open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Blaia (Blaiés)

**Blaia** (*Blaye* en francés) es una comuna gavaia de Bordalés  situada dens lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània. La vila es situada sus l'estuari de Gironda.

*Es la vila on vadut en 1113 lo famós trobador Jaufre Rudèl, que'n fut lo senhor.
*La vila es tanben coneishuda entà son vin (Vinhau de Blaia, premèira còsta de Blaia).
*La ciutadèla de Blaia que fut bastida per Vauban entre 1685 e 1689. 

Vila frontèira entre Occitania e França, Blaia n'es pas mèi anuit de lenga occitana mes de lenga d'oil. Es estada totun de lenga occitana dincas ad una data mau coneishuda, mes probable relativament recenta (sègles XVIII-XIX). Sa toponimia es tipicament gascona. Hèi çà que là partida de l'arrèir-parçan occitan.

thumb|left|300px|Vista de Blaia presa de la ciutadèla

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Blavia* au sègle IV (Ausòni), *Blabia* au començament dau sègle V, *Blavia* au sègle XI o XII, *Raimundus de Blavia* en 1192, *Gyrardo de Bleyve* en 1231, *Gerardus de Blavia* en 1242, *Sancti Romani de Blavia* en 1263, *Blavia* en 1294, *Sancti Salvatoris de Blavia* en 1326, *Sancti Romani de Blavia* en 1326, *apud Blaviam* en 1360 . 
Segon Dauzat, *Blaia* ven dau nom gallic d'òme **Blavus*, (dau gallic *blavos*, « jaune »), latinizat en **Blavius* . 
Segon Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, *Blaia* ven dau nom « romanic » de persona *Balabius*, tractat coma **Blabius*, emb *-a*. J. Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, causís la solucion de Dauzat. Bénédicte Boyrie-Fénié assegura que *Blaia* contunha *Blavia* . 
Xavier Delamarre hornís l'etime *Blāuiā*, « las proprietats de Blāvos » [(derivacion neutra plurala en *-ā*)], shens donar de traduccion au nom d'òme .
### Sainte-Luce
*Sainte-Luce* representa lo nom latin *Lucia*, portat per una verge e martira de Siracusa .

## Istòria
En 1817, l'importanta comuna e probabla anciana parròpia de Sainte-Luce, situada a la sortida de la vila au sud-èst, estut incorporada a Blaia, d'aquí lo nom oficiau de *Blaye-et-Sainte-Luce*; en 1861, la comuna tornèt au nom tradicionau de *Blaye* .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².
### Sainte-Luce
1793 : 716 abitants; 1800 : 659, 1806 : 722 .

## Lòcs e monuments
*Ciutadèla de Blaia

## Personalitats ligadas emb la comuna
* Jaufré Rudèl (trobador).

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
* Blaia sus lo site de l'Insee

## Nòtas
Dacs

**Dacs** o **d'Acs** (*Dax* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa, situada hens lo departament de las Lanas e la region de la Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Que hèi partida de la region istorica de Gasconha. Qu'estó lo sièti d'un vescomtat e d'ua senescaucia segondària dependenta de la Senescaucia Principau de las Lanas.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [daks]. Las fòrmas ancianas que son *Aquae Tarbellicae*, en latin, au sègle IV, *Aquis Tarbellicis*, en latin, au sègle IV, *civitas Aquensium*, en latin, cap a 400, *episcopus Aquensis*, en latin, shens data, *Aquis*, en latin, au sègle VI, *Sancta Maria de Ax*, *Sanctus Vincentius de Ax*, *Aquae*, *Aquensis*, *Aquis*, en latin, aus sègles XI-XII, *le prebostat d'Ax*, en 1276, *Akes*, en 1294, *Dax* (mapas de 1630, 1638, deu sègle XVII, shens data, de 1651), *Acqs* e *Ax* (abans la Revolucion), *Dax eaux* (mapa de 1714), *Dax* (mapa de 1733) .

Albèrt Dauzat qu'explica la capitala deus Tarbèls a aigas termalas coneishudas tanlèu l'epòca d'August, designadas peu nom; *Dacs* vien deu latin *aqua*  « aiga », a l'ablatiu locatiu plurau *aquis*.

Negre e Astor, citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explican Dacs vien deu latin *aquis*, ablatiu-locatiu plurau de *aqua* « a las aigas »; lo *d* qu'ei aglutinat .

Bénédicte Boyrie-Fénié qu'ei en acòrd dab las explicacions precedentas e que precisa Dacs qu'ei *Akiz(e)* en basco, fòrma qui a pas gaire cambiat despuish l'Antiquitat.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Espòrt
vinheta|US Dacs ''(en roge)'' contra RC Massy.
*US Dacs

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna
* Pierre Albaladejo
* Eric Rei Bèthvéder, qui vadó a Dacs en 1966, qu'ei un escrivan gascon de lenga occitana.

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Marmanda

**Marmanda** (*Marmande* en francés) es una comuna agenesa  situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Lo gentilici es **marmandés -esa**.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
La prononciacion es [mar'mandə]. Las fòrmas ancianas son *Arnaldus de Maremaunde* en 1242, *Maremaude*, *Marmanda*, *Miremanda*, *Miremaunda* en 1242-1255, *Miremon*, *Miremunt*, *Miremunde*, *Myremaunde*, *Mirmauda* en 1242-1255, *Myremande* en 1242, *Mirmanda* en 1254, *Marmanda* en 1254, *Mirmande* en 1283, *Marmande* en 1289, *Marmanda*, *Marmandia*, *Marmann*, *Marmaun*, *Marmaund*, *Maremand*, en 1307-1317, *Marmandum*, en latin, en 1307-1317, *eccl. de Marmanda* en 1316, *prior de Marmanda* en 1326, *capella de Marmanda* en 1326, *Mermande* en 1467, *eccl. B. M. de Marmande cum suis annexis* en 1501, *prior de Marmande, rector ejusdem et de Greno* en 1520 (Lista de Valeri).

Segon Dauzat e Rostaing, « l'ancian francés » (sic) *mirmande* a lo sens de « vila, ostau fortificat ». Ernèst Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, i vei lo nom germanic d'òme *Mirmanda*. Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, constata que *Marmanda* es près semanticament de *miranda* e a probablament lo sens de « vila fortificada ». Marmanda èra una bastida, una vila nava de Ricard Còr de Leon, fondada en 1186; èra tanben un lòc de peatge important. 

Bénédicte Boyrie-Fénié accèpta l'explicacion de Dauzat e d'Astor. Lo site d'origina, Sent Pèir de Granon (senhalat dens la lista de Valeri), èra *Garonensis portus*, « pòrt de Garòna »; èra bastit sus los vestigis d'una *villa* galloromana e d'una necropòli de la Hauta Edat Mejana.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vilanuèva d'Òut

**Vilanuèva d'Òut** (*Villeneuve-sur-Lot* en francés) es una comuna agenesa de Guiana, en Aut Agenés, administrada pel departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## [[Eraldica]]
L'escut de Vilanuèva d'Òlt se blasona atal : *del camp d'azur al pont d'argent de cinc arcas e de tres tors, las tors de dèxtre e de senèstre portant caduna una floralís d'aur*.

## Geografia
Vilanuèva d'Òut es una bastida situada en Agenés.
 
 

## Toponimia
La prononciacion es [,bilɔ'nɛβɔ 'dɔw]. Las fòrmas ancianas son : *Villanova*, en latin, en 1271, *Ville Nove* en 1289, *Villanova in Agennesio, super flumen Olti*, en latin, en 1307-1317, * Vila Nova Dagenes* en 1406, *r. Sancti Stephani Villenove* en 1520, *Villeneuve l'Agenois* (mapa del sègle XVII).

Segon Dauzat e Rostaing, una *vilanuèva* es una aglomeracion novèla fondada a l'Edat Mejana per un senhor o una comunautat religiosa, mes sense que las franquesas autrejadas a las vilafrancas sián precisadas.

Astor, citat per B. Boyrie-Fénié, precisa qu'una *vilanuèva* es un borg nuèu bastit en un sol còp, de las carrièras sovent rectilinèas, creat del mièg del sègle X d'aquí aus sègles XIII-XIV

Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, *Vilanuèva d'Òut* es una bastida creada per Anfós de Peitieus en 1263. Abans la revolucion, lo nom francés èra *Villeneuve-d'Agen* o *Villeneuve-d'Agenais*, après simplament *Villeneuve*, puèi *Villeneuve-sur-Lot* en 1875.

## Istòria
Una abadia benedictina foguèt fondada sul site de Vilanuèva, e a son entorn un pichon vilatge de menestrals; la vila, pr'aquò, foguèt fondada coma una bastida per Anfós de Peitieus en seguent lo plan ortogonal utilizat per las bastidas (dab l'originalitat de traucar lo riu d'Òlt. 

Sa posicion estrategica que li faguèt jogar un ròtle dins la Guèrra de Cent Ans, puèi la reina Margarida de França capitèt pas a la prene e fin finala, la vila se trobèt dins lo camp dels perdents de la Fronda contre lo cardinal Mazarin e atal perdèt sas muralhas e sos valats.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

## Embessonatges
* , Ávila.
* , Bouaké.
* , Neustadt bei Coburg.
* , San Donà di Piave.
* Escòcia, Troon.

## Personalitats ligadas ambe la comuna
* Ousmane Dieng, nascut a Vilanuèva, basquetbolaire, campion de l'NBA en 2025.
* Quitament nascuda còsta París (a Melun, Sèina e Marna), la cantaira francesa (de soca argeriana) Chimène Badi a passat son enfança a Vilanuèva. 

## Espòrt

* Vilanuèva XIII 

## Veire tanben
* Abeille
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Miranda (Gers)

**Miranda** (*Mirande* en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Miranda* qu'es un mot qui se tròba en latin dab lo sens de « estonant, espectaclós », puish que prengó en occitan lo sens de « tor de gaita »  (en relacion dab lo vèrbe *mirar*). 
L'evolucion normala en gascon de *miranda* qu'es *mirana*, presenta dens lo departament. Segon Negre, lo senescau de Tolosa Eustache de Beaumarchais que fondè la vila en pariatge e que'u balhè lo nom de *Miranda* en Espanha (Miranda de Ebro).

### Artiga(s)
Que s'ageish d'un mot prelatin, probablament aquitanic, **artica*, qui a lo sens de « bosiga »  o de « rompuda, desbosigatge, eissartatge » .

### Maseretas
Lo nom *Maseretas* a pas lo sens d'un *Masèras*, qu'es lo diminutiu d'un *Masèra(s)*, benlèu La Masera, a un desenat de km.

### Valenteas (nom supausat)
Lo nom qu'es benlèu equivalent a Valentina (Nauta Garona), mès dab amudiment regular de *-n-* intervocalica. S'es atau, que ven d'un nom latin d'òme *Valens*, *Valentis*, dab lo sufixe *-ina* . Valenteas qu'èra benlèu ua anciana grana proprietat antica qui avèva per mèste *Valens*. Mès quina es la prononciacion exacta e que son las fòrmas ancianas ? 

## Istòria
* En 1841, qu'annexèn *Artigne*, *Mazerettes* e *Valantés* (noms francés) a Miranda. La mapa de Cassini que muisha meilèu *Artigue*, au nòrd-èst, *Mazeretes*, au sud-èst e *Valentées* . Los noms occitans que son probablament *Artiga*, *Maseretas* e, dambe un dobte, *Valenteas*.

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Miranda (caplòc); qu'es adara deu canton Miranda-Astarac (burèu centralizator).

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

### Demografia Artiga(s)

* Lo n° INSEE qu'es estat cambiat per rasons practicas.

### Demografia Maseretas

* Lo n° INSEE qu'es estat cambiat per rasons practicas.

### Demografia Valenteas (nom supausat)

* Lo n° INSEE qu'es estat cambiat per rasons practicas.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Miranda suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Argelèrs de Gasòst

**Argelèrs de Gasòst** (*Argelès-Gazost* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, dens eth estrema de Salas, sosprefectura, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
### Argelèrs
Era prononciacion qu'ei [aryé'lès] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Argelers* en 1285, *de Arzileriis*, en latin, en 1292, *Argelees* en 1313, *Argeles* en 1429, *Argellés en Lavedan* en 1753, *Argellez * (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

*Argelèrs* que ven deth gascon *argelèrs*, deth latin *argilla*, « argela », dab eth sufixe *-arium*, ath plurau : « terrens argelós ». Eth determinant *[[Gasòst]]* qu'ei eth nom d'ua comuna.
### Viusac
Era prononciacion qu'ei [biou'zak] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Biuzac*, *Biusag* cap a 1050-1070, *Arnaldo Willelmo de Bilsag*, en latin e gascon, cap a 1075 e 1083, *Biusac*, ath sègle XIIe o XIII, *Bieusag* en 1285, *Galhardus de Biosaco*, en latin, en 1300, *De Biuzaco*, en latin, en 1313, *De Biusaco* en latin, en 1342, *Biusac* en 1429, *Vieusac* en 1790.

Per Dauzat e Rostaing, a prepaus de Viuça, lo nom que vien deth nom latin d'òmi ** Villicius*, derivat de *Villius*. R. Aymard (a prepaus de Viusac) qu'accèpta l'ipotèsi de Dauzat e Rostaing.

Segon Miquèu Grosclaude, **Villicius* es inatestat, mes *Villius* e eth *villicus*, « intendent  d'ua *villa* » que son plan coneishuts. *Viusac* que ven deth nom latin d'òmi ** Villicius*, dab eth sufixe *-acum*. Véder tanben Viudòs.

## Istòria
* En 1824, Viusac qu'estó annexat a Argelèrs.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km². 

### Demografia Viusac
* 1793 : 289 abitants
* 1800 : 270 abitants
* 1806 : 293 abitants
* 1821 : 332 abitants

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Condòm

**Condòm** (; en francés: *Condom*) es una comuna occitana de Gasconha.

## Geografia

Situada suus Baïsa, entremiei Armanhac e Agenés, Condòm qu'es la vila principala de la Tenarèsa o Condomés.


[{  "type": "ExternalData",  "service": "geoline",  "ids": "Q209802",  "properties": {  "fill": "#fc3",  "stroke": "#ff1010"  }},
{  "type": "ExternalData",  "service": "geopoint",  "ids": "Q209802",  "properties": {  "fill": "#ff0",  "stroke": "#ff0000", "marker-color": "ff1111", "title": "Condòm" }},
{  "type": "ExternalData",  "service": "geopoint",  "ids": "Q109576199",  "properties": {  "fill": "#ff0",  "stroke": "#ff0000", "marker-color": "ff9911", "title": "Lialòras" }}]


## Toponimia
Lo nom qu'es atestat *Condomum* en 615 [dobtós], *Sancti Petri de Condom* en 961, *Condomus*, *Condomium* au sègle XI.
Segon Dauzat, *Condòm* que vengueré deu nom gallic d'òme *Condus*, dab lo gallic *magos* « camp, mercat ». Segon Negre, *Condòm* que veng deu gallic *condate* « juntèr (confluéncia) » e *ó-magos*, per un sens de « mercat deu juntèr »; lo nom que passèc probablament per **cond(a)dom-* : la preséncia de dus *-dd-* qu'explica la conservacion de *-nd-* en gascon (Negre) .
Segon Delamarre, *condate-magos* qu'es « lo mercat au juntèr »; *condate* qu'es l'aplec de duas aigas, de dus flumes e *magos* qu'es lo mercat liure, per oposicion au *duron*, lo mercat barrat (cf. alemand *Tür* « pòrta »), conta-rotlat e taxat au benefici deu senhor, a l'epòca de l'independéncia de las Gàllias .

## Istòria

## Administracion

|-
|colspan="5" align="center" bgcolor="#f3fff3"|

### Embessonatges
*  - :de:Grünberg (Hessen) 
* 

### Personatges ligats damb la comuna
* Scipion Dupleix, istorian, nascut en 1569.
* Jacques Bénigne Bossuet, evesque de Condòm de 1669 à 1671.
* Jean-Charles Persil (1785-1870), òme politic.
* Narcisse-Achille de Salvandy 
* Joseph Noulens (1828-1898), escrivan.
* Louis Robach (1871-1959)
* Alphonse Dupront, istorian .
* Louis-François Dubosc, députat .
* Yves Navarre, escrivan

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monunents

## Véser tanben
* Lista deus evesques de Condòm

## Ligams extèrnes
* Condòm suu site de l'Insee

* Mairie de Condòm
* Office de tourisme
* Photos de Condòm

## Nòtas e referéncias
Flandra (region istorica)

**Flandra** o **Flandes** (en neerlandés: *Vlaanderen*; en francés: *Flandres*) es lo nom d'una region que, a l'Edat Mejana, cobrissiá una part del nòrd de França (la region del riu d'Escalda), lo nòrd‑oèst de Belgica e l'extremitat sud‑oèst dels Païses Basses (la Flandra zelandesa; en neerlandés, *Zeeuws-Vlaanderen*).

Pus ancianament, e abans la regionalizacion de Belgica, lo mot de *Flandra* correspondiá al territòri de las províncias bèlgas de Flandra Occidentala e de Flandra Orientala e tanben a la region vesina de Westhoek en França a l'entorn de Dunquèrca. Correspond uèi a una de las tres regions de l'estat federal de Belgica.

## Geografia
Flandra forma una planura que s'estira d'oèst en èst e compren divèrsas regions, del nòrd‑oèst al sud‑èst: a l’òrle de la mar del Nòrd, la region costièra amb la plaja e las dunas; la region dels polders, d'una largor de 10&nbsp;km a 15&nbsp;km, amb doas sosregions, lo Veurne Ambacht, o Mestier de Fuernas, dinc lo bacin d’Yser, e los polders de la bassa Escalda; la Flandra interiora, amb sas doas compausantas, la Flandra sablosa – que compren lo país de Turhout, lo país d'Eeklo e lo país de Waes – puèi la Flandra sablolimonosa, al sud, amb las còlas flamencas (156 m al mont Kemmel) e las còlas de Renaix o Ardenas flamencas (141&nbsp;m al mont de l'Enclus e 157&nbsp;m al Pottelberg). 

## Istòria
Lo comtat de Flandra remonta a l'epòca carolingiana. Lo Tractat de Verdun (843) lo placèt en Lotaríngia, puèi passèt a la Frància Occidentala per lo Tractat de Meersen (870). 
S’espandiguèt vèrs lo nòrd de França d’en primièr (Lilla, Arràs), puèi vers l'Empèri (Flandra imperiala), de l’auta man d'Escalda, gràcias als comtes que se seguèron de paire en filh de 862 a 1119 (de Baudoïn I a Baudoïn VII) e arribèt a cima de sa poténcia al sègle XII, sota los règnes de Teiric e Felip d'Alsàcia. 

Vassal del rei de França, lo comte de Flandra patís puèi la politica centralizaira de son senhor capecian. Annexada per Felip lo Bèl, Flandra se revòlta (Matinas brugesas) e umília la cavalariá francesa a la batalha dels Esperons d'Aur (1302). A la mòrt del comte Loís de Mala (1384), escai a son gendre, lo duc de Borgonha Felip l’Ardit. 
Província dels Païses Basses espanhòls, puèi austrians, Flandra pèrd Artés al Tractat dels Pirenèus (1659), Lilla e Doai (Flandra francesa) al Tractat d'Ais d'Alemanha (1668), e se vei quitar, puèi restituir, divèrsas vilas flamencas. 
França, sota la Revolucion, devesís son territòri en dos departaments : lo de Lys e lo d'Escalda, que devendràn las províncias de Flandra Occidentala e de Flandra Orientala.
Grisons

Los **Grisons** (en alemand: *Graubünden;* en romanch: *Grischun*; en italian: *Grigioni*) son un canton de Soïssa, situat dins l'èst del país. La capitala del canton es Coira.
La presidenta per l'annada 2012 es Barbara Janom Steiner.
## Geografia

A l'extrèm èst del país, a la confinha amb Liechtenstein, Àustria e Itàlia, lo canton dels Grisons es lo mai vast de Soïssa. Sa densitat es pasmens plan bassa, a causa del relèu fòrça accidentat, fach d’una ret complèxa de massisses e de vals, qu’a valgut al canton l’escais de « País de las Cent Cinquanta Vals ».

La region es sonque aupenca, situada a l’interseccion dels bacins idrografics vèrs la mar Mediterranèa per los afluents de Pò, vèrs la mar Negra per los de Danubi, e vèrs la mar del Nòrd, per Ren.

Las estacions d'espòrts d'ivèrn principalas son Davos, Arosa, San Murezzan (Sankt Moritz) e los vilatges de la valada d’Engadina.

## Lengas
Las lengas dels Grisons son:
* l'alemand, plan majoritari al nòrd e al centre
* lo romanch dins una zona mediana que va de l'oèst a l'èst
* l'italian (nòrd-italian, lombard) dins qualques comunas de l'extrèm sud.
La revision de l'article constitucional federal subre las lengas en favor d'una melhora reconeissença del quadrilingüisme, aprovada a 76% per la votacion populara del 10 de març de 1996, vai en direccion d'una salvagarda e d'una promocion dal romanch. Despuèi aquela data la populacion romancha pòt utilizar sa pròpria lenga dins sos contactes amb la Confederacion.

## Istòria

Als tempses medievals, los senhors s'agropèron en ligas defensivas: la Liga Grisa en Oberland, la Liga de l’Ostal Dieu dins lo sud-èst e la Liga de las Dètz Juridiccions a l’èst de Coira. En 1512, aquelas ligas, aligadas entre elas e amb la Confederacion Elvetica despuèi la fin del sègle XV, prenguèron Valtelina e los païses de Chiavenna e de Bormio, que Bonaparte prenguèt puèi quitèt en 1797.
Tarba

**Tarba** (*Tarbes* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Autes vilatges e quartièrs : La Seda, Carrèra Lonca, lo Borg Vielh, lo Mauborguet, lo Borg Nau, Martiac, Matalop, lo Borg Crabèr, Bastilhac, Conhac, L' Aubadera, L'Aumeta, lo Marcadiu, lo Pradèu, la Sendèra, la Planeta.

## Toponimia
La prononciacion qu'ei ['tarbo] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *Civitas Turba ubi castrum Bogorra*, en latin, enter 386 e 450 (*Noticia Provinciarum*), *Gurba*/*Tussa*/*Tursæ*, en latin (*Noticia Provinciarum*), *Beorretanæ Urbis... apud Talvam vicum hujus territorii*, en latin, cap a 580, Gregòri de Tors, *De gloria confessorum*, *Bigorritanæ civitas* en 506 (Concili d'Agde), *Consilio Pontii Tarbensis episcopi*, en latin, en 1080, *Tharba* en 1171, *Tarvia* en 1175, *Tarbe* en 1214, *Tarba*, au sègle XII, *apud Tarviam*, en latin, en 1292, *apud Tarbiam*, en latin, en 1300, *la cede de Tarbe* en 1313, *de Taruia* en 1313, *In Sede Tarviensis, Archipresbiter Sedis Tarbiae*, en latin, en 1342, *Tarba* en 1429 e 1541, *Tarbe* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Tarba* qu'ei un nom escur, probablament d'origina aquitana.

Segon Negre, lo preceltic *Tarba* qu'ei d'origina e de sens mausegurs.

Segon Miquèu Grosclaude, la prumèra fòrma qu'estó sovent discutida : caleré corregir *Turba*, en latin « horrèra, aplec », en *Tarba* ? Per la mencion de 580, segon Roland Coquerel (*De Bigorra à Saint Lézer* p. 12), *Urbs Beorretana* e *Talva* designen pas ací la medisha localitat. R. Coquerel (op. cit.) que pròva gràcias a tèxtes e arguments arqueologics, l*'oppidum* deus Bigerriones èra pas a Tarba, mes a Sent Leser, l'anciana *Bigorra*. Tarba que seré vienuda capitala deus Bigerriones (o *Bigerri*) que plan tard, a ua data desconeishuda, mes tanlèu la patz romana solida. La dificultat qu'ei R. Coquerel escriu « Qu'ei probable a *Tarbelli*, poblada que vivèva sus un territòri de la vath d'Ador vesin deu deus Bigerriones, lo caplòc deus Hauts Pirenèus deu lo son nom. La civitas Tarba e la civitas Bigorra qui existisshèvan ensemble podèvan pas qu'estar dictinctas ua de l'auta. Tarba qu'èra hòra deu territòri bigordan ». Lo problèma qu'ei l'espandida enòrma deu territòri atribuït aus Tarbelli, qui aniré  entrò a Dacs (*Aquæ Tarbellicæ*) e a la Mar Grana. E alavetz que vienen los pòbles situats dens l'intervalle entre Dacs e Tarba, com los Venarni (Bearn), Iluronenses, etc ? Èran tanben Tarbelli ? Justament, l'aparicion de las mencion qui concerneishen los Venarni e los Iluronenses qu'ei tardiva : serén a l'origina ua fraccion deus Tarbelli ? Lo nom de Tarba qu'ei probablament aquitan, benlhèu deu nom deus Tarbelli.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Wolfgang Amadeus Mozart

**Wolfgang Gottlieb Mozart**, mai conegut amb la forma latina de son segond nom de baptisme **Wolfgang Amadeus Mozart**, o pus simplament **Mozart**, foguèt un grand musician e compositor austrian. Nasquèt à Salzborg en 1756, ont foguet au servici de l'archavesque e moriguèt en 1791.
[thumb|250px|W.A. Mozart, per Barbara Krafft, [1819]]
Sei primierei grandeis opèras lei faguet à l'atge de dètz ans, coma *Bastien et Bastienne* opèra escricha en francés per doas votz de dròlles d'aquel atge.

De segur leis òbras immensas son *Die Zauberflöte* (*La Flaüta encantada*), *Così fan tutte* (*Ansin fan totei*), *Die Entführung aus dem Serail* (*Lo raubament dau Serai*) e tant de sinfonias, coma la numèro 40 en sòl menor.

Escriguèt tanben un magnific *Concèrto dau coronament* qu'es un concèrto per piano e orquèstra.
Departament d'Ardecha

Lo **departament d’Ardecha** es una division administrativa de França, inclosa dins la region d’. Ten lo nom delh riu delh mesme nom. Es gaireben tot en Occitània , levat un recanton de l'extrèm nòrd qu'es en Arpitània. Correspònd aproximativament amb la region istorica de Vivarés. L'imne de l'Ardecha es *[[L'Ardecho]]*.

## Codificacion
Lo departament pòrta a sa creacion lo numèro **6**, que se garda tot au long dau sègle XIX. Dins las annadas 1940, reçaup lo còde **07**.

## Eraudica
Coma la mai granda part delhs departaments, Ardecha pas d'escut oficial. L'escut de Vivarés es delhs còps utilizat.
Pasmens dins l'Atlas de Levasseur (1854) s'utilizava l'escut de Privàs, amb las flors de liris cambiadas per d'estelas (qu'èra lo segond empèri).

COA of Ardèche département (Levasseur Atlas).svg|Escut del departament segond l'atlas de Levasseur (1847-1861)
Blason département fr Ardèche.svg|Escut de Vivarés de còp utilizat per representar lo departament
Blason ville fr Privas 07.svg|Escut de Privàs
Blason_ville_fr_Annonay_(Ardèche).svg|Escut d'Anonai
Blason_ville_fr_Largentière_(Ardèche).svg|Escut de L'Argentièira
Blason ville fr Tournon-sur-Rhône.svg|Escut de Tornon
Blason ville fr La Voulte sur Rhône (Ardèche).svg|Escut de La Vòuta


## Nòtas

## Tanben veire
* Arrondiments d'Ardecha
* Cantons d'Ardecha
* Comunas d'Ardecha
* Gropaments de comunas d'Ardecha
Aups de Provença Auta

Leis **Aups de Provença Auta** o **Alps de Provença Auta** (mens localament *Aups/Alps de Nauta Provença*) son un departament de França situat entierament en Occitània. Fan partia de la region administrativa de Provença-Aups-Còsta d'Azur e de la region istorica de Provença.

## Istòria
Lo departament deis Basseis Aups es creat lo 4 de març de 1790. Fa seguida a la Provença Auta e au País de Barcilona (lo principat o vigariá de Barcilona annexat a França en 1713 per lo tractat d'Utrecht).
thumb|left|400px|Carta del departament en 1791 amb lei cantons perduts en 1793 e 1810
En 1793 cedís lo canton de Saut a Vauclusa.

En 1810 cedís lo canton de Barciloneta (de Vitròla) ais Auts Aups.

En 1970 (decret dau 13 d’abril de 1970) es renomat Aups d'Auta Provença.

### Eraudica
Coma la mai granda part dei departaments, leis Aups de Provença Auta an pas d'escut oficial.
Totun dins l’Armoriau de Traversier (1842) e l’Atlas de Levasseur (1854) s’utilizava l’escut de Dinha, dins sei variantas dau temps.

COA of Basses-Alpes département (Traversier Armorial).svg|Escut dau departament segond l’Armoriau de Traversier (1842)
COA of Basses-Alpes département (Levasseur Atlas).svg|Escut dau departament segond l'atlas de Levasseur (1854)
Blason département fr Alpes-de-Haute-Provence.svg|Escut propausat per Robert Louis (annaas 1950) per lo departament
Blason_DignelesBains.svg|Escut de la ciutat de Dinha
Blason_Barcelonette_04.svg|Escut de la ciutat de Barcilona
Blason_Castellane.svg|Escut de la ciutat de Castelana
Blason_Forcalquier.svg|Escut de la ciutat de Forcauquier
Blason Sisteron 04.svg|Escut de la ciutat de Sisteron
Blason Ecu Eveque Sisteron 3D.svg|Escut de la diocèsi de Sisteron
Blason Riez.svg|Escut de la ciutat de Riés (anciana diocèsi)
Blason Entrevaux.svg|Escut de la ciutat d'Entrevaus (catedrau de l'anciana diocèsi de Glandeva)


## Còdes
En 1792, lei Basseis Aups recebon lo numèro postau **5** que gardaràn fins au bot dau sègle XIX.
En 1928, recebon lei letras **AR** coma còde per leis immatriculacions de veïculs.
En 1943, l’SNS (vengut INSEE en 1946) impausa lo còde geografic qu’atribuís lo **04** au departament. Aquela valor es represa en 1950 subre lei veïculs (au començament sens lo *0*) e en 1964 per la Pòsta.
Au nivèu internacionau, lo departament a lo còde ISO 3166-2 **FR-04** e lo còde NUTS-3 **FR821**.

## Veire tanben
* Arrondiments deis Aups de Provença Auta
* Cantons deis Aups de Provença Auta
* Comunas deis Aups de Provença Auta
* Gropaments de comunas deis Aups de Provença Auta

## Nòtas e referéncias
Departament d'Alèir

Lo departament d’**Alèir** (**03**) (var. **Alièr, Alier, z-Alavièr**; totas aquestas formas son ben atestadas en occitan auvernhat) (en francés *l'Allier*) es una division administrativa, una circonscripcion electorala e una collectivitat territoriala de l’estat francés, escambarlat sobre lo nòrd dau domeni lingüistic occitan e lo sud dau domeni lingüistic francés, amb d’influéncias arpitanas a l’Èst.

Foguèt creat en 1790 a partir de la mai granda part de la província istorica de Borbonés, de qualques comunautats d’Auvèrnhe, Berric e Nivernés. 
 
La prefectura z-es a Molins.

La populacion de la part occitana dau departament z-es de  abitants de  ().

## Còdes
En 1792, Alèir reçaup lo numèro postau **3** que gardarà fins au bot dau sègle XIX.
En 1928, reçaup las letras **AN** coma còde per las immatriculacions de veïculs.
En 1943, l’SNS (vengut INSEE en 1946) impausa lo còde geografic qu’atribuís lo **03** au departament. Aquela valor es represa en 1950 subre los veïculs (au començament sens lo *0*) e en 1964 per la Pòsta.
Au nivèu internacionau, lo departament a lo còde ISO 3166-2 **FR-03** e lo còde NUTS-3:2016 **FRK11**.

## Istòria

Lo departament de Borbonés z-es creat lo 3 de febrièr de 1790, ambe 7 districtes (Cérilly, Cucet, Le Donjon, Gatnat, Molins, Montluçon e Montmaraut), e lo chapluòc a Molins. Ven lo departament d’Alèir abans lo 4 de març de 1790.

En 1800, z-es divisit en 4 arrondiments: Molins, Montluçon, Gatnat e La Paliça. En 1926 l’arrondiment de Gatnat z-es suprimit. En 1942, lo chapluòc de l’arrondiment de La Paliça z-es transferit a Vichèi.
### Eraudica
Coma la mai granda part daus departaments, Alèir a pas d’escut oficial.
Pasmens dins l’Armorial de Traversier (1842) e l’Atlas de Levasseur (1854) s’utilizava l’escut de Molins, sens lo chap de las flors de liri.

File:COA of Allier département (Traversier Armorial).svg|Escut del departament segond l’*Armorial* de Traversier (1842)
COA of Allier département (Levasseur Atlas).svg|Escut del departament segond l’*Atlas* de Levasseur (1854)
Blason_département_fr_Allier.svg|Escut de Borbonés modèrne pas simplificat propausat per Robert Louis (annadas 1950) pel departament
Blason maison fr de Bourbon.svg|Escut de Borbonés ancian
Blason comte fr Clermont (Bourbon).svg|Escut de Borbonés modèrne
Blason duche fr Bourbon (moderne).svg|Escut de Borbonés modèrne simplificat
Blason ville fr Moulins (Allier).svg|Escut de la ciutat de Molins
545px-ville_fr_Gannat.svg|Escut de la ciutat de Gatnat
Blason_ville_fr_Montluçon(03).svg|Escut de la ciutat de Montluçon
Blason fr Vichy.svg|Escut de la ciutat de Vichèi
Logo_Département_Allier_2013.svg|Ancian logo delh conselh departamentau
LogoAllierDepartement.jpg|Logo delh conselh departamentau


## Administracion
Veire:
* Prefèctes d'Alèir
* Conselh Generau d'Alèir
* Conselh Departamentau d'Alèir

## Referéncias

## Veire tanben
* Districtes d'Alèir
* Arrondiments d'Alèir
* Cantons d'Alèir
* Gropaments de comunas d'Alèir
* Comunas d'Alèir
Departament d'Avairon

Lo **departament d'Avairon** es una division administrativa e electorala de l'Estat francés situat entierament en Occitània. Tira son nom del riu d'Avairon que lo travèrsa. Coïncidís amb la region istorica de **[[Roergue]]** (que se situa dins la region istorica pus granda de Guiana). Fa partida de la region administrativa d'Occitània.

Lo capluòc es Rodés.

Lo gentilici es **avaironés -esa** (o melhor, **roergàs -assa**, en se referir a Roergue).

## Arrondiments
Lo departament d'Avairon es compausat de 3 arrondiments. Veire la pagina Arrondiments d'Avairon.

## Ligams extèrnes
* Aimé Vayssier. *Dictionnaire patois de l’Aveyron* (A-Greda), (Gredo-Z). *Documents per l’estudi de la lenga occitana* (ISSN 2117-9271) n°35 et 35. París: Institut d'estudis occitans. s. d.
* Joseph Pierre Durand de Gros. ''Études de philologie et linguistique aveyronnaises''. *Documents per l’estudi de la lenga occitana* (ISSN 2117-9271) n°45. París: Institut d'estudis occitans. s. d.

## Articles connèxes
* Arrondiments d'Avairon
* Comunas d'Avairon

## Referéncias
Departament d'Aude

**Aude** (; en grafia mistralenca: *Aude*) es un departament del sud de França, inclús dins la region administrativa d’Occitània. La prefectura n’es Carcassona, mentre que la vila mai poplada n'es Narbona. 

En 1790, la creacion d'un departament de Carcassona foguèt aprovada pel decrèt del 29 de genièr de 1790. Prenguèt finalament lo nom del flume eponim.

Lo gentilici es **audenc -a** o mai rarament (e benlèu erronèament) **audés -esa** (en grafia mistralenca: *audés -eso*).

## Codificacion
Lo departament pòrta a sa creacion lo numèro **10**, que se garda tot au long dau sègle XIX. Dins las annadas 1940, reçaup lo còde **11**.

## Eraldica
Coma la màger part dels departaments, Aude a pas d’escut oficial. L’escut de Carcassona es la compausicion d’aquel de la vila nauta (lo castèl sus fons de flors de liri) e d'aquel de la vila baissa (l’anhèl).
Dins l’*Atlas* de Levasseur s'utilizava una version sens flors de liri de l’escut de la vila baissa de Carcassona.

COA_of_Aude_département_(Levasseur_Atlas).svg|Escut del departament segond l’*Atlas* de Levasseur (1847-1861)
Blason_non-officiel_département_fr_Aude.svg|Creacion de Robert Louis de còp utilizada per representar lo departament
Blason_ville_fr_Alet-les-Bains_(Aude).svg|Escut d’Alet
Blason_Carcassonne_11.svg|Escut de Carcassona
Blason Carcassonne ville basse 11.svg|Escut de la vila baissa de Carcassona
Blason_Carcassonne_Ville_Haute_11.svg|Escut de la vila nauta de Carcassona
Blason_castelnaudary.svg|Escut de Castèlnòu d'Ari
Blason_de_Lagrasse_(Aude).svg|Escut de La Grassa
Blason_ville_fr_Limoux_(Aude).svg|Escut de Limós
Blason_ville_fr_Narbonne.svg|Escut de Narbona
Blason_ville_fr_Quillan_(Aude).svg|Escut de Quilhan

Alet èra diocèsi abans 1801. La Grassa e Quilhan foguèron caplòcs de districte de 1790 a 1795. Castèlnòu d'Ari foguèt caplòc d'arrondiment de 1800 a 1926.

## Geografia
thumb|400px|left|Relèu d'Aude

## [[Parçan]]s audencs

;Legenda
*1 - Lauragués
*2 - Montanha Negra
*3 - Cabardés
*4 - Carcassés
*5 - Rasés
*6 - Quercòrb
*7 - País de Saut Lengadocian / Fenolhedés
*8 - Menerbés
*9 - Corbièras
*10 - Narbonés

## Vejatz tanben
* arrondiments d'Aude
* cantons d'Aude
* comunas d'Aude

## Nòtas e referéncias
Departament d'Arièja

Lo **departament d'Arièja** es una division administrativa de l’Estat francés situada entièrament en Occitània. Lo nom li ven del riu del meteis nom. Fa partida de la region administrativa d’Occitània e se parteja entre las doas regions istoricas de Gasconha a l’oèst e Lengadòc (País de Fois) a l’èst.

Lo capluòc n’es Fois e lo gentilici n’es **ariegenc** (Alibèrt).

Lo còde estatistic e postal n’es **09**.

## Istòria

Arièja nasquèt lo 18 de genièr de 1790, après un debat dificil sus l’avenidor dels païses del sud tolosan:

* Tolosa voliá un departament que recampariá sa generalitat, Gasconha, Bigòrra e país de Fois.
* Sent Gironç se prepausava coma caplòc d’un departament que comprendriá lo sud de Comenge, Coserans e país de Fois o Comenge tot e Coserans.

Foguèt Marc-Guillaume Vadier (deputat del Tèrç Estat del país de Fois) qu’impausèt, fin finala, lo sieu projècte, que correspond, amb qualques excepcions (qualques comunas comengesas retiradas en 1791 e las comunas de la riba esquèrra d'Ers, a l'entorn de Belestar, restacadas en 1794) al departament actual.

Al país de Fois, ais central del departament nòu, èran ajustats Coserans e una part de la tèrra de Mirapeish que, dempuèi lo sègle XII pel primièr e lo sègle XIII per la segonda, avián pas mai de passat comun amb el. Lo país de Fois èra una província en el meteis. Coserans aviá seguit lo sort de Comenge, doncas de Gasconha, e la tèrra de Mirapeish èra lengadociana, tot aquò amb institucions e regims fiscals e senhorals diferents. S’i ajustèt, en rason de ligams istorics amb lo comtat de Fois, lo pais sobeiran de Donasan, sul penjal audenc. 

En 1791, 4 comunas son trasferidas al departament de Nauta Garona. En 1794, reçaup de comunas del departament d'Aude.
Departament de Cantal

**Cantal** (15) es un departament francés situat dins la region administrativa d’Auvèrnhe-Ròse-Aups. Ten son nom de la cadena de monts eponims. Lo departament a Orlhac coma chapluòc. Las sosprefecturas son Mauriac e Sant Flor.

Lo gentilici es **cantalés, cantalesa**. Se pòt dire tanben cantalós, cantalosa, d'un biais mai familiar.

Solets les arrondiments de Mauriac e Sant Flor parlan l'occitan auvernhat. Efectivament dins l'arrondiment d'Orlhac, "lo quasi miègjorn" coma dison les oficis de torisme, lai se parla nòrd-lengadocian. La rompuda amb l'auvernhat es pas totala, d'aitant que lo vocabulari es larjament comun.

Notessiam que dinc Orlhagués passa, entre maitas (Cèra e Jordana), la ribèira d'Autra, escais-nomada  pel grand nombre de poètas de lenga d'òc que bailèt.

Sul plan de l'organizacion religiosa, lo sèti de la diocèsi es a Sant Flor : una diocèsi novèla, destacada de la de Borges al sègle 14. Causiguèron pas Orlhac en causa de l'abadiá de Sant Guiral, qu'èra restacada directament a Roma. Mauriac es tanben una vila importanta al plan religiós amb la glèisa de Nòsta Dòna dels Miracles e sa parròquia que vai atanben en defòra de la vila e chabís quauques vilatjons vesins. Aquò's atau que lo futur avesque de Tolosa, Monsenhor Guiral Saliètge fuguèt batejat dins aquela parròquia, per que sortís d'un vilatge que ne'n depend.

Sul plan religiós e istoric, Mauriac chabís atanben dins una glèisia pichona a costat del licèu Marmontèl la despolha de l'archivèsque de Cantorbèri Thomàs Becket que fuguèt assassinat mai o mens a la demanda d'Enric lo Segond Plantagenèst, que se'n pentiguèt amarament. Se sap pas coma la despolha arribèt en Nauta Auvèrnha.

Les santflorencs se carran  , car Sant Flor es la darrièra vila que coneis enquèra les iviarns auvernhats tradicionaus, es a dire amb d'ecira durant maitas mesadas.

## Nòtas

## Referéncias
Departament de Char

**Char** (18) (*Cher* en francés) es un departament de França. L'extrèm sud dau departament (11 comunas) es en Occitània. Ten son nom de la ribèira de Char. Fai partida de la region dau Centre.

Lo chapluòc es Borges.
Departament de Corresa

**Corresa** (19) es un departament francés situat entierament en Occitània. Ten son nom dau riu dau mesme nom. Se situa dins la region administrativa de  e maitot dins la region istorica de Lemosin. Sos abitants son los corresencs e las corresencas.

Lo chapluòc es Tula.
Vichèi

**Vichèi** (*Vichy* en francés), es una vila d'Occitània, situada dens lo departament d’Alèir e la region francesa d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe. Es una estacion termala de la reputacion internacionala.

Lo gentilici es **vichaire, -a**.

## Galariá


Image:Rue Alquié Vichy.jpg|La charrèira Ubèrt Colombèir
Image:Mincolo.jpg|Vichèi: l'anciana Ostalariá Britanica
Image:Thermes de vichy 2006.jpg|Los Tèrmes de Vichèi
Image:Stadedarragon.jpg|L'estadi Darragon, dedicat au rugbi
Image:Parc Napoleon III Vichy.jpg|Lo pargue Napoleon III
Image:Pont de leurope vichy 2006.jpg|Lo pont d'Euròpa qu'escamba Alèir
Image:Pôle_universitaire_Lardy.jpg|Lo pòl universitari Lardy
Image:Centredômes.jpg|Lo Centre Termau daus Dòmas
Image:Centredomeshall.jpg|La grand sala dau Centre Termau daus Dòmas
Image:Castel franc.jpg|Lo Chastèl Franc, dau sègle XV, faciada refaita en 1880
Image:Hôtel International.jpg|L'Ostalariá Internacionala
Image:Rue de l'hôtel des postes.jpg|La charrèira de l'Ostau de las Pòstas
Image:NOTRE DAME DES MALADES A VICHY 2006.jpg|La glèisa de Nòstra Dòna daus Malauts
Image:MEDIATHEQUE LARBAUD 2006.jpg|La mediatèca Valèri Larbaud
Image:PALAIS CONGRES VICHY.jpg|Lo Palais daus Congrès
Image:Palaiscongrès.jpg|Lo Palais daus Congrès


## Toponimia
Los romans l'anomenavan *Aquae Calidae* (“aigas caudas”).

Segon una ipotèsi, lo toponim auriá evoluit de la forma latina supausada *Vicarius* a de fòrmas de tipe **Vichiarus*, puèi *Vicheir* o *Vichier*. Deroy & Mulon assenhalan en ancian occitan la fòrma *Vicheyr*.

Una autra ipotèsi es que vendriá d'una forma latina *Vippiacum*, de *Vippius*, nom d'òme, amb lo sufixe *-acum*, çò que deven regularament en occitan Vichac*  (prononciat 'Vichai'), puèi passat a *Vichèi* dins la fonetica locala del Creissent.

Quand l'etimologia, e donc la grafia, es incertana, mai val causir l'orthografia plus simpla: *Vichèi* puslèu que Vichèir°.

De notar que l'aiga minerala de Vichèi es coneguda dins los estats francés (“Vichy”, “Saint-Yorre”) e espanhòl (“Vichy Catalan”).

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna
* Guy Touvron (1960)

## Veire tanben

## Liams extèrnes

## Nòtas
Privàs

**Privàs** (*Privas* en francés) es una comuna d'Occitània, en Vivarés (en Bas Vivarés, segon la classificacion de Frederic Zégierman), istoricament en Lengadòc, prefectura dau departament d'Ardecha, dins la region de Ròse-Aups.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna

## Embessonatges
*Tortona ()
*Weilborg ()
*Wetherby ()
*Zevenaar ()

## Liams extèrnes

* Site oficiau

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
L'Argentèira

**L'Argentèira** (*Largentière* en francés) es una comuna occitana de Vivarés situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia
La prononciacion es [larʒen'tjɛrɔ], a Prunet, signe d'un certan polimorfisme o puslèu d'una error (comparar amb [-ɛjrɔ] per La Blachèira, meteis informator) . La fòrma normala delh sufixe *-aria* en Bas-Vivarés es *-èira* o *-eira* e sonque la partida sud-èst (Borg Sant Andiòu) coneis *-ièra*. Lo nom es recent (l'ancian nom, en latin *Segualeriæ*, èra normalament **Segalèiras*), çò qu'a poscut facilitar l'adopcion de la fòrma francesa.

## Istòria

thumb|left|230px|Lo castèl de l'Argentèira

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben

## Liams extèrnes
* Ofici de Torisme de L'Argentièira
* La vida de L'Argentièira

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Rodés

**Rodés** (*Rodez* en francés) es una vila occitana de Guiana. Es la capitala de Roergue e lo capluòc del departament d'Avairon dins la region d'Occitània. Es la vila mai poblada del departament e compta una populacion de  () abitants (rodaneses).

## Geografia
Rodés se situa entre las vals e nauts planèls dels Grands Causses e dels puèges umids del Segalar. Se tròba a una altitud mejana de 570 mètres, lo minimum i es 500 mètres e lo maximum 640 mètres). Son territòri s'espandís per la part sud-oèst del Massís Central.

## Etimologia
Joan Coromines explica que *Rodés* (coma apareis escrit en son òbra) coincidís amb lo toponime catalan *Rodés*, e que tots dos derivan d'un locatiu, en plural: *Rŭtēnīs*, d'origina latina o ben d'una forma de genitiu segon lo testimoniatge, pel vilatge catalan, de 1068-95 *castellum Rodenis*. Puèi se presenta en la comuna del Rosselhon sens -n en 1152, *Redes* (sic), e *Rodés* los ans 1153, 1213, 1225, i 1346, e amb ultracorreccion *Roders* en 1354.

## Istòria
Rodés es una vila fòrça anciana, qu'a mai de dos mila ans. Las traças mai ancianas de son existéncia se situan a l'entorn del sègle V abans Crist, quand un pòble cèlta vengut d'Euròpa centrala, los rutèns, s'i installèron. I fondèron un dels oppidums mai caracteristics de la civilizacion galesa, l'oppidum de Segodunum.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

Cathedral of Our Lady of Rodez 79.jpg|La catedrala de Rodés
Rodez3718.jpg|Vista de Rodés
Rodez market.JPG|Mercat de Rodés
Signalisation entrée Rodez, Rodés.JPG|Senhalizacion occitana


## Personalitats ligadas amb la comuna
*Uc Brunet (fl.1190-1220), trobador.
* Marc Censi (1936), politician, ancian cònsol de Rodés de 1983 a 2008 e president del Conselh Regional de Miègjorn-Pirenèus de 1988 a 1998.
*Joan Alèxis Betelha (1763-1847), militar.
*Pèire  Solatges pintre (1919-2022)

## Veire tanben
*Estivada

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Milhau

**Milhau** (; en occitan ancian: *Amilhau*; en francés: *Millau*) es una comuna occitana de Roergue, situada dins lo departament d'Avairon, dins la region d'Occitània, ancianament de Miègjorn-Pirenèus. En 2018 i aviá  abitants. Lo gentilici es **milhavés -esa** o **milhagués -esa**.

La vila a 3 flors al concors de vilas e vilatges florits e es fòrça toristica mercé al viaducte de Milhau dobèrt despuèi 2004, mas mercé tanben a d'autras causas coma lo sauvatèrra de Milhau o lo Musèu de Milhau e sa situacion dins lo Pargue Natural Regional dels Grands Causses.

## Geografia
Lo territòri de la comuna es situat al sud del Massís Central. De granda superfícia ( ectaras), lo territòri  comunal s'estend al còr dels Grands Causses, sus una part del Causse Roge (a l'èst de Leveson), una part de Larzac e una part del Causse Negre. La vila capluòc se situa dins la part bassa de la comuna, dins una vasta depression al jonhent de Tarn e de Dorbia a aperaquí  d'altitud.

### Comunas vesinas

    400px|left||Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Vila gantièra
La vila de Milhau es subretot coneguda, en fòra del viaducte, per son passat de vila gantièra. Lo comèrci de la pèl e del cuèr a començat al sègle XIII e foguèt la principala activitat economica de la vila fins a 1960, a aquesta epòca la vila comptava 80 gantariás qu'emplegavan 6000 personas e que produsián  parelhs de gants.

## Torisme
* Musèu de Milhau
* Micropòlis : La ciutat de los insèctes.
* Lo vin de Milhau : Còstas de Milhau
* Las Cavas de Ròcafòrt
* Lo viaducte de Milhau
* Los trenèls de Milhau, una especialitat amb de pança de feda o d'anhèl.
* Lo sauvatèrra de Milhau


Imatge:Beffroi de millau 3.JPG|Lo sauvatèrra de Milhau
Imatge:Trenel4.JPG|Los trenèls, una especialitat de Milhau


## Placas de las carrièras en francés e occitan

Imatge:Millau passarieu.JPG
Imatge:Millau las torres.JPG
Imatge:Millau goson.JPG‎ 
Imatge:Millau bocaria.JPG‎
Imatge:Millau albrac.JPG‎ 
Image:Millau portal sant antoni.JPG
Image:Millau pontilhada.JPG‎
Image:Millau pelacuer.JPG‎


## Embessonatges
* Louga () 
* Bad Salzuflen ()
* Bridlington ()
* Sagont, País Valencian ()

## Ligams intèrnes
* Ò! qu'es polit Milhau! (L'imne milhavés)

## Personatges celèbres
* Claudi Peiròt (1709-1795), escrivan occitan.
* Emili Aldin (1853-1921), politician occitan, que foguèt Deputat d'Aude de 1902 a 1919.

## Veire  tanben
* Comunas d'Avairon

## Ligams extèrnes
*  Sit oficial
*  Sit de l'Ofici de Torisme de Milhau

## Nòtas e referéncias