Tahiti

thumb|right|300px|Mapa de Tahiti e Mo’orea
**Tahiti** es l'illa mai granda de Polinesia Francesa, situada dins l'archipèla de las illas de la Societat al sud d'Oceania. Istòricament es coneguda tanben coma *Otaheite*. La capitala es Pape’ete, situada sus la costa nòrd-oèst de l'illa.

Es l'illa pus poblada de la Polinesia Francesa, amb 69% de la populacion totala. Dispausa de l'aeropòrt internacional de Faaa. La lenga oficiala es lo francés, e lo tahitian o *reo mā’ohi* la lenga autoctòna.

## Geografia
thumb|Plaja d'arena negra a Tahiti
Tahiti a una largor maximala de 45&nbsp;km, amb 132&nbsp;km de còsta e una superfícia de 1043&nbsp;km2. Lo punt culminant de l'illa es lo mont Orohena amb 2241&nbsp;m.

L'illa es formada de doas partidas centradas sus de volcans espandits e units per l'istme de Taravao. La part nòrd-occidentala se nomena *Tahiti Nui*, o *granda Tahiti*, e la sud-orientala es *Tahiti Iti*, o *pichona Tahiti*. Sonque la franja costièra es abitada amb una penetracion maximala que passa pas los dos quilomètres. Mentre que *Tahiti Nui* es densament poblada, subretot a l'entorn de Papeete, e dispausa de bonas infrastructuras e d'una forta influéncia de la metropòli francesa, *Tahiti Iti* es demorada pus isolada en mantenir la cultura tradicionala polinesiana. 
Lo clima es tropical, caud e umid tot l'an. Sonque i a doas sasons: la seca e l'umida, dita tanben sason de las pluèjas, de novembre a abril. La durada dels jorns e de las nuèits se manten sensiblament constanta tot l'an, independentament de las sasons.

## Istòria
thumb|Ostals de natius
La populacion nativa es polinesiana, e se pensa que s'es establida dins l'illa vers 300 aC, durant las migracions e colonizacions primerencas de tot l'espaci polinesian a partir de Tònga e Samoa. 

Lo sòl fertil e la pesca abondanta an provesit aisidament de noiridura als abitants. La percepcion del caractèr tranquil e alègre dels natius e la caracterizacion de l'illa coma un paradís an impressionat los primièrs explorators europèus, establissent un mite romantic e utopic en Occident que dura encara fins a uèi. 
L'anglés Samuel Wallis descobriguèt l'illa, en 1767, la nomenant illa del Rei Jòrdi (*King George III Island*).
Louis Antoine de Bougainville faguèt Tahiti famosa en Euròpa amb la publicacion del raconte del seu viatge. La nomenant *Nova Citera*, en referéncia a l'illa grèga de Citèra ont nasquèt Vènus, descriguèt l'illa coma un paradís sus tèrra amb un pòble que viu aürós e dins l'innocéncia, luenh de la corrupcion de la civilizacion. Las seunas descripcions illustravan lo concèpte del nòble salvatge de Jean-Jacques Rousseau, e an influits los pensaments utopics de filosòfs coma Denis Diderot.

Lo capitani James Cook visitèt Tahiti mantun còp dins los seus tres viatges entre 1769 e 1779. La seuna basa principala foguèt la baia de Matavai, ont bastiguèt lo fòrt Vènus per observar lo trajècte de la planeta. Encara uèi lo luòc se ditz *Punta Venus*.
En 1842 lo reialme de Tahiti foguèt declarat protectorat francés. En 1880 lo rei Pōmare V (1842 – 1891) abandonèt la sobeiranetat a França.

Lo pintor francés Paul Gauguin visquèt a Tahiti entre 1891 e 1901 s'inspirant dels païsatges e dels modèls polinesians; un pichon musèu li es dedicat a Papeari. Dempuèi 2004, Tahiti amb la Polinesia Francesa, ten l'estatut de país d'otramar.

## Ligams extèrnes

* Istòria de Tahiti e de la Polinèsia Francesa 
* Tahiti Torisma 
* iFenua, portal sus los lèsers a Tahiti e sas illas 
* Tahiti Guide 
* Site web dedicat a Tahiti (Actualitat, istòria e geografia) 
* Premsa de Tahiti 
* Tahiti Surf Report, lo portal del surf a Tahiti 
* Faufa’a Tupuna, wiki dedicat al patrimòni cultural polinesian 
* Galariá de fòtos de Tahiti 
* Fòtos de Tahiti