open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Max Horkheimer

thumb|Max Horkheimer

**Max Horkheimer** es un filosòf alemand.

## Bibliografia
* *Gesammelte Schriften*. Bände 1-19. Herausgegeben von Alfred Schmidt und Gunzelin Schmid Noerr. Frankfurt am Main: S. Fischer, 1985-1996.

## Liames extèrnes
*  Max Horkheimer (Deutsche Biographie)
Targa provençala

La **[[targa]] provençala** es un espòrt practicat lòng dei costats de Provença e una dei cinc biais de targar reconegut per la Federacion Francesa. Es un combat sus l'aiga entre doas personas situadas sus un batèu diferent a la cima d'una plataforma dicha tintaina e armadas d'una lança. L'objectiu de cada jogaire es de faire tombar son adversari a l'aiga. Cada jogaire es protegit per un plastron de fusta e dèu tenir ambé sa man liura un testimòni per l'empachar d'arrapar la lança de son adversari. Existisse tanben de reglas suplementàrias coma la defensa de jónher lei pès au moment de l'ataca. La targa provençala es considerada coma la varianta pus violenta de la targa car, au contrari deis autrei metòdes, lo targaire dèu cercar lo tuert e non l'esperar.

La targa provençala gropa sege clubs gropats dins un comitat de Provença (Istre, Fòs, l'Estaca, Lo Martegue, Lo Pòrt de Boc, Pòrt Sant Loís, Cassís e Arle) e un comitat de Còsta d'Azur (La Ciutat, Sant Nari, Sant Mandrier de Mar, Sant Rafèu, Frejús, Agai, Ròcabruna d'Argenç e Teula de Mar).

## Ligams intèrns

* Targa lengadociana.

## Bibliografia

## Referéncias e nòtas
Universitat de Tübingen

thumb|''Die Neue Aula'', 2004
L’**Universitat de Tübingen** (en alemand : *Eberhard Karls Universität Tübingen*) es una universitat a Tübingen, Alemanha, fondada en 1477.

## Ligams extèrnes
*  Sit web oficial de l'Universitat
*  Sit web oficial de l'Universitat
Pòble

Un **pòble** (del latin: *populus*) es un grop uman que vivon sul meteis territòri o es considerat coma un ensemble.
Homo

***Homo*** es lo genre de grands monins qu'inclutz los umans modèrns e d'unas espècias vesinas. S'estima que lo genre data de 2.3 a 2.4 million d'ans, e qu'auriá benlèu evoluit a partir d'aujòls australopitècs, amb una aparéncia d*'[[Homo habilis]]*. Mantunas espècias, inclusent *[[Australopithecus garhi]]*, *[[Australopithecus sediba]]*, *[[Australopithecus africanus]]*, e *[[Australopithecus afarensis]]*, foguèron prepausadas coma aujòl dirècte del linhatge *Homo*. Aquelas espècias tenon de caractèrs morfologics comparables a los del genre  *Homo*, mas i a pas de consensús per causir la quala menèt a *Homo*, èssent que pòt èsser tanben una espècia desconeguda.
## Referéncias
Triassic

Lo **Triassic** es un dels tres periòdes geologics de l'Èra Mesozoïca; comencèt fa 251,0 ± 0,4 milions d'ans e s'acabèt fa 199,6 ± 0,6 milions d'ans. Coma per la majoritat dels periòdes geologics, las datas exactas de començament e de fin son incèrtas a qualques milions d'ans près. Dins lo cas d'aqueste periòde, tant lo començament coma la fin son mercats per d'importants eveniments d'estenhement: l'escantiment massís del Permian-Triassic e lo del Triassic-Jurassic.

Los primièrs mamifèrs, qu'evolucionèron dels sinapsidas, faguèron la siá aparicion en aqueste periòde, saique per encausa dels cambiaments de clima qu'i aguèt, e la deriva continentala, que motivèron la granda regression marina del Triassic: totas las tèrras se jonhèron (d'una manièra inversa a la d'una transgression marina) per formar lo supercontinent Pangèa (que se divisèt a partir del Jurassic).

Se caracteriza fondamentalament per l'aparicion dels primièrs dinosaures, inicialament representats per de formas bipèdas, carnivòrs e de talha pichona. Pasmens, a de la fin del periòde s'èran ja diverssificat a granda escala e s'èran convertit en vertebrats dominants dins tota la planeta,  en provovar l'estenhement de grops anteriors coma los arcosaures mai primitius e quitament los sinapsidas a d'escassas excepcions.
## Edats e subdivisions

Lo Triassic est subdevesit en tres epòcas (Trias inferior, mejan e superior) e en set estatges estratigrafics :
* Triassic superior
** Retian (~208,5 – 201,3 ± 0,2 Ma)
** Norian (~228 – ~208,5 Ma)
** Carnian (~235 – ~228 Ma)
* Triassic mejan
** Ladinian (~242 – ~235 Ma)
** Anisiaan (247,2 – ~242 Ma)
* Triassic inferior
** Olenequian (251,2 – 247,2 Ma)
** Indusian (252,2 ± 0,5 – 251,2 Ma)

## Vejatz tanben
*Taula dels temps geologics

## Referéncias
Oligocèn

L**'Oligocèn** (del grèc oligos, 'paucs', e xainos, 'recent') es la tresena etapa del periòde Paleogèn de l'Èra Cenozoïca. Comencèt fa 33,9 ± 0,1 milions d'ans (ma) e s' acabèt fa 23,03 ma. Lo nom fa referéncia a l'escassetat d'aparicion de nòus mamifèrs modèrns après la bufada d'evolucion de l'Eocèn. 

Lo començament de l'Oligocèn es marcat per un grand eveniment d'escantiment ligat a la casuda d'un meteorit dins la Baia de Chesapeake als Estats Units, e/o una autra en Siberia, e una substitucion de la fauna d'Euròpa per aquela d'Asia, levat per las familhas endemicas de rosegaires e de  marsupials, coneguda coma *[[Grande Coupure]]* de Stehlin. Lo limit Oligocèn-Miocèn es pas marcat per un eveniment tan facilament identificable, mas puslèu per de limits regionals entre l' Oligocèn tardiu pus caud e lo relativament fred Miocèn.
Paleocèn

Lo **Paleocèn** es lo periòde geologic immediatament posterior a l'escantiment massís de la fin del Cretacèu, sonat limit KT, que marca la desaparicion dels dinosaures (l'Extincion del Cretacèu-Terciari). La desaparicion dels dinosaures daissèt voides la majoritat dels ròdes ecologics dins lo mond entièr, e lo nom de "Paleocèn" ven del grèc παλαιός (*palaios*), que significa "vièlh", e καινός (*kainos*), "nòu" en fasent referéncia a la fauna qu'apareguèt a aquesta epòca, abans de que los modèrns òrdres dels mamifères sorgiguèsson a l'Eocèn.
Cambrian

Lo **Cambrian** es lo primièr dels sièis de periòdes o serias de l'Èra Paleozoïca, dicha tanben Èra Primària; comencèt fa 542,0 ± 1,0 milions d'ans, a la fin de l'Eon Proterozoïc e finiguèt fa unes 488,3 ± 1,7 milions d'ans, per daissar plaça a l'Ordovician.

Aqueste periòde recep la siá denominacion del nom *Cambria* qu'es la forma latinizada de *Cymru*, tèrme que los galeses utilizan per nomenar sa tèrra: lo País de Galas. Foguèt justament en Galas que s'identifiquèron los primièrs rèstes geologics del Cambrian.
Elizabeth Gillies

vinheta

**Elizabeth Gillies** (nascuda lo 26 de julhet de 1993) es una actritz, cantaira, e dançaira americana.
Victoria Justice

thumb|Victoria Justice
**Victoria Justice** (nascuda lo 19 de febrièr de 1993) es una actritz, cantaira, e dançaira americana.
Charlotte's Web (libre)

***Charlotte's Web*** es un roman escrich per E. B. White e publicat en 1952. Es un classic de la literatura d'enfància e de joinessa. Lo roman conta l'istòria d'un pòrc nomenat Wilbur, e son amistat amb una aranha nomenada Charlotte.

## Sinòpsi
The Great Mouse Detective

***The Great Mouse Detective*** es un filme d'animacion american producha per Walt Disney Feature Animation e sortit en 1986. Es le 26e filme de la seria *Walt Disney Animated Classics*.
Oliver & Company

***Oliver & Company*** (literalament en occitan "Oliver e companhiá") es un filme d'animacion musicala american producha per Walt Disney Feature Animation e sortit lo 18 de novembre de 1988 per Walt Disney Pictures. Le 27e filme de la seria *Walt Disney Animated Classics*, lo filme es inspirat en lo classic roman de Charles Dickens *[[Oliver Twist]]*. En lo filme, Oliver es un gatito que se jonh a una banda de cans per subreviure dins las carrièras de Nòva York.

## Sinòpsi
Lo filme conta l'istòria d'un gatito huérfano nomenada Oliver que se jonh a Fagin e a la siá banda de ladronzuelos amb Dodger, un mèstre en se movent per la vila, e lo simpatic chihuahua Tito. Un bon jorn, lo pichon Oliver daissa los carrèrs a l'èsser adoptat per Jenny, jonhètz mainada rica que s'o amie dins lo sieu ostal, a on viurà amb totas las comoditats. Mas quand Jenny es sequestrada pel dolent cap de Fagin e los sieus terroríficos dobermans, Oliver verificarà la valor de la veritabla amistat al veire cossí tota la banda se comença per la rescatar.
The Rescuers Down Under

***The Rescuers Down Under***, tanben conegut coma ***The Rescuers 2***, es un filme d'animacion d'aventuras american producha per Walt Disney Feature Animation e sortit en 1990. Es le 29e filme de la seria *Walt Disney Animated Classics* e la seguida de *[[The Rescuers]]* (1977).
Ariana Grande

thumb|Ariana Grande en 2024
**Ariana Grande-Butera** (Boca Raton, Florida, 26 de junh de 1993) es una actritz, cantaira e cantautora estatunidenca.

## Discografia
* *Yours Truly* (2013)
* *My Everything* (2014)
* *Dangerous Woman* (2016)
* *Sweetener* (2018)
* *thank u, next* (2019)
* *k bye for now (swt live)* (2019)
* *Positions* (2020)
* *Eternal Sunshine* (2024)
Ordovician

L**'Ordovician** es lo segond periòde geologic de l'èra Paleozoïca que, segon las  datacions modèrnas, comencèt fa 488,3 ± 1,7 milions d'ans e finiguèt fa 443,7 ± 1,5 milions d'ans; classicament, se considerava que l'ordovician s'estendiá de 505 de milions d'ans fins a fa 440 milions d'ans. Après lo Cambrian e abans lo Silurian.

En aqueste periòde, un jorn aviá 21 oras e i aviá pas d'animals subre la tèrra fèrma per encausa de l'escarsetat d'oxigèn dins l'atmosfèra. Abondan los fossils d'aqueste periòde, e entre eles cal notar los trilobits e dins qualques regions se formèron tanben los jaciments de petròli e de gas.
Lista dels presidents de Laos

thumb|250px|Blason de Laos
Lo **[[president]]** es lo cap d'Estat de Laos. La carga foguèt creada en 1975, an en qué lo Pathet Lao assumiguèt lo poder e aboliguèt la monarquia. Un èx membre de la familha reala, lo prince Souphanouvong, foguèt lo primièr president del país. Actualament, dempuèi lo 8 de junh de 2006, lo president es Choummaly Sayasone.

## Presidents de Laos

## Vejatz tanben
* Lista dels primièrs ministres de Laos
Neogèn

Lo **Neogèn** es un periòde de temps geologic qu'aperten a l'Èra Cenozoïca; dins aquesta, lo Neogèn seguís lo Paleogèn e precedís lo Quaternari.

Los tèrmes sistèma Neogèn (formal) e sistèma Terciari Superior (informal) descrivon las ròcas depausadas pendent lo periòde Neogèn, que cobrís aperaquí 23 de milions d'ans. Los mamifèrs e los ausèls se desvolopèron e  d'autres animals s'i mantenguèron d'un biais relativament estable. Aguèron luòc qualques movements continentals, que lo mai significatiu foguèt la connexion de l'America del Nòrd amb l'America del Sud a la fin del Pliocèn.
Paleogèn

Lo **Paleogèn** o terciari primairenc es lo pus ancian periòde geologic del Cenozoïc; comencèt fa 65,5 ± 0,3 milions d'ans e acabèt fa 23,03 milions d'ans. Seguís l'escantiment del Cretacèu-Terciari e precedís lo neogèn.

Amb una durada d'unes 43 de milions d'ans, lo Paleogèn es l'epòca que i se faguèt l'evolucion dels mamifèrs d'espècias pichonas e relativament pauc importantas cap a una larga paleta d'espècias desparièras après l'extincion del Cretacèu-Terciari que marquèt la fin del Cretacèu. Se devesís en Paleocèn, Eocèn e Oligocèn.

Lo periòde Paleogèn marquèt un temps de transicion dins l'istòria de la Tèrra. Lo cambiament climatic mai prigond foguèt la reglaciacion de las regions polaras. Se formèron las cadenas montanhosas actualas en America del Nòrd (Sièrra Nevada e Montanhas Rocosas) e en Euròpa (Alps, cadenas Ibericas). Los sediments qu'enregistran aquestes eveniments cenozoics son, dins la siá majoritat, pas consolidats, levat de carbonats e qualques siliciclastics litificats.

Los organismes que demorèron dins los oceans son los taxons que persistisson uèi lo jorn. Sus la tèrra, los angiospèrmes del Paleogèn èran semblants a los del Cretacèu superior. La vida animala cambièt drasticament; los mamifèrs, en general pichons al començament  del Paleogèn, èran ja fòrça semblans als actuals a la fin del periòde. Los mai importants del periòde foguèron: los  cavals, foraminifèrs, monards, las plantas amb flor, la diversificacion dels mamifèrs; cal notar tanben la formacion del carbon, dels Alps e en Chile la subduccion de tipe Andin.
Alfred Wegener

thumb|Alfred Wegener
**Alfred Lothar Wegener** (Berlin, 1 de novembre de 1880 – Groenlàndia, 2 de novembre de 1930) foguèt un scientific, geofisic e meteorològ interdisciplinari alemand, que desvolopèt la teoria de la deriva continentala. 

## Prèmis e d'aunors
Es sustot conegut per la siá teoria de la deriva continentala (*Kontinentalverschiebung*), proposicion en 1915. En ela, prepausava l'ipotèsi que los continents se fòrça lentament a l'entorn de la Tèrra. Malgrat aiçò, Wegener poguèt pas demostrar lo mecanisme de la deriva continental, era quau, combinada amb las siás pròvas, fòrça circunstancials, desboquèt en lo fach qu'aquesta foguèt pas acceptada fins al decènni de 1950, quand ja de nombrosas descobèrtas proporcionèron las pròvas sufisentas per provar que la deriva continentala es una realitat. 

## Lectura addicionala
* Wegener, Else, ed.(1939) Greenland journey, L'istòria de l'expedicion de Wegener German a Greenland en 1930-31 aquesta comptada pels membres de l'expedicion; (Editat per Else Wegener, amb l'ajuda del Dr. Fritz Loewe. Revirada 7th a l'edicion Alemanda per Winifred M. Deans). Londres, Glasgow, Blackie E filh ltd.
Periòde (geologia)

En geologia, un **periòde** es una subdivision d'una èra sus l'escala dels tempses geologics.

Es una unitat de temps de tresen òrdre, basada suls resultats de la geocronologia (obtenguts per los metòdes de datacion absoluda).

Sa durada mejana es de  per l'eon Fanerozoïc e d'aperaquí  per l'eon Proterozoïc.
Cambria

**Cambria** qu'es la forma latinizada de Cymru, tèrme que los galeses utilizan per nomenar lor tèrra: lo País de Galas.

Lo Cambrian, periòde geologica a estat nomenada despartir de Cambria.
Geofisica

La **geofisica** es la sciéncia que s'encarga de l'estudi de la Tèrra dempuèi lo ponch de vista de la fisica. Lo sieu objècte d'estudi abasta totes los fenomèns ligats a l'estructura, de condicions fisicas e istòria evolutiva de la Tèrra. A l'èsser una disciplina experimentala, usa per lo sieu estudi metòdes quantitatius fisics coma la fisica de reflexion e refraccion d'ondas mecanicas, e una seria de metòdes basats en la mesura de la gravetat, de camps electromagnetics, magnetics o electrics e de fenomèns radiactius. En qualques cases diches de metòdes aprofièchan de camps o de fenomèns naturals (gravetat, magnetisme terrèstre, mareas, de tèrratrems, de tsunamis, etc) e en unes autres son indusits per l'òme (de camps electrics e de fenomèns sismics).

Dins la geofisica se distinguisson doas grandas brancas: La geofisica intèrna e la geofisica extèrna.
Lista dels primièrs ministres de Laos

thumb|250px|Blason de Laos
Vaquí la **lista dels [[primièr ministre|Primièrs ministres]] de [[Laos]]** dempuèi lo 1945.

## Vejatz tanben
* Lista dels presidents de Laos

## Nòtas e referéncias
Crimis

**Crimis** es una jos-colleccion de la colleccion A Tots d'IEO Edicions consacrada aus romans policièrs en lenga occitana.
Los títols pareishuts dens la jos-colleccion Crimis son numerotats segon la colleccion A Tots.

*85, *Par o impar* seguit de *Lo Tresen cordilh*, Gui Viala
*93, *L'Omelet & nòvas autras*, Lucian Lescon
*123, *Los grands uèlhs doç de Marjoria*, Amandà Biòt
*126, *E Freud dins tot aquò ?' seguit de *My name is degun*, [[Florian Vernet]], 1995, ISBN 2-85910-185-3
*136, *Lo melic de Silvia Chasaus*, [[Eric Gonzales]]
*150, *Quartiers perilhós*, [[Amanda Biòt]]
*162, *Sorne trasluc*, [[Joan Ganhaire]]
*190, [[Las tòrnas de Giraudon]], [[Joan Ganhaire]]
*191, *Roges nivolasses*, [[Cristian Chaumont]]
*193, *Vautres que m’avètz tuada*, [[Joan Ganhaire]], [[2013]]
*198, *Embolh a Malamosca*, [[Romieg Jumèu]], [[2014]]
*200, *Chamin de Copagòrja*, [[Joan Ganhaire]], [[2015]]
*210, *Un tant doç fogier*, [[Joan Ganhaire]], [[2017]]
*214, *A planta cotelet*, [[Jòrdi Peladan]], [[2018]]
*217, *La mòrt vai mai regde que lo vent'', Joan Ganhaire, 2018
Paleozoïc

L'èra **Paleozoïca**, **Paleozoïc** o **èra Primària** es una etapa de l'Istòria de la Tèrra de mai de 290 milions d'ans (m.A.) de durada, que s'esten de i a 542 milions d'ans fins i a 251 milions d'ans. Seguís lo Precambrian e precedís lo Mesozoïc. Son nom ven del grèc *palaio*/παλαιο (vièlh) e *zoe*/ζωη (vida), significant "vida anciana".

Lo Paleozoïc comença pauc après la desintegracion del supercontinent Pannotia e s'acaba amb la formacion del supercontinent Pangèa. Pendent la màger part de l'èra, la superfícia de la Tèrra se dividís en un nombre relativament pichon de continents.

Lo Paleozoïc inclutz sièis periòdes geologics; del pus ancian al pus recent: lo Cambrian, l'Ordovician, lo Silurian, lo Devonian, lo Carbonifèr e lo Permian. 

Lo Paleozoïc va del temps de la primièra aparicion en abondància de fossils de clòsca fins al temps que los continents començavan d'èsser dominats per reptils grands e relativament sofisticats, e pels vegetals relativament modèrns.
Pangèa

La **Pangèa** (**Pangaea**) èra lo supercontinent format de l'union de totes los continents actuals, qu'existiguèt pendent las èras Paleozoïca e Mesozoïca, abans que los continents que lo compausavan foguèsson separats pel movement de las placas tectonicas per arribar a la configuracion actuala. Aqueste nom foguèt aparentament emplegat pel primièr còp en 1912 per l'alemand Alfred Wegener, principal autor de la teoria de la deriva continentala. Ven del prefixe grèc *de pan* que significa "tot" e de *gea* que significa "sòl" o "tèrra" (Γαῖα Gaĩa, Γαῖη Gaĩê o Γῆ Gễ). Es a dire "tota la tèrra".

Se pensa que la forma originala de Pangèa èra una massa de tèrra amb una forma de "C" distribuida a travèrs de l'Eqüator. Coma la dimension de la Pangèa èra fòrça importanta, las regions continentalas devián èsser fòrça secas per encausa de la manca de precipitacion. Lo grand supercontinent auriá permés que los animals terrèstres emigran liurament entre lo Pòl Sud e lo Pòl Nòrd. Lo vast ocean qu'enrodavan lo supercontinent se nomena Pantalasa (Panthalassa).

Se considèra que Pangèa se formèt a la fin del periòde Permian (fa aperaquí 300 milions d'ans) quand los continents, qu'èran abans separats, se jonhèron en formant un unic supercontinent entornejat per una sola mar.
Cenozoïc

Lo **Cenozoïc** o **Èra Cenozoïca** (; del grèc: καινός, *kainos*, "nòu", ζωή, *zoe*, "vida") es la pus recenta de las tres èras geologicas fanerozoïcas, seguissent l'èra mesozoïca e cobrissent lo periòde entre 66 milions d'ans e actualament.

## Referéncias
Richard Schiff

**Richard Schiff** (Bethesda, Maryland, 27 de mai de 1955) es un actor e realizador american. Se faguèt conéisser mai que mai per son ròtle de Toby Ziegler dins la sèria dramatica de la cadena NBC *The West Wing*, interpretacion que li faguèt ganhar un Prèmi Emmy. Comencèt a se dirigir cap a la realizacion a partir d'un dels episòdis de la sèria *Talking Points*.
Cultura de Yangshao

La **Cultura de Yangshao** es una cultura neolitica chinesa qu'existiguèt dins lo nòrd dau país dins la region de Huang He ai millenis V-IV avC.

## Liames intèrns

* Preïstòria de China.
* Neolitic.
* Preïstòria.
Tractats inegaus

thumb|Consequéncia dei tractats inegaus dins l'Empèri Qing.

Lei **Tractats inegaus** son una tièra de tractats datant dau sègle XIX entre l'Empèri Qing — e tanben lo Japon de la fin dau periòde Edo — e lei poissanças occidentalas colonialas. Signats a l'eissida de desfachas chinesas còntra d'armadas europèas pus modèrnas, impausèron de condicions comercialas fòrça desfavorablas ai Chinés e, de còps, de concessions territòrialas lòng dei regions litoralas. Entraïnèron una tièra de crisis majoras per la dinastia Qing durant la segonda mitat dau sègle XIX.

## Liames intèrns

* Dinastia Qing
Henan

**Henan** (en chinés: 河南), es una província de la Republica Populara de China, situada dins la part centrala del país. Son abreviacion es 豫 (pinyin: yù), ja que se sonava abans Yuzhou (豫州 Yù Zhōu), durant la Dinastia Han. Lo nom *Henan* significa "sud del riu Groc" (Huang He).

Amb aperaquí 100 milions d'abitants, Henan es la  província mai poblada de China.
Robert Joseph Lefkowitz

**Robert Joseph Lefkowitz** (n. 15 d'abril de 1943 a Nòva York es un scientific dels Estats Units plan conegut pels sieus trabalhs en los receptors acoplats a proteïnas G qu'amb Brian Kobilka, recebèt per el lo Prèmi Nobel de Quimia de 2012.

## Biografia
Lefkowitz nasquèt dins la vila de Nòva York dins una familha josieva d'origina polonesa. L'an 1959 se graduèt al *Bronx High School of Science*. Recebèt lo *Bachelor of Arts Degree* lo 1962 al Columbia College.

Obtenguèt lo doctorat de medecina a l'Universitat de Columbia l'an 1966. De 1970 a 1973 exerciguèt la medecina a l'Espital General de Massachusetts, en Boston.

Lefkowitz estudièt la biologia dels receptors e la transduccion de senhal e detalhèt la sequéncia, estructura e foncion de la *β-adrenergic* e receptors ligats e descobriguèt e caracterizar las doas familhas de proteïnas que los regulan, las quinases de receptors acoplats a proteïnas G.

## Referéncias
Marion Bartoli

thumb|right|Marion Bartoli
**Marion Bartoli** es una jogaira de tennis nascuda lo 2 d'octobre de 1984 au Puèi de Velai, en Occitània. Professionala dempuèi 2000, se ganha lo 6 de julhet de 2013 lo torneg de Wimbledon.

## Torneges (8)
* 2006: Auckland, Tòquio e Quebèc.
* 2009: Monterrey e Stanford.
* 2011: Eastbourne e Osaka.
* 2013: Wimbledon.
Brian Kent Kobilka

**Brian Kent Kobilka** (n. 30 de mai de 1955 a Little Falls, Minnesòta, Estats Units) es un cercaire american qua ganhèt lo Prèmi Nobel de Quimia l'an 2012, amb Robert Joseph Lefkowitz.
Produch lachièr

Los **produches lachièrs**  (var. **produits laitièrs**), son un grop d'aliments que incluson lo lach e sos derivats, sovent fermentats. Las industrias que los elaboran son somesas a de contraròtles tecnologic e igienics donat que lo lach cru presenta una vida microbiana especialament activa. Amb d'unes produchas lachièrs cal preservar la cadena del fred. 

La vaca es la principala fornidoira de lach, mai que mai la raça Holstein mas n'i a fòrça autras, d'autres mamifèrs tanben fornisson de lach son la cabra o la feda lo bufle, lo camèl, lo iac, l'èga. A l'ora d'ara la major part dels aliments foncionals se fan a partir de produches lachièrs. La consomacion dels produches lachièrs coneguèt dempuèi las annadas cinquanta, una considerabla augmentacion e la demanda mondiala portèt l'industria a superar de desfises tecnologics importants.
Comèdia

La **comèdia** (var. *comedia*, *comediá*, dau Grèc κωμωδία) es un genre literari, teatrau, cinematografic, e televisuau que s'apueja sus lo registre umoristic. Naissuda dins la Grècia antica, venguèt puèi un genre literari que s'espandiguèt d'un biais diversificat segon lei temporadas.
Kde domov můj

**Kde domov můj** (çò es "ont mon ostal es") es l'imne nacional de la Republica Chèca.
thumb|200px|Particion de l'imne
Corona chèca

thumb|right|230px|Bilhets e peças
La **corona chèca** (en chèc *koruna česká* o, mai sovent, *koruna*) es l'unitat monetària de la Republica Chèca. Es devesida en 100 *[[heller (moneda)|haléřů]]* (que son simbòl es **h**).

La corona chèca a remplacçat en 1993 la corona checoslovaca en Republica chèca aprèp la dissolucion de Checoslovaquia. Foguèt creada en paritat amb la corona eslovaca.

La Republica chèca es membre de l'Union Europèa dempuèi mai de 2004, mas pas de l'Union monetària europèa, la corona chèca es la sola unitat monetària legala del país.

L'Èuro podrà remplaçar la corona chèca dins los ans venetns (pas abans 2018) quora la Republica chèca emplirà los critèris d'admission al mecanisme de taus de cambi europèu (MCE II) e si ne fa la demanda .
Josef Tošovský

thumb|Josef Tošovský (1998)
**Josef Tošovský** (Náchod, 28 de setembre de 1950) es un economista e politician chèc qu'ocupèt la carga de governador de la Banca Nacionala Chèca de 1993 a 2000 e que siaguèt Primièr ministre de la Republica Chèca del 16 de desembre de 1997 al 17 de julhet de 1998.
Jiří Rusnok

**Jiří Rusnok** (Ostrava, 16 d'octobre de 1960) es un economista e politician chèc e lo president del govern chèc de 10 de julh de 2013 fins a 17 de genièr de 2014.
Susana Giménez

thumb|250px|Susana Giménez
**Susana Giménez** (nascuda María Susana Giménez Aubert, lo 29 de genièr de 1944 a Buenos Aires, Argentina) es una actritz e una animatritz de television argentina.
President del govèrn de la Republica Chèca

Lo **President del govèrn de la Republica Chèca** (en chèc: *Předseda vlády České republiky*) es lo cap de govèrn del país dempuèi lo 8 de genoièr de 1969 e es regit per la Constitucion del 1èr de genoièr de 1993.

Dempuèi lo 10 de julh de 2013, lo president de la Republica Chèca es l'economista Bohuslav Sobotka.
Paramore

thumb

**Paramore** es un grop de rock american. La formacion, fondada en 2004 a Franklin (Tennessee), es menada per la cantaira Hayley Williams e compta tres autres membres: Josh Farro (guitarrista), Jeremy Davis (bassista) e Zac Farro (batariá).
 
Coneguèt una capitada als Estats Units tre son primièr disc en 2005 *All We Know Is Falling*. Son segond album, *RIOT!*, sortiguèt en 2007 mentre que lo tresen *Brand New Eyes*, espeliguèt en 2009. Son darrièr disc *Paramore* es de 2013.

Lor cançon *Decode* figura sus la benda sonòra del filme american de 2009 *[https://ca.wikipedia.org/wiki/Crepuscle_(pel%C2%B7l%C3%ADcula) Calabrun (Twilight)]*

## Discografia
* *All we know is falling* (2005)
* *Riot!* (2007)
* *Brand New Eyes* (2009)
* *Paramore* (2013)
Seo Jae-pil

**Seo Jae-pil** (en corean: **서재필** 徐載弼) (nascut lo 7 de genièr de 1864 - mòrt lo 5 de genièr de 1951), foguèt un resistant, jornalista, òme politic e mètge de Corèa. Foguèt tanplan aperat  **Songjae**, **Ssangkyung**.

Purmièr corean naturalizat american son nom american foguèt **Philip Jaisohn**, **Philip Jason**.

## Nòtas & referéncias
*Memorial Museum de Seo Jae-pil (corean)
* Seo Jae-pil, Pioneer of Enlightenment for Independence KBS 
* Seo Jae-pil, a Korean intellectual and activist koreatimes 2010.08.12 
* (20) Seo Jae-pil: pioneering reformer, independence fighter koreatimes 2011.12.28 
* Jaisohn Was Champion for Korean Independence
* THE FIRST KOREAN-AMERICAN Groove, February 19, 2013
*(20) Seo Jae-pil: pioneering reformer, independence fighter koreatimes 2011.12.28
Torre Fenestrèla

250px|thumb|La Torre Fenestrèla
La **Torre Fenestrèla** es un dei monuments mai caracteristics de la ciutat d'Usès. Es lo cloquier originau de l'anciana catedrala Sant Teodorit que foguèt destrucha durant leiguèrras de religion entre catolics e protestants. Ten son nom dei nombrosei fenèstras ostentadas per lo bastiment.

Es auta de 42 mètres e aquesta representanta de l'art romanic es unica per sa forma arredonida dins tota Occitània e mai dins l'estat francés. Conoguèt pr'aquò una restauracion importanta durant lo sègle XVII. Còmpta actualament tres campanas. Son cobèrt es fach amb de teules gruècs e verds. Amb lo palais ducau, es un dei simbòls de la ciutat d'Usès.
Combat dau 4 de mai de 1917

Lo **Combat dau 4 de mai de 1917** se debanèt durant la Premiera Guèrra Mondiala (1914-1918). Opausèt lo zeppelin alemand *L43* au crosaire leugier australian *[[HMAS Sydney]]*. S'acabèt sensa resultat après agotament dei municions per lei dos adversaris.

## Liames intèrns

* Premiera Guèrra Mondiala (1914-1918).
Lista dels presidents de Còsta d'Evòri

Aquesta es la lista dels presidents de Còsta d'Evòri de 1960 fins a uèi.

## Veire tanben
* lista dels primièrs ministres de Còsta d'Evòri
* Còsta d'Evòri
Marjorie Estiano

**Marjorie Dias de Oliveira** (nascuda lo 8 de març de 1982) es una actritz brasilièra.

* 2003: *Malhação* ... *Fabiana*
* 2004: *Malhação* ... *Natasha Ferreira*
* 2006: *Páginas da Vida* ... *Marina Andrade Rangel* 
* 2006: *Sob Nova Direção* ... *Nely Li* 
* 2007: *Duas Caras* ... *Maria Paula Fonseca do Nascimento*
* 2009: *Caminho das Índias* ... *Tônia (Antônia Cavinato)* 
* 2010: *S.O.S. Emergência* ... *Flávia Menezes*
* 2011: *Amor em Quatro Atos* ... *Letícia*
* 2011: *Malu de Bicicleta* ... *Sueli*
* 2011: *Cine Conhecimento* ... -
* 2011: *A Vida da Gente* ... *Manuela Fonseca*
* 2012: *Lado a Lado* ... *Laura Assunção*
* 2013: *O Tempo e o Vento* ... *Bibiana*

## External Links

* http://www.imdb.com/name/nm1597010 
* Marjorie Estiano official website 
* Marjorie Estiano on Universal Music website
* http://www.youtube.com/user/marjorieoficial/videos?view=0
Instituto Federal da Bahia

L’**Instituto Federal da Bahia** (*Instituto da Bahia*), o pus simplament **IFBA**, es una universitat situada a Salvador en Bahia, Brasil.

Fondada en 1910, es considerada coma l'establiment d'ensenhament superior mai ancian del Bahia. 

## Nòtas


## Ligams extèrnes
*  Sit web oficial de l'Universitat
Slavoj Žižek

**Slavoj Žižek** (en eslovèn : [ˈslavoj ˈʒiʒɛk] ; Ljubljana, 21 de març de 1949) es un filosòf e critic cultural eslovèn. Es un cercaire a l'Institut per la Sociologia e la filosofia de l'Universitat de Ljubljana e a l'encòp es professor de filosofia e psicoanalisi a la European Graduate School. Sas tematicas son fòrça divèrsas, e incluson la teoria politica, la teoria suls films, los estudis culturals, la teologia e la psicoanalisi.

Žižek obtenguèt una celebritat internacionala coma teorician social en 1989 aprèp la publicacion de son primièr libre en anglés, *The Sublime Object of Ideology* (*l'objècte sublim de l'ideologia*).
thumb|250px|Slavoj Žižek a Liverpool en 2008
Jan van Steenbergen

**Johannes Hendrik** dich **Jan van Steenbergen** (n. lo 3 de junh de 1970 a Hoorn) es un glotopoèta, jornalista, traductor e cercaire olandés. Es diplomat en estudis europèus orientals de l'Universitat d'Amsterdam, qu'i estudièt tanben la musicologia.

Creèt un fum de lengas artificialas, que las mai conegudas son l'intereslau, lo venedic (wenedyk) e lo vozguian (wozgijski).

Es tanben demèst los animators del monde ficcional Ill Bethisad.
## Òbras e bibliografia
* Site wèb oficial de Jan van Steenbergen
* "Холанђанин прави пансловенски језик", ''Serbian Cafe'', 17. фебруар 2010
* Jan van Steenbergen, ''Classificatie van Kunsttalen''
* Jan Van Steenbergen, ''Towards a unified slavic language'', Fourth Language Creation Conference, Groningen, 2011
Silves

**Silves** es un toponim de:

* 
** Silves (Portugal) en Algarve,
* 
** Silves (Brasil), una municipalitat d'Amazonas
Le Temps des médias

right|thumb|Cobertura TDM n° 20, 2013

**Le Temps des médias** o **TDM** es una revista scientifica francesa.

## Liames extèrnes
*  Sit oficial de TDM
*  Le Temps des médias (cairn.info)
Arade

L'Arade es un flum d'Algarve. Sa font es dins la *Serra do Caldeirão* passa per las vilas de Silves, Portimão e Lagoa e s'escampa dins l'Ocean Atlantic.
Portimão

**Portimão** es una vila e una municipalitat du Portugal.  Se situa dins le districte de Faro, dins la region d'Algarve. Es la segonda mai granda vila d'Algarve, comptant en 2011 prèp de . Es lo sèti d'una municipalitat de  e amb  (cens de 2011 INE), subdivisat en 3 *freguesias*. La municipalitat es limitada al nòrd per la municipalitat de Monchique, a l'èst per Silves e Lagoa, a l'oèst per Lagos e al sud per l'Ocean Atlantic.
Portimão es una vila esportiva amb entre autre lo circuit automobila  de l'Autódromo Internacional do Algarve, ont se debanan una partida dels ensags ivernals de formula 1. La vila ten una de las mai bèlas plajas de Portugal, la *Praia da Rocha*.
## Economia
Portimão es un important pòrt de pèsca et de comèrci, es tanben una ciutat industriala, especializada dins las òbras navalas et les conservariás de ton e de sardas.

## Personnalitats ligadas a la vila
Lo fotbolaire João Moutinho i nasquèt en 1986.

## Environament

## Embessonatges

* Villemomble 
* Bejaïa 

## Ligams extèrnes
* Fotos de Portimão
* Algarve
* Belezas de Portimão
Catedrala de Sant Nasari (Besièrs)

thumb|250px|Vista de la catedrala de Sant Nasari
thumb|180px|Vista oèst de la catedrala
La **[[catedrala]] de Sant Nasari e Sant Cèls** es lo monument pus important d'estil gotic de Besièrs. Siaguèt bastida dins la part oèst de l'anciana ciutat medievala, sus un truc que domina la plana d'Òrb.
A l'endrech ont se tròba lo bastiment se sap qu'existiguèt un ancian temple roman qu'èra dedicat a l'emperador August e a sa molhèr Lívia. I a d'atestacions escrichas de la preséncia d'un edifici tre lo sègle VIII e una glèisa romanica i èra situada que foguèt destrucha en 1209 del temps del chaple de Besièrs.
Quauque temps aprèp se tornèt construire lo bastiment qu'es la catedrala actuala.

Es un dels monuments pus simbolics de la localitat, e se pòt véser de fòrça luènh, subretot dempuèis la rota de Narbona.

La catedrala siaguèt classificada dins los monuments istorics en 1840.
Les transformations du journalisme de 1945 à 2010

**Les transformations du journalisme de 1945 à 2010. Le cas des correspondants étrangers de l’[[Agence France-Presse|AFP]]** es un libre de Camille Laville de 2010.

## Referéncias
*
Publicitat

thumb|250px|Publicitat de Coca Cola de la fin del sègle XIX
La **publicitat** es una activitat comunicativa qu'a per tòca de menar a la comercializacion. S'agís de metre en valor un produch per lo vendre per mejan de canals de difusion divèrses (afichas, ràdio o television). 
La publicitat fa servir de tecnicas de marqueting, de coneissença del mercat, per difusar de messatges de promocion del produch a comercializar. La publicitat se caracteriza per una comunicacion massiva indipensable al foncionament de la societat de consomacion. La publicitat investiga e analiza sa cibla dins lo public e lo contèxte social en fasent servir divèrsas disciplinas coma la psicologia, sociologia, antropologia, estatistica e economia entre autras.

La publicitat a per tòca de modificar lo comportament de compra dels consomators. La publicitat non solament delivra d'informacions sus de produches concrèts, mas en mai, comunica d'informacions sus la classa de personas que devèm considerar atractivas, los luòcs ont nos auriá agradar de viure e los estandards qu'avèm d'observar dins lo biais de se vestir, de parlar, etc.

Dins la societat actuala, la publicitat comerciala es un element motor de l'economia, que servís a impulsar la consomacion o la surconsomacion. 

## Referéncias
*  Marc Martin, *[[Les pionniers de la publicité]]. Aventure et aventuriers de la publicité en France (1836-1939)*, Paris, Nouveau Monde éditions, 2012. ISBN 978-2-8473-6567-2
Emil Levy

**Emil Gabriel Levy** (Amborg, 23 d'octobre de 1855 - Friborg de Brisgòvia, 28 de novembre de 1917) siaguèt un romanista e lexicograf alemand especializat en occitan ancian.

## Biografia
Emil Levy nasquèt a Hamburg en 1855. Estudièt a Heidelberg e a Berlin. Lai s'interessèt a la filologia romanica e siaguèt discípol d'Adolf Tobler. Obtenguèt lo doctorat en 1880 amb una tèsi sul trobador Guilhèm Figuèira. Passèt puèis quauque temps a París e atanben a Montpelhièr ont venguèt amic de Camil Chabaneu.

## Òbras
* *Le Troubadour Paulet de Marseille* (1882)
* *Poésies religieuses provençales et françaises, du manuscrit extravag. 268 de Wolfenbuettel* (1887)
* *Petit dictionnaire provençal-français* (1909).
Guilhèm Figuèira

**Guilhèm Figuèira** (Tolosa, 1195 - 1250) siaguèt un trobador occitan pròche d'Aimeric de Peguilhan e de Guilhèm Augièr Novela.
Filh d'un sartre , en seguida de la crosada dels Albigeses, s'exilièt en Lombardia e se refugièt puèi a la cort de l'emperador Frederic II . En Itàlia, el e Aimeric, companhon d'exilh, ajudèron a fondar une tradicion trobadoresca de lamentacion del "bon temps vièlh" de Lengadòc d'abans la crosada. Los successors lombards natiufs dels exiliats contunhèron d'emplegar la lenga occitana, e foguèt pas qu'a l'epòca de Dante Alighieri que l'italian aguèt una literatura vernaculara importanta.
Pingo

Un **pingo** es una còla de glaç cubèrta de tèrra que se pòu observar dins lei regions articas, subarticas e antartidas. Pingo es un mot de la lenga inuit que significa puòg. Se destria dos tipes diferents de pingo :
* lei pingos idrostatics son formats a partir de l'aiga dau permafrost.
* lei pingos idraulics son formats a partir d'un apondon exterior d'aiga.

La formacion d'un pingo necessita generalament la preséncia d'un lac ò d'un estanh pauc prefond que pòu protegir la zòna en dessota de la gelada. Quand la temperatura demenís, lo lac gela mai contunia de protegir una zòna situada en dessota onte lo permafrost pòu pas s'estendre. Aquela zòna va pauc a pauc concentrar l'aiga liquida venent dei zònas gelats. Se la temperatura contunia de demenir, aquel aiga pòu finalament gelar e formar un nuclèu de glaç que va dilatar lei jaç situats en dessús. Aquò forma donc una còla que son nuclèu es format de glaç. Pasmens, aquela dilatacion entraïna l'aparicion de fissuras lòng dei pendas de la còla. Ansin, lo raionament solar pòu causar la fusion dau glaç e causar l'afondrament dau pingo. Lei dimensions d'un pingo van de 60 a 700 mètres de diamètre e de 5 a 70 mètres d'autor.
Friedrich Christian Diez

right|thumb|.
**Friedrich Christian Diez** (Gießen, Hesse-Darmstadt, 15 de març de 1794 - Bonn, 29 de mai de 1876) siaguèt un filològ e romanista alemand.
Felip de Belgica

S.M. **Felip I de Belgica** (15 d'abril de 1960) es l'actual rei dels Bèlgas dempuèi lo 21 de julhet de 2013.

Filh ainat d'Albèrt II e Paola de Ruffo di Calabria, venguèt rei en prestant jurament davant las cambras amassadas, en neerlandés, franceses e alemand, après l'abdicacion de son paire segon l'anóncia faita per aqueste lo 3 de julhet de 2013. 

## Maridatge e descendéncia
Felip maridèt Matilda d'Udekem d'Acoz, filha del comte Patrick d'Udekem d'Acoz e Anna Maria Komorowska, de la quala son nascuts:
* Elisabèt, eiretièra de Belgica
* Gabrièl, prince de Belgica
* Emanuèl, prince de Belgica
* Alionòr, princessa de Belgica

## Titulatura

* 15 d'abril de 1960 – 31 de julhet de 1993: *Son Altesa Reiala* Felip, prince de Belgica.
* 31 de julhet de 1993 – 21 de julhet de 2013: *Son Altesa Reiala* lo duc de Brabant. 
* dempuèi lo 21 de julhet de 2013: *Sa Majestat* lo rei dels Bèlgas.

## Nòtas

## Referéncias
Willemsplein

**Willemsplein** pòt essèr :
* Willemsplein (Arnhem)
* Willemsplein ('s-Hertogenbosch)
* Willemsplein (Rotterdam)
Invasion de Panamà

L**'invasion estatsunidenca de Panamà** se debanèt entre lo 20 de decembre de 1989 e lo 31 de genier de 1990. Opausèt leis Estats Units d'America au Panamà e s'acabèt per una victòria estatsunidenca que permetèt de reversar lo president panamenca Manuel Noriega accusat de dirigir divèrseis activitats antiestatsunidencas. 

Manuel Noriega èra un agent ancian deis Estats Units dins la region d'America Centrala. Participèt tre la fin deis annadas 1970 a la lucha còntra lo Nicaragua socialista e còntra la guerilha revolucionària dau Salvador. Auriá tanben participat a la lucha còntra lei trafegs de dròga. Pasmens, a partir de 1981, foguèt tanben sospichat d'èstre un agent doble e donar d'informacions a Cuba. Après la mòrt dau generau Omar Torrijos en 1981, venguèt lo cap suprèm dei fòrças armadas panamencas en 1983 e donc lo cap *de facto* de l'estat panamenc. Pasmens, lei dobtes estatsunidencs se renforcèron e Washington arrestèt de sostenir Noriega en 1987. De'n premier, Ronald Reagan e son administracion assaièron d'obtenir la desmission pacifica de Noriega. D'accusacions de trafeg de dròga foguèron establidas per leis Estatsunidencs e dos còps d'estat foguèron organizats sensa succès en març e en octòbre de 1989. Noriega refusèt de quitar lo poder e, au contrari, reprimèt lei partits d'oposicion durant leis eleccions de mai de 1989. A la fin de l'annada, la mòrt d'un soudat estatsunidenc tuat durant una operacion de contraròtle de l'armada panamenca permetèt au novèu president George H. W. Bush d'organizar l'invasion militara de Panamà.

Comencèt lo 20 de decembre de 1989 e mobilizèt  soudats estatsunidencs, de milièrs de veïculs leugiers e 300 aeronaus o elicoptèrs còntra lei  òmes dei fòrças panamencas. L'armada panamenca foguèt rapidement batuda mai d'elements contunièron de combatre dins lo país durant de setmanas. Dins lei dos camps, lei pèrdas militaras foguèron feblas. Leis Estatsunidencs capitèron aisament de conquistar lei ponchs estrategics dau país e d'intrar dins la capitala onte Noriega se refugièt dins l'ambaissada de Vatican. Après negociacions, acceptèt de se rendre lo 3 de genier de 1990 e foguèt mandat ais Estats Units. Guillermo Endara, adversari politic de Noriega ais eleccions de mai de 1989, foguèt nomat president.

La guèrra permetèt ais Estats Units de reprendre lo contraròtle sus la politica de Panamà car de « conselhiers » demorèron dins lo país per restructar certaneis administracions e lei fòrças militaras panamencas oficialament abolidas en 1994. Pasmens, l'invasion causèt una reaccion ostila de la populacion d'aqueu país en causa dei pèrdas civilas importantas, dei degalhs e dei pilhatges après la conquista de la capitala e l'afondrament de l'autoritat centrala panamenca. Una crisi economica importanta comencèt tanben après l'invasion e va durar fins a 1993. Noriega foguèt condamnat ais Estats Units per trafeg de dròga e liberat en 2010.
Der parteiliche Journalist

***Der parteiliche Journalist. Die Geschichte des Radio-Features in der DDR*** (en occitan *Lo jornalista partisan*) es un libre de l'istorian americanoalemand Patrick Conley publicat en 2012.

Anne-Marie Corbin a escrich en *[[Allemagne d’aujourd’hui]]* : « Patrick Conley a consulté les archives de Potsdam-Babelsberg pour écouter ces émissions, travailler sur la documentation annexe et proposer une synthèse de ce genre moins connu en France, mais qui permet d'illustrer fort bien l'histoire de l'information et de la propagande en RDA. […] On constate avec étonnement la continuité des directives du SED d'Ulbricht à Honecker. […] Un tel ouvrage est précieux pour comprendre concrètement pourquoi les citoyens de RDA préféraient la radio et la télévision de l'Ouest à celles de RDA. » 

## Referéncias
* 
* alemand Stefan Fischer, « Das Genre ging nicht », *[[Süddeutsche Zeitung]]*, 30 de julhet de 2013

## Nòtas


## Liames extèrnes
*  ''Der parteiliche Journalist'' (Metropol Verlag)
*  Detlef Berentzen: Von „Widerstand und Anpassung“ (*taz-Blog*, 9 de junh de 2012)
*  Archipel - Catalogue Informatisé des BU de Toulouse
Invasion d'Anjouan (2008)

L**'invasion d'Anjouan** se debanèt entre lo 24 e lo 26 de març de 2008. Opausèt una fòrça comoriana, sostenguda per un important còrs de soudats africans, ai tropas d'Anjouan. S'acabèt per la conquista rapida de l'illa e la fin de son govèrn separatista.

Aquela invasion foguèt la consequéncia de la crisi separatista comoriana de 1997. Leis illas de Mohéli e d'Anjouan se proclamèron independentas e Anjouan demandèt son annexion a França. Pasmens, París refusèt de crear una segonda situacion similara a l'illa de Maiòta e un govèrn separatista s'installèt donc per dirigir l'illa. Sota la direccion de Mohamed Bacar, se transformèt pauc a pauc en regime autoritari e un blocus economic foguèt decidit per l'Union Africana en 2007. Aqueu blocus agravèt una situacion economica ja malaisada caracterizada per la fugida d'un nombre d'abitants en direccion de l'illa francesa de Maiòta.

En març de 2008, divèrseis estats, sostenguts per França desirosa d'eliminar una fònt d'instabilitat dins una region onte sa preséncia es contestada, trobèron un acòrd per organizar una ataca de l'illa. Lei tropas comorianas foguèron renfòrçadas per d'unitats tanzanianas, sodanesas e senegalesas. França e Libia assegurèron lo sostèn logistic de l'operacion que comencèt lo 24 de març. Lo 25, aquelei tropas desbarquèron dins l'illa onte se turtèron a una resisténcia mau organizada. Lo conquista de l'illa s'acabèt l'endemans. Bacar capitèt de s'escapar sus l'illa de Maiòta.

L'invasion de l'illa s'acabèt donc una victòria aisada dei fòrças africanas e permetèt de restaurar l'unitat dei Comòras. Mohamed Bacar foguèt arrestat per França per « importacion illegala d'armas » puei expulsat au Benin.
2012 en literatura

## Parucions

### Roman

*  Vassilis Alexakis, *L'Enfant grec*, Paris, éd. Stock. ISBN 978-2-234-06474-4

### Non-ficcion
*  Patrick Conley, *[[Der parteiliche Journalist]]* [ Lo jornalista partisan ], Berlin, Metropol. ISBN 978-3-86331-050-9
*  Marc Martin, *[[Les pionniers de la publicité]]. Aventure et aventuriers de la publicité en France (1836-1939)*, Paris, Nouveau Monde éditions. ISBN 978-2-8473-6567-2
Alexandre Bidà

thumb|250px|Alexandre Bidà
**Alexandre Bidà** (Tolosa, 1 d'octobre de 1813 – Bulh, Alsàcia, 2 de genièr de 1895) siaguèt un dessenhador, pintor e gravador occitan, caracteristic del periòde romantic.

## Biografia
Bidà siaguèt un escolan d'Eugène Delacroix e s'especializèt dins l'orientalisme. Quand èra jove viatgèt e trebalhèt dins divèrses païses (Egipte, Grècia, Turquia, Liban e Palestina). Venguèt celèbre gràcias a sas exposicions entre 1847 e 1861. Tanben siaguèt un illustrador famós de la Bíblia. Aprèp de venir veuse se tornèt maridar. Amb sa segonda molhèr, Maria Astruc, agèt una filha en 1870 Elisabeth. Moriguèt en 1895 a Buhl, en Alsàcia ont aviá d'originas familialas. 

## Galeriá

Fichièr:Alexandre Bida - And Jesus Said - This Day is Salvation Come to This House - Walters 37910.jpg|*E Jèsus dis - Aquest jorn es quand la Salvacion ven dins aquest ostal*, dessenh amb gredon.
File:Alexandre Bida - At the Fountain - Walters 371115.jpg|*A la font*.
Les pionniers de la publicité

**Les pionniers de la [[Réclame|publicité]]. Aventure et aventuriers de la publicité en France (1836-1939)** es un libre de Marc Martin de 2012.

## Referéncias
*
Ben Harper

**Benjamin Chase** "**Ben**" **Harper** (nascut lo 28 d'octobre de 1969) es un cantaire, autor, compositor e multi-instrumentalista american. Harper joga una mescla eclectica de blues, folk, soul, reggae e rock e es conegut per sa tecnica de jòc de guitarra, sa votz, sas performanças live e son activisme. Los afogats de Harper son presents dins mantun continent. Sos albums coneguèron un succès comercial en America del Nòrd, Euròpa e Oceania. Harper obtenguèt dos còps un Grammy Award e se ganhèt los prèmis de Melhora Performança instrumentala Pop e Melhor Album de Soul Gospel tradicional, en 2005.
### Referéncias
Monument istoric en França

Un ***monument historique*** (MH, monument istoric en francés) es una denominacion juridica francesa de proteccion d'un monument pel seu interès istoric, artistic o arquitectural. Se tracta d'una reconeissença de l'interès public d'un immòble (edifici, jardin o parc, zona arqueologica, etc.), ensems d'immòbles o parts del meteis. Lo titól de MH se pòt aplicar tant a bens publics coma a privats e establís una seria de privilegis, al meteis temps que d'obligacions per sa conservacion corrècta e gaug public.
Eddie Vedder

**Eddie Vedder** (nascut **Edward Vedder**; 23 de decembre de 1964) es un cantaire e autor-compositor american qu'es mai que mai conegut per èsser lo cantaire e un dels tres guitarristas del grop de rock alternatiu Pearl Jam. Famós per sa votz poderosa, es sovent considerat coma una icòna del rock alternatiu. Foguèt classat seten "Best Lead Singers of All Time", per lo magazina *[[Rolling Stone]]*.
Trabalhèt tanben a de musica de filmes e contribuèt a d'albums d'autres artistas. En 2007, Vedder sortiguèt son primièr album solo, la musica del filme  *[[Into the Wild (film)|Into the Wild]]* (2007). Son segond album, *[[Ukulele Songs]]*, amb un DVD live titolèt *[[Water on the Road]]*, sortiguèt lo 31 de mai de 2011.

### Referéncias
Pearl Jam

**Pearl Jam** es un grop de rock american que se formèt a Seattle, Washington, en 1990. Pearl Jam foguèt un dels grops màger del movement grunge amb Soundgarden, Nirvana e Alice in Chains. En 2005, los lectors de *[[USA Today]]* eligiguèron Pearl Jam melhor grop american de rock

Dempuèi sa formacion, lo grop compren Eddie Vedder (votz), Stone Gossard (guitarra), Jeff Ament (bassa), e Mike McCready (guitarra). Lo cinquen membre e bateire actual es  Matt Cameron, de Soundgarden, qu'es amb lo grop dempuèi 1998.
Boom Gaspar (piano) es tanben membre del grop dempuèi 2002. Los bateires Dave Krusen, Matt Chamberlain, Dave Abbruzzese e Jack Irons son d'ancians membres del grop.

Lo grop a vendut 32 milions de disques als Estats Units e aperaquí 60 milions a l'internacional. Pearl Jam es considerat coma un dels grops mai importants dels ans 1990. 
## Discografia

* Ten (1991)
* Vs (1993)
* Vitalogy (1994)
* No Code (1996)
* Yield (1998)
* Binaural (2000)
* Riot Act (2003)
* Pearl Jam (2006)
* Backspacer (2009)
* Lightning Bolt (2013)
* Gigaton (2020)
* Dark Matter (2024)

## Referéncias