Lengas atabascanas

thumb|Distribucion precoloniala de las lengas na-déné (atabascanas + eyak + tlingit)
Las **lengas atabascanas** o **atapascanas** son una larga familha de lengas indigenas d'America del Nòrd, localizadas a l'oèst en tres grops  de lengas atenents: septentrional, còsta pacifica e meridional. 
Kari e Potter estimavan en 2010 lo territòri total de las 53 lengas atabascanas a  4,022,000 de km2.

Lo chipewyan es la lenga nativa parlada sus lo pus grand territòri en America del Nòrd, mentre que lo Navajo es la lenga nativa parlada per lo pus grand nombre de locutors al nòrd de Mexic.
## Classificacion intèrna
La familha de las lengas atapascanas se repartís en tres grops geografics : septentrional, còsta pacifica e meridional. Lo fach que las lengas de la còsta pacifica constituisson un grop genetic valid demòra un objècte de discussions entre lingüistes. Lo grop septentrional es el particularament problematic. En rason de l'abséncia dels critèrs d'inovacion partejada e de las correspondàncias foneticas, abitualament utilizats per definir des regropaments condreches, la familha atapascana (especialament las lengas septentrionalas) foguèt qualificada de "complèxe coesiu" per Michael Krauss (1973, 1982). Aital, lo modèl teoric d'arborescéncia genetica de la familha (*Stammbaumteoria*) es benlèu inapropriat. Las lengas de la branca meridionala son ben mai omogenèas e constituisson lo sol sosgrop clarament genetice.

La lista ci-dessós presenta las brancas principalas de la familha atapascana. Es basada sus la classificacion de Keren Rice (veire Goddard 1996, e Mithun 1999).

# Alaska Sud
# Alaska-Yukon Central
# Canadà nòrd-occidental
# Tsetsaut
# Colómbia Britanica Centrala
# Sarsi
# Kwalhioqua-Tlatskanai
# lengas atabascanas de la còsta pacifica
# Apacha

Las brancas 1-7 son lo regropament del Nòrd. Kwalhioqua-Tlatskanai (#7)  s'es sovent considerat part de la Còsta Pacífic, mas una recenta revision de Krauss la tròba alonhada d'aquestes lengas. Una classificacion leugièrament diferenta, formulada per Jeff Lee, es la seguenta (Tuttle & Hargus 2004:72-74):

# Alaska 
# Yukon 
# Colómbia Britanica 
# Est 
# Sud 

### [[Lengas atapascanas septentrionalas]]
* *[[Lengas atapascanas d'Alaska meridionala]]*
: 1. Ahtna 35 parlants (2000)
: 2. Dena'ina 75 (1997)

* *[[Lengas atapascanas d'Alaska centrala-Yukon]]*
: 3. Deg xinag 25 (1997)
: 4. Holikachuk (o innoko) 12 (1995)
: 5. koyukon 300 (1995); 100 (2000) 
: 6. Naut Kuskokwim 40 (1995)
: 7. Naut Tanana 24 (1995-2000)
: 8. Tanacross 35 (1997)
: 9. Bas Tanana 30 (1995)
: 10. Tutchone meridional 200 (1995)
: 11. Tutchone septentrional 200 (1995)
: 12. Gwich'in (o kutchin) 800 (1995)
: 13. Hän (tanben han) 14 (1995-1997)

* *[[Lengas atapascanas del Canadà nòrd-occidental|Lengas atapascanas del nòrd-oèst de Canadà]]*
: A. *Lengas de la cadena* o *tagish-tahltan-kaska*
:: 14. Tagish 2 (1995)
:: 15. Tahltan 35 (2002)
:: 16. Kaska 400 (1995)
: 17. Sekani 35 (1997)
: 18. Danneẕa (o beaver) 300 (1991)
: B. *Lengas slave-hare*
:: 19. **[[Slave]]**
::: a. Slave del nòrd 1.030 (1995); 300 (2002); 1.235 (2006)
::: b. Slave del sud 2.890 (1995); 2.000 (2002); 2.310 (2006)
:: 20. **Mountain**
:: 21. **Bearlake**
:: 22. **Hare**
: 23. Dogrib 2.110 (2001); 2.000 (2002)
: 24. Dené o dené suliné (chipewyan) 5.000-12.000 (1982); 9.030 (1995)

* *Tsetsaut*
: 25. Tsetsaut  † (~1950)

* *[[Lengas babine-carrier|Lengas atapascanas del centre de Colómbia Britanica]]*
: 26. babine (tanben carrier septentrional) 500 (1997)
: 27. Carrier 
:: a. Carrier del sud 500 (1997)
:: b. Carrier central 2.060 (2001); 1.500 (2002)
: 28. Tsilkotin 1.140 (2001)

* *Lenga sarsi*
: 30. Sarsi 50 (1991)

* *Lengas kwalhioqua-tlatskanai*
: 31. kwalhioqua-tlatskanai † (hacia 1930)

### [[Lengas atabascanas de la còsta pacifica]]
* *Sosgrop atabascan de Califòrnia*
: 32. Hupa 8 (1998)
: 33. Mattole †
: 34. Atabascan del flume Eel †

* *Sosgrop atabascan d'Oregon*
: 35. Chetco 5 (1962)
: 36. Tututni 10 (1962)
: 37. Galice-Applegate †
: 38. Tolowa 4 (1994)

### [[Lengas atapascanas meridionalas]]
* *[[Lengas atapascanas meridionalas|Sosgrop apacha de las planas]]*
: 39. Apacha de las planas (apacha kiowa) 1.000 (1980); 18 (1990)

* *Sosgrop apacha occidental*
: A. Chiricahua-Mescalero 1.800 (1977)
:: 40. Chiricahua 
:: 41. Mescalero 
: 42. Navaho 125.000 (1980); 149.000 (1990); 150.000 (2002); 170.717 (2007)
: 43. Apacha occidental (coyotero) 11.000 (1980); 12.700 (1990)

* *Sosgrop apacha oriental*
: 44. Jicarilla 680 (2000)
: 45. Lipan 2 (1981)

## Vejatz tanben
* Lengas per familha

## Referéncias