open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Correccion politica

L'expression **correccion politica**, **rectitud politica**, o **dreitura politica** (en anglés: *politichal correctness*) es un tèrme per descriure una linha d'opinion, una orientacion politica o un comportament politic destinats a evitar o a minimizar l'ofensa publica. Lo concèpte es exprimit comunament en occitan amb l'adjectiu substantivat **politicament corrècte** (calc de l'anglés *politically correct*). Dins lo mond politic, aquel neologisme ten una connotacion pejorativa.

## Referéncias
Bertran Folcon d'Avinhon

**Bertran Folcon d'Avinhon** (fl. 1202-1233) foguèt un nòble provençau e trobador d'Avinhon.

## Vida e òbras
Èra un fidèu partisan de Ramon VI e de Ramon VII de Tolosa e participèt ai guèrras contra la Crosada deis albigés. Èra dins la vila pendent lo sèti de Bèucaire en 1216. Ramon VII lo nomenèt cònsol d'Avinhon en 1226.

Deis òbras poeticas de Bertran se consèrvan solament doas coblas escrichas en respònsa a Gui de Cavalhon. Aquel escambi entre Bertran e Gui es de cèrt interès istoric. Ramon VII aviá desplaçat una armada contra Castelnòu d'Arri a la debuta de 1220, mas foguèt obligat de levar lo sèti per afrontar una ofensiva d'Amauric de Montfòrt. Tornèt assetjar lo luòc en julhet e portèt Gui per supervisar la circonvallacion. Pendent lo tresen mes dau sèti, octòbre-novembre, Gui decidís de demandar l'ajuda de Bertran dins un poèma, ambe l'intencion d'accelerar la capitulacion de la vila. Gui coneissiá evidentament Bertran pendent una reünion precedenta e s'adreiçan amb una satira amistosa. Tota aquela istòria se tròba dins la *[[Vida (literatura)|vida]]* de Gui, ambe l'escambi de coblas que i es adjoncha dins lo manuscrit H.

Segon Alfred Jeanroy, Raimon dei Salas compausèt un partiment ambe Bertran, qu'a pausat lo dilèma: *Que sap far melhor la guèrra, fèstas e presents, lei lombards o lei provençaus?* Raimon lauda sos compatriòtas e ditz que lei femnas lombardas son grandas e laidas. Linda Paterson, pasmens, identifica pas l'interlocutor de Raimon, conegut unicament ambe lo nom de *Bertran*, ambe Folcon d'Avinhon.

## [[Sirventés]] ambe [[Gui de Cavalhon]]
I aviá alara la singulara costuma d'escriure en vèrs lei causas e leis actes mai importants, tanben Gui de Cavalhon adreça aquela convocacion per un *[[sirventés]]* non ordinari, en fòrma de discors, ont lei vèrs d'un vèrs riman pas ambe lei dei vèrs seguents. Conven quand lo poèta a afar a una brega, una situacion caotica, un apèu ais armas... D'ont la "discordància" de dei rimas entre un vèrs e un autre que miralha lo baralh dei passions en cors. Lei *discors* de Gui de Cavalhon compòrtan pas que doas estròfas : totes lei vèrs de la primiera cobla s'acaban per *on*, totes lei vèrs de la segonda per *at*. Bertran, coma se ditz, respond en rima, de faiçon dau tot identica: doas *coblas* monorimas, en *on* per la primiera e en *at* per la segonda.

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias




### Bibliografia
* Egan, Margarita (1984). *The Vidas of the Troubadours*. New York: Garland. 
* Guida, Saverio (1972). "Per la biografia di Gui de Cavaillon e di Bertran Folco d'Avignon." *Culture neolatina*, **32**, pp. 189–210.
* Guida, Saverio (2002). [Premessa all'edizione in linea della tenzone fra Gui de Cavaillon e Bertran Folco d'Avignon (192.2, 83.2)](http://www.rialto.unina.it/GuiCav/premessa-192.2(Guida).htm)

## Veire tanben
### Articles connèxes
*Lista de trobadors e trobairises

### Liames extèrnes
* Article a Enciclopèdia Catalana
*[Gui de Cavaillon · Bertran Folco d’Avignon](http://www.rialto.unina.it/GuiCav/192.2(Guida).htm#), editat per Saverio Guida (1973)
Canton de Saug

Lo **canton de Saug**  z-es una anciana division administrativa de Gevaudan situada dins l'arrondiment de Briude, lo departament de Naut Léger e l'anciana region d'Auvernhe, avòra en Auvèrnhe-Ròse-Aups. Las comunas son dempueis 2015 dins lo canton de Gorjas d'Alèir-Gevaudan (burèu centralizator : Lanjac), a part Vabres (comuna d'Alairàs), qu'es dins lo canton delh Velai Volcanic. La lenga autoctòna es l'occitan auvernhat, dins sa varianta d'Auvernhe Naut, especialament meridionala. N.B. La superficia dins l'infobox e donc la densitat z-es aproximativa.

## Composicion

## Istòria
Lo canton de Saug saguèt creat a la revolucion. 
Lo canton saguèt suprimit a l'ocasion de la novèla reparticion delhs cantons de 2014, aplicada en 2015, pelh decret delh 17 de febrièr de 2014, que creèt lo canton de Gorjas d'Alèir-Gevaudan e lo canton delh Velai Volcanic . 
En 1966, Vabres fusionèt amb Alairàs (fusion simpla), mas demorèt dins lo canton de Saug taiqua 2015.
Esplantats e Vaselhas fusionèron lo 1èr del mes lòng de 2016, mas sola Vaselhas venguèt comuna delegada. A la meima data, Crosanças e Toràs fusionèron dins una comuna que gardèt lo nom de Toràs, sens formacion de comunas delegadas.

## Nòtas
Comunautat de comunas de las Ribas delh Naut Alèir

La **** es una intercomunalitat de la Republica Francesa, situada dins lo departament de Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvernhe. Son còdi SIREN es 200073393.
Ficha Banatic : https://web.archive.org/web/20240615081045/https://www.banatic.interieur.gouv.fr/V5/recherche-de-groupements/fiche-raison-sociale.php?siren=200073393 
Ficha INSEE : https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=EPCI-200073393

## Istòria
La comunautat de comunas nasquèt lo 1èir delh mes lòng de 2017 de la fusion de las comunautats de comunas de Ribèira, Chaliergue e Marjarida, delh País de Paulhaguet, delh Lanjadés e delh País de Saug, de las comunas de Berbezit e de Varenas de Sent Onorat .

Lo 1èir delh mes lòng de 2018, las comunas de Sant Cristòu d'Alèir e de Sent Venerand anèron vès la comunautat de comunas delhs País de Caires e de Pradèlas, las de Monistròl d'Alèir e de Sant Prejet d'Alèir la comunautat d'aglomeracion delh Puèi de Velai e las comunas de Fargèiras delh Pin e de *[[Sent Ilpize]]* s'incorporèron a la comunautat de comunas de Briude Sud Auvernhe .

## Composicion

## Veire tanben

## Nòtas
Conon de Betuna

**Conon de Betuna** (*Conon* o *Coénon d'Bétunne* en picard, *Conon de Béthune* en francés) foguèt un trouvère e crosat, nascut vèrs 1150 e mòrt vèrs 1220.

Famós per sas cançons d'amor e de crosada, participèt a las IIIena e IVena crosadas, dins las qualas tenguèt un ròtle politic important.

## Biografia

## Poesia

## Referéncias
Blondèl de Nesla

**Blondèu de [[Nesla]]** o **Blondèl de [[Nièla]]** (c. 1155—c. 1210; *Blondel de Nesle* o *Blondel de Néele* en francés), poèta, trouvère e senhor del Nòrd de França, identificat amb Joan I de Nesla (c. 1155 – c. 1200) o son filh Joan II († 1239). Se possedís d'el vint e quatre cançons provesidas de melodias notadas.

## Nòtas e referéncias
Uguet de Mataplana

**Uguet de Mataplana** (c.1173-28 de novembre 1213), marqués de Mataplana, foguèt un nòble catalan (Ripolhés) e trobador, nebot de Ponç de Mataplana, a qui Guilhèm de Berguedan ataquèt en divèrses sirventeses. A partir de 1185 apareis força documentacion sus la siá persona, e en 1197 cònsta qu'èra maridat amb una dòna nomenada Na Sança.

Senhor de Mataplana, près de Gombrèn, apareis en divèrses documents als costats dels reis Anfós lo Cast e Pèire lo Catolic, amb l'armada que ne participèt a la Batalha de Las Navas de Tolosa (1212). La Cronica de Jacme lo Conquistaire lo compte demest los cavalièrs que lutèron amb son paire a la batalha de Murèth (1213) e l'abandonèron, e mai se vertadièrament lo trobador moriguèt pauc après a causa de las feridas recebudas. Segon Ramon Vidal de Besalú, que li donèt possiblament leiçons d'occitan e de l'art de trobar, Uguet de Mataplana foguèt un personatge cultivat e rafinat, protector de joglars e de trobadors. Se conservan unicament tres de sas composicions : un sirventés e doas tençons.

## Nòtas e referéncias

### Bibliografia
*Riquer, Martín de. *Los trovadores: historia literaria y textos*. 3 vol. Barcelona: Planeta, 1975.
Aliç de Montmorencí

**Aliç** o **Alícia de Montmorencí**, puèi per maridatge **Aliç de Montfòrt** (*Alix de Montmorency* en francés, c.1173-25 feb 1220/1), èra una nòbla francesa, probablament francilliana.

## Biografia
Es la filha de Bochard V de Montmorencí e de Laurença d'Enaut. Son fraire ainat es Matieu, lo conestable de França en 1218-1230.

Vèrs 1190, esposèt Simon IV de Montfòrt (c. 1170 - 25 de junh de 1218), que venguèt mai tard lo 5en comte de Leicester.

Coma som marit, Aliç èra plan piosa. Totes dos avián patit l'influéncia de Folc de Neuilly e èran patrons de l'Òrdre dominican. Acompanhèt son marit en sas campanhas pendent la crosada contra los Albigeses.

### Crosada dels Albigeses
Aliç de Montmorencí joguèt un ròtle actiu dins la Crosada dels albigeses dirigida per son marit. I arriba en 1210 (un an après Simon en 1209) al cap d'una tropa d'ajudas per la crosada; serà una foncion importanta d'Aliç de Montmorencí, perque se sap que dins las annadas 1212, 1213 e 1218 obtendrà egalament de tropas de sosten pels crosats que combatián en Lengadòc. Participa egalament als conselhs militars de Simon de Montfòrt. En 1217, persecutèt e empresonèt los josieus de Tolosa en l'abséncia de son marit que combatiá en Provença per reprimir la revòlta del jove Ramon VII.

En junh de 1218, quand Simon de Montfòrt se moriguèt pendent lo sètge de Tolosa, se trobava dins la vila. Davant aquela desgràcia se n'anèt a la cort de París amb Folquet de Marselha, avesque de Tolosa, per demandar al rei son supòrt pel combat que mene d'ara enlà son filh Amauric.

Après aiçò, Aliç tornèt dins los domenis familials près de París.

### Enfants
Los enfants de Simon e Aliç son:

*Amauric (1192 † 1241), que succediguèt a son paire en 1218;
*Gui (vèrs 1195 † 27 de julhet de 1220), jure uxoris comte de Bigòrra;
*Robèrt († 1226), sens posteritat;
*Simon (vèrs 1208 † 4 d'agost de 1265), que succediguèt al títol de comte de Leicester;
*Amícia († 20 de febrièr de 1253), maridada a Gaucher de Joigny, senhor de Château-Renard, puèi fondatritz d'un monastèri dominican a Montargí;
*Laura († 1227), maridada a Gerard III de Picquigny, vidama d'Amians;
*Peironèla, venguda monja e puèi abadessa a l'abadiá Sant Antòni de París.

## Nòtas e referéncias
Jòcs Florals (omonimia)

**[[Jòcs Florals]]** o **[[Jòcs Floraus]]** pòt significar:

## Eveniment
### Empèri Roman
*Floràlia o Jòcs Florals

### Occitània
*Jòcs Florals de Tolosa
*Jòcs Floraus dau Felibritge
*Jòcs Floraus de Tarascon
*Jòcs Florals del País d'Òlmes
*Jòcs Floraus de Nimes
*Jòcs Florals d'Orlhac

### Païses Catalans
*Jòcs Florals de Barcelona (Edat Mejana; 1859-)
*Jòcs Florals a Perpinhan (1902)
*Jocs Florals de Malhòrca
*Jòcs Florals de Lo Rat Penat (Valéncia, 1879-)
*Jocs Florals de la Llengua Catalana (exili dels Jòcs Florals catalanofòns pendent lo regim franquista)
*Jòcs Florals de la Ginèsta d'Aur (Rosselhon, 1924-)
*Jòcs Florals de Giròna
*Jòcs Florals de L'Alguer

### Bascoat
*Jòcs Floraus Bascos
### Galícia
*Jòcs Florals de La Coronha
### America Latina
*Juegos Florales Centroamericanos de Quetzaltenango
*Juegos Florales Nacionales de Santa Rosa de Copán
*Juegos Florales Escolares Nacionales de Nivel Medio

etc...
### Autres
*Jòcs Floraus Internacionaus

## Organizacion
*Acadèmia deus Jòcs Floraus
Jòcs Florals

Lo tèrme **jòc(s) floral(s)** significa, al sens literal, un jòc amb una tema de flors. Los **Jòcs Florals**, en contraste, sustot fan referéncia a de tradicions festivas dins lo monde latin (Euròpa e America Latina).

A Roma antica, los Jòcs Florals (*Ludi Florae*) èran part de Floràlia, fèsta de la divessa Flòra.

En Occitània, a partir de 1324 a Tolosa, i a de competicions poeticas cridadas Jòcs Florals, probablament inspiradas per la fèsta romana, amb l'intencion de mantenir l'art del trobar.

De competicions basadas suls jòcs tolosans an agut luòc en Catalonha dempuèi l'Edat Mejana, e de competicions similaras se son d'ara enlà espandidas en tota Occitània, los Païses Catalans, lo Bascoat, Espanha e America Latina. I a tanben un Jòcs Florals Internacionals en esperanto.

## Nòtas e referéncias
Academia Christiana

**L'Academia Christiana** (*Acadèmia Crestiana*) es una organizacion identitària e catolica tradicionalista francesa fondada en 2013 per Julien Langella, un militant d'extrèma drecha d'Ais de Provença (Génération identitaire).

**L'Academia Christiana** es opausada a l'immigracion ; es contra l'islam e l'ecologia politica. Aquela organizacion es tanben antisemita. 

**L'Academia Christiana** organiza una universitat d'estiu annala amassant divèrsas tendéncias de l'extrèma drecha francesa. 

Son fondator, Julien Langella (nascut en 1987), ancian militant de l'Accion Francesa fondator de la branca sextiana de las Jeunesses identitaires, vòl engatjar una revolucion per metre al cap de l'Estat « un poder politic independent de las eleccions » e en seguida engatjar una campanha de « remigration ».
Century

**Century** es un grop de musica pop de las annadas 1980, sustot conegut per una balada cantada en anglés, *Lover Why*, l'un dels mai gròsses tubes de l'annada 1985 en França.

A l'origina, **Century** es estat creat en Occitània (del costat de Marselha) en 1985 per Jean-Louis Rodriguez (dich Jean-Louis Milford), clavierista e cantaire de pop e de ròck dins mantunes orquestras de bal de Provença, e Jean Duperron (dich John Wesley), tanben clavierista, remplaçat tre 1986 per Jean-Do Sallaberry, ambe tanben Pierre Gauthé a la guitarra, Jean-Yves Brard a la bassa, e Christian Portes a la batariá.

**Century** a agut fòrça succès en França ambe sos dos tubes, doas baladas cantadas en anglés, *Lover why* en 1985 e *Jane* en 1986, mas tanben al Portugal e en America Latina, en particular al Brasil.

## Referéncias
Guilhèm de Ròca

**Guilhèm de Ròca** (*W. mes de Roca* en occitan ancian; *Guillaume des Roches* en francés) èra un cavalièr, senhor, senescal e crosat francés que cambièt d'aligança entre Anglatèrra, França e Bretanha. Participèt dins la Crosada dels Albigeses en 1209 puèi en 1218-9.

## Nòtas e referéncias
Guincèstre

**Guincèstre** (*Guinsestre* en occitan ancian; *Winchester* en anglés) es una vila d'Anglatèrra e capluòc del Comtat de Hampshire.

## Nòtas e referéncias
Tibaud de Bleson

**Tibaud de Bleson** (*Tibout de Blezon* en occitan ancian; *Thibaut de Blaison* en francés: *Thibaut de Blazon/Blason* en francés ancian), fuguèt un nòble peitavin o angevin, trouvère e crosat. Èra d'una familha emb tèrras a Bleson e a Mirabeu. Onze poèmas—un contestat e un autre definitivament espuri—son estats atribuïts a Tibaud dins lus chançonièrs. Tres autras chançons anonimas li son egalament estadas atribuïdas per Terence H. Newcombe, son editor modèrn.

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Conselh presidenciau de transicion (Haití)

Lo **Conselh presidenciau de transicion** es un grop de personas installat dens l'estat d'Haití en 2024 ende assegurar la transicion cap tà ua eleccion presidenciau. Acaba son mandat lo 7 de heurèr de 2026 shens aver podut organizar eleccions. La direccion de l’estat passa au purmèr ministre, Alix Didier Fils-Aimé.
Ramon III de Torèna

**Ramon III** (c. 1165 – 1219) foguèt lo 10en vescomte de Torèna de l'ostal de Còmborn. Èra filh del vescomte Ramon II e de Elia de Castèlnòu.

Ramon participèt al primièr engatjament militar de la crosada dels albigeses. Emb lo comte Gui II d'Auvèrnhe, l'archevesque de Bordèu e los avesques de Limòtges, Caors e Agen, menèt una armada crosada dins la region de Carcin en mai de 1209. Après aver pres tres vilas mai pichonas, lor avança s'arrestèt davant lo chastèl de Cassanuèlh. Pasmens, metèron fin a la coalicion après quaranta jorns e se retirèron sus lors tèrras.

Ramon moriguèt a causa d'un traumatisme cranian. Èra maridat a Elia, l'eretièra de Gui de Severac. Lors mainatges èran:

*Boson III (mòrt 1209), co-regent a Torèna
*Ramon IV (mòrt ), vescomte de Torèna
*Ramon, senhor de Serviera e Malamòrt; paire de Ramon V

## Nòtas e referéncias
Westfalenstadion

Lo **Westfalenstadion** (nom commercial: *BVB Stadion Dortmund)* es un estadi de fotbòl a Dortmund, en Alemanha, bastit pel club del Borussia de Dortmund en 1974.

Mai d'un còp melhorat, a una capacitat de 81365 plaças, que 24454 son de plaças drechas.
Alard de Cans

**Alard de Cans** (ancianas grafias *Alart; Cans, Caus, Caux, Chans*; fl.1235-c.1250) foguèt un trouvère e cavalièr d'origina artesenca, actiu en Arràs vèrs 1250. Es lo filh del cavalièr Renaud de Crosilhas, qu'esposèt la dama Ermentruda de Cans e fondèt una  branca cabdeta de la familha de Crosilhas. Lor senhoriá èra basada al castèl de Cans, uèi desparegut, sus lo territòri comunal de Coutiches près d'Orchies (Flandra).

Segon Elisa Verzilli, solament l'òbra *E serventois, ariere t'en revas* pòt èsser atribuïda a li amb certitud, supausada d'èsser escrich pendent lo tèrç mejan del sègle XIII.

Almens doas de sas òbras son coneguts:
*Un sirventés: *[[E! serventois, arriere t'en revas]]*.
*Un cançon: *Loiaul amor k'est dedens fin cuer mise*

## Nòtas e referéncias
Sigmar Polke

**Sigmar Polke** (13 de febrièr de 1941 - 10 de junh de 2010) foguèt un pintre e fotograf alemand. 

Polke faguèt d'experiéncias amb una granda varietat d'estils, subjèctes e materials. Dins los ans 1970, se concentrèt sus la fotografia, tornant a la pintura dins los ans 1980, quand realizèt d'òbras abstrachas creadas per escasença a travèrs de reaccions quimicas entre la pintura e d'autres produchs. Dins los darrièrs 20 ans de sa vida, realizèt de pinturas centradas sus d'eveniments istorics e percepcions d'eles.
Eugénie Bastié

**Eugénie Bastié**, nascuda en novembre de 1991 a Tolosa (Occitània), es una jornalista occitana de lenga francesa al Figaro e a Causeur, redactritz en cap de la revista Limite (fins a 2019). Es venguda una abituada dels platèls de la cadena de television francesa CNews, tant coma de la cadena Histoire.

Sovent qualificada de reaccionària o de filha espirituala d'Éric Zemmour, a viscut son enfància a Pibrac dins la banlèga oèst de Tolosa. Son paire es paisatgista e sa maire es mètge ; es l'ainada de 5 mainatges. Foguèt escolarizada en pension dins lo licèu privat catolic de Leitora, en Gasconha. 

Se fa remarcar per sos articles al moment dels debats sul « maridatge per totes » en 2013, mentre qu'es estudianta (dempuèi 2009) a Sciéncias Po, a París, e escrich per Causeur, la revista fondada per Élisabeth Lévy ; fa en seguida un estagi remarcat al Figarovox, ont dintra en 2015.

Comença una carrièra d'autora per d'escriches sus la question feminista ambe la parucion en 2016 de « Adieu Mademoiselle », e en 2018 d'un segond obratge, « Le Porc émissaire : Terreur ou contre-révolution », a prepaus del movement #Metoo (*Ieu tanben*, en occitan).

A la dintrada de 2021, remplaça parcialament a la television francesa Éric Zemmour a son emission « Face à l'info » sus CNews. Participa tanben a « Place aux idées » lo dissabte.

## Referéncias
Julien Rochedy

**Julien Rochedy**, nascut en Occitània lo 10 de març de 1988 a Guilharand e las Granjas dins lo Daufinat occitan (departament d'Ardecha), es un òme politic francés d'extrèma drecha.

Milita al Front Nacional de 2006 fins a 2014 ont assumís la foncion de director nacional del *Front National de la Jeunesse* (FNJ) entre 2012 e 2014.

Es alavetz candidat Front Nacional a las eleccions legislativas de 2012 en França dins la novena circonscripcion de Ròse e obten 17,7 % dels sufragis exprimits.

A las eleccions municipalas de 2014, es cap de lista Front Nacional a Montelaimar en Occitània e obten 18,04 % dels sufragis exprimits. Dintra alavetz al conselh municipal de Montelaimar coma elegit d'oposicion ambe dos de sos colistièrs lo 29 de març de 2014, mas demissiona quatre meses après.

Figura en tretzena posicion sus la lista d'Aimeric Chauprade a l'escasença de las eleccions europèas de 2014 en Illa de França.

Se tira del Front Nacional a la fin de l'annada 2014, mas demòra pasmens dempuèi un activista fòrça actiu de l'extrèma drecha francesa, en particular coma videasta e sus las rets socialas.

## Posicionament e presas de posicion

Sylvain Crépon, especialista de l'extrèma drecha, lo descriu coma essent influenciat per la doctrina de Carles Maurràs, quitament se el dich non pas l'èsser ; ditz pasmens a prepaus de Carles Maurràs qu'es pas antisemita, pas anti-Jusieu tanpauc, mas profèssa un « antijudaïsme pas racial ». Lo jornal francés L'Opinion lo tròba bonapartista. Fa mantuns còps referéncia dins sas videos a Friedrich Nietzsche, al qual a quitament consacrat un libre.

Sosten la candidatura d'Éric Zemmour a l'eleccion presidenciala de 2022 en França, puèi la de Marine Le Pen pel segond torn.
Christophe Willem

**Christophe Frédéric Durier**, dich **Christophe Willem**, de còps escaissat "la tartuga", nascut lo 3 d'agost de 1983 dins lo Val d'Oise en region parisenca, es un cantaire francés, tanben autor e compositor.

Es estat revelat en França pendent la sason 4 del concors musical televisat *Novèla Star* sus M6 en 2006, que l'a ganhat. Es en novembre de 2005 qu'ensaja d'i participar, possat per sa sòrre Sandrine que l'inscriu al casting de Tolosa, en Occitània, vist que lo casting de París èra complèt. I ganha las favors de la jurada per son interpretacion remirabla de *Sunny*, una represa del celèbre tube en anglés de Bobby Hebb. 

Son primièr album, *Inventaire*, sortís lo 16 d'abril de 2007. Es una fòrça gròssa capitada en França, portat pel single *Double je*, qu'es estat quitament n°1. Aquela capitada l'impausa coma l'un dels cantaires franceses màgers de sa generacion.

## Discografia
* 2007 : *Inventaire* 
* 2009 : *Caféine* 
* 2010 : *Heartbox* (version anglesa de *Caféine*)
* 2011 : *Prismophonic*
* 2012 : *Love Shot Me Down* (version anglesa de *Prismophonic*)
* 2014 : *Paraît-il*
* 2017 : *Rio* 
* 2022 : *Panorama*

## Cançons mai conegudas
* *Sunny* (2006, represa de Bobby Hebb)
* *Double je* (2007)
* *Jacques à dit* (2007)
* *Quelle chance* (2008)
* *September* (2008, represa de Earth, Wind & Fire)
* *Berlin* (2009)
* *Si mes larmes tombent* (2012)
* *Après toi* (2014)
* *PS: Je t'aime* (2022)
* *J'tomberai pas* (2022)

## Referéncias
Vengaboys

**Vengaboys** es un grop neerlandés anglofòn d'eurodance qu'es estat fòrça popular a la fin de las annadas 1990, al som en 1998 e 1999 ambe los tres tubes *We Like to Party (the vengabus)* en 1998, *Boom Boom Boom Boom* (n°1 al Reialme Unit, n°4 en França en 1999) e *We're Going to Ibiza* (1999). 

*Boom Boom Boom Boom* es basat sus la cançon *Lay All Your Love on Me* d'ABBA e *We're Going to Ibiza* sus *Barbados* de Typically Tropical.

## Sòcis
* *Robin Pors* 
* *Roy Darman* (originari de Trinitat e Tobago)
* *Yorick Bakker* 
* *Kim Sasabone* (la cantaira, originària de Brasil) 
* *Denise Van Rijswijk* 
* *Wessel van Diepen* (productor)
* *Dennis van den Driesschen*, dich « *Danski* » (productor tanben entre 1997 e 2004)
* *Winand Slingenberg*
Canton de Pradèlas

Lo **canton de Pradèlas** es una anciana division administrativa de Vivarés e de Velai, situada dins l'arrondiment delh Puèi de Velai, lo departament de Naut Léger e la region d'Auvèrnhe, adara d'Auvèrnhe-Ròse-Aups. Las comunas son dempuèi 2015 dins lo canton delh Velai Volcanic (burèu centralizator Cuçac). La lenga autoctòna es l'occitan, intermediari entre l'auvernhàs e lo lengadocian.

## Composicion

## Istòria
Lo canton de Pradèlas saguèt creat a la revolucion e mantengut en 1801. 
Lo canton saguèt suprimit a l'ocasion de la novèla reparticion delhs cantons de 2014, aplicada en 2015, pelh decret delh 17 de febrièr de 2014, que creèt lo canton delh Velai Volcanic . 

## Geografia
Lo canton es d'altitud nauta e a fòrtament patit de l'exòde rural, mas beneficia de la RN 88 que lo travèrsa.
Pradèlas, sol borg sus la RN, es pasmens en situacion periferica e expausada a la concurréncia comerciala de Lengònha. Son importància relativa a baissat en comparason de la de Landòs.

## Nòtas
André Aalberg

[thumb|right|[Fotografia d'André Aalberg en unifòrme.]]

**André Aalberg** (5 de junh de 1913, Sainte-Marie-aux-Mines - 15 d'octòbre de 1943, Clarmont-Ferrand) es un resistent francés de la Segonda Guèrra Mondiala. Foguèt nomat Companhon de la Liberacion lo 7 de julhet de 1945 a a títol postum.

Engatjat dins l'infantariá coloniala en 1939, participèt a plusors còps de man còntra lei posicions alemandas. Bleçat e capturat durant la campanha de França, capitèt de s'evasir e de s'enfugir vèrs lo sud dau país. Foguèt alora volontari per servir en Indochina, mai aprofichèt un passatge per Dakar per desertar e assaiar de rejónher la França Liura. Arrestat, es condamnat a un an de preson per un tribunau militar de Clarmont-Ferrand. A sa sortida, jonhèt la ret Mitridat e ne'n venguèt lo secretari generau e lo comandant adjonch (en mai de 1942). Tornarmai arrestat lo 10 d'octòbre de 1943 per leis Alemands, assaièt un còp de mai de s'evadir, mai foguèt grèvament bleçat per tres balas tiradas dins lo ventre. Torturat, refusèt de parlar e moriguèt cinc jorn pus tard. Foguèt enterrat sota l'identitat d'un milician, Lucien Navarron, que li serviá de cubèrta.

En mai de l'Òrdre de la Liberacion, es egalament recipiendari de la Crotz de guèrra 1939-1945 e de la Medalha de la Resisténcia francesa.

## Liames intèrnes

* Òrdre de la Liberacion.
* Resisténcia Francesa.
* Ret Mitridat.

## Bibliografia

* **[[francés|(fr)]]** Musée de l'Ordre de la Libération, biografia « André Aalberg », consultada lo 21 d'abriu de 2024, https://www.ordredelaliberation.fr/fr/compagnons/andre-aalberg.

## Nòtas e referéncias
Michel Abalan

**Michel Abalan** (5 de junh de 1920, Brèst - 16 de febrier de 2000, Saint-Renan) es un oficier dei Fòrças Francesas Liuras nomat Companhon de la Liberacion lo 17 de novembre de 1945.

En 1940, èra a preparar lo concors d'admission de l'escòla de Saint-Cyr e, refusant la desfacha francesa, decidèt de s'embarcar tre lo 18 de junh per contuniar lo combat en Anglatèrra. Afectat a divèrseis unitats de la França Liura (batalhon de caçaires de Camberley, batalhon dau Pool, espahis marroquins), venguèt oficier e participèt ai campanhas d'Egipte, de Libia, de Tunisia, dei Vòges e a la Liberacion de París. Après la guèrra, foguèt administrator coloniau, prefècte e cargat de missions per l'Educacion Nacionala.

En mai de l'Òrdre de la Liberacion, èra recipiendari de la Legion d'Onor, de la Crotz de guèrra 1939-1945, de la Crotz de guèrra dei Teatres d'operacions exterioras, de la Medalha deis Evasits, de la Crotz dau combatent volontari, de la Crotz dau combatent volontari de la Resisténcia, de la Crotz dau combatent, de l'Ensenha dei bleçats militars, de la Medalha commemorativa dei servicis volontaris dins la França Liura, de la Medalha Coloniala e de l'Òrdre de l'Estèla d'Anjoan.

## Liames intèrnes

* França Liura.
* Òrdre de la Liberacion.

## Bibliografia

* **[[francés|(fr)]]** Musée de l'Ordre de la Libération, biografia « Michel Abalan », consultada lo 21 d'abriu de 2024, https://www.ordredelaliberation.fr/fr/compagnons/michel-abalan.

## Nòtas e referéncias
Valentin Abeille (resistent)

vinheta
**Valentin Abeille** (8 d'aost de 1907, Alençon - 2 de junh de 1944, París) es un foncionari e resistent francés de la Segonda Guèrra Mondiala nomat Companhon de la Liberacion lo 28 de mai de 1945. Cap militar dei Fòrças Francesas de l'Interior en Normandia, aguèt un ròtle important dins l'organizacion deis accions de la Resisténcia destinadas a blocar l'arribada de renfòrç alemands durant lo desbarcament.

## Biografia

Felen d'un òme politic de la fin dau sègle XIX, menèt d'estudis de drech que li permetèron de venir sosprefècte de Provins en 1938. Au començament de la guèrra, s'engatjèt dins lo 29en regiment de Dragons. Après la desfacha francesa, foguèt revocat de son pòste per lo Regim de Vichèi que preferiguèt lo nomar a Marselha. Tornarmai revocat en genier de 1942, anèt s'installar a Lons-le-Saunier, oficialament per i estudiar lo drech. En realitat, s'engatjèt activament dins la Resisténcia. Cap militar dau departament de Jura, son ròtle foguèt descubèrt per la Gestapo en genier de 1943, mai capitèt de s'enfugir. Brèvament nomat au Burèu Centrau d'Entresenhas e d'Accion, participèt activament a la preparacion dau desbarcament de Normandia.

Lo 13 de setembre de 1943, s'entornèt ansin en França coma delegat militar de la region « M » (Normandia, Bretanha e Anjau). Ajudat per Maurice Guillaudot (1893-1979), organizèt lei Fòrças Francesas de l'Interior encargadas d'isolar la region dau desbarcament, de secutar lei renfòrç alemands e de provesir d'entresenhas au comandament aliat. Per aquò, metèt en plaça una estructura de comandament fòrça descentralizada permetent de protegir lei diferents grops de resistents còntra leis efiechs deis arrestacions. Arrestat lo 31 de mai de 1944 e grèvament bleçat, Valentin Abeille foguèt torturat, mai refusèt de parlar. Moriguèt lo 2 de junh en causa de sei bleçaduras sensa aver prononciat lo mendre mot après sa captura.

L'organizacion dei FFI per Abeille mostrèt son eficacitat durant lo desbarcament. En despiech de l'arrestacion de son successor, Jean Kammerer, lo 13 de junh, la descentralizacion dei FFI de Normandia empachèt leis Alemands de redurre l'activitat de la Resisténcia. En particular, lei camins de fèrre e lei rets electricas foguèron regularament atacats, çò que mobilizèt de soudats alemands per assaiar de lei protegir.

En mai de l'Òrdre de la Liberacion, Valentin Abeille es recipiendari de la Legion d'Onor, de la Crotz de guèrra 1939-1945 e de la Medalha de la Resisténcia francesa.

## Annèxas

### Liames intèrnes

* Desbarcament de Normandia.
* Òrdre de la Liberacion.
* Resisténcia Francesa.

### Bibliografia

* **[[francés|(fr)]]** Musée de l'Ordre de la Libération, biografia « Valentin Abeille », consultada lo 21 d'abriu de 2024, https://www.ordredelaliberation.fr/fr/compagnons/valentin-abeille.

### Nòtas e referéncias
Comunautat de comunas delhs País de Caires e de Pradèlas

La **** es una intercomunalitat de la Republica Francesa, situada dins lo departament de Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvernhe. Son còdi SIREN es 244301123.
Ficha Banatic : https://web.archive.org/web/20230427015426/https://www.banatic.interieur.gouv.fr/V5/recherche-de-groupements/fiche-raison-sociale.php?siren=244301123 
Ficha INSEE : https://www.insee.fr/fr/statistiques/2011101?geo=EPCI-244301123

## Istòria
La comunautat de comunas se creèt lo 1èir delh mes lòng de 2001.
En fusionant amb Sent Privat d'Alèir, lo 1èir delh mes lòng de 2017, Sant Desdèir d'Alèir quitèt l'intercomunalitat. 
Lo 1èir delh mes lòng de 2018, las comunas de *[[Sant Cristòu d'Alèir]]* et Sent Venerand dintrèron dins la comunautat de comunas en venent de la comunautat de comunas de las Ribas delh Naut Alèir .

## Composicion

## Veire tanben

## Nòtas
Lapalissada

Una **lapalissada** (o vertat de La Palissa) es una vertat evidenta umoristica. Etimologicament lo nom es d'origina occitana, dau nom d'un senhor de La Palissa, Jacme II de Chabanas, emb lo sufix occitan *-ada*.

Consistís a afirmar una evidéncia còp sec perceptibla, çò qu'avia en generau lo rire de l'interlocutor, prestant irremediablament a la deduccion irreductibla: "la Palissa n'auriá dit aitant!". Es un sinonim de truisme, tirat de l'anglés "true". Pòt egalament èsser utilizada en retorica politica per far passar de faussas idèas, en profeitant de l'impression de vertat e d'evidéncia que desgatja.

## Nòtas e referéncias
Gauchièr III de Chastilhon

**Gauchièr** o **Gautièr III de Chastilhon** (var. ***-ier, -èir,*** etc.) (*Gaucher III de Châtillon* en francés), nascut vèrs 1166 e mòrt en octòbre de 1219, foguèt senhor de Chastilhon, de Montjai, de Troissy, de Crecí e de Pèirafont entre la fin del sègle XII e la debuta del sègle XIII. Èra lo segond filh de Gui II de Chastilhon e de son esposa Aliç de Dreux, d'origina capeciana çò que ne fasiá un cosin dels reis de França.

Venguèt comte de Sant Pòl per son maridatge amb Elisabèt de Campdavène (nom de familha en francés).

## Nòtas e referéncias
Geoffroy Lejeune

**Geoffroy Lejeune**, nascut lo 3 de setembre de 1988 a Avinhon en Provença, es un jornalista occitan francofòn pròche de l'extrèma drecha francesa.

Passa una bona partida de son enfança en Occitània dins la zona limitròfa entre Lengadòc e Provença, mai especificament del costat d'Avinhon (Vauclusa) ; es estat escolarizat dins una escòla privada Catolica ligada a la *Fraternité sacerdotale Saint-Pie X*, una societat de prèires tradicionalistas.

S'es fach amic a 15 ans ambe Marion Maréchal-Le Pen. Es tanben un pròche d'Éric Zemmour. 

A estudiat lo drech a l'universitat de Marselha (Provença), puèi es partit a París (Illa de França), ont obtenguèt lo diplòma de l'Escòla superiora de jornalisme de París en 2011. En parallèl, ocupava l'emplec d'estacat parlamentari de Jean-Marc Roubaud, deputat UMP (2002-2012), lo cònsol màger dins lo Lengadòc de la ciutat de Vilanòva d'Avinhon (Gard).

Entre 2016 e 2023, es lo director de la redaccion de la revista francesa Valeurs actuelles. Sa linha editoriala es polemica e d'extrèma drecha. 

**Geoffroy Lejeune** pren en seguida lo cap de la redaccion del Journal du dimanche a partir de 2023.
Drogos V de Merlon

**Drogos (V) de Merlon** († 1249) foguèt filh cabdèt de Drogos IV de Merlon-Sant Bris, conestable de França, e d'Ermengarda de Tocí. Venguèt baron de Maièna e senhor de Dinan-Bécherel per son maridatge; e de Lòchas, Chastilhon e Sant Maurici per son paire.

Participava coma crosat a la Crosada dels Albigeses ont es mencionada jol nom *Drogos de Merlon*, puèi a la Setena Crosada.

## Nòtas e referéncias
Saxon

**Saxon** es un grop de heavy metal britanic, originari de Barnsley, ciutat mejana del Yorkshire del Sud (Anglatèrra), entre Sheffield al sud e Leeds, fondat per lo cantaire Peter Byford e lo guitarrista Paul Quinn. Lo grop a debutat al mièg de las annadas 1970, a la metèissa periòda que Def Leppard e Iron Maiden, e son coma eles considerats coma pionièrs de la new wave of british heavy metal (NWOBHM, la novèla èrsa del heavy metal britanic de las annadas 80). Lo nom de **Saxon** es estat oficialament adoptat pel grop en 1978. Abans 1978, lo grop virava sus d'emponts del Nòrd d'Anglatèrra ambe lo nom de **Son of a Bitch**.

Après un primièr album publicat en 1979 qu'a pas cap de resson, lo grop sortís son segond album, *Wheels of Steel*, seguit còp-sec per un tresen, *Strong Arm of the Law*. Aqueles dos albums encontran una importanta capitada en 1980 al Reialme Unit, sustot gràcias a las cançons *Wheels of Steel*, *Heavy Metal Thunder* o encara *Dallas 1 PM* e *Strong Arm of the Law*.

En 1981, lo grop sortís son quatren album entitolat *Denim And Leather* qu'a encara mai de succès, en particular aqueste còp en Occitània, album considerat aquí coma culte ambe de títols coma *Princess of the Night*, *Never surrender*, *And the bands played on* e *Denim and Leather*. 

*Power And The Glory* (1983), lo cinquen disc de **Saxon**, es considerat per d'unes coma un cap d'òbra. Conten en particular los tròçes *Redline*, *The Eagle Has Landed*, e plan solide lo tròç que balhèt lo nom a l'album, *Power and the Glory*.  

## Discografia
* 1979 : *Saxon*
* 1980 : *Wheels of Steel*
* 1980 : *Strong Arm of the Law*
* 1981 : *Denim and Leather*
* 1983 : *Power & the Glory*
* 1984 : *Crusader*
* 1985 : *Innocence Is No Excuse*
* 1986 : *Rock the Nations*
* 1988 : *Destiny*
* 1991 : *Solid Ball of Rock*
* 1992 : *Forever Free*
* 1995 : *Dogs of War*
* 1997 : *Unleash the Beast*
* 1999 : *Metalhead*
* 2001 : *Killing Ground*
* 2004 : *Lionheart*
* 2007 : *The Inner Sanctum*
* 2009 : *Into the Labyrinth*
* 2011 : *Call to Arms*
* 2013 : *Sacrifice*
* 2015 : *Battering Ram*
* 2018 : *Thunderbolt*
* 2021 : *Inspirations*
* 2022 : *Carpe Diem*
* 2023 : *More Inspirations* 
* 2024 : *Hell, Fire And Damnation*

## Cançons mai conegudas
* *Wheels of Steel* (1980)
* *Heavy Metal Thunder* (1980)
* *Motorcycle Man* (1980)
* *Dallas 1 PM* (1980)
* *Strong Arm of the Law* (1980)
* *Denim and Leather* (1981)
* *And the bands played on* (1981)
* *Never surrender* (1981)
* *Princess of the Night* (1981)
* *Redline* (1983)
* *Power and the Glory* (1983)
* *The Eagle Has Landed* (1983)
* *Crusader* (1984)
* *Broken Hero* (1985)
* *Ride like the wind* (1988, represa de Christopher Cross)
* *Forever free* (1992)
* *Sacrifice* (2013)
* *Battering Ram* (2015)
* *The Pilgrimage* (2022)
* *Hell, Fire And Damnation* (2023)

## Referéncias
Pelfòrt de Rabastens

**Pelfòrt I de Rabastens** foguèt senhor de Rabastens e cavalièr, puèi faidit pendent la Crosada dels Albigeses.

Filh de Pèire Raimon I de Rabastens, Pelfòrt maridat amb Oliva de l'Illa de Baish, filha d'Esclarmonda de Fois.

Son felen Pilfòrt de Rabastens venguèt cardinal.

## Biografia

## Nòtas e referéncias
Amícia de Montfòrt

**Amicia** o **Amícia de Montfòrt** (sègle XIII-1252/3) foguèt una nòbla francesa, filha de Simon IV de Montfòrt e d'Aliç de Montmorencí. Venguèt puèi monja dominicana e fondatritz del convent a Montargí.

## Biografia
Se sap pas quasi res sus la naissença e las primièras annadas d'Amicia. Es probablament nascuda al castèl familial de Montfòrt-l'Amaury. En 1209, son paire s'engatja dins la crosada dels albigeses e se pòt supausar que quand Aliç de Montmorencí o ven rejónher l'annada seguenta, sos mainatges l'acompanhavan, Amicia inclusa. Segon d'unas fonts, seriá estada prepausada en maridatge al filh de Pèire d'Aragon, mas lo maridatge a pas jamai agut luòc.  Entre 1223 e febrièr de 1226, esposa Gauchièr de Joinhí (vèrs 1165 † vèrs 1237), senhor de Castèurainard près de la frontièra Gastinés-Senonés.

### Monja dominicana
Son paire èra un amic e sosten de Sant Domenge, e Amicia èra ela meteissa plan atirada per l'òrdre qu'aviá fondat. Après la mòrt de son marit, fondèt un convent a Montargí (entre Orleans e Sens), e demandèt son incorporacion dins l'òrdre dominican, mas encontrèt l'oposicion dels fraires predicaires. L'8 d'abril de 1245, lo papa Innocenci IV ordenèt l'incorporacion del monastèri de Montargí dins l'òrdre dominican.

Amicia se morís lo 20 de febrièr de 1252 o 1253 .

### Maridatge e enfants
Amicia e Gauchièr de Joinhí an agut dos enfants: 
* Peironèla de Joinhí (mòrta en 1289), dama de Sulí e de Chastèurainard, maridada amb Pèire de Cortenai-Champinhèlas-Cònchas - abans mai de 1249, puèi en segondas nòças a Enric II de Sulí (mòrt en 1269) ;
* Gauchièr de Joinhí (abans mai de 1249), .

## Nòtas e referéncias
Jean-Pierre Garuet-Lempirou

**Jean-Pierre Garuet-Lempirou** (dich Lo Professor, o Garuche) es un jogaire francés de rugbi de XV, nascut lo 15 de junh de 1953 a Lorda (Pirenèus Nauts). Mesura 1,77 m e son pes 105 kg.

Jogaire emblematic del XV de França, es elegit dos còp melhor pilar del mond dins las annadas 1980. Es l'autor d'una citacion venguda famosa : "Un pilar dins una mesclanha, es coma un pilar de catedrala. S'el s'effrite, es tot l'edifici que s'effrite."

## Biografia
Jean-Pierre Garuet creis a Pontac, ont sos parents exercisson la profession d'agricultors. Pren puèi a son compte un comèrci de patana.

Jean-Pierre Garuet passa sas primièras annadas de rugbi en tresena-linha, «  lo mai polit pòst del mond  ». Jòga de 1969 a 1991 al FC Lorda. Pendent son servici militar a la basa aeriana 118 del Mont de Marçan, signa una licéncia militara a l'Estadi Montés. Se reconvertís en pilar. De retorn a Lorda, s'impausa al pòst de pilar drech en equipa primièra pendent la sason 1975-1976.

Debuta a aquel pòst en seleccion nacionala lo 13 de novembre de 1983 de cap a Austràlia.

Es lo tot primièr jogaire del XV de França expulsat en partida oficiala. Lo 21 de genièr de 1984, França afronta Irlanda al Pargue dels Princes pendent la primièra partida del torneg de las cinc nacions 1984. Per sa primièra participacion al torneg, en remplaçament de Robert Paparemborde, après un long trabalh d'usura, despega lo pilar vedeta irlandés Phil Orr a la 67 minuta. Doas minutas mai tard, una batèsta a luòc. Lo tresen linha irlandés John O'Driscoll adreça un uppercut a Garuet que bronca pas e se va plànher a l'arbitre galés Separa Norling. Aqueste expulsa Garuet per una supausada forqueta. A la taulejada segon-partida, lo President de la Federacion francesa de rugbi Albert Ferrèsse qualifica publicament Jean-Pierre Garuet « de pegàs », après el aver en apartat garantit que serà de virada d'estiu en Nòva Zelanda. Trucat pel mot, lo capitani del XV de France Jean-Pierre Rives pren la defensa de son equipièr anant fins a li dedicar la partida. Garuet qu'èra ja estat penalizat en primièr temps per una fauta contra un adversari en l'aire mas dont la carrièra èra fins aquí verge de tota sancion es suspendut de totas competicions per tres meses per una comission de disciplina.

Lo 10 de mai de 1986, es convidat amb los Barbarians franceses per jogar contra Escòcia a Agen. Los Baa-Baas l'empòrtan 32 a 19. Lo 22 de mai de 1988, jòga de novèl amb los Barbarians franceses contra Irlanda a La Rochèla. Aquela partida celèbra lo jubilèu de Jean-Pierre Elissalde, los Baa-Baas l'empòrtan 41 a 26.

Foguèt President del Comitat departamental de Pirenèus Nauts en 1991, e del Comitat regional en 1995, aital coma vicepresident de son club, e seleccionaire de l'equipa de França.

A exercit la foncion d'adjunt al cònsol màger a Lorda (Pirenèus Nauts) fins en 2014.

Fa partida de la promocion 2022 de las personas obtenent lo títol de glòria de l'espòrt.
Andreas Johnson

**Jon Erik Andreas Johnson**, dich **Andreas Johnson**, nascut lo 22 de març de 1970 a Bjärred, còsta Lund, en Suècia, es un cantaire anglofòn suedés de pop ròck, tanben autor e compositor. Es conegut en Occitània per son tube *Glorious* fin 2003 debut 2004, cançon qu'aviá ja agut una capitada menora en 2000 a l'escadença de sa primièra sortida en [simple](https://fr.wikipedia.org/wiki/Single_(musique)).
Daniel Toscan du Plantier

**Daniel Toscan du Plantier**, nascut lo 7 d'abril de 1941 a Chamberí (Savòia) e mòrt a Berlin (Alemanha) lo 11 de febrièr de 2003, èra un productor de cinèma francés e director general de la celèbra societat de produccion cinematografica francesa "Gaumont" de 1975 a 1985. Ven de la noblesa francesas de Borgonha per sa maire, e a d'originas occitanas del Daufinat per son paire, un industrial que la familha ven del país Gavòt, mai précisament de Montmaur (País de Buech). Auriá tanben d'originas italianas. 

Prolific productor del cinèma francés, es conegut per son amor del cinèma e son estrambòrd, esitant pas a produire de realizators avent agut de gròsses problèmas budgetaris coma per exemple Maurice Pialat. 

En 1996, ven president de la cinematèca de Tolosa (Occitània), a una periòda ont èra proprietari del castèl d'Ambacs dins lo Savès. 

A collaborat a la mesa en plaça del festenal internacional del film a Marraquèsh al Marròc en 2001, festenal iniciat pel rei Mohammed VI. 

Esposa en primièras nòças l'actritz Marie-Christine Barrault ambe qui a dos mainatges, David e Ariane, puèi a esposat tanben Francesca Comencini, ambe qui a tanben agut un filh, Carlo. 

Lo 23 de decembre de 1996, son esposa d'alara, Sophie Bouniol, es assassinada en Irlanda. Se torna maridar en Occitània lo 27 de junh de 1998 a Aush, en Gasconha, ambe Melita Nikolic, amb la quala a dos mainatges, Tosca e Maxime.

Es tanben estat lo companh de las actrises Isabelle Huppert e Isabella Rossellini.

## Referéncias
Dominik Nicolas

**Dominik Nicolas** (nom d'artista) o **Dominique Nicolas** (nom oficiau) es un musician e un compositor de rock, occitan e francés, nascut lo 5 de julhet de 1958 a París (França) e que, uei lo jorn, viu en Occitània, en Lemosin. Es conegut perque foguèt lo cofondador, lo guitarrista e lo compositor dau celèbre grop Indochine de 1981 a 1994, pendent l'expansion dau movement musicau new wave. Dominik Nicolas es donc lo compositor d'aquelas chançons que son vengudas daus grands succès en Occitània e en França dins los ans 1980 coma *[https://www.youtube.com/watch?v=09BJyzWUesw L'Aventurier]*, *[https://www.youtube.com/watch?v=e7MNiQp5NXo Miss Paramount]*, *[https://www.youtube.com/watch?v=uiiVx8kf3DQ Kao Bang]*, *[https://www.youtube.com/watch?v=SWtiCRntA-E 3e sexe]*, *[https://www.youtube.com/watch?v=MesqtwX6sJw Trois nuits par semaine]*, *[https://www.youtube.com/watch?v=__C7FoMIhEw Tes yeux noirs]*, *[https://www.youtube.com/watch?v=wmOHvu7iODs Les Tzars]* o *[https://www.youtube.com/watch?v=uNKaJyyTYME Canary Bay]*. 

Publiquèt lo 25 de mai de 2015 son primier album sòlo entitolat *[http://fp.nightfall.fr/index_12747_dominik-nicolas-la-beaute-de-l-idee.html La Beauté de l'idée]* («La beutat de l'idèa»), que s'anoncièt d'avança per la publicacion de la vidèo de la chançon *[https://www.youtube.com/watch?v=rWQMKqcWCXQ Underground]* tre novembre de 2014. Aquel album lo tornèron publicar en 2022.

Dominik Nicolas demòra a l'ora d'aura en Occitània, mai precisament en Lemosin (en Corresa), e d'alhors a de las originas nòrd-lemosinas per son paire.

## Referéncias
Animotion

**Animotion** es un grop de new wave synthpop anglofòn originari de Los Angeles, en Califòrnia (Estats Units). Son coneguts per lors títols *I Engineer* (1986) e *Obsession* (1985). 

**Animotion** es a l'origina compausat de cinc sòcis, la cantaira Astrid Plana, lo clavierista Paul Antonelli, lo bassista Charles Ottavio, lo bateire David « Frenchy » O'Brien, e lo cantaire e guitarrista Bill Wadhams, rejonches pauc après la formacion originala pel guitarrista Don Kirkpatrick. Lor single *Obsession* (escrich per Holly Knigh) enregistrat en 1984 obten una gròssa capitada en 1985 e lança lor carrièra. 

Après la partença d'Antonelli (lo clavierista) e O'Brien (lo bateire), lo clavierista Greg Smith, qu'a jogat dins lor primièr album, e lo bateire Jim Blair venon sòcis oficials del grop abans l'enregistrament de l'album *Strange Behavior* (1986), album conten lor segond tube *I Engineer*.

## Discografia
* *Animotion* (1984)
* *Strange Behavior* (1986)
* *Animotion (Room to Move)* (1989)
* *Raise Your Expectations* (2017)

## Cançons mai conegudas
* *Obsession* (1985)
* *I Engineer* (1986)
* *Room to move* (1989)
Folclòre

vinheta|Theodor Kittelsen, ''L'ours-roi Valemon''.
Lo **folclòre** (de l'anglés *folk*, pòble e *lore*, saber, ) es l'ensem dei produccions collectivas ligadas a-n' un pòble e que se tramisson d'una generacion l'autra per la paraula e per imitacion. Aqueleis arts e tradicions populars caupon la cultura literària  (còntes e racòntes mai ò mens legendàris, cants, musicas et cresenças), figurativa (rites, vestit, dansas, decòrs, representacions), e materiala (lotjament, esplech, tecnicas, instruments, etc.).

Aqueu relarg de la cultura populara es estudiat per lei folcloristes, que n'an una apròcha  etnologica ou museografica.
Fraires Menors Capochins

L**'Òrdre dei Fraires Menors Capochins** (en latin *Òrdre Fratrum Minorum Capuccinorum*) es un òrdre religiós de fraires franciscans au dintre de la Glèisa catolica, v'un dei tres "Premiers Òrdres qu'eissiguèt dei Fraires Servantins, l'autre estent l'Òrdre dei Conventuaus. Lei Franciscans si reformèron coma Capochins en 1525 dins l'amira de recobrar lo vestit originau de Sant-Francés e per tornar a-n'un rigorós respèct de la règla establida per Francés d'Assisi en 1209.
Substàncias per- e polifluoroalquiladas

vinheta|Estructura esquelectica del PFOS.
vinheta|Efèctes de l'exposicion als PFAS
Las **substàncias per- e polifluoroalquiladas** (mai conegudas per l'acronim anglés **PFAS**) son una granda categoria de compausats quimics sintetics que la molecula es formada per multiples atòms de fluor units a una cadena alquila. Pòdon èsser pòlifluorats o basas de fluorocarboni (perfluorats). Los PFAS sus fòrma polimèra pòdon èsser trobats dins los produits quotidians coma los vestits, los embalatges de restauracion rapida, las padenas antiadesivas, la mofa extinctritz e de nombroses pesticidas.

## Definicion
Una primièra definicion, de 2011, determina que contenon almens un fragment perfluoroalquil, –CnF2n+1–. A partir de 2021, l'Organizacion per la Cooperacion e lo Desvelopament Economic (OCDE) elargissèt sa terminologia, afimar que:

:«los PFAS se definisson coma substàncias fluoradas que contenon almens un atòm de carboni de metil o de metilen totalament fluorat (sens cap H/Cl/Br), es a dire, amb qualques expecions, tota substància quimica que possedís un grop metil perfluorat (–CF ₃) o un grop metilen perfluorat (–CF ₂ -) es un PFAS». 

## Referéncias