Montrejau (Tenarèsa)

**Montrejau** o **Mont-rejau de Gers** o **Mont-rejau deu Gèrs**} (*Montréal* en francés, *Montréal du Gers* qu'ei l'usança locau) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
Comuna situada au limit deus departaments d'Òut e Garona e de las Lanas, bastida en un lòc en riba dreta d'Ausoa, que domina dos tucs de part e d'auta de la vath. 

Entre haut e baish Armanhac, qu'ei lo cadpdulh de Tenarèsa.

Montrejau qu'ei situat per la *[[Via Podiensis]]* deu Camin de Sant Jaume.
En venent de l'abadiá de Flaran, l'etapa seguenta qu'ei L'Auret.

La linha de las crestas adocidas, quauques quilomètres a l'oèst de Seviac, qui separa los bacins d'Ador e de Garona, que junt los Pirenèus dab Gironda shens aver de traversar un arriu. Qu'ei la Tenarèsa, anciana via de migracion deu neolitic  que serviguèt a l'epòca romana e a l'Edat Mejana. Qu'èra cobèrta de molins de vent. Uèi, aqueu mot qu'ei estat représ per designar una zòna centrau de l'airau de produccion de l'aigardent d'armanhac.

La Tenarèsa que cobrís 105 330 ectaras. En dehòra de la vinha, lo paisatge qu'es sustot marcat per la cultura de las cerealas e de las plantas oleaginósas.

Montrejau qu'ei una bastida dab un plan ben regular, estirada d'èst en oèst. En respectant lo quadrilhatge classic de las bastidas, carrièras e carrelòts que mian a la plaça centrau environada de cornièras suber tres costats.

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Lo nom qu'ei atestat *de Monteregali* en 1272. Segon Dauzat e Rostaing, *Montrejau* que veng deu latin *mons* [---> *montem*] e deu latin *regalis* « rejau ». Lo nom que representa la somission dirècte au rei  o en tot cas a la familha (lo frair Anfós de Peitieus).
### Seviac
Henri Polge qu'explica dens ua bona partida deu Gers, a l'excepcion de l'èst (diocèsis de Leitora e de Lombers), en mei de *-n-* intervocalica, *n* palatala (*-nh-*) s'amudí sovent dens los documents entre lo sègle XI e lo sègle XIII en gardar solament un *-i-*, puish tornè paréisher eventualament (mei dens los toponimes en *-ac* que dens los en *-an*) a la fin de l'Edat Mejana. Seviac que seré un ancian *Sevinhac* (la proprietat de *Sabinius*), mes Henri Polge horneish pas las fòrmas ancianas .

## Istòria
Lo vilatge qu'ei una bastida tipica deu , bastida suber un esperon rocós dominant Auso, suber la localizacion d'un oppidum celtibèr. Qu'ei una de las purmèras bastidas gascoas e la purmèra de Gers. Qu'estoc fondada lo 30 de març de 1255  per Anfós de Peitieus, hrair deu rei Loís IX de França, vengut per lo son maridatge en 1229 damb Joana, hilha de Raimond VII, mèste deu comtat de Tolosa e deu comtat d'Agenés.

Un de los sons oficièrs, Guilhèm de Banhòus, senescau d'Agenés, que venguèt en persona causir la localizacion de la bastida a la prima de 1255 e la batejèt Montrejau a la glòria de la dinastia Capet de qui l'autoritat s'implantava a tot doç en Gasconha. Es un notari d'Agen, Pons Mainard, qui aguèt la carga de har lo plan e d'escriure las costumas.

Montrejau, bèth prumèr ligat au comtat de Tolosa, que passèt au domeni de la corona, dab lo rèsta de Lengadòc, jos Felip III de França. Qu'aguèt una justícia reiau, dependenta de la senescauciá de Condòm. Cap a 1320, que foguèt restacada a la corona d'Anglatèrra, dab mantuas ciutats deu ducat de Guiana. 

Carles IX de França que visitèt Montrejau lo 26 de julhet de 1565 e qu'i recebèt los onors d'una intrada solemna. 

Pendent los Guèrras de religion, Gabriel Ièr de Montgomery, cap protestant, qu'incendièt Montrejau après 1565 devath los òrdres de Joana de Labrit. 

Adara, que demòra sonque las rèstas de las fortificacions, destruidas a la Revolucion.

Montrejau que foguèt tanben sonada *Montrejau d'Agenés* o *Montrejau de Condomés*.

## Administracion

### Embessonatge

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Un deus "mei bèths vilatges de França"
* La comuna qu'ei deu  
* Un musèu arqueologic.
* La **[[Villa galloromana de Seviac]]** : Furgada despuèi 1961, ei una villa classica deu , dab peristil : tres alas qu'encadran ua cor interiora e que son flancada au  sud d'un complèxe termau ; a l'entorn de la cor, quatre galeriás que desèrvon los membres d'abitacion e d'usatge.
* La glèisa gotica, deu sègle XIII, en partida fortificada, qu'a un aspècte pro impausant. Qu'estoc restaurada au sègle XVII e que presenta ua mosaïca galloromana.

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes

*  Lo sit  de l'Office de Torisme de Montrejau de Gers

## Nòtas e referéncias