Lo Montelh (Cantal)

**Lo Montelh** (*Le Monteil* en francés) es una comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre del territòri

## Toponimia
### '''Lo Montelh'''
Las fòrmas ancianas son *Mansus de Montelli*, en 1441, *La Monteilhe*, en 1655, *Montal*, en 1681, *Montel*, en 1688, *Monteil*, en 1744, *Le Montelle* (mapa de Cassini), *Le Montheil* (mapa d'Estat-major) . *Lo Montelh* es un derivat de *mont*, amb un sufixe de valor pusleu diminutiva, vengut del latin *-ilium* . La prononciacion es [lu mun'tir], al Montelh (informator nascut a Valeta) e ([ve]) [mun'tir] a Osèrs e a la Monciliá (mas lo gentilici es [le munti'ju] e doncas fòra de la finala *-lh-* torna préner sa prononciacion normala, iodizada en Auvèrnhe); autra fòrma : [və mun'ter], sense article, amb [-e-] franc barrat (a Chaissac, comuna de Vebret); las fòrmas sense article semblan majoritàrias .

### '''Chastèlmarlhac'''
Las fòrmas ancianas son *Meroliacense castrum*, al sègle VI (Gregòri de Tors), *Chastel Marlac*, en 1185, *Castelt Marlat*, en 1218, *Chastel Marlhac*, sense data o en 1441, *Castrum Marlhatum*, en latin, en 1441, *Castrum Marlhaci*, en 1535, *Chastel Marilhac*, en 1607, *Marlhat*, en 1628, *Chastel Marlliac*, en 1658, *Chastel Marliac*, en 1668, *Chastel Merliac*, en 1686, *Chastel Marlhat*, 1744, *Chastel Marlat*, en 1786, *Chastel Marsiac* (mapa de Cassini), *Chastel-Merlhac*, en 1855, *Chastel* (mapa d'Estat-major) . *Chastèl*, present probablament tanleu lo sègle VI (*castrum* deviá èsser una fòrma culta per **castellu*, s'ajustèt al nom d'origina del vilatge; *Marlhac* ven d'un nom d'òme latin, **Merulius*, cognomen tirat de *merula*, « merle/mèrle », amb lo sufixe *-acum* , latinizacion del sufixe gallés *-āco(n)*. *Chastèlmarlhac* èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre **Merulius*. Per l'origina de **Merulius*/**Merulios*, Delamarre presenta una segonda possibilitat, qu'exclús pas la prumeira : **merulo-*, diminutiu de **mero-*, « fòl, timbarlat » . La prononciacion es [tʃas'ter], [sas'ter], lo determinant *Marlhac* es inusitat e quand es demandat, es realizat [mar'la], per mala lectura de la fòrma coneissuda en francés. Gentilici [le ʃaste'lu]. Se vei que l'oposicion fonologica entre *-elh* (de Montelh) e *-èl* (de Chastèl) es mantenguda, mas amb de realizacions que son respectivament [-ir] e [-er] . 
### autres luòcs de la comuna
Autaròcha ['awta'rɔtsa]; Milhac [mi'ja]; Ribas ['ribə]; Sent Victor [sœnvi'tur]; La Cartalada (francés *La Cartelade*) [la karta'gadə]; francés *Belière* [bijejrə]; Jalanhac [zaga'ɲa]; francés *Perignac* [peri'ɲa]; La Ròcha [la 'rɔtsa]; francés *La Brugeire* [la bry'ʒɛjrə] .

## Istòria

* *Chastel-Marlhac* èra un ancian oppidum citat per Gregòri de Tors e que joguèt un ròtle important a la Nauta Edat Mejana.
 
* Lo nom oficial de la comuna saguèt *Chastel*, pueis  *Chastel-Marlhac* en 1801, mas, a causa del chamjament de chapluòc, venguèt *Le Monteil* en 1903 . *Chastel-Marlhac* es en posicion descentrada dins la comuna, çò qu'explica benleu que l'abandonèron coma chapluòc.

## Administracion

* Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Sanhas; es ara del canton d'Ide.
## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias