open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Martras de Ribèra

**Martras de Ribèra** (*Martres-de-Rivière* en francés) qu'ei ua comuna lengadociana de Comenge, mès lingüisticament gascoa, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
*Martras* que poderé venir deth latin eclesiastic *martyres* o *martyrem*, « martir », mès, com era fòrma sembla femenina, que vau mèi acceptar era proposicion d'Ernèst Negre, eth plurau *martyria* (plurau de *martyrium*) > **martiras*, « tombèu de martir ». Eth nom prengó eth sens de « cementèri » per associacion entre eth culte deths sents martirs e eth culte deths mòrts .

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Martras de Ribèra qu'èra dera diocèsi civila de Petit Comenge, doncas dera província de Lengadòc, dera generalitat de Tolosa, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Poentís de Ribèra, qu'ei Sent Bertomiu. En 1790, Martras de Ribèra qu'èra deth canton de Montrejau, en l'an X que passè ath canton de Sent Bertran, a partir de 1888 canton de Barbasan per càmbiament de caplòc .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra en eth canton de Barbasan, qu'es adara en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Martres-de-Rivière_Église_Saint-Barthélemy.jpg|Era glèisa Sent Bertomiu.
Martres-de-Rivière_Monument_à_Saint-Roch.jpg|Oratòri Sent Ròc.
Martres-de-Rivière_salle_des_fêtes.jpg|Sala deras hèstas.
Martres-de-Rivière_monument_aux_morts.jpg
Martres-de-Rivière_école.jpg|Escòla.
Martres-de-Rivière_01.jpg|Ancian aparelh metut en valor.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Mauran

**Mauran** (*Mauran* en francés) qu'es ua comuna lengadociana istoricament, mès lingüisticament gascona, situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Le nom es atestat, shens data, *Maurannum* . 
Segon Dauzat e Rostaing, J. Astor,  *Mauran* que veng deth nom latin d'òme *Maurus*, dambe'th sufixe *-anum*. Astor que precisa *Maurus* es un shafre, meilèu per un òme brun de pèth e de peu que nom d'origina .
Segon Negre, *Mauran* que veng deth nom « romanic » d'òme *Maurantus* . Negre qu'a dret de s'opausar a Dauzat e Rostaing, malurosament que caleré fòrmas ancianas per ac justificar. E n'i a pas. 

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Mauran qu'èra dera diocèsi civila de Rius, doncas dera província de Lengadòc, dera generalitat de Tolosa, dera diocèsi de Rius, dera senescaucia de Tolosa. En 1790, Mauran dambe ua partida de *Coux* (*Couts*, etc) qu'èra deth canton de Casèras. En l'an III que passèc ath canton de Martras, en 1801 (an X), que tornèc ath canton de Casèras. La glèisa qu'es devath eth patronatge de Sent Martin .

*Couts*. Comuna efemèra deth canton de Casèras, despartida enter Mauran e Montclar tanlèu 1791. Qu'èra dera diocèsi de Rius e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera parròquia èra Nòstra Dauna . Eth nom qu'es absent de totas eras mapas tanlèu eras mapas d'Estat-Major.

## Administracion

* Ara refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qui èra deth canton de Casèras, qu'i demorè.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Mauran - Mairie - 20220427 (1).jpg|Eth ostau de comuna.
St_Martin_-Mauran.jpg|Arroeinas dera glèisa Sent Martin dens eth cementèri.
Mauran_-_Haute-Garonne_-_20220427_(1).jpg|Idem.
Calvaire_chrisme.jpg|Calvari dambe crisme pirenenc.


## Personalitats ligadas dambe la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Mairenha

**Mairenha** (*Mayrègne* en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Ni Dauzat, ni Negre, ni eths Féniés, nimèi Astor non disen arren de *Mairenha*.

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Mairenha qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'èra Sent Pèr. Tanlèu 1790, Mairenha qu'èra deth canton de Banhèras de Luishon .

## Administracion

* Ara refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna que demorè en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Mayrègne_ancienne_mairie.JPG|Er ancian ostau de comuna.
Mayrègne_tour_(1).JPG|Era tor de Mairenha.
Mayrègne_église.JPG|Era glèisa Sent Pèr.
Mayrègne_cimetière_croix.JPG|Era crotz màger deth cementèri.
Mayrègne_porte_linteau_(1).JPG|Renvorsura.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Marinhac e eras Pèiras

**Marinhac e eras Pèiras** (*Marignac-Laspeyres* en francés) qu'es ua comuna gascoa, situada dens lo departament de la Nauta Garona e la regiond', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
*Marinhac* que veng d'un nom latin d'òme *Marinius*, derivat de *Marius*, dambe'th sufixe *-acum* . 
Que i a tres *Marinhac*s dens eth departament, totis ath sud, dont dus son prèp. Un determinant qu'es necessari e qu'es probablament ancian. Era mapa de la diocèsi de Comenge e era mapa de Cassini que pòrtan : *Marignac de las Peires*. Eth tresau *[[Marinhac (Nauta Garona)|Marinhac]]* (ancian canton de Sent Biat) que's passa de determinant.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, *Marignac* o *Marignac d’Aurignac* o *Marignac-Laspeyres*, qu'èra d'era eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Martin; que i a tanben ua capèra de *Mirabel* (Mirabèu ?). En 1790, Marinhac d'eras Pèiras qu'èra deth canton de Sent Martòri; en l'an VIII, *Marignac-Laspeyre e Sana* (Sanà) qu'èra deth canton de Martras; en l'an X, Marinhac d'eras Pèiras qu'èra deth canton de Casèras .

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qui èra deu canton de Casèras, qu'i demorè.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Marsolàs

**Marsolàs** o **Marçolàs** (*Marsoulas* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. 

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [marsu'las] a Roeda . 
Eths autors an pas cap pena per explicar *[[Marçolan]]* (nom d'òme *Martiolus*), mèi per *Marçolàs*. Segon Dauzat, *Marçolàs* que ven benlèu d'un nom latin d'òme *Martiolus*, damb eth sufixe *-acum*  (foneticament malaisit). 
Quitament Xavier Delamarre qu'explica *Marçolan*, *Marzolas* (arpitan) damb eth nom celtic d'òme *-Martiolā*, *Martiolos*, mès pas *Marçolàs* . 

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Marçolàs qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Cassanha, qu'ei Nòsta Dauna. A la revolucion, Marçolàs qu'èra en Arièja. En 1791 qu'ei transferida en Hauta Garona.

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Salias de Salat; qu'es ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Espeluga de Marsolàs

## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Maseras de Salat

**Maseras de Salat** (*Mazères-sur-Salat* en francés) qu'ei ua comuna lengadociana de Comenge, mès linguisticament gascoa, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. 

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [ma'zerɔ] a Roeda (shens *-s* finala) . Eth lòc qu'es atestat *Maseres* en 960 . 
Segon Dauzat e Rostaing, *Masèras* que ven deth latin *maceriae*, « arroeinas, qui datan dera epòca romana » .
Segon Negre, *Maseras* qu'ei eth plurau deth gascon *masera*, «  »
. 
Segon Astor, eth latin *maceria* que designava ara origina eth mur de pèiras secas, puish que prengó eth de « mur de barradura »; d'aquí, prengó eths sens opausats de « arroeinas, aclapadís » e d' « ostau ». Totis aqueths sens que pòden valer en toponimia . 
Segon les Féniés, *maseras* que significa « murs de pèiras secas, arroeinas » . 

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Maseras, *Mazères o Mazerette*, qu'èra dera diocèsi civila deth Petit-Comenge, doncas dera província de Lengadòc, dera generalitat de Tolosa, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Montsaunèrs, qu'ei Sent Cristau. Tanlèu 1790, Maseras qu'èra deth canton de Salias. Era comuna que prengó eth nom oficiau de *Mazères-sur-Salat* per decret deth 18 de junh de 1958 , pr'aquò dejà popularizat abans com *Mazères-du-Salat* .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Salias de Salat; qu'es ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Mazères-sur-Salat_-_Rue_du_Vieux_Ruisseau_-_20151102_(1).jpg
Mazères-sur-Salat_-_Chapelle_Sainte-Matrone_-_20220908_(1).jpg|Capèra Senta *Matrone* (Mairona ?)
Mazères-sur-Salat_-_Place_des_Raisins_Secs_-_20220908_(1).jpg|Anciana e navèra panisseria.
Mazères-sur-Salat_-_Café_des_Sports_-_20220908_(1).jpg| Anciana papeteria Rizla+ vista despuish eth Cafè deths Espòrts.



## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Mèles

**Mèles** (*Melles* en francés) qu'ei ua comuna lengadociana istoricament, mès lingüisticament gascoa, situada laguens eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Dauzat e Rostaing que cita ua atestacion de 1387, *de Melis*. *Mèles* que ven deth preceltic *melo*,  « montanha » . Astor que hornís eth preceltic *mello*, medish sens . 
Segon Negre, *Mèles* que ven benlhèu deth gascon *mèlle* (diccionari Palay), « amètla », qui auré significat *ametlèr* ... 
Xavier Delamarre que cita eth nom celtic d'òme, *Mellos*, atestat, shens parlar de Mèles . Era finala que seré de mau explicar damb un nom de persona.

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Mèles qu'èra dera diocèsi civila deth Petit Comenge, doncas dera província de Lengadòc, dera generalitat de Tolosa, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Hòs, qu'ei Sent Joan Baptista. Tanlèu 1790, Mèles qu'èra deth canton de Sent Biat .

## Administracion

* Avant era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Sent Biat; qu'es ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Melles_(Haute-Garonne)_village_fleuri.jpg
Melles_(Haute-Garonne)_Monument_de_l'Ours.jpg|Monument der Ors en haut deth vilatge.



## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Milhars

**Milhars** (*Milhas* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Dauzat e Rostaing que hèn deths *Milhars* o *Millars* eth resultat deth latin *milliarium*, « pèira miliara ». 
Eth resultat de *Milliarium* que seré **Milhièr*. *Milhars* que veng meilèu deth latin *miliares*, « camp de milh, lòc on cultivan eth milh, non pas eth milh modèrne o milhòc, vengut d'America, mes eth milh menut » . Negre, e Astor que's contentan de hornir eth sens de « camp de milh menut, ath plurau » .

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Milhars qu'èra ua parroquia dera comunautat d'Aspèth, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Senguanhet, qu'ei Sent Helitz. Era comuna de Milhars e Reculhèr qu'estó destacada d'Aspèth per ordenança deu 22 de març de 1835. Reculhèr qu'estó destacat d'aquera comuna per arrestat prefectorau deth 26 d'abriu de 1870 .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton d'Aspèth; qu'ei ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Montcauv (Nauta Garona)

**Montcauv** (*Moncaup* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Eras fòrmas ancianas son *Monscalvits* (lectura pas segura), shens data, *Monscalvus* [benlèu era medisha atestacion], *Montecalvo* en 945 . 
Segon Dauzat, *Montcauv* qu'ei format deth latin *mons* [*montem*] « mont » e *calvus*, « cappelat » . 
Segon Negre, Astor, *Montcauv* qu'ei format de *mont* e de *cauv*, « cappelat » .

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Montcauv qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa d'Arguenòs, qu'ei Sent Laurenç. Tanlèu 1790, Montcauv qu'èra deth canton d'Aspèth.

## Administracion

* Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton d'Aspèth; qu'ei ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Montdavesan

**Montdavesan** (*Mondavezan* en francés) qu'es ua comuna gascoa, situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Mondavesan* que veng deu latin *mons* [montem] e benlèu d*'Avesan*, nom de vilatge desparegut . Mès perqué un vilatge desparegut meilèu que le vilatge actuau, dambe l'apondi de *Mont*, dont Dauzat e Rostaing, p. 465 hornissen mèi d'un exemple ? 
Ni Negre, ni J. Astor, nimèi les Féniés non disen arren de Mondavesan.
Que i a ua sola dificultat, le *-d-*. Que i a duas possibilitats : **Mont d'Avesan* o **Montavesan*, dambe passatge de *t* a  *d*. La prumèra solucion es pas la mèi probabla e d'auta part ua sonorizacion d'un *t* plaçat entre ua nasala e ua vocala es pas regulara, mès foneticament qu'es shens gròssas dificultats.
Per **Avesan*, nom ancian deu vilatge, consultar Avesac (dambe un aute sufixe) : nom latin d'òme *Avitius*, sufixe *-anum*, o nom celtic d'òme *Auitios*, derivat en *-ano-* (derivacion celtica).

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Montdavesan qu'èra de l'eleccion de Comenge (nocion diferenta de la diocèsi de Comenge), doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Rius e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa qu'es Sent Miquèu. En 1790, Montdavesan qu'èra deu canton de Casèras, en l'an III, deu canton de Martras, en l'an X que tornè au canton de Casèras; qu'estó temporàriament unit a la comuna deus Cunhs en l'an VIII .

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qui èra deu canton de Casèras, qu'i demorè.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

View_of_Mondavezan_and_Pyrénées,_from_Ganchat.jpg|Vista de Montdavesan e deus Pirenèus dempèi Ganchat.
Nid_de_cigogne_à_Mondavezan_(Haute-Garonne).jpg|Nis de cigonha a Montdavesan.
Mairie_de_Mondavezan.jpg|L'ostau de comuna.
Statue_of_the_war_memorial_in_Mondavezan.jpg|Estatua deu monument aus mòrts.


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Mondilhan

**Mondilhan** (*Mondilhan* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, situada en lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Mondilhan* que ven benlèu deth nom galloroman d'òme **Monetilius*, inatestat, derivat deth gallic *Moneta*, damb eth sufixe *-anum* . 
Segon Negre, *Mondilhan* que ven benlèu deth nom romanic de persona *Mundilo*, tractat com **Mundilius*, damb eth sufixe *-anum* .

### Taurinhan
Ath nòrd-èst de Mondilhan. Escrit *Taurignan* sus era mapa de Cassini, *Tourignan* sus eras mapas seguentas. Es ua tecoèra, un quartièr . Qu'ei un nom meilèu corrent ar entorn : Taurinhan deth Castèth, Taurinhan eth Vielh, Taurinyà, explicable per un nom latin d'òme *Taurinius*, damb eth sufixe *-anum*  (se eth nom es pas un transferiment).

## Istòria
Pendent Er Ancian Regime, Mondilhan qu'èra de Nebosan, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Bertomiu. Tanlèu 1790, Mondilhan qu'èra deth canton de Bolonha de Gessa .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Bolonha de Gessa; qu'ei ara deu canton de Sent Gaudenç.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Mondilhan_kerk.jpg|Era glèisa Sent Bertomiu.
Mondilhan_-_Le_monument_aux_morts.jpg
Mondilhan_-Entrée.jpg
Mondilhan_oriëntatiefafel.jpg|Taula d'orientacion.


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Montastruc de Salias

**Montastruc de Salias** (*Montastruc-de-Salies* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Era prononciacion a Roeda qu'ei confòrma ara grafia, [muntas'tryk]. 
Dauzat e Rostaing que pensan eth nom ven deth latin *mons* [montem] e d'un nom de persona, *Astruc* . 
Negre que horneish ua atestacion *de Monte Astruco* en 1268, mès, pr'amor qu'ei hornida dus còps e a la medisha data, non se sap s'es per aqueste *Montastruc* o per Montastruc de Savés. Damb *mont*, segon Negre, Astor, les Féniés, eth determinant qu'ei meilèu un epitèt, « urós, neishut devath bons astres » e per consequent plan situat, per tant de guanhar era prosperitat e enqüèra mèi escapar aths enemics.

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, *Montastruc et Saint-Martin* [nom a quina epòca ? probablament après 1790] qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'ei Nòsta Dòna de Lanas (Lanas, actuau caplòc dera comuna, ath nòrd-oèst deth vilatge de Montastruc qui a pas de glèisa). En 1790, Montastruc qu'èra deth canton d'Aspèth, en eth an X deth canton de Salias .

Pendent er Ancian Regime, era parròpia de Sent Martin (de Comenge), ath nòrd dera comuna, qu'èra dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Montgalhard de Saliás, qu'ei Sent Martin. En 1790, qu'estó comuna deth canton d'Aspèth .

Shenh Devath, vilatge dera comuna, ath nòrd de Shenh Dessús, comuna, qu'estó ua comuna deth canton d'Aspèth en eth an II .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Salias de Salat; qu'ei ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Montbrun del Boscatge

**Montbrun**  o  **Montbrun del Boscatge** (*Montbrun-Bocage* en francés) es una comuna lengadociana, benlèu lingüisticament gascona , situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Mapa de la comuna e de las comunas prèpas.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
*Montbrun* es format del latin *mons* [*montem*], « mont, tuca » e d'un epitèt que marca la color, *brun* .
### Malhac
Situat al nòrd-oèst de Montbrun. Le nom es atestat *Mailhaco*, *Malaco* en 1212 .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Montbrun èra de l'eleccion de Comenge (nocion diferenta de la diocèsi de Comenge), doncas de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Rius e de la senescauciá de Pàmias. Montbrun èra del Canton de Montesquiu de Volvèstre tanlèu 1790. La glèisa èra jol patronatge de Sent Joan Baptista e ara de Sent Ròc. *Montbrun* prenguèt oficialament lo nom de *Montbrun-Bocage* per decret del 22 de junh 1921 .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Montesquiu de Volvèstre; es ara del canton d'Autariba.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Montbrun-Bocage_Village_square.JPG
Montbrun-Bocage_Market_place.JPG
Montbrun-Bocage_(Haute-Garonne).jpg
Fresques_intérieures_1.jpg
Fresques_intérieures_2.jpg


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Montclar de Comenge

**Montclar de Comenge** (*Montclar-de-Comminges* en francés) qu'es ua comuna gascoa situada en departament dera Nauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Eth nom qu'es atestat *Montcla* en 1389 . 
Segon Dauzat e Rostaing, Montclar qu'a per sens « clar mont, montanha esclairada deth solelh, plan desgatjada (un castèl fòrt qui se ved de luenh) ». Dens quauques cases, *clar* qu'a poscut remplaçar eth latin albus, qui, rarament, es ua alteracion d'un prelatin *alba*, « montanha » . 
Segon Negre, dens Montclar o Clarmont, er adjectiu occitan clar significa « de color clara » o « evident, distinguit » . [Dauzat qu'a meilèu rason]. 
Segon Astor, com clar se pòt associar a ua hont, ua vath, un mas (e en francés un bòsc, ua fageda, ua sanha, un lòc, etc), era valor de clar qu'es invariabla, ua valor laudativa .

## Istòria
Pendent er'Ancian Regime, Montclar qu'èra dera eleccion de Comenge (nocion diferenta dera diocèsi de Comenge), doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Rius e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Mauran, qu'es Sent Alari. En 1790, Montclar « et partie de Coux » qu'èra deth canton de Casèras, en l'an III, deth canton de Martras, en l'an X, que tornè ath canton de Casèras. Qu'estó temporàriament unit a Bossens ener an VIII. Oficialament, Montclar que prengó eth nom de *Montclar-les-Prés* per decret deth 31 de decembre 1929 puish de *Montclar-de-Comminges* per decret deth 22 de julhet 1937 .

* *Couts*. Comuna efemèra deth canton de Casèras, despartida enter Mauran e Montclar tanlèu 1791 (era glèisa dispareishuda que sembla d'estar dens Montclar). Qu'èra dera diocèsi de Rius e dera senescauciá de Tolosa. Eth vocable dera parròquia qu'èra Nòstra Dauna . Eth nom qu'es absent de totas eras mapas tanlèu eras mapas d'Estat-Major.

## Administracion

* Ara refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna, qui èra deth canton de Casèras, qu'i demorè.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dambe era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Montauban de Luishon

**Montauban de Luishon** (*Montauban-de-Luchon* en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia
Montauban qu'es ara ua banlèga de Luishon, creishuda per construccion d'ostaus individuaus a partir deras annadas 60.

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
*Montauban* que ven de *mons*, *montem*, e deth latin *albanus* (> *alban* > *auban* en gascon), qui representa era color blanca, meilèu que l'ausèth (aubarèu, estoret perdiguèr) . Au contrari, Astor que pensa *albanus* representa eth falconide, present sus un blason senhorau, pr'amor non vesen perqué er adjectiu *albanus* seré reservat aus monts, mentre eth simple *albus, alba* es present damb er autes apellatius en toponimia (pèira, huèlha, hont, aiga) .

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Montauban qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'es Senta Cristia. Tanlèu 1790, Montauban qu'èra deth canton de Banhèras de Luishon. Oficiaument, *Montauban* que prengó eth nom de *Montauban-de-Luchon* per decret deth 9 de junh de 1937 .

## Administracion

* Ara refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna que demorè en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Montberaud

**Montberaud** (*Montberaud* en francés) qu'es ua comuna gascona, situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Eras fòrmas ancianas que son *Monteberaud*, shens data , *de Monteberaldo* en 1446 , Segon Dauzat e Rostaing, *Montberaud* que veng de *mons* [montem], en latin, « montanha, poi, tuca » e deth nom germanic d'òme *Beroald* . 
Negre que's contenta de l'occitan recent : *Montberaud* que veng de l'occitan *mont*, e deth nom de persona *Beraud* . 
Segon Astor, eth nom germanic d'òme qu'es format de *bero*, « ors », e *wald*, « governar » .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Montberaud qu'èra de l'eleccion de Comenge (nocion diferenta de la diocèsi de Comenge), doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Rius e de la senescaucia de Pàmias. Le vocable de la glèisa qu'es Sent Joan Baptista. En 1790, Montberaud qu'èra deu canton de Casèras, en l'an VIII, deu canton de Montesquiu, en l'an X, que tornè au canton de Casèras. Las duas comunautats de Montberaud e de *Lafitte* o *Lafitte-Volvestre* que formèn ua sola comuna en 1790 .

*Lafitte* o *Lafitte-Volvestre* qu'èra ua comunautat non parròquia, de l'eleccion de Comenge, doncas de Gasconha, de la generalitat d'Aush e de la senescaucia de Pàmias .

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qui èra deu canton de Casèras, qu'i demorè.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Mont de Galièr

**Mont de Galièr** (*Mont-de-Galié* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge situada en eth departament dera Nauta Garona e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Comunas limitrofas

## Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, *Mont de Galièr* ven deth latin *mons* [montem], « montanha ». Eth determinant qu'ei eth nom deth vilatge vesin . 

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Mont de Galièr qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Òra, qu'ei Sent Vincenç. Tanlèu 1790, Mont de Galièr qu'èra deth canton de Sent Bertran, a partir de 1888 canton de Barbasan per càmbiament de caplòc. En l'an VIII, Mont de Galièr qu'estó incorporat per un temps a Galièr. Era comuna qu'es absenta dera nomenclatura deth an X .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra en eth canton de Barbasan, qu'es adara en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Mont-de-Galié village.jpg|Eth vilatge.
Mont-de-Galié_12.jpg|Eth vilatge.
Mont-de-Galié_08.jpg|L'abeurader.
Mont-de-Galié_09.jpg|Era Santa Familha.
Mont-de-Galié_13.jpg|Païsatge despuish Mont de Galièr, vista de Lorda.


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Montagut de Borjac

**Montagut de Borjac** (*Montégut-Bourjac* en francés) qu'es ua comuna gascoa, situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas que son *Monteacuto* en 1249 e 1289 . 
*Montagut* que ven deu latin *mons* [montem] e de l'adjectiu latin *acutus*, « agut, ponchut », o [dens lo contèxte medievau], de l'occitan *mont* e de l'adjectiu occitan *agut*. Lo nom *Montagut* e lo succès deu simple nom *mont* que son associats a l'epòca feodala e a un contèxte guerrièr, a la volontat de defensa, mès *Montagut* non descriu pas las tors ponchudas deu castèth, com pensan les Féniés  : que cèrcan solament a donar l'impression d'un castèth d'accès malaisit, çò qui pòt estar en contradiccion damb la realitat, per designar de tuquetas arredondidas ; aquò que testimònia, non pas d'ua intencion descriptiva, mès de la d'impressionar les enemics. 
### Borjac
*Borjac* que seré un nom de petit país. Que sembla a l'origina un nom de localitat antica. Benlèu le nom celtic d'òme *Bōrēdos*, utilizat per Xavier Delamarre per explicar Borièja , dambe'u sufixe *-ācon* : **Borediacon* > **Borejag-* > *Borjac*.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Montagut, *Montégut* o *Montégut d’Aurignac*, qu'èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Lombèrs e de la senescaucia de Tolosa. Lo vocable de la glèisa qu'es Sent Supèri. Tanlèu 1790, Montagut qu'èra deu canton deu Hosseret. Oficiaument, *Montégut* que vengoc *Montégut-Bourjac* per decret deu 3 de decembre 1925 .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton deu Hosseret; qu'es ara deu canton de Casèras.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Montagut de Lauragués

**Montagut de Lauragués** (*Montégut-Lauragais* en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Mons acutus* en 844, *castri Montisacuti* en 1269 , *Montagut* en 1428 .  
Le nom es format del latin *mons* [*montem*], « mont » (sovent una simpla tuca) e *acutus*, « ponchut, agut »   
.
Segon Negre, *Montagut* es format de l'occitan *mont* e de l'adjectiu *agut* . 
Segon les Féniés, le sens de « ponchut » caracterizariá las tors agudas d'un castèl ...                                                                                                                                                  

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Montagut o * Montégut-lès-Mazières* èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Tanlèu 1790, Montagut èra del canton de Revèl. Le vocable de la glèisa es Sant Martin. *Montégut* venguèc oficialament *Montégut-Lauragais* per decret del 3 de decembre 1925 .

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra del canton de Revèl, i demorèc. 

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Montespan (Nauta Garona)

**Montespan ** (*Montespan* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [muntes'pan] a Roeda . 
Eras fòrmas ancianas que son *Monte Hispano*, *Monte Ispano*, *Monsyspanus* en 1389. Eths Montespans qu'apertenián ara Maison d'Espanha . 
Segon Dauzat, Astor, Negre, *Montespan* (*Montem Hispanum*), que ven de *mons* [montem] e deth shafre *d'Espanha* deths senhors deth vilatge (*Montem Hispanum*), venguts d'un capdèt dera familha deths comtes de Conserans, qui bastigó eth castèth ath sègle XIII e i horní eth seu nom, portat d'enquia eth sègle XVI . *D'Espanha* qu'ei ua traduccion : er adjectiu qu'ei *Hispanus* en latin, *Espan* en gascon, derivat de *Hispania* > *Espanha*.

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Montespan qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'èra Senta Magdalena (ara Sent Andrèu). Tanlèu 1790, Montespan qu'èra deth canton de Salias de Salat. De 1790 a l'an IV, eth nom oficiau qu'èra *Montespan et Belpouech* .

Pendent eth Ancian Regime, era parròquia de *Belpouech et Léoudary* (en francés) qu'èra dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Montespan, qu'ei Senta Anna . En gròs ath emplaçament de *Betpouech* sus era mapa de Cassini (sègle XVIII) o un pauc ar oèst, que i a ua glèisa, mes deth vocable de Sent Pèr e eth nom de *Belpouech* (*Bèthpoeg ?) qu'ei absent deras mapas deths sègle XIX e XX. *Belpouech* que poderé estar ath entorn de *Tépé*.

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Salias de Salat; qu'es ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Sosterran dera Hontau

Vue_sur_Montespan.JPG|Vista generala.
Montespan_Cagire_depuis_Labarthe.jpg|Cadira, a dreta.
Ruines_du_château_de_Montespan.jpg|Arroeinas deth castèth.
Chateau_de_Montespan.JPG|Idem.
Montespan_-_Monument_aux_morts_A.jpg
Eglise_Saint_André_Montespan.jpg|Glèisa Sent Andreu.
Montespan_-_Croix_de_chemin.jpg|Crotz de camin.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Montgalhard de Saliás

**Montgalhard de Saliás** (*Montgaillard-de-Salies* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, *Montgalhard* que ven deth latin *mons* [*montem*] e de *galhard* qui representa era valor militara de la hortalessa . 
Segon Negre, eth sens de *galhard* qu'ei « gai, valent, excellent, hòrt » . 
Jacques Astor qu'atribueish a *galhard* eth sens de « vigorós, hòrt » . 
Per er omonime lomanhòu, Burgan e Lafon que donan a *galhard* eth sens de « solidament fortificat » e tanben de « gai, gaujós, audaciós, valent, coratjós, adret, vigorós » e que brembran era etimologia gallica (segon P.Y. Lambert e J. Lacroix), **galia*, qui representava la fòrça; eths derivats celtics que significan era fòrça, era furor guerrèra, eth poder, era poténcia, damb ua connotacion d'origina d'efervescéncia, de furor. Eth nom *mont* qu'ei derivat de *montem* .

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Montgalhard qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Miquèu. Tanlèu 1790, Montgalhard qu'èra deth canton de Salias. Era comuna que pren eth nom oficiau de *Montgaillard-de-Salies* per decret deth 31 de deceme de 1929 .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Salias de Salat; qu'es ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Montgràs

**Montgràs** (*Montgras* en francés) es ua comuna gascoa, situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Montgras* es format de *mons* [*montem*] « montanha » (que pòt designar un simple poi) e de *gras*, benlèu l'adjectiu . 
Segon Negre, *Montgras* es format de l'occitan *mont* e de l'adjectiu *gras*, « gras, fertile, graniu » .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Montgràs èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Lombèrs e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa, annèxa de Sabonèras, es Sent Bertomiu. Tanlèu 1790, Montgràs èra deu canton de Riumas . 

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Riumas; es ara deu canton de Casèras.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dambe la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Montoliu de Sent Bernat

**Montoliu de Sent Bernat**  (*Montoulieu-Saint-Bernard* en francés) qu'ei ua comuna de Comenge, en Gasconha, administrada peth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Eth determinant de *Mont* (deth latin *mons*, *montem*) ei pas motivat per era preséncia der oliu (deth latin *olivus*), pr'amor deth clima, meilèu peth Monts deths Olivets, site biblic der Ancian Testament e deth Navèth. Negre qu'explica eth nom ven d'ua latinizacion *Monte Olivarum*, tractada com *Montem Olivum* e Dauzat e Rostaing que's contentan der « ancian provençau » *oliu*, nom der arbe .
### Sent Bernat
Que i a ua capèra Sent Bernat un gròs km ath sud deth vilatge.

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Montoliu qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa d'Alan, qu'ei Senta Magdalena. Tanlèu 1790, Montoliu qu'èra deth canton d'Aurinhac. *Montoulieu* que vengó oficialament *Montoulieu-Saint-Bernard* per decret deth 22 de junh de 1921 .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton d'Aurinhac; qu'ei ara deth canton de Casèras.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Montsaunèrs

**Montsaunèrs** (*Montsaunès* en francés) qu'ei ua comuna lingüisticament gascoa de Lengadòc, situada dens eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [munsaw'nɛs] a Roeda . Eth nom qu'ei atestat *Montesaunes* en 1267 .
Segon Dauzat e Rostaing, *Montsaunèrs* qu'ei format de *mons* [*montem*] e deth latin *salin-arium* . 
Segon Astor, *Montsaunèrs* que representa probablament *mont saunèrs*, eth mont deths saunèrs, ders extractors de sau dera region 
de Saliás deth Salat .

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Montsaunèrs qu'èra dera diocèsi civila deth Petit-Comenge, doncas dera província de Lengadòc, dera generalitat de Tolosa, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Cristau. Tanlèu 1790, Montsaunèrs qu'èra deth canton de Salias .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Salias de Salat; qu'es ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Montsaunès_-_Eglise_Saint-Christophe_des_Templiers_-_Chrisme_de_la_façade.jpg|Crisme dera façada dera glèisa Sent Cristau.
Montsaunès_-_Eglise_Saint-Christophe_des_Templiers_-_Porte_d'entrée_romane.jpg|Pòrta romanica.
Montsaunès_-_Monument_aux_Morts.jpg


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Mostajon

**Mostajon** (*Moustajon* en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia
Era creishença demografica deras annadas 60 aras annadas 90 que s'explica en partida per era rurbanizacion a partir de Luishon. Era populacion que baisha desempuish, pr'amor dera crisi d'aquesta vila.

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Eh nom que s'explica per eth gascon *mostajon*, jordon (hrut o arbuste), o mostajoèr [fr. sorbier des oiseaux/des oiseleurs], o aliga . NB. Nom d'ua planta o d'un hrut sol, shens sufixe collectiu, véder Pobòu.
 
## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Mostajon qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Sales e Pratvièlh, qu'es Sent Julian. Tanlèu 1790, Mostajon qu'èra deth canton de Banhèras de Luishon .

## Administracion

* Ara refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna que demorè en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Moustajon_tour_Castech.JPG|Eras arroeinas deth Castèth (francés Castech...)
Moustajon_cascade.JPG|Eth salhent (aigapish).
Moustajon_église.JPG|Era glèisa Sent Julian.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Nenigan

**Nenigan** (*Nénigan* en francés) qu'ei ua comuna gascoa, situada en lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Ni Dauzat e Rostaing, ni Negre, ni Astor, nimèi eths Féniés, non disen arren de Nenigan.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Nenigan qu'èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Comenge e de la senescaucia de Tolosa. Lo vocable de la glèisa qu'ei Sent Cristau. Tanlèu 1790, Nenigan qu'èra deu canton de Bolonha de Gessa .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deth canton de Bolonha de Gessa; qu'ei ara deth canton de Sent Gaudenç.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Nénigan_1.jpg|Era D 84.
Mairie_de_Nénigan.JPG|Er ostau de comuna en 2015.
Salles_des_fêtes_de_Nénigan.JPG|Era sala deras hèstas.
Nénigan_-_Eglise_10.jpg|Era glèisa Sent Cristau.
Nénigan_-_Eglise_11.jpg
Monument_aux_morts_de_Nénigan.JPG


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Nisan de Gessa

**Nisan de Gessa** (*Nizan-Gesse* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Eras fòrmas ancianas que son *de Anisano* en 1387, *de Anizan* en 1543 .  
*Nisan* que ven deth nom latin d'òme *Anitius*, damb eth sufixe *-anum*, puish l'iniciala *A-* qu'estó presa per la preposicion e amudida per aferèsi . Que i a tanben era possibilitat deth nom celtic d'òme *Nitios*, qui a pas besonh d'aferèsi.

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Nisan qu'èra de Nebosan, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Pèr e Sent Pau. Tanlèu 1790, Nisan qu'èra deu canton de Bolonha de Gessa. Era comuna que pren oficiaument eth nom de *Nizan-Gesse* per decret deth 22 de junh de 1921 .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Bolonha de Gessa; qu'es ara deth canton de Sent Gaudenç.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Nizan_-Entrée.jpg
Nizan_-_La_mairie.jpg|Er ostau de comuna.
Nizan_-_Le_monument_aux_morts.jpg
Nizan_-_Borne_de_nivellement_sur_l'église_-_Altitude_369_m.jpg
Nizan_-_Eglise_-_Blason.jpg|Blason sus era façada dera glèisa.
Nizan_-_Ancienne_plaque_directionnelle.jpg
Nizan_-_Boîte_à_livres.jpg|Anciana cabina telefonica reciclada en bóstia de libes.


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Nogaret

**Nogaret** (*Nogaret* en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Nogaretum* en 1226, *Nogaret* en 1428 . 
Segon Dauzat e Rostaing, *Nogaret* ven del latin *nucarium*, « noguièr », ambe'l sufixe collectiu *-etum* . 
Segon Negre, *Nogaret* ven de l'occitan *nogaret*, « nogareda » . 
Segon J. Astor, *Nogaret* es un derivat en *-aret* (*ar[iu]* e *-etu*) del nom del noguièr .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Nogaret èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Tanlèu 1790, Nogaret èra del canton de Revèl. Le vocable de la glèisa es Sant Estève (o Estèfe) .

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra del canton de Revèl, i demorèc. 

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Paishons

**Paishons**(*Payssous* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, *Paishons* que correspón ar ancian provençau *pais* « pastenc, paisheder », damb eth sufixe *-osum* . 
Segon Negre, *Paishons* qu'ei l'equivalent de l'occitan *paissou*, « pastura, pastenc, paisheder », ath plurau .

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Paishons qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Regadas, qu'ei Sent Jacme. Tanlèu 1790, Paishons qu'èra deth canton de Sent Bertran, a partir de 1888 canton de Barbasan per càmbiament de caplòc. Era comuna qu'es absenta dera nomenclatura deth an X .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra en eth canton de Barbasan, qu'es adara en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Payssous_03.jpg|Er ostau de comuna.
Payssous_04.jpg|Era glèisa Sent Jacme.
Payssous_02.jpg
Payssous_05.jpg|Sacrat Còr.
Payssous_06.jpg|Panèu qui indica era hont e era capèra Sent Grapasi.


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas