open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Andrieu Mols

Nascut en 1910 a Riu Menerbés e mòrt en 1978 a Alairac, **Andrieu Mols** (*André-Louis Mouls* per l'estat civil) èra un poèta audenc de lengas francesa e occitana. 

## Biografia
Eissit d'una familha de vinhairons, Andrieu Mols es atirat fòrt lèu per la cultura e l’art de la fèsta. Tot en s’ocupant de las espleitacions familialas, s’investís dins d'associacions localas.

Atal foguèt encargat de manifestacions culturalas nombrosas de Carcassona dins las annadas 1950 e 1960. Parallèlament, montèt una companhiá de teatre amator ont joguèt principalament en lenga occitana, en particular *[[Catinon e Jacotin]]*.

Comencèt d'escriure sos primièrs poèmas en lenga francesa dins los ans 1940.

Aprèp mantun accident cardiovascular dins los ans 1960, Andrieu Mols se consacrèt alara a la poesia. Durant los ans 1970, escriguèt dins la lenga de son enfància, l’occitan.

Lo sicut principal de sos poèmas es l’amor que pòrta a sas raices: la Malapèira, los terradors d’Aude, lo Miègjorn (notadament dins sos poèmas occitans).

Una autra font d'inspiracion serà sa longa malautiá. Ne tirarà notadament d'unes poèmas d'inspiracion religiosa per los quals serà recompensat.

## Publicacions
;En lenga francesa
* *Les succès du Théâtre amateur* 
* *Lieux saints de mon village*
* *A travers mon beau pays*
* *Les murs ensanglantés. Hauts lieux et souvenirs de l'Epopée Cathare"
* *Dans ce pays où il fait vert*
* *Ils sont la fierté du Midi*, vol. I et II
* *Nos gloires occitanes*

;En lenga occitana
* *De fial en cordura*
* *Recuelh de poemas occitans*

;Articles
* « Le "Bufòli" (dança de Carnaval) a Alairac », dins *Folklore* num. 159, 1èr de setembre de 1975 

== Citacions ==
:*E bufa-li al cuol  
:*Si vos atudar la candela ;   
:*E bufa-li al cuol   
:*Amb ton bufet benlèu l'atudaràs* (vejatz ''La Bufatièra de Sant Sever'')
Óscar José Berger

**Óscar José Rafael Berger Perdomo**, avocat, entrepreneire e òme politic n. 1946 foguèt president de Guatemala entre 2004 e 2008.
Lista dels primièrs ministres de Belgica

Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de Belgica. La carga recebèt aqueste nom après la fin de la Primièra Guèrra Mondiala, es a dire dempuèi l'arribada de Léon Delacroix al poder. Anteriorament lo primièr ministre aviá lo títol de "cap de gabinet". Los principals partits politics foguèron dividits en doas alas lingüisticas independentas (de lenga francesa e de lenga neerlandesa):

* En 1968 pel Partit Crestian Democratic (iranja) ;
* en 1972 pel Partit Liberal (blau) ;
* en 1978 pel Partit Socialista (roge).

Vaquí la lista dels primièrs ministres de Belgica dempuèi 1830.

## Ligams extèrnes
* Lista dels primièrs ministes sul site oficial del Primièr Ministre de Belgica
Alfonso Antonio Portillo Cabrera

**Alfonso Antonio Portillo Cabrera**, òme politic n. 1951, foguèt president de Guatemala entre 2000 e 2002.

## Biografia
Nasquèt nel departament de Zacapa, en una familha de classa mièja,  s'a mudat a Mexic als 19 d'ans a on realizèt los sieus estudis universitaris, e obtenguèt la Licenciatura en Sciéncias Juridicas e Socialas, en l'Universitat Autonòma de Guerrero. Pposteriorament, en obtenent un fals doctorat en de Sciéncias Economicas en l'Universitat Nacionala Autonòma de Mexic (UNAM). Durant lo decènni dels ans 1970, quand aviá 20 ans, se liguèt a d'organizacions indigènas e de esquèrra.
Cap Hòrn

thumb|right|300px|Cap Hòrn vist del sud.
[thumb|right|300px|Las [Illas Hermite (centre) e lo Cap Hòrn (aval a drecha) vist de l'espaci.]]
thumb|300px|
L'illa del **Cap Hòrn** (neerlandés: *Kaap Hoorn*; espanhòl: *Cabo de Hornos*.) que foguèt nomenada aital en referéncia a la vila de Hoorn (Païses Basses) es la tèrra pus al sud de l'archipèla de la Tèrra del Fuòc al sud de Chile. 

Lo Cap Hòrn es abitualament considerat per èsser lo punt mai al sud de l'America del Sud, e marca la termièra nòrd del pas de Drake; Pendent fòrça annadas servissiá de bòrna sus la rota dels clippers, que las naus de comèrci i carrejavan de mercandisas a l'entorn del monde. Pasmens, las aigas a l'entorn del cap son particularament azardosas, expausadas a de vents violents, d'èrsas grandas, de corrents fòrts e la preséncia d'icebergs; aquestes perilhs ne'n faguèron la notorietat.

Dempuèi la dobertura en 1914 del Canal de Panamà lo passatge del cap Hòrn es pas pus obligatòri per las naus. Pasmens navegar al Cap Hòrn es sempre vist coma una escomesa màger pels navegators esportius. 
Mai d'una corsa de vela importantas, en particular la Velux5oceans e la Vendée Globe, navegan a l'entorn del monde en passant pel Hòrn, e de recòrds de velocitat seguèron aquesta rota.
Notepad++

**Notepad++** es un editor de tèxt per Windows, codat en C++, qu'es ja estat descargat mai de 13 milions de còps.
Intègra la coloracion sintaxica del còde per fòrça lengatges informatics: C, C++, Java, C#, XML, HTML, , Javascript, makefile, art ASCII, doxygen, .BAT, MS fichièr ini, ASP, VB/VBScript, SQL, Objective-C, CSS, Pascal, Perl, Python, Lua (lengatge), TeX, TCL, Assembler, Ruby, Lisp, Scheme, Properties, Diff, Smalltalk, Postscript e VHDL. Mas es tanben possible d'apondre un nòu lengatge perque se pòt personalizar la coloracion sintaxica.

L'interfàcia del logicial es disponibla dins una cinquantena de lengas. Existís doas versions en occitan, una en aranés e l'autra en lengadocian.

### Ligams extèrnes
* Sit oficial

### Referéncias
Grigol Mgaloblishvili

**Grigol Mgaloblishvili**, n. en 1973, foguèt primièr ministre de Georgia entre novembre de 2008 e febrièr de 2009.
Parenchymia

Los Parenquimians, recampan los Nemèrtes e los Platelmintes, e an al moment de lor desvolopament, lo mesodèrma que fòrma un teissut lasc, lo parenquisme, qu'emplena l'espaci entre l'ectodèrma e l'endodèrma.
Bonelia verda

La **bonelia verda** es un vèrm marin (phylum dels Echiurians) amb un dimorfisme sexual remirable. 

La femèla viu enfotjada dins la sabla, al risc d'èsser chapada per una morina (una raja del genre *[[Myliobate]]*).

La bonelia verda representa un cas de dimorfisme sexual extrèm. En efièch, cal dos ans a la bonelia femèla per venir adulta e aquerir una talha d'1 m, alara que lo mascle a l'estadi adulte serà  còps mai pichon, e despassarà pas qualques millimètres. Encara a l'estat larvari, lo mascle se masculiniza en s'aprochant e s'acolant a una femèla. Son avenidor es d'èsser aspirat per la trompa de la femèla e d'èsser plaçat dins son « androcèu » que li permet de fecondar los uòus que veirà passar.

## Ligams extèrnes
* 
* 
* 
* Ficha Bonelia verda souslesmers.fr : <i>Bonellia viridis</i>
Introverta

Los **introvertats** (***Introverta***) son un recampament, sus de critèris morfologics, dels Scalidofòres e dels Nematozoaris. Se vesiá dins aquel grop d'Ecdysozoaris lo grop fraire dels Panartropòdes. Mas las analisis de sequéncias d'ARNr an revelat qu'aqueste grop èra parafiletic. I a doncas pas de clad *Introverta* o *Cycloneuralia* (dos sinonims).

Lo nom *introvertat* fa referéncia a lor cap devaginable.

## Nòtas
Loricifera

Los **loricifèrs** son d'animals microscopics (de 0,1 a 0,5 mm), de reparticion mondiala, que vivon sus de sediments marins,
Se compausan de doas partidas, l’introvert e l’abdomèn, recobèrts d’una « lorica » constituida de sièis a 30 placas rigidas. Pòrtan d'escalids quitinoses utilizats per la classificacion. Mascles e femèlas son de meteissa talha.

## Classificacion :
*Nanaloricidae
*Nanaloricus Kristensen-Reinhardt-Mobjerg 1983
*Armorloricus Kristensen-Reinhardt-Mobjerg & Gad 2004
*Phoeniciloricus Gad 2003
*Spinoloricus Heiner-Iben & Neuhaus-B. 2007
*Pliciloricidae 
*Pliciloricus Higgins-Robert-P & Kristensen-Reinhardt-Mobjerg 1986
*Rugiloricus Higgins-Robert-P & Kristensen-Reinhardt-Mobjerg 1986
*Titaniloricus Gad 2005
*Urnaloricidae 
*Urnaloricus Heiner-Iben & Kristensen-Reinhardt-Møbjerg 2008
Scalidophora

Los **escalidofòres** (***Scalidophora***) constituisson un superembrancament de metazoaris ecdisozoaris que recampan los embrancaments dels Quinorinches, Loricifèrs e Priapulides.

Aqueste grop suplanta l'ancian embrancament dels **[[Cefalorinches]]** (***Cephalorhyncha***) qu'inclusiá tanben los Nematomòrfes.
Nematomorpha

Los **nematomòrfes** (***Nematomorpha***) son de vèrms non-segmentats del còrs cilindric. Son extrèmament longs e fins. Lor cap es de meteissa largor que lo còrs. Mesuran en mejana de 0,5 a  de diamètre per 10 a  de longor, la femèla es mai longa que lo mascle. Tanben son apelats gordian a causa de l'impression que balhan de far de noses complicats amb lor còrs.

## Ecologia

Se rencontra de nematomòrfes dins totes los environaments aquós : aigas doças, aigas saladas, tèrras umidas. Los adultes an una vida liura mentre que las larvas son sistematicament parasitas d'un artropòde. La larva dintra dins la cavitat corporala de l'òste amb l'ajuda d'una trompa provesida de croquets. S'i desvolopa e, un còp la metamorfòsi efectuada, un adulte vermifòrme acaba per sortir. Dins lo cas d'un òste terrèstre la larva pòt arribar, per un mejan encara desconegut, a lo manipular per lo far rejónher un punt d'aiga.

## Classificacion

Se compta 325 espècias repartidas en 2 classas.

Classas e òrdres
* Classa dels Gorgioida
** Chordodea 
** Gordea 
* Classa dels Nectonematoida
** Nectonema

## Ligams extèrnes
* 
* 
* 
*
Platyzoa

Los **platizoaris** (***Platyzoa***, del grèc *platús* 'plat' e *zōon* 'animal') fòrman un clade e un superembrancament d'organismes protostomians qu'acampan los sindermats, los entopròctes, los gastrotriches e los platelmints (vèrms plats).

## Referéncias
* Cavalier-Smith, T. 1998. *A revised six-kingdom system of life*. Biol. Rev. 73: 203-266.
Cefalorinc

Los **cefalorincs** (***Cephalorhyncha***) èran a l'origina un rassemblament dels escalidofòrs e dels nematomòrfes.

Zrzavý *e al.* (1998) an représ aqueste tèrme coma un sinonim de Scalidophora.
Phoenicopteriformes

L*òrdre dels *'fenicopterifòrmes** (o ***Phoenicopteriformes*''') compreniá pas que la familha dels becaruts : los Fenicopterids.

## Referéncia
* 
* 
* 
* 
* 
*
Andrius Kubilius

**Andrius Kubilius** (Vilnius, 8 de decembre de 1956) es un fisician e politician lituanian. Foguèt Primièr ministre de Lituània de 1999 a 2000 e tornarmai de 2008 a 2012.
Lista dels presidents de Cap Verd

130px|right|thumb|Blason de Cap Verd
**[[Cap Verd]]** es una republica parlamentària. Lo president es elegit per la populacion per un mandat de 5 ans, amb possibilitat de reeleccion. Lo cap de govèrn es lo primièr ministre, elegit per lo Parlament tanben per un mandat de 5 ans.

Aquesta es la lista dels presidents de Cap Verd dempuèi 1975.
António Mascarenhas Monteiro

**António Manuel Mascarenhas Gomes Monteiro**, òme politic (1944-Praia, 16 de setembre de 2016), foguèt president de Cap Verd entre 1991 e 2001.
Aristides Pereira

**Aristides Maria Pereira** (n. 1923) administrator de telecommunicacions e òme politic foguèt president de Cap Verd entre 1975 e 1991.
Mont Fitz Roy

Lo **Cerro Chaltén**, sonat tanben **Cerro Fitz Roy**, es una montanha ('cerro') situada prèp del vilatge d'El Chaltén, dins los camps de glaç, situats al sud de Patagònia, sus la termièra entre Argentina e Chile. Foguèt decidit per ambedós païses que la frontièra passa pel som principal, mas una partida de la frontièra al sud del som, cap al Cerro Murallón demora non definida . 

Lo nom Chaltén ven d'un mot tehuelche (Aonikenk) que significa "montanha fumanta" degut als nivols que de longa forman un teulat sus la montanha. La montanha es sagrada pels tehuelche e es tanben lo simbòl de la  província argentina de Santa Cruz, que inclutz sa representacion sus sa bandièra.

Perito Francisco Moreno lo nomenèt *Fitzroy* en 1877, aprèp l'exploracion de la region per lo capitani Robert FitzRoy, en 1834. La primièra pujada foguèt facha en 1952 per d'alpinistas franceses: Lionel Terray e Guido Magnone.

E mai que siá d'un altitud mejana comparat als gigants d'imalaia, la montanha  ten la reputacion d'èsser extrèma , a causa de sas parets de barena ribassudas que presentan de longors malaisidas d'escalada tecnica.En mai d'aquò las condicions climaticas i son lo mai sovent fòrça marridas.
La region que foguèt longtemps de mal aténher,   o es al jorn de uèi un pauc mens dempuèi lo devolopament recent del vilatge d'El Chalten  e de l'aeropòrt internacional d'El Calafate. 

L'escalada, pasmens, es extremament dificila e demora reservada als escaladors fòrça experimentats. Uèi, quora cent personas atenhon lo som del Mont Everest en un jorn, de còps que i a sonque una persona l'an capita de pujar lo Cerro Chaltén.

## Pujadas famosas

* 1952 Lionel Terray e Guido Magnone via  *Franco-Argentina*)(primièra pujada - 2 de Feb, 1952)
* 1965 Carlos Comesaña e José Luis Fonrouge (per Argentina) via *Supercanaleta* (1,6000m, TD+ 5.10 90deg) en 2 jorns e mièg (segonda pujada)
* 2002 Dean Potter, solo *Supercanaleta*
* 2009 Colin Haley, solo *Supercanaleta*

## Galariá

File:162 - Fitz Roy - Janvier 2010.jpg
File:Localidad El Chaltén y el Fitz Roy.jpg
File:El_Chalten.jpg
File:Fitz Roy 1.jpg


## Referéncias

*Kearney, Alan, 1993. *Mountaineering in Patagonia*.  Seattle USA: Cloudcap.

## Ligams extèrnes

*Information about El Chaltén
*Fitz Roy at Peakware
*Mount Fitz Roy
*Cerro Chaltén in History (Spanish)
*Some photographs of Cerro Fitz Roy and Cerro Torre
*Panoramic virtual tour of Cerro Chaltén
Godofred de Bouillon

**Godofred de Bouillon** (en francés **Godefroi de Bouillon**) que ho un chivalier franc qui ho un deus purmèrs a s'engatjar dens la Purmèra Crotzada e qui participè a la presa de Jerusalèm per las òsts crestianas en 1099. Que ho causit com rei de Jerusalèm e que s'estimè de préner la foncion sens non pas osténder lo títol dens la ciutat on per eth avèva viscut e patit lo hilh de Diu, rei deu reis.

## Ligams extèrnes
* Godefroy de Bouillon sus Canal Académie
Tancred de Galilèa

**Tancred de Galilèa** o **Tancred de Hauteville** (1072 - lo deceme de 1112) que ho un cavalièr normand (nebot de Bohemond de Tarent) ; que ho un deus principaus chivalièrs de la Purmèra Crotzada. A la mòrt deu son oncle que vadó regent de la Principautat d'Antiòquia.
Lista deus reis de Jerusalèm

Aquesta lista qu'amassa los monarques deu Reiaume de Jerusalèm a partir de Godofred de Bouillon causit rei après la coquèsta d'aquesta ciutat arron la purmèra crozada.

*Godofred de Bouillon
*Baudoïn Ièr de Jerusalèm
Comtat d'Edessa

Lo **comtat d'[[Edèssa]]** que ho un deus Estats Latins d'Orient fondat a l'escadença de la Purmèra Crotzada pecrozat e comte Baudoïn de Verdun. Qu'eretè d'Edessa a la mort deu son senhor Toròs qui l'aveva adoptat e qui ho assassinat peus sons subjèctes ortodòxes armènis per'mor d'estar ortodòxe grèc (sens qu'òm sàpia se Baudoïn i ho per quauquarren).
Bernat Lubat

**Bernat Lubat** es un musician de jazz nascut lo 12 de mai de 1945 a Usèste, pichona comuna de Vasadés.

## Biografia
Estudièt al Conservatòri de Bordèu, puèi a París. Engatjat per l'orquèstra de Jef Gilson, acompanhèt de vedetas de varietat. Jòga e trabalha amb Jean-Luc Ponty, Michel Portal, Martial Solal, Eddy Louiss, e tanben Stan Getz. Tanben cantèt dins lo grop los Double-Six, coma Eddy Louis d'alhors. Tanben jòga de musica contemporanèa, Varèse, Xenakis, Berio. Participa activament a l'experiéncia del free-jazz. Es un multiinstrumentista de talent capable de jogar dins totes los contèxtes imaginables, del balèti popular a l'estudio (se definís el meteis coma un « malpoli-instrumentista »). Exercís sos talents principalament sus la batariá e lo piano mas tanben a l'acordeon, al vibrafòn, a las percussions e al cant (es un redobtable scataire). Acompanhèt longtemps Claudi Nogaròu puèi fondèt lo Festenal d'Usèste en 1977, e La compagnie Lubat, que serà una orquèstra d'acuèlh de musicians nombroses (André Minvielle).
A partir de las annadas 80 trabalha amb Fèlix Castan a l'entorn dels concèptes de pluralitat (lo contrari de la diversitat), lo dobte ("Je joue ce que j'en deviens"), e participa mai largament al movement de la Linha Imaginòt amb d'escrivans (Bernard Manciet, Michel Ducom), musicians (Claudi Sicre, Massilia Sound System, Femmouzes T), improbables (René Duran), dramaturgs (André Benedetto)...
En 2006, es estat nomenat Comandaire Requesits de l'Òrdre de la Grande Gidouille.

## Discografia
* Laborintus II de Luciano Berio (percussions dins l'ensemble Musica Viva, 1987, Harmonia Mundi)
*Scatrapjazzcogne
*Conversatòri (piano solo)
**Poïésiques*, en 2001, 2 CD e un liberòt de poesias de Bernat Manciet lejudas per l'autor dab ua musica de Bernat Lubat
*Bernard Lubat soli solo saga -Vive L'amusique ( DVD-CD)
*Improvista/ Michel Portal, Bernard Lubat ( 2006, Labeluz)
* musica del documentari de Vincent Glenn, *[[Pas pro de volum ! (Notes sur l'OMC)]]*
* Bernard Lubat and his Mad Ducks (Disques Pierre Cardin)*

## Ligams extèrnes
* Sit oficial de Bernat Lubat 
* Entreten amb Bernat Lubat
Laurent-Désiré Kabila

**Laurent-Désiré Kabila** (1939-2001) èx-guerrilhièr e òme politic, foguèt president de la Republica Democratica de Còngo entre 1997 e 2001.
Caireforc Cultural Naut Bernat

Lo **Caireforc Cultural Naut Bernat** recampa mai d'una associacion del quartièr e de las iniciativas coma lo Forom de las Lengas del Mond, dins lo quartièr Naut Bernat a Tolosa. 

Aliga una politica d'animacion populara per lo quartièr e en favor del quartièr, mas tanben per tota la vila, a una estrategia d'accion culturala d'ambicion civilizatritz e de portada universala. Se vòl lo luòc del rencontre del creator que cèrca un terren e un folclòre, de l'actor de basa que cèrca d'amiras pus universalas, e d'un public que se vòl ciutadan. Es perqué, per exemple, organiza sus la meteissa plaça un mur d'expression amb de « graffaires » e « de conversacions socraticas ». 
Causir d'enrasigar al mai prigond d'un quartièr las màgers conquistas de l'esperit uman, causir, coma nos o ensenha la civilizacion occitana, de far sorgir d'una terralada de valors cosmopolitas, aquò es la dobla accion que lo Caireforc Cultural vòl conjugar.
« A Naut Bernat, recebèm lo Mond. De Naut Bernat, parlam al Mond ».

Lo Caireforc Cultural Naut Bernat es un dels sòcis fondators de l'associacion d'associacions Convergéncia Occitana.

## Ligams intèrnes
*Claudi Sicre
*Fabulous Trobadors

## Ligam extèrne
*Caireforc Cultural Naut Bernat
Mobutu Sese Seko

**Mobutu Sese Seko Nkuku Ngbendu wa Za Banga** (1930-1997) militar e òme politic, foguèt dictator de Zaire entre 1965 e 1997.
José Maria Neves

**José Maria Pereira Neves** (; nascut lo 28 de març de 1960) es un politician capverdian. Foguèt entre 2001 e 2016, primièr ministre de Cap Verd. En 2021 es elegit president de la Republica de Cap Verd.
Lista dels primièrs ministres de Cap Verd

thumb|right|200px|Blason de Cap Verd.
Lo **[[primièr ministre]]** es lo cap de govèrn de Cap Verd. La carga foguèt creada après l'independéncia del país, en 1975.

Aquesta es la lista dels primièrs ministres de Cap Verd.

## Vejatz tanben
* Lista dels presidents de Cap Verd
Linha Imaginòt

La ***Linha Imaginòt*** es una proposicion d'una cèrta idèa de la defensa de las riquesas e de las particularitats culturalas de cadun ont que se tròbe, en particular amb Occitània, mas d'un biais pas exclusiu.

L'idèa èra defenduda per l'escrivan e pensaire occitan Fèlix Castanh, e represa per diferents artistas dont los Fabulous Trobadors, los Massilia Sound System, e Bernat Lubat. Claudi Sicre ne formalizèt lo concèpte en 1990 e escriguèt a son prepaus una cançon *[[On the Linha Imaginòt]]* dins un album dels Fabulous Trobadors sortit en 1998.

La linha imaginària passa per Marselha o Usèste, recampa de collectius que menan una reflexion sus la descentralizacion, la defensa de las culturas, la fraternitat e la curiositat de l'autre mas tanben lo dever de solidaritat (notadament amb los Repauses de quartièr menats dins lo quartièr Naut Bernat de Tolosa). Aquestas darrièras annadas, lo movement s'es tornat trobar en partida dins las luchas altermondialistas, sens necessàriament ne partejar totes los aspèctes.

## Citacion
:« *La linha Imaginòt*, une ligne imaginaire qui tente de relier symboliquement les gens qui, chez eux s'organisent pour défendre la création, le respect des cultures, et l'échange de la solidarité, pour mener à la démocratisation absolue » (Claudi Sicre).

## Nòtas e referéncias


## Ligams extèrnes
*Article sus Fèlix Castanh
*Linha Imaginòt
*Adreça
Francés Febus Ièr de Navarra

**Francés Febus  de Navarra** (1467 - 1483) que vadó comte de Fois e vescomte de Bearn abans d'eretar (aus 12 ans) lo tròne de Navarra de la soa ajòla Alienòr I de Navarra.

Qu'èra lo hilh de Gaston IV de Fois e de Magdalena de França, la sòr deu rei Loís XI de França.

A la soa mort, la soa sòr Caterina qu'eretè los sons títols.

Que's morí joen, emposoat e qu'estó sepelit hens la catedrau de Lescar.
Catarina Ièra de Navarra

thumb|100px|Catarina de Navarra
thumb|100px|Escut de Catarina de Navarra
**Catarina de Navarra**, nascuda en 1468, mòrta en 1517 al Mont, foguèt reina de Navarra (1483-1517), comtessa de Fois e vescomtessa de Bearn.

## Vida
Catarina èra filha de Gaston de Fois (v. 1443-1470), (apelat « Gaston V de Fois » per d'unes autors), vescomte de Castelbon, prince de Viana (1462-1470), luòctenent general de Navarra (1469), e de Magdalena de França (sòrre del rei de França Loís XI). Catarina Ièra èra cosina de reina d'Ongria Ana de Fois-Candale.

Eretèt del tròn a la mort de son fraire Francés Fèbus rei de Navarra (1479-1483). Sa maire assegurèt la regéncia de 1483 a 1494.

Esposèt Joan III de Labrit en genièr de 1484 e foguèt coronada lo meteis mes amb son marit a Pampalona, capitala de Navarra.

L'oncle de Catarina, Joan de Fois, vescomte de Narbona, contestèt l'ereitatge de sa neboda en invocant la lei salica, qui èra pas jamai estada aplicada en Navarra (e Navarra èra justament estada donada a Joana II de Navarra en 1328 quand foguèt privada de sons dreches sobre França, oficialament pr'amor la lei salica s'apliva e França e pas en Navarra). Reclamèt lo tròn e foguèt a l'origina de trobles acabats amb la patz concluida a Tarba en 1497.

Joan de Fois renoncièt pas a sas ambicions : maridèt sa filha Germana de Fois amb lo rei Ferrand II d'Aragon en 1505. Aquel faguèt envadir pel duc d'Alba Pampalona en 1512 puèi Navarre tota al nòrd coma al sud : l'usurpacion foguèt sancionada per una bulla del papa Juli II. Catarina moriguèt en 1517 e es enterrada dins la catedrala de Lescar, necropòli dels reis de Navarra.

La Nauta Navarra foguèt perduda pels reis de Navarra tre 1512.

## Titulatura

* de l'ereitatge de son fraire, 
** reina de Navarra (1483-1517)
** comtessa de Fois (1483-1517)
** vescomtessa de Bearn (1483-1517)

## Maridatge e descendéncia

* Esposèt Joan III de Labrit en genièr de 1484.

D'aquela union nasquèron :
* Enric II de Navarra en abril de 1503 a Sangòssa (Navarra).
* Isabèla de Labrit, infanta de Navarra, esposa de Renat Ièr de Rohan
Centolh I de Bearn

**Centolh Ièr de Bearn** que seré estat un vescomte de Bearn qui auré regnat au sègle X.

### Article connèxe
* Lista deus vescomtes de Bearn
Centolh II de Bearn

**Centolh II de Bearn** que ho un vescomte de Bearn qui regnè au sègle X. Que seré mort en 940

### Article connèxe
* Lista deus vescomtes de Bearn
Gaston Ièr de Bearn

**Gaston Ièr de Bearn** que ho un vescomte de Bearn, successor (dilhèu en 940) de Centolh II de Bearn e mort en 984. Son hilh Centolh III de Bearn qu'eretè deu tròn.

### Article connèxe
* Lista deus vescomtes de Bearn
Centolh III de Bearn

**Centolh III de Bearn** (latin: *Centulli*) que ho un vescomte de Bearn, successor (en 984) de Gaston Ièr de Bearn e mort en 1004. Son hilh Gaston II de Bearn qu'eretè deu tròn.

### Article connèxe
* Lista dels vescomtes de Bearn
Gaston II de Bearn

**Gaston II de Bearn** que ho un vescomte de Bearn, successor (en 1004) de Centolh III de Bearn e mort en 1012. Son hilh Centolh IV de Bearn (aperat *Lo Vileh*) qu'eretè deu tròn.

### Articles connèxes
* Lista dels vescomtes de Bearn
Centolh IV de Bearn

**Centolh IV de Bearn** que ho un vescomte de Bearn, successor de hilh de Gaston II de Bearn e mort en 1058. Durant la soa minoritat i avó ua regéncia dinc a 1022. A la soa mort, lo son arrèrhilh Centolh V de Bearn qu'eretèr deu tròn per'mor lo son hilh Gaston III de Bearn qu'èra mort).
Lista dels presidents de la Republica Democratica de Còngo

Vaquí la lista dels caps d'Estat de la Republica Democratica de Còngo dempuèi 1960 (an de l'independéncia) fins a l'actualitat.

## Caps d'Estat

## Noms dels partits
* ABAKO - *Alliance des Bakongo*
* MNC - *Mouvement National Congolais*
* MPR - *Mouvement Populaire de la Revolution*
* AFDL - *Alliance des Forces Démocratiques pour la Libération du Congo-Zaïre*
* PPRD - *Parti du Peuple pour la Reconstruction et la Démocratie*
Centolh Lop de Bearn

**Centolh Lop** es lo primièr vescomte '''de Bearn''' al sègle IX.

## Annèxes
### Bibliografia
* Foundation for Medieval Genealogy : vescomtes de Bearn

### Article connèxe
* Lista deus vescomtes de Bearn
Coprince d'Andòrra

La **cosobeiranetat d'[[Andòrra]]** foguèt establida en 1278 pel tractat de pareatge entre l'evesque d'Urgèl (jos la sobeiranetat del comte de Barcelona, rei d'Aragon) e lo comte de Fois (jos la sobeiranetat del rei de França). Las valadas andorranas, situadas dins lo comtat d'Urgèl èran l'objècte d'un debat entre los dos vassals principals del comte, l'evesque d'Urgèl e lo vescomte de Castelbon. Lo vescomtat de Castelbon passèt al comte de Fois, qu'eretèt doncas de pretencions sus Andòrra. Lo comtat de Fois, amb lo vescomtat de Castelbon e la cosenhoriá d'Andòrra foguèron acampats al reialme de Navarra en 1479, puèi al reialme de França en 1589. Es sens dobte a l'ocasion de l'accession al tròn de Navarra que lo títol d'Andòrra evoluèt de senhoriá en principautat. 

En 1607, lo rei Enric IV uniguèt la Corona de Navarra e la part foissenca de la Corona d'Andòrra a la Corona de França. 
L'abolicion de la reialtat es proclamada lo 21 de setembre de 1792, lo coprince e rei Loís XVI es destronat.
En 1793 la Republica Francesa refusa d'exercir una sobeiranetat sus Andòrra. Los coprinces evesques règnan doncas d'ara enlà sols.
En 1806 Napoleon I restabliguèt a son profièch la sobeiranetat francesa sus Andòrra, considerant que dempuèi 1607 la part de sobeiranetat andorrana es unida a la sobeiranetat francesa, e que lo sobeiran francés, qual que siá, deten la sobeiranetat andorrana de drech.
De 1814 a 1830 (levat pendent los Cent Jorns) lo rei de França exercís tornarmai la sobeiranetat coma coprince d'Andòrra.
En 1830 lo coprince rei Carles X es destronat. Los caps successius de l'Estat francés, seguissent la logica establida per Napoleon, exercisson la sobeiranetat andorrana e pòrtan lo títol de coprince d'Andòrra *ex officio*.

L'autoritat es indivisibla dels dos coprinces: l'evesque d'Urgèl e lo president de la Republica Francesa.Delegan lors poders a dos viguièrs : lo Viguièr episcopal e lo Viguièr francés.
Dempuèi 1993, data de la primièra Constitucion de la Principautat, los Coprinces venon Caps d'Estat indistinctes, e lo pòst de viguièr existís pas pus.
Lo cap del Govèrn es eissit del Conselh de las Valadas compausat de 28 membres elegits per las 7 parròquias a rason de 4 conselhièrs per parròquia.

## Lista

Fonts : http://www.worldstatesmen.org/Andorra.html, http://www.worldstatesmen.org/França.html

## Vejatz tanben
Gaston III de Bearn

**Gaston III de Bearn** es lo filh del vescomte de Bearn Centolh IV lo Vièlh, mòrt en 1058. Venguèt pas el meteis vescomte perque se moriguèt abans la fin del règne de son paire (abans 1045 - benlèu en 1035).

Malgrat aquò, figura dins la seguida dinastica jol nom de Gaston III. L'istorian Pierre de Marca (sègle XVII) considèra qu'es estat associat al poder per son paire. Los istorians modèrnes remeton pas en causa aquesta ipotèsi.

Esposèt en 1030 Adalais de Lomanha, de la quala aguèt 3 enfants :
* Centolh que venguèt vescomte de Bearn jol nom de Centolh V.
* Oliva de Bearn.
* Reina de Bearn.

## Ligams extèrnes
 Bearn, Auñamendi Entziklopedia

## Fonts
*
Jalamur

**Jalamur** (*Villemur* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [jala'mu] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *de Villamuro*, en latin, en 1383-1384 e 1405, *de Villa Muro*, *de Villamuro*, en latin, ath sègle XV, *Gelamur* en 1511, *Villemur* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, Negre, R. Aymard, *Jalamur* que vien deth latin *villa*, « vilatge » e *murus*, « mur (encinta, muralha de proteccion) ».

Miquèu Grosclaude que constata eths autors precedents an rason (eth sens qu'es « vila clausa »), mes an pas parlat dera fòrma orala. Eth resultat locau de *villa* qu'es *gèla* o *jala*; en realitat, eth fenomèn, descobèrt per Henri Polge, qu'es mei que locau, espandit tanben a l'oèst de Gers. Véder Gelanava.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lista dels vescomtes de Besièrs

## Los vescomtes
### Ostal de Besièrs

ab.961-969 : **Rainard II** († 969), vescomte de Besièrs, filh del precedent.
:maridat a Garsinda. Paire de Guilhèm II, que seguís.

969-993 : **Guilhèm II** († ap.993), vescomte de Besièrs, filh del precedent.
:maridat en primièras nòças a Ermentruda († 977/990) e paire de :
:* Garsinda († ap.1029), que seguís.
:maridat en segondas nòças a Arsinda, filha de Rogièr, comte de Carcassona e paire de :
:* Senegonda, maridada a Ricard, vescomte de Milhau.

993-ap.1029 : **Garsinda** († ap.1029), vescomtessa de Besièrs, filha del precedent.
:maridada en primièras nòças a Raimon Rogièr de Carcassona († 1011)
:maridada en segondas nòças en 1013 a Bernat Pelet, senhor d'Andusa

### Ostal de Carcassona
1030-1060 : **[[Pèire Raimon de Carcassona|Pèire Raimon]]** († 1060), comte de Carcassona, vescomte de Besièrs, filh de la precedenta.
: maridat a Ringarda

1060-1067 : **[[Raimon Rogièr de Carcassona|Raimon Rogièr]]** († 1067), comte de Carcassona, vescomte de Besièrs, filh del precedent

1067-1099 : **[[Ermengarda de Carcassona|Ermengarda]]** († 1099), vescomtessa de Carcassona e de Besièrs, sòrre del precedent
:maridada a Raimon Bernat Trencavel († 1074), vescomte d'Albi

### [[Ostal de Trencavèl]]

1099-1129 : **[[Bernat Aton IV Trencavel|Bernat Aton IV]]** († 1129), vescomte d'Albi, de Besièrs e de Carcassona, filh de la precedenta.
:maridat a Cecília de Provença, filha de Bertrand II († 1150), comte de Provença

1129-1167: **[[Ramon I Trencavèl|Raimon  Trencavèl]]** († 1167), vescomte de Besièrs, puèi d'Albi e de Carcassona, fraire del precedent.
:maridat a Adelaïda.

1167-1194 : **[[Rogièr II Trencavèl|Rogièr II]]** († 1194), vescomte d'Albi, de Besièrs e de Carcassona, filh del precedent.
:maridat a Adelaïda de Tolosa, filha de Raimon V, comte de Tolosa, e de Constança de França.

1194-1209 : **[[Raimon Rogièr Trencavèl|Raimon Rogièr]]** († 1210), vescomte d'Albi, de Besièrs e de Carcassona, filh del precedent.
:maridat a Agnès de Montpelhièr, filha de Guilhèm VIII, senhor de Montpelhièr, e d'Inès de Castelha.

La Crosada dels Albigeses entra dins sos vescomtats venc Raimon Rogièr Trencavèl, e atribuís sos vescomtats a un dels crosats, Simon de Montfòrt.

### [[Ostal de Montfòrt-l'Amaury|Ostal de Montfòrt]]
100px|right|thumb|Ostal de Montfòrt
1209-1218 : **[[Simon IV de Montfòrt|Simon de Montfòrt]]** († 1210), senhor de Montfòrt, vescomte d'Albi, de Besièrs e de Carcassona.
:maridat a Alix de Montmorency, filha de Bouchard IV, senhor de Montmorency e de Laurette de Hainaut.

1218-1224 : **[[Amaury VI de Montfòrt|Amaury de Montfòrt]]** († 1241), comte de Montfòrt, vescomte d'Albi, de Besièrs e de Carcassona, filh del precedenta.

En 1224, remet sos vescomtats al rei Loís VIII de França que los estaca al domeni reial.

## Bibliografia
* 
* Foundation for Medieval Genealogy : les vescomtes de Besièrs.
Albino Jara

**Albino Jara Benegas** (1877-1912) professor, militar e òme politic foguèt president de Paraguai entre lo 17 de genièr e lo 5 de julhet de 1911.
Juan Natalicio González

**Juan Natalicio González Paredes** (1897-1966) jornalista e òme politic foguèt president de Paraguai entre agost de 1948 e genièr de 1949.
Zierbena

thumb|250px|Glèisa de Sant Roman a Zierbena

**Zierbena** es una comuna de Biscaia dins la comunautat autonòma del País Basc.
Lista dels presidents de Guatemala

thumb|200px|Bandièra del President de Guatemala.

Lo **President de la Republica de Guatemala** es lo cap d'Estat de Guatemala e exercís las foncions de l'Organisme Executiu per mandat popular. L'actual President de la Republica de Guatemala es lo militar Otto Pérez Molina.

Aquesta es la lista dels presidents de Guatemala dempuèi 1839, quand lo país devenguèt independent de las Províncias Unidas d'America Centrala.
Ernest Bai Koroma

thumb|250px|Ernest Bai Koroma en 2008

**Ernest Bai Koroma** (Makeni, Sierra Leone, 2 d'octobre de 1953) es un entrepreneire e politician sierraleonés. Es, dempuèi lo 17 de setembre de 2007, l'actual president de Sierra Leone.
Erromintxela

**Erromintxela** qu'ei lo nom deus ròms bascos d'origina kalderash (ròms vienguts deus Balkans) e de la lor lenga. Qu'arribèn deu nòrd au sègle XV. Uei lo dia que's tròban subertot sus la còsta de Labord, dens mantua zona montanhosa de Sola, dens la Hauta Navarra, en Guipuscoa e en Biscaia. Que i son tres grops etnicaments distints de Ròms en Bascoat: los "kalos" (ròms de la peninsula iberica, "gitanos"), los "sintos" (ròms deus País Germanics) e los Erromintxelak.

Los Erromintxelak (fòrma plurau de Erromintxela) que parlan l'erromintxela qui ei ua lenga ibrida (para-romani) enter basco e romani kalderash. L'estructura de la lenga qu'ei la deu basco, lo vocabulari qu'ei màgerment kalderash. L'erromintxela n'ei pas comprensible ni peus locutors de l'euskara ni peus gitanos iberics ni peus autes roms. La  literatura erromintxela qu'ei contemporanèa e mei que mei de poesia.
Ahmad Tejan Kabbah

**Alhaji Ahmad Tejan Kabbah** (n. 1932; m. 2014) economista e òme politic foguèt lo president de Sierra Leone entre 1996 e 2007, amb un'interrupcion entre lo 25 de mai de 1997 e lo 10 de març de 1998.
Arantzazu

**Arantzazu** es una comuna de Biscaia dins la comunautat autonòma del País Basc. Es situada dins la comarca d'Arratia-Nerbion.
Pèr II de Bearn

**Pèr II de Bearn** que ho vescomte de Bearn enter 1134 e 1153. Qu'eretè lo tròn deu son oncle Centolh IV de Bearn (hrair de la soa mair Guiscarda de Bearn), mort en crotzada durant la conquesta de Fraga en Aragon. Hilh de Pèr II de Gavarret, que comencè la linha Gavarrets qui perlonga la dinastia deus Centolhs dens la genealogia de la vescomtat de Bearn.

La soa ajòla Talesa d'Aragon uish la soa mai qu'assegurèn successivament la regéncia dinc a la soa majoritat en 1147. A la soa mort, lo son hilh Gaston V de Bearn deu tròn, e, durant la soa minoritat, Guiscarda de Bearn que tornè estar regenta de la vescomtat.
Lista dels presidents de la Dominica

Lo **president** es lo cap d'Estat de la Dominica. Es elegit per un mandat de cinc ans pel Parlament.

## Lista
La lista seguenta repren los presidents de la Dominica dempuèi l'independéncia, en 1978.
Gaston V de Bearn

**Gaston V de Bearn** que ho vescomte de Bearn enter 1153 e 1170. A la debuta deu son regnat son ajòla Guiscarda de Bearn qu'assegurè la regéncia dinc a la soa mort en 1154. Arron, la regéncia que ho hidada au comte Raimon Berenguièr IV de Barcelona. 
En 1165 qu'esposè Beatriç de Navarra, hilha de Garcia Ramirez de Navarra (rei de Navarra) e d'Urraca de Castelha (hilha naturau deu rei Anfós VI de Castelha.
Que's he monje de l'Òrdre de Malta, e, mort shens cap de descendent, la soa sòr Maria de Bearn qu'eretè de la vescomtat.
Lista dels presidents de Sierra Leone

thumb|250px|Bandièra del president de Sierra Leone.
Lo president es lo cap d'Estat e cap de govèrn de Sierra Leone. Actualament es elegit per un periòde de cinc ans per la populacion, amb una possibilitat de reeleccion.

Vaquí la lista dels presidents de Sierra Leone dempuèi 1971.

## Nòtas
Lista dels primièrs ministres de la Dominica

thumb|250px|Bandièra de Dominica.
Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de la Dominica.

Vaquí la lista dels primièrs ministres de la Dominica dempuèi 1978.

### Primièrs ministres abans l'independéncia (1960 fins a 1978)

### Primièrs ministres après l'independéncia (1978 fins a uèi)
Lista dels primièrs ministres de Belize

thumb|right|250px|Blason de Belize
Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de Belize.

Vaquí la lista dels primièrs ministres de Belize dempuèi 1981.
On the Linha Imaginòt

***On the Linha Imaginòt***, es lo tresen album del grop occitan Fabulous Trobadors publicat en 1998.

## Istoric
Aquel album defend lo concèpte anticentralista, e benlèu dins lo sens altermondialista, de la Linha Imaginòt, aquesta *linha imaginària que tempta de religar simbolicament lo mond que, en çò d'eles s'organizan per defendre la creacion, lo respècte de las culturas, e l'escambi de la solidaritat, per menar a la democratizacion absoluta* (Claudi Sicre).

## Títols
# *Je ne chante pas mes peines*
# *On the line*
# *Riu chiu chiu*
# *Prends ton tamboorythme...*
# *High tençon*
# *Cançon de la prima*
# *Des millions d'emplois*
# *L'Accent*
# *Un sage sur la linha*
# *Naut-Bernat*
# *Casserilha*
# *L'Alh*
# *Ailleurs j'ai vu...*
# *Reportage de quartier*
# *Lo Fafa*
# *Castan blues*
# *Naut-Bernat 2*
# *L'Omelette au Pastis*
# *Leiçon n° 2*
# *Le Plus Big Défi jamais lançé aux U.S.A.*
# *Fais de la politique*
Vaquetas

Las **Vaquetas** que hon l'unitat monetària de la vescomtat puish deu país sobeiran de Bearn. Qu'èran aparedas atau per'mor d'osténder l'escut de Bearn dab la soas duas vacas. Non hon donc pas aperadas atau abans l'adopcion de l'escut de Bearn a maugrat qui los purmèrs vescomtes (los *Centolh*) e ajan eths tanben avuda la loa moneda.

Que hon emplegadas amassas dab las autas monedas de la loa epòca au dehens e en dehòra de Bearn abans d'estar replaçadas peus francs, eths medish remplaçats peus èuros. Totun, en Bearn, per sengla unitat monetària, que's conservè l'abituda dinc au dia de uei a còps de comptar en liures, doblons e quadruples.
Munitibar-Arbatzegi Gerrikaitz

**Munitibar-Arbatzegi Gerrikaitz** es una comuna de Biscaia dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Scòts (lenga)

Lo **scòts** (autonims: *Scots*, *Braid Scots*, *Lallans Scots*) es una lenga germanica derivada de l'anglés mejan parlada dins las bassas tèrras d'Escòcia (*Lowland Scotland*), en Irlanda del Nòrd e dins los parçans frontalièrs de la Republica d'Irlanda. De pas confondre amb lo gaelic escocés, lenga celtica subreviventa d'Escòcia. 

Los parlaires natius en Escòcia e Irlanda utilizan per nomenar sa lenga lo tèrme de "Broad Scots" (*braid Scots*) o un nom de dialècte coma "Teri", "Doric" o "*Buchan Claik*". L'ancian tèrme de "Scotch" apareis de còps, mai que mai en Irlanda. Lo tèrme *Lallans* ("of the Lowlands") es emplegat tanben, mas subretot per designat la lenga literària. Lo Scòts en Irlanda es conegut dins los mitans oficials coma "Scòts d'Ulster" o *Ullans*.
Lista dels presidents del Salvador

thumb|right|200px
Lo president es lo cap d'Estat e cap de govèrn del Salvador. Es elegit per un periòde de cinc ans per la populacion.

Aquesta es la lista dels presidents del Salvador dempuèi 1841.

## Presidents entre [[1841]] e [[1931]]

## Govèrns militars (1931-[[1979]])
#Maximiliano Hernández Martínez (en exercici): 4 de decembre de 1931 - 28 d'agost de 1934
#Andrés Ignacio Menéndez (interin): 29 d'agost de 1934 - 1 de març de 1935
#Maximiliano Hernández Martínez: 1 de març de 1935 - 9 de mai de 1944
#Andrés Ignacio Menéndez (interin): 9 de mai - 20 d'octobre de 1944
#Osmín Aguirre y Salinas (interin): 21 d'octobre de 1944 - 1 de març de 1945
#Salvador Castaneda Castro: 1 de març de 1945 - 14 de decembre de 1948
**Conselh Revolucionari de Govèrn*: 15 de decembre de 1948 - 14 de setembre de 1950
#Óscar Osorio: 14 de setembre de 1950 - 14 de setembre de 1956
#José María Lemus: 14 de setembre de 1956 - 26 d'octobre de 1960
**Junta de govèrn*: 26 d'octobre de 1960 - 25 de genièr de 1961
**Directòri civil-militar*: 25 de genièr de 1961 - 25 de genièr de 1962
#Eusebio Rodolfo Cordón Cea (interin): 25 de genièr - 1 de julhet de 1962
#Julio Adalberto Rivera Carballo: 1 de julhet de 1962 - 1 de julhet de 1967
#Fidel Sánchez Hernández: 1 de julhet de 1967 - 1 de julhet de 1972
#Arturo Armando Molina: 1 de julhet de 1972 - 1 de julhet de 1977
#Carlos Humberto Romero: 1 de julhet de 1977 - 15 d'octobre de 1979
# Junta del Govèrn Revolucionari: 15 d'octobre de 1979 - 2 de mai de 1982

## Presidents civils ([[1979]] fins a uèi)
Lista dels presidents de Guyana

thumb|130px|Blason del president de Guyana.
Lo president es lo cap d'Estat de Guyana. Es elegit per un periòde de cinc ans per lo Parlament.

Vaquí la lista dels presidents de Guyana dempuèi 1970.
Lista dels primièrs ministres de Guyana

Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de Guyana. Abans l'independéncia, los caps de govèrn avián lo títol en anglés de *chief minister* (en 1953) e *premier* (1961 a 1966). Los titulars de la carga foguèron: Cheddi Jagan (*chief minister* en 1953 e *premier* entre 1961 e 1964), e Forbes Burnham (*premier* entre 1964 e l'independéncia).

Vaquí la lista dels primièrs ministres de Guyana dempuèi 1966.

## Veire tanben
* Presidents de Guyana
Bauç

Un **bauç** (var. **balç**) es un escarpament rocós que consistís en una paret ribassuda. S'encòntran lei bauç dins leis endrechs onte l'erosion es importanta, au lòng d'una còsta, a la riba dei rius o en montanha. Se pòt distinguir lei bauç bas (autor inferiora a 2&nbsp;m), lei bauç mejans (entre 2 e 10&nbsp;m) e lei bauç auts (mai de 10&nbsp;m). Lei bauç pus auts dau mond, lei Kahiwa Falls, d'aperaquí 610&nbsp;m, se situan en Hawaii, subre l'illa de Molokai.

Lo tèrme es atestat en toponimia occitana: citem, entre autrei, *[[Lei Bauç de Provença]]* (comuna eponima de la baucita) e *[[Lo Baucet]]*.
Aerofòn

[thumb|upright=1.5|Divèrsas varietats de [flaütas.]]

Los **aerofòns** (classificacion Hornbostel-Sachs: cat. 4), vulgarament nomenats **instruments de vent**, que son una tipologia d'instruments de musica dens los quaus l'area crèa una vibracion que produtz un son.  

Aquesta familha d'instruments qu'amassa :
*Lo coires on lo son b'ei produsit per la vibracion deus pòts dehens ua embocadura ; a maugrat deu son no de *coires*, l'element determinant per apartiéner ad aquesta familha qu'ei lo hèit de possedir ua embocadura ; la trompa deus Aups (hèita de husta) per exemple qu'ei en vertat un "coire".
*Las espiulas qui amassa :
**Las espiulas simplas 
**las espiulas doblas
Trompa aupenca

La **trompa aupenca** (var. **trompa alpenca**, **trompa alpina**, **trompa aupina**) qu'ei un aerofòn de husta (e totun tanhent de la familha deus coires) tipic de Soïssa, Àustria, Alemanha e Savòia.

Lo son qu'i ei produsit dehens la soa embocadura e l'instrument que produseish ua seria d'armonicas d'ua gama naturau (donc dab au mens ua nòta - la 7au - qui non figurarè pas dens la medisha seria armonica temperada).

## Vejatz tanben
* Erke
Instrument de coire

Un **instrument de coire** qu'ei un aerofòn on lo son b'ei produsit per la vibracion deus pòts dehens ua embocadura, independement qui l'instrument e sia efectivament hèit de coire o de tot aute materiau ; atau, lo saxofòn, a maugrat d'etsra hèit de coire qu'ei tanhent de la familha de la espiulas simplas mentre qui la trompa deus Aups, hèita de coire, que pertanh a la familha deus coire.

Tot canèr d'ua certa longor minumun qui perlonga aquesta embocadura que selecciona las vibracions d'ua certa seria de nòtas armonicas natraus (dit d'un aute biais, los sons de frequéncias multiplas de la frequéncia d'un son fondamentau).

Entà poder prodúser tots los sons d'ua gama cromatica que cau donc trobar un mejan de modificar la circulacion de l'aire dehens lo canèr de l'instrument. Qu'ei atau qu'òm pòt distiguir enter los coires :
* Los coires naturaus (com ac son las trompetas naturaus - la trompeta barròca e la trompeta de cavaleria - lo claron, la trompa deus Aups) qui son limitats a la produccion d'ua sola seria de nòtas armonicas naturaus.
* Los coires traucat o provesits de claus on lo son b'ei modificat en aubrir horats deus canèr entà deishar l'aire escapà's (qu'ei lo cas de la trompeta de claus, deu cornetto e de la sèrp). Lo problèma qu'ei que lo lor timbre qu'ei deformat e chic estiglant.
* Los coires eslissadís (com lo trombon on lo canèr b'ei alongat o abracat en tot eslissar ua deus son tròç).
* Los coires de pistons o de paletas (com la trompeta classica, lo cornet, lo bugle, lo còrn d'armonia, lo tuba, los saxhorns, l'elicon,lo sousafòn, lo trobon de pistons e la corneta iberica) on, en baishar o lhevar un o mantuns pistons o en har virar las paletas òm obliga l'aire de seguir un camin mei o mens long.

Lo coires que pòden tanben estar dividits en coires de canèr cilindric (com ac son los canèrs de las trompetas o deus trombons) o de canèr conic (com ac son los canèrs deu bugle, deu claron, deu cornet, deu tuba, deus saxhorn, de l'elicon, deu sosafòn). Los purmèrs an un son mei estiglant e lo segond mei doç.

Fin finau, òm pòt tanben destriar coire de canèr sancèr (qui pòden emitir lo son fondamentau de la loa seria armonica) e los coires de miei canèr (qui la loa nòta la mei grava qu'ei la segonda nòta mei grava de la loa seria armonica).
Lo Baucet (omonimia)

**Lo Baucet** pòt designar:

* Lo Baucet: comuna dau departament de Var.
* Lo Baucet: comuna dau departament de Vauclusa.
Clarin

Lo **clarin** (o l**'autbòi**) qu'ei un instrument de musica d'espiulas doblas provesit (dens la soa forma modèrna) de claus entà poder podúser totas las nòtas d'ua gama cromatica.
Lista dels primièrs ministres d'Albania

Lo primièr ministre es lo cap de govèrn d'Albania.

Vaquí la lista dels primièrs ministres d'Albania dempuèi l'independéncia del país, en 1912.

## Vejatz tanben
* Presidents d'Albania
Foxit Reader

**Foxit Reader** es un logicial multilingue que permet de legir los fichièrs PDF. La version basica que permet de legir los fichièrs PDF es gratuita, mas existís tanben una version professionala. A l'origina Foxit Reader èra desvolopat solament pels sistèmas Windows, mas dempuèi lo 20 de genièr de 2009, una version per Linux es disponibla. La version seguenta del logicial prepausarà l'occitan coma lenga per l'interfàcia. 

Foxit Reader es subretot popular per sa velocitat e perque ten mens d'espaci sul disc que Adobe Reader, qu'es lo lector de PDF mai utilizat.

## Ligams extèrnes
* Per aver Foxit Reader en occitan

## Referéncias
Lista dels presidents de Gàmbia

Lo president es lo cap d'Estat e cap de govèrn de Gàmbia. Segon la constitucion de 1970, es elegit per un periòde de cinc ans per la populacion, e pòt èsser reelegit indefinidament.

Vaquí la lista dels presidents de Gàmbia dempuèi 1970.

* (1) durant un còp d'Estat
* (2) depausat

## Partits politics
* PPP - *People's Progressive Party*
* APRC - *Alliance for Patriotic Reorientation and Construction*
Veliko Tărnovo

**Veliko Tărnovo** (*Велико Търново* en bulgar, *Tırnova* en turc) qu'ei ua ciutat istorica de Bulgaria, dens l'anciana província romana de Mèsia, sus la riba de Jantra, qui entorneja la vila vielha.

### Lòcs d'interès
* Tsarevets: qu'ei un barri medievau tornar bastit.
* Arbanasi: vilatge ancian.

### Galeria

Fichièr:Morning view of Tsarevets.jpg
Fichièr:Medieval_Tarnovo_map_BG.svg
Fichièr:Memorial Veliko-Tarnovo.jpg

Fichièr:Veliko Turnovo-Old City.jpg
Fichièr:V-tarnovo-gruev2.JPG

Fichièr:Veliko Tarnovo TodorBozhinov (23).JPG|Tsarevets
Fichièr:Carewec pano.jpg|Entrada de Tsarevets
Fichièr:Veliko-tarnovo-cathedral-imagesfrombulgaria.JPG
Fichièr:Forty_Martyrs_Church_Svik.jpg
Fichièr:Statue of Stefan Stambolov in Veliko Tarnovo.jpg
Fichièr:Bulgaria Veliko Turnovo 01.jpg
Fichièr:Bulgaria Veliko Turnovo 02.jpg
Fichièr:Bulgaria Veliko Turnovo 03.jpg
Fichièr:Bulgaria Veliko Turnovo 04.jpg
Fichièr:Veliko Tarnovo TodorBozhinov (9).JPG|Vista de l'edifici de la Facultat de Bèras Arts a l'Universitat sant Ciril e sant Metòdi


### Ligams extèrnes
* Sit oficiau de la comuna
* Sit oficiau de l'universitat sant Ciril e sant Metòdi