Pèire I de Brasil e IV de Portugal

**Pèire I de Brasil**, aprèp **Pèire IV de Portugal e Algarve** (nascut *Pedro de Alcântara Francisco Antônio João Carlos Xavier de Paula Miguel Rafael Joaquim José Gonzaga Pascoal Cipriano Serafim de Bragança e Bourbon* lo 1798 e mòrt lo 1834) foguèt lo primièr emperaire e lo 29 rei de Portugal.
[thumb|Ceremónia De coronacion coma emperaire de [Brasil.]]

## Originas familialas
Filh del rei Joan VI de Portugal e la infanta Carlota Joaquina d'Espanha nasquèt a Lisboa al *Palais de Queluz* lo 12 d'octobre de 1798. 

Èra felen de la part de paire dels reis Pèire III de Portugal e Maria I de Portugal del temps que de la part de maire o èra del rei Carles IV d'Espanha e la princessa Maria Loïsa de Borbon-Parma.

Als nòus ans, lo 1807, la familha reiala se transportèt a Brasil per escapar de l'aucupacion Napoleonica en Portugal, e demorèt ailà fins lo 1820. La preséncia de la familha reiala dins lo país convertiguèt la vila de Rio de Janeiro en la capitala del Empèri Portugués e elevèt lo Brasil a un estatut aital coma lo de Portugal dins lo reialme. Lo 1816 foguèt nomenat eretièr del reialme mejançant lo títol de prince de Brasil.

## Mariatge e descedents
Sa primièr mariatge foguèt amb l'arquiduquessa Maria Leopoldina d'Absborg-Lorena a Rio de Janeiro lo 6 de novembre de 1817. D'aquela union nasquèron:
* l'infanta **[[Maria II de Portugal]]** (1819-1853), **Reina de Portugal**
* l'enfant Miquèl de Bragança (1820)
* l'enfant Joan Carles de Bragança (1821-1822)
* l'infanta Januaria Maria de Bragança (1822-1901), *princessa imperiala de Brasil*, maridada lo 1844 amb lo prince Loís Carles de Borbón-Doas Sicilias
* l'infanta Paula Marianna de Bragança (1823-1833)
* l'infanta Francesca Carolina de Bragança (1824-1898), maridada lo 1843 amb lo prince Francesc d'Orleans-Joinville
* l'enfant **[[Pèire II de Brasil]]** (1825-1891), **[[Empèri de Brasil|emperaire de Brasil]]

Sa segond mariatge, ''per poders'', foguèt lo [[2 d'agost]] de [[1829]] a [[Munic]], e ''en persona'' lo [[17 d'octòbre]] del meteis an a [[Rio de Janeiro]], amb **Amélia de Leuchtenberg**, filha del duc Eugeni de Beauharnais e de la princessa Augusta de Bavièra. D'aquela union nasquèt:
*la princessa Maria Amélia de Bragança ([[1832]]-[[1852]])

== Òbra de Govèrn ==

L'an [[1821]] la familha reiala portuguesa decidís, après mai de dètz ans d'exili forçat al [[Brasil]], tornar a [[Portugal]]. Abans del retorn lo rei [[Joan VI de Portugal]] elimina los privilègis autrejats al [[Brasil]] e daissa a lo sieu filh, lo prince eretièr [[Pèire IV de Portugal|Pèire]] coma administrador de la colònia. Apareisseràn lèu importants malcontentaments entre la populacion mentre cèrts sectors nacionalistas ofriràn la Corona a Pèire qu'acceptarà. Lo supòrt de Pèire a la revòlta de [[1820]] dins la vila de [[Porto]] provocarà la pression de la Cort a lo sieu paire pel retorn al continent del prince eretièr, que causa Pèire se li neguèt a el. Se li retirèt la carga de regent, restant coma un simple representant de la Corona a Brasil. En coneissent la notícia, lo [[7 de setembre]] de [[1822]], va desenveinar la siá espasa e pel nomenat ''Crit de Ipiranga: Independéncia o mòrt!'' proclamèt l'independéncia de Brasil.

Posteriorament lo [[12 d'octòbre]] foguèt proclamat [[emperaire]] e lo [[1 de decembre]] foguèt coronat amb lo nom de **Pèire I del Brasil'''.