, s'equipèt d'un aparelh de premsa de grand format e comencèt a fotografiar los amics e las coneissenças, coma d'artistas (que Patti Smith per que realizèt la pocheta de son primièr disc, *Horses*), de compositors, d'estelas de la pornografia, e d'abituats de sex clubs underground. 
Dins los ans 1980, sas fotografias venon mai manierosas, cercant la beutat abstracha. Se concentrèt alara sus de nuds estataris feminins e masculins, de naturas mòrtas floralas, d'imatges de Lisa Lyon, una seriá remarcable per Jean-Charles de Castelbajac e de retraches oficials.

Mapplethorpe morigèt a 42 ans del sida.

## Exposition
•2010 : Los encontres d'Arles.

## Referéncias
### Bibliografia
* Patricia Morrisroe, *Robert Mapplethorpe: A Biography*, Papermac: London and New York (1995) 
* Arthur C. Danto, *Playing with the Edge: the Photographic Achievement of Robert Mapplethorpe*, University of California Press: London and Los Angeles (1996) 
* Gary Banham, *Mapplethorpe, Duchamp and the Ends of Photography*, Angelaki 7.1 (2002)
* Patti Smith, * Just Kids*, Denoël, (2010)

### Ligams extèrnes
*  Site de la ''Robert Mapplethorpe Foundation''
*  Exposicions de Robert Mapplethorpe
*  Biografia al Guggenheim Museum
Beseit

vinheta|Beseit
**Beseit** es un municipi de la comunautat autonòma d'Aragon. Se tròba dens la província de Teròl e la comarca deu Matarranya. A 608 abitants (2011).
vinheta|Beseit
Beseit es un municipi tradicionalment catalanòfon.
Fuentespalda/Fontdespatla

vinheta|Fuentespalda/Fontdespatla
vinheta|Fuentespalda/Fontdespatla
**Fuentespalda/Fontdespatla** (en espanhòl: *Fuentespalda*; cooficialament en catalan: *Fondespatla*) es una comuna de la Franja de Ponent, en Aragon.

## Referéncias
Metal de transicion

Un **metau de transicion** (o **metal de transicion**) es un element quimic que fa partida dau blòt d de la classificacion periodica deis elements e qu'es pas membres de la familha dei lantanids o deis actinids.
Armistici

Un **armistici** es una convencion politica passada entre unei govèrn per metre fin ais ostilitats entre fòrças armadas durant un conflicte armat. Sa signatura significa pas la fin oficiala de la guèrra meme se, generalament, un armistici marca la fin dei combats. Coma acòrd politic, l'armistici es diferent de la capitulacion que regarda lei responsables militars.
Lo Plaideg

**Lo Plaideg** (*Der Prozess* en alemand) es un roman de Franz Kafka de 1925.

Qu'ei hens Los 100 libres del sègle segon Le Monde: un classament de libres considerats coma los cent melhors del sègle XX.
Los Rasims de la Colèra

**Los Rasims de la Colèra** (*Grapes of Wrath* en anglés) es un roman de John Steinbeck de 1939 que recebèt per aquò lo prèmi Pulitzer. Lo libre es classat dins Los 100 libres del sègle segon Le Monde: un classament de libres considerats coma los cent melhors del sègle XX.
L'istòria se debana pendant la Granda Depression (la Granda Depression es un periòde que debuta durant lo crac de 1929 e que s'acaba per lo començament de la Segonda Guèrra Mondiala, en 1939) e lo lector seguís las aventuras d'una familha paura de bordièrs, los Joad, qu'es contrencha de daissar Oklahoma pr'amor de la secada, de las dificultats economicas e dels tresviraments dins lo monde agricòla. Alara que la situacion es gaireben desesperada, los Joad fan rota vèrs Califòrnia amb de millierats d'autres okies (abitants de l'Oklahoma), a la recerca d'una tèrra, d'un trabalh e d'un avenir.

Una adaptacion cinematografica foguèt realizada en 1940 per John Ford, amb Henry Fonda.
En cèrca deu temps perdut

***En cèrca deu temps perdut*** (var. ***En cèrca del/dau temps perdut, En cèrcha del/dau temps perdut***) (*À la recherche du temps perdu* en francés) es un roman de Marcel Proust de 1913.

Qu'ei hens Los 100 libes deu sègle segon Le Monde: un classament de libes considerats coma los cent melhors deu sègle XX.
Lo Sèxe segond

**Lo Sèxe segond** (*Le Deuxième Sexe* en francés) es ua pèca de teatre de Simone de Beauvoir de 1949.

Qu'ei hens Los 100 libres del sègle segon Le Monde: un classament de libres considerats coma los cent melhors del sègle XX.
L'Èsser e lo Nonrés

**L'Èsser e lo Nonrés** (*L'Être et le Néant* en francés) es un ensag de Jean-Paul Sartre de 1943.

Qu'ei hens Los 100 libres del sègle segon Le Monde: un classament de libres considerats coma los cent melhors del sègle XX.
L'Archipèla del Golag

**L'Archipèla del Golag** (en rus: Архипелаг ГУЛАГ, *Arkhipelag GULAG*) es un libre escrit per Aleksandr Isaievich Solzhenitzyn e publicat en 1973.
L'Archipèla del Golag tracta del sistèma carceral e de trabalh forçat mes en plaça en Union Sovietica. Escrit de 1958 a 1967 dins la clandestinitat, l'obratge se vòl pas ni una istòria del golag ni una autobiografia, mas lo pòrtaparaula de las victimas dels golags :Foguèt escrit a partir de 227 testimoniatges de prisonièrs e de l'experiéncia de l'autor. Solzhenitzyn precisa que « Lo libre conten pas ni personatges ni eveniments inventats. Òmes e luòcs i son designats amb los lors noms vertadièrs ».
Golag èra un acronim utilizat per l'administration sovietica per designar l'organisme central encargat de gerir los camps de trabalh forçats en Union Sovietica. Lo tèrme archipèla es utilizat per descriure la multiplication e l'escampilhament dels camps dins tot lo país, coneguts sonque d'aqueles condemnats a los poblar, bastir o religar.
 
Lo libre es dins Los 100 libres del sègle segon Le Monde: un classament de libres considerats coma los cent melhors del sègle XX.
La Rèirecort: jornal del 12 de junh de 1942 fins al 1èr d'agost de 1944

**La Rèirecort: jornal d'al 12 de junh de 1942 fins a l'1 d'agost de 1944** (*Het Achterhuis:  Dakboekbrieven van 12 Juni 1942 - 1 Augustus 1944* en neerlandés) es un jornal d'Anne Frank de 1947.

Qu'ei hens Los 100 libres del sègle segon Le Monde: un classament de libres considerats coma los cent melhors del sègle XX.
Lolita

**Lolita** (*Lolita* en anglés) es un roman de Vladímir Nabòkov de 1955.

Qu'ei hens Los 100 libres del sègle segon lo jornal francés *[[Le Monde]]*: un classament de libres considerats coma los cent melhors del sègle XX.
Las Torciròlas de la vit

**Las Torciròlas de la vit** (*Les Vrilles de la vigne* en francés) es Ua recuèlh de novèlas de Colette de 1908.

Qu'ei hens Los 100 libres del sègle segon Le Monde: un classament de libres considerats coma los cent melhors del sègle XX.
Corto Maltese - Una balada de la mar salada

**Corto Maltese - Una balada de la mar salada** (*Corto Maltese - Una ballata del mare salato* en italian) es un benda dessenhada de Hugo Pratt de 1967.

Qu'ei hens Los 100 libres del sègle segon Le Monde: un classament de libres considerats coma los cent melhors del sègle XX.
L'Onor perduda de Katharina Blum

**L'Onor perduda de Katharina Blum** (*Die verlorene Ehre der Katharina Blum* en alemand) es un roman de Heinrich Böll de 1974.

Qu'ei hens Los 100 libres del sègle segon Le Monde: un classament de libres considerats coma los cent melhors del sègle XX.
Sus la rota

**Sus la rota** (*On the Road* en anglés) es un ensaj de Jack Kerouac de 1957.

Qu'ei hens Los 100 libres del sègle segon Le Monde: un classament de libres considerats coma los cent melhors del sègle XX.
Lo viatge meravilhós de Nils Holgersson en per Suècia

**Lo viatge meravilhós de Nils Holgersson en per Suècia** (*Nils Holgerssons underbara resa genom Sverige* en suedés) es un roman de Selma Lagerlöf de 1906.

Qu'ei hens Los 100 libres del sègle segon Le Monde: un classament de libres considerats coma los cent melhors del sègle XX.
Lo Teatre e son doble

**Lo Teatre e son doble** (*Le Théâtre et son double* en francés) es un roman d'Antonin Artaud de 1938.

Qu'ei hens Los 100 libres del sègle segon Le Monde: un classament de libres considerats coma los cent melhors del sègle XX.
Moravagín

**Moravagín** (*Moravagine* en francés) qu'ei un roman de Blaise Cendrars de 1926.

Qu'ei hens Los 100 libres del sègle segon Le Monde: un classament de libres considerats coma los cent melhors deu sègle XX.
Romancero gitano

**Romancero gitano** (*Romancero gitano* en Espanha) es un recuèlh de poèmas de Federico García Lorca de 1928.

Qu'ei hens Los 100 libres del sègle segon Le Monde: un classament de libres considerats coma los cent melhors del sègle XX.
Lo General de l'armada mòrta

**Lo General de l'armada mòrta** (*Gjenerali i ushtrisë së vdekur * en albanés) es un roman d'Ismail Kadare de 1963.

Qu'ei hens Los 100 libres del sègle segon Le Monde: un classament de libres considerats coma los cent melhors del sègle XX.
Los Quasèrns de Malte Laurids Brigge

**Los Quasèrns de Malte Laurids Brigge** (*Die Aufzeichnungen des Malte Laurids Brigge* en alemand) es un roman de Rainer Maria Rilke de 1910.

Es dels 100 libres del sègle segon Le Monde: un classament de libres considerats coma los cent melhors del sègle XX.
Jean-Charles de Castelbajac

**Jean-Charles de Castelbajac**, nascut lo 28 de novembre de 1949 à Casablanca (Marròc), es un creator de mòde eissit d'una vielha familha nòbla de Bigòrra. 

Actualament viu a París e a Lobersan (Bigòrra).

## Biografia
### Enfança
Filh de Lòis, marqués de Castelbajac e Joana Blanca (nascuda Empereur-Bissonet), Didier Jean-Charles foguèt pensionari dels oratorians e dels fraires de Bètharram de sièis a dètz e sèt ans. Passionat d'istòria militara, son enfança est marcada per Hannibal Barca, Bertrand du Guesclin, Xaintrailles, Barbazan, Pierre Basile, Le Grand Ferré o encara Jeanne Hachette.

En 1967, encontre le dadaïsta Raoul Hausmann a Limòtges. Es tanben l'annada de sa primièra foto, de sa primièra mòto (una BMW 500) e de sa primièra vèsta, talhada dans sa cobèrta de pensionari.

### Carrièra
Jean-Charles de Castelbajac es un creator fòrça actiu dins lo domeni de constums d'escèna que collaborèt amb fòrça estelas del moment, e tanben dins d'autres domènis de la mòda, de l'industria, e artistic en general

Se pòt destacar d'entres sos collators Kenzo e Chantal Thomass, André Courrèges, Christian Ghion, Kanye West.

Aguèt coma clients: Farrah Fawcett Major (costums per las seriás de television americana *[[Charlie's Angels]]*), Annie Hall e Purdey dins *[[The Avengers]]*, Elli Medeiros, Eddy Murphy, e *[[Mrs Doubtfire]],[[Sarah Jessica Parker]] dins *Sex and the City, Madonna (lo celèbre mantèl ), lo papa Joan Pau II e vestits liturgics per  ecclesiastics, Mareva Galanter, Katy Perry

Tabalhèt pels clients industriels coma Air France, Ligne Roset, Rossignol e Le Coq Sportif, K-Way.

Partagèt d'encontras o de collaboracions artisticas amb Jean-François Bizot e Roland Topor. Creèt sas primièras raubes-quadre, pintas per Jean-Charles Blais, Robert Combas, Loulou Picasso, Ben, Annette Messager, Gérard Garouste, Arvei di Rosa, Miquel Barceló. Colaborèt amb Robert Mapplethorpe, Cindy Sherman e Peter HujarEncontrèt Keith Haring e Jean-Michel Basquiat.

En 2010, Castelbajac creèt une installacion amb l'estatua equèstra d'Enric IV del Pont-Nòu de París per celebrar lo 400 ans de la mòrt.

## Musica

La musica a un ròtle important dins le trabalh de Jean-Charles de Castelbajac. Collaborèt amb de musicians : 
* Malcolm Mac Laren
* Julien Civange
* Kanye West
* Liquid Architecture
* Curry & Coco
* Lady GaGa, per que creèt una rauba de cuèr pel clip *[[Telephone (cant)|Telephone]]*.
* King Ju de Stupeflip, per l'expausicion Gallierock.
*Jacno
*The Shoes
*French horn rebellion

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben
### Articles connèxes
* Barthélemy Dominique Jacques de Castelbajac
* Castelbajac

### Ligams externes
* site oficial
* JC de Castelbajac - IQONS
* L'Arbre de Noé
Cauna de la Clòsca

La **[[cauna]] de la Clòsca**, tanben apelada ,  o , es un jaç arqueologic situat a Sesseraç, en Menerbés, al sud de la Montanha Negra. Frequentada tre lo Paleolitic Inferior, foguèt puèi ondrada amb gravaduras a l'Aurinhacian. Indica tanben d'ocupacion al Mesolitic e a l'Edat del Bronze.

## Istoric de las recèrcas
Una partida del malhum foguèt explorada a la primièra mitat del sègle XX per Dionís Catalan.
Utriellas

**Utriellas** es una vila de la comunautat autonòma d'Aragon. Es lo capdulh administratiu de la comarca de Concas Minairas. A 3270 abitants (2011).
Aeropòrt internacional de Bordèu Merinhac

L’**Aeropòrt de Bordèu Merinhac** es un aeropòrt situat sus la comuna de Merinhac, a l'oèst de Bordèu.

## Situacion geografica
L'aeropòrt Bordèu Merinhac es situat a  a l'oèst de Bordèu.

## Istòria

## Trafec

L'aeropòrt de Bordèu Merinhac es lo seten aeropòrt en França, aprèp los aeropòrts de París, Niça, Lion, Marselha e Tolosa.

## Las infrastructuras e equipaments

## Companhiás desservidoiras de l'aeropòrt

## Ligasons
### Destinacions nacionalas regularas (2010)

### Destinacions europèas regularas (2010)

### Destinacions internacionalas regularas (2013)

## Accès a l'aeropòrt

### Transpòrts en comun
* La naveta Jet'Bus liga l'aeropòrt a l'estacion Sent-Joan totas las 45 minutas.
* La linha n° 1 dos TBC liga l'aeropòrt au centre totas las 10 o 30 minutas.

### Ligasons rotièras
* per la rocada A630, sortida 11b.

## Vejatz tanben

### Articles connèxes

### Ligams extèrnes
https://web.archive.org/web/20110226222611/http://www.bordeaux.aeroport.fr/

## Nòtas e referéncias
Carst

[thumb|400px|Exemple de paisatge carstic situat prep de [Menèrba (Lengadòc)|Menerba]]
Lo **carst** es un massís calcari dins lo quau l'aiga a trauchat un grand nombre de baumas. Daus fenomèns d'erosion de tipe carstic se manifestan tanben dins de las estructuras  (dins de las ròcas non carbonatadas).

Las estructuras carsticas constituissen aperaquí lo cinquen de la superfícia continentala de la Terra. La màger part daus carsts presentan un paisatge fòrça irregular, un malhum idrografic fondamentalament sosterranh e un sossòu trauchat de cavitats nombrosas: releus
Lajuson

**Lajuson** (*Araujuzon* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [lajyzun]. Las fòrmas ancianas que son *Araus-Jusoo* au sègle XIIIau e en 1385, *Araus-Juso* en 1487, *Araujuson* en 1546, *Araujuzon* en 1609, *Laujuzon* en 1714, *Araujuzon* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat e Rostaing, Laujuson que vien d'un radicau prelatin, aquitanic, escur *ar-* dab lo sufixe *-avum* ( ----> Araus), puish de l'occitan *juson*, « d'en baish » . 

Segon Miquèu Grosclaude, *juson*, deu latin *deorsum*, qu'a lo sens d'« en devath »; que caleré donc compréner en devath deu vilatge vesin, Araus, mès la fòrma orala qu'ei diferenta. Que i a un cas semblable : Laur Jusan (Gers); *lau* qu'a lo sens de « lana, èrm ». Grosclaude qu'imagina quand la lana se poblè, prengó lo nom deu vilatge vesin : *Laujuson* > *a Laujuson* > *Araujuson*, puish la gent qu'acceptè mau d'estar un *Araus inferior*, çò qui miè a la conservacion de *Laujuson*; lo passatge de *lau-* a *la-* qu'ei benlhèu devut a ua confusion dab l'article definit o lo mot *lar* .

Jacques Boisgontier, dens la soa recension deu *Dictionnaire toponymique des communes du Béarn* que compren pas perqué Grosclaude sostien, contra las fòrmas ancianas, l'evolucion *La(u)juson* > *a Laujuson* > *Araujuson*, meilèu que *Araujuson* > *a Laujuson* > *La(u)juson*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna
## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Araus

**Araus** (*Araux* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
Véder Lajuson.

La prononciacion qu'ei [a'raws]. Las fòrmas ancianas que son *Araus* en 1223 e 1350, *Araus-Susoo* en 1385, *Araus* en 1411, *Araus-Susson* en 1547, *Araus* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat e Rostaing, *Araus* que vien d'un radicau prelatin, aquitanic, escur *ar-* dab lo sufixe *-avum* . 
Segon Lemoine, *Araus* que vien deu gascon *arrau*/*arraus*, « canavera, lòc on i a canaveras » (segon lo diccionari de Simin Palay) .

Miquèu Grosclaude que tròba estranh lo sufixe *-avum* de Dauzat. Qu'emet la possibilitat aquera fin sia ua deformacion de *-òs*, sufixe aquitanic.
Grosclaude qu'evòca tres possibilitats, la de Lemoine, *arraus*, lo basco *arrantz*, « boishon espinós » (en supausant lo passatge de *n* a *l*, puish la vocalizacion de *l*, *aran*, « vath » e sufixe *-òs* (lo tot « basco-aquitan »). Las duas prumèras solucions que son a apartar pr'amor que caleré duas *r*. Demora *aranòs* (en supausant un reculament d'accent tonic) : *aranòs* > *araòs* > *aràòs* > *aràos* > *araus*. Mès perqué un vilatge e s'aperaré « la vath » mei qu'un aute ? Lo nom que demora escur. *Susoo* e *susson* de 1385 e 1547, adara dispareishut, qu'ei l'advèrbi de lòc (deu latin *sursum*) qui s'opausa a *juson* de Lajuson : Araus qu'ei en amont dens la vath deu Gave d'Auloron .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna
## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Aren

**Aren** (*Aren* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [a'ren] (*-n* finau prononciada clarament). Las fòrmas ancianas que son *Aren* en 1251, 1385  e 1608, *Aren* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat e Rostaing, *Aren* que vien deu latin *arenium*, de *arena*, « sable » . 

Miquèu Grosclaude qu'arrefusa l'explicacion deu Dauzat, non pas per abséncia de sable près deu Gave d'Auloron, mès pr'amor *arenium* auré miat a *Areni* (?). Que causeish lo nom latin d'òmi, atestat a l'epòca classica, *Arennius* (totun, lo resultat que seré meilèu dab *-nh*) .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Arèssi

**Arèssi** (*Aressy* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [a'rɛsi]. Las fòrmas ancianas que son *Arressa* en 1101, *Aresi* au sègle XIIau, *Arecii* en 1376, *Eressi* en 1385, *Arecii* en 1538, *Aressii* en 1546, *Aressy* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Miquèu Grosclaude que considèra las fòrmas en *-ii* son fautivas. Aquera vocala redoblada que correspón normaument a ua consonanta latenta e n'i a pas, puish que l'accent tonic ei sus l'abans-darrèra sillaba. Aquò exclutz las explicacions per *Aretinus*, *Aricinus*, etc. Grosclaude que pensa la fòrma d'origina ei probablament *Aressa*, dab barradura de *-a* finau en *-i* dens un segond temps. Ua possibilitat qu'ei l'arrasic preindoeuropèa *ar*, « pèira, ròc ». Lo sufixe *-esse* qu'ei lo medish qu'a Carressa o a Cardessa; qu'ei benlhèu la romanizacion deu sufixe locatiu basco *-etze*. Lo sens que seré de « lòc on i a ròcs », qui ei pas justificat completament per la topografia. Que damora un dobte .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Arganhon

**Arganhon** (*Argagnon* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Arganhon
La prononciacion qu'ei [arga'ɲun] (*n* pauc perceptibla). Las fòrmas ancianas que son *Arganion* au sègle XIau, *Argalhoo* en 1376, *Arguanhoo* en 1385, *Arganhoo* en 1546, *Argagnon* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Arganhon-Marcerin* lo 8 d'abriu de 1851, data de la fusion de las duas comunas .

Gerhard Rohlfs, citat per Grosclaude, qu'explica *Arganhon*, shens certitud, per lo nom latin d'òmi *Arginnus*, com per Arguiñano en Navarra .

Dauzat qu'explica *Arganhon*, tanpauc shens certitud, per lo nom latin d'òmi *Arcanius* dab lo sufixe *-onem* .

Miquèu Grosclaude qu'aima mei l'explicacion de Dauzat, « la proprietat d'Arcanius* . 

===Marcerin===
La prononciacion qu'ei [marce'ri<small>n</small>]. Las fòrmas ancianas que son *Marcerii* en 1345, *Marsserii* en 1385, *Marsery* en 1779, *Arganhon-Marcerin* lo 8 d'abriu de 1851, data de la fusion de las duas comunas (ara lo nom *Marcerin* qu'a dispareishut) , *Marsarin*  (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau).

*Marcerin* que vien deu nom latin d'òmi *Marcellus* dab lo sufixe, de valor diminutiva, *-inum* (*-ll-* intervocalica  que passa a *-r-'' en gascon)  .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Argelòs (Bearn)

**Argelòs** (*Argelos* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
Véder tanben Argelòs (Lanas).

La prononciacion qu'ei [arje'lɔs]. Las fòrmas ancianas que son *Argilos* en 1214, *Argelos* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Seguí, citat per Miqueu Grosclaude, lo nom que vien d**argelàs'', « toja », de l'arabe ''al djaulak'' .

[[Gerhard Rohlfs]], citat per [[Miquèu Grosclaude|Grosclaude]], qu'arreliga ''Argelòs'' dab ''Argailo'', cognomen atestat en Espanha e dab la ''gens Argelorum'' atestada a [[Cáceres]] .

Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] e Rostaing, Argelòs que vien deu latin ''argilla'', « argela » dab lo sufixe latin ''-osum'' . 

Segon [[Miquèu Grosclaude]], l'ipotèsi de Seguí qu'ei impossibla dens ua region qui a pas coneishut d'ocupacion araba e on i a autes mots a la plaça d**argelàs* peu medish sens. Atau com Dauzat, Grosclaude que pensa lo nom pòt voler díser « argelós ». Totun aqueth sens que supausaré [arje'lus] (sufixe qualificatiu latin *-osum*) e non pas  [arje'lɔs] (sufixe aquitanic *-ossum''). Mès que cau supausar ua confusion deus dus sufixes .

## Istòria

## Administracion
 

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Arget

**Arget** (*Arget* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. 

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [ar'jet]. Las fòrmas ancianas que son *Argiet*, en 1383, *Arzet* en 1695, *Arget* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Miquèu Grosclaude, lo nom ei pas un derivat de *argilla* (« argela »). Se la comuna èra sablosa (mès es pas atau), que poirén supausar un derivat d*'arena*, « sable », dab lo sufixe collectiu *-etum* : *arenetum* > *arenet* > *are(n)et* > *areet* > *ariet*; l'autor balha pas de solucion .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Arnós (Bearn)

**Arnós** (*Arnos* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [ar'nus]. La sola fòrma anciana, probablament erronèa, qu'ei *Arnas* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Gerhard Rohlfs, citat per Grosclaude, qu'explica *Arnos*, per lo nom gau d'òmi **Arnos*, com per los noms de tipe *Arnac* . N.B. Lo nom celtic *Arnos* qu'ei atestat 

Dauzat qu'explica *Arnos* per lo nom gau d'òmi **Arnos* dab lo sufixe aquitan *-ossum*  (que coneish lo nom per sa fòrma francesa erronèa). Atau que hè Delamarre, dab un sufixe qui ei celtic per eth (etime *Arnosson*) .

Miquèu Grosclaude que ved tres possibilitats :
* un antroponime, mès la dificultat qu'ei lo sufixe, *-ós* e pas *-òs*;
* un adjectiu occitan, pr'amor deu sufixe, mès i a pas d'adjectiu qui convenga;
* l'arrasic *arn-* que poderé estar basca, a l'exemple d*'Arnaga*, mès lo sens qu'ei desconeishut (en realitat lo nom de la villà Arnaga qu'ei ua invencion d'Edmond Rostand, a partir d'Arraga, « lòc peirós »).
En conclusion, Grosclaude que considèra lo nom com escur . 

## Istòria
Arnos èra au sègle XVIau ua annèxa de [Bomourt.

==Administracion==







==Demografia==

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

==Lòcs e monuments==

==Personalitats ligadas dab la comuna==

==Véder tanben==
* [Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Arricau e Bòrdas

**Arricau e Bòrdas** (*Arricau-Bordes* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Arricau
La prononciacion qu'ei [arri'kaw]. Las fòrmas ancianas que son *Aricau* en 1385, *Ricau* au sègle XIVau, *Arricau-Viele* en 1538, *St Jacques d'Arricau* e *St Martin d'Arricau* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Arricau-Bordes* despuish qu'apleguèn los dus vilatges .

Segon Dauzat, *Arricau* que vien probablament deu nom germanic d'òmi *Harik-Wald* . Lo diccionari de Simin Palay,  a l'article *arrìu-càu*, p. 69, que tradutz lo sens deus dus mots.

Miquèu Grosclaude qu'arrefusa l'ipotèsi germanica de Dauzat. Lo mot *arricau* qu'ei frequent dens l'onomastica bearnesa e lo sens que sembla estar lo de « canihòça, baricava, bariscomba, arrèc, arrec, arrèga ». Simin Palay qu'a rason en partida, mès lo prumèr element que sembla estar meilèu *arrec* o *arric* (medish sens que lo precedent). Lo segond element qu'ei meilèu *cau*, sinonime de « curat » e non pas *-au* (deu latin *-alem*), perqué dens lo segond cas, lo nom que seré estat **arrigau*. Lo site deu castèth d'Arricau (i a pas de borg), dens un arrèc estret e prigond, que justifica lo nom .

### Bòrdas
La prononciacion qu'ei ['bɔrdɔs]. Las fòrmas ancianas que son *Bordas* au sègle XIau, *Bordes en Vic-Bilh* en 1673, *Bordes* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Arricau-Bordes* despuish qu'apleguèn los dus vilatges .

Segon Miquèu Grosclaude, lo nom qu'ei lo plurau de l'occitan *bòrda* « las casas, los ostaus », qui vien d'un mot germanic .

## Istòria
Las comunas d'Arricau e de Bòrdas qu'eston aplegadas lo 1èr de genèr de 1869.

## Administracion

## Demografia

 
## Lòcs e monuments

Entrée_dans_Arricau-Bordes.JPG|Nocion d'aglomeracion au sègle XXI.
Arricau-Bordes_vue_2.JPG|Quauques ostaus deu borg.
Château_dArricau-Bordes_-_Fonds_Ancely_-_B315556101_A_SAINTMARTIN_012.jpg|Lo castèth en 1731, litografia de René Ancelin (1926).


## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Anoja

**Anoja** (*Anoye* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa deu Vic Vilh administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [a'nujɔ] e mei rarament [a'nuʎɔ]. Que disen : [ke sui ba'dyt a 'nujɔ] (que soi vadut a Noia); [ke de'muri a 'nujɔ] (que demori a Noja), mès [lu ky'rɛ d a'nujɔ] (lo curè d'Anoja).

Las fòrmas ancianas que son *Noja* cap a 1060, segon Marca, *Anoia* en 1131, *Noye* en 1212, segon Marca, *Noia* au sègle XIII, *Anoge* en 1372, *Noye* en 1385, *Anoya* en 1485, *Noge* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat, lo nom que vien deu gallic *ana*, « brau, maresc, modiu » e benlhèu lo sufixe « escur » *-ogia* . 

Miquèu Grosclaude qu'arrefusa l'ipotèsi celtica de Dauzat e que causeish lo latin medievau (?) *noda*/*noia*, variantas de *nauda* « brau, maresc, modiu, terren umide, hanguèr ». L'iniciau que vien probablament de l'aglomeracion de la preposicion *a* . 

NB. *nauda* qu'ei supausat viéner deu gallic.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas