open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ingrandes-Le Fresne sur Loire

**Ingrandes-Le Fresne sur Loire** es una comuna francesa novèla situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.

Resulta de la fusion de las comunas d'Ingrandes (Maine e Léger) e del Fresne-sur-Loire ( Léger Atlantic).

Aquela operacion necessitèt un decret en Conselh d'Estat, lo 23 de decembre 2015, que modifica los limits departementals per tal que la comuna del Fresne-sur-Loire passe dins lo ressòrt del departament de Maine e Léger. La fusion foguèt oficializada per un arrestat prefectoral del 31 de decembre 2015.

Le Fresne-sur-Loire es la sola comuna delegada ; l'anciana comuna d'Ingrandes a pas aquel estatut.

## Geografia
Veire a Ingrandes e a Le Fresne-sur-Loire.
## Toponimia
Veire a Ingrandes e a Le Fresne-sur-Loire.
## Istòria
Veire a Ingrandes e a Le Fresne-sur-Loire.
## Administracion

## Demografia
Per l'evolucion demografica de cada anciana comuna, veire a Le Fresne-sur-Loire e a Ingrandes (Maine e Léger).

## Lòcs e monuments
Veire a Ingrandes e a Le Fresne-sur-Loire.
## Personalitats ligadas amb la comuna
Veire a Ingrandes e a Le Fresne-sur-Loire.
## Véser tanben
## Ligams extèrnes
## Nòtas e referéncias
Ange Mathurin Blanchet

**Ange Mathurin Blanchet** (n. a Gressan lo 3 de març 1892 - m. a Sant Pèire lo 9 de novembre 1974) foguèt un avesque italian. 

Foguèt consagrat prèire en 1921.

Lo 18 de febrièr de 1946 foguèt fach avesque d'Aosta pel papa Piu XII e consagrat pel cardenal Jean-Marie-Rodrigue Villeneuve lo 3 de març seguent. Foguèt prèire conciliar durant totas las sessions del Concili Vatican II.; 

Pendent son ministèri Mathurin Blanchet fondèt o refondèt sèt novèlas parròquias e ordenèt 78 prèires.  Daissèt son avescat lo 15 d'octobre de 1968 e defuntèt al priorat de Sant-Jacquême a Saint-Pierre lo 9 de novembre de 1974.; 

## Referéncias

## Ligams extèrnes

* Mathurin Blanchet - Catholic-Hierarchy
Iscla (comuna)

**Iscla** (*Ischia* en napolitan e en italian) es una comuna de la Ciutat Metropolitana de Nàpols dins la Campània en Itàlia.

## Toponimia
Lo nom d'Iscla deriva del latin *Insula Maior* ("Illa Major")  tradusit puèi en *Iscla* que donèt l'italian *Ischia* d'uei. La comuna ten una zòna abitada principala devesida en dos nuclèus: lo chapluec, apelat oficialament solament "Ischia", mas comunament apelat "Ischia Porto"; e la zòna d'"Ischia Ponte", que tira son nom del pont de fusta (que venguèt mai tard de maçonariá) que, fins al sègle XVIII, religava lo chastèl aragonés al borg. Segon d'autres cercaires, pasmens, lo nom vendriá de l'adjectiu grèc "(v)ixos" (pegant) amb la chasuda abituala de la "v" iniciala.

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Cadola

**Cadola** es una riu del departament d'Erau de la region  e un afluent dreit del canal de Bas-Ròse Lengadòc, abans de se getar dins l'Estanh de l'Òrt.
### Referéncias
Gressan

**Gressan** (en italian: *Gressan*) es una comuna italiana de la Val d'Aosta. Sa populacion èra estimada a  abitants, lo 31 de decembre de 2011. Sa superfícia totala es 25,2&nbsp;km². Son cònsol se sona Michel Martinet.

## Istòria
A la creacion d'Itàlia, Gressan es de la província de Turin. A la creacion de la província d'Aosta (1927), li es transferida. Jol regim fascista, en 1928, Gressan es annexada a Aosta. Es restablida a la liberacion (1946).
En 2020, escàmbia de parçans de territòri amb la comuna vesina de Sarre.

## Personalitats ligada a la comuna

Es la vila de naissença de Ange Mathurin Blanchet avesque d'Aosta de 1946 a 1968.

## Ligams extèrnes

* Site wèb oficial

thumb|330px|left|Vista aeriana de Gressan.
Frank-Walter Steinmeier

**Frank-Walter Steinmeier** (Detmold, 5 de genièr de 1956) es un òme politic alemand, actual president de la Republica.
Levroux (comuna novèla)

**Levroux** es una comuna francesa novela, creada lo 1er de genier 2016, de la fusion de las comunas de Levros (comuna anciana) e de Saint-Martin-de-Lamps.

## Geografia
## Toponimia
Veire Levroux e Saint-Martin-de-Lamps
## Istòria
Veire Levroux e Saint-Martin-de-Lamps
## Administracion
## Demografia
Pel periòde d'abans 2016, veire Levroux e Saint-Martin-de-Lamps
## Luecs e monuments
Veire Levroux e Saint-Martin-de-Lamps
## Personalitats liadas a la comuna
Veire Levroux e Saint-Martin-de-Lamps
## Veire tanben
## Liams externes
## Nòtas e referéncias
Gargilesse

**Gargilesse** es lo nom ancian de la comuna de Gargilesse-Dampierre, dins lo departament d’Endre.
La comuna de Gargilesse annexèt Dampierre en 1823. Prenguèt lo nom de Gargilesse-Dampierre en 1947.
Dampierre (Endre)

**Dampierre** es lo nom d’una anciana comuna dau departament d’Endre.
Foguèt annexada per Gargilesse en 1823. En sovenir dau chaple de Dampierre (1944), la comuna de Gargilesse prenguèt lo nom de Gargilesse-Dampierre en 1947.
Saint-Christophe (Endre)

**Saint-Christophe** es lo nom ancian de la comuna de Saint-Christophe-en-Bazelle, dins lo departament d’Endre.
Prenguèt lo nom actual en 1847.
Pointe-Noire (omonimia)

**Pointe-Noire** pòt designar
* Pointe-Noire, una comuna francesa de Guadalope;
* Pointe-Noire, une vila de la Republica de Còngo;
* Pointe-Noire, un pòrt e una vila de Quebèc, Canadà.
Vairat

drecha|vinheta|Vairats al mercat
Lo **vairat** (var.**auriòu**; **verdèu**) (*Scomber scombrus*) es un peis teleostèu qu'aperten a la familha dels escombrids, òrdre dels perciformas. Abondent en Mar Mediterranèa e en l'Ocean Atlantic.

S'alimenta d'autres peisses de talha pichona, crustacèus e mollusques. En ivèrn, lo vairat demòra a 170 mètres de prigondor e, lo temps molhor vengut, s'agropan dins de flòtas fòrça nombroses que pujan a la superfícia. Una feme pòt pondre entre 200.000 e 400.000 uòus qu'espelisson en pauc de jorns.

## Descripcion
Lo vairat presenta un còrs fòrça prim amb doas aletas dorsalas plan separadas, amb unas aletas pectoralas cortas, e una aleta anala seguida de set aletas mai pichonas. Es de colora blavenc escur amb lo ventre blanc. Fa entre 25 e 45 cm de long e pòt aténher 4,5 kg.

## Gastronomia
esquèrra|vinheta|Vairat en escabècha
esquèrra|vinheta|Vairat fumat
Lo vairat se cosina amb de vinagre amb de grans de pebre.

Lo vairat es un peis ideal per lo far al pòst. Après aver traire lo cap, s'obrís lo vairat lo long de l'espina e s'aplatís. Al moment de servir s'apond un pauc de alh e jolvert picat per dessús. Lo vairat al pòst se manja normalament acompanhat de legums rostits o cruds e d'un bon pan.

Lo verat tamplan se fa en escabècha, coma lo ton e las sardas e passat a la brasa.

Lo verat es un peis tanben fòrça apreciat a la taula d'unes païses del nòrd d'Euròpa. Qu'es un peis blau, ideal per fumar, contenent una nauta proporcion d'òli dins la carn qu'ajuda a lor conservacion. 

Al Japon, las espècias localas de vairat ("masaba" マサバ *Scomber japonicus* e "gomasaba" ゴマサバ *Scomber australasicus* ), de talha e gost fòrça similars, son fòrça apreciats. Dins la cosina japonesa los verats son presents dins tota una sèria de plats, consomisson tanben sa carn, en sushis cuècha a vinagre per exemple.

## Referéncias

## Ligams extèrnes

## Vejatz tanben
* Ton (peis)
* Sarda
Aborigèns australians

}} | **Sit web**}} ||   
|}

Los **Aborigèns australians** son los primièrs umans coneguts per aver poblat la part continentala d'Austràlia e l'illa de Tasmania. Constituisson, amb los illencs de l'estreit de Torres, la populacion autoctòna d'aqueste estat d'Oceania. Los illencs de l'estreit de Torres son etnicament e culturalament distincts, malgrat nombroses escambis culturals amb d'unes grops aborigèns. 
Los aborigèns australians comprenon nombroses pòbles distincts que se son desvolopats a travèrs Austràlia dempuèi mai de 50 000 ans. Aquestes pòbles an una istòria genetica largament partejada, e mai que complèxe, mas es pas que durant las 200 darrièras annadas que son esstats definits e an començat de s'identificar coma un grop unic. L'identitat aborigèna australiana cambièt al fial del temps e del luòc, la linhada familiala, l'autoidentificacion e l'acceptation per la comunautat essent totas d'una importància variadissa.

Dins lo passat, los aborigèns australians vivián sus las grandas estendudas de plan continental e èran isolats sus nombrosas illas pichonas al larg e en Tasmania quora la tèrra foguèt aigada al començament del periòde interglaciari de l'Olocèn, i a aperaquí 11 700 ans. D'estudis concernissent la composicion genetica dels grops autoctòns son sempre en cors, mas de pròvas suggèrisson qu'an un eritatge genetic d'ancians pòbles asiatics mis pas pus modèrnes, partetjan d'unas similitudas amb los papos, mas son estats isolats de l'Asia del sud-èst pendent longtemps. Abans la colonizacion europèa estenduda, i aviá mai de 250 lengas autoctònas.

Al recensament australian de 2016, los australians autoctòns representavan 3,3% de la populacion australiana, 91% d'entre eles s'identificant unicament coma aborigèns, 5% insularis de l'estreit de Torres e 4% los dos. Vivon tanben dins lo mond entièr al sen de la diaspora australiana.

La màger part dels aborigèns parlan anglés, de frasas e des mots aborigèns essent aponduts per crear l'anglés aborigèn australian (qu'a tanben una influéncia tangibla de las lengas aborigènas dins la fonologia e l'estructura gramaticala).

Los aborigèns, coma los insularis de l'estreit de Torres, patisson d'un cert nombre de privacions sanitàrias e economicas respècte a la comunautat australiana al sens larg.
Protozoari

En biologia, lo tèrme **protozoari** designa un organisme eucariòta unicellular eterotròf mobil que se noirís per fagocitòsi. Vivon dins l'aiga, dins lei sòus umids ò a l'interior d'un organisme pus grand. I a de formas liuras (paramecia, ameba) e d'autrei que son parasits (*[[trypanosoma brucei]]*). En causa de sa natura unicellulara, lei protozoaris son d'espècias fòrça pichonas que passan fòrça rarament lo millimètre. Pasmens, certanei pòdon s'associar entre elei per formar de colonias de gròssa talha.

Plusors protozoaris son a l'origina de malautiás en l'òme.

## Liames intèrnes

* Cellula (biologia).
* Fagocitòsi.
* Protista, ensems deis organismes eucariòtas unicellulars.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Ctags

## Ctags
Ctags sèn d'otilhs de programmacion que generen un fiquièr d'index (o tag) dels nòmis trobats dens los fiquièrs de sorças e d'entestas de nombre de lenguatges de programmacion. Seguint lo lenguatge, las foncions, las variablas, los membres de classas, las macròs e autes pòdèn tambè esser indexats. Aquestes tags permetèn a las definicions d'esser trobadas viste e facilament d'amb un editor de textes  o d'autes utilitaris. Alternativament, i a tambè un mode de sortida que genera fiquièrs de referéncia crozadas, lista las informations sus los nòmis varios trobats dens un ensem de fiquièrs de lenguatges lisibles per l'òmi.

Los  Ctags originaus sèn estat introductats en Unix BSD e escrich per Ken Arnold, d'amb lo support de Fortran per Jim Kleckner e aquest de Pascal per Bill Joy.
La Capèla Puèg-aut

**La Capèla Puèg-aut** (*La Chapelle-Péchaud* en francés) es una anciana comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada pel departament de Dordonha e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània, venguda comuna associada de Castelnòu e La Capèla dempuèi sa fusion emb Castèlnòu e Fairac en 1972, efectiva en 1973.

## Geografia
## Toponimia
* **Capèla**. Lo mot *capèla* agèt los sens successius de « partida de la glèisa de Tors que gardava lo mantèl, la *cappa*, de Sent Martin, de « partida de glèisa emb un autar segondari » (sens encara conservat), puèi de « pichona glèisa » . A moment donat, La Capèla Puèg-aut èra benlèu una annèxa d'una autra parròquia.
* **Puèg-aut**. Lo borg es a 262 m d'altitud, sus un planòl, çò qu'explica lo nom del vilatge e del castèl.
## Istòria

## Demografia

## Luòcs e monuments
* glèisa romanica de La Capèla Puèg-aut, retocada als sègles XVI et XVII.
* Castèl Puèg-aut (sègles XVII e XVIII).
* crotz osannièra del sègle XVIII.
## Personalitats ligadas emb la comuna
## Veire tanben
## Ligams extèrnes
## Nòtas
Estreit de Bass

L' **estreit de Bass** es un braç de mer que separa lo continent australian, pus particularament l'Estat de Victòria, de Tasmania. Pòrta lo nom del mètge George Bass qu'acompanhèt l'explorator britanic Matthew Flinders, que lo passèt en 1798 provant que Tasmania es una illa. Religa l'ocean Pacific Sud a l'ocean Indian.

èra
Geoffrey Gurrumul Yunupingu

**Geoffrey Gurrumul Yunupingu** (1970-) es un musician australian indigèna, que canta dins la lenga yolngu. Nasquèt sus l'illa d'Elcho, al larg de la tèrra d'Arnhem, en Austràlia del nòrd, a aperaquí  de Darwin. Aperten al clan de Gumatj de Yolngu e a la nacion de Galpu de per sa maire. Nasquèt cèc. Yunupingu parla solament qualques mots d'anglés, jòga dels tambors, dels clavièrs, de la guitarra e del didgeridoo. Canta d'istòrias de sa tèrra en lengas yolngu e anglesa. Participèt a tres grops diferents: Yothu Yindi (1986-1995), Saltwater band (depuis 1999) ont son fraire jòga tanben e Black Arm Band. Son labèl es Skinnyfish music.
## Discografia

### Albums d'estudi
* *[[Gurrumul]]* (2008) 
* *[[Rrakala]]* (2011) 
* *[[The Gospel Album]]* (2015) 

### Albums Live
* *Live in Darwin, Australia* (2010)
* *[[His Life and Music]]* with the Sydney Symphony Orchestra (2013) 

## Referéncias
Tèrra d'Arnhem

La **Tèrra d'Arnhem** es una de las cinc regions del Territòri del Nòrd d'Austràlia.
Se situa dins lo canton nòrd-èst del territòri a aperaquí 500 km de la capitala Darwin.
La region a una superfícia de 97,000 km2, e una populacion de 16,230 personas.
En 1623, lo capitani de la Companhiá neerlandesa de las Índias orientalas William van Colster naviguèt dins lo Golf de Carpentariá e lo Cap d'Arnhem foguèt nomenat d'après sa nau, aquesta ja nomenada d'après la vila d'Arnhem als 

Païses Basses.
Palawa kani

**Palawa kani** es una lenga construita, un projècte de crear una lenga generica que semblariá a las lengas atudadas autrescoòps parladas pels aborigèns tasmanians (Palawa).

## Istòria

Las lengas tasmanianas originalas s'atudèron en 1905 quora lo darrièr locutor natiu defuntèt. Dins l'encastre del reviscòl de la cultura tasmaniana originala, d'esfòrces foguèron fait per tornar construire una lenga per la comunautat indigèna.  Pr'amor de l'escassetat del material, Palawa kani es estat bastit coma una composicion de las diferentas lengas originalas.

Theresa Sainty e Jenny Longey foguèron los dos primièrs *language workers* de trabalhar sul projècte en 1999.

## Fonts
Lo projècte empleguèt divèrsas fonts coma:
*lo jornal de George Augustus Robinson
*lo jornal de l'expedicion francesa d'd'Entrecastèus de 1793
*las tièras de mots compilats per Brian Plomley
*los enregistraments de Fanny Cochrane Smith, una de las darrièras parlaira nativa

Una autra font de material per lo projècte foguèt lo saber de la comunautat ont un nombre susprenent de mots, frasas e tròces de tradicion an subreviscut. Lo projècte de reconstruccion fa servir tanben de donadas lingüisticas de las lengas nativas del continent quora fa mestièr.
Thylacinus

***Thylacinus*** es un genre atudat que compren cinc espècias :
* *[[Thylacinus cynocephalus]]* — tilacina o tigre de Tasmania o lop-marsupial
* *[[Thylacinus macnessi]]*
* *[[Thylacinus megiriani]]*
* *[[Thylacinus potens]]*
* *[[Thylacinus rostralis]]*
Vanessa d'Ambrosio

**Vanessa d'Ambrosio** (Borgo Maggiore, 26 d'abril de 1988) es una economista e femna politica santmarinesa qu’es foguèt capitana regenta del 1èr d'abril al 30 de setembre de 2017, amb Mimma Zavoli.

## Referéncias
Mimma Zavoli

**Mimma Zavoli** (Santarcangelo di Romagna, 13 de febrièr de 1963) es una inspectritz del trabalh e femna politica santmarinesa que foguèt capitana regenta del 1èr d'abril al 30 de setembre de 2017, amb Vanessa d'Ambrosio..

## Referéncias
Daniel Gibbs

**Daniel Gibbs** (Sant Martin del Sud, 8 de genièr de 1968) es un òme politic de Sant Martin del Nòrd.

En 2012 es elegit deputat de Sant Martin e Sant Bartomieu. En 2017 es elegit president del Conselh territorial.
Mortièr

* **[[Mortièr (aisina)|Mortièr]]**, aisina de cosina destinada a trissar los ingredients durs o realizar mesclas
* **[[Morter (construccion)|Mortièr]]**, mescla de ciment, aiga e sabla que servís per unir los malons o d'altres materials de construccions.
* **[[Mortièr (arma)|Mortièr]]**, arma d'artilhariá
Londres (omonimia)

Mai d’un lòc se ditz **Londres**:
* una anciana comuna d’Agenés, ara part de Puèimiclan
* la capitala d’Anglatèrra e del Reialme Unit
Londres (Guiana)

**Londres** es una anciana comuna occitana d’Agenés, dins lo departament francés d’Òlt e Garona. En 1839 foguèt annexada a Pugmiclan.
## Toponimia
Londres es un masatge sus la rota de Marmanda a Tombabuèu. Sent Pèir de Londres e Sent Estèfe de Londres son doas parròquias qu’èran sul territòri de l’anciana comuna.

### Sent Pèir de Londres
*Sent Pèir de Londres* es citat dins lo *pouillé* (inventari de bens eclesiastics) de Valèri (1520): *In archiprebyteratu Vesalmensi [= de Vesaume], Rector de Leda sive Londres, Sancti-Stephani et Sancti-Laurencii*. *Sent Pèir* es lo nom de l'apòstol e *Leda*, un idronime semblable al nom del riu del canton de Montflanquin deviá èsser lo prumièr nom del luèc. Aquò tomba fòrt plan perqué la glèisa es dins la comba d’un riu, *Manet*, afluent de Trec, çò qu’explica los aigats qu’arroïnèron la glèisa e la fasquèron abandonar. Lo riu a simplament cambiat de nom. La bastida del sègle XIV situada a proximitat portava lo nom de la capitala del duc-rèi.

### ''Saint-Étienne de Londres'' (nom francés)
Sent Estève o Sent Estèfe ? Dins l'oèst occitan, las glèisas dedicadas al sent an sovent la fòrma mièja-sabenta Estèfe, mas aquò demandariá verificacion. Sent Estève es considerat coma lo primièr martir de la Glèisa. Abans d'èsser *de Londres*, lo determinant èra *de Prunhac* (del nom latin d'òme *Provinius* e sufixe *-acum*, o de *prunus*, « prunièr » e sufixe *-iacum*. Lo vilatge a donc de las originas anticas.

## Populacion
Londres aviá 226 abitants al recensament de 1836.
Desgèl

Lo **desgèl** es un tèrme designant lo fenomèn climatologic de fonda de la nèu o de la glaça comolada dins un luòc donat. Es mai sovent observable en periòde de fin d'ivèrn dins l'emisfèri nòrd, dins las regions frejas. Pasmens se pòt observat dins lo cas de l'escalfament climatic. Lo desgèl provòca una libearcion de gases a efièch de sèrra (subretot de CO2 e CH4) contengut dins la nèu e dans lo glaç coma dins los permagèls. Mai, una fonda accelerada reduch l’albedo a la superfícia tèrrestre e aumenta l'absorpcion dels rais infraroges, provòca alara un procediment favorisant un escalfament global de la temperatura

## Causas e consequéncias
Lo desgèl es un fenomèn causat per una auça de las temperaturas. Aquel fenomèn es un fenomèn natural, que se produch a cort tèrme, pendent un cambiament de sason, e al long tèrme, pendent un cambiament climatic màger (Escalfament global de la temperatura).

## Referéncia
Šiprage

Šiprage es la vila de Bòsnia e Ercegovina. Sa populacion èra estimada a  abitants en 2013. Sa superfícia totala es 20 km².

Foguèt fondada al sègle XV pels otomans.
## Referencia

## Weblink

* http://opstinakotorvaros.com/ 
*http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/siprage/ Maplandia
*http://www.satellitecitymaps.com/europe-map/bosnia-and-herzegovina-map/federation-of-bosnia-and-herzegovina-map/%C5%A1iprage-map/
*http://www.distancesfrom.com/distance-from-Siprage-to-Banja-Luka-Bosna-i-Hercegovina/DistanceHistory/5243320.aspx
*http://www.maplandia.com/bosnia-and-herzegovina/republika-srpska/siprage/ Maplandia
*http://www.satellitecitymaps.com/europe-map/bosnia-and-herzegovina-map/federation-of-bosnia-and-herzegovina-map/%C5%A1iprage-map/
*http://www.distancesfrom.com/distance-from-Siprage-to-Banja-Luka-Bosna-i-Hercegovina/DistanceHistory/5243320.aspx
*http://www.udaljenosti.com/bosna/- Distances in B&H
Pas de Naurosa

Lo **pas de Naurosa**, o tanben **còl del Lauragués**, es un pas geografic (o còl) de 189&nbsp;mètres d’altitud en Lauragués (Lengadòc) situat sus la comuna de Montferrand (Aude) en region Occitània.

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Rupis de Naurosa..., de Nauroza* al sègle XV.

## Geografia
Lo pas de Naurosa es situat al tèrme dels departaments franceses de la Nauta Garona e d'Aude sus l'aigavèrs entre l’ocean Atlantic e la mar Mediterranèa, Constituís lo punt mai naut del canal de la doas Mars, que permet de religar Atlantic e Mediterranèa, e separa lo Massís central (al nòrd), dels Pirenèus (al sud). Es pròche d'Avinhonet de Lauragués e de La Bastida d'Anjau, sus la comuna de Montferrand.

Las esclusas mai pròchas del pas de Naurosa son l'esclusa de l'Ocean costat ocean Atlantic e l'esclusa de la Méditerranèa costat mar Mediterranèa.

## Istòria
Aquel pas es conegut dempuèi l'Antiquitat. Estrabon, geograf grèc, aviá nomenat aquel pas l'istme gallés, e la *[[Via aquitània|Via Aquitania]]*, via romana ligant Narbona a Tolosa, i passava.

Constituís la pèça màger de canal de las doas Mars de Pèire Paul Riquet. Qu'es lo punt mai naut del trajècte, que demanda un apòrt en aiga de contunh per provesir lo canal. L'engenhaire Riquet aguèt l'idèa de prene las aigas de la Montanha Negra e de las menar fins al còl. Faguèt bastir lo lac de Sant Ferriòl près de Revèl e la regòla de la plana que mèna l'aiga dempuèi lo lac fins al canal al còl de Naurosa.

Ambedoas partiadas de canal arriban al bacin de Naurosa per doas esclusas: l'esclusa de l'Ocean e l'esclusa de la Mediterranèa. Quand lo bacin foguèt abandonat, s'escavèt lo canal de partatge e las esclusas de l’Ocean e de la Mediterranèa foguèron alunhadas.En 1825, los eritièrs de Riquet faguèron erigir un obelisc al pas de Naurosa () per marcar la simbolica del luòc. Es quilhat près de l'emplaçament de l'anciana restanca exagonala abandonada unas annadas après la construccion del canal a causa de son ensablament recurrent.

## Nòta e referéncias

## Ligams extèrnes
* Pas de Naurosa sul site de Canal de las doas Mars<br> 

## Vejatz tanben
* Lauragués
Lac de Sant Ferriòl

Lo **lac de Sant Ferriòl** es un lac de retenguda dins la montanha Negra situat sus Laudòt, dins los departaments franceses de la Nauta Garona, de Tarn e d'Aude en region Occitània. Aumentat per la rigòla de la montanha passant per la traucada dels Capmases, es la restanca màger per provesir en aiga lo canal de las Doas Mars.

## Geografia
Lo lac es situat dins la montanha Negra en partit sus Sant Ferriòl, comuna de Revèl (Nauta Garona), una segonda partida sus la comuna de Sorese (Tarn), una tresena partida sus la comuna de Vaudrulha (Nauta Garona) e una derrièra partida sus la comuna dels Brunèls (Aude). Un barratge situat dins la comba de Vaudrulha sus una barra rocasuda permet de restancar las aigas del lac.

## Istòria
esquèrra|vinheta|Estèla dedicada a Pèire Paul Riquet près du lac de Sant Ferriòl
Aquela restanca foguèt bastida per Pèire Pau Riquet entre 1667 e 1672 per provesir en aiga lo canal de la doas Mars mejans la rigòla de la plana, nom donat al bessal que davala fins al pas de Naurosa. Mas lo volum de la retenguda demora insufisent. Après sa virada d'inspeccion en 1685, Vauban decidís d'escavar la traucasa dels Campmases e d'auçar la retenguda per crear una sèrva d'aiga sus 67&nbsp;ha e d’una cabença de 6 milions de mètres cubics.

Al sègle XIX, se tornèt far las tampas de la passièra a l'identic en bronze. Permeton de contraròtlar lo debit d'aiga a la sortida an las meteissas caracteristicas que las ancianas mas amb una capacitat mai granda.

En 1900, après la crompa per l'Estat del canal de las doas Mars, fòrça tèrras se tornan vendre coma las 200 ectaras bosacadas a l'entorn del lac. Una « Societat immobiliària de la Montanha Negra » volgava i far bastir un centre de léser amb ostalariá, un casinò e un lotejament pel torisme. Mas lo projècte merma e lo lac ven en 1930 un centre de léser mai modèste amb de tennís, vela e natacion.

Dempuèi 1997, es inscrich als monuments istorics de França.

## Descripcion
Una restanca, la primièra d'aquel tipe d’Euròpa d'aquela importança, es edificada amb tres parets: un primièr en amont de 29,25&nbsp;m de naut e de 3,90&nbsp;m d'espessor, puèi un segond de 871&nbsp;mètres de longor sus 35&nbsp;mètres de nautor e 10&nbsp;m d'espessor e fin finala un tresen en aval de 29,25&nbsp;m de naut e 2,80&nbsp;m d'espessor. Aqueles parets son constituits de granit talhat. Entre cada paret, un espaci de 60&nbsp;mètres de larg es emplit de brisum de ròca e d'argila. Mai, quatre sosterrens permeton d'accedir a las tampas e canèlas de sortida. Una rigòla de contorn es escavada al sud del bacin de retenguda per permetre vojar lo demai d'aiga cap al Laudòt.

## Activitats toristicas
vinheta|Banh dins lo lac Sant Ferriòl
Un musèu bastit près de la passièra permet de descobrir l'istòria de la construccion del canal de la doas Mars.
* Pesca esportiva o de léger
* Banh
* Vela

## Ligams extèrnes
* Bacin de Sant Ferriòl sul canaldumidi.com

## Vejatz tanben
* Canal de las doas Mars
* Pèire Paul Riquet
* Traucada dels Campmases
* Rigòla de la montanha

## Nòtas e referéncias
Most (omonimia)

Lo **most** o **Most** pòt èsser:
* lo **[[most]]**, una mèscla obtenguda per premsatge;
* **[[Most (Republica chèca)|Most]]**, una vila de la Republica Chèca.
Bleona Qereti

**Bleona Qereti** (14 de mai de 1979) es una cantaira.
## Discografia
* 1997 Kam Qejfin Tim
* 1999 Nese Me Do Fort
* 2001 S'me Behet Vone
* 2002 Ik Meso Si Dashurohet
* 2003 Ti Nuk Di As Me Ma Lyp
* 2005 Greatest Hits
* 2005 Boom Boom
* 2007 Mandarin
Oruchuban Ebichu

**Oruchuban Ebichu** es un manga e anime escrich e illustrat per Risa Ito, En 1990. Foguèt publicat en la revista Giga/chan, de l'editoriala japonesa Shufutoseikatsusha, entre 1991 e 2007.
Galhac Graulhet Aglomeracion

**** (entre lo 1èr de genièr e lo 4 de mai 2017 *Comunautat d'aglomeracion del Rabastinés - Tarn e Dadon - Vera Gresinha e País Salvanhaqués*) es una intercomunalitat francesa situada dins lo departament de Tarn e la region d'.

## Istòria
La comunautat d'aglomeracion resulta de la fusion, lo 1èr de genièr 2017 de la comunautat de comunas del Rabastinés, de la comunautat de comunas Tarn e Dadon e de la comunautat de comunas Vera Gresinha e País Salvanhaqués .

La comunautat perdèt lo 1er de genièr de 2018, las comunas de Missegle e Molairés, puèi, lo 1er de genièr de 2022, las comunas de Lobèrs e Noalhas.

## Composicion
## Nòtas
Tchan Tchou Vidal

**Tchan Tchou Vidal** (nascut **Paul Vidal** lo 22 denovembre 1923 a Ais e mòrt en 1999) es un guitarrista de jazz francés. Aperten au corent jazz manoish que Django Reinhardt era lo menaire dins las annadas 1930 e 1940.
Canton de Castèlnòu de Montmiralh

**Lo canton de Castèlnòu de Montmiralh** es una anciana division territoriala occitana d'Albigés, administrada pel departament francés de Tarn e la region de Miègjorn-Pirenèus, integrada dins la region d' desempuèi.
## Geografia
Lo canton èra de l'arrondiment d'Albi. Lo capluòc èra Castèlnòu de Montmiralh. L'altitud minimala èra de 115 m, a La Ròca, e la maximala de 485 m a Castèlnòu de Montmiralh, ambe una mejana de 244 m. La partida meridionala e orientala, d'altitud pus bassa, es pus poblada que la partida septentrionala e occidentala, pus auta, rocassuda e boscosa, que compren una bona partida de la Gresinha.
## Istòria
En 1793, las comunas de Campanhac, Castèlnòu de Montmiralh, Sant Bausèli, Santa Ceselha del Cairon e lo Verdièr èran del **canton de (Castèlnòu de) Montmiralh**, las d'Alans, d'Andilhac, de Caüsac de Vera, de Montelhs e de Vius èran del **canton de Caüsac (de Vera)**, las de La Ròca e de Puègcèlsi èran del **canton de Puègcèlsi**. En 1801, lo canton de Caüsac foguèt suprimit  e sas comunas transferidas al canton de (Castèlnòu de) Montmiralh e lo canton de Puègcèlsi foguèt conservat e espandit per supression del canton de Vaur , mas en 1802 lo suprimiguèron e sas comunas anèron, siá al canton de Vaur, reconstituït, siá al canton de (Castèlnòu de) Montmiralh.

Lo canton es suprimit pel decret del 17 de febrièr 2014, que s'aplica a las eleccions departamentalas de 2015 de març 2015.
## Composicion
Lo canton de Castèlnòu de Montmiralh compreniá dotze comunas :

## Representacion
Los dos darrèrs conselhièrs generals foguèron :
* de 1979 a 1992, Claude Bouyssières, PS, professor, cònsol de Puègcèlsi (1985-2001);
* de 1992 a 2015, Paul Salvador, divèrs drecha, agricultor, cònsol de Castèlnòu de Montmiralh dempuèi 1989, President de la Comunautat de comunas Vera-Gresinha dempuèi 1993
## Nòtas e referéncias
Rogier van der Weyden

**Rogier Van der Weyden** o **Rogier de le Pasture** (Tournai, Enaut, Belgica, 1399/1400 - Brussèlas, 18 de junh de 1464) foguèt un pintor que faguèt partida del movement dels primitius flamencs. E mai se i a paucas donadas sus sa vida e que fòrça de sos trabalhs mai importants foguèron destruïts a fin del sègle XVII, lo se considèra coma lo pintor mai influent del sègle XV.
Joaquín Almunia Amann

thumb|Joaquín Almunia Amann (2007)
**Joaquín Almunia Amann** (Bilbao, Bascoat, 1948), es un economista e politic socialista espanhòl, actual responsable de la competéncia de la Comission Europèa.
Tarenta leopard

La **tarenta leopard** (*Eublepharis macularius*) es una espècia de tarenta nocturna e terrèstra pròpria dels desèrts del sud d'Afganistan, de Paquistan e de las zònas nòrd-occidentala d'Índia qu'aperten a la familha Gekkonidae. Es una espècia practicament insectivora e generalament d'una color jauna amb de tacas negras, d'ont ten son nom, per l'esquina e lo cap, l'abdomen essent de color blanca,  fa entre 20 e 25 cm, lo mascle essent un pauc mai grand. A diferéncia de la majoritat de las tarentas, la tarenta leopard possedís de parpèlas.
Beluga

La **beluga**, **balena blanca** o **marsoin** (*Delphinapterus leucas*) es una espècia de cetacèu odontocèt qu'abita la region artica e subartica. Recep sovent lo nom erronèu de «balena blanca» («balena», dins un sens mai estricte, es pas aplicable als cetacèus dentats e se reserva pels membres del subòrdre dels misticèts). Es l'unica espècia del genre *Delphinapterus* que forma la familha dels monodontids amb lo narval (*Monodon monoceros*). 

Es adaptada plenament a la vida dins l'Artic e per aquò ten una seria de caracteristicas anatomicas e fisiologicas que la diferencian dels autres cetacèus. Se caracteriza per la color totalament blanca dels adults e per la manca d'aleta dorsala. Ten una prominéncia frontala distintiva qu'alberga l'organ nomenat melon, que dins aquela espècia es fòrça voluminós e deformable. A una talha intermediària entre la de las balenas e los dalfins, amb una longor e pes maximums pels mascles de 5,5 mètres e 1.600 kg e un còs robust amb lo percentatge mai naut de graissa de tots los cetacèus. Son sens de l'ausida es fòrça desvolopat e ten la capacitat d'ecolocalizacion que li permet de se mobilizar e trobar respiradors desota les placas de glaç.
Los Borgeses de Calais

***Los borgeses de Calais*** (en francés, *Les Bourgeois de Calais*) es una escultura que presenta sièis borgeses que en 1347, al començament de la Guèrra de Cent Ans (1337-1453), decidiguèron d'ofrir lor vida per salvar los abitants de la vila francesa, assetjada, de Calais. L'escultor Auguste Rodin recebèt en 1885 la comanda de realizar una escultura commemorativa dels borgeses. Après gaireben quatre ans de dessenh conceptual, l'escultura foguèt creada en 1888, e après qualques cambiaments de situacion, lo monument foguèt inaugurat en 1895. Eugeni d'Aurs descriguèt l'escultura coma «... Los borgeses de Calais, figuras gaireben grotescas que pasmens embellisson l'arma de la vila ...]».
Retrait d'una dòna (Van der Weyden)

***Retrait d'una dama*** (o ***Retrait d'una jove***) es una pichona pintura sus taula executada a l'entorn de 1460 per Rogier van der Weyden, un pintor flamenc primitiu. La composicion se bastís a partir de las formas geometricas que forman las linhas del vel de la femna, lo descoletat, la cara e los braces, aital coma la trajectòria de la lutz qu'illumina sa cara e sa cofadura. Los contrastes clarescurs enauçan la beutat e l'elegància gotica, gaireben subrenaturala, del modèl. Dempuèi 1937, la pintura se tròba a la *National Gallery of Art* de Washington, DC. S'es descrich coma un quadre "famós entre totes los retraits de femnas de totas las escòlas".
Pride and Prejudice (filme de 1940)

***Pride and Prejudice*** (en occitan: *Orguèlh e Prejujats*) es una adaptacion cinematografica del roman del meteis nom de Jane Austen dirigida per Robert Z. Leonard en 1940, lo filme, en blanc e negre, foguèt la primièra version de Hollywood d'una òbra de Austen e lo primièr longmetratge de las aventuras de las sòrres Bennet. Un relat que tornariá pas a l'ecran fins a 2005 amb Pride & Prejudice de Joe Wright.

Los sieus principals protagonistas son Greer Garson e Laurence Olivier qu'interpretèron Elizabeth Bennet e lo Sr. Darcy respectivament. Cal senhalar, en mai, la participacion d'Edna May Oliver, que joguèt per l'abans-darrièr còp dins aquel filme en interpretant la totjorn drecha Lady Catherine de Bourgh, e l'intervencion de Maureen O'Sullivan, dins lo ròtle de la bèla e refinada Jane Bennet.

## Nòtas e referéncias
Las Meninas (Picasso)

Las Meninas Es una sèria de 58 quadres que Pablo Picasso pintèt lo 1957 en realizant 
una analisi exaustiva, en reinterpretant e en recreant de divèrses còps ***Las Meninas*** de Diego Velázquez. La *suite* se conserva integralament al Musèu Picasso de Barcelona, en essent l'unica sèria completa de l'artista que perdura conselh. S'agís d'un estudi d'òbra fòrça vast, que compta 45 interpretacions de l'òbra, 9 scènas d'un colomer, 3 païsatges e 1 *Retrait de* Jacqueline.[2]

## Referéncias
Jutlàndia

250px|vinheta|La peninsula de Jutlàndia e sas regions.
vinheta|Lo far Rubjerg Knude en Jutlàndia.

**Jutlàndia** (en danés: *Jylland*; en alemanh: *Jütland*) es la peninsula formant la partida continentala de Danemarc.

## Etimologia
L'origina del nom Jutlàndia es associada a la preséncia del pòble dels Juts, coneguts istoricament al sègle V.

## Geografia
Jutlàndia es banhada a l'oèst per la mar del Nòrd, al nòrd-oèst pel Skagerrak, al nòrd-èst pel Kattegat e a l'èst pel Pichon Belt (estrech que liga lo Kattegat a la mar Baltica). Al sud, se limita per la frontèra germanodanesa.

De 1970 a 2006, es formar de set amter (departaments):
* Jutlàndia del Nòrd (*Nordjylland*)
* Jutlàndia del Sud (*Sønderjylland*)
* Ribe
* Ringkjøbing
* Viborg
* Vejle
* Århus
Superfícia: 29 776 km². Populacion 1èr de genièr de 2007: 2 513 601 (84,41 hab./km²).

Dempuèi lo 1èr de genièr de 2007, Jutlàndia compren tres regions danesas:
* la Jutlàndia del Nòrd;
* la Jutlàndia centrala;
* e lo Danemarc del Sud.

## Peninsula Cimbriana
Al sens larg, Jutlàndia compren tanben lo *Land* alemand del Schleswig-Holstein, mas lo tèrme mai corrècte per aquela peninsula entièra es *peninsula Cimbriana*, derivat de l'ancian pòble dels Cimbres.

## Istòria
Aquela region europèa a coneguèt fòrça destruccions al passar un o dos tsunamis creats per l'aclapament d'una partida del plan continental (esfondrament de Storegga) a l'oèst de l'actuala Norvègia. Aquel eveniment marca benlèu l'insularizacion de l'Anglatèrra qu'èra de per abans, dempuèi la fin del darrièr periòde de glaciacion, ligada al Danemarc per una zona nomenada Doggerland pels arqueològs (ara submergida).

Jutlàndia es tanben lo nom donat, lo 31 de mai de 1916, a una de las mai grandas batalhas navalas de totes los temps, que se debanèt al larg de la còsta oèst de la peninsula, opausant la *[[Grand Fleet]]* britannica de l'amiral Jellicoe a la *[[Hochseeflotte]]* allemanda de l'amiral Scheer.

### Referéncias
Josep Llimona i Bruguera

**Josep Llimona e Bruguera** (Barcelona 8 d'abril de 1864 – 27 de febrièr de 1934) foguèt un escultor, considerat un dels melhors representants de l'escultura modernista catalana.

## Ligams intèrnes

## Referéncias
Dramaturg

Un **dramaturg** o **autor dramatic** es un escrivan de pèça de teatre compausats per èsser presentats devant un espaci scenic. Aquels tèxtes del genre de la dramaturgia son nomenats **òbras dramaticas** o **òbras teatralas**.

Aquela darrièra se practica tanben al cinèma, e se pòt donc tanben de parlar de la dramaturgia d'un film, las règlas d'escritura d'un scenari podent s'aparentat a aquelas del teatre.

Alara que lo dramaturg escriu sa pèça mai sovent abans que sa produccion siá realizada, e de biais independant de las repeticions e a vegada quitament sens pas cap de relacions amb los artistas, lo dramaturg/conselhièr dramaturgic interven directament dins lo teatre, amb la tropa o lo meteire en scèna: se carga de diferentas questions al subjècte del tèxte. Tanben pòt seguir lo trabalh dels diferents creators en scèna, en repeticion, pendent las reünions de produccion, assistent tot lo procediment de creacion sens pasmens se confondre amb l'estatut d'autor. 

## Referéncias
Pèça de teatre

Una **pèça de teatre** (fòrma sudoccitana) o **peça de teatre** (fòrma nòrdoccitana) es una òbra destinada a èsser jogada pendent una representacion teatrala, mai sovent escricha segon de règlas de la literatura dramatica. Alara, lo tèxte es subretot constituit de dialògs entre los personatges, e tanben, se cal, d'indicacions de mesa en scèna, las didascaliás: decòrs, localizacion geografica, ambiant luminós e sonor, gestuela dels personatges.

Los interprètas d'una pèça de teatre son los comedians; dins lo teatre modèrne lo ròtle du meteire en scèna es tanben important. En efièch, segon l'interpretacion del tèxte que vòl comunicar al public, utiliza (o pas…) las indicacions de la mesa en scèna escrichas per l'autor, e apond las sieunas per dirigir lo jòc dels actors.

## Istoric
Las originas del teatre venon de l'Antiquitat. Los Grècs jogavan de tragèdias pendent los rites religioses en onor del dieu Dionís.

Lo sègle XVI es lo sègle del teatre classic. Al sègle XVIII, se vei una granda varietat de comèdias. Al sègle XIX naís lo drama romantic, una mescla de comèdia e tragèdia. A la fina del sègle XIX surgís lo drama realista.
HMS Dreadnought

Lo ***HMS Dreadnought*** foguèt un cuirassat de la marina militara britanica armat lo 2 de decembre de 1906. Dotat d'un blindatge, d'una poissança de fuòc e d'una velocitat sensa equivalent a son intrada en servici, revolucionèt la concepcion dei cuirassats e entraïnèt una importanta corsa ais armaments navaus entre lei grandei poissanças dau periòde, especialament lo Reiaume Unit e Alemanha. D'efèct, a respèct dei generacions precedentas de cuirassat, presentava mai d'un melhorament important :
* sa velocitat importanta (21 nòs), assegurada per de turbinas de vapor, li permetiá d'escapar ai tirs de torpilhas.
* son artilhariá principala (10 canons de 305 mm) aviá una poissança e una portada superioras a totei leis autrei naviris en servici.
* lo contraròtle dau tir èra assegurada per de telemètres optics permetent de melhorar l'observacion e la precision.
* lei luòcs de vida foguèron modificats per raprochar lei marins de son pòste (avans 1906, l'organizacion èra totjorn aquela de la marina de vela).
Naviri amirau de la *Home Fleet* britanica de 1907 a 1912, lo *HMS Dreadnought* venguèt rapidament obsolèt en causa de la construccion de cuirassats encara pus poderós. De mai, lei progrès dei torpilhas permetèron tornarmai ai torpilhaires e ai sosmarins de lo menaçar. Au començament de la Premiera Guèrra Mondiala, lo cuirassat èra donc solament naviri amirau dau quatren escadron de la *Home Fleet*. Durant lo conflicte, son accion principala foguèt la destruccion dau sosmarin alemand U-29 lo 18 de març de 1915. Participèt pas a la batalha de Jutlàndia en causa d'operacions de maintenança e foguèt desarmat en 1920 après lo conflicte.

## Liames intèrnes

* Cuirassat.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Gilbert Baker

**Gilbert Baker**, nascut lo 2 de junh de 1951 a Chanute al Kansas e mòrt lo 30 de març de 2017 a Nòva York, es un artista american, militant dels drechs civics.

Concebèt en 1978 la bandièra de l'arc de Sant Martin o Bandièra gai o LGBT.

## Biografia
Gilbert Baker foguèt soldat de l'armada americana de 1970 a 1972. Éra en pòste a San Francisco al començament del movement pels drechs dels omosexuals. Après sa sortida de l'armada, aprenguèt a cordurar. Utilizèt son talent per crear de bandièras per la manifestacion de protestacion pels drechs dels gais e de l'anti-guèrra. Pendent aquel epòca ven amic amb Harvey Milk.

En 1979, comencèt a trabalhar a la Companhiá *Paramount Flag* a San Francisco, alara situada al canton sud-oèst de Polk Street e Post Street dins lo quartièr Polk Gulch. Gilbert Baker trabalhèt per Dianne Feinstein, lo primièr ministre de la China, los presidents de Fran!a, lo Veneçuela e de las Filipinas, lo rei d'Espanha, e fòrça mai. Tanben faguèt de creacion per fòrça manifestacions civicas. A aquel periòde, tanben s'engatgèt per las Sòrres de la Perpetuela Indulgéncia amb lo nom de Sister Chanel 2001. En 1984, concebèt las bandièras de la Convencion nacionala democrata.

En 1994, Gilbert Baker mudèt a Nòva York e contnhèt son trabalh de creacion e d'activisme. Ongan, crea la bandièra mai granda del mond (a l'epòca) a l'escasença de 35n anniversari de las susmautas de Stonewall de 1969.

En 2003, per celebrat lo 25n anniversari de la bandièra gai, Gilbert Baker crèt una bandièra de l'arc de Sant Martin dins lo golf du Mexic a Key West. Après la celebracion, envièt de seccions d'aquela bandièra a mai de 100 vilas pel mond.

## La bandièra
vinheta|La version sièis colors de la bandièra de la fiertat es la version la mai sovent utilizada. La version originala de 1978 aviá doas bendas suplementàrias ròsa e turquesa retiradas a causa de rason de fabricacion.
Las colors de la bandièra rebaton la diversitat de la comunautat LGBT. Quand Gilbert Baker levèt la bandièra de l'arc de Sant Martin drapeau a San Francisco lo 25 de junh de 1978, i aviá uèit colors, cadun amb un sens simbolic:
* Ròse: la sexualitat
* Roge: la vida
* Irange: la garison
* Jaune: la lutz del solelh
* Verd: la natura
* Turquesa: la magia / l'art
* Blau: la serenita / l'armonia
* Violet: l'esperit
Trenta volontaris ajudèron Baker a cordurar las doas primièras bandièras per la parada.

La concepcion a fa l'objècte de revisions de levar d'en primièr puèi de tornar metre de colors.

En 2008, la varianta mai comuna se compausa de sièis bendas, amb las colors roge, irange, jaune, verd, blau e violet. Gilbert Baker referís a aquela version de la bandièra coma la «version comerciala», realizada per de rasons practicas de produccion de massa.

La bandièra de l'arc de Sant Martin es mai sovent presetat orizontalament, amb la benda roja al dessús, coma seriá lo cas per un arc natural.

## Nòtas e referéncias

## Annèxe

### Ligams extèrnes
* Biographie, sur *gilbertbaker.com*
Las Meninas

****** es lo nom diferentas òbras:
* ***[[Las Meninas (Velásquez)|Las Meninas]]***, un quadre de Diego Velásquez;
* ***[[Las Meninas (Picasso)|Las Meninas]]***, una seria de quadres de Pablo Picasso.
USS Missouri (BB-63)

L***''USS Missouri*** es un cuirassat estatsunidenc de classa Iowa armat lo 11 de junh de 1944 e retirat dau servici lo 31 de març de 1992. Lo 2 de setembre, foguèt lo luòc chausit per signar la capitulacion de Japon, eveniment que marquèt la fin de la Segonda Guèrra Mondiala. Plaçat en resèrva après la guèrra de Corèa, foguèt modernizat entre 1984 e 1986 per lo dotar de radars modèrnes e l'equipar de missils de crosiera. Faguèt ansin partida dei darriers cuirassats en servici dins lo mond fins a son retirament definitiu dau servici en 1992. Foguèt alora laissat a una associacion e transformat en naviri musèu en causa de son caractèr istoric.

## Liames intèrnes

* Cuirassat.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Stratford-upon-Avon

**Stratford-upon-Avon**, es una vila del Reialme Unit situat dins lo Warwickshire al sud de Birmingham, (Anglatèrra). Sa populacion èra de 23.676 en 2001. Son atraccion toristica màger es ligada a l'ostal de William Shakespeare e sas proprietats.

## Localizacion
Stratford-upon-Avon es pròche de segonda vila mai granda del Reialme Unit, Birmingham, es aisit d'i accedir amb la sortida 15 de la M40. Mejançant tren se pòt i accedir dempuèi Birmingham (*Snow Hill station* e  *Moor Street station*) o dempuèi Londres, amb un servici de près de sèt trens dirèctes dempuèi l'estacion de Londres *Marylebone*.

Stratford es la vila de William Shakespeare e sa familha.

## Istòria
A una origina anglosaxona e comencèt coma un borg, una "vila-mercat".

"Stratford-upon-Avon" Significa Stratford sul riu Avon, tanben nomenada solament Stratford. Per diferenciar de districte de la vila, s'utilizan los tèrmes *upon-Avon* per la vila e *on-Avon* pel districte.
drecha|vinheta|New Place, A l'ora d'ara

Es mondialment coneguda per èsser lo luòc de naissença e mòrt de William Shakespeare. Dins la vila i a un teatre que pòrta lo nom del famós escrivan e ont se representan sas òbras, qu'es visitada pels passionats de teatre e lo toristas en general. Recep unes tres milions de visitants cada an venent del mond entièr.

## Monuments e d'atraccions toristicas
Dins la vila i a lo parc de l'Avon, on se situa lo "*Royal Shakespeare Theatre*", luòc se representa la "Royal Shakespeare Companh" (RSC). La companhiá del RSC jòga dins dos pichons teatres, un d'eles es lo *"The Swan"* (lo cigne) e que foguèt remodelat e renomenat teatre *"Elizabethan"* e l'autre se nomena lo *"Black box theatre"*.

D'entres las atraccions toristicas mai importantas de la vila i a l'ostal natal de Shakesepare, e los ostals *"Hall's Croft"* (que foguè l'ostal de sa filha Susannah) e l'ostal *"New Palace"* que foguèt lo sieu d'el e ont visquèt los darrièrs ans fins a sa mòrt en 1616. Tanben i a la glèisa ont foguèt batejat e enterrat lo dramaturg  la *"Holy Trinity Church of Starford-upon-Avon"*.

Près de la vila i a de diferentas proprietats associadas a Shakespeare e sa familha, *"Anne Hathaway's Cottage"* a Shottery, (ostal de sa femna), *"Mary Arden's House"*, (ostal de la maire), e las bòrias e de bastits a Snitterfield, (ostal del paire).

Tanben i d'atraccions non-shakespearianas coma la bòria dels parpalhons *"Butterfly Farm"*, los jardins de Bancroft e *lo* pub freqüentat pels actors, *The Black Swan* (Lo *[[Cicne|cigne]]* *negre*), o lo *The Dirty Duck* (L'anet brut).

A tretze quilomètres, près de Ragley Hall, se tròba un dels ostals mai elegants d'Anglatèrra amb lo pargue d'esculturas de Jerwood.

## Referéncias
Idlib

**Idlib** (en arabi *ادلب*) es una vila de Siria, capitala del governorat del meteis nom. La majora partida dels abitants d'Idlib trabalha dins l'agricultura e seguís l'atraccion d'Alèp. Las tèrras se trapant a l'entorn d'Idlib son fòrça fertilas, produsent del coton, de cerealas, d'olivas, de figas, de rasim, de tomatas e de sesam.

La region d'Idlib es una region importanta sul plan istoric e compta un cert nombre de ciutats anticas coma aquela d'Ebla (Tall Mardikh), autrecòps capitala d'un grand reialme.

## Istòria
La vila es pas estalivada per la guèrra civila siriana, amb la batalha d'Idlib en març de 2015, que passa jol contraròtle de la coalicion rebèla « Jaich al-Fatah » (« L'Armada de la conquista »), rassemblant subretot l'ex Front al-Nosra, Ahrar al-Sham, Faylaq al-Cham. De faccions de l'Armada Siriana Liura prenon tanben partida als combats. Dempuèi aquela data, la vila es sovent bombardada par l’aviacion del govèrn sirian e de son aliat rus. Lo 7 d'abril de 2017, los militars sirians de Bashar al-Assad son acusats d'èsser los responsables de l’utilizacion d’armas quimicas fasent 100 civils mòrts e 400 ferits esmoguent la comunautat internacionala

Dins aquela vila visquèt una comunautat d'unes 2 000 Cretians.

## Nòtas e referéncias

## Ligams extèrnes