Dakota del Nòrd

Lo **Dakota dau Nòrd** es un Estat daus Estats Units d'America situat au nòrd dau país, dins la region de las Grandas Planas. Ocupa un territòri de  km² e sa capitala es Bismark. Fa frontiera amb las províncias canadencas de Saskatchewan e de Manitòba au nòrd, amb Montana a l'oèst, amb lo Dakota dau Sud au sud a amb Minnesòta amb l'èst.

Es un Estat rurau que teniá una populacion de  abitants en 2020. L'agricultura, la produccion idroelectrica e lo sector minèir (petròli, lignit...) son los motors de l'economia locala.

## Istòria

L'istòria de Dakota avans l'arribada daus Europèus es mau coneissuda que las tribús amerindianas avián pas l'usatge de l'escritura. A l'arribada dau primèir Europèu en 1738, lo Francés Pierre Gaultier de Varennes et de La Vérendrye, los Mandans, los Arikaras, los Sioux (mai que mai los Lakotas) e los Chippewas èran los pòbles primèirs de la region. Èran integrats a de rets comercialas complèxas amb los autres pòples amerindians e los Europèus. Èran tanben fòrça isoladas, çò qu'explica la lentor de la colonizacion e la proporcion importanta daus Amerindians dins la populacion actuala de l'Estat (5,4 % en 2010).

En 1849, las regions orientalas dau Dakota siguèron integradas dins lo territòri de Minnesòta. En 1858, a la creacion de l'Estat de Minnesòta, siguèron formalament transferidas au govern estatsunidenc. Lo territòri de Dakota siguèt creat en 1861. En 1863, siguèt reduit per la creacion d'Idaho e las fronteiras entre los Estats de la region s'estabilizèron un an mai tard. La capitala, prumèir installada a Yankton siguèt desplaçada a Bismarck, una vila fondada per la Northern Pacific Railway. Fin finala, los dos Dakota siguèron acceptats dins l'Union en 1889.

La construccion daus chamins de ferre interoceanics aguèt un ròtle motor dins l'evolucion dau Dakota dau Nòrd. Permetèt de concentrar las populacions e d'organizar la chaça sistematica daus tropèls de bisons. Las populacions amerindianas localas participèron a mai d'una guerra, mas los combats mai importants tochèron sobretot los Estats vesins. Siguèron pauc a cha pauc fixadas dins de resèrvas. D'aquela façon, se formèt una agricultura modèrna que siguèt lo motor de l'economia locala fins a la descoberta d'idrocarburs dins los ans 1980.

Politicament, una importanta corrupcion locala se desvolopèt. En reaccion, los abitants fondèron la Liga non partisana. En 1916, obtenguèron l'eleccion de Lynn Frazier. Presenta dins 20 Estats, la Liga menèt una politica de transformacion sociala per defendre los enterés daus agricultors en faça de las demandas de las bancas e de las companhiás ferroviàrias. Creèt tanben de companhiás estatalas, coma la North Dakota Mill and Elevator, per sostenir los pretz daus produits agricòlas. La Liga fusionèt amb lo partit democrata en 1956 e lo Dakota dau Nòrd gardèt aitau fins a la debuta dau XXI siecle una lonja tradicion de vòte prodemocrata.

Dins los ans 1950, lo Dakota dau Nòrd foguèt chausit per las fòrças armadas estatsunidencas per installar de basas aerianas e nuclearas. La mai importanta es la basa de Minot, un despaus de  ogivas. D'unitats de bombardièrs estrategics e de missils intercontinentaus i son tanben estacionadas. Dins la rèsta de l'Estat, d'installacions militaras abandonadas dempuèi la fin de la Guèrra Freida son vengudas de luòcs toristics.

## Annexas

### Liams intèrnes

* Dakota dau Sud
* Granas Planas
* Lakotas

### Bibliografia

* Gilles Havard, *Histoire des coureurs des bois. Amérique du Nord (1600-1840)*, París, Les Indes savantes, 2016, 885 p.
* James B. Hedges, « The Colonization Work of the Northern Pacific Railroad », *Mississippi Valley Historical Review*, vol. 13, n° 3, 1926, pp. 311-342.
* Howard R. Lamar, *Dakota Territory, 1861-1889: A Study of Frontier Politics*, 1956.
* Robert L. Morlan, *Political Prairie Fire: The Nonpartisan League, 1915-1922*, 1955.

### Nòtas e referéncias