open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Clinch

Lo **clinch** (de l'anglés *to clinch*, "tenir fermament") es un tèrme generau per designar l'accion que consistís en prendre contacte ambé son adversari en posicion drecha au moment d'un combat de grappling o de combat liure.
Montserrat (omonimia)

**Montserrat** pòt èsser:
* Montserrat, illa e territòri d'otramar britanic (Antilhas)
* Montserrat, quartièr de Buenos Aires (Argentina)
Anglicisme faus

Un **anglicisme faus** o **pseudo-anglicisme** es, dins una lenga autra que l'anglés, un mot bastit a partir d'au mens un lèma o morfèma que son origina anglesa manifèsta fa atribuir faussament l'etimologia anglesa a la totalitat de la construccion.

La forma equivalenta en anglés pòu èstre pròcha, mai pas identica, doncas es pas un anglicisme au sens estricte. Aquò pòrta lo locutor que sa lenga maternala es pas l'anglés d'utilizar l'anglicisme faus puslèu que la forma equivalenta au moment que s'exprimís en anglés.
Pancraci

Lo **pancraci** (παγκράτιον / *pankrátion* en grègo ancian) es un espòrt de combat grègo que permetiá dau temps dei Juecs Olimpics antics quai totei lei còups, tanben lei mortaus. Lei soletei tecnicas interdichas èran de crebar leis uèlhs e de mòrdre. De grands campions olimpics d'aquela epòca marquèron l'istòria, coma lo gigantesc Polidamas d'Escotossa, que siguèt campion olimpic en -408, Dorieus de Ròdes, lo mai titrat de totei, o encara lo luchaire d'ortopale Milon de Crotone, coneissut per èstre egalament excellent en pancraci (mai que concorrèt jamai dins aquela disciplina ai Juecs Olimpics). Uèi, aquel espòrt es una disciplina que son reglament siguèt revist e corregit per lo govèrn grègo afin de lo veire revenir dins gaire de temps ai Juecs Olimpics.
Sent Salvador

**Sent Salvador** pòt èsser:

* Sent Salvador, la comuna de 
* Sent Salvador, la comuna de 
* Sent Sauvador, la comuna de Medoc ()
* Sent Salvador, la comuna de
Causse de Martèl

Lo **Causse de Martèl** es una region naturala d'Occitània situada al centre oèst del Massís Central. Es un replanat calcari al nòrd del riu de Dordonha que fa partida dels Causses de Carcin, que n'es lo mens elevat, amb una altitud d'aperaquí 300 m. Pren lo nom de sa vila principala, Martèl. Las regions naturalas vesinas son lo Causse de Gramat e Limarga en Carcin e lo Peiregòrd Negre, lo Bacin de Briva e la val bassa de la Dordonha Corresana en Lemosin.

Es despartit entre los departaments d'Òlt e de Corresa. 

### Lo ''Causse Corresan''
[left|200px|thumb|Païsatge entre [Noalhas (Causse de Martèl)|Noalhas e Briva]]
La partida del Causse de Martèl situada dins lo departament de Corresa es apelada lo *Causse Corresan*, a bada qu'aquesta denominacion, puslèu politica (valorizacion del causse en tant que comunautat de comunas) que geografica e sociologica, siá pas vertadièrament reconeguda. Es una microregion d'aperaquí 60 km². En efièch, i a una semblança entre son relèu, son clima, mas subretot sa vegetacion e sa geologia e aquels del Massís Central. Cal remarcar la Cauna de la Boissièra e la formacion al Jurassic del Cròs de la Faja, site del Malhum Natura 2000 despuèi 1999, la soleta cavitat sosterranha del departament dobèrta al public.
Ana Duato

vinheta

**Ana Duato** (Valéncia, lo 18 de junh de 1968) es una actritz espanhòla de cinèma e de television, musa de Mario Camus e femna del realizator Miguel Ángel Bernardeau.

## Filmografia
* *[[Las razones de mis amigos]]* (2000) 
* *[[La vuelta de El Coyote]]* (1998) 
* *[[El color de las nubes]]* (1997) 
* *[[El perro del hortelano (película)|El perro del hortelano]]* (1996) 
* *[[Adosados]]* (1996) 
* *[[Amor propio]]* (1994) 
* *[[Los amigos del muerto]]* (1993) 
* *[[Y creó en el nombre del padre]]* (1993) 
* *[[Una estación de paso]]* (1992) 
* *[[Cómo levantar 1000 kilos]]* (1991) 
* *[[Un negro con un saxo]]* (1989) 
* *[[Madrid (película)|Madrid]]* (1987)

## Television

* *[[Cuéntame cómo pasó]]* (2001 - 2011 - ¿? ) amb Imanol Arias
* *[[Severo Ochoa, la conquista de un Nobel]]* (2001) 
* *[[Mediterráneo (serie de TV)|Mediterráneo]]* (1999-2000) 
* *[[Querido maestro]]* (1998) 
* *[[Médico de familia (serie de TV)|Médico de familia]]* (1997) 
* *[[Villarriba y Villabajo]]* (1994) 
* *[[Celia (serie de TV)|Celia]]* (1992) 
* *[[Brigada Central (serie de TV)|Brigada Central]]* (1989)

## Prèmis
**Premios Emmy Internacional**
* Semifinalista europea mejor actriz de televisión (2005).

**[[Fotogramas de Plata]]**
* Mejor actriz de televisión (1997, 2002, 2003). 
* Candidata mejor actriz de televisión (1995, 2004). 

**[[TP de Oro|Premios TP de Oro]]**
* Mejor actriz (2001, 2002, 2003, 2006, 2010). 
* Candidata mejor actriz (2004, 2005, 2007, 2009).

**[[Premios de la Unión de Actores]]**
* Candidata mejor actriz protagonista de televisión (2003, 2004) 

****
* Mejor actriz (2001, 2002, 2003).
* Candidata mejor actriz (2004, 2005, 2006, 2007, 2008, 2009).

**[[Premios ATV|Premios de la Academia de la Televisión - ATV]]**
* Mejor actriz (2007)
* Candidata mejor actriz (2002, 2003, 2004, 2005, 2006, 2008). 

**Premios Zapping**
* Mejor actriz (2004, 2005).
La Sestriera

**La Sestriera** o **Sestrieras** (*Sestriere* en italian) la es una comuna de la Val d'Ors (Valadas occitanas). Administrativament, la fa partia de la Ciutat Metropolitana de Turin, dins la region italiana de Piemont.

La comuna la es creaa en 1934 abo lo nom francés de **Sestrières** (en 1935 la se pèrd l'accent sus l'“è” e l'“s” finala pr'amor de la politica d'italianizacion del regim fascista) a partir de l'anciana comuna de Champlàs dal Còl, del Grand Sause e de la ruaa de la Sestriera destachaa de Prajalats. Lo Grand Sause la se'n destacha en 1947. En 1955 (decret presidencial n°611 del 3 de junh) lo territòri la es espandit per aténher l'aira actuala de 2580 ectaras.

En 2006 la es lo sèti de las espròvas d'esquí alpenc dels Jòcs Olimpics de Turin.

## Ligams exteriors
* Sestriera sul site de Chambra d'oc
## Referéncias
Indi de Fiji

L**'indi de Fiji** es una lenga indoariana (entre las lengas indoeuropèas) parlada dins una zona plan vasta del nòrd de Fiji. Portat per l'imigracion indiana a Fiji, es una evolucion de l'indi.

Se parla tanben dins los païses que los indians de Fiji i an emigrat.
## Referéncias
Causse de Gramat

Lo **Causse de Gramat** es una region naturala d'Occitània que fa partida dels Causses de Carcin. Es situat dins lo departament d'Òlt, al centre oèst del Massís Central.

## Geografia
### Situacion
Lo Causse de Gramat, naut de tres cents cinquanta mètres, s'estend entre los rius de Dordonha e de Cèla. Se situa al nòrd dels Causses de Carcin, que n'es lo pus important.
Asia del Sud

L’**Asia del Sud** es una region del continent asiatic qu’abitualament inclutz los estats e territòris seguents:
* Afganistan
* Bangladèsh
* Botan
* Índia
* Maldivas
* Nepal
* Paquistan
* Sri Lanka
S’i pòdon apondre:
* *[[Birmania]]*
* *L’[[Territòri Britanic de l'Ocean Indian|Ocean Indian britanic]]*
* Iran
* *[[Tibet]]*

La definicion estatistica de las Nacions Unidas comprend los païses de la lista en caractèrs romans. Pòrta lo còde 034.
## Nòtas e referéncias
Asia Orientala

L**'Asia Orientala** (en gascon: **Asia Orientau**) o **Asia de l'Èst** es una region del continent asiatic qu'abitualament inclutz los estats e territòris seguents:

* China (amb Hong Kong, Macau e *[[Taiwan]]*)
* Corèa del Nòrd
* Corèa del Sud
* Mongolia
* Japon

La definicion estatistica de las Nacions Unidas comprend los païses de la lista en caractèrs romans. Pòrta lo còde 030.
Asia del Sud-Èst

right|thumb|Mapa dels estats de l’Asia del Sud-Èst (en irange) segond las Nacions Unidas
right|thumb|Mapa dels estats de l’Asia del Sud-Èst (en blau e verd) amb los de còps considerats en Oceania (en verd)

L’**Asia del Sud-Èst** es una region del continent asiatic qu’abitualament inclutz los estats e territòris seguents:
* Birmania
* Brunei
* Cambòtja
* Indonesia
* Laos
* Malàisia
* Filipinas
* Singapor
* Tailàndia
* Timòr Èst
* Vietnam

La definicion estatistica de las Nacions Unidas comprend los païses de la lista en caractèrs romans. Pòrta lo còde 035.
Anne Sinclair

**Anne Sinclair** (n. Anne-Élise Schwartz, Nòva York, lo 15 de julhet de 1948) es una jornalista politica francesa. Presentèt l'emission d'actualitat politica "Sept sur sept" de 1984 a 1997.

Filha de Joseph-Robert Schwartz (vengut Sinclair en 1949), òme d'afars, e de Micheline Nanette Rosenberg (filha del mercadièr d'art Paul Rosenberg e modèla de Pablo Picasso) es diplomada de l'IEP de París (1972). 

Foguèt maridada amb lo jornaliste Ivan Levaï, an dos filhs. En 1991 se maridèt amb l'òme politic Dominique Strauss-Kahn president del FMI. 

## Bibliografia
* *Une année particulière* (1982) 
* *Deux ou trois choses que je sais d'eux* (1997) 
* *Caméra subjective* (2002)

## Ligams extèrnes

*Deux ou trois choses vues d'Amérique, blog d'Anne Sinclair
Anne Roumanoff

thumb|Anne Roumanoff, 2011.**Anne Roumanoff ** (París, lo 25 de setembre de 1965) es una umorista francesa. Es diplomada de l'IEP París (1986). 
Comencèt a la television en 1987 (dins l'emission La Classe). Faguèt son primièr « one woman show » en 1987 e dempuèi a fach una desena d'espectacles. Trabalha fòrça a la television francesa.
Sant Andrieu de Salardú

thumb|250px|Era glèisa de Sant Andrieu de Salardú
**Sant Andrieu de Salardú** ei ua glèisa romanica de transicion deth sègle XII e XIII, situada ena part nauta, sus ua terrassa tancada per un mur, deth municipi de Naut Aran ena Val d'Aran. Aubèrgue eth Crist de Salardú, ua des òbres mès representatives der romanic aranés.

Eth portal laterau, daubèrt ath mur de mièidia, a cinc arquivòutes trebalhades que son pausades sus colomnes e capitèls. Sus eth quite mur ei ondrat de dues arcades. Eth campanar ei octogonau e i siguèren ajustadi dos nivèus (sègle XV). Forma un còs a despart der angle sud-oèst, ei fòrça esvèlt e ei cargat de sagetères que li donen un caractèr defensiu. Era capçalera ei formada per tres absis semicirculars ondrats tamb permodòls e coronada per un campanar de cadireta.

En interior, era planta ei basilical, rectangulara, tamb tres naus. Era centrau ei cubèrta per ua vòuta apuntada sostenguda per pilars e es lateraus, per vòutes de quarts de cercle reforçades tamb arcs toraus. 

Eth famós Crist de Salardú, escultura romanica deth sègle XII, presideish er autar major, tamb pintures au fresc que siguèren restaurades recentament. Ei ua òbra deth meteish autor que eth Crist de Mijaran.

## Ligams extèrnes
* Descripcion e imatges dera glèisa
La Valeta (Nauta Garona)

**La Valeta** (*Lavalette* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada a 15 km al nòrd-èst de Tolosa. 

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Valeta* [benlèu identica a la mencion de 1200], *Valetta* (sense data) , *castrum de Valeta* en 1200 . 
*La Valeta* es le diminutiu, ambe'l sufixe *-ĭtta*, del latin *vallis*, val; designa una val pichona ; o pus exactament les resultats, perqué es mai que mai una formacion medievala.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, La Valeta èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Tanlèu 1790, La Valeta èra del canton de Vrufuèlh. Le vocable de la glèisa es Sent Laurenç. *Laguitardié* fosquèc annexada a La Valeta en l’an II, *Boniac* en 1817  (véser çaquelà al paragrafe de *Boniac*).

Las apertenéncias de *Notre-Dame de Montleins* o *Laguitardié*, o *La Guitardié* (noms franceses), èran identicas. Le vocable de la glèisa, annèxa de La Valeta, èra Nòstra Dòna. La comuna efemèra èra del canton de Vrufuèlh en 1790 . La mapa actuala mòstra dos noms de lòcs separats, *La Guitardie* e *Notre-Dame*, aqueste sense glèisa (o la glèisa es venguda ostal), totes dos a l'èst de la comuna.

*Boniac* o *Baougnac* (en francés), comunautat  non parròquia, aperteniá a las meteissas entitats pendent l'Ancian Regime; en 1790, èra una comuna del canton de Vrufuèlh. Pagina 7, lo diccionari de las localitats de Nauta Garona explica que fosquèc annexada a La Valeta le 8 de genièr de 1791, p. 25, en 1817. Coma le siti Cassini ne parla pas, la data de 1791 es pus probabla . *Baugnac* o *Baougnac* es al nòrd de la comuna, sus la RD 57, prèp de Sent Marcèl e Paulèl.

Per la parròquia de *Saint-Jean-de-Saint-Avit*, annèxa de La Valeta, le diccionari de las localitats de Nauta Garona precisa pas dins quina comuna se tròba, mes la mapa Cassini plaça la glèisa just al nòrd-oèst de La Valeta. Sus la mapa actuala, lo toponime *St-Jean*, sense cap de glèisa, es sus la RD 112, clarament dins La Valeta. Le vocable de la glèisa èra Sent Joan Baptista . Mès ont es Sent Avit ?

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Vrufuèlh; es ara del canton de Puègbonieu.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Lavalette (Haute-Garonne) Mairie.jpg|
Lavalette - Église Saint-Laurent..jpg| 
Lavalette - Église Saint-Laurent Face Sud.jpg|
Lavalette - Ecole.jpg|


## Articles connèxes
* Comunas de la Nauta Garona

## Nòtas e referéncias
Puègbusca

**Puègbusca** (*Pechbusque* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. 

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada dins son pòl urban a 7 km al sud del centre de Tolosa.
Puègbusca fa partida de la comunautat d'aglomeracion del Sicoval.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Puègbusca es atestat coma *Podius Buxanum* en 1362 .
Las fòrmas ancianas son *Podio Buscano* en 1222 e en 1289, *de Puegbusca* en 1359, *Pueg Busca* en 1428 . 
Segon Dauzat e Rostaing, *Puègbusca* vendriá de *puèg*, resultat de *podium*, e de *busca*, « petita lenha » , explicacion dobtosa perqué i a un reculament d'accent. 
Segon Negre, *Puègbusca* ven de l'occitan local *puèg* [pɛb ('byskɔ)] e de l'adjectiu *boscan*, « dels bòscs, salvatge », ambe atraccion de l'occitan *busca* e reculament d'accent .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Puègbusca èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Jacme. Tanlèu 1790, Puègbusca èra del canton de Castanet .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Nòtas
Vilariès

**Vilariès** (*Villariès* en francés) es una conuna lengadociana situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna situada a 19 km al nòrd-èst de Tolosa dins una zona de tucas e rius, passatge entre Tarn e Garona. Es una comuna de l'airal urban de Tolosa.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Vilalers*, sens data , *Villaries* en 1428 . 
Pas d'explicacions.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Vilariès èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Julian. En 1790, Vilariès èra del canton de Bruguièras, en l'an IX, del canton de Frontonh .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Villariès la Mairie.jpg|
Villariès_l'église.jpg|


## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes
## Nòtas e referéncias
Castèl musèu del Cailar

Lo **castèl musèu del Cailar** es l'ostal natal de l'escrivan francés Maurice de Guérin (1810-1839) e de sa sòrre Eugénie de Guérin (1805-1848). Es situat a Andilhac, comuna d'Occitània (Lengadòc), de Tarn (Miègjorn-Pirenèus). Lo musèu es consacrat a Maurice e Eugénie de Guérin.

## Ligam extèrne
* Sit oficial en francés deu musèu
Forcasvals

**Forcasvals** (*Fourquevaux* en francés) es una comuna lengadociana de Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
### Accès e localizacion
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués sus la Marcaissona, a 19 km al sud-èst de Tolosa.
 
### Perimètre del territòri

## Toponimia
### Forcasvals
Las fòrmas ancianas son *Forcavalle* en 1390 , *Forquas Vals* [*Forcas Vals* dins l'article original] en 1428 . 
Segon Dauzat, *Forcasvals* es una fòrma compausada del derivat del latin *fŭrca*, que dona en occitan *forc* (al masculin), « crosament de camins » . 
Segon Negre e Astor, *Forcasvals* ven de l'occitan *forcas* + *vals*, dins le sens de « bifurcacion de la val ». *-s* es adventici . Forcasvals es sus una sèrra, i a de combas o de vals a l'entorn, puslèu rectilinèas. 

### Damiac
(*Damiac* en grafia mistralenca e en francés) - ? 
Segon Xavier Delamarre, l'etime de *Damiac* es **Damiācon*, la proprietat de Damios (benlèu de **damo-*, « buòu, cèrvi »), nom celtic d'òme (*Damus*, *Damio* atestats), derivat en *-ācon* (l'equivalent mena a *Dangé* o *Dangy* en França , mes una evolucion en *-mia-* es possibla en occitan, en tot cas al sud).

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Forcasvals èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa es Sant Germièr e Sant Pandelon. En 1790, Forcasvals èra del canton de Basièja, en l'an IX, del canton de Montgiscard. Las glèisas de Sant Pèire de Damiac e de Sant Martin dels Camps fosquèron desrocadas a la revolucion .

Pendent l'Ancian Regime, Las glèisas de Sant Pèire de Damiac e de Sant Martin dels Camps, annèxas de Forcasvals, dependián de la diocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Los patrons èran respectivament, coma esperat, Sant Pèire e Sant Martin . Damiac es al sud-èst de Forcasvals. I a un Sent Martin, mes dins la comuna de Basièja.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas a la comuna

* Jean-Paul Laurens, pintre
* Paul Albert Laurens

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Nòtas e referéncias


## Ligams extèrnes
* Site del Sicoval
Dominique Strauss-Kahn

**Dominique Gaston André Strauss-Kahn** (Neuilly-sur-Seine, lo 25 d'abril de 1949), conegut tanben coma « DSK », es un òme politic francés. Foguèt president del FMI (2007-2011). 

Es diplomat de HEC Paris, de l'IEP París e doctor en economia (tèsi sobre "Économie de la famille et accumulation patrimoniale"). 

Deputat de Nauta Savòia de 1986 a 1988, foguèt deputat de la 8ena circonscripcion del Val d'Oise de 1988 a 2007, consòl de Sarcelles de 1995 a 1997, ministre del comèrci (1991-1993) e ministre de l'economia (1997-1999).

Professor d'economia, aderís al Partit Socialista Francés en 1976. Divorciat dos còps, a quatre enfants e se maridèt per la 3ena vegada amb la jornalista politic Anne Sinclair en 1991. 

Considerat coma un possible candidat socialista a las eleccions presidencialas de 2012, de campanhas de premsa en mai 2011 denóncian l'opuléncia de son biais de viure. Lo 14 de mai es arrestat a New York (Estats units d'America) puèi lo 15 de mai acusat d'agression sexuala sus una serviciala de l'ostalariá que veniá de quitar.

Es lo cosin al segond gra de l'actritz francesa Zabou Breitman (Blanche Rosalie Breitman, la menina mairala de Dominique Strauss-Khan, es la sòrre de Lucien Breitman, lo pepin pairal de Zabou).

## Bibliografia
* *Inflation et partage des surplus ; le cas des ménages*, Éditions Cujas, 1975. (avec la coll. d'André Babeau, et André Masson).  
* *Économie de la famille et accumulation patrimoniale*, Éditions Cujas, 1977.
* *La Richesse des Français- Epargne, Plus-value/Héritage*. (avec la coll. d'André Babeau). Paris: PUF, 1977. Collection « L'économiste » dirigée par Pierre Tabatoni. Enquête sur la fortune des Français.
* *[[Pierre Bérégovoy]] : une volonté de réforme au service de l'économie [[1984]]-[[1993]].* Cheff, 2000. (avec la coll. de Christian Sautter)
* *[[La Flamme et la cendre]]*, Grasset, 2002 : *Oui, lettre ouverte aux enfants d'Europe*. Grasset et Fasquelle, 2004.
*  « Éléments pour un réformisme radical », dins Les Notes de la fondation Jean-Jaurès « Pour l'Égalité réelle », no 41, juillet 2004, p. 3-108
* DVD pour le Oui à la constitution, 2005 
* 365 jours, journal contre le renoncement, Grasset 2006
Vilata

**Vilata** (*Villate* en francés) es ua petita comuna lengadociana, mès lingüisticament gascoa, en Tolosan, situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada dins son pòl urban.

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Le nom es atestat *Villata* . 
Segon Dauzat e Rostaing, *Vilata* es un derivat en *-atta* deu latin *villa*, « proprietat rurala », que pren a partir deu sègle XI le sens de « vilatge », pèi le sens actuau . *Vilata* es un diminutiu de *vila* (J. Astor) . Designava donc ua parròpia o ua comunautat d'un territòri de pauc d'importància e n'es encara atau per Vilata.
Segon Negre, *Vilata* representa l'occitan *vilata*, « borgada, vilatjon » . Le nom comun seriá encara usitat en Tolosan.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Vilata èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa, annèxa de Saubens, es Sent Blasi. En 1790, Vilata èra deu canton de Murèth, en 1997, deu canton de Portèth. Vilata estoc incorporada temporàriament a Roquetas en l'an VIII .

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra deu canton de Portèth, i demorèt.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Fichièr:Clocher Eglise Villate.JPG|Campanar de la glèisa


## Personalitats ligadas damb la comuna
## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Aurevila

**Aurevila** (*Aureville* en francés) es una comuna lengadociana de Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada a 18 km al sud de Tolosa. Aurevila fa partida de la comunautat d'aglomeracion del Sicoval.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Le nom es atestat en 1428, *Ayrosvilla* . Émile Connac cita tanben *Ayrouville*, sense data , o *Ayronvilla* (de mal legir) e *Hyrosvilla* .
Segon Dauzat, *Aurevila* ven benlèu del latin *aura*, « vent » o de *Avara* > *Aura*, nom d'aiga (cf. la vath d'Aura), puèi de *villa*, « granda proprietat » . 
Segon Negre, *Aurevila* ven d'un nom germanic d'òme *Aurannus*, ambe *villa* . 
Pel nom germanic, les Féniés aiman mai *Ara*.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Aurevila èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Pèire. En 1790, Aurevila èra del canton d'Autariba, en l'an VIII, del canton de Castanet . 

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas a la comuna
* Kléber Haedens (1913-1976), escrivan francés, mòrt dins la comuna.

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Nòtas et referéncias


## Ligams extèrnes
* Site de la vila
* La comuna sul site del Sicoval
Nathalie Kosciusko-Morizet

**Nathalie Kosciusko-Morizet**, coneguda tanben coma « NKM », es una engenhaira e femna politica francesa.
Es la rèirefelena del senador comunista André Morizet, felena del resistant Jacques Kosciusko-Morizet, filha del consòl de Sèvres François Kosciusko-Morizet e Geneviève Treuille 
 e sòr de Pierre Kosciusko-Morizet, (cofondator del site de comèrci en linha ). Es maridada amb Jean-Pierre Philippe dempuèi 2003, an dos filhs. 

Politecniciana, entrèt al ministèri de l'Economia en 1997. A partit de 2002, faguèt partida del cabinet del primièr ministre, Jean-Pierre Raffarin, coma conselhièra en environament. Foguèt deputada de la 4ena circonscripcion d'Essonne (2002-2007), secretària d'Estat de l'economia numerica (2007-2009), secretària d'Estat de l'Environament (2009-2010) e ministre de l'Environament (2010-2012). Foguèt consòl de Longjumeau (2008-2013). 

### Referéncias
Sant Pèire de Latge

**Sant Pèire de Latge** (*Saint-Pierre de Lages* en francés) es una comuna lengadociana de Lauragués situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna situada dins l'airal urban de Tolosa al tèrme de Lauragués a  a l'èst de Tolosa.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
*Sent Pèire* representa lo nom grèc *Petros*, lo nom latin *Petrus*, traduccion del nom ebrèu de l'apòstol . 
Mes *Latge* ? Es pas le lemosin *aja* (germanic *agia*).
### Le Bosquet
Le nom es atestat en 1428, *Lo Bosquet* . 
## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, La Garda (-Lantar) èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc e de la senescauciá de Tolosa. Las doás comunautats de La Garda e del Bosquet formèron una sola comuna en 1790 que prenguèc lo nom de Sant Pèire de Latge, pr'amor de la parròquia comuna, o de La Garda. Lo vocable de la glèisa èra Sant Pèire, ara Sant Bertomiu. Sant Pèire de Latge e *Sant Martin de Ronsac* (véser Santa Fe de Grefuèlha) pareisson fusionadas en l'an VIII, puèi fosquèron restablidas . 

Pendent l'Ancian Regime, Le Bosquet èra una comunautat non parròquia de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa 
.

## Administration

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
John Newcombe

**John David Newcombe** es un ex jogaire de tennis australian. Nasquèt lo 23 de mai de 1944 a Sydney (Austràlia). Foguèt primièr jogaire mondial pendent 8 setmanas. Newcombe ganhèt 7 torneges de Grand Chèlem e 4 copas Davis. Ganhèt 31 torneges en individual e 33 en doble.

Se retirèt en 1981.

## Torneges de Grand Chèlem (7)
* Open Austràlia: 1973 e 1975.
* Wimbledon: 1967, 1970 e 1971.
* US Open: 1967 e 1973.

## Torneges (31)
* 1968: Amborg.
* 1969: Roma.
* 1970: Casablanca e Wimbledon.
* 1971: Filadèlfia, Chicago, Dallas, Toronto, Wimbledon, Gstaad e Montreal.
* 1972: Las Vegas, Sant Louis, Fort Worth, Alamo, Vancouver, Goterborg, Johannesborg e Open Austràlia.
* 1973: US Open e Jakarta.
* 1974: Sant Petersborg, La Costa, Tucson, Nòva Orleans, Orlando, Dallas, Maui, Tòquio e Sydney.
* 1975: Open Austràlia.
Ròcacerièra (Nauta Garona)

**Ròcacerièra** (*Roquesérière* en francés) es una comuna lengadociana en Tolosan, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada a 27 km au Nòrd-Èst de Tolosa.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Rocacizera*, sense data , *ad pedes montum de Rupesaraia* en 1241 , *Roqua Sereyra* en 1428. 
Segon Dauzat e Rostaing, *Ròca* es un mot occitan, resultat de **rocca*, mot prelatin. *Ròca* designa una montanha o un puèg rocassós, puèi lo castèl fòrt bastit dessús, puèi un castèl fòrt. Lo determinant es probablament de natura topografica, de « l'ancian provençal *serra*, « ressèga »  . 
Segon Negre, lo nom es format de *ròca*, « castèl fòrt », e de *cerièra*, que sus plaça designa le frut e la cereireda .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Ròcacerièra èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Pèire. Tanlèu 1790, Ròcacerièra èra del canton de Montastruc .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Audars

**Audars** (*Odars* en francés) es una comuna lengadociana de Lauragués situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués sus Marcaissona, a 16 km al sud-èst de Tolosa.
 
### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Dodars* en 1389, *Audars* en 1722 , *Odartz* en 1428 .
Ni Dauzat, nimai Negre non dison res d'Audars.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, *Odars* o *Audars* (noms franceses) èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Nòstra Dòna. En 1790, Audars èra del canton de Basièja, en l'an IX, del canton de Montgiscard. Autra parròquia : Sant Pàpol (glèisa desrocada en 1794) .

Pendent l'Ancian Regime, la parròquia de Sant Pàpol èra de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa, annèxa d'Audars, èra de segur Sant Pàpol . Sant Papol èra a 500 m al sud-èst d'Audars e lo nom es absent de las mapas modèrnas (encara present sus la mapa d'Estat-Major).

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Ostal de la natura

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Següeda

**Següeda** (*Saiguède* en francés) qu'es ua comuna gascoa de Savés, situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa en Savés, es situada sus  l'aigavèrs entre Sava e Garona, a 25 km dins l'oèst de Tolosa e 3 km de Sent Lis (caplòc de canton).

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Ni Dauzat, ni Negre, ni les Féniés, nimèi Astor non disen arren de *Següeda*.

## Istòria
Dependent del comtat dempuèi dels Estats de Comenge de 1130 a 1789, lo vilatge seriá estat creat, segon la legenda, per de colons bascos o espanhòls. Segur que s'agís d'una comunautat medievala de tipe « salvetat », que lo senhor Laroche de Fontenlhas balhèt de costumas en 1283.

Pendent l'Ancian Regime, Següeda qu'èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescaucia de Tolosa. Tanlèu 1790, Següeda qu'èra deu canton de Sent Lis. Qu'estoc incorporada temporàriament a
Bonrepaus en l'an VIII. Lo vocable de la glèisa, annèxa de Fontanilhas, qu'es Senta Magdalena .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Economia
* Fusta
* Pasturas, cerealas,
* Bovins, porcins

## Lòcs e monuments

* La glèisa classica, amb la cuba batismala del sègle XIII de plomb
* La via romana
* Lo Candelèt
* Lo castèl de Saiguède
* Lo quiòsc, que remplaça l'olmat de quadre cent ans, mòrt en 1989

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Sent Helitz deu Castèth

**Sent Helitz deu Castèth** (*Saint-Élix-le-Château* en francés) qu'es ua comuna lengadociana istoricament, mès lingüisticament gascona, situada dens lo departament de la Nauta Garona e de la region dita “”, ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
La comuna qu’aperteng a l'airau urban de Tolosa e que’s situa sus l’RN117 o A64, sortida 25, a 55 quilomètres au sud de Tolosa.

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
*Sent Helitz* que representa *Felix*, nom latin de 39 sents e d'un trentenat de benurosis, mèi que mèi deus prumèrs sègles del cristianisme, dont 4 papas e nombrosis martirs. Qu'es dens l'Oèst occitan que i a le mèi de localitats qui onòran aqueths sents dens le son nom .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regim, Sent Helitz deu Castèth qu'èra de la diocèsi civila de Rius, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. En 1790, Sent Helitz deu Castèth qu'èra deu canton de Carbona e que passè au canton deu Hosseret en 1801. La glèisa, qui èra annèxa de La Hita Bigordana, qu'es devath le patronatge de Sent Helitz (latin *Felix*) .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

KastellSentHelitzNautaGarona.JPG|Le castèth.
Château_de_Saint_Elix.jpg|Idem.
Château_de_Saint-Elix-le-Château.jpg|Idem.
Augustins_-_Jean-Charles_Ledesmé,_baron_de_Saint-Elix_1762_François_Lucas.jpg|Joan Carles Ledesmé, baron de Sent Helitz.
Saint-Elix-le-Château_Le_lavoir.jpg|Le lavader.
Saint-Elix-le-Château_Apparei_lde_construction_en_brique_foraine_et_galets.jpg|Aparelh de construccion en bricas planas e còdes.
Saint-Elix-le-Château_L'église_Sainte-Germaine_10.jpg|La glèisa Senta Germana.
Saint-Elix-le-Château_L'église_Sainte-Germaine_11.jpg|Idem.
Saint-Elix-le-Château_L'église_Sainte-Germaine_20.jpg|La nau.
Saint-Elix-le-Château_L'église_Sainte-Germaine_-_Reliquaire_de_Sainte-Germaine.jpg|Reliquiari de Senta Germana.


## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Corronsac

**Corronsac** (*Corronsac* en francés) es una comuna lengadociana de Lauragués situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués, a 17 quilomètres al sud de Tolosa.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Corronsiaco*, sense data, *Salvetat de Corronsac* en 1283 , *Horonsac* en 1428 . 
Segon Dauzat, *Corronsac* ven d'un nom latin d'òme **Coruncius* (d'après *Coruncanius*), ambe'l sufixe *-acum* . 
Segon Negre, *Corronsac* es atestat *Horonsac* en 1428. *Corronsac* ven de *Orontius*, ambe'l sufixe *-acum*; lo nom a conegut l'atraccion de mots occitans coma *corona*, etc . 
Las fòrmas anterioras al sègle XV fan passar l'atestacion de 1428 dins le domèni de las cacografias o de las falsas lecturas e la suposicion de Negre tomba.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Corronsac èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Nòstra Dòna. Tanlèu 1790, Corronsac èra del canton de Montgiscard .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Sosterranh que religa lo castèl d'Urtaut a la glèisa parroquiala
* Castèl de Bèlvéser sus las cimas de Corronsac.
* Lo castèl d'aiga del Camin de La Sèrra.

## Personalitats ligadas a la comuna
* Victor Segoffin (1867-1825) escultor e pintre
* Charles-Marie-Esprit Espinasse (1815-1859) general de division

### Articles connèxes
* Comunas de la Nauta Garona

### Ligams extèrnes

* Informacions sus la vila sul site del Sicoval

## Nòtas e referéncias


}
Montgalhard de Lauragués

**Montgalhard** o **Montgalhard de Lauragués** (calc occitanizat del toponim oficial francés *Montgaillard-Lauragais*) es una comuna lengadociana de Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués a 32 km Sud-Èst de Tolosa.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Montgaillardo*, shens data , *Montgalhard* en 1428 . 
Segon Dauzat, *Montgalhard* ven del latin *mons* [*montem*] e de *galhard* que representa la valor militara de la fortalesa . 
Segon Negre, le sens de *galhard* es « gai, valent, excellent, fòrt » . 
Jacques Astor atribuís a *galhard* le sens de « vigorós, fòrt » . 
Per l'omonime lomanhòl, Burgan e Lafon donan a *galhard* le sens de « solidament fortificat » e tanben de « gai, gaujós, audaciós, valent, coratjós, biaissut, vigorós » e remembran l'etimologia gallica (segon P.Y. Lambert e J. Lacroix), **galia*, que representava la fòrça; les derivats celtics significan la fòrça, la furor guerrièra, le poder, la poténcia, ambe una connotacion d'origina d'efervescéncia, de furor. Le nom *mont* es derivat de *montem* .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Montgalhard èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa es Sant Estève (o Estèfe). Tanlèu 1790, Montgalhard èra del canton de Vilafranca. Oficialament, *Montgaillard* prenguèc le nom de *Montgaillard-Lauragais* per decret del 22 de març de 1929 .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Vilafranca de Lauragués; es ara del canton de Revèl.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna
* Jean Gabriel Maurice Rocques, comte de Montgaillard (1761-1841)
* Jean Baylet (1904-1959), jornalista francés mòrt a Montgalhard
* Joan Glaudi Dinguirard (1940-1983), nascut a Montgalhard, linguista 

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Montgalhard (omonimia)

**Montgalhard** es un toponim per:

* '''Montgalhard''' una comuna d'Agenés
* '''Montgalhard''' una comuna de Bigòrra
* '''Montgalhard''' una comuna de las Corbièras
* '''Montgalhard''' una comuna de las Lanas
* '''Montgalhard''' una comuna del País d'Albi
* '''Montgalhard''' una comuna del País de Fois

* **[[Montgalhard de Lauragués]]** una comuna de Lauragués
* **[[Montgalhard de Saliás]]** una comuna de Comenge
* **[[Montgalhard de Sava]]** una comuna de Savés (Comenge)
* '''Montgalhard''' una anciana comuna d'Armanhac
Mirapeis de Tarn

**Mirepeis de Tarn** es una comuna lengadociana situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna situada a 34 km al nòrd-èst de Tolosa sus Tarn, fa partida de l'airal urban de Tolosa.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Le nom es atestat *de Mirapisceto* en 1441, que sembla benlèu un diminutiu a l'origina . 
Los toponimistas interprètan los *Mirapeis*(ses) o *Mirapeish*, del vèrbe medieval *mirar* e del nom *peis*, coma « gaita los peisses », o quitament « admira los peisses » [la darrèra interpretacion, de Negre e de Grosclaude, pòt semblar malsegura]. Las aigas claras permetrián de véser los peisses (Negre). Lo punt comun de totes aqueles noms es la preséncia, fenomèn çaquelà banal e pauc caracteristic, d'un flume o d'un riu [e dins aquel cas, los peisses son imaginaris]. A la diferéncia dels *Miramont*s o dels *Mirabèl*s, los *Mirapeis*(ses) non son sus una autura ont se vei de luènh , çò qu'èra benlèu un biais risolièr  d'o reconéisser...

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Mirapeis èra de la diocèsi civila de Bas-Montalban, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Montalban, de la senescauciá de Tolosa. Lo vocable de la glèisa, annèxa de Ròcamaura (Tarn) es Sent Cirgue e Senta Julita. Tanlèu 1790, Mirapeis èra del canton de Vilamur .

## Administracion

## Demografia
 
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Mirepoix-sur-Tarn La Mairie.jpg|
Mirepoix-sur-Tarn L'église.jpg|


## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gratens

**Gratens** (*Gratens* en francés) qu'es ua comuna de Savés, lengadociana istoricament, mès lingüisticament gascona, situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airau urban de Tolosa situada en Savés suu Canau de Sent Martòri a 50 km al sud de Tolosa e sus l'anciana RN 626.

Accès per l'A64 sortida 26.

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Gratens* que veng d'un nom germanic d'òme *Crato*, dambe'u sufixe germanic *-ing* . 
Segon Negre, *Gratens* que veng d'un nom germanic d'òme *Gerradus*, tractat com **Gerrattus*, dambe'u sufixe germanic *-ingos* . 
Segon les Féniés, que s'ageish deu nom germanic *Gratus* e d*'ingos* . NB. *Gratus* qu'es tanben un nom latin d'òme (femenin *Grata*, com Sancta Grata).

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Gratens qu'èra de la diocèsi civila de Rius, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Rius, de la senescauciá de Tolosa. En 1790, qu'èra deu canton de Carbona, en 1801, que passèc au canton deu Hosseret. La glèisa qu'es devath lo patronatge de Sent Miquèu .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas ambe la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Ibarç

**Sent Ibarç** (*Saint-Ybars* en francés) es una comuna occitana del País de Fois situada dins lo departament d'Arièja e la region d'Occitània. 

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada al jonhent de Lezat e Laton sus l'anciana RN 626.

## Istòria
Sent Ibarç es una bastida.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Arièja
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Le Burgau

**Le Burgau** (*Le Burgaud* en francés) es una comuna gascona, situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Bastida de l'airal urban de Tolosa situada a 38 km al nòrd-oèst de la vila mondina.

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *del Brugal* en 1189, *al Brugau* en 1434, *al Burgual* en 1444, *Lo Brugal* en 1428 . 
Segon Dauzat (que coneishèva pas las fòrmas ancianas), *Le Burgau* ven deu nom germanic d'òme *Burg-wald*. 
Segon Negre, le nom es l'equivalent gascon deu lengadocian *brugal*, « camp de brugas » .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Le Burgau èra de l'eleccion de Ribèra-Verdun, donc de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa es la Descolacion de Sent Joan Baptista. Tanlèu 1790, Le Burgau èra deu canton de Granada .

Anciana comandaria e lardaria.

## Administracion

 

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Mercat cobèrt 
* Glèisa
* Capera de Nòsta Dauna deus Aubets

Le Burgaud, Haute-Garonne, Occitanie, vue de la façade de la mairie (juillet 2022).jpg|Maison comuna 
31 - Le Burgaud - l'église Saint-Jean-Baptiste.jpg|Glèisa Sent Joan Baptista
31 - Le Burgaud - La halle.jpg|Mercat cobèrt
31_-_Le_Burgaud_-_La_Place_de_la_halle.jpg|Plaça deu mercat cobèrt. 


## Personas ligadas a la comuna
* Hubert Lagardelle nascut au Burgau lo 8 de julhet de 1874, mòrt a París lo 20 de setembre de 1958, pensador francés deu sindicalisme revolucionari. Creèt lo ministèri deu Trabalh pendent lo Regim de Vichèi.

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes
***AnimaParc Occitanie**, Pargue animalièr e pargue d'atraccions.
* Le Burgaud sul Site oficial de l'ofici de Torisme Sava e Garona
* Blòg d'informacion de la comuna

## Nòtas e referéncias
Canals (Tarn e Garona)

**Canals** (*Canals* en francés) es una comuna tolosana, situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa, Canals domina Garona e lo Canal lateral a Garona.

## Istòria
Las originas de Canals remontan al sègle III. 
Cal fa mencion del passatge a Canals de Napoleon I.

Pendent l'Ancian Regime, Canals èra de la diocèsi civila del Bas-Montalban, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Montalban e de la senescauciá de Tolosa. Tanlèu 1790, Canals èra del canton de Grisòlas .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Grisòlas; es ara del canton de Verdun de Garona.

## Demografia

## Lòcs e monuments
* Lo far, rèste de l*'[[aéropostale]]*, situat sul camin del Geisse, una anciana via romana.


Canals (Tarn-et-Garonne) L'église.jpg|La glèisa.
Canals (Tarn-et-Garonne) La lavoir.jpg|Le lavador.


## Personas ligadas a la comuna
* Marie-Rose Gineste

## Véser tanben
* Comunas de Tarn e Garona

## Ligams extèrnes
* Canals sul site de l'IGN

## Nòtas e referéncias
Caujac

**Caujac** (*Caujac* en francés) es una comuna lengadociana, benlèu de transicion cap al gascon, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada dins la val d'Arièja a 23 km al sud-èst de Murèth.
La comuna de Caujac s'espandis sus 1082 ectaras, e a una altitud de 232 mètres.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Le nom es atestat *Caujaco*, sense data .
Segon Dauzat, *Caujac* ven del nom latin d'òme *Calvius*, de *calvus* « cauv, cappelat », ambe'l sufixe *-acum* . Es sostengut per Astor . Dauzat s'autorisa a explicar *Caujac* per *Calvius* gràcias a de toponimes franceses coma Caugé o Chaugey, mes la fonetica occitana coneis puslèu de *Calviac* e de *Cauviac*. 
Negre e les Féniés non dison res de *Caujac*. 
### Madièras
Le nom es atestat *Madera* en 1263 .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Caujac èra de la diocèsi civila de Rius, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Rius, de la senescauciá de Tolosa. En 1790, Caujac èra deu canton de Galhac Tolzan, puèi passèt au canton de Senta Gabèla en 1801. La glèisa es jol patronatge de Nòstra Dòna .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Senta Gabèla; es ara del canton d'Autariba.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

##### La glèisa romanogotica
Le portal possedís un decòr romanic, le cabeç es pentagonal,las capèlas goticas son en "cuol de lampa".

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Basús

**Basús** (*Bazus* en francés) es una comuna lengadociana del Tolosan, situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la région d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada a 20 km al Nòrd-Èst de Tolosa.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Vasutium*, sense data, *Vasucio* en 1266 , *Basus* en 1428. 
Segon Dauzat, que tracta tanben de Basús de Nestés e de Badús, *Basús* es un nom escur .
Segon Negre, *Basús* ven del nom « romanic » de persona *Badusius* .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Basús èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Pèire. En 1790, èra del canton de Bruguièras; passèc al canton de Montastruc en l'an IX .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Glèisa de Basús, monument istoric

Bazus - La Mairie2.jpg|
Bazus - Église Saint-Pierre - Façade.jpg|
Bazus - le Monuments aux Morts.jpg|
Bazus - Lavoir.jpg|


## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Nòtas e referéncias


## Ligams extèrnes
* Site de la Comunautat de Comunas
* Festival rock anal ''Bazus In France''