Cronologia del cinèma

Aquò es una **cronologia del cinèma**, es a dire dels eveniments del 7 art.

__NOTOC__
2000 - 1990 - 1980 - 1970 - 1960 - 1950 - 1940 - 1930 - 1920 - 1910 - 1900 - 1890 - Abans 1895

## Ans 2000
* **[[2006 al cinèma]]** – Lo 1er de febrièr de, *[[les Bronzés 3 - Amis pour la vie]]* sortís 29 ans aprèp lo primièr
* **[[2005 al cinèma]]** – La saga *[[Star Wars]]* s'acaba amb son 6 episòdi, 28 ans aprèp lo primièr.
* **[[2004 al cinèma]]** – *[[Fahrenheit 9/11]]* de Michael Moore es un documentari polemic que merita la Palma d'aur e es un succès del box-office. Succès suspresa dels *[[Les Choristes|Choristes]]* en França.
* **[[2003 al cinèma]]** – *[[Le Seigneur des Anneaux : Le Retour del Roi (filme)|Le Seigneur des Anneaux : le Retour del Roi]]* de Peter Jackson barra la trilogia de Tolkien.
* **[[2002 al cinèma]]** – Alain Chabat e son *[[Astérix et Obélix 2 : Mission Cléopâtre]]* es rei del box-office francés
* **[[2001 al cinèma]]** – *[[Harry Potter a l'école des sorciers (filme)|Harry Potter a l’école des sorciers]]* « emmasca » lo box-office mondial, succedissent en França al *[[Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain|Fabuleux Destin d'Amélie Poulain]]*
* **[[2000 al cinèma]]** – *[[Taxi 2]]* de Gérard Krawczyk despassa las  entradas en França

## Ans 1990
* **[[1999 al cinèma]]** – Lo volet de *[[Star Wars : épisode I - La Menace fantôme|Star Wars : La menace fantôme]]* bat lo recòrd que deteniá *[[Jurassic Park]]* de Steven Spielberg
* **[[1998 al cinèma]]** – *[[Titanic (filme, 1997)|Titanic]]* pulveriza lo recòrd en França de totes los temps, despassant las  entradas
* **[[1997 al cinèma]]** - *[[Titanic (filme, 1997)|Titanic]]* bat totes los recòrds de succès de l'istòria del cinèma.
* **[[1996 al cinèma]]** - x 
* **[[1995 al cinèma]]** - *[[Casper]]* es lo primièr filme que l'eròi es en imatges de sintèsi, e *[[Toy Story]]* lo primièr long metratge realizat entièrament en imatges de sintèsi.
* **[[1994 al cinèma]]** – *[[Pulp Fiction]]* obten la Palma d'aur al Festenal de Canas 1994.
* **[[1993 al cinèma]]** - *[[Les Nuits fauves]]* trionfan als césars qualques jorns aprèp la mòrt de lor realizator Cyril Collard.
* **[[1992 al cinèma]]** – x
* **[[1991 al cinèma]]** – x
* **[[1990 al cinèma]]** - x

## Ans 1980
* **[[1989 al cinèma]]** – "do the right thing" de spike lee joint
* **[[1988 al cinèma]]** – Nombrosas censuras e atemptats a travèrs lo mond contre *[[la Dernière Tentation del Christ]]* de Martin Scorsese. *[[Qui veut la peau de Roger Rabbit ?]]* repossa mai luènh la coabitacion a l'ecran d'actors reals e de personatges de dessenhs animats. En França, *[[le Grand Bleu]]* es un fenomèn de generacion.
* **[[1987 al cinèma]]** - x
* **[[1986 al cinèma]]** - x 
* **[[1985 al cinèma]]** - Succès popular de *[[Trois Hommes e un couffin]]*. 
* **[[1984 al cinèma]]** – Cinc filmes d'Alfred Hitchcock ressortisson en salas aprèp 30 ans d'indisponibilitat perque lo realizator (decedit en 1980) n'aviá recomprat los dreches e los aviá legats en eretatge a sa filha. S'agís de *[[la Corde]]* (1948), *[[Fenêtre sur cour]]* (1954), *[[Mais qui a tué Harry ?]]* (1955), *[[l'Homme qui en savait trop (filme, 1956)|l'Homme qui en savait trop]]* (1956) e *[[Sueurs froides]]* (1958).
* **[[1983 al cinèma]]** - x
* **[[1982 al cinèma]]** – x
* **[[1981 al cinèma]]** – x
* **[[1980 al cinèma]]** - x

## Ans 1970
* **[[1979 al cinèma]]** – Ridley Scott amòda la tetralogia d**[[Alien]]'' amb ''[[Alien - Le huitième passager]]''
* **1978 al cinèma** –  x
* **1977 al cinèma** –  ''[[La Guerre des étoiles]]'' es lo filme de l'annada.
* **1976 al cinèma** - ''[[Le Vieux Fusil]]'' obten lo primièr ''[[César del cinèma|César]]'' del cinèma francés. 
* **1975 al cinèma** –  ''[[Les Dents de la mer]]'' de [[Steven Spielberg]] es un succès mondial.
* **1974 al cinèma** – En novèl periòde de crisi, renovèl del cinèma-catastròfa amb ''[[la Tour infernale]]''
* **1973 al cinèma** - ''[[Mean Streets]]'' de [[Martin Scorsese]] 
* **1972 al cinèma** – ''[[Le Parrain (filme)|Le Parrain]]'' de [[Francis F. Coppola]]
* **1971 al cinèma** – [[Luchino Visconti]] recep a [[festenal de Canas 1971|Canas]] lo prèmi especial del 25 aniversari per ''[[Mort a Venise]]'' e l'ensemble de son òbra.
* **1970 al cinèma** - ''[[Woodstock (filme)|Woodstock]]'' va devenir l'emblèma cinematografic de la contestacion de la joventut.

== Ans 1960 ==
* **1969 al cinèma** – ''[[Easy Rider]]'' filme culte de [[Dennis Hopper]]
* **1968 al cinèma** – Lo [[festenal de Canas 1968|festenal de Canas]] es interromput pels eveniments de [[mai de 1968]]. ''[[2001, l'odyssée de l'espace]]'' transfòrma lo cinèma de [[sciéncia-ficcion]]. 
* **1967 al cinèma** - ''[[La Chinoise]]'' de [[Jean-Luc Godard]] anóncia las contestacions socialas de venir.
* **1966 al cinèma** - ''[[La Grande Vadrouille]]'' s'installa en cap del box-office francés per mantun decenni.
* **1965 al cinèma** - ''[[La Mélodie du bonheur (filme, 1965)|La Mélodie du bonheur]]'' es lo filme de l'annada, acumulant de vendas remirablas al fial de las annadas.
* **1964 al cinèma** – x
* **1963 al cinèma** - x
* **1962 al cinèma** – Mòrt de [[Marilyn Monroe]]. ''[[Huit e demi]]'' de [[Federico Fellini]].
* **1961 al cinèma** – x
* **1960 al cinèma** - ''[[Psychose (filme)|Psychose]]'' d'[[Alfred Hitchcock]].

== Ans 1950 ==
* **1959 al cinèma** – ''[[Les Quatre Cents Coups]]'' de [[François Truffaut]] consacran l'[[èrm novèl]].
* **1958 al cinèma** – x
* **1957 al cinèma** - x
* **1956 al cinèma** - [[Brigitte Bardot]] explosa dins ''[[Et Dieu... créa la femme]]'' 
* **1955 al cinèma** - x
* **1954 al cinèma** – ''[[Les Sept Samouraïs]]'' d'[[Akira Kurosawa]] impausan lo cinèma japonés al grand public mondial.
* **1953 al cinèma** - Començaments del [[Cinemascòpi]]
* **1952 al cinèma** – Los ''[[Jeux interdits]]'' fan plorar França e las guitarras. Apogèu del [[Maccartisme]] als [[Estats Units d'America|Estats Units]] que tòca durament [[Hollywood]].
* **1951 al cinèma** – Los Franceses tomban amoroses de ''[[Caroline chérie (1951)|Caroline chérie]]''.
* **1950 al cinèma** - x

== Ans 1940 ==
* **1949 al cinèma** – Lo disc de la musica del ''[[Le Troisième Homme (filme)|Troisième Homme]]'' se vend a la criada suls baloards.
* **1948 al cinèma** – x
* **1947 al cinèma** - [[Lee Strasberg]] crea l'[[Actors Studio]] a [[Nòva York]].
* **1946 al cinèma** - Primièr [[Festenal de Canas]].
* **1945 al cinèma** - La fin de la [[Segonda Guèrra mondiala|guèrra]] permet la sortida dels ''[[Les Enfants du paradis|Enfants du paradis]]'' de [[Marcel Carné]]. ''[[Rome, ville ouverte]]'', un dels primièrs filmes neorealistas. 
* **1944 al cinèma** – ''[[Assurance sur la mort]]'' e ''[[Laura]]'', dos grands classics del filme negre
* **1943 al cinèma** - ''[[Le Corbeau]]'' d'[[Henri-Georges Clouzot]]
* **1942 al cinèma** – ''[[To Be or Not to Be (1942)|To Be or Not to Be]]'' d'[[Ernst Lubitsch]]. ''[[Casablanca (filme)|Casablanca]]'' de [[Michael Curtiz]], grand classic, melhor filme e melhora mesa en scèna als [[Oscars]].
* **1941 al cinèma** – ''[[Citizen Kane]]'' d'[[Orson Welles]]
* **1940 al cinèma** - ''[[Le Dictateur]]'' de [[Charlie Chaplin]] es una òbra que tòca al gèni.

== Ans 1930 ==
* **1939 al cinèma** – ''[[Autant en emporte lo vent]]'' de [[Victor Fleming]] es lo filme de l'annada (lo filme sortirà pas en França qu'en mai de 1950). ''[[La Règle du jeu]]'' de [[Jean Renoir]]
* **1938 al cinèma** – ''[[Alexandre Nevski (filme)|Alexandre Nevski]]'' de [[Sergei Eisenstein]]
* **1937 al cinèma** - ''[[Blanche-Neige et les sept nains]]'' de [[Walt Disney]] es lo primièr filme en color per procedit industrial ([[Technicolor]]), e lo primièr dessenh animat de long metratge. ''[[La Grande Illusion]]'' de [[Jean Renoir]] 
* **1936 al cinèma** - ''[[Les Temps modernes]]'' de [[Charlie Chaplin]]
* **1935 al cinèma** - Primièr filme tornat en [[Technicolor]]
* **1934 al cinèma** – [[Frank Capra|Capra]] trionfa amb ''[[New York-Miami]]''. Primièra comèdia musicala entièrament construcha altorn del cople mitic [[Ginger Rogers]] e [[Fred Astaire]], ''[[La Joyeuse Divorcée]].''
* **1933 al cinèma** – ''[[King-Kong]]'' tomba del som de l'Empire State Building
* **1932 al cinèma** – Los filmes de gangsters se multiplican; un dels melhors: ''[[Scarface (1932)|Scarface]]'' d'[[Howard Hawks]]
* **1931 al cinèma** – La crisi economica atisa un cinèma d'espant amb ''[[Frankenstein (1931)|Frankenstein]]''. ''[[Marius (1931)|Marius]]'' inaugura la [[trilogie marseillaise]] de [[Marcèu Panhol]].
* **1930 al cinèma** - Lo « [[code Hays]] » definirà d'ara enlà, al cinèma, los limits de la decéncia e del bon gost. [[Josef von Sternberg]] creèt [[Marlène Dietrich]] dins [[L'Ange bleu]]. « [[Greta Garbo|Garbo]] parle ! » dins ''Anna Christie''.

== Ans 1920 ==
* **1929 al cinèma** – Amb lo parlant, un genre cinematografic novèl es nascut, lo [[filme musical]]
* **1928 al cinèma** – Primièra ceremonia de remesa dels [[Oscars]]. ''[[La Passion de Jeanne d'Arc]]'' de [[Carl Theodor Dreyer]].
* **1927 al cinèma** - ''[[Le Chanteur de Jazz]]'' es considerat coma lo primièr filme parlant. [[Abel Gance]] presenta son ''[[Napoléon (filme, 1927)|Napoléon]]''.
* **1926 al cinèma** - [[Fritz Lang]] torna ''[[Metropolis (filme, 1927)|Metropolis]]'', [[Buster Keaton]] presenta son ''[[Le Mécano de la « General »]]''.
* **1925 al cinèma** - ''[[Le Cuirassé Potemkine]]'' de [[Sergueï Eisenstein]].
* **1924 al cinèma** – ''[[L'Inhumaine]]'' de [[Marcel L'Herbier]] recampa totas las disciplinas artisticas d'[[Abans-garda (art)|abans-garda]].
* **1923 al cinèma** - x
* **1922 al cinèma** – [[Robert Flaherty]] realiza ''[[Nanouk l'Esquimau]]'', lo primièr [[documentari]].
* **1921 al cinèma** – ''[[Le Kid]]'' de [[Charles Chaplin]]
* **1920 al cinèma** - ''A Travers L'orage'' (Way down east) de David W Griffith

== Ans 1910 ==
* **1919 al cinèma** – ''[[Le Cabinet du docteur Caligari]]'' de [[Robert Wiene]] afirma l'[[expressionisme]] alemand.
* **1918 al cinèma** – x
* **1917 al cinèma** - x
* **1916 al cinèma** - ''[[Intolérance (filme)|Intolérance]]'' de [[D.W. Griffith]]
* **1915 al cinèma** - x
* **1914 al cinèma** – ''[[Cabiria]]'' de [[Giovanni Pastrone]] es la primièra superproduccion europèa.
* **1913 al cinèma** – Naissença d'[[Hollywood]] ont [[Cecil B. de Mille]] ven tornar una de sas superproduccions.
* **1912 al cinèma** – Fondacion de la Keystone que [[Mack Sennett]] n'assegura la direccion artistica
* **1911 al cinèma** – x
* **1910 al cinèma** - x

== Ans 1900 ==
* **1909 al cinèma** – Primièr filme de [[Mary Pickford]] ''Son premier biscuit'' de [[David Wark Griffith]], batejat « la petite fiancée de l'Amérique ».
* **1908 al cinèma** – x
* **1907 al cinèma** - x
* **1906 al cinèma** - x 
* **1905 al cinèma** - x
* **1904 al cinèma** – x
* **1903 al cinèma** – ''Le Vol du rapide'' d'[[Edwin S. Porter]]
* **1902 al cinèma** – ''[[Le Voyage dans la lune]]'' de [[Georges Méliès]]
* **1901 al cinèma** – x
* **1900 al cinèma** - x

== Ans 1890 ==
* **1899 al cinèma
* **[[1898 al cinèma]]** – x
* **[[1897 al cinèma]]** - x
* **[[1896 al cinèma]]** - L'illusionista Georges Méliès utiliza sos primièrs trucatges en tornant *Escamotage d'une dame chez Robert Houdin*. Aparicion dels primièrs estudios, coma los de Charles Pathé e Léon Gaumont.
* **[[1895 al cinèma]]** - 28 de decembre : Primièra projeccion publica e (paganta) a París pels fraires Lumière, tres meses aprèp la del 28 de setembre de 1895 a La Ciotat dins lo mai vièlh cinèma del mond L'Eden.

## Abans 1895
* **[[Abans 1895 al cinèma]]** - x