Sant Ponç de Tomièiras

**Sant Ponç de Tomièiras** (*Saint-Pons-de-Thomières* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia
La vila es situada entre Menerbés, Montanha Negra e Espinosa, dins lo Pargue Natural Regional del Naut Lengadòc, al pè de la sèrra de Somalh. Lo riu de Jaur i a sa font. La vila s'es desvolopada a l'entorn de son abadiá sus las doas ribas del riu de Jaur: Sant Ponç, la "vila màger" d'un costat, e Tomièiras, la "vila mendre" de l'autre costat.

## Toponimia
### Sant Ponç
La prononciacion es [sam pus]. Las fòrmas ancianas son : *glorioso martyri Pontio, Thomeriensi monasterio*, *S. Pontio Thomeriensi monasterio*, en 936, *monasterium... nomine Tomerias* en 939, *monasterii S. Pontii Tomeriensis*, *monasterio S. Pontii Tomeriarum* en 940, *S. Pontio Thomeriensi* en 942, *S. Poncii ad Tomerias* en 961, *S. Pontio in monasterio Tomerias*, cap a 972, *a S. Poncione monasterio, que vocant Tomerias* en 991, *S. Pontio Tomeriacensis monasterii* en 1062, *abbas S. Pontii* en 1171, *villam S. Poncii* en 1224, *abbati S. Pontii de Thomeriis* en 1274, *Sant Pos de Tomeiras* en 1282, *Sant Pons de Thomeiyras* en 1341, *Sanct Pons* en 1442, *Saint-Pons de Toumières* en 1487, *Saint-Pons de Thoumières* en 1609, *S. Pol de Tómiere* en 1613, *St Pons* en 1643, 1740-60, 1771, *St Pons de Thomieres* en 1773-74 (mapa de Cassini).

*Sant Ponç* ven de *Pontius*, nom latin de mai d'un sant, dont un sant d'Asia Menora al sègle III e un ermita de  Jura.

### Tomièiras
*Tomièiras* ven, segon Frank R. Hamlin, de l'occitan *tomièra* « cleda de lachariá » (mot prelatin); seriá donc un mot ligat a la fabricacion del formatge.

## Istòria
L'abadiá de Sant Ponç foguèt fondada en 936 per lo comte de Tolosa Raimon III per devocion a Sant Ponç, martirizat a Cimiés prèp de Niça en 257. Per aquò, de monges foguèron mandats de l'abadiá de Sant Geraud d'Orlhac.
Dins la segonda mitat del sègle XI, lo monastèri foguèt florissènt, dirigit per l'abat Frotard que serà legat del papa Gregòri VII e jogarà lo ròtle d'ambassador prèp de Ramon e Berenguer comtes de Barcelona.
L'abadiá amassarà alara a l'entorn d'ela mantun monastèri coma: Sant Martin de Les en Fenolhedés, e d'autres en Catalonha : Sant Benet de Bages, Sant Cugat del Vallès, Sant Pere de Roda e lo d'Òsca en Aragon. Una glèisa nòva pus granda foguèt bastida, acabada e inaugurada en 1096 pel papa Urban II. En 1170 a la seguida de bregas entre l'abat de Sant Ponç, Raimon de Dornha e lo vescomte de Besièrs, Rogièr II Trencavel, aqueste darrièr desmoliguèt e saquegèt lo monastèri. En 1318, la glèisa foguèt enauçada  al reng de catedrala. En 1567 los uganauds dintrèron dins la vila e arroïnèron un còp de mai la glèisa e lo monastèri.

En 1785, las clastras foguèron destruidas per far passar la rota actuala. Los capitèls amb esculturas romanicas foguèron escampilhats e venduts a de musèus nombroses, lo Musèu dels Agustins a Tolosa, lo Musèu del Lovre a París, lo Victoria and Albert Museum de Londres, lo Museum  of Fine Art de Boston, lo Fogg Art Museum de Cambridge, lo Metropolitan Museum of Art de Nòva York ...

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

Saint-Pons-de-Thomieres Tour Comte Pons.JPG|Torre del comte Ponç
Saint-Pons-de-Thomieres cathedrale porte morts.JPG|Pòrta dels mòrts (catedrala)
Saint-Pons-de-Thomieres cathedrale portail.JPG|Portal primitiu de la catedrala
Saint-Pons-de-Thomières nostre segne.JPG|Pòrta de Nòstre Sénher.


## Personalitats ligadas a la comuna
*Tomas de Treil de Pardalhan : Senhor de Pardalhan, deputat a la Revolucion Francesa
*Melquiòr Bartés (1818-1886), escrivan e botanista occitan
*Ferdinand Fabre: escrivan

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes
* Istòria de Sant Ponç

## Nòtas