Mite fondator

Lo **mite de fondacion** o **mite fondator**, es un recit etiologic explicant l'origina d'un rite o d'una ciutat.

Dempuèi l'apareisson de las primièras ciutats, entre lo milenari IV e II AbC, de Mites contan la fondacion d'unas d'aquelas. L’epopèa de Gilgamesh a Babilònia, lo mite de Romul e Rème a Roma, lo mite d'Erectèa a Atenas e lo Kalevala en Finlàndia son de mites de fondacion: d'un biais general, cada pòble a besonh de dire sas originas.

Aquel mite etiologic fai partit dels mites de las originas que son de recits legendaris dels començaments d'un pòble, d'una ciutat, de l'umanitat, de la tèrra, de la vida e de l'univèrs (cosmogonie). Se diferéncia tanben del mite de la creacion que fa referéncia a l'idèa d'un començament del mond.

## Mites antics
[right|thumb|200x200px|Naissença d'Erictonios<span></span>: [Atena recep lo recent nascut de las mans de Gaïa, Sègle V AbC, Staatliche Antikensammlungen]]
Los mites de fondacions pòdon desvelopar dos tipes de recits d'originas: autoctonics  - del grèc *auto-khthôn*, « aquel qu'es nascut de la quita tèrra » - o de las originas alloctonics - *allo-khthôn*, « aquel qu'es nascut d'una autra tèrra », vengut d'endacòm mai.

Lo primièr tipe, pro frequent dins los mites grècs antics, fa per exemple nàisser los òmes de la Tèrra tot coma lo mite atenian d'Erictonios - nascut espontaneament de la Tèrra (seguent Pindar) o d'una union entre Efèst e la Tèrra (seguent Omèr) - o encara dels Esparts (los « òmes semenats ») nascuts de la tèrra en armadura, semenats de las dents d'un dragon tuat per Cadmos.

Lo segond tipe, que se troba tanben dins los recits grècs, prepausa de recits de colonizacion o d'exòdi: venèm proprietaris d'un territòri en seguida d'un colon acompanhat d'un grop que - sus òrdre divin o d'un oracle - prenguèt lo territòri promés. Aqueles recits, sovent militaristas o guerrièr, troban sovent lor origina dins una situacion d'opression qu'obliga la partença. 

## Mites modèrnes
thumb|American progress, John Gast, 1872
Aquel tipe de recits existís tanben dins la construccion de recits de fondacion modèrnes, utilizats o bastits de sègles après los eveniments que contan. Venguèt tanben corrent de parlar de « mites fondator » per de recits d'originas mai recent: Soïssa, Estats Units d'America, França, Israèl, eca.

## Notas e referéncias




## Bibliografia
* Élise Marienstras, *Les Mythes fondateurs de la nation américaine*, Éditions Complexe, 1992
* 
* 
* Anita Shapira, *L'Imaginaire d'Israël : histoire d'une culture politique*, Calmann-Lévy, 2005
* Idith Zertal, *Israel's Holocaust and the Politics of Nationhood*, Cambridge, Cambridge University Press, 2005, ISBN 0521850967
* 

## Vejatz tanben

### Articles connèxes

#### Mites fondators
* Euròpa: Mite de las originas troianas
* França: Legenda de l'origina trioana dels Francs
* Bretanha: Legenda de l'origina troiana dels Bretons
* Roma: Fondacion de Rome
* Marselha: Mite fondator de Marselha
* Soïssa: Mites fondators de la Soïssa
* Acadia: Mites fondators de l'Acadia
* Catalònha: Legendas fondatriças de Catalònha
* Finlàndia: Kalevala
* Islàndia: Landnámabók: tradicion orala, puèi escricha dempuèi de la cinquena generacion dels colons

#### Generalitats
* Sinecisme
* Cosmogonia