Emili Barta

miniatura|Emili Barta 
**Emili Barta** (prononciat en estandard: ) (*Émile Barthe* per l'estat civil, nascut a Nissa d'Ausseruna, Erau, lo 30 d'octobre de 1874, mòrt a Besièrs lo 26 d'abril de 1939) foguèt un escrivan e òme de teatre occitan. Demest los occitanistas mai famoses de l'airal besierenc, escriguèt fòrça libres, òbras de teatre e cançons e portèt valentament la redaccion e l'edicion del jornal "risolièr e artistic: lo Camèl. Son filh, lo lingüista e lexicològ Rogièr Barta, contunhèt lo prètzfach occitanista del paire.

## Biografia
thumb|Primièra pagina del jornal ''Lo Camèl''
Cafetaire a Besièrs, cofondator en 1897 de l'Escòla del Titan, director del jornal Lo Camèl (annadas 1904-1906 e 1927), sòci de la Cigala Lengadociana e de la Cigala Narbonesa. Laureat de l'Acadèmia dels Jòcs Florals, foguèt fach Majoral del Felibritge en 1925. Son recuèlh de poesias *Las amoras* foguèt coronat als Jòcs Florals de Saragossa.

Daissa una òbra abondosa e de bona qualitat, fòrça sovent reeditada, dins una lenga populara granada e plena d'una favèla naturala al pòble que n'eissiguèt el (lo siu paire èra de Quilhan), malgrat dequ'unes gallicismes acostumats de son epòca, tan poetica coma teatrala, e que coneguèt un franc succès popular en pel siu país besierenc e mai luènh, ont foguèt jogada e representada mantun còp.

Las siás òbras mai famosas e capitadas son *[[Los Profitaires]]*, 1922, *[[La gitana]]*, 1931, e *[[La nissanenca]]*, 1938.

N'usèt de vegadas que i aguèt de l'escaisnom literari *Milon de l'[[Òrb]]* (del nom del riu que passa a Besièrs) per complir tot aquel prètzfach.

Es lo paire de l'escrivan occitan, occitanista e fervorós aparaire de l'Idèa latina Rogièr Barta.

## L'Òbra
## Bibliografia causida
miniatura|Caricatura d'Emili Barta facha per Lois Paul
* *Lou curat de Sant Piroubel* / *Lo curat de Sant Pirobel*, poèma... Besièrs, Estampariá generala J. Sapte, 1897
* *Las amouros* / *Las amoras*, poesias... id 1901
* *Lous salibataris* / *Los *çalibataris*, jutjament en vèrs... id  cò en Vialeta e'n Laspèiras id
* *Lou proucès de Maissadoulo* / *Lo procès de Mai Sadola*, jutj. d'1 acte id... id cò n'Azaïs id
* *Lous abinatatchs* / *Los avinatats*, comedia en vèrs lengadocians id id, librariá J.-B. Clareton id
* *Lou peis d'abrial* / *Lo peis d'abrial*, comedia d'1 acte en vèrs... id cò n'Azaïs, 1902
* *La cougo de l'ase* / *La coá de l'ase*, jutj. id id... id id 1903
* *Pagèl e Pagèlo* / *Pagèl e Pagèla*, id id... id id 1904
* *Coucourdou* / *Cocordon* , drama d'1 acte en vèrs... id  cò en Clareton id
* *Lou trissou* / *Lo trisson*, jutj. id id...  id id 1905
* *Bistourtiè* / *Bistortièr*,  id id 1906
* *Pincardeto e Cantoclar* / *Pincardeta e Cantaclar*, id cò en Caròl 1910
* *Lou rèbe de Pierronet* / *Lo *rève de *Pieronet*, pèça mutualista d'1 acte en vèrs... id id 1911
* *Ou voli garda per Janet* / *O vòli gardar per Joanet*, revista campestra bilingüa d'1 acte en pròsa e vèrs (amb cants)...  id id 1912
* *Cougomel e Trabuco* / *Cogamèl e Trabuca*, jutj. d'1 acte en vèrs... id cò en Boinèu 1921
* *Lous proufitaires* / *Los profitaires*, comedia de 2 actes en vèrs lengadocians... id cò en Matieu, 1922...
**...(moltas autras edicions e reedicions... subretot la de 1969:
*** *[[Los Profitaires]]* , París, los Amics de la lenga d'Òc... - Orlhac, Imprimariá del Cantau... )
* *Las trelhos* *Las trelhas*, fantasiá felibrenca d'1 acte en pròsa..., id cò en Clareton id
* *Lous bièlhs* / *Los vièlhs*, id. 3 actes... id id 1923
* *Lou perdou de la terro*/ *Lo perdon de la terra*, comedia de tres actes en vèrses lengadocians (amb una cançon)... id cò en Vinàs e'n Benesech 1925
* *Lou courdouniè amourous* / *Lo cordonièr amorós* , scèna comica d'1 acte en pròsa (amb cants)... id las Pags d'Òc, 1927
* *Rasims de luno* / *Rasims de luna*, drama liric de 3 actes en vèrs... id id 1927
* *La filho de la mar* / *La filha de la mar*, comedia de 3 actes id (amb una cançon)...  id id 1928
* *Fani* / *idem*, comedia d'1 acte en pròsa...  id id 1930
* *La gitano* / *[[La gitana]]*, comedia dramatica de 3 actes e 4 tablèus en vèrs (amb una cançon)... Narbona, La Cigala narbonesa, 1931
* *Las palmos de Banador* / *Las palmas de Bana d'aur (?)*, comedia galòia d'1 acte en pròsa... Besièrs, las Pags. d'Òc, 1933
* *Nino* / *Nina*, comedia dramatica de 3 actes en vèrs... id id 1934
* *Lous dous gabaches* / *Los dos gavaches*, fantasiá d'1 acte en pròsa...  id id id
* *Lou perruquiè galant* / *Lo perruquièr galant* , scèna comica d'1 acte en pròsa (amb cants)...  Narbona, est. en Lombard id
* *La princesso d'uno ouro* / *La princessa d'una ora*, fantasiá d'1 acte en vèrs (amb cants)... manuscrit/? id
* *La coumbo d'amour* *La comba d'amor*, opereta (amb musica d'en Causse...)... id id
* *Lou tambour de Bara* / *Lo tamborn de Barà*, comedia d'1 acte  id...  id id 1937
* *La soupo de mourres* / *La sopa de morres*, id...  id id 1938
* *La Nissanenco* / *[[La Nissanenca]]*, Besièrs, las Pags d'Òc id
amai:
** *Teatre populari I*, compilacion... (Cocordon, Los Maridaires, Lo *rève de *Pieronet, Lo peis d'abrial, Las Trelhas..., amb letra prefaci d'en Frederic Mistral), Besièrs, cò en Clareton, 1922
** *Teatre populari II*, id... (Las Vespradas Galòias, D'una fenèstra a l'autra, Arriba la traïna, Margotona s'amusa, Jordina cerca una bòna, Lo Cordonièr amorós...) , id, las Pags d'Òc, 1927

## Referéncias

* Ernèst Vieu  *Emili Barta e lo teatre d'Òc* , Tolosa, IEO edicions, 1949
* id & Joan Maria Petit   *Repertòri del teatre d'òc* , Montpelhièr, CEO, Centre d'estudis occitans, Universitat de MontP. III, 1973
* Joan Forièr  *Emile Barthe et les écrivains biterrois d'expression occitane*, París, los Amics de la Lenga d'Òc, 1975  (en francés)
**   *Catalòg de la Bibliotèca del [[CIDO]]* , Centre Internacional de Documentacion Occitana, Besièrs, 1977
amai :
* Enric Bartès  *Las Bezierencos* /  *Las Besierencas* , Nimes, cò en Benet, 1981
** revista *Lo [[Gai saber]]*, num. 378, abril de 1975
** revista Occitania, num. 40, 1939