open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ruby Hirose

thumb|250px|Ruby Hirose
**Ruby Sakae Hirose** (Kent, Estat de Washington, 30 de junh de 1904 – West Reading, Pennsilvània, 7 d'octobre de 1960) foguèt una bioquimista e bacteriologista americana. Sas recercas foguèron importantas per l'elaboracion d'un vaccin per la poliomieliti.
Agnes Pockels

thumb|Agnes Pockels
**Agnes Luise Wilhelmine Pockels** (Venècia, 14 de febrièr de 1862 – Brunswick, Alemanha, 21 de novembre de 1935) foguèt una quimista alemanda. Lo trabalh d'aquesta pionièra dins lo domeni de la quimia portèt a la creacion de la sciéncia de las susfàcias que descriu las proprietats de las susfàcias dels liquids e dels solids.
Pariaman

**Pariaman** (que significa "ròdol segur") es una vila litorala de l'isla de Sumatra (Indonesia) situada dins la província de Sumatra occidentala. La localitat, que comptava 72.089 abitants en 2002 per una superficia de 73,4 km2, ten una benda costièra de 12 km de long.
Annette Salmeen

**Annette Elizabeth Salmeen** (Ann Harbor, Michigan, 7 de decembre de 1974) es una bioquimista e nadaira americana. Ganhèt una medalha d'aur als Jòcs Olimpics d'estiu de 1996.
Dragon Li

**Dragon Li** ,(**狸花猫** en chinés), (*Lí huā māo* en pinyin), es un gat considerat coma una raça domestica de la subespècie del gat chinés, *Felis silvestris catus*. Se reconeguèt pel primièr còp coma una raça a fins de 2003. E mai se aquela teoria contunha d'èsser un pauc controvertit, es estat tanpauc refutat científicament, e doncas largament acceptat coma l'origina d'aquela raça en fonts reproductrises establidas a la China.

## Autres noms
Li Hua Mao es lo nom mai frequent de la raça a la China, lo nom chinés Dragon Li es estat utilizat internacionalament per rebatre lo caractèr simbolic a la China correspondenta al mitic dragon chinés.

## Descripcion
Aquel gat possedís còrs fòrt, poderós e espés, amb cambas musculoses. Las siás pautas son redondas, e la siá coa es de longitud mejana. La capa de per lo del Dragon Li es d'una unica color marró daurat a la panxa, e atigrat amb linhas a l'esquina. A un cap redond e d'uèlhs grands, lluminosos amb forma de ametlla. Los sieus uèlhs son de color verda o jauna. Las aurelhas son de grandària mejana e arrodonides en las puntas, amb lo distintiu d'inflexion.

## Caracteristicas
Lo Dragon Li es fòrça intelligent e un bon companh. Aqueles gats son fòrça actius e los agrada jogar. Son d'animals fisèles, mas pas tròp afectuoses. Malgrat aiçò, son pas exigentes. Son independentes e se pòrtan plan amb autres animals domestics. Son tolerants amb los mainats.

## Abitat
Los gats de la raça Dragon Li se adaptan melhor als larèrs amb un fòrça espaci perque poscatz èsser actius. E mai se pòdon tolerar als mainats, son pas mascòtas idealas pels larèrs amb mainats pichons. Se los mainats son mendres de dètz ans o aital , lo Dragon Li probablament pas siá lo gat ideal.

## Ligams extèrnes
*''The International Cat Association''
Dan Brown

thumb|250px|Dan Brown
**Dan Brown** (Exeter, New Hampshire, 22 de junh de 1964) es un escrivan american. Venguèt famós mondialament en 2003 gràcias a son libre *[[The Da Vinci Code]]*.

## Òbras
### Romans
* *Digital Fortress* (1998)
* *Deception Point* (2001)

### La sèria "Robert Langdon"
* *Angels & Demons* (2000)
* *The Da Vinci Code* (2003)
* *The Lost Symbol* (2009)
* *Inferno* (2013)

### Libres d'umor
* *187 Men to Avoid: A Survival Guide for the Romantically Frustrated Woman* (1995), coescrich amb son esposa jol pseudonim Danielle Brown
* *The Bald Book* (1998) coescrich amb sa femna
Badminton

Lo **badminton** es un espòrt que s'afrontan dos jogaires, o dos cobles de jogaires, que se desvolòpa en un terren rectangular devesit transversalament per un fialat. Lo jòc consistís a tustar un volador amb una raqueta per lo far passar per lo dessús del  fialat de sòrta que l'adversari lo pòsca pas tornar.
Katsuko Saruhashi

**Katsuko Saruhashi** (en japonés: 猿橋 勝子; Tòquio, 22 de març de 1920 – Tòquio, 29 de setembre de 2007) foguèt una geoquimista japonesa.. Venguèt pionièra dins son domeni quand faguèt las primièras mesuras dels nivèls de dioxid de carbòni (CO2) dins l'aiga de la mar e demostrèt posteriorament lo perilh dins l'aiga e l'atmosfèra de las casudas radioactivas.
Kathleen C. Taylor

**Kathleen Christine Taylor** (14 de març de 1942) es una quimista americana. Sa contribucion mai notabla es la creacion d'un convertidor catalitic per las veituras amb de collègas quand trabalhava a General Motors. Aquesta realizacion li faguèt ganhar la medalha Garvan–Olin en 1989.
Unifòrme

vinheta|Unifòrme
L**'unifòrme**  es un vestit reglamentari, que totes los membres d'un grop devon portar segon de règlas dictadas. Es una tradicion que ven de l'Empèri roman.

## Vejatz taben
* Unifòrme militar: Es lo vestit du militar. Es confeccionat segon lo teissit, la forma e la color. Son caractèr militar e nacional es afirmat per d'atributs e signes plan definits;
* Unifòrmes escolaris;
* Unifòrmes professionals non utilitaris (distinctius): unifòrmes de polícia, de prisonièrs...
* Unifòrmes professionals utilitaris: blòda dels infirmièrs, faudal de maselièr...
* dins l'alfabet ràdio, *Unifòrm* es la letra U
Richard Stallman

**Richard Matthew Stallman**, tanben conegut per sas inicialas **RMS** (Nòva York, 16 de març de 1953) es un programaire e un activista pels logicials gratuits american. Es conegut mai que mai pel fach que foguèt lo promotor del Projècte GNU, que fondèt la Free Software Foundation e qu'escriguèt la licéncia GNU pel public general.

Per encausa de son trabalh e sas contribucions a recebut 14 doctorats e professorats.
Pr'amor d'omenatjar sa figura un asteroïde de la cencha principala, 9882 Stallman, recebèt son nom.

## Biografia
Richard Stallman nasquèt a Manhattan en 1953 dins una familha de classa mejana, filh de Daniel Stallman, un veteran de la Segonda Guèrra Mondiala, e d'Alice Lippman, una ensenhaira remplaçanta de matérias artisticas. Sos parents divorcièron en 1958 e Richard partiguèt viure amb sa maire.
Asima Chatterjee

**Asima Chatterjee** (en bengalin: অসীমা চট্টোপাধ্যায়; Calcuta, 23 de setembre de 1917 – Calcuta, 22 de novembre de 2006) foguèt una quimista indiana. Coneguda per son trabalh dins los domenis de la quimia organica e de la fitomedecina, sas aportacions mai remarcablas se faguèron suls vinca alcaloids e lo desvolopament de medicaments per luchar contra l'epilepsia e la malària.
Mildred Cohn

thumb|Mildred Cohn (2005)
**Mildred Cohn** (Nòva York, 12 de julh de 1913 – Filadèlfia, Pennsilvània, 12 d'octobre de 2009) foguèt una bioquimista americana.
Palhassa

thumb|Los Fratellini
Un **palhassa** es un actor que lo ròtle es de far rire jogant de torns e galejant. Podèm ne destriar de tipes diverses segon l'emplec que jogan:
* Lo clown blanc.
* L'august , lo contra august, l'excentric... 
Es diferent del comic umorista, que bastís lo rire suls jòcs de mots, alara que lo palhassa es associat a un aspècte extravagant, plen de colors e exageracions e se plaça en situacion amb de gestes, d'interaccions amb lo públic e referéncias al circ. 

Lo palhassa tipic a la cara maquilhada amb de colors se destacant del blanc per far visible las expressions de luenh, amb un grand nas roge e sabatas tròp grandas. A vegadas pòrta perruca, un grand sorire dessenhat e lo vestit amb pedaçons e pòchas, d'on trai d'artificis per divertir las gents, subretot los mainatges. En complement an la possibiltat de jogar d'un instrument (com lo Saxofòn), escultant de balons coflats, fer d'equilibris e torsions... 

L'umor del palhassa nomenat clown blanc, se basa en casudas, en cracas simplas e dins lo mim. Son origina istorica es lo *clown* o graciós del teatre e los bofons medievals. Sa originas son dins la Commedia dell'arte; e las raices dins las comèdies grègas.

## Pallassos cèlebres
thumb|August
D'entre los palhassas que venguèron celèbre internacionalament, i a: 

; En Angletèrra: 
* William Kempe 
* Joseph Grimaldi 
* Ducrow 
* Billy Saunders 
* James Clement Boswell 
* Tom Belling 
* Los fraires Hanlon-Lee 
* Charlie Cairoli 

;En França:
* Jean-Baptiste Auriol
* Jérôme Medrano
* Jean Gontard
* Claude Gontard
* Félix-Pierre Gontard
* Footit e Chocolat
* Los Fratellini
* Antonet e Béby
* Clown Rhum
* Porto 
* Bowden (Loriot Georges Bazot),
* Alex (Alex Bugny de Brailly) 
* Achille Zavatta,
* Charles Manetti,
* Bario & Dario,
* Pipo (Gustave Sosman), 
* Rastelli, 
* Nino Fabri,
* Alexis Grüss e André Grüss
* Jacques Francini,
* Annie Fratellini
* Pierre Etaix
* Motusse et Paillasse
* Les Nouveaux Nez
* Francis Albiero,
* Cracra & Momo,
* Les Macloma,
* Les Rossyann, 
* Niboc
* Emma la clown

;Al Canadà:
* Sol (Marc Favreau) 
* Gobelet (Luc Durand)  
* Patof
* Clopin

;En Espanha:
* Charlie Rivel
* Pepa Plana
* Tortell Poltrona

;En Itàlia:
* Les Rastelli,
* David Larible (Itàlia, EUA

;Autres païses:
* Grock (Soïssa), 
* Karandache (Russia)
* Oleg Popov (Russia),
* Dimitri (Soïssa),
* Franz-Josef Bogner (Alemanha) 
* Little Walter (Urich Alexandre) (Belgic),
* Slava Polounine (Russia),
* Bolek Polívka (Chequia),
* Jango Edwards (États-Unis),
* Lou Jacobs (EUA),
* Buffo (França, EUA),
* Teatr Licedei (Russia),
* Otto Witte (Alemanha),
* Les Chicky's (Soïssa)

## Referéncia
Anna Sundström

**Anna Sundström**, nascuda **Anna Christina Persdotter** (Kymlinge, Spånga, 26 de febrièr de 1785 – 1871) foguèt una quimista suedesa. Aquesta scientifica, que trabalhèt coma assistenta de Jöns Jacob Berzelius, es considerada coma la primièra femna quimista de Suècia.
Elizabeth Fulhame

**Elizabeth Fulhame** foguèt una quimista britanica. Es coneguda sonque per son òbra pionièra *An Essay on Combustion*, publicada en 1794.
Anna J. Harrison

**Anna Jane Harrison** (Benton City, 23 de decembre de 1912 – Holyoke, 8 d'agost de 1998) foguèt una quimista americana.
Allene Jeanes

**Allene Rosalind Jeanes** (Waco, Tèxas, 19 de julh de 1906 – Urbana, Illinois, 15 de decembre de 1995) foguèt una quimista americana. Son trabalh permetèt de produire lo dextran en quantitats importantas.
Ann Kiessling

**Ann Kiessling**, nascuda **Ann Anderson** (Baker City, Oregon, 29 de març de 1942) es una biologista americana.
Stephanie Kwolek

**Stephanie L. Kwolek** (New Kensington, 31 de julhet de 1923 − Wilmington, 18 de junh de 2014) foguèt un quimista americana. Son trabalh permetèt de produire el kevlar.
200px|vinheta|drecha
Sue Gardner

thumb|250px|Sue Gardner en febrièr de 2013
**Sue Gardner** (Bridgetown, Barbados, 11 de mai de 1967) es una jornalista canadiana. Foguèt la directritz executiva de la Fondacion Wikimedia fins al mes de mai de 2014 e foguèt remplaçada per Lila Tretikov.
Peyton Manning

thumb|250px|Peyton Manning en 2015
**Peyton Williams Manning** (Nòva Orleans, Loïsiana, 24 de març de 1976) es un ex-jogaire de fotbòl american.
Deborah Estrin

thumb||250px|Deborah Estrin 
**Deborah Estrin** (Los Angeles, 6 de decembre de 1959) es una informaticiana americana. Es la cofondadora de l'organizacion de tòca non-lucrativa Open mHealth. Es la filha de Thelma Estrin e la sòrre de Judith Estrin.
Judith Estrin

**Judith Leonor Estrin**, mai coneguda coma **Judy Estrin** (Tel Aviv, Israèl, novembre de 1954) es una entrepreneira americana. Es actualament la presidenta de JLabs. Es la filha de l'engenhaire Gerald Estrin e de l'informaticiana Thelma Estrin e la sòrre de l'informaticiana Deborah Estrin.
Prince (musician)

**Prince Rogers Nelson** dit **Prince**, nascut lo 7 de junh de 1958 a Minneapolis (Minnesòta) e defuntat 21 d'abril de 2016 a 57 ans a Chanhassen, dins lo meteis Estat, foguèt un autor-compositor-interprèt, multi-instrumentista e producteur american de pop, de funk, de rock e de RnB. Èra tanben dançaire e actor.

La carrièra de Prince comencèt en 1978 e sa discografia compta mai de trenta albums studio parrguts en mens de quaranta ans. Compausèt  tanben de cançons e produguèt d'albums per d'autres artistas, entre losquals las Bangles, Chaka Khan, Patti LaBelle, Madonna, Sheila E., Mavis Staples o The Time.

Son mai gròs succès comercial es ''Purple Rain'' (banda originala del filme eponim ont joguèt lo ròtle principal), album publicat en 1984 e vendut a vint milions d'exemplaris, contenent, en mai del títol, los tubs ''Let's Go Crazy'' e *[[When Doves Cry]]*. Es tanben l'autor de *[[Sign o' the Times]]*, de la benda originala del filme *[[Batman (filme, 1989)|Batman]]* de Tim Burton, dels tubes *[[Little Red Corvette]]*, *[[Kiss (chanson de Prince)|Kiss]]*, *[[Cream (chanson de Prince)|Cream]]* o encara *[[Sexy MF]]*. Le morceau phare de Sinéad O'Connor, *[[Nothing Compares 2 U]]*, es a mai una composicion de Prince, tot coma *[[Manic Monday]]* de las Bangles.

Multiinstrumentista practicava una vintena d'instruments, excellent a la guitarra, a la bassa, al piano, a la batariá e als clavièrs – s'es fargat une fama de creator ambiciós, eclectic e una reputacion scenica de tria, en presant en concèrt las danças e los solos. Es tanben conegut per l'emplec de las referéencias sexualas dins d'unas de sas cançons, coma per l'usatge de costums excentrics.

## Referéncias

## Ligams extèrnes

*
Pattie Maes

thumb|250px|Pattie Maes e Hiroshi Ishii en 2012
**Pattie Maes** (Brussèlas, Belgica, 1 de junh de 1961) es una informaticiana bèlgoamericana. Professora a l'Institut Tecnologic de Massachusetts (MIT), fondèt e dirigiguèt lo Grop d'Interfàcias Fluïdas del Media Lab del MIT.
Samuel Jacob Klein

thumb|250px|Samuel Klein en 2007
**Samuel Jacob Klein**, conegut jos l'escais **Sj** dins lo mond wikipedic (Houston, Tèxas, 25 de genièr de 1978) es un fisician, programaire, tecnologista e wikimedian american. Es lo Director de Outreach de la Fondacion the One Laptop per Child. Aqueste contribusidor a la Wikipedia dempuèi 2004 foguèt elegit al Conselh d'Administracion de la Fondacion Wikimedia tre 2009, posicion qu'ocupa encara aprèp doas reeleccions. Es tanben membre del Centre Berkman per Internet e la Societat.
Raiòn

Un **raiòn** (en rus, en ucraïnés e en bulgar : *район* ; en bielorús: *раён* ; en romanés: *raion* ; en azèri: *rayon* ; en leton: *rajons* ; en georgian: *რაიონი*), es dins d'unes païses de l'ex Union Sovietica, una subdivision administrativa territòriala o de vila de segond nivèl (part d'un Oblast).
Lo tèrme ven del mot francés *rayon* prés dins lo sens geometric a partir del capluòc.
### Referéncias
August Strindberg

thumb|August Strindberg
**Johan August Strindberg** (Estocòlme, 22 de genièr de 1849 – Estocòlme, 14 de mai de 1912) foguèt un escrivan e dramaturg suedés.
Louis Bonaparte

**Louis Bonaparte**, nascut a Aiacciu lo 2 de setembre de 1778 e mòrt a Ligorna (Grand ducat de Toscana) lo 25 de julhet de 1846, es un prince francé e rei d'Olanda de 1806 a 1810 jol nom de **Louis Napoléon** e **Lodewijk Napoleon** en neerlandes. Membre de l'ostal Bonaparte, es un dels fraires de Napoleon Bonaparte e lo paire de Napoleon III.

Aprés une carrièra militara a l'entorn de son fraire, ven en 1806 rei d'Olanda. Partejat entre son dever de rei olandés e de prince francés, sas relacions amb Napoleon se tiban al punt que deu abdicar en 1810, provocant l'integracion d'Olanda a l'Primièr Empèri. Viu enseguida en exili fins a sa mòrt en 1846.

## Maridatge e enfants

En 1802, Napoleon Ièr aviá maridat son fraire Louis amb sa filhastra Hortense de Beauharnais (1783-1837), eissida du primièr maridatge de Joséphine amb Alexandre de Beauharnais, mas aquela union foguèt pas astrada. Hortense volgava pas demorar longtemps amb son marit en Olanda que trobava tròp freja e tornèt en França. Se separèron mas aguèron tres filhs:

* Napoléon-Charles Bonaparte (1802-1807).
* Napoléon Louis Bonaparte (1804-1831), grand duc de Berg e rei d'Olanda jol nom de Louis II de Hollande.
* Louis-Napoléon Bonaparte (1808-1873), que ven l'emperaire dels Franceses jol nom de Napoleon III.

Louis Bonaparte daissa d'enfants naturals, coma amb son union amb Jeanne-Félicité Roland :
* Louis, comte de Castelvecchio (1826-1869), qu'esposa en 1847, Élise Pasteur d’Etreillis (1826-1894), e posteritat.
Pekanbaru

**Pekanbaru** (en jawi: ڤكنبارو) es la capitala de Riau, una província d'Indonesia situada sus l'isla de Sumatra. Ocupa una superficia de 632,26 km² e compta una populacion de 1,1 milion de personas, çò que fa d'ela la quatrena comuna mai importanta de Sumatra, aprèp Medan, Palembang e Batam.
Frank Herbert

vinheta|Franck Herbert (1978)

Franck Herbert (8 d'octòbre 1920 - 11 de febrier 1986) es un escriveire estat-unidenc, conoissut per aguer escrich lo roman Dune e sei seguidas, que forman lo *[[ciucle de Dune]]*.

Son òbra es considerada coma màtger dins lo domèni de la sciéncia-ficcion, e influencèt de nombrosei creacions autras.
Josep Tarradellas

thumb|right|Retrait de Josep Tarradellas i Joan, marqués de Tarradellas

**Josep Tarradellas i Joan** (nascut: **José Tarradellas y Joan**; Cervelló, 19 de genièr de 1899 – Barcelona, 10 de mai de 1988), I marqués de Tarradellas, foguèt un politician catalan, president de la Generalitat de Catalonha a l'exili durant la dictatura franqusita de 1954 a 1977, puèi fins a la restauracion d'aquela institucion en 1980. 

## Biografia
En 1931, Josep Tarradellas venguèt secretari general d'Esquèrra Republicana de Catalonha (ERC). Foguèt tanplan deputat a las Corts Generalas, conselhièr de Governança e Salut quand Francesc Macià foguèt president de la Generalitat de Catalonha, aital coma conselhièr dels Servicis Publics, Economia e Cultura pendent la Guèrra Civila Espanhòla.

S'exilèt en França en 1939, ont succediguèt al president demissionari Josep Irla, en 1954.

## Citacions celèbras

* «*Ciutadans de Catalunya, ja soc aquí*» («Ciutadans de Catalonha, ja soi aquí»).

* «*La meva primera idea nacionalista potser venia de Masaryk, el primer president de la República txecoslovaca, que es pot considerar com el pare de les nacionalitats.*» («Ma primièra idèa nacionalista podriá venir de Masaryk, lo primièr president de la Republica chècoslovaca, que se pòt considerar coma lo paire de las nacionalitats»).

## Bibliografia

* 

## Referéncias
Artur Mas

**Artur Mas i Gavarró** (Barcelona, 31 de genièr de 1956) es un economista e politician catalan d’ideologia catalanista e liberala. Es tanben president de Convergència Democràtica de Catalunya (CDC). Foguèt conselhièr de Politica Territoriala e d'Òbras Publicas (1995-1997), d’Economia e Finanças (1997-2001) e conselhièr en cap (2001-2003) de la Generalitat de Catalonha. Del 2004 al 2010 ocupèt la foncion de Cap de l’oposicion al Parlament catalan.

Foguèt president del govèrn catalan de 2010 a 2016.

## Biografia
Artur Mas nasquèt a Barcelona en 1956 dins una familha amonedada, eiretièr de familhas ligadas a l’industria metallurgica del Poblenou e  a l’industria textila de Sabadell del costat de sa maire. Artur, l’ainat dels quatre enfants de la familha, estudièt al Licèu Francés de Barcelona e puèi a l’Aula Escola Europea. Posteriorament se diplomèt en Sciéncias Economicas e del mond de l’entrepresa a l’Universitat de Barcelona.
Council of Science Editors

Lo **Conselh de Publicadors Scientifics** (en anglés : *Council of Science Editors*) (CSE) es una organizacion non-lucrativa americana que dona supòrt a la publicacion dels escrivans scientifics.
Prabumulih

thumb|250px|Una de las garas de Prabumulih
**Prabumulih** es una vila indonesiana, situada dins la region de Sumatra del Sud.
Jules Hardouin-Mansart

thumb|250px|Retrach de Jules Hardouin-Mansart
Lo comte de Sagonne, **Jules Hardouin-Mansart** (París, 16 d'abril de 1646 - Marly-le-Roi, 11 de mai de 1708) foguèt un arquitècte francés. Trabalhèt coma primièr arquitècte del rei de França Loís XIV e superintendent dels bastiments d'aqueste.
Carly Rose Sonenclar

thumb|Carly Rose Sonenclar (2012)
**Carly Rose Sonenclar** (Nòva York, 20 d'abril de 1999) es una cantaira e actritz americana.
Tapir

Eht **tapir** (Tapirus) es un genre de mamifèrs perissodactils de la familha Tapiridae. Es l'unic genre actual de la familha, era quau inclutz d'autres nòu genres extints. Aperten al meteis òrdre que los cavals, que son amb el lejanament emparentats, e los rinocèros, que son los sieus parents viues mai prèps.

## Caracteristicas
Son d'animals de tamanho mièg, amb una longitud que vària dempuèi 1,8 m a 2,5 m, amb sol 5-10 cm de coa, e una nautor en la crotz de 70 cm a 1 m e un pes de 220 a 300 kg. 

Aquesta trompa resulta mai que mai utila per recolectar de plantas aquaticas en los pantans a on sòl passar bona part del jorn. Li servís a tanben prene d'aiga e per s'afrontar a d'autres mascles en epòca d'apareamient.

Lo còs es compacte e la cap e còth robusts, amb la fin de lor facilitar lo pas a travèrs del dens follaje tropical. Lo pelaje sòl èsser fòrça cuert e escur, e mai se las creaturas presentan un pelaje parde amb de desonors criptiques, similars a las dels singlars joves, que se difuminan amb l'edat.

Se tracta d'animals pro primitius, los primièrs representants de fossils de la familha se tròban ja en l'Eocèn d'Eurasia, fa unes 55 de milions d'ans, a on s'obsèrvan qualques caracteristicas qu'èran de presents tanben dins los ancians ancestros Hyracotherium, de los sieus parents actuals. Los pès presentan quatre dits en las anedas davantièras e tres en las traseras.

## Espècias
Familha dels tapirids, Tapiridae : tapirs, 4 espècias en un genre
* Tapir de Brasil, *Tapirus terrestris*
* Tapir de las montanhas, *Tapirus pinchaque*
* Tapir de Baird, *Tapirus bairdii*
* Tapir de Malàisia, *Tapirus indicus*
Federal Bureau of Investigation

vinheta|Sagèu dau FBI

Lo ****** (« Burèu federau d'enquista »), generalament nomenat per son acronim ****, es lo servici federau de polícia judiciària màger deis Estats Units d'America tant coma un servici de rensenhament interior. A la comencença dau sègle 21, la juridiccion dau FBI caupe mai de 200 categorias de crimis federaus, ne'n fasent l'organisme d'enquista màger dau govèrn american. Demieg seis atribucions li son l'anti-terrorisme, lo còntre-espionatge, la ciber-criminalitat e la medecina legala.

Fuguèt establit per Charles Joseph Bonaparte, rèire nebòt de l'Emperaire Napoleon lo 1er, en 1908 coma  ** (, « Burèu d'Investigacion »), puei tornat batejat  en 1935 amb l'accion de J. Edgar Hoover. Son sèti s'atròva a Washington, dins l'edifici J.Edgar Hovver Building, e sei burèus son esparpalhats dins mai de 400 vilas americanas e dins 50 embassadas dins lo mond.

Lo sagèu dau FBI es estat dessenhat per lo cap illustrator Leo Joseph Gauthier e fuguèt emplegat per lo premier còp en 1941.

La dicha oficiala dau FBI es  (« Fidelitat, Coratge, Integritat »).

## Referéncias
Weird Al Yankovic

[thumb|Yankovic en concèrt en [2010]]
**Alfred Matthew** "**Weird Al**" **Yankovic** (Downey, Califòrnia, 23 d'octobre de 1959) es un cantautor, cantaire, umorista e productor american. En 2014, *Mandatory Fun*, son darrièr album, se situèt a la cima de las vendas de disques als Estats Units gràcias a las vidèos de sas parodias "Tacky" (de "Happy" de Pharrell Williams) e "Word Crimes" (de "Blurred Lines" de Robin Thicke).

## Discografia
* *""Weird Al" Yankovic* (1983)
* *"Weird Al" Yankovic in 3-D* (1984)
* *[[Dare to Be Stupid* (1985)
* *Polka Party!* (1986)
* *Even Worse* (1988)
* *UHF – Original Motion Picture Soundtrack and Other Stuff* (1989)
* *Off the Deep End* (1992)
* *Alapalooza* (1993)
* *Bad Hair Day* (1996)
* *Running with Scissors* (1999)
* *Poodle Hat* (2003)
* *Straight Outta Lynwood* (2006)
* *Alpocalypse* (2011)
* *Mandatory Fun* (2014)
Ostrava

**Ostrava** es la tresena vila en nombre d'abitants de la Republica Chèca, darrèr Praga e Brno ambe una populacion de quicòm coma 300.000 abitants. La vila, qu'es a caval sus la frontièra entre las províncias istoricas de Moràvia e de Silèsia, es tanben la primièra vila de la Silèsia chèca. Es al cap d'una conurbacion de quicòm coma 500.000 abitants e d'una aira urbana, la segonda del país, de 1.100.000 abitants. Es situada  al nòrd-est del país, a un desenat de km de la Polonha e 50 de l'Eslovaquia, a la confluéncia d'Oder e d'autres flumes o rius : Lučina s'i escampa dins Ostrawitza (o Ostravice); puèi Ostrawitza s'i escampa dins Oder en tant qu'afluent de riba dreta; Opava, que n'es un de riba esquèrra, s'i escampa tanben. Ostrava es la capitala de la region ("kraj") de Moràvia e Silèsia. Ostrava venguèt una granda vila mercés a sa posicion al còr d'un grand bacin carbonièr, e venguèt atal un centre industrial important. L'airal es escaissat "lo còr d'acièr" del país pr'amor de son estatut de centre carbonièr e metallurgic. Çaquelà, dempuèi la Revolution de Velós (la casuda del communisme en 1989), a conegut un càmbiament radical de son economia.

## Istòria

## Administracion

## Cultura, art e arquitectura

## Monuments e lòcs toristics

## Nòtas e referéncias
Aqueste article es una traduccion e una adaptacion dels articles en anglés, alemand, chèc e francés.
Cunnilingus

thumb|Cunnilingus
Lo **cunnilingus** (nom vengut del latin) es una practica sexuala que consistís a estimular oralament amb la lenga lo sexe feminin. Son equivalent pels òmes es la fellacion.
Gang bang

thumb|Gang bang
Lo **gang bang**, tanben escrich **gangbang** (de l'anglés *gang* "grop") es una practica sexuala que fa qu'una persona (generalament una femna) a de relacions sexualas amb mantes partenaris, d'un biais simultanèu o los uns aprèp los autres. Es una forma particulara de la sexualitat de grop.
Interpol

**Interpol** (contraccion de l'anglés *International Police*), e tanben **International Criminal Police Organization** o en francés **Organisation Internationale de Police Criminelle** (OIPC) es un organisme de cooperacion policièra internacionala. Foguèt creat lo 7 de setembre de 1923 amb la tòca de federar la cooperacion entre las policias del mond entièr. Sa sedença se situa dins la vila de Lion.

Interpol ten un budgèt annual d'aperaquí 70 milions d'èuros que sa màger part ven de las contribucions dels 190 estats membres.
Lama (animal)

Eth **lama** (*Lama glama*) es una espècia de mamifèr artiodactil de la familha Camelidae. Es un grand animal originari de los Camines, Patagònia e Tèrra del Fuòc en Argentina, Bolívia, Chile (en inclusent l'isla Navarino), noroeste de Paraguai e sud del Peró; domesticat en lo sud del Peró, oèst de Bolívia e noroeste d'Argentina.
Tim Burke

**Tim Burke** (Newcastle-on-Tyne, 1965) es un especialista anglés dels efièches especials que se faguèt conóisser gràcias a l'adaptacion cinematografica de la seria *[[Harry Potter]]*.
Sassuolo

**Sassuolo** (**Sasól** en emilian-romanhòl) es una vila de la província italiana de Modena en Emília-Romanha. Sa populacion èra estimada a  abitants en 2012. Sa superfícia totala es 38,4&nbsp;km².
Es coneguda per sas industrias de ceramicas.
(434326) 2004 JG6

L'asteroïde **(434326) 2004 JG6** es lo segond asteroïde apohele conegut (l'autre es (163693) Atira), çò que significa que son orbita se tròba completament a l'interior de la de la Tèrra. Son periòde de revolucion es pus cort que lo de Vènus e totes los autres asteroïdes conoscuts ; e aital es lo segond objècte plus propdan del Solelh, just aprèp Mercuri. Siaguèt descobèrt l'11 de mai de 2004 per Brian A. Skiff dins lo quadre del programa LONEOS.
Jardin botanic de Lion

Lo **jardin botanic de Lion** es un jardin botanic que s'espandís, dins lo Pargue de la Tèsta d'Aur, sus 8 ectaras que  de sèrras. Las colleccions contenon  taxons.

## Lo jardin

Levat las sèrras situada fòra de las cenchas, lo jardin botanic conten dos enclauses quichats: 
*lo *Jardin Alpin*, capita a servar una flora d'altitud mejana compausada d'espècias venent de diferents continents alara que lo climat es aquel de la plana de bassa altitud amb de nuèchs caudas l'estiu.
*lo *Jardin Botanic*, enclaus màger per las plantas comunas actualas o apartenent a l'istòria locala, eissidas de la natura o de la cultura.

## Lista dels directors del Jardin Botanic
* Professeur Jean Emmanuel Gilibert (1796-1808) 
* Gaetano Nicodemi (1803 - 1804)
* Abbé Gaspard Dejean (1808 - 1819)
* Docteur Jean-Baptiste Balbis (1819 - 1830)
* Louis-Henri Latil de Thimecourt (1830)
* Professeur Nicolas Charles Seringe (1830 - 1858)
* Gustave Bonnet (1859 - 1870)
* Jean-Joseph Faivre, Professeur (1871 - 1879)
* Louis Cusin, Aide naturaliste (1879 - 1880)
* Gustave Dutailly (1880 - 1881)
* Antoine Magnin, Professeur (1881 - 1884)
* Léon Guignard (1884 - 1887)
* René Gerard (1887 - 1926)
* Louis Faucheron(1926 - 1937)
* Robert Douin (1937 - 1964)
* Paul Berthet (1964 - 1998)
* Serge Cianfarini e Christian Dumas (1999 - 2000)
* Frédéric Pautz (2000 - fin ara)

### Ligams externes
* site del jardin
Pan American World Airways

**Pan American World Airways** (mai coneguda coma **Pan Am**) es una companhiá aeriana internacionala mai importanta dels Estats Units d'America dels ans 1930 fins la seuna falhida en 1991, i a que se devon fòrças innovacions dins l'industria dels transpòrts aerians internacionals. Fondada coma un servici d'idravions a Key West (Florida), aquela companhiá se desmarquèt amb l'utilizaion massissa dels reactors e de l'utilizacion dels sistèmas de reservacions informatizats.

Aprèp de 1991, Pan Am coneguèt doas *renaissenças*:
*La segonda Pan Am foncionèt de 1996 a 1998 ecoma una companhiá aeriana de bais còst de long cors entre los Estats Units d'America e la Cariba. Lo seu còdi OACI venguèt *PN*.
*La tresena, basada en Portsmouth, New Hampshire acabèt lo sevici en 2004. Aquela darrièra, en cambi, mantenguèt los meteisses còdis IATA e OACI coma l'originala.
Entre los diferents Pan Am i aguèt cap de relacion, levat lo nom. La Boston-Maine Airways, una companhiá alemanda de la tresena Pan Am, encara contunha amb la marca «*Pan Am Clipper Connection*».
British Airways

**British Airways**  es una companhiá aeriana màger del Reialme Unit. Ten son sèti a Hillingdon, prèp de Londres al vesinatge de son hub principal, l'Aeropòrt de Londres-Heathrow. Es la pus granda companhiá aeriana britannica de per sa flòta, sos vòls e lo nombre de sas destinacions internacionalas e la segonda per nombre de passatgièrs trasportats après easyJet.
Sistèma de noms de domeni

Lo **sistèma de noms de domeni** (en anglés Domain Name Server, DNS) es un protocòl d'internet que fa lo ligam entre un nom de domeni (exèmple: oc.wikipedia.org) e una adreiça IP (exèmple : 192.168.1.1).
Criptografia

La **criptografia** (mot creat a partir dau grèc ancian: κρυπτός "amagat" e γράφειν "escritura") es una disciplina de la criptologia que son objectiu es d'estudiar la proteccion dei messatges. Apareguèt tre l'Antiquitat mai conoguèt d'evolucions importantas dins lo corrent dau sègle XX gràcias au desvolopament de l'informatica.
Boeing 747-8

Lo **Boeing 747-8** es un avion de reaccion de fuselatge larg desvolopat per Boeing. L'avion, anonciat oficialament en 2005, es la version de quatrena generacion del Boeing 747, amb un fuselatge alongat, d'alas redessenhadas e amb una eficiéncia melhorada. Lo 747-8 es la version mai granda del 747, l'avion comercial mai grand bastit als Estats Units, e l'avion de passatgièrs mai long de tot lo mond.

## Notas e referéncias
Augustin Louis Cauchy

Lo baron **Augustin Louis Cauchy** (París, 21 d'agost de 1789 – Sceaux, França, 23 de mai de 1857) foguèt un matematician francés. 

Aqueste scientific, dels mai prolifics e brilhants de son temps, se revelèt un pionièr en matematicas gràcias a sos trabalhs sus las permutacions de la teoria dels grops e en optica estudièt la propagacion de las ondas electromagneticas.
Valgius Rufus

**Valgius Rufus** (a l'entorn de 65 a.C. – sègle Ièr a.C.) siaguèt un poèta, gramatician, retor, senador e noble roman.
Unicòde

L’**Unicòde** (*Unicode* en anglés) es un estandard informatic que permet los escambis de tèxtes en lengas diferentas a un nivèl mondial. Es estat desvolopat pel Consòrci Unicòde, qu'a per tòca de permetre lo codatge de tèxt escrich en donar a tot caractèr de quin sistèma d'escritura que siá un nom e un identificant numeric, e d'un biais unificat, quina que siá la plataforma informatica o lo logicial. L'estandard es ligat a la nòrma ISO 10646. La primièra version (Unicòde 1) data de 1991. Unicòde 15.1, avec , foguèt publicada en setembre de 2023.
Musèu etnografic de Kommern

Lo **musèu etnografic de Kommern** (*LVR-Freilichtmuseum Kommern und Rheinische Landesmuseum für Volkskunde in Kommern/Eifel in Trägerschaft des Landschaftsverbandes Rheinland*), situat en Renania, es amb sos 95 ectaras lo mai grand musèu etnografic d'Euròpa.


Kommern-Eifel-04-Elsig-2007-gje.jpg
Kommern-Niederrhein-06-Korschenbroich-Heyerhof-2007-gje.jpg
Kommern-Niederrhein-14-Viersen Hoser-Togrund-Hof-2007-gje.jpg
Kommern-Niederrhein-26-Spiel-Bockwindmuehle-2007-gje.jpg
Kommern-Westerwald-08-2007-gje.jpg
Kommern-Westerwald-22-Ruppenrod-Drechslerei-2007-gje.jpg
Kommern-Westerwald-28-Ruppenrod-Drechslerei-2007-gje.jpg
Kommern-Westerwald-46-Oberbreisig-2007-gje.jpg
Cristina Marcano

**Cristina Marcano** (Caracas, 1960) es una jornalista e escrivana veneçolana. Amb son marit Alberto Barrera Tyszka, venguèt famosa mondialament en 2005 gràcias a sa biografia sul president de Veneçuèla, Hugo Chávez, *Sin Uniforme: Una Historia Personal*.
Friedrichstadt

thumb|250px|Localizacion de Friedrichstadt dins Drèsda
**Friedrichstadt** es un barri situat dins lo centre de la vila alemanda de Drèsda. Foguèt ancianament, e fins a la debuta del sègle XX, un airal industrial de la ciutat. Es conegut actualament coma lo brèç de l'associacion artistica sonada Die Brücke.
Arnošt Muka

**Arnošt Muka**, en alemand: *Karl Ernst Mucke* (Wulki Wosyk/Großhänchen, Alemanha, 10 de març de 1854 - Budyšin/Bautzen, 10 d'octobre de 1932) foguèt un escrivan e erudit sorab. Gràcias a son trabalh capitèt de reviscolar la cultura nacionala soraba e la premsa literària, e fondèt a mai lo Musèu Sorab.
thumb|250px|Arnošt Muka en 1896
Ala d'Estura

**Ala d’Estura** (*Âla* en arpitan; *Ala* en piemontés; *Ala di Stura* en italian) es una comuna italiana e arpitana de la Ciutat Metropolitana de Turin. Fa partida de las Valadas arpitanas dau Piemont.
Bundesautobahn 1

thumb|200px|Localizacion de la Bundesautobahn 1
La **Bundesautobahn 1** (o **BAB 1** o **A 1**) es una autorota alemanda que corre 730 km dempuèi Oldenburg fins a Saarbrücken.
Argnan

**Argnan** (en piemontés, **Argnan** en italian) es un vilatge piemontés de la província de Turin. Comptava 1.057 abitants en decembre de 2010.
Balangero

**Balangero** (en piemontés: **Balangé**) es una comuna piemontesa situada dins la província de Turin. La localitat, situada a 25 km al nòrd-oèst de Turin, comptava 3.219 abitants en decembre de 2012.
Asbel Kiprop

**Asbel Kipruto Kiprop** (Uasin Gishu, 30 de junh de 1989) es un atleta kenyan especialista del mièg fons e subretot del 1.500 mètres.
Edwin Soi

thumb|250px|Edwin Soi durant un entrainament en 2006
**Edwin Cheruiyot Soi** (Kericho, 3 de març de 1986) es un atlèta kenyan, especializat en corsas de longa distància coma los 3.000 e los 5.000 mètres.
Micah Kogo

thumb|250px|Micah Kogo en 2010 a Londres
**Micah Kemboi Kogo** (Burnt Forest, districte de Uasin Gishu, Kenya, 3 de junh de 1986) es un atlèta kenya. Especializat dins la categoria dels 10.000 mètres, foguèt campion del mond d'aquesta mena de competicion.
Glis glis

Lo **garri grèu**, (var. **missara, greule, liron, arrat de graèr, poteròt, peironet**) de son nom scientific *glis glis* es un rosegaire de la familha dei mioxids que viu en Euròpa.

Es un animau pichòt de 15 a 20 cm per un pès de 100 a 250g que viu mai que mai de nuech. Dau mes d'octòbre au mes d'abriu, rintra en ivernacion. Viu de 9 a 10 annadas. Son nom li ven de la color de son peu e se reconoisse a sa coa particulara, longa e espessa.
Heisei

**Heisei** (平成) ei lo nom d'ua èra imperiau au Japon. Comencèt lo 8 de genèr de 1989, purmèr dia arrond la mòrt de l'emperaire Hirohito. Lo son hilh Akihito vasot emperaire. Hirohito estot nomenat "Emperaire Shōwa" lo 31 de genèr.

L'annada 1989 correspond doncas a l'annada Shōwa 64 dinc au setau dia deu purmèr mes (genèr), e a l'annada Heisei 1 (平成元年 Heisei gannen, gannen vòu díser "purmèra annada") a partir deu ueitau dia deu purmèr mes (8 de genèr).

L'èra s'acabèt lo 30 d’abriu de 2019 dab l’abdicacion d’Akihito. Estot seguida per l’èra Reiwa.

## Conversion de las annadas
Heisei (omonimia)

**Heisei** pòt èster :
* l'era Heisei de l'istòria de Japon (dempuish 1989)
* un roman de Joan Francés Blanc.
Mandarin

Lo **mandarin** es la lenga chinesa mai importanta de totas las lengas chinesas.

Lo mandarin estandard es basat sul dialècte mandarin de Beijing e es la lenga oficiala de la Republica Populara de China, de Taiwan e de Singapor. Los dialèctes mandarins son parlats per mai d'un miliard de personas en 2015.

En 2013 lo siti ethnologue estimava a 897 000 000 las personas qu'an un dialècte mandarin coma langa mairala e a 194 000 000 los que parlan un dialècte mandarin coma lenga segonda (siá un total de 1 091 000 000).

Lo mandarin es la lenga mai parlada pels Han mas es tanben venguda la lenga mairala de mai d'una minoritat (manchó, hui, she...). Es una lenga en expansion, en China coma dins la diaspora chinesa.

## Nom chinés
Lo tèrme chinés mai general que **recampa totas las varietats del mandarin**, es "běifānghuà" (北方话, parlar del nòrd) o "guānhuà" (官话, parlar dels mandarins).

La varietat oficiala del mandarin, o mandarin estandard, se sona "pǔtōnghuà" (普通话, parlar comun) dins la Republica Populara de China e "guóyǔ" (国语, lenga nacionala) a Taiwan.

## Distribucion territoriala

Lo **mandarin** es parlat istoricament dins lo nòrd de China, en particular dins la plana septentrionala de China. S'espandiguèt dins totas las direccions dempuèi l'an 1000. 
A l'ora d'ara es una lenga en expansion, emai dins las grandas vilas meridionalas (Shenzhen, Shanghai...) que los immigrants del nòrd i son nombroses. 
Fòra la Republica Populara de China, los **dialèctes mandarins** son parlats, sensa èsser majoritaris, a Taiwan, Singapor e dins la diaspora chinesa.

## Classificacion dels dialèctes

## Referéncias
Nick Willis

thumb|250px|Nick Willis en 2008
**Nicholas Ian Willis** (Lower Hutt, Nòva Zelanda, 25 d'abril de 1983) es un corredor neozelandés de distància mejana. Ganhèt la medalha d'argent als 1.500 mètres als Jòcs Olimpics de 2008 a Beijing, amb un temps de 3:34.1.
Vietnamian

Lo **vietnamian** (autonim: *tiếng Việt*) es una lenga del grop austroasiatic, parlada principalament en Vietnam, ont ten l'estatut de lenga oficiala.

## Referéncias
Borgon (Piemont)

**Borgon** (segon las formas occitana d'autres toponims e las formas localas) (*Burgùn* en arpitan; *Borgon* en piemontés; *Borgone Susa* en italian; *Bourgon* en francés) es una comuna italiana de la Ciutat Metropolitana de Turin, dins la region de Piemont. Fa partida de las valadas arpitanas dau Piemont.

Confronta las comunas de Condove, San Didero, Vilar Fochard, Sant'Antonino di Susa

## Galariá

## Referéncias
Ceres

* *[[Astronomia]]*: **[[Ceres (planeta nan)|Ceres]]** es l'asteroïde mai grand e lo primièr que foguèt descobèrt. Actualament es considerat coma un planeta nan.
* *[[Mitologia]]*: **[[Ceres (mitologia)|Ceres]]** es la divessa romana de l'agricultura.
* *[[Geografia]]*: **[[Ceres (Itàlia)|Ceres]]**, una localitat italiana.
Lumbini

**Lumbini** Lumbinī (sanscrit: लुम्बिनी) es un dels quatre grands sites sacrats del Bodisme.
Segon las tradicions bodistas es aquí que la reina Mayadevi donèt naissença a Siddharta Gautama en - 623.

## Fotografias


File:Great Drigung Kagyud Lotus Stupa.JPG| Stupa 
File:Lumbinibodhi.jpg|L'arbre bodhi a Lumbini
File:Asokalumbini.jpg|Lo pilar d'Ashoka 
File:Lumbini pillar old.jpg|Lo pilar d'Ahoka dins las annadas 1930



## Referéncias
Collegno

**Collegno** (en piemontés: **Colègn**) es una vila piemontesa situada dins la província de Turin. Aquesta localitat, situada 9 km a l'oèst de Turin, comptava 50.222 abitants en 2010.
Lufthansa

**Lufthansa** (*Deutsche Lufthansa AG*) es la principala companhiá aeriana alemanada e la primièra companhiá aeriana europèa en nombre de passatgièrs transportats davant Ryanair e Air France-KLM.
Condove

**Condove** (*Condòve* en piemontés, *Kundòve* en francoprovençal, *Condoue* en francés), es una comuna italiana de la Ciutat Metropolitana de Turin, dins la region de Piemont. 

Confronta las comunas de Usseglio, Viù, Lemie, Bruzolo, Rubiana, Caprie, San Didero, Borgone Susa, Vaie, Sant'Antonino di Susa, Chiusa di San Michele

## Galariá

## Referéncias
Front

thumb|250px|Vista de Front
**Front** (en piemontés pron.: [frʊnt], e en italian) es una comuna piemontesa de la Ciutat Metropolitana de Turin.
Caors (Salucés)

**Caors** es una comuna de  abitants dins la region istorica de Salucés. Administrativament, depend de la Ciutat Metropolitana de Turin, dins la region de Piemont de l’estat italian.

## Toponimia
Del latin **Caburrum**, donèt **Cavor** en piemontés e **Caors** en occitan. Xenonims: *Cavour* o *Cavorre* en italian, *Cahours* o *Cavour* en francés.
Ninja

Los **ninjas** (del japonés 忍者, *ninja* o *shinobi*) èran un grop militar de mercenaris que s'entrenavan especificament amb de formas non convencionalas de far la guèrra. Aital podián practicar d'assassinats, d'espionatge, de sabotatge, de missions de reconeissença e de guerrilhas, pr'amor de desestabilizar los enemics, obtenir d'informacions vitalas sus la posicion de las tropas de l'armada enemiga o obtenir un avantatge important que podiá èsser decisiu sul camp de batalha.

Per poder executar sas missions emplegavan una granda varietat d'armas e d'objèctes que los mai coneguts actualament son los katanas, los shurikens o los nunchakus, e èran tanben d'expèrts en la preparacion de verins, de pocions e mai de bombas. A l'encòp, èran estat entrenats per se saber desguisar, art qu'utilizavan plan sovent per passar desapercebuts en foncion de la situacion dins los endreches ont volián penetrar, çò que diferís pro de l'imatge actual que se pòt aver dels ninjas.
Abid Surti

**Abid Surti**, o **Aabid Surti** (en indi: आबिद सुरती e en gojarati: આબિદ સુરતી; 5 de mai de 1935) es un autor, dessenhador, pintor, jornalista e environamentalista indian. Recebèt lo prèmi nacional decernit pel govèrn d'Índia per un de sos libres en 1993.
Moncalieri

**Moncalieri**  (*Moncalé* en piemontés), es una comuna italiana de la Ciutat Metropolitana de Turin, dins la region de Piemont. Sa populacion es de  abitants.

Confronta las comunas de Turin, Pecetto Torinese, Nichelino, Trofarello, La Loggia, Vinovo, Carignano, Cambiano, Villastellone.

## Personalitats ligadas a la comuna
* Chiara Appendino
## Referéncias
Leinì

**Leinì** (en Piemontés; **Leini** en italian), es un vila de  15523 abitants de la província de Turin dins la region de Piemont en Itàlia.

## Referéncias
Parc de la Feyssine

Lo **Parc de la Feyssine** es un pargue natural situat en las ribas del riu Ròse, al nòrd de la vila de Villeurbanne en França. A una superfice de 55 ectaras.

## Ligams extèrnes
*Site oficial
Pecetto Torinese

**Pecetto Torinese**  ( *Psè* en piemontés), es una comuna italiana de la Ciutat Metropolitana de Turin, dins la region de Piemont. 

Confronta las comunas de Turin, Pino Torinese, Chieri, Moncalieri, Cambiano, Trofarello

## Referéncias
Aamir Khan

**Aamir Khan** (en indi: आमिर ख़ान, en ordo: عامر حسسیں خان; Mombai, 14 de març de 1965) es un actor, scenarista, realizador e productor indian. Comencèt sa carrièra a Bollywood en 1988 amb lo film *Qayamat Se Qayamat Tak*, produccion que marquèt lo retorn dels films romantics dins lo cinéma indi.
Amitabh Bachchan

**Amitabh Harivansh Bachchan** (en indi: अमिताभ बच्चन; en ordo: امیتابھ بچن),; Allahabad, 11 d'octobre de 1942) es un actor indian. Es un dels actors mai importants del cinèma indian qu'a jogat dins mai de 180 films e durant mai de quatre decadas. Es maridat dempuèi 1973 a l'actritz Jaya Bachchan e son filh Abhishek Bachchan es tanben un actor famós.
Honda

La **Honda Motor Company, Ltd.** (en japonés: 本田技研工業株式会社 , Honda Giken Kōgyō Kabushiki-gaisha?), mai conegut brèvament coma **Honda** es una entrepresa japonesa d'engenhariá e de produccion, coneguda dins lo mond entièr subretot per sa fabricacion d'automobilas. Aquela companhiá que foguèt fondada en 1948 per Soichiro Honda, e qu'a sa sedença a Tòquio, capitaneja la produccion de motors mondialament que ne fabrica mai de 14 milions cada an.
Les Subsistances

**Les Subsistances** son un centre cultural de difusion e de produccion artistica de Lion. Es situat dins lo 1èr arrondiment de la vila e es ocupat actualament per un laboratòri de creacion (teatre, dança e circ contemporèu) e l'Escòla nacionala de las Bèlas Arts de Lion qu'i es dempuèi 2007. L'endrech compren 22.500 m2 de bastiments e 16.000 m2 de terrenh.
Rickmansworth

**Rickmansworth** es una vilòta anglesa del sud-oèst d'Hertfordshire. La localitat que compta mai de 14.000 abitants se situa a aperaquí 32 km al nòrd-oèst de Londres.
A

La letra **a** (**A** en majuscula) es la primièra letra de l’alfabet latin emai de l’alfabet occitan. Se pòt dire "un a" o "una a". 

## Codificacion

## Variacions
La letra se pòt ligar, revirar o portar de signes diacritics. En occitan, pòt portar l'accent grèu (à) o agut (á).
Caroline Lucas

thumb|250px|Caroline Lucas en 2010
**Caroline Lucas** (Malvern, Anglatèrra, 9 de decembre de 1960) es una politiciana britanica. Membre del Partit verd d'Anglatèrra e del País de Galas foguèt deputada europèa de 1999 a 2010.
Michael Schumacher

**Michael Schumacher** (prononciacion: [ˈmɪçaʔeːl ˈʃuːmaxɐ]; Hurth-Hermulheim, 3 de genièr de 1969) es un pilòt de Formula 1 alemand. Es estat proclamat sèt còps campion del mond de Formula 1.

## Vejatz tanben
* Formula 1
* Juan Manuel Fangio
Lewis Hamilton

**Sir Lewis Carl Davidson Hamilton** (Stevenage, 7 de genièr de 1985) es un pilòt automobil britanic, actiu dins la Formula 1 per Ferrari. Es estat proclamat sèt còps campion del mond de Formula 1.

## Referéncias
U

L’estat d’**U** es un estat tradicional de l’illa de Pohnpei, en Micronesia. Lo cap es nomenat *sangoro* o *nahnmwarki*. A donat lo nom a la municipalitat d’U.
## Lista dels caps
* Nahlepenien
* Nahnkepwei
* Luhken Nen
* Luhken Kidu
* Luhken Wos
* Luhken Sihr
* Luhken Mwei U
* Luhken Mwei Mwahu
* Luhken Sakon
* Esekaia
* Moses
* William
* Eluit (Elwet)
* Edmond (Edmont) (1953-1959)
* Johnny Moses (1959-1991)
* Frederick Kihleng (1991-1992)
* Paul J. Benjamin (1992-1994)
* Manasa Hedgar (1994-1999)
* Welter John (1999-2003)
* Pedro Moses (2013-2020)
* Paulino Davi (dempuèi dec. de 2020)
Geldrop-Mierlo

thumb|250px|Vista del centre de Geldrop
**Geldrop-Mierlo** es una comuna neerlandesa situada dins la província del Brabant septentrional. Nasquèt l'1 de genièr de 2004 a partir de la fusion de doas municipalitats, Geldrop e Mierlo.
Heeze-Leende

thumb|250px|Lo castèl de Heeze
**Heeze-Leende** es una comuna neerlandesa situada dins la província de Brabant Septentrional.
Helmond

**Helmond** es una vila de la província de Brabant Septentrional, al sud dels Païses Basses. Lo 1èr de genièr de 2009 comptava 88.020 abitants repartits subre una superfícia de 54,56&nbsp;km² (dels quals 1,44&nbsp;km² correspondon a d'aiga). Confronta al nòrd Laarbeek e Gemert-Bakel, a l'oèst Nuenen, Gerwen en Nederwetten, a l'èst Deurne e al sud Geldrop-Mierlo, Someren e Asten.
Aalburg

thumb|250px|Glèisa d'Aalburg
**Aalburg** es una comuna neerlandesa, situada dins la província del Brabant Septentrional.
Joan-Claudi Izzo

Joan-Claudi Izzo (Marselha, 20 de junh de 1945 – 26 de genièr de 2000) es un escriveire occitan d'expression francesa.

## Bibliografia

* 1970 : *Poèmes à haute voix* (Ed. Nouvelles Éditions Oswald, Paris)
* 1972 : *Terres de feu* (Ed. Nouvelles Éditions Oswald, Paris)
* 1974 : *État de veille* (Ed. Nouvelles Éditions Oswald|P.J. Oswald, Paris)
* 1975 : *Braises, brasiers, brûlures* (poèmes illustrés par E. Damofli)
* 1975 : *Paysage de femme* (Guy Chambelland)
* 1976 : *Le Réel au plus vif* (Guy Chambelland)
* 1978 : *[[Clovis Hugues]], un rouge du Midi* (Jeanne Laffitte, Marseille)
* 1995 : *[[Total Khéops]]* (Gallimard - Série Noire, Paris)
* 1996 : *Chourmo* (Gallimard - Série Noire, Paris)
* 1997 : *Loin de tous rivages* (illustré par Jacques Ferrandez) (Ed. du Ricochet, Nice) (réédition chez Librio, Paris)
* 1997 : *Les Marins perdus (roman)|Les Marins perdus*