Naucèla (Cantal)

**Naucèla** (*Naucelles* en francés) es una comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Naucella*, en 1289, *Noacella*, en 1339, *Naucaza*, en 1402, *Nancelle*, en 1442, *Nocelle*, en 1451, *Noevcelle*, en 1485, *Noecelle*, en 1498, *Naucelle*, en 1512, *Naucela*, *Nova-Cella*, en 1521, *Novecella*, en 1522, *Noucelle*, en 1564, *Naucel*, en 1571, *Naulcelle*, en 1613, *Noucelles*, en 1614, *Nauselle*, en 1620, *Nauselles*, en 1625, *Novecelle*, en 1628, *Naucèles*, en 1639, *Noselles*, en 1659, *Noscellei*, en 1705, *Novecelles*, en 1756, *Novacelle*, en 1784 . L*'s* finala arriba a l'entorn de 1610-1630, coma a Crandèla, Airen, etc, e son benlèu degudas a la fantasiá d'un sol escriba (d'Orlhac ?), mas la fòrma de 1705, pas gaire fidèla per çò qu'es del vocalisme de la primièra sillaba, poiriá far pensar a una realitat fonica. Lo sens de *cèla* es « cèla de monge, ermitatge (eventualament) e per extension « monestièr, convent, benlèu pichon » . Lo sens general de *Naucèla*, en latin *Nova Cella*, es doncas « monestièr novèl ».

* *Vaurelhas* (*Vaureilles* e *Vaureilles-Bas*. Sus la mapa, *Vaureilles* tresplomba Naucèla e *Vaureilles-Bas* representa probablament los ostals près del borg o de *La Réginie*. Las fòrmas ancianas son *Vaurelias*, en 1465, *Vaurelhas*, *Baurelhas*, en 1521, *Baurieyras*, en 1524, *Vaurelhes*, en 1564, *Las Vaurelhies*, *Affar del Bos de Vaureilhes*, en 1573, *Vaurelhe*, en 1613, *Bourelies*, en 1616, *Baurelle*, en 1634, *La Vaureh*, en 1640, *Baureilhes*, en 1668, *Baurelies*, *de Baurelhes*, en 1670, *Beaureilles*, en 1676, *Vareilhe*, en 1676, *Vareilles*, en 1737, *Vaureilles, autrement appellé lou Mas-Fuzol*, *Mas de soutera de Vaureilles*, en 1756 . *Vaurelhas* ? es un diminutiu, amb un sufixe derivat de *-icula*, del mot femenin *vaur*, *vaure*, del gallés **uoberā*, **uobero*, « font esconduda, riu escondut, vaure, iga » e per extension de sens « bòsc, selva »  . Lo mot es al plural benlèu perqué i a lo Vaurelha *soteran* (fòrma de 1756, a verificar, intermediària entre *sotiran* lengadocian e *sotran* auvernhàs) e lo *soberan* (fòrma supausada per analogia); mas Vaurelhas (Roergue) es tanben al plural. Probable que **vaurelha* designava la comba prionda que travèrsa lo *ruisseau de la Réginie* (en francés).

* *La Reginiá* (*La Réginie*) (dins Relhac abans 1972). Las fòrmas ancianas son *Mansus de la Reginhe de Relhaco*, en 1378, *La Regeniha*, en 1521, *La Regenha*, en 1522, *La Regenhe*, en 1525, *La Reginha*, en 1531, *Laréginha*, en 1564, *La Reginhie*, en 1588, *La Rezynie*, *la Réginhe*, en 1613, *La Réghene*, en 1614, *La Reginia*, *la Regnia*, en 1616, *La Rignha*, en 1632, *La Riginihe*, en 1634, *La Resinhes*, en 1675, *Laréginie*, en 1676, etc .

* *Tortolon* (*Tourtoulou*) (vilatge e ancian castèl, dins Relhac abans 1972, luòc d'origina de la familha de Carles de Tortolon). Las fòrmas ancianas son *Tortolo*, en 1394, *Mansus de Tortelo*, en 1531, *Tourtoullou*, *Tortoulou*, en 1624, *Toretoulon*, en 1626, *Tourtollon*, 1635, *Tourtoulou*, en 1720 . Benlèu que cal descompausar lo nom en *Tor*, çò qu'es normal per un castèl, e *Tolon*, vengut de **Tullon* ( > **Tol*), emb un sufixe *-onem*, en principe un oronime, benlèu celtic. Veire Tol Senta Crotz  .

* *Cedairac* o *Sedairac* (*Sedeyrac*) (vilatjòt al sud-oèst de la comuna). Las fòrmas ancianas son *Sedairac*, en 1230, *Cedalyac*, en 1342, *Sedeirac*, al sègle XV, *Sedeyrac*, en 1522, *Seveyrac*, en 1554 . Es probablament un nom de granda proprietat antica, format del nom del mèstre e lo sufixe gallés *-āco(n)*, latinizat en *-acum* dins los tèxtes. I a pas de comuna d'aquel nom e cal doncas cercar un nom de persona adaptat. Dins lo dobte, lo cognomen supausat **Cithararius* ( > **Citharius*, per aplologia), « jogaire de citara », fòrma vulgara plausibla a la plaça de las fòrmas classicas *cĭthărĭcĕn* e *cĭthărista*, poiriá convenir : **Cithariācon* > **Cedariago* > **Cedairago* > **Cedairac*. Se sap que *-arius* prenguèt de mai en plaça dins la lenga de l'Antiquitat tardiva. La grafia seriá *Cedairac*, mas coma la reconstitucion es pas segura, una grafia simpla *Sedairac* es admissibla.

## Istòria
* De 1972 a 1982, Naucèla fusionèt amb Relhac (comuna de Naucèla e Relhac), que tornèt venir comuna en 1982 . La comba de Vaurelhas (amb *La Reginie*, *Tourtoulou*), siá quicòm coma 200 ectaras, qu'èra dins Relhac, foguèt conservada per Naucèla quand las doás comunas siaguèron separadas tornamai.

## Administracion

* Naucèla siaguèt successivament dels cantons d'Orlhac, en 1793, d'Orlhac-sud, en 1801, d'Orlhac-1, en 1973, de Jussac, en 1985  e, dempuèi la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna es del canton de Naucèla (burèu centralizator).
## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias