La conquista de l'Oèst

***La Conquista de l'Oèst*** (*How the West was won*) es un filme american d'Henry Hathaway, John Ford e George Marshall, sortit en 1962. Ric d'un casting excepcional amassant gaireben totes los actors al vam de l'epòca, e de tres grands realizators hollywoodians especialistas del *far west*, es una vertdièra fresca istorica amb qualques fials conductors coma una canson basada sus l'aire de *[[Greensleeves]]* (renomenada *A Home in the Meadow*). 

 

## Sinòpsi
Lo filme cobrís cinquante ans de l'istòria de l'Oèst american, de 1839 fins a 1889, mejans lo destin d'una familha de pionièrs, lèu escampilhada per l'Istòria, e dins 5 episòdis successius:

### Los rius (1830)
Zebulon Prescott (Karl Malden) vòl menar sa familha cap l'Oèst seguent lo canal Erié a bòrd d'un radèl. A l'epòca, l'Oèst e la frontèra se trapan dins l'Illinois. En camin, encontran lo caçaire dels monts Linus Rawlings (James Stewart) que camina cap a l'èst fins a Pittsburgh per vendre sas pèls. Aquel e la filha de Zebulon Prescott (Carroll Baker) son atirats l'un cap a l'autre, mas Linus es pas prèt per una vida de familha.

Linus s'arrèsta a un pòste de comerci isolat dirigit per un clan de piratas de rius, dirigit per un çò dich « coronèl » Hawkins (Walter Brennan). Acompanha la bèla Dora Hawkins (Brigid Bazlen) dins una cròta per veire una pretenduda « bèsta de las caunas », mas lo daga l'esquina e lo fa tombar dins un avenc. Urosament, es sonque ferrit e capita pujar. Los esbiras d'Hawkins rauban de pèls de vibre de Rawlings e enfonzan son canoè. La familha de Prescott arriba dins aquelas entremièjas. Linus torna just a temps per la salvar tuant dos dels membres de la banda d'Hawkins. La banda d'Hawkins es tuada, e Zebulon e sa familha pregian alara per lors amnas.

Los colons contunhan caminar sul riu, mas s'enganan de braç del riu e son emportats per de raspas. Zebulon e sa femna Rebecca (Agnes Moorehead) se nogan. Linus, comprenent que pòt pas viure sens Eve, torna e l'esposa, quitament s'insista per s'establir al luòc ont los parents moriguèron.

### Las planas (1850)
La sòrre d'Eve, Lily (Debbie Reynolds) vòl tornar en vila. Es emplegada coma dançaira dins un cabaret de Saint Louis. Ganha l'atencion d'un jogaire professional Cleve Van Valen (Gregory Peck). Aprèp aver entendut qu'eretará d'un vielh admirator d'una mina d'aur en Califòrnia, e per pagar pas sos deutes a un autre jogaire (John Larch), Cleve rejonh la caravana de carriòts que Lily pren per s'anar en Califòrnia. Van Valen e lo cap de la caravana Roger Morgan (Robert Preston) la cortejan tot lo long del camin, mas escarta los dos, amb granda consternacion de sa companha de rota Agatha Clegg (Thelma Ritter) qu'es a cercar un marit.

Lily e Cleve escapan de pauc a una ataca d'indians Cheienas que faguèt fòrça victimas. Arriban a la mina, per aprene qu'èra agotada. Cleve l'abandona. Lily torna a son trabalh dins un estanquèt organizat per un camp de tendas, tot en abitant dins un carriòt. Morgan la torna trobar e li ofrís de nòu lo maridatge d'un biais pas pro romantic li prepausant de viure dins son grand ranch. Mas refusa.

Mai tard, Lily canta dins lo salon de musica d'una nau de ròda de palmas sul Sacramento. Per escasença, Cleve se trapa a bòrd. Quand entend la vòtz de Lily, quitta la taula de poquèr (e una man ganhanta) per li prepausar de l'esposar, e s'installant a San Francisco per profitar de sa creissença aviada. Accèpta.

### La guèrra de Secession (1861-1865)
Dins l'èst, Eve recep de nòvas de sa sòrra Lily. Linus, lo marit d'Eve, aviá rejonh l'armada de l'Union coma capitani e participa a la Guèrra de Secession. Malgrat son desir, lor filh Zeb junior (George Peppard) s'engatja en cèrca de glòria e per escapar a l'agricultura. Lo caporal Peterson (Andy Devine) lor assegura que lo conflicte durerá pas longtemps.

La sangosa Batalha de Shiloh (6 d'abril de 1862) mòstra que la guèrra es pas cossí pas l'avián imaginat. Linus es tuat. Zeb encontra un soldat confederat descotatjat (Russ Tamblyn) que vòl desertar.

Per azard, surprenon una conversacion entre los generals Ulysses S. Grant, (Harry Morgan) e William Tecumseh Sherman (John Wayne). Lo sudista se rend compte qu'a l'escasença de desbarrassar lo Sud dels dos mai grands enemics e lor tira dessús en van. Zeb lo daga e rejonh l'armada.

Un còp la guèrra acabada, Zeb torna a çò del, per aprene que sa maire moriguèt de langui aprèp la mòrt de son marit. Dona sa part de la bòria familhala a son fraire, que será melhor bordièr e part cercar una vida amb mai d'interés.

### Lo camin de fèrre (1868)
Aprèp los corsièrs audacioses del Pony Express transportant de lettras e lo telegraphe transcontinental a la fin dels ans 1860, doas companhiás de camin de fèrre son engatjadas dins una competicion feròça: lo Central Pacific Railroad e l'Union Pacific Railroad. Per cada quilomètre de viá pausada, las companhiás recebian gratuitament de tèrras.

Zeb vengut lòctenant dins la cavaleriá americana, ensag de mantenir la patz amb los Indians amb l'ajuda d'un caiçaire de bisonts Stuart Jethro (Henry Fonda), un vielh amic de Linus. Lo patron despietadós del camin de fèrre Mike King (Richard Widmark) viola un tractat per traversar lo territòri indian. Per se venjar, los indians Arapaho ripòstan lançant un tropèl de bisonts dins lo camp dels obrièrs del camin de fèrre, tuant fòrça femnas e enfants. Desgostat, Zeb demissiona, torna trobar Stuart Jethro, puèi contunha cap a l'Arizona.

### Los foraleis (1880)
A San Francisco, Lily venguda veusa e plan vièlha, enquanta lo mòbles e objèctes personals per remborsar los deutes creadas amb Cleve dins lors afars. Ditz que ganhèt e perdèt de fortunas e qu'encara poiriá o far s'èra jova. Part en Arizona, e demanda a Zeb e sa familha de gerir lo rèste de sos afars, es a dire un ranch.

Zeb (ara sherif), sa femna Julie (Carolyn Jones) e lors enfants retròban Lily a la gara de Gold City. Mas Zeb i encontra tanben un vielh enemic, Charlie Gant (Eli Wallach), que tuèt lo fraire dins una fusilhada. Alara que Gant fa de menaças veladas contre Zeb e sa familha, Zeb se torna cap a son amic e sherif de Gold City, Lou Ramsey (Lee J. Cobb), mas Gant es pas cercat dins aquel districte, e Ramsey doncas pòt pas far grand causa.

Zeb decida d'agir d'esperel. Sopçona Gant de preparar lo raube d'un important cargament d'aur transportat per un tren. Monta a bòrd amb Ramsey un pauc reticent e organiza una emboscada contra Gant e sa banda que s'aucèron a bòrd du tren. En pujada, destela los vagons que tornan enrè e acaban per desralhar, tuant Gant e sa banda entièra (qu'un dels membre es jogat per Harry Dean Stanton). Fin finala, Lily e la familha Rawlings contunhan fins a çò d'eles.

Un cort epilòg mòstra Los Angeles e San Francisco al començament dels ans 1960, que lo celèbre escambiador autorotièr de quatre nivèls e lo Golden Gate Bridge per mostrar la creissença de l'Oèst american en 80 ans.

## Ficha tecnica
* Títol original: *How the West Was Won*
* País d'origina: 
* An: 1962
* Realizacion: Henry Hathaway, John Ford e George Marshall. Richard Thorpe
* Scenari: James R. Webb e John Gay
* Productor: Bernard Smith
* Societat de produccion: MGM e Cinerama Productions Corp.
* Societat de distribucion: MGM
* Director de produccion: Thomas Conroy
* Direccion artistica: George W. Davis, William Ferrari e Addison Hehr
* Musica: Alfred Newman
* Fotografia: William H. Daniels, Milton R. Krasner, Charles Lang Jr. e Joseph LaShelle
* Montatge: Harold F. Kress
* Decors: Henry Grace, Don Greenwood Jr. e Jack Mills
* Costumes: Walter Plunkett e Ron Talsky
* Maquilhatge: Sydney Guilaroff et William Tuttle 
* Lenga: anglés, arapaho
* Format: Color Technicolor - 2,89:1 - 35mm - 4-Track Stereo (35 mm prints) - Cinerama 7-Track (Westrex Recording System) e 70mm.
* Genre: Western, Aventura, Drama
* Durada: 155 minutas. (162 minutas dins sa version integrala)
* Budgèt : 
**
* Recèpta : 
**  
** Mondial: 

## Distribucion
* James Stewart: Linus Rawlings
* John Wayne: Lo general William Tecumseh Sherman
* Henry Fonda: Jethro Stuart
* Gregory Peck: Cleve Van Valen
* George Peppard: Zeb Rawlings
* Debbie Reynolds: Lilith 'Lily' Prescott
* Richard Widmark: Mike Jing
* Carroll Baker: Eve Prescott Rawlings
* Karl Malden: Zebulon Prescott
* Robert Preston: Roger Morgan
* Lee J. Cobb: Lo marshall Lou Ramsey
* Carolyn Jones: Julie Rawlings
* Eli Wallach: Charlie Gant
* Walter Brennan: Lo coronèl Jeb Hawkins
* David Brian: L'avocat de Lilith
* Andy Devine: Lo caporal Peterson
* Raymond Massey: Abraham Lincoln
* Agnes Moorehead: Rebecca Prescott
* Harry Morgan: Lo general Grant
* Thelma Ritter: Agatha Clegg
* Mickey Shaughnessy: Lo deputat Slover
* Russ Tamblyn: Lo desertor confederat
* Spencer Tracy: Lo narrator
E, d'entre los actors non-creditats:
* Rodolfo Acosta: Un òme de Gant
* Willis Bouchey: Un cirurgian
* Jay C. Flippen: Huggins
* James Griffith: Un jogaire de poquèr amb Cleve
* Jack Lambert: Un òme de Gant
* Harry Dean Stanton: Un òme de Gant
* Lee Van Cleef: Un pirata sul riu

## Notas e referéncias