open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pont del Diable (Sant Joan de Fòrcs)

250px|right|thumb|Lo pont del Diable
Lo **[[pont]] del Diable** sus Erau se tròba a Sant Joan de Fòrcs, en Lengadòc, dins lo departament francés d'Erau.

Es un pont romanic de pus de mil ans. Situat a la fin de las gòrgas d'Erau, atrai un grand nombre de toristas cada estiu.

Als environs immediats se trapan la balma de Clamosa e Sant Guilhèm dau Desèrt, vilatge medieval amb son abadiá de Gellona.
Pònt delh Diable (Tuèis)

Lo **[[pònt]] delh Diable** en dessobre de la ribèira d'Ardecha, a Tuèis, en Bas Vivarés, es constituit d'un sol arc e es construt sobretot en pèira de basalte caracteristica d'aquel luòc de la val nauta d'Ardecha. L'airau presenta un interès geologic excepcionau en mai d'èstre ideau per las escorregudas e las banhadas. Aus environs immediats se trapan la cascada de la gola de l'Infèrn e la chauçada daus Gigants. La legenda ditz que aquel pònt seguèt bastit per lo Diable en persona.

## Liams extèrnes
* Contes e legendas: lo pònt delh Diable 
* Lo pònt delh Diable 
* Pònt delh Diable
Tuèis

**Tuèis** (*Thueyts* en francés) es una comuna d'Occitània situada en Bas Vivarés. Administrativament, se tròba dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion d'un informator de Prunet es ['tyɛj] .

Segon P.H. Billy e J.P. Chambon, Tuèis es atestat dempuèi 1089, *Athogis*, *Attogis*, *Astorgis*; *Atogiis*, en 1275, en latin, *Aithogiarum*, en 1526, en latin, *Thueitz*, en 1576. L'origina seriá lo gallés **attogiu* « cabana, cabanon »  ''Revue de linguistique romane''. Xavier Delamarre, que ditz pas res a prepaus de Tuèis, escriu aquel mot *attegiā* (de **ad-tegiā*) e precisa qu'es lo nom de l'ostal gallés, que passèt puèi en latin e que dempuèi s'opausava a la *domus* latina (« ostal ») en s'especializant dins lo sens de « cabana » .

## Istòria

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra del canton de Tuèis (chapluòc), i demorèt e ne venguèt lo burèu centralizator. En 2016, tornèron batejar lo canton « Canton de Nauta Ardecha ».
 
## Demografia

* 2016 : 1232

## Luòcs e monuments
* Lo pònt delh Diable

## Galariá

Thuyets.JPG|Ostal Renaissença
Thueyts-Château de Blou.JPG|Lo chastèl de *Blou* (nom francés)
France_Ardeche_Thueyts_01.jpg|Los òrgues basaltics
France_Ardeche_Thueyts_02.jpg|Los òrgues basaltics
France_Ardeche_Thueyts_03.jpg
France_Ardeche_Thueyts_05.jpg|Lo pònt delh Diable
France_Ardeche_Thueyts_06.jpg|Lo pònt delh Diable
France_Ardeche_Thueyts_07.jpg|Los òrgues basaltics
France_Ardeche_Thueyts_08.jpg|Los òrgues basaltics
France_Ardeche_Thueyts_09.jpg|Lo flume Ardecha


## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Liams extèrnes
* Lo site oficiau

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Zhao Ziyang

**Zhao Ziyang** (1919-2005) òme politic foguèt primièr ministre de Republica Populara de China entre 1980 e 1987.
Mont Pelegrin

thumb|330px|Vista de Mont Pelegrin
**Mont Pelegrin** (en latin *Mons Pelegrinus*, en arab **Qala'at Sanjil** (valent a dire *Lo Castèl de Sant Gili*) es una ciutadèla situada a Trípol, ciutat que domina dempuèi un truc, que foguèt bastïda del temps de las crosadas. 

## Istòria
thumb|300px|Interior de la fortalesa de Mont Pelegrin
La fortalesa foguèt construïda en 1103 per Ramon IV, Comte de Tolosa e menaire de l'armada crosada en naut d'un truc a l'endefòra de Trípol pr'amor de poder assetjar la ciutat. Mai avant, lo comte tolosan faguèt créisser la fortalesa, que nomenèt Mont Pelegrin, ja qu'en Ramon desirava que l'endrech serviguèsse per aculhir los pelegrins qu'anavan a tèrra santa.
Lo comte Ramon moriguèt dins la fortalesa quand foguèt assetjada en 1105, e aquesta passèt puèi a las mans de son nebot, lo comte Guillem II de Cerdanha, que l'acompanhava a la crosada.   

La fortalesa foguèt part d'una entitat politica que se disiá Comtat de Mont Pelegrin.

Dins aqueste castèl foguèt ont visquèt Melissenda, la comtessa de Trípol, una dòna de grandas belesa e qualitats que, segon la legenda, se n'enamorèt de luènh lo trobador malastrós Jaufre Rudèl. Se ditz qu'aqueste s'embarquèt per tèrra santa, venguèt malaut durant lo viatge e moriguèt dins los braces de la comtessa.
### La fortalesa aprèp la dominacion crestiana
Aprèp la desfacha dels crosats e a partir de la presa de Trípol en 1289 lo castèl foguèt parcialament enrunat. Pasmens gràcias a las òbras de reconstruccion entrepresas per l'emir Esendemir se recuperèt parcialament la fortalesa. Soliman lo magnific contunhèt lo prètzfach de restauracion. Durant lo sègle XX lo castèl foguèt usat coma preson.

## Referéncias

## Ligams extèrnes
*Lonely Planet
Fin d'auton

**[[Fin d'auton]]** (***[[Akibiyori]]*** del siu títol original, çò es d'un biais literal *Jornada tranquilla d'auton*...) es un filme d'en Yazujirō Ozu basat subre un relat d'en Ton Satomi, escrivan pro famós a Japon.

Lai se ne pòt notar ça que la dins dequ'unas sequéncias o scènas que i a, un ton mai leugièr e d'a vegadas quitament galòi plan present per l'autor d' Ohayo tot lo long de son òbra mas fòrça mai escars dins lo darrièr decenni del biais de narrar e filmar ozuian.

L'escabèl de l'intriga es plan simple, a saber cossí se ne poiràn venjar tres amics d'universitat quinquagenaris per maridar la filha de 24 ans d'un amic lor mòrt tròp d'ora sèt ans a e que van veire la siá veusa amor de celebrar sa memòria, lo siu recordar plan present.
## Sinòpsi
## Analisi
### estil e mesa en scèna
### actors
#### citacions

## Ficha tecnica

## Distribucion
* Setsuko Hara ... *Akiko Miwa*
* Yoko Tsukasa ... *Ayako Miwa*
* Mariko Okada ... *Yuriko Sasaki*
* Shin Saburi ... *Soichi Mamiya*
* Keiji Sada ... *Shotaru Goto*
* Chishu Ryu ... *Shukichi Miwa*
* Shinichiro Mikami ... *Koichi*
* Ryuji Kita ... *Seijiro Hirayama*
* Nobuo Nakamura ... *Shuzo Taguchi*
* Sadako Sawamura ... *Fumiko*
* Miyuki Kumano ... *Michiko*
* Kuniko Miyake ... *Nobuko*
* Masahiko Shimazu ... *Tadao*
* Fumio Watanabe ... *Tsuneo Sugiyama*
* Ayako Senno ... *Shigko Takamatsu*
* Yuriko Tashiro ... *Yoko*

## Resson critic
 
### a Japon
### internacional

## Bibliografia
* 

** veire bibliografia complèta e exaustiva dins l'article Yasujirō Ozu

## Vejatz tanben

* 

* Yasujirō Ozu
* Setsuko Hara

## Ligams extèrnes
* 

*  [  ''[Fin d'auton]'' sus IMDb]

## Nòtas & referéncias
August Tandon

thumb|200px|Retrach d'August Tandon
**Andrieu August Tandon** (Montpelhièr, 15 de julhet de 1759 – Montpelhièr, 27 de novembre de 1824) foguèt un escrivan occitan del país de Montpelhièr qu'aviá per escais "Lo trobador de Montpelhièr". Son prètzfach e amor per la lenga d'òc inspirèt son felen Alfred Moquin Tandon.

## Biografia
thumb|250px|left|Illustracion tracha de son recuèlh de faulas
August Tandon èra lo filh de Bertomieu Tandon, astronòm e director de l'Observatori de Montpelhièr. Quand èra jovenèl August mostrava ja de grandas disposicions per las sciéncias matematicas. Pasmens per causa de problèmas la familha partiguèt al campèstre e a mai se consagrèt pas a las matematicas, August i recebèt una educacion pro avançada jos la tutèla literària de l'abat Fabre, un dels poètas mai populars del país. Dintrèt mai tard, en seguida de la mòrt de son paire, quand faguèt sos setze ans coma emplegat dins la banca de son oncle, que mai tard ne faguèt son associat. Durant la Revolucion Francesa, ocupèt divèrsas foncions coma verificador de l'emprunt forçat, de commissari de las guèrras, d'oficièr municipal, e mai teniá una correspondéncia activa amb lo ministre Cambon, que ajudèt per entamenar la reforma de l'òrdre financièr de l'estat francés. 

Foguèt cap a trenta ans que Tandon comencèt a escriure de poesias e compausèt, en occitan montpelhierenc, de contes, de cançons, de faulas, de poesias de tota mena, que l'estil n'es simple, facil, natural, e la morala es doça e pura. Qualques-uns de sos contes, notadament lo dels «estanciurs», son encantadors e d'una picanta invencion. Sas faulas, per la màger part, prenon son inspiracion en çò de Fèdra, de La Fontaine, de Florian, de Groselier demest d'autres. 

August Tandon se moriguèt subtament, d'una ruptura de l'aòrta en novembre de 1824 en una carrièra de Montpelhièr del temps qu'anava veire un notari.
Son felen, lo botanista erudit Alfred Moquin Tandon eiretèt de son interès per l'occitan.

Foguèt tanben autor de mantuna òbra inedita coma: *Traité sur les lettres, les diphtongues, les différents sons et l'orthographe du patois*, *Observations grammaticales sur les patois du Languedoc*, *Contes en vers francais*, *Recueil d'historiettes en prose* e mai d'autras.

## Òbras
* *Fables et Contes en vers Patois de Montpellier* (1813)

## Ligams extèrnes
* ''Faulas, contes e autres vèrses'' a google.com
* ''Lo cèrf volant'' a gallica.fr
Garni

**Garni** (Գառնի en armeni) es una comuna d'Armenia situada dins la província de Kotaik.

## Galariá

Fichièr:Garni Village.JPG|Lo vilatge vist dempuei lo santuari de Sant Sarkis
Fichièr:Map of Geghard.gif|Mapa de Garni e daus environs
Fichièr:Armenia Garni side.jpg|Lo temple de Garni, dedicat au dieu solar Mitra: los 24 pilars simbolizan las oras dau jorn
Fichièr:Garni Mashtots Hayrapet Church.JPG|Egleisa de Mashtots Hayrapet (segle XII)
Fichièr:Garni Gorge Armenia (31).JPG|Lo bauç de Garni apelat 
Fichièr:Havuts Tar Complex.JPG|Lo complexe monastic de Havuts Tar situat a l'autre costat dau bauç de Garni
Fichièr:Aghjots Vanq.jpg|Roïnas dau monastèri d'Aghjots Vank (segle XIII)
La fin de l'estiu

**[[La fin de l'estiu]]** ( ***[[Kohayagawa-ke no Aki]]*** del siu títol original, çò es *L'auton dels Kohayagawa*) es l'abans-darrièr filme d'en Yasujirō Ozu.

Nominat per l'ors d'aur a la Berlinale de 1962, se tracha aicí d'un drama familial ( amb puntetas d'umor ça que la maldespièch la preséncia contunha de la mòrt...) amb na Setsuko Hara dins lo ròtle d'Akiko (e lo siu darrièr filme amb Ozu per ela...).

Lo filme se debana a Quiòto e Osaka, diferentament dels autres filmes de l'autor d'Ohayo,  que d'eles se debanan gaireben sempre a Tòquio...
## Sinòpsi
## Analisi
### mesa en scèna e estil
### actors
## Ficha tecnica

## Distribucion
* Ganjiro Nakamura ... *Manbei Kohayagawa, lo paire*
* Setsuko Hara ... *Akiko, siá filha veusa*
* Yoko Tsukasa ... *Noriko, la segonda filha*
* Michiyo Aratama ... *Fumiko, l'ainada*
* Keiju Kobayashi ... *Hisao, lo marit de Fumiko*
* Masahiko Shimatzu ... *Masao, lo lor filh*
* Hisaya Morishige ... *Eiichirou Isomura*
* Chieko Naniwa ... *Tsune Sasaki*
* Reiko Dan ... *Yuriko, la siá filha*
* Haruko Sugimura ... *Shige Katou*
* Daisuke Kato ... *Yanosuke Kitagawa*
* Haruko Togo ... *Teruko Kitagawa* 
* Yumi Shirakawa ... *Takako Nakanishi*
* Akira Takarada ... *Tadashi Teramoto*
* Kyu Sazanka ... *Yamaguchi, cap dels vendeires*
* Chishu Ryu ... *un pacan*

## Resson critic
### a Japon
### internacional
## Prèmis e guerdons
* 

** **[[Mainichi Film Concours]]**... *[[Melhora actritz dins un segond ròtle]]* per na Michiyo Aratama... 1962...
*** Filme nominat per l' *[[Ors d'Aur]]* de la **[[Berlinale 1962]]**...

## Bibliografia
* 

** veire bibliografia complèta e exaustiva dins l'article Ozu Yasujirō

## Vejatz tanben
* 

* Yasujirō Ozu
* Setsuko Hara

## Ligams extèrnes
* 
*   [    ''[La fin de l'estiu]'' sus IMDb]

## nòtas e referéncias
Eras Espelugas (Lorda)

**Eras [[Espeluga]]s** de Lorda que muishan ua ocupacion preïstorica ath Magdalenian.


Fichièr:Cheval de Lourdes.jpg|Shivau escultat en ivòri
Fichièr:Os_16_grotte_des_Espélugues.jpg|Vegetau (?) escultat en òs
Fichièr:Tête_de_cheval_17_grotte_des_Espélugues.jpg|Contorn copat dera figura d'un cap de shivau
Fichièr:Biche_18_grotte_des_Espélugues.jpg|Cèrvia gravada en òs
Fichièr:Os_19_grotte_des_Espélugues.jpg|Vegetau (?) escultat en òs
Alfred Moquin Tandon

**Alfred Moquin-Tandon** (Montpelhièr, 7 de mai de 1804 – París, 15 d'abril de 1863), foguèt un erudit occitan, a l'encòp botanista, mètge, filològ e escrivan.

## Biografia
Alfred Moquin Tandon nasquèt a Montpelhièr en 1804 dins una familha borguesa. L'interès per la lenga d'òc èra ja plan present dins la familha que Alfred èra lo felen de l'escrivan clapassièr August Tandon. Comencèt a trabalhar per la familha coma copista e caissièr dans l'ostal de comèrci Moquin Tandon e companhiá. Estudièt las sciéncias puèi, subretot amb lo botanista Michel Félix Dunal (1789-1856) e obtenguèt lo títol de doctor es sciéncias lo 9 de decembre de 1826, a mai tard lo 18 d'agost de 1828 venguèt doctor en medecina. Foguèt professor de zoologia a l'Atenèu de Marselha entre 1829 e 1830 e puèi professor d'istòria naturala a la Facultat de sciéncias de Tolosa de 1833 a 1838 e mai professor de botanica dins aquela meteissa facultat de 1838 a 1852 (èra director del jardin botanic dempuèi 1834). Finalament, laissèt sas foncions a Tolosa per anar a París ont ocupèt la cadièra d'istòria naturala medicala a la Facultat de Medecina tre 1853.
Collaborèt regularament a l*'[[Armanac Provençau]]*.

## Òbras
* *[[Carya Magalonensis]]* (1836)

## Ligams extèrnes
* Poèmas en occitan de Moquin Tandon en çò de J.F. Brun
* ''Carya Magalonensis'' a google books
* ''Éléments de zoologie médicale, contenant la description des animaux utiles à la médecine et des espèces nuisibles à l'homme'' a gallica.fr (1862, 2a ed.)
* ''Éléments de botanique médicale, contenant la description des végétaux utiles à la médecine et des espèces nuisibles à l'homme'' a gallica.fr (1861)
* ''Le monde de la mer'' jol pseudonim d'Alfred Frédol a gallica.fr (1865)
Carya Magalonensis

***Carya Magalonensis*** (valent a dire lo "Noguièr de Magalona") es lo nom d'un libre escrich jos forma de manuscrich medieval del sègle XIV per l'erudit montpelhierenc Alfred Moquin Tandon en 1836.

## Istòria
Lo *Carya Magalonensis* foguèt publicat a Tolosa en 1836 en 50 exemplars per Alfred Moquin Tandon. Aqueste lo dedicava a son melhor amic lo botanista Auguste de Saint-Hilaire. Moquin Tandon descriu lo manuscrich pro menimosament del biais seguent (revirat del francés): "es un Manuscrich, format in-8°, en lenga Romana, que tracha de divèrses eveniments arribats a Magalona o a Montpelhièr, durant las vint-e-sèt primièras annadas del sègle XIV. Aqueste manuscrich es estat descobèrt, en 1831, a Ginhac, pichona vila del departament d'Erau, en çò de Sénher Loís Montèls, Perceptor de la Comuna.
Sul vèrso de la cobèrta del Carya, se legís la nòta seguenta de la man de Joan Jacme de Plantada, Conselhièr a la Cort dels comptes, ajudas e finanças de Montpelhièr:", çò que sembla de conferir cèrta autenticitat a l'òbra. Son autor seriá estat Fredòl, un avesque de Magalona.

Per far son òbra de falsificacion Moquin Tandon s'inspirèt grandament del Pichòt Talamus de Montpelhièr. Ja que l'erudit montpelhierenc aviá ja publicat divèrses manuscriches inedits, lo quite Francés Rainoard, un dels expèrts mai brilhants d'aquel temps, creguèt que l'òbra èra autentica e dins una letra felicitèt Moquet Tandon per aquesta descobèrta.
L'autor esperèt uèch ans (1844) abans de dire la veritat quand se faguèt la segonda edicion del libre.

## Ligams extèrnes
* Lo ''Carya Magalonensis'' a Google books
Pressinhac

**Pressinhac** (*Pressigna* en grafia mistralenca; *Pressignac* en francés) es una comuna situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.

Segon Xavier Lansade, lo parlar de la comuna es lo lemosin.
## Geografia

### Comunas limitròfas
Las comunas autorn :
* en Charanta : Chassanom (), Sent Quentin (), Chabanès (), Vernuelh (), Lesinhac (), Massinhac ().
* en Nauta Vinhana : Vidais (), Rechoard (), Vairas ().

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
*  - *; au [[segle XVIII]] ([[mapa de Cassini|Cassini]]).
==Istòria==

==Administracion==
===Lista daus maires===
























===Intercomunalitat===
(*De mesa a jorn!*) Coma 25 autras comunas, Pressinhac fai partida de la [[Communautat de comunas de Nauta Charanta]].

==Demografia==


== Particularitats dau parlar comunau ==
Los de Pressinhac, parlan l'occitan en *è*.

Articles definits : lu [lə], la [lɔ] ; los [lu:], las [lɛ:].

Caracteristicas : 
* -as, -as- = è [ɛ] (las vachas = lè vachè) ; 
* Lo "a" tonic fai "è" (jornada = *jornèda*, sernada = *sarnèda*, 'chaba la ! (acaba la !) = *chèba la !*)
* -er- fai "-ar-" ("per me = *par me*, lo ser = *lu sar*, perdre = pardre)
* -és/-ès (terminason de nom pròpri) = "-ai" ([[Chabanès]] = Chabanai)
* -es-/-ei- = "e" long [e:], en Naut-Lemosin ilhs fan normalament (ej)
* -eu = eui [œj], coma dins lo francés *œil'' (chasteu = chèteui)

## Luecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna
La mair Riton

## Veire tanben
### Liams connexes
* Comunas de Charanta
### Liams externes

## Nòtas e referéncias
Lo Gost del saké

**Lo Gost del saké** (en japonés ***[[Samma no Aji]]***, çò es *Lo Gost del samma*, peis salat... ) es lo darrièr filme d'en Yasujirō Ozu que defuntarà un chic mens d'una annada puèi, vencit per un càncer, lo quite jorn del siu anniversari, lo 12 de decembre de 1963...

Coma dins la màger part dels sius filmes, ne refofa aquesta òbra d'una *umanitat* viscuda e partejada que çai çò mai important es la fòrça de l'amistat.  
## Sinòpsi

## Analisi
### estil e mesa en scèna
### actors
## Citacions

## Distribucion

* Chishū Ryū  ... *Shuhei Hirayam*
* Shima Iwashita  ... *Michiko Hirayama, siá cabdeta de 24 ans*
* Shinichiro Mikami  ... *Kazuo Hirayama, lo cabdet*
* Keiji Sada  ... *Koichi Hirayama, l'ainat*
* Mariko Okada  ... *Akiko Hirayama, siá molhèr*
* Teruo Yoshida  ... *Yutaka Miura, un collèga d'en Koichi*
* Noriko Maki  ... *Fusako Taguchi*
* Nobuo Nakamura ... *Shuzo Kawai, un amic d'al temps de l'universitat*
* Kuniko Miyake  ...  *Nobuko Kawai, siá molhèr*
* Ryuji Kita  ... *Shin Horie, l'autre amic d'a passat temps*
* Michiyo Kan ... *la siá segonda molhèr*
* Eijiro Tono ... *lo lor professor Sakuma, "*Cogordon*"*
* Haruko Sugimura ... *Tomoko, siá molhèr*
* Kyoko Kishida   ...  *la patrona del *Kaoru*...*
* Toyoko Takahashi ... *una serviciala al *Wakamatsu**'
* [[Shinobu Asaji]] ... ''Youko Sasaki, la secretària d'en Shuhei''

== Resson critic ==
== Prèmis e guerdons ==
* 

* **1962 Mainichi Film Concours Award** ... ''[[melhora fotografia]]'' per en [[Yuharu Atsuta]]
* **1962 Mainichi Film Concours Award** ... ''[[melhor segond ròtle femenin]]'' per na [[Kyoko Kishida]]
* **1962 Mainichi Film Concours Award*' ... *melhor segond ròtle masculin* per n'[[Eijiro Tono]]

== Bibliografia ==


* [[Yasujiro Ozu]] & [[Kogo Noda]]... *Samma no Aji - Le Goût du saké - 1962* ... [[script d'origina]] traduch del japonés per [[Michel & Estrellita Wasserman]], [[Publications Orientalistes de France]], [[París]], [[decembre de 1986]]

** veire tanben bibliografia mai complèta e exaustiva dins l'article [[Ozu Yasujirō]]

== Vejatz tanben ==
* 
* [[Yasujirō Ozu]]

== Ligams extèrnes ==
* 
*   [http://french.imdb.com/title/tt0056444/combined    *Lo Gost del saké'' sus IMDb]

## Nòtas & referéncias
Loís Pastre

200px|thumb|Fotografia de Loís Pastre a la debuta del sègle XX
**Loís Pastre** (en catalan *Lluís Pastre*; Clarmont d'Erau, Lengadòc, 27 d'octobre de 1863 – Perpinhan, 15 de febrièr de 1927) foguèt un gramatician e escrivan occitan de la Catalonha del Nòrd .

## Biografia
Loís Pastre nasquèt a Clarmont d'Erau en 1863. Arribèt a la Catalonha del Nòrd quand aviá 25 ans e i trabalhèt coma repetidor dins lo Collègi de Perpinhan. Puèi venguèt regent dins lo primari e passèt per mantuna localitat de Rosselhon abans de residir d'un biais definitiu dins la capitala del país a partir de 1900.
Pastre foguèt una de las figuras mai representativas del catalanisme rosselhonés de la debuta del sègle XX. Foguèt un dels fondadors en 1906 de la Societat d'Estudis Catalans, que n'ocupèt la carga de secretari e venguèt un dels membres mai actius dins la difusion de la lenga e dins la demanda de son ensenhament. Publiquèt maites articles de pedagogia dins la *[[Revue Catalane]]*. 

Pasmens doblidèt pas sas originas occitanas que publiquèt un libre sul parlar de Clarmont d'Erau qu'es plan ric d'elements culturals divèrses enlà de l'aspècte lingüistic.

## Òbras
* *Critique des traductions catalanes du songe d'Athalie* (1905)
* *Le catalan à l'école* (1907)
* *Le français enseigné par les exercices de traduction de textes catalans* (1911) 
* *Eléments de grammaire catalane* (1925)
* Le sous-dialecte bas-languedocien de Clermont l'Hérault, ed. J. Comet, Perpinhan, 1913
* *Enseignement de la langue catalane par la méthode de doubles textes* (1920)

## Referéncias

## Ligams extèrns
* [''Lluís Pastre 1863-1927, un mestre d'escola 'gavatx', laic i catalanista al Rosselló'', [Lluc Bonet], in Llengua i Literatura 22, 2011-2012]
* **BONET Lluc (2012). « Lluís Pastre (1863-1927): Traces d’un mestre rossellonès a la premsa barcelonina », p. 10-24. ''Els Marges'' (Barcelona), n°98, tardor 2012**
***BONET Lluc (2016). « Lluís Pastre (1863-1927) i el conflicte lingüístic arran de la Gran Guerra », p. 207-243. ''In Actes du colloque ‘’1914. La guerre des écrivains roussillonnais – La guerra dels escriptors rossellonesos’’,'' Ille-sur-Tet, 3-4 octobre 2014, Université de Perpignan et Amics de la Casa Samsó, Perpignan, Cahiers de l’Université de Perpignan, n°43, 2016.**
***BONET Luc (2014). « Savinien, Lacoste, Sarrieu, Pastre et les autres : pédagogie et idéologie pour l’occitan et le catalan à l’école (1870 – 1914) », p. 111-133. ''In''  ''Actes du'' ''V<sup>e</sup> colloque international : Transmissions linguistiques et culturelles : Pratiques plurilingues'', Mende, 21-22 octobre 2013, Associacion per lo Desvolupament de l’Occitan, 254 p.**
Illa (Rosselhon)

**Illa** (*Illa* en catalan, *Ille-sur-Têt* en francés) es una vila dels Païses Catalans de la Catalonha Nòrd e de la comarca de Rosselhon. Es situada dens lo departament dels Pirenèus Orientals, dins la region d'.
## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Vejatz tanben

## Ligams extèrnes

## Referéncias
Musèu d'Art de São Paulo

right|thumb|300px|Musèu d'Art de São Paulo
Lo **Musèu d'Art de São Paulo** qu'ei lo musèu màger de São Paulo. Que ho inaugurat en 1968. Dotat d'ua superficia de . En 2009 qu'arrecebó  vesitaires.

## Ligams extèrnes

* www.masp.art.br
Lo Viatge dels comedians

**Lo Viatge dels Comedians** (***O θίασοσ***, trascrich literalament *O Tiasos*) es lo tresen filme d'en Theo Angelopoulos e lo siu primièr indiscutible cap d'òbra, que çò no'n va narrant de la viatjada d'una còla, una *tropa*  de comedians *ambulants* e *populars* en per totas las estradas de Grècia, tant las de l'espaci coma las del temps (istòria e sasons...), demercé un biais de filmar tras qu'original e una utilizacion del plan sequéncia (sonque 80 per un filme de gaireben 4 oradas...) pas jamai vista de per abans.
## Sinòpsi

## Analisi
 
### mesa en scèna e estil
### actors
### citacions

## Ficha tecnica
## Distribucion

* Eva Kotamanidou *Electra*
* Aliki Georgouli *Clitemnestra*
* Vangelis Kazan *Egist*
* Stratos Pahis  *Agamemnon*
* Maria Vassiliou *Crisotemis*
* Petros Zarkadis *Orestes*
* Kiriakos Katrivanos *Pilades*
* Giannis Fyrios *lo musician*
* Nina Papazaphiropoulou *la vielhòta*
* Alekos Boubis *lo vielhòt*
* Grigoris Evangelatos *lo poèta, l'aèd... *
* Kosta Stiliaris *lo comandant*

## Resson critic
### en Grècia
### citacions
### internacional
### citacions
* *[[One of the best films in the history of world cinema]]*... *[[FIPRESCI]]* 

## Prèmis e guerdons
* 
* **1975**: *[[Melhor filme]]* al  **[[Festenal de Tessalonica]]**
* **1975**: *[[Melhor realizator]]*  idem
* **1975**: *[[Melhor scenari]]* id
* **1975**: *[[Prèmi de la critica cinematografica grèca]]* id
* **1975**: *[[Prèmi FIPRESCI]]* al **[[Festenal de Canas]]** 
* **1975**: *[[Prèmi especial]]* al **[[Festenal de Taormina]]**   
* **1975**: *[[Prèmi Interfilme]]* del **[[Forum del nòu cinèma / Berlinale]]**
* **1975**: *[[Prèmi Âge d'or]] al *'Festenal de Brussèlas**
* **1975**: ''[[Grand Prèmi de las Arts]]'' a [[Japon]] 
* **1975**: ''[[Melhor filme de l'an]]'' idem
* **1975**: ''[[Top Ten History of Cinema - FIPRESCI]]''
* **1975**: ''[[Prèmi del melhor filme de l'an / Sutherland Trophy]]'' del [[British Film Institute]]
* **1980**: **Kinema Junpo Award** del ''[[Melhor realizator de filme en lenga estrangièra]]''
* **1980**: ''[[Melhor filme del mond per la decada 1970-1980]]'' del **Sindicat nacional de critics cinematografics italians**

== Bibliografia ==
* ... ''[[O Tiasos / Le Voyage des comédiens]]'', [[descopatge integral]] dins la revista mesadièra [[L'Avant-Scène du cinéma]], [[num.164]], [[decembre de 1975]] (en francés)

== Documents audiovisuals ==
== Vejatz tanben ==
* 
* [[Theo Angelopoulos]]

== Ligams extèrnes ==
* 

* [http://french.imdb.com/title/tt0073800/combined  Lo Viatge dels comedians sus IMDb]

== Ligamsvideografics ==

* 

* [http://www.youtube.com]

** sus **YouTube*'... version integrala (trocejada en 15 parts...) sostitolada en anglés... en dintrar coma clau *The Travelling Players* & mai de *4950'' documents en total...

## Nòtas e referéncias
Estanhcarbon

**Estanhcarbon** (*Estancarbon* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Que's tròba a 4 km a l'èst de Sent Gaudenç.

## Geografia

### Comunas limitrofas
Estanhcarbon es bordada per shèis autas comunas.

### Idrografia
La comuna qu'es bordada ath sud per Garona.

## Toponimia
*Estanhcarbon* que ven d*'estanh* e d'un nom de proprietari, *Carbon* . 

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Estanhcarbon qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Nòsta Dauna. Tanlèu 1790, Estanhcarbon qu'èra deth canton de Sent Gaudenç .

## Administracion

* Ara refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna que demorè en eth canton de Sent Gaudenç.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Estancarbon_Landorthe.jpg|Eth limit d'eras duas comunas qu'ei era anciana RN 117.
Estancarbon_13.jpg|Airau de jòcs.
Estancarbon_12.jpg|Monument aths mòrts.
Estancarbon_08.jpg|Era glèisa Nòsta Dauna.
Estancarbon_07.jpg|Nòsta Dauna de Lorda.
Estancarbon_06.jpg|Castèth Mariande (sègles XIIIau e XVau).
Estancarbon_04.jpg|Era Arròca (nom supausat), dens era comuna.
Estancarbon_02.jpg|Crotz e buste deth Sacrat Còr, ara entrada d'Era Arròca.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Santa Sara

thumb|220px|Imatge de Santa Sara ai Santas
**Sara la Negra** (Egipte?, sègle I - Provença, segonda mitat del sègle I, en lenga romaní **Sara e Kali**),  es un personatge legendari que, segon la tradicion gitana, acompanhèt Maria Magdalena dins son viatge legendari en Provença. Es venerada coma una santa pels gitans, dins un culte tradicional tolerat per la Glèisa catolica. Sa figura, probablament, se fondamenta sus de mites d'origina indó e sus la figura de la diva Kali.

## Legenda
Long de l'Edat mejana, se desvolopèt dins las tèrras occitanas una tradicion a prepaus d'un viatge supausat de Maria Magdalena, Marta e de Làzer de Betània, que se serián establits dins lo país d'Ais de Provença. 

Segon aquesta tradicion, Sara èra la serviciala egipciana negra, de Maria Salomé e Maria Jacobé, qu'acompanhavan los fraires de Betània. Aprèp la mòrt de Jèsus, se sentiguèron menaçats e totes tres fraires fugiguèron de Palestina, las doas Marias, Sara, l'intendent Maximí, la serviciala Marcèlla, Celidòni, Josèp d'Arimatèa que portava lo Sant Greal, Trofime d'Arle e d'autres discipols de Jèsus. S'embarquèt dins una nau miraclosa que, malgrat qu'aguèsse ni timon ni velas, travèrsèt la Mediterranèa e arribèt al lòc sonat **Oppidum-Râ**, o Nòstra Dòna de Ratis (*Ratis* vòl dire barca), que venguèt Nòstra Dòna de la Mar e, dempuèi 1838, las Santas Marias de la Mar, al costat d'Arle, on s'arrestèt. 

Èra en 48 e del temps que Làzer anèt presicar a Marselha, Marta e Marcèlla anèron a Tarascon, Trofime a Arle e Maria s'i faguèt ermita, e se retirèt dins una bauma de las montanhas de la Santa Bauma e Maximin se n'anèt a Ais de Provença.

La figura de Sara foguèt integrada puèi dins la legenda medievala, e n'avèm ja d'atestacions dins d'escriches de 1521. Sara demandava l'aumoina per sas mestressas, e doncas se pensèt qu'èra gitana. E doncas lo pòble gitan la prenguèt coma sa santa patrona.

## Lo pelegrinatge
thumb|200px|Cripta ont es servada l'estatua de Santa Sara
La celebracion de Santa Sara amassa durant un desenat de jorns un grand nombre de gitans venguts de mantun endrech a las Santas Marias. Las ceremonias se fan entre lo 24 e 26 de mai. Lo 24 se fa la davalada de las caissas e puèi l'estatua de Sara es portada pels gitans fins a la mar per tal de simbolizar l'espèra e l'aculhida pels santencs de la patrona dels gitans. En seguida la procession tòrna a la glèisa acompanhada de crits, de musica de tota mena e del bruch de las campanas de la glèisa.

## Referéncias
Ansinhan

**Ansinhan** (*Ansignan* en francés) es una comuna d'Occitània, en Lengadòc, situada dins lo parçan de Fenolhedés o la Fenolheda, lo departament dels Pirenèus Orientals e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon

L'escaisnom es *mameluts*, que bomban lo pièit de pretension.

## Geografia

## Istòria
vinheta|esquerra|Vista de l'aqüeducte
La preséncia del pont-aqüeducte, dont las fondacions poirián datar del sègle III apC (220-270), permet de supausar una preséncia romana. Mantuna moneda anciana es estada retrobada, datant sustot de la Narbona pre-romana, aital coma un denièr de 46 abC.

La glèisa pre-romanica, situada al lòcdich « lo Molin » (près del confluent de l'Aglin e de la Desix), marca l'ancian emplaçament del vilatge. Sa construccion data dels alentorns del sègle IX o del sègle X. Es dedicada a Sant Nasari e Sant-Celse. Los abitants se son desplaçats sus la sèrra, a qualques centenas de mètres, per evitar sembla los aigats repetits del riu pròche. Una pòrta fortificada romanica, marca d'una anciana fortificacion, situa la naissença del vilatge novèl a l'entorn del sègle XIII.

Del sègle XIV fins a la Revolucion, la familha del Vivièr possedís la màger part del territòri. Après Antoine del Vivièr, Pierre del Vivièr es senhor d'Ansinhan en 1503. Puèi en 1750, es al torn del sénher de Ròcafòrt del Vivièr, degan del capítol de Sant Pau de Fenolhet.

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Arboçòls

**Arboçòls** (**Arboçols** en catalan, *Arboussols* en francés) es una comuna catalana de la comarca de Conflent, situada dins lo departament dels Pirenèus Orientals e la region d'. Los abitants son escaissats los *pentinabruixes* (penchenabruèissas).

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Vejatz tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Silenci e Crit

** Silenci e Crit** (***Csend és kiáltá***)  es lo cinquen filme long d'en Miklós Jancsó, realizat en 1968.
Se ne pòt tot parièr considerar coma lo *darrièr* d'una vertadièra trilogia subre la violéncia dins l'istòria aprèp *'Los Desesperançats* (violéncia de l'opression) e *Roges e Blancs* (violéncia de la guèrra).

Aicí se ne tracha d'una violéncia fòrça mai *intima* e *desparaulabla*. 

Es tanben aiceste filme una mena d' *abotiment* del biais de filmar d'en Jancsó ( e son escritura del plan sequéncia amai las siás arquitecturas geometricas...)  que luòga de demorar un estèta ancorat dins un sol estil ne cambiarà del tot al tot o quasi, dequ'unas annadas mai tard, dins Salme roge, lo siu vertadièr cimèl artistic, lo siu vertadièr acrist estetic.   
## Sinòpsi
A la fin de la Republica Ongresa dels Conselhs de 1919 bailejada per en Béla Kun, lo jove partisan de la revolucion e ex soldat de l'armada roja ongresa n' István Cserzi se va recaptar dins la bòria d'en Károly que lai viu amb las siás doas filhas Teréz e Anna, que son las que de verai son las mèstras de l'ostal. 

Lo cap de la polícia locala Kemery ( mas amic siu d'enfantesa) lo va secutar sens relambi per que n'avoèsse el las siás relacions dirèctas amb los revolucionaris.

Se ne va anar teissent alavetz una relacion ambigüa entre eles dos que lo realizator se refusa pr'aquò d'aclarar mai las causas o las rasons d'aicesta quita relacion.

Las doas femnas çaquelà ne son a s'empoisonar a beles paucs lo lor paire e la siá molhèr que, quand se ne serà mainat l'István, ne deurà el causir: o ben las denonciar e riscar de segur d'èsser tuat per las chormas de Miklós Horthy o ben se calar e daissar aital a se far un òrre crime familial.

## Ficha tecnica
** *Franc las entresenhas ja notadas en exèrg de l'article...*

* *Decorator de platèl* : Jószef Sáritz

* *Maquilhatge* : Anni Pásztory

*** *Assistents del realizator* :  Ferenc Grunwalsky Zsolt Kézdi-Kovács

**  *Tecnician del son*: Zoltán Toldy

***Assisténcia a la camèra* : Tamás Nemescsói  Elemér Ragálvy

** *Cap tecnician de l'esclairatge*: Márton Widuchowski

## Distribucion
* Mari Töröczik ... *Teréz*
* Jószef Madaras ... *Károly*
* Zoltán Latinovits ... *Kémery*
* Andrea Drahota ... *Anna*
* András Kozák ... *István*
* István Bujtor ... *Kovács II.*
* Ida Siménfalvy ... *la maire de Teréz*
* János Koltai ... *lo pacan*
* Sándor Siménfalvy ... *lo pacan vièlh*
* Kornélia Sallay ¨... *tatà Veronica*
* János Görbe ... *lo pastor*
* László Szabó ... *lo detectiu*
* Philippe Haudiquet ... *lo fotograf*

## Resson critic
### en Ongria
### internacional
## Bibliografia
* 
** veire bibliografia complèta e gaireben exaustiva dins l'article Miklós Jancsó

## Vejatz tanben
* 

* Miklós Jancsó

## Ligams extèrnes
* 
*  [ [Silenci e Crit] sus IMDb...]

## Nòtas & referéncias


}
Arrondiment de Sent Gaudenç

L**'arrondiment de Sent Gaudenç** qu'es ua division administrativa francesa, situada dens lo departament de Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Composicion d'aquí a 2015
Lista deus cantons de l’arrondiment de Sent Gaudenç:

*canton d'Aspèth;
*canton d'Aurinhac;
*canton de Banhèras de Luishon;
*canton de Barbasan;
*canton de Bolonha de Gessa;
*canton de L'Isla de Haut;
*canton de Montrejau (Comenge);
*canton de Sent Biat;
*canton de Sent Gaudenç;
*canton de Sent Martòri;
*canton de Salias de Salat.

## Véser tanben
*Cantons de Nauta Garona | Comunas de Nauta Garona
Arrondiment de Murèth

L’**arrondiment de Murèth** es una division administrativa e una anciana division electorala francesa, situada dins lo departament de Nauta Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus.
## Istòria
*L’arrondiment de Murèth es creat en 1800, e suprimit en 1803. Es restaurat en 1806.
*En 1810, cedís las comunas de Calmont e Gibèl a l’arrondiment de Vilafranca.
*En 1829, cedís Murelet al departament de Gerç.
*En 1926, es suprimit, totas las comunas passan a l’arrondiment de Tolosa.
*Es restaurat en 1942.
*En 1997, cedís la comuna de Vilanava Tolosana a l’arrondiment de Tolosa.
## Composicion entà 2015
Lista dels cantons de l’arrondiment de Murèth:
*canton d'Autariba ;
*canton de Carbona;
*canton de Casèras;
*canton de Senta Gabèla
*canton deu Hosseret;
*canton de Montesquiu de Volvèstre;
*canton de Murèth;
*canton de Riumas;
*canton de Rius ;
*canton de Sent Lis;
*canton de Portèth.

## Vejatz tanben
*Cantons de Nauta Garona | Comunas de Nauta Garona
Guilhèm Molinièr

thumb|200px|Dessenh de la tomba d'en Guilhèm Molinièr al Musèu de Tolosa
**Guilhèm Molinièr** foguèt un jurista e poeta occitan del sègle XIV, qu'es conegut pel fach qu'escriguèt las *[[Leis d'Amor|Leys d'Amors]]. 

== Biografia ==
Guilhèm Molinièr trabalhava dins la vila de [[Tolosa]], ont lo Consistori de la [[Sobregaia Companhiá dels Sèt Trobadors de Tolosa]] li demandèt de redigir, entre [[1328]] e [[1337]] un manual de gramatica, versificacion e retorica que se sonèt las *Leys d'Amors*. Aquel tèxt deviá servir de nòrma pels jutges que avián per ròtle d'autrejar los prèmis literaris dels [[Jòcs Florals de Tolosa|Jòcs Florals]]. 
L'òbra reculhís d'aspèctes formals, definís los genres e sosgenres de la poesia trobadoresca e venguèt lo manual obligatori dels que volián venir poètas. Sembla que redigiguèt pas l'òbra solet mas que foguèt ajudat per d'autres conselhièrs coma [[Bartolomieu Marc]]. Las *Leys'' de Guilhèm Molinièr coneguèron una granda popularitat e las nòrmas exerciguèron tanben cèrta influéncia dins l'escritura dels poètas catalans, galècs o italians, que lor serviguèt de referent.
Los Cavals de fuòc

**Los Cavals de fuòc** (o del siu títol original ucraïnés: *Tiнi забутих предкiв* çò es *Ombras dels aujòls oblidats*...) es lo primièr filme de long metratge d'en Sergei Parajanov.

Realizat en 1964 se ne fondamenta d'en primièr subre las valors de la cultura **[[hotsola]]** dels Carpats d'Ucraïna segon un relat d'en Mikhailo Kotsiubinski, escrivan ucraïnés.

La siá originalitat del tot al tot contrària amb las nòrmas del cinèma sovietic (mas tanben amb las de 95% del cinèma mondial...) coneguèt un vertadièr succès *de massa* en Union Sovietica (mai de 8 milions d'espectators...), critic e quitament public tot parièr en "*Occident*" dins las salas d'art e ensag o las universitats e autres *ostals culturals*, originalitat deguda mai que tot al sieu emplèc de la camèra ( rèiredramatic e cambiadís que non sai segon lo debanar dramatic de l'accion e del relat...), las colors ( o lo *blanc e negre* per marcar lo dòl de l'Ivan...) o la musica amai l'ensemble de la cultura del pòble hotsol...
e ca etc.

Que capita aital de ne far d'una mena de pinturas filmadas animadas o gaireben fixas (coma *enluminaduras* o *miniaturas*...), sens cap perspectiva (la scèna del maridatge per exemple...), pas jamai o quasi enlòc vista de per abans...

Mas e tot parièr ça que la un cinèma d'intens movement, descabestrat d'a vegadas, sempre en seguir lo bategar, lo baticòr del siu filme, de l'istòria que nos vòl contar.

## Sinòpsi
 

## Analisi

## Ficha tecnica

## Distribucion
* Ivan Mikolaichuk ... *Ivan*
* Larissa Kadochnikova ... *Marichka*
* Tatyana Bestaieva ... *Palagna*
* Spartak Bagashvili ... *Iorko*
* Nikolai Grinko ... *Batag*
* Leonid Iengibarov  ... *Miko*
* Nina Alisova ... *la maire d'Ivan*
* Alexandr Gal ... *lo paire d'Ivan*
* I. Dziura  ... *Ivan, pichon*
* V. Glyanko  ... *Marichka, pichona*

## Resson critic
### en Union Sovietica
... Lo filme foguèt vist per mai de 8 milions 500 000 espectators en Union Sovietica... 
### internacional
#### citacions
... ***Lo melhor quadre del mond, fins ara***... (n' Emir Kusturica)

## Citacions

## Prèmis e guerdons
* 
* **1965** : *[[Grand Prèmi]]* del Festenal Internacional del Filme de Mar del Plata
* **1966** : *[[Medalha d'aur]]* del Festenal de Cinèma de Tessalonica

## Bibliografia
## Vejatz tanben
* 
** Sergei Parajanov
## Ligams extèrnes
* 

*   [ ''[Los Cavals de fuòc]'' sus IMDb]

## Nòtas & referéncias

## Ligams extèrnes
Palai

**Palai** (deu latin *Pelagius*) qu'ei un nom pròpri qui pòt designar:

## [[Poesia]]
* Simin Palai, escrivan e lexicograf bearnés

## Sants [[Cristianisme|crestians]]
* Palai de Constança
* Palai de Còrdoa

## [[Papa]]s
* Palai I, de 555 à 560, successor de Vigili
* Palai II, de 579 à 590, successor de Beneset I

## Autes religiós
* Palai (sègle IV), monge breton considerat com erètge per la Glèisa

## [[Toponimia]]
* Sent Palai, comuna de la Baisha Navarra
Palai de Còrdoa

[left|250px|thumb|Gravadura [Flandra|flamenca deus sègles XVI-XVII qui arrepresenta lo martiri de Palai]]
[right|250px|thumb|Capèra [romanica de Sant Palai a Bakio en Biscaia au Bascoat]]
[left|250px|thumb|[Monastèri de Sant Palai a Oviedo en Astúrias]]
**Sant Palai** qu'esté un dròlle crestian martirizat a Còrdoa durant lo califat d'Abd ar-Rahman III.

Que vadó de cap a 912 a Albeos, en Galícia, qui hasèva alavetz partida deu Reiaume de Leon. Hèit presoèr durant la campanha deus musulmans d'Al Andalús en Galícia, en 920 que'u mièn, arron de la Batalha de Valdejunquera (Navarra), dinc a Còrdoa dab un sarròt d'autes presoèrs crestians, lo son oncle Ermògi l'avesque de Tui enter autes. Aqueste qu'esté liurat entà que podèsse tornar e recuélher un rescat. Lo rescat non arribè pas e Palai, entertant, que serví com page dens la cort califau. Las versions agiograficas suu son martiri en 926 que son contradictòrias.

Qu'ei hestejat lo 26 de junh.
Mario Chini

**Mario Chini** (Borgo San Lorenzo, 21 de julhet de 1876 – Roma, 10 de febrièr de 1959) foguèt un poèta, folclorista e critica d'art italian, conegut mai que mai per sas reviradas e sos estudis de las òbras de Frederic Mistral.

## Biografia
Mario Chini nasquèt en 1876 dins una familha d'artistas, son paire Leto èra pintor scenograf e sa maire Maria Pananti èra de la familha de l'autor del *Poeta di teatro*. Estudièt a Floréncia amb de professors tant prestigioses coma Pio Rajna e Guido Mazzoni. Foguèt lo promotor de la literatura occitana d'aquel periòde amb divèrses estudis e subretot de traduccions. En 1905 publiquèt *Mirella*, la revirada en italian de *[[Mirèlha]] de Mistral, en 1914 *La regina Giovanna*, traduccion de la *Reina Joana*, en 1915 *Racconti provenzali in versi e in prova* de [[Josèp Romanilha]] e finalament *Il poema del Rodano* de Mistral en 1930. 
Contribuiguèt tanben a la divulgacion de las poesias japonesa e chinesa. Empleguèt lo [[pseudonim]] de Mino Chiari dins son elaboracion de l'òbra *Antichi favolelli francesi* en 1932.

== Collegamenti esterni ==
* *Poesía italiana: Mario Chini: Attimi (haikai / haiku)
''
Loís Noirit

thumb|200px|Retrach de Loís Noirit en 1806

**Loís Noirit** (en francés *Louis Nourrit*; Montpelhièr, 4 d'agost de 1780 – París, 23 de setembre de 1832) foguèt un tenòr occitan.

## Biografia
Loís Noirit nasquèt a Montpelhièr en 1780 dins una familha de negociants. Se destinava tanben a viure del comèrci e gardèt la passion de las pèiras preciosas tota sa vida. Participava coma enfant de còr a la Collegiada de Montpelhièr ont aprenguèt la musica. Remarcat per un representant del Conservatòri de París en cerca de talents, foguèt mandat al Conservatòri de París en 1802 ont recebèt los corses del famós cantaire francés Pierre-Jean Garat. 
thumb|200px|left|Dessenh representant Loís Noirit dins lo ròtle d'Orfèu
Debutèt en 1805 dins lo ròtle de Renaud dins *Armide*, e venguèt puèi primièr tenòr en 1812. Se retirèt en 1826. 
Aguèt alara de ròtles principals coma los d'Orfèu, d'Aladin (de Nicolò), de Harem (dins *La Caravane du Caire* de Grétry) e de Colin (dins *[[Le Devin du village]]*). 
Parallèlament a sa carrièra musicala, menava un comèrci de diamants que li portèt fòrça beneficis.

Loís Noirit èra lo paire dels tenòrs Adolf Noirit e August Noirit.
Loís Deucòs de Hauron

thumb|200px|Fotografia de Loís Deucòs en 1910
**Loís Deucòs de Hauron** (en francés *Louis Ducos du Hauron*; Langon, 8 de decembre de 1837 - Agen, 31 d'agost de 1920) foguèt un sabent e artista occitan, un dels inventors de la fotografia en color en 1869 amb lo lengadocian Carles Cròs.

## Biografia
Loís Deucòs nasquèt en 1837 dins una familha de notables gascons. Estudièt la musica e las arts e venguèt un pianista virtuós quand aviá pas que 15 ans. S'interessèt a divèrses aspèctes de la sciéncia e publiquèt un memòri sus las sensacions luminosas en 1857. Cinc ans mai tard, en 1863, editava un tractat que portava la "solucion fisica del problèma de las colors per la fotografia". 

Loís Deucòs depausèt mantun brevet sur la reproduccion dels sons e dels images. Pasmens es conegut mai que mai per son invencion de la tricromia (procediment de fotografia e d'impression policròm), per la fotografia en color. Inventèt los anaglifs, que patentèt lo 15 de setembre de 1891, d'imatges que restituisson l'impression de relèu quand s'agachan amb de lunetas verd-rojas.
Los fraires Lumière desvolopèron mai los procediments de Deucòs per crear la fotografia modèrna.

## Una de las primièras fotografias en color
Melissa Gilbert

**Melissa Ellen Gilbert** (nascuda lo 8 de mai de 1964 a Los Angeles Califòrnia) es una actritz, escrivana, realizatritz e productritz estatsuniana.

Coneguda mai que tot pel sieu ròtle rèirefamós de Laura Ingals Wilder dins la seria de television Little House in the Prairie / L'Ostalon dins la prada d'en Michael Landon, 1974-1983.

Contunhèt ça que la sa carrièra ( quitament pendent la seria d'en Landon ) amb de filmes e telefimes d'a vegadas tras qu'interessants que lo primièr es la siá interpretacion de n' Anne Frank dins Lo Jornal d'Anne Frank en 1980 realizada per Boris Sagal ont son jòc es remirable, un dels ròtles màgers que pas jamai interpretèt, e la melhora que pas jamai de la pichòta martira olandesa.

Malgrat lo sieu problèma amb alcoòl e dròga que la quita ela confessèt, la siá filmografia nos mòstra qualqu'un d'engatjat dins la vida de la societat, una vertadièra *lady* progressista dins l' *inferno* nòrd-american.
 
Foguèt tanben elegida presidenta ( amb dos mandats successius) de la *[[Screen Actor's Guild]]* de 2001 a 2005.
## Vida
## Carrièra
## L'Ostalon dins la prada
## Autres ròtles
## Filmografia
* 1974-1983... *[[The Little House in the Prairie / L'Ostalon dins la prada]] Laura Elizabeth Ingalls Wilder
* [[1980 a la television|1980]]... *The Diary of Anne Frank / Lo Jornal d'Anne Frank  Anne Frank
e ca

etc

## Bibliografia
* 
* **Melissa Gilbert**: *Prairie Tale: A Memoir* ( autobiografia...  en anglés)

## Vejatz tanben

## Ligams extèrnes
* 
*    
*   Sit ''oficial''

## Nòtas & referéncias
Josèp Rosalindo Rancher

**Josèp Rosalindo Rancher** (Niça, 20 de julhet de 1785 – 11 de julhet de 1843) foguèt un escrivan occitan dau país de Niça, dai mai prestigiós dau sègle XIX.

## Biografia
Josèp Rancher nasquèt dins una familha de notables, son paire èra surgian. A 16 ans èra borsièr au Licèu de Marselha. Demorèt tres ans dins la capitala foceana ont obtenguèt de resultats de granda qualitat. Après los estudis se n'anèt en Itàlia e foguèt foncionari e puèi agent comercial dins una companhiá britanica. Tornèt a Niça en 1814 en çò de sa maire amb sei doas sòrres quand l'Empèri se destrantalhèt.
Rancher trabalhèt coma foncionari de l'administracion francesa sota l'Empèri francés, pasmens quan Niça tornèt passar au reiaume de Piemont se metèt au servici de l'Ostau de Savòia. Es estat un dai renovaires dau teatre burlesc occitan, amb una truculéncia qu'escandalizèt sos contemporanèus. Es considerat coma un dai precursors dau Felibritge.

## Òbras
* *Nemaïda o siá lo trionf dai Sacrestan* (1823)
* *Lo fablier niçard* (1823)

## Ligams extèrnes
* ''Lo fablièr niçard'' a Cièl d'òc (grafia d'epòca)
Municipalitat

Una **municipalitat**  es l’administration territoriala d'una entitat de tipe comunal que repausa sus l'element primari de participacion ciutadana dins los afars publics, valent a dire, lo conselh municipal.. Lo tèrme pòt tanben designar lo territòri que i s’exercís aquela administracion.

L'organizacion, las competéncias e la talha de las entitas municipalas vàrian d'un país a l'autre:

* en França e Soïssa, designa l'organ executiu d'una comuna.

* lo mot designa tanben las comunas en Alemanha, Belgica e Àustria (*Gemeind*), als Païses Basses (*gemeent*), en Suècia (*kommuner*), etc.;

* en Canadà, las municipalitats an divèrses reng, entre autres ciutat (*city*), borg (*town*), parròquia (*parish*), comtat (*county*), canton (*township*), etc.;

* dins los païses ispanics, es nomenat *ayuntamiento*.

Non cal confondre lo concèpte de *municipalitat* amb lo de *comuna* format per un nuclèu urban nomenat *ciutat*, *borg*, *vilatge*, etcetèra.

## Istòria
Durant la Roma antica, un municipi (*municipium* en latin) èra una ciutat liura governada per sas pròprias leis segon los dreits de ciutadanatge roman. Òm utiliza de còps coma sinonim lo mot «municipalitat» que significava a l'origina la qualitat de municipal.

## Espanha
En Espanha, lo tèrme *municipio* designa, segon la Lei regulatritz de las Basas del Regim Local, l'entitat locala basica de l'organizacion territoriala de l'Estat. La meteissa lei indica que la municipalitat a una personalitat juridica constituida del territòri, la populacion e l'organizacion municipala.

### Val d'Aran
Aran es devesit en nòu municipis que lo mai important es la capitala, Vielha e Mijaran, amb 5 493 abitants (2018).

## Referéncias