open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Maastricht

**Maastricht** (en francés: *Maestricht*; en limborgés: *Meestricht*) es lo capluòc de la província neerlandesa de Limborg. Sa populacion èra estimada a  abitants, en mai de 2016. Sa superfícia totala es 60,06&nbsp;km².

## Ligam extèrne
*  Pagina oficiala de la ciutat
thumb|390px|Vista de Maastricht|centrat
Zwolle

thumb|250ps|Centre vila de Zwolle
**Zwolle** (en AFI: [ˈzʋɔlə]) es la capitala de la província neerlandesa d'Overijssel. Sa populacion èra estimada a  abitants, en 2007. Sa superfícia totala es 119,28&nbsp;km².

## Ligam extèrne
* Pagina oficiala de la ciutat
Aiacciu

**Aiacciu** (en còrs: *Aiacciu*; en francés: *Ajaccio*; en italian: *Aiaccio*) es una comuna de Corsega, dins lo departament de Corsega del Sud. 
Es la capitala de l'illa de Corsega e lo capluòc del departament de Corsega del Sud.

.

&nbsp;

&nbsp;

&nbsp;

&nbsp;

## Geografia

## Istòria

vignette|250px|droite|Estatua de Napoleon sul plan Foch
[Ex-Grand Ostal Continental (demòra de la [Collectivité territoriale de Corse|Collectivitat territoriala de Corsega)|vignette|250px|droite]]

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Referéncias


## Nòtas
Francisco de Quevedo

**Francisco Gómez de Quevedo y Santibáñez Villegas** (Madrid, lo 14 de seteme de 1580 — Villanueva de los Infantes, Ciudad Real, lo 8 de seteme de 1645) que ho un nòble, un òmi politic e un deus escrivan màger deu Sègle d'Aur espanhòu e l'autor de la famosa novela picaresca *El Buscón*. Escriguèt tanben: *Sueños*, (1627), *La Fortuna con seso y la hora de todos*, *La cuna y la sepultura*, * Vida de Marco Bruto*, (1644).
Canton de Vaud

Lo **canton de Vaud** (en francés: *Canton de Vaud*; en francoprovençal: *Quenton de Vôd*), oficialament la **Republica e canton de Vaud** (en francés: *République et canton de Vaud*), es un dei 26 cantons de Soïssa. Sa capitala e pus granda vila es Lausana. Se situa en Soïssa romanda. Son punt pus enauçat es lo somalh dels Diablerets culminant a  ; son punt pus bas es lo lac Leman a  ; sa superfícia es de . Son territòri es variat : s'estend de la cadena de montanhas de Jura – dins lo nòrd-oèst – als Aups – dins l'èst –, en passant per lo plan soís, la pus granda region del territòri. Confronta la riba nòrd e l'extremitat èst del lac Leman, e ten la majoritat del ribatge lemanic.

Tresen canton pus poblat de Soïssa e primièr en Soïssa romanda, lo canton de Vaud comptava, fin 2017,  abitants.

## Geografia
#### Districtes
vignette|Mapa dels districtes del canton de Vaud.

## Istòria

## Economia

## Ligams extèrnes
Canton de Genèva

Lo **canton de Genèva** (en francés: *Canton de Geneva;* en arpitan: *Quenton de Geneva*), oficialament la **Republica e canton de Genèva**. Repues un dei 26 cantons de Soïssa. Son capluòc es Genèva. La populacion atenhiá 507 649 abitants en març de 2020.

Succediguèt a la Republica de Genèva, independanta del sègle  en fins a son integracion dins la Republica françesa en 1798. Tornèt préner son independéncia lo 31 de decembre de 1813 après la partença de las armadas de Napoleon Ièr, puèi venguèt un canton soís lo 19 de mai de 1815.

Lo canton de Genèva ten una superfícia modesta mas es densament poblat. Se situa a l'extrémitat oèst de Soïssa e del Lac Leman, e es enrodat en granda part per la França.

## Istòria

## Geografia

## Economia

## Ligams extèrnes
Canton de Zuric

Lo **Canton de Zuric** (*Kanton Zürich* en alemand) es un dei 26 cantons de Soïssa.
## Istòria
## Geografia
## Economia

## Nòtas e referéncias

### Ligams extèrnes
* Site web oficial del Canton de Zuric.
Canton de Neuchâtel

Lo **Canton de Neuchâtel** es un dei 26 cantons de Soïssa.

### Istòria

### Geografia

### Economia

### Ligams extèrnes
Canton de Valés

Lo **Canton de Valés** (en alemand: *Wallis*; en francés: *Valais*;  en italian: *Vallese*; en romanch: *Vallais*; en alamanic: *Kantoon Wallis*; en arpitan: *Valês*) es un dels 26 cantons de Soïssa situat al sud-oèst del país, frontalièr amb França e Itàlia. Se tracta d'un canton sobeiran dins la Confederacion Elvetica dempuèi 1815 que ten coma capitala la ciutat de Sion. Las autras vilas importantas son Martigny, Monthey, Sierre (*Siders* en alemand), Visp (*Viège* en francés) e Brig-Glis (*Brigue* en francés). Dins lo canton coexistisson doas comunitats lingüisticas, una de parla francesa e l'autra de parla alemanda.

## Istòria

## Geografia

## Economia

## Ligams extèrnes
Canton de Friborg

Lo **canton de Friborg** (en alemand: *Kanton Freiburg*; en francés: *Canton de Fribourg*) es un dels 26 cantons de Soïssa.

## Istòria

## Geografia

## Economia

## Ligams extèrnes
Canton de Jura

Lo **Canton de Jura** es un dei 26 cantons de Soïssa. 

## Istòria
Lo parçan èra de las possessions de l'avèsque sobiran de Basel. A la revolucion francesa, lo territòri es annexat per França e consistuís lo departament del Mont Terrible. En 1801, lo departament es suprimit e lo territòri rejonh lo departament de Naut Ren. 
En 1815, lo congrès de Vienna atribuís lo territòri a Soïssa, e deven part del canton de Bèrna.
Après una longa lucha per se destacar d'aquel (protestant e parlaallemand, quora Jura es puslèu catolic e parlafrancés), la republica e canton de Jura es creada en 1978.

## Geografia

Lo canton es devesit en 3 districtes e 53 comunas. La comuna de Moûtier, dins lo canton de Bèrna, votèt son restacament a Jura en març de 2021. Lo cambiament deuriá se far lo 1èr de genièr de 2026.
### Codificacion
L'abreviacion oficiala del canton es **JU**.
### Economia

## Ligams extèrnes
* Site oficial del canton
Lelystad

**Lelystad** es la capitala de la província neerlandesa de Flevoland. Sa populacion èra estimada a  abitants, en 2007. Sa superfícia totala es 765,39&nbsp;km².
Cluj-Napoca

**Cluj-Napoca** es una ciutat de Romania, capitala del comtat de Cluj. 

Doas de las personalitats mai celèbras nascudas dins aquesta ciutat foguèron Lucian Blaga, Matei Corvin e Iuliu Haţieganu.

## Ligams extèrnes
* clujnapoca.ro
Comtat de Cluj

**Cluj** es un comtat del nòrd de Romania. Sa capitala es Cluj-Napoca.

## Organizacion territoriala

### Vilas
* Cluj-Napoca
* Turda
* Dej
* Câmpia Turzii
* Gherla
* Huedin

### Comunas

## Demografia

Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.9)
  id:darkgrey  value:gray(0.7)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.7,0.8)

ImageSize  = width:320 height:300
PlotArea   = left:50 bottom:50 top:30 right:30
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:800000
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:darkgrey increment:100000 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:15000 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=

  bar:1930 text:1930
  bar:1948 text:1948
  bar:1956 text:1956
  bar:1966 text:1966
  bar:1977 text:1977
  bar:1992 text:1992
  bar:2002 text:2002
  

PlotData=
  color:barra width:20 align:left

  bar:1930 from:0 till: 475533
  bar:1948 from:0 till: 520073
  bar:1956 from:0 till: 580344
  bar:1966 from:0 till: 629746
  bar:1977 from:0 till: 715507
  bar:1992 from:0 till: 736301
  bar:2002 from:0 till: 702755
  
PlotData=

  bar:1930 at: 475533 fontsize:S text: 475.533 shift:(-8,5)
  bar:1948 at: 520073 fontsize:S text: 520.073 shift:(-10,5)
  bar:1956 at: 580344 fontsize:S text: 580.344 shift:(-10,5)
  bar:1966 at: 629746 fontsize:S text: 629.746 shift:(-10,5)
  bar:1977 at: 715507 fontsize:S text: 715.507 shift:(-10,5)
  bar:1992 at: 736301 fontsize:S text: 736.301 shift:(-10,5)
  bar:2002 at: 702755 fontsize:S text: 702.755 shift:(-10,5)

TextData=
  fontsize:S pos:(20,20)
  text:Data - INSSE, Grafica Wikipedia


## Ligams extèrnes
Canton de Tecin

Lo **Canton de Tecin** (en italian: *Canton Ticino*, *Cantone Ticino*), oficialament la **Republica e canton de Tecin** (en italian: *Repubblica e Cantone Ticino*), es un dels 26 cantons de Soïssa. Lo capluòc es Bellinzona e lo gentilici es **tecinés, -esa**.

## Istòria

## Geografia

## Economia

## Nòtas e referéncias
Planas de Valençòla

Lei **Planas de Valençòla** (*Plano de Valençolo* segon la nòrma mistralenca e *Plateau de Valensole* en francés) son un plan d'Occitània, en Provença, situat dins lo departament deis Aups d'Auta Provença.  
An una altitud mejana de  e s'estendon sus , a l'Oèst de la valada de Durença, au Nòrd de Dinha e la valada de Blèuna, a l'Èst dei Preaups de Dinha e au Sud dei Gòrgas de Verdon e dau lac de Santa Crotz. 
Lei doas vilas principalas dau plan son Valençòla e Riés.

## [[Geologia]]
Lei Planas de Valençòla an la forma generala d'un trapèzi onte lei bordaduras Èst e Oèst son d'estructuras geologicas majoras: lei cavaucaduras de la toalha de Dinha e la falha desencrancanta de la Durença, respectivament.
Lo plan es un bacin molassic de la periferia deis Aups. Es constituit de conglomerat grossier, localament mai marlós, geissós o gresós datats dau Miocèn superior (formation de "Valençòla I") e Pliocèn (formacion de "Valençòla II"). Lei doas formacions son desseparadas per una discordança associada a la crisi de salinitat messinièna en mar Mediterranèa. Lo subreplan, ben preservat sus dei algas superficias (subretot sus la part Sud dau plan) foguèt datat a  (Vilafrancenc). Lo plan es portat a l'erosion durant lo Qüaternari.

## Istòria
Lo luòc foguèt tostemps ocupat: lei sites preïstorics e antics ne testimònian. De baumas arqueologicas coma la Bauma Bona dins lei Bassei Gòrgas de Verdon an un patrimòni istoric fòrça ric. La vila de Riés au còr dau plan foguèt una rica ciutat romana, apelada *Forum Reii* o *Colonia Julia Augusta Apollinarium Reiorum*. Doas vias romanas traversavan lo plan. Riés se desvolopèt au caireforc dei doas vias e venguèt la capitala economica.

## Economia
Lo plan viu dau torisme e subretot de l'agricultura: lo plan es conegut per son importanta 
 dau plan son cultivadas. Ancianament au sègle XIX, lo plan foguèt cultivat essencialament de camps d'ametliers e de casses (*[[quercus pubescens]]*, *[[quercus ilex]]*). Aquela economia a desaparegut e foguèt remplaçada per la cultura de la lavanda e de cerealas. Lo plan a recebut l'escais de *granier de la region*.

Lo vilatge de Montanhac e Montpesat (ancianament *Montanhac dei Rabassas* utilizat de 1815 a 1940) es celèbre per la cultura de la rabassa despuèi l'Edat Mejana. La famosa *Tuber melanosporum* es celebrada pendent la fèsta de Sant Antòni, sant patron dei rabassiers.

## Nòtas
Canton de Schwyz

Lo **canton de Schwyz** (en alemand: *Schwyz*; en francés: *Schwytz*; en italian: *Svitto*; en romanch: *Sviz*) es un dels 26 cantons de Soïssa. 

## Istòria

## Geografia

## Economia

## Ligams extèrnes
* Pagina oficiala del canton
Canton de Lucèrna

Lo **Canton de Lucèrna** (en alemand: *Luzern*; en francés: *Lucerne*; en italian: *Lucerna*) es un canton soís.

## Istòria

## Geografia

## Economia
Canton d'Uri

Lo **canton d'Uri** (oficialament en alemand: *Kanton Uri*; en alemanic: *Kanton Üri*) s un dels 26 cantons de Soïssa.

## Istòria

## Geografia

## Economia

## Ligams extèrnes
Canton de Glarona

Lo **Canton de Glarona** (*Glarus* en alemand, *Glaris* en francés) es un dei 26 cantons de Soïssa.

### Istòria

### Geografia
Dempuèi 2011 lo canton es devesit en tres comunas: Glarona Mejana, Glarona del Nòrd, Glarona del Sud.

### Economia

### Ligams extèrnes
Canton de Solothurn

Lo **Canton de Solothurn** (en alemand: *Solothurn*; en francés: *Soleure*; en italian: *Soletta*; en romanch: *Soloturn*) es un dei 26 cantons de Soïssa. 

## Istòria

## Geografia

## Economia
Canton de Sursilvània

Lo **Canton de Sursilvània** (*Obwalden* en alemand; *Sursilvania* en romanch) es un dei 26 cantons de Soïssa.

## Istòria

## Geografia

## Economia

## Ligams extèrnes
Canton de Schaffhausen

Lo **canton de Schaffhausen** (en alemand: *Kanton Schaffhausen*; en alemanic: *Kanton Schaffhuuse*) es un dels 26 cantons de Soïssa. Lo son capluòc es la ciutat de Schaffausen. Rejonhèt la confederacion en 1501 coma 12en canton.

## Istòria

## Geografia

## Economia

## Ligams extèrnes
Canton d'Argòvia

**Argòvia** (en alemand: *Aargau*; en francés: *Argovie*; en italian e romanch: Argovia) es un dels cantons mai septentrionals de Soïssa. Son capluòc es Aarau.

## Istòria

## Geografia

## Economia

## Nòtas e referéncias
Canton de Turgòvia

Lo **Canton de Turgòvia** es un dei 26 cantons de Soïssa.

### Istòria

### Geografia

### Economia

### Ligams extèrnes
Canton d'Appenzell Defòra

Lo **canton d'Appenzell Defòra** (en romanch: *Appenzel Dadora*; en alemand: *Appenzel Ausserrhoden*) es un dels 26 cantons de Soïssa.

## Istòria

## Geografia

## Economia

## Ligams extèrnes
Canton d'Appenzell Dedins

Lo **Canton d'Appenzell Dedins** (en alemand: *Appenzell Innerrhoden*; en romanch: *Appenzell Dadens*) es un dels 26 cantons de Soïssa.

## Istòria

## Geografia

## Economia

## Ligams extèrnes
Plan de Canjuers

Lo **Plan de Canjuers** es un plan calcari e arid d'Occitània, en Provença dins lo departament de Var. Lo plan es situat dins lei Preaups de Castelana au Sud dei Gòrgas de Verdon, a 30&nbsp;km au Nòrd de Draguinhan e a 15&nbsp;km d'Aups.

Lo plan a una altitud mejana de 800&nbsp;m; es dividit en doas parts: lo Grand Plan de Canjuers, lòng de 15&nbsp;km vèrs l'Èst e larg de 10&nbsp;km, e lo Pichon Plan de Canjuers, lòng de 5&nbsp;km vèrs lo Nòrd e larg de 2&nbsp;km.
Lo plan es encerclat de montanhas coma lo Grand Margès (1577&nbsp;m) au Nòrd que dessepara lo plan dei Gòrgas de Verdon o la montanha de Barjauda (1173&nbsp;m) au Sud.

Sus lo plan, la vegetacion es escarsa perque lo sòu es fòrça arid, se compausa subretot de garriga.
Sa ròca calcària e carstica a creat una monta-davala, compausada d'avencs nombrós coma lo Grand Avenc de Canjuers, l'Avenc de la Noguiera o lo Clòs dei Faions. Es un luòc important d'espeleologia: sota lo plan se tròba un dei pus grands bacins d'aiga sosterranha d'Euròpa.

Lo plan assosta despuèi 1970 lo camp militar de Canjuers, lo camp militar pus vast d'Euròpa (60&nbsp;km de lòng e 20&nbsp;km de larg). L'accès au camp es enebit a la populacion.
Henri de Jordan

**Henri de Jordan** nascut a Alger lo 13 setembre 1944, decedat lo 31 genièr 1996 a Royan, foguèt un artista pintor francés. L’essencial de la carrièra d'Henri de Jordan s'espandís de  a .

Georges-Henry Gourrier diguèt d’el : "*Henri de Jordan aprenguèt fòrça lèu l'importància de la lutz. Aviá pels paisatges una passion sensuala e a còps violenta, noirida per la permanéncia de l'ensolelhament mediterranèu.
*Seis telas estructuradas en grands plans orizontals d'una matèria espessa e fluida segon la luminositat recercada, exprimisson una sensibilitat a la natura d'un rafinament aristocratic. Sos vèrds, sos blaus, sos ròses e sos roges brunats balhan a sas composicions una estilistica marcada e la plenitud d’un cèrt bonur de pintar.''"

## Biografia

### Familha

Henri de Jordan nasquèt lo  a Alger. D’un paire artista pintor e d’una maire catalana descendenta de la familha Güell.

Quitèt l’Algèria après qualques meses per los Pirenèus Orientals. Passèt son enfança entre la Còsta Vermelha e la Cerdanha, ont naissèt lo gost de la color e dels grands espacis.

### L'artista

A 13 ans, ganhèt un primièr prèmi del concors « C’est jeudi » organizat per Jean Nohain, amb una mencion onorabla e las felicitacions del jurat de l'auditori de Niça.  
Al començament dels ans 1960, integrèt l’École supérieure Tessier de Tours.

Foguèt puèi remarcat a Perpinhan per Firmin Bauby a Sant Vicens. I descobriguèt la pintura sus ceramica e la tapissariá d'art. Trabalhèt amb Jean Picart le Doux e Jean Lurçat, amb qui entretenguèt una longa amistat. I rencontrèt tanben Dalí, Picasso, etc.

A la fin dels ans 1960, al costat de Firmin Bauby, faguèt pendent dos ans un tor del mond dins mai de quaranta païses e territòris. D’aquel viatge ne tirèt un enriquiment pictural que gardèt tota sa vida. Coma Paul Gauguin, foguèt fòrça marcat per las colors de la Polinesia. Mas tanben per aquelas del Brasil, del Guatemala, de l’Argentina, del Mexic, del Japon, de l’Iran, de l’Índia, d’Egipte, del Liban, de Hong Kong e de New York.

De retorn en França, lancèt definitivament sa carrièra de pintor. De 1968 a 1978 s’installèt a Narbonne entre mar e Corbièras. Puèi, fins a 1982, foguèt a Fanjeaux. Puèi partiguèt a Grenoble per s’impragnar de sas coronas de montanhas e de lors lutzes. I dobriguèt una galariá avenguda Alsace-Lorraine. Qualques ans mai tard, se retirèt dins la calma de la Dròma pendent qualques ans. En 1990, s’installèt en Charente-Maritime, que quitèt pas pus.

Durant sa carrièra, exposèt dins lo mond entièr.
Tiròl (land)

**Tiròl** es un estat (*Land*) d'Àustria.

Los gentilicis son **tirolian, -ana** e **tirolés, -esa**.

### Istòria
### Geografia
### Economia
### Ligams extèrnes
Caríntia

**Caríntia** (en alemand: *Kärnten*) es lo land mai septentrional d'Àustria.

## Istòria

## Geografia

## Economia

## Ligams extèrnes
Santa Bauma

La **Santa Bauma** es un massís calcari d'Occitània, en Provença, dins lei departaments de Var e dei Bocas de Ròse.

Lo massís s'estend de l'Oèst a l'Èst-Nòrd-Èst sus  de lòng (amb una linha de cresta de ) e  de larg amb una superficia de . Lo som dau massís es lo Jo de l'Aigla que culmina a 1147&nbsp;m. Compren egalament sus son flanc Oèst lo ponch culminant dei Bocas de Ròse: lo Bauç de Bertanha qu'atenh l'altitud de 1042&nbsp;m. 
Lo caractèr excepcionau dau site tèn a la preséncia d'una fageda madura, preservada despuei mai d'un sègle, e de la bauma de Santa Maria Magdalena, luòc de pelegrinatge major a l'Edat Mejana.

## Nòtas e referéncias
Nauta Àustria

La **Nauta Àustria** (var. **Auta Àustria**; en alemand: *Oberösterreich*; en bavarés: *Obaöstareich*) es un estat (*Land*) d'Àustria.

## Istòria

## Geografia

## Economia

## Ligams extèrnes
Bassa Àustria

La **Bassa Àustria** (var. **Àustria Bassa**, **Baisha Àustria**) es un estat federat (*Land*) d'Àustria.

### Ligams extèrnes
Quercus

***Quercus*** es un genre de la familha de las fagacèas qu'agropa de nombrosas espècias d'arbres e d'arbustes. Lo genre es present dins tot l'emisfèri Nòrd, e compren d'espècias de las fuèlhas caducas e d'autras de las fuèlhas persistentas que lor airal de despartiment s'estend dempuèi las latituds nautas fins als airals tropicals d'Asia e de las Americas. Lo garric es l'arbre magic dins la mitologia basca.

## Apellacions
Lo mot atribuït al genre scientific, lo latin quercus (que se perpetua dins l'italian quercia, lo sard kerku e lo còrs querciu) remonta a l'indoeuropèu **perkʷus* (pel mejan d'una forma alterada **kʷerkʷus* pel fenomèn d'assimilacion entre las doas consonantas inicialas). 

L'occitan possedís pas de mot unic, e coneis tres lèmas diferents: casse, garric e rover. Cal notar egalament que mantuna espècia de casse possedís un tèrme pròpri.

Lo mot casse (forma normativa; var. casso, cassi, chassanh, chaisne, chasnhe) es eissit del gal **cassanos*, pel mejan d'una forma galloromanica *. Lo mot latin *cassinus* es probablament d'origina gallesa o pregallesa. L'etimologia del gallés *cassanos (autrament notat **cassăno*-, eventualament **cassĭno*) es incertana, perque possedís pas cap d'equivalent dirècte dins las lengas celticas, e los divèrses raprochaments prepausats per ne rendre compte demòran pauc probants; son origina es benlèu preceltica.

Una autra paraula es garric (forma lengadociana) jarric (forma lemosina; var. jàrric, jarrija), eissit d'una racina preromana non indoeuropèa *karr-* (casse) o *karri-* (pèira), o encara de l'ibèr *garric*. 

Lo mot latin *rōbur* es a l'origina de rover (var. roire, rore, rove), principalament usitat en Auvèrnha, en Lemosin e en Provença.

## Toponimia
Un fum de toponims pòrtan lo nom del casse o de sas variantas:
* Sant Joan de la Blaquièira
* Lo Garric
* Cassanhas
* Chassanhas, Chassanuelh, Chassanom
* Roiera, Roièra

## Articles connèxes
Lista de las espècias del genre Quercus

## Nòtas e referéncias
Messias

Segon lo judaïsme, lo **Messias** (en ebrieu: משיח *Mašíaḥ* 'onch') serà un descendent del rei Dàvid, que refarà la nacion d'Israèl e restaurarà lo reialme de Dàvid, en portant la patz al mond.

Segon lo cristianisme, Jèsus foguèt aquel Messias. Lo mot *Crist* ven del grèc *Χριστος = Christos*, traduccion literala de "Messias".
Cormarç

**Cormarç**  (*Colmars* en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Cormarç es dins los Aups, dins la zòna dau dialècte vivaroaupenc.

Lo gentilici es **cormarcenc, -a**.

## Geografia

thumb|440px|center|Colmars vu de la route du col des Champs avec le fort de Savoie en premier plan

### Comunas vesinas

    400px|left||Distanças e posicion relativa
    



## Istòria

Sus la rota del caulet dels Camps, la descob&egrave;rta d'una pigassa de la edat del bronze testifica de l'aucupacion umana de la vall&eacute;e a aquela ep&ograve;ca. Qualques cav&ograve;ts jos tuiles de l'ep&ograve;ca romaine an egalament #&egrave;sser de descob&egrave;rtas. Lo nom del vilatge installat en l'anautita vall&eacute;e del Verdon es pas pas c&egrave;rt, mas p&ograve;t s'agir dels *[[Eguiturii]]*.

Sur la route du col des Champs, la découverte d’une hache de l’âge du bronze atteste de l’occupation humaine de la vallée à cette époque. Quelques tombes sous tuiles de l’époque romaine ont également été découvertes. Le nom du peuple installé dans la haute vallée du Verdon n’est pas certain, mais il peut s’agir des *[[Eguiturii]]*.

La vila foguèt fortificaa per l'arquitècte Vauban amb una encencha e una fortalesa ben conservaa.
Se bastiguèc Cormarç pr'amor de sa localizacion estrategica en fàcia dau limit dau Comtat de Niça qu'aperteniá a Savòia-Piemont.

## Administracion

## Demografia

* 2016 : 463

## Luòcs e monuments

## Personalitats liadas ambé la comuna

## Veire tanben
* Comunas deis Aups d'Auta Provença

## Liames extèrnes

## Nòtas e referéncias
Lavanda

La **lavanda** es un aubret dicotiledonèu de la familha dei Lamiacèas e dau genre *Lavandula*, de flors lo pus sovent mauvas o violetas dispausadas en espigas, coma la majoritat deis espècias, fòrça nolentas; s'utilizan largament dins totei lei brancas de la perfumariá. Vènon subretot sus lei sòus calcaris secs e solelhós, a l'excepcion de *L. stoechas*, que preferís lei sòus siliciós.

Totei lei lavandas son de plantas mellifèras, fòrça recercadas per leis abelhas.

La lavanda es un dei simbòls de l'agricultura sus lei Planas de Valençòla, onte se fa una gròssa produccion de lavandin e d'espic per l'òli essenciau e lo sabon de Marselha.

## Lo lavandin

*Lavandula intermedia*, o **lavandin**, ibrid naturau entre *L. angustifolia* (espic) e *L. latifolia* (badafa). Es la tresena dei lavandas provençalas. Descobèrt un pauc per azard, es cultivat despuei leis annadas 1930. Lo lavandin es uèi l'espècia pus cultivada, que sa flor es mai productritz en òli essenciau que l'espic. Pasmens, son esséncia es de mendre qualitat per l'odor, e s'utiliza dins la perfumariá industriala. S'estima a  lei superfícias cultivadas en lavandins.

## Origina geografica
Au començament lei lavandas brotavan solament en Provença e dins lo Bacin Mediterranèu, puei la cultura s’es espandida en Euròpa de l’Èst (Bulgaria, Russia, Ucraïna…) e mai en Tasmania o encara en Canadà onte de plants mutats pòdon uei resistir au gèl.
Leis **espics** (*Lavandula angustifolia*) (lavandas ) vènon a una altitud de 500 a 1700&nbsp;m sus leis adrechs dei còlas. La qualitat dei lavandas es reputada aumentar amb l’altitud.
Pasmens, la **badafa** (*Lavandula latifolia*) (dicha tanbèn *espiguet* o *estamós*) es recoltada dins lo Bacin Mediterranèu entre 0 e 600&nbsp;m d’altitud.
Lei lavandas dau grop *stoechas* vènon sus tot l'entorn, especialament en Andalosia e dins lo Sud de Portugau.
Lei **lavandins** (*Lavandula intermedia*) son lei lavandas pus cultivadas (de 800 à 1000&nbsp;t d’esséncia per an) e pus espandidas que resistisson mai. Vènon espontaneament dins lo Sud de França. Pasmens s'obsèrva un deperiment dei lavandins *Abriau* e *Sumian* que son en via de desaparicion.
Glòbe (omonimia)

Lo tèrme **glòbe** pòt indicar:
*Lo glòbe aerostatic, una aeronau compausada per una borsa que barra una massa de gas pus leugièr que l'aire
*La planeta Tèrra
*Lo glòbe terrèstre, un modèl de la Tèrra a escala
*Lo glòbe (joguet), un recipient de material flexible conflat de gas;
*La TV Globo, una emission de television de Brasil
*Lo glòbe de tèxt dins una benda dessenhada qu'indica çò que ditz o pensa un personatge.
Val

[right|400px|thumb|La val de [Viaur a Jocavièlh (departament de Tarn).]]
Una **val** (var. **vau**, **vath**) es una depression alongada de la superfícia terrèstra percorreguda generalament per un cors d'aiga. Las vals se forman per l'accion de l'erosion del riu al fons de la clusa e per la meteorizacion mecanica que li dònan la forma caracteristica en V o triangulara. Una val glaciària, per contra, es pus redonda e sembla una U. Las vals son estadas de luòcs privilegiats pels poblaments umans, pr'amor qu'an d'aiga accessibla e son protegidas per las montanhas que las enròdan. Per aquò lo mot *val* es present dins fòrça toponims actuals: *Vals*; *Vaubòna*, *Valclara*, *Vauclusa*, *Valescura*, *Vaufreja*, *Vathmala*, etc.

## Vejatz tanben
*Comba
*èrma

## Nòtas
Lac de Santa Crotz

Lo **Lac de Santa Crotz** es una retenguda, mesa en aiga en 1973, après la bastison de la restanca de Santa Crotz sus lo riu de Verdon. Es situat entre lei departaments de Var e deis Aups d'Auta Provença, au pè dei gòrgas de Verdon, dau Plan de Canjuers e dei Planas de Valençòla, aut luòc de la cultura de la lavanda.

Aquela retenguda es la segonda d'Occitània per sa superficia (environ 2200&nbsp;ha) après lo lac de Sèrra Ponçon. Lo lac es vengut un centre de torisme estivau e es fòrça presat per lei lesers aqüatics ; d'estiu, la temperatura de l'aiga pòt aténher  a 1&nbsp;m de fonsor.

Tres vilatges se tròban de lòng dau lac:
* Santa Crotz de Verdon (Aups d'Auta Provença)
* Bauduen (Var)
* Lei Salas de Verdon (vilatge nòu, que l'ancian es negat sota leis aigas dau lac) (Var).
Comunas deis Aups de Provença Auta

Lista dei 200 comunas deis Aups de Provença Auta per òrdre alfabetic, amb lor còdi INSEE e lor còdi postal principal. Vejatz tanben la lista dei cantons e la lista dei comunas ancianas.
Ensenhament superior

Las expressions **educacion terciària**, **educacion superiora** e **ensenhament superior** se referisson al proces, los centres e las institucions d'ensenhament que venon aprèp l'educacion segondària o mejana. 

En general, lo requisit d'ingres es d'aver acabat l'educacion segondària, e doncas tan tanben candidats basados dins lo rendimient escolar de la secundaria o unos examens de seleccion. Segon lo país, aqueles examens pòdon èsser faches a nivèl estatal, local o universitari. Dins d'autres sistèmas, pasmens, existís pas cap de mena de seleccion. 

Cada còp mai d'institucions d'educacion terciària animan l'ingres de las personas adultas sens que ajan tenut necessàriament éxit dins l'educacion segondària, especialament a las universitats abiertas. 

La preparacion que ofrece l'educacion terciaria es de tipe profesional o academica. Se distingue entre estudios de grad (per exemple, Diplomatura e Licenciatura) e postgrau (Màster e Doctorat) segon lo sistema de titulacion profesional e grads academics. 

Los bastiments de educacion terciaria son estats tradicionalament las universitats, mas además se consideran otros centres educatius coma instituts, escòlas professionalas o escòlas tecnicas, centres de formacion del professorat, escòlas d'art dramatic, conservatòris, etc. 

## Autras funcions
Una foncion importanta, aparte de l'ensenhament, dins l'educacion terciaria son las activitats d'investigacion (especialament dins las universitats) dins los diferents nivels del conocimient. Atalmismo, autra foncion son las activitats d'extension, dins que se procura la participacion de la poblacion e se le comunican los resultados. 

## Vejatz tanben
* Educacion
Ambrun

**Ambrun** (*Embrun* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situaa dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

thumb|upright=1.2|left|400px|Vista panoramica sus Ambrun.

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Liames extèrnes

## Nòtas
Lingüistica Occitana

**Lingüistica Occitana** (maitot s'escriu *Linguistica Occitana*) es una associacion scientifica —e una revista— que se consagra a la recèrcha lingüistica sobre la lenga occitana. Se fondèt en 2004.

L'associacion a doas activitats principalas:
* Organiza l**'Obrador de Lingüistica Occitana (OLO)**, un minicollòqui que se fai chasque an o chasque dos ans dempuèi 2002, e qu'a precedit doncas la creacion de l'associacion *Lingüistica Occitana* en 2004
* Publica dempuèi 2004 una revista scientifica que se sona tanben ***Lingüistica Occitana***https://web.archive.org/web/20071104155425/http://www.revistadoc.org/, en format electronic sus lo web. Aquela revista difusa:
** las contribucions escritas per l'Obrador de Lingüistica Occitana.
** de comptes renduts de publicacions scientificas.
** de documents divèrs tochant la lenga occitana.
La lenga de trabalh de l'associacion es l'occitan. Las lengas de publicacion per la revista son divèrsas: l'occitan sobretot mas tanben lo catalan e l'anglés.

L'objectiu de l'associacion es d'èsser un endreit de rescontre e de collaboracion entre los lingüistas universitaris e los lingüistas qu'an pas de pòst a l'universitat. Un autre objectiu es de contribuir a dinamizar la recèrcha scientifica en lingüistica occitana, pr'amor qu'es pas totjorn ben sostenguda dins las universitats d'Occitània nimai dins las associacions culturalas occitanistas.

Lo president de l'associacion es lo lingüista Joan Barceló.

## Vejatz tanben
### Liams extèrnes
* Sit de la revista electronica ''Lingüistica Occitana''
Joan Barceló

**Joan Barceló** (nom complet: *Gerard Joan Barceló*) es un lingüista occitan. Dempuèi 2004, es lo president de l'associacion Lingüistica Occitana e es lo director de la revista del meteis nom.

Mena de recèrcas en particular subre l'emplec dels tempses verbals —mai que mai lo futur— dins las lengas romanicas.

## Sas òbras
Obratges en collaboracion:
* BARCELÓ G. J., & BRES J. (2006) *Les temps de l'indicatif en français*, coll. L'essentiel français, París: Ophrys
* BARCELÓ G. J., BRES J., PATARD A. (eds.) (2006), « Aspectualité, temporalité et modalité », *Cahiers de praxématique* 47, per paréisser.
Ispanoamerica

**Ispanoamerica** o **America Ispanica** es lo nom artificial de l'ensems de païses d'America que faguèron partida d'Espanha e ont l'espanhòl se parla actualament. 

Lo nom d**Ispanoamerica'' es controversiat e polemic, pr'amor que:
* los concèptes d'Espanha e d'espanhòl a l'origina èran [[Geografia|geografics]] e non pas linguistics.
* en Ispanoamerica se parla tanben d'autras [[lenga]]s espanhòlas (al delà del [[castelhan]]).
* lo nom [[latin]] d**Hispania* se pòt tanben considerar de sinonim de [[Peninsula Iberica]], doncas çò d'opausar *Ispanoamerica* e *Iberoamerica* (per referéncia a [[Portugal]] e Espanha e lors ancianas colonias americanas) mancariá de sens. 
* mancariá egalament de sens lo nom artificial d'[[America Latina]] (qu'inclutz los païses de parlar [[portugués]] e [[francés]]) pr'amor qu'en [[America]] s'es jamai parlat [[latin]].

Lo gentilici es *ispanoamerican, -a''. 

Son 19 estats (inclús Puerto Rico, encara que fa partida dels Estats Units coma estat liure associat) que lor populacion totala es de 365 milions d'abitants. D'autres Estats americans amb de minoritats ispanofònas coma Belize o los Estats Units, son pas considerats coma d'Ispanoamerica. 

## Nòtas
America Latina

thumb|right|250px

Lo tèrme **America Latina** (en espanhòl: *América Latina* o *Latinoamérica*; en portugués: *Amêrica Latina*) designa los païses d'America de parlar portugués, francés e castelhan, al sud dels Estats Units d'America (doncas a l'exclusion dels territòris de lenga francesa del Canadà e de Loïsiana). Lo tèrme, creat en francés al sègle XIX, designa de païses de lengas romanicas, eretièras del latin (quand lo latin èra parlat, los Europèus avián pas encara descobèrt l'America). L'idèa se mescla sovent ambe de nocions d'istòria socioeconomica.

## Vejatz tanben
* Ispanoamerica
* Iberoamerica
Iberoamerica

**Iberoamerica** es un nom artificial que designa l'ensems dels païses d'America que foguèron de colònias dels reialmes de la Peninsula Iberica (Portugal e Espanha). Lo tèrme es controversiat e polemic, pr'amor qu'a res a veire amb los ibèrs.

## Vejatz tanben
* Ispanoamerica
* America Latina
* Ameríndia
Còla de Lura

La **Còla de Lura**  (mens localament *Montanha de Lura*), o simplament **Lura**, es una montanha dei Preaups dau Sud en Occitània, en Provença situada dins lo departament deis Aups d'Auta Provença.

Es delimitada au sud per lo bacin de Forcauquier, e au nòrd per lo massís dei Baroniás e la vau de Jabron. A l'oèst s'estend vèrs Ventor per lo Plan d'Aubion ; a l'èst es copada per la vau de Durença. Es una montanha calcària, culminant a 1827&nbsp;m, orientada segon un axe oèst-èst coma lo Mont Ventor.

Una pichona estacion d'esquí es situada, en montant au Pas de la Gralha, sus la comuna de Sant Estève deis Òrgues. Maugrat sa talha modèsta, foguèt la premiera qu'establiguèt de montadas mecanicas dins leis Aups dau Sud a partir de 1935.

Es lo luòc, implicit o explicit, de fòrça òbras de l'escrivan Joan Giono. I organizèt un acamp literari au Contador : lei Rescòntres dau Contador de 1935 a 1939.

## Flòra e fauna
La montanha es coneguda per sa flòra rica en espècias mai rara sus lei cimas.
Es poblada de singlars, cabròus, cèrvis, taissons, rainards, vipèras aspics, chamoç, voutors fauves, lausèrts o encara de lèbres.

## Nòtas
Flandra Occidentala

La **Flandra Occidentala** (en neerlandés *West-Vlaanderen*) es una província bèlga neerlandofòna.

## Comunas
Ranieri Mazzilli

**Pascoal Ranieri Mazzilli** (1910 - 1975) avocat, jornalista e politician foguèt president de Brasil en doas ocasions: entre lo 25 d'agost e lo 7 de setembre de 1961 (aprèp la demission de Jânio Quadros) e entre lo 2 e lo 15 d'abril de 1964 (aprèp la deposicion de João Goulart).
Massís dei Mauras

Lei **Mauras** (forma usuala) o lo **massís dei Mauras** (forma lònga) son un massís cristallin d'Occitània, en Provença dins lo departament de Var. Constituisson un parçan d'Occitània.

Sa vila principala es Sant Tropetz.

thumb|right||340 px|Lo massís au mes de julhet

## Geografia
La bèla cima es lo Pueg de la Sauveta (780&nbsp;m). Lo massís s'estend sus una direccion Oèst-Sud-Oèst/Èst-Nòrd-Èst sus una longor de 60&nbsp;km e una largor maximum de 30&nbsp;km. Se situa au Sud-Èst dau departament de Var entre Ieras e Frejús.
A son extremitat Sud-Oèst, lo massís es bordat per la plana alluviala de Gapèu ; a son extremitat Nòrd-Èst, la plana d'Argenç lo separa dau massís de l'Esterèu. Cap au Nòrd, de Tolon a Frejús, es centurat per la longa e estrecha depression permiana, onte passan lei camins nacionaus 97 e 7, e mai la via ferrada Tolon-Niça. Au Sud, lo massís sota dins la Mar Mediterranèa, formant una còsta atalhonada e sovent esquiva.

## Istòria
Unitat cristallina dins una Provença essencialament cauquiera, lo massís dei Mauras trai probablament son nom de la color sorna de sei ròcas e de sa forèst. Lei Mauras, seriá «la montanha negra» - etimologia que s'admet d'alhors fòrça ben quand miram lo panorama austèr dei crests despuei la plana dei Mauras (entre Lo Luc e Vidauban). Segon quauques istorians aqueu nom seriá una remembrança de la preséncia sarrasina, ai sègles VIII e IX, preséncia atestada dins la region per quauquei toponims rars, coma aquest de l'Almanara, localitat situada a la raiç de la Lenga de Gienh, e onte lo nom vèn dau mot arabi "Almanara" que significa "far".

## Flòra e fauna
La flòra es fòrça importanta en diversitat, leis aubres dominants e simbòls dau massís son lei castanhiers e lei suves que son totjorn esplechats. Lei vilatges dau massís vivon dau torisme e de la tradicionala cultura e de la congreança de castanhas e mai dau levatge de rusca per la fabricacion de taps.
La fauna es tanben rica en diversitat, lo singlar es l'animau pus frequent mai l'animau pus conegut es la tortuga d'Hermann qu'es l'unica tortuga de tèrra de França. Es en via de desaparicion. 

## Nòtas
Gendre

Lo **gendre** (del latin, *generu*) (var. **gèr**) o **filhat** es, respècte d'una persona, lo marit de sa filha.
Ieras

**Ieras** (*Iero* en nòrma mistralenca; *Hyères* en francés) es una comuna d'Occitània, en Provença dins lo sud dau departament de Var e la region administrativa de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

Lo gentilici es **ierenc, -enca** (mistralenc: *ieren, -enco*).

## Geografia

## Toponimia

Lo nom de la vila sembla de venir dei paluns que s'estendián a proximitat, benlèu despuei l'Antiquitat tardiva, après alteracion dau tèrme latin *areae* que designava de salins. Ieras es nommada per lo premier cop en 963 sos la forma *Eyras* o *Eras* puei apareisson las formas *Ieyras* e *Yeyras* dins lo *Cronicó de Perpinyà* au segle XIII e lo Pichòt Talamus de Montpelhièr.

## Istòria

 
## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments
* Lenga de Gienh
* Illas d'Ieras

## Personalitats liadas ambé la comuna

## Vèire tanben
* Comunas de Var

## Liames extèrnes

## Nòtas
Álvaro Colom

**Álvaro Colom Caballeros** (Ciutat de Guatemala, 15 de junh de 1951-23 de genièr de 2023) engenhaire, entrepreneire e òme politic, foguèt president de Guatemala entre 2008 e 2012. Es tanben cap del partit *Unidad Nacional de la Esperanza* - UNE. Foguèt elegit après ganhar lo segond torn de l'eleccion presidenciala de Guatemala lo 9 de setembre de 2007.
Sant Maissemin de la Santa Bauma

**Sant Maissemin de la Santa Bauma** (*Saint-Maximin-la-Sainte-Baume* en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. 

Sant Maissemin se situa au pè dau Mont Aurelian e dau Massís de la Santa Bauma. Es celèbra per sa basilica dedicada a Maria Magdalena. Es lo luòc onte lei tombèus de Sant Maissemin e de Santa Maria Magdalena foguèron trobats au sègle XIII.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments

## Personalitats liadas ambé la comuna

## Vèire tanben
* Comunas de Var

## Liames extèrnes

## Nòtas
Rabassa

La **rabassa** o **trufa negra** es un campairòl ascomicèt comestible del genre *Tuber*.
Se desvolopa unicament dins lo sòl a una fonsor de 10 a 15 cm al pè d'arbres dichs "rabassièrs" (casses, roves, avelanièrs, telhs). Nais a la prima e grossís a partir de mièg agost per arribar a maduretat entre novembre e fin de març. Es alara amassada - acò se ditz "cavada" - amb l'ajuda d'un can rabassièr (o tradicionalament d'un pòrc).

Sa varietat de Perigòrd (*Tuber melanosporum*, familha dels eutuberacèa), dicha *rabassa negra* o *pèrla negra de [[Perigòrd]]*, es particularament recercada per la sabor que dona als plats que l'acompanhan.

Cal pas confondre aquesta *trufa* dicha **trufa negra** amb la trufa qu'es un tubercul dich **trufa blanca**.

Espècias :
* *[[Tuber melanosporum]]*
* *[[Tuber brumale]]*
* *[[Tuber aestivum]]*
* *[[Tuber uncinatum]]*
* *[[Tuber mesentericum]]*
* *[[Tuber magnatum]]*

## Ligams extèrnes

* Vocabulari de la trufa e la patata
Maria Cristina de Nàpols

thumb|right|250px|Maria Cristina de Nàpols

**Maria Cristina de Nàpols** (en espanhòl *María Cristina de Borbón-Dos Sicilias*), foguèt la femna de Ferrand VII d'Espanha la maire d'Isabèl II d'Espanha.
Cinisme

Lo **cinisme** èra una escòla filosofica de la Grècia antica, fondada per Antistènes, que son discipol mai celèbre foguèt Diogènes de Sinope. Aquela escòla temptava una transposicion de las valors, e ensenhava la desenvoltura e l'umilitat als òmes grands e als poderoses de la Grècia antica. Radicalament anticonformistas, los cinics, e a lor tèsta Diogènes, prepausavan una autra vision de la filosofia e de la vida en general, subversiva e urosa. 

Per una derivacion estranha del tèrme, se parla a nòstra epòca de cinisme per designar una manièra de pensar que diferís de las nòrmas establidas (en particular dins lo domeni de la morala). Se pòt ligar a aqueste autre cinisme una sòrta d'umor negre (de còps involontari), mordent e ironic, utilizat sovent per manifestar una cèrta rebellion fàcia a un mond incomprensible, a diferéncia del sarcasme, que per sa part cèrca pas qu'una demostracion de fòrça. Mas enlà d'aquela indiferéncia a la morala e a las convenenças, lo cinic modèrne a pas granda causa de veire amb los filosòfs antics.
Lengas eurasiaticas

Lei **lengas eurasiaticas** (o l**'eurasiatic**) son una superfamilha de lengas ipotetica, que certanei lingüistas coma Joseph Greenberg e Meritt Ruhlen defendon son existéncia, maugrat lo scepticisme d'autrei lingüistas. L'eurasiatic seriá fòrça ancian e fòrça vast. S'espandiriá en Euròpa, dins l'oèst e lo nòrd d'Asia e dins l'extrèm nòrd d'America. Englobariá lei familhas de lengas seguentas:
* lei lengas indoeuropèas, en Euròpa e dins l'oèst d'Asia (que l'occitan ne fa partida),
* l'anciana lenga etrusca, en Itàlia,
* lei lengas oraloiokaguiras (oralic e iokaguir), dins l'èst d'Euròpa e lo nòrd d'Asia,
* lei lengas altaïcas (turqués, mongòl e tongoz), dins lo centre d'Asia e l'èst d'Euròpa,
* lei lengas corèonipoaino (corean, japonés e aino), dins lo nòrd-èst d'Asia,
* lo guiliak o nivkh, dins lo nòrd-èst d'Asia,
* lei lengas chokchi-kamchadal, dins lo nòrd-èst d'Asia,
* lei lengas esquimaudas-alèutas, dins l'extrèm nòrd d'America.

L'eurasiatic coïncidís en granda part amb una autra superfamilha ipotetica: aquela dei lengas nostraticas, supausada per d'autrei lingüistas que Greenberg. Lo nostratic compren parcialament lei meteissei familhas que l'eurasiatic, mai en i apondent l'afroasiatic, lo sud-caucasenc e lo dravida e en i levant l'etrusc, lo japonés, l'aino, lo guiliak, lo chokchi-kamchadal e l'esquimaud-alèuta. Pasmens, lei darrierei versions de l'ipotèsi nostratica an evolucionat e ara se sarran de mai en mai de l'ipotèsi eurasiatica.

Joseph Greenberg comencèt de concebre l'ipotèsi eurasiatica dins lo mitan deis ans 1960, la rendèt publica per tròç dins leis ans 1990 e ne faguèt una publicacion detalhada en 2000.

## Bibliografia
* Joseph Greenberg, 2000, *Indo-European and its closest relatives*, Stanford: Standord University Press.
Brabant Flamenc

Lo **Brabant Flamenc** (en neerlandés: *Vlaams-Brabant* ; en francés: *Brabant flamand* ) es una província bèlga neerlandofòna  amb preséncia de minoritats francofònas.

## Comunas

## Nòtas e referéncias
Brabant Valon

Lo **Brabant Valon** es una dei cinc províncias francofònas de Belgica. 

## Lista dei comunas dau Brabant Valon
Enaut

**Enaut** (en francés *Hainaut*, en neerlandés *Henegouwen*) es una dei cinc províncias francofònas de Belgica. 

## Lista de las comunas

## Nòtas
Província de Lièja

La **Província de Lièja** es una dei cinc províncias francofònas de Belgica. 

## Lista de las comunas de la província de Lièja
Gant (Flandra)

**Gant** (*Gand* en nòrma mistralenca; *Gent* (prononciat /xɛnt/) en neerlandés), es una ville bèlga neerlandofòna, situada en region flamenca al jonhent de Lys e d'Escaut. Es lo capluòc de la província de Flandra Orientala e dempuèi 1559 lo sèti de l'avesvat de Gand. Amb 263 614 abitants, es la segonda comuna pus poblada de Belgica, après Anvèrs. L'aglomeracion gantesa compta aperaquí 455 000 abitants.

Capitala de l'ancian comtat de Flandra, granda ciutat drapièra e comerçanta, puèi vila natala de Carles Quint, coneguèt a partir del sègle XIIen, e mai encara del sègle XIVen al sègle XVIen, un periòde de florison tant economica coma culturala. D'aquesta epòca raionanta, Gand conserva un patrimòni arquitectural abondant qu'agrementa lo centrevila.

En mai, es uèi animada per una vida culturala importanta (teatre, opèra, musèus), un festenal annadièr d'espectacle popular (Gentse Feesten) que trai cada an près de dos milions de visitors, un festenal internacional del filme, que fan d'aquesta vila un centre toristic de tot primièr plan.

Auèi, Gand es la vila estudianta pus poblada de Belgica amb una universitat, nombrosas nautas escòlas e establiments d'ensenhaments superior, es venguda un centre en punta dins nombroses domènis, coma las biotecnologias. Lo pòrt maritim de Gand, cavat al dintre de las tèrras, es lo tresen pòrt del país de per lo tonatge, que permetèt a la vila de diversificar  son industria, autrecòps encara fortament dominada per l'activitat tradicionala del textil. 

thumb|left|400px|Gant
Brujas

**Brujas** es lo capluòc de la província bèlga de la Flandra Occidentala. 

vinheta|esquèrra|300px|Brujas
Lovaina

**Lovaina** (oficialament en neerlandés: *Leuven*; en francés: *Louvain*; en alemand: *Löwen*) es lo capluòc de la província bèlga del Brabant Flamenc.
Anvèrs

**Anvèrs** (; en neerlandés: *Antwerpen* ; en francés: *Anvers* ), es la pus granda vila de Belgica en superfícia, e lo capluòc de la província eponima en Region flamenca. Amb una populacion de 520 504 abitants, es lo centre-vila plus poblat de Belgica, e amb una populacion metropolitana d'aperaquí 1 200 000 personas, es la segonda pus granda region metropolitana de Belgica après Brussèlas.

Anvèrs se trapa a la broa d'Escaut, religat a la mar del Nòrd par l'estuari d'Escaut occidental. Se trapa a aperaquí 40 quilomètres al nòrd de Brussèlas e 15 quilomètres al sud de la frontièra neerlandesa. Lo pòrt d'Anvèrs es un dels pus grands al monde, classat segond en Euròpa e dins lo top 20 mondial. La via es tanben coneguda coma la placa viradissa del comèrci mondial de diamants.

A l'encòp economicament e culturalament, Anvèrs es e foguèt longtemps una vila importanta dels Païses Basses, especialament abans e pendent la Furor espanhòla (1576) e pendant e après la susmauta neerlandesa que seguiguèt. La Borsa d'Anvèrs, bastida a l'origina en 1531 e rebastida en 1872, foguèt la primièra borsa de merças al monde especialament concebuda dins aquela tòca.
Cadièra

Una **cadièra** (var. **cadiera, chadiera, chadèira, chaiera**) (sinonims mens espandits: **cagira, sèla**) es un mòble qu'una persona se pòt assetar dessús, generalament amb dorsièr mas sens braces. Se distinguís d'autres sètis per la quantitat de gents que i es destinada (se son mai d'una, es un sofà), per la preséncia de dorsièr (se n'i a pas: es un taboret), per la manca de braces (se n'i a, es un cadieral) e pr'amor qu'es sonque per una persona soleta (s'es per mai d'una persona e sens braces, es un banc). An generalament quatre pès, encara que i a tanben de versions amb tres pès o encara solament un, que se ramifica dins la basa (especialament per los burèus). 

## Istòria
La cadièra èra ancianament, coma lo tròn, un simbòl de poder. Per aquò los faraons egipcians e las esculturas de divinitats grècolatinas son representats assetats. A partir de la Renaissença foguèt un mòble comun de las classas nautas, subjècte a las mòdas del moment. Lo material dominant èra la fusta, amb de coissins de seda, cuèr o tela per mai de confòrt. Al sègle XX se'n produsiguèt una aumentacion de materials e de dessenhs per l'entratge de l'ergonomia.