open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Luçanhet e Luçon

**Luçanhet e Luçon** (*Lussagnet-Lusson* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Luçanhet
La prononciacion qu'ei [lysa'ɲet]. Las fòrmas ancianas que son *Lucenhet* au sègle XII, *Lusanhetum*, en latin, en 1312, *Lucinheg* en 1385, *Lusanhet* en 1402, *Lussanhet* en 1482, *Luxanet* en 1538, *Lusaulhet* en 1540, *Lusseignet* en 1681, *Lussanhet* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Lussagnet-Lusson* despuish qu'apleguèn las duas comunautats .

Segon Dauzat, Luçanhet que vien deu nom latin d'òmi **Lucianius*, inatestat, tirat de *Lucianus*, dab lo sufixe diminutiu *-ittum* . 

Miquèu Grosclaude qu'arrefusa la proposicion de Dauzat. La prumèra atestacion que mia a ua solucion milhora : *Lucius* (nom latin d'òmi) > **Lucenh* > *Lucenhet* (dobla sufixacion *-enh* e *-et*), suu modèle *Andreas*, *Andrenh*, *Andrenhet*. Luçanhet que sembla pas un diminutiu de Luçon, qui seré *Luçonet* > *Luçoet* .

### Luçon
La prononciacion qu'ei [ly'sun]. Las fòrmas ancianas que son *Luysson* en 1385, *Lussoo* au sègle XIVau, *Lussun* en 1777, *Lusson* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Lussagnet-Lusson* despuish qu'apleguèn las duas comunautats .

Gerhard Rohlfs, citat per Grosclaude, qu'explica *Luçon* per lo nom latin d'òmi *Lucius* .

Segon Dauzat, Luçon que vien deu nom latin d'òmi *Lucius* dab lo sufixe *-onem* . 

Miquèu Grosclaude qu'accèpta las solucions precedentas. Que i a donc dus vilatges dab un nom que vien de *Lucius*, mès sufixes diferents. Totun, *Lucius* ei pas atestat en Bearn a l'Edat Mejana. Que caleré donc pensar a noms d'epòca romana , çò qui sembla estonar Grosclaude.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Malaussana

**Malaussana** (*Malaussanne* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. 

## Geografia

### Perimètre deu territòri

 
### Idrografia
Au nòrd-èst de Malaussana, l'Arricavet que's barreja dens lo Los qui hè lo limit dab las comunas d'Arbocava e de La Cau Junta.
Vienent de Cabidòs, l'Arruton (o l'Arriton) que trauca la comuna e se'n va de cap a Mant on tròba lo Lui de França.

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [malaw'sanə]. Las fòrmas ancianas que son *Malaussana*, en 1514, *Malausana* en 1559, *Malausanne en France* en 1675, *Malaussane* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Dauzat qu'arreliga *Malaussana* dab Malaucena e Malaussèna (sufixe diferent), interpretats com lo provençau *malausseno*, « tèrrahòrt, tuhèr » . 

Simin Palay, dens lo Suplement au diccionari, p. 1042, qu'explica *malaussane, malaussène* atau : argela barrejada de calhaus, tuhèr, terren peirós, noms de lòcs près de Condòm e dens los Pirenèus Atlantics . Jacques Boisgontier, dens la soa recension deu *Dictionnaire toponymique des communes du Béarn*, qu'escriu aqueth article de Palay ei tirat deu Tresòr dau Felibritge !.

Miquèu Grosclaude qu'accèpta lo sens generau hornit dens lo Palay e que precisa lo sens dens la comuna, lo pèirahèr, un gres ferruginós, donc ua tèrra peirosa e maishanta.  Lo nom *Malaussana* que s'explica atau : *mala* + *lausa* + sufixe qualitatiu *-anam*, dab ua aplologia **malalausana* > **ma(la)lausana* > **malausana* . Grosclaude tracta pas de la question de *-ss* e de *-s* (present dens lo mot *lausa*).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Marslac

**Marslac** (*Maslacq* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [mas'lak], mès en hasent plan atencion a bèths còps [mars'lak] (*r* pauc perceptibla). Las fòrmas ancianas que son *Marzlag* cap a 1100, *Marslag*/*Marslags*/*Mazlag* en 1113, *Maslach* en 1170, *Maçlag* en 1249, *Mazlag* en 1286, *Maslac en Larbag* en 1298, *Maslac* en 1385 e en 1476, 
*Maslacq* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Gerhard Rohlfs, citat per Grosclaude, qu'explica *Marslac* per lo shafre latin *Massula*, « petit tròç, petita causa » .

Dauzat e Rostaing, qui coneishèvan pas las fòrmas mei ancianas en *Mars-*, qu'explican *Marslac*, shens certitud, per lo nom latin d'òmi **Masilus*, de *Masius* dab lo sufixe *-acum* .

Miquèu Grosclaude, pr'amor de las fòrmas en *Ma*'r*'s-* qu'exclutz las ipotèsis precedentas e ua auta possibilitat, l'explicacion per *mas*, deu latin *mansionem* deb lo nom de Lac. Que causeish lo nom latin d'òmi *Marsulus*, diminutiu atestat de *Marsus*. Que i avè dens lo recensament de 1385 un ostau *Marsolaa* a Castèthnau e Camplong, çò qui indica lo nom *Marsulus* ei coneishut localament e donc hè créisher la pertinéncia de l'ipotèsi. Marslac qu'èra donc « la proprietat de Marsulus'' . 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Maspièr de la Lonquèra e Julhac

**Maspièr, la Lonquèra e Julhac** (*Maspie-Lalonquère-Juillacq* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Julhac
La prononciacion qu'ei [jy'ʎak]. Las fòrmas ancianas que son *Jullac* au sègle XII, *Julhac* en 1227 e 1385, *Jullaq* en 1777, *Juillacq* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Maspie-Lalonquère-Juillacq* despuish 1842, quan apleguèn Julhac a las autas duas comunas[, dejà fusionadas en 1831] .

Segon Dauzat, lo nom que vien deu nom latin d'òmi *Julius*, dab lo sufixe galloroman *-acum*. Julhac qu'èra la proprietat de *Julius* .

### La Lonquèra
La prononciacion qu'ei [lalun'kɛrɔ]. Las fòrmas ancianas que son *Lalonquere* en 1385, *La Loncquera* en 1538, *La Lonquere*(mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Maspie-Lalonquère-Juillacq* despuish 1842, quan apleguèn Julhac a las autas duas comunas[, dejà fusionadas en 1831] .

*La* ei pas ua reduccion de *lana*; que sembla donc un article definit. Lo mot *lounguère*/*lounquère* qu'ei un nom comun donat dens lo diccionari de Palay dab lo sens de « causa alongada o qui's perlonga »; lo nom qu'ei benlhèu motivat per ua tèrra alongada .

### Maspier
## Toponimia
La prononciacion qu'ei [mas'pjɛ]. Las fòrmas ancianas que son *Mespie* en 1385, *Maspie* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Maspie-Lalonquère-Juillacq* despuish 1842, quan apleguèn Julhac a las autas duas comunas[, dejà fusionadas en 1831] .

Segon Dauzat e Rostaing, lo nom qu'ei escur; qu'ei benlhèu format de *mas* e deu latin *spina*, « espina » . 

Segon Miquèu Grosclaude, Dauzat coneishèva pas la prononciacion. Pr'amor de la fòrma de 1385, *mesplèr* que seré ua ipotèsi; mès perqué aurén dit *maspièr* quan *mesplèr* ei plan coneishut ? Auta ipotèsi, **maspi(n)èr* « mas enter los pins »; la dificultat qu'ei *mas*, deu latin *mansionem*, ei desconeishut de la toponimia bearnesa. Lo nom que demora escur .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Maucòr

**Maucòr** (*Maucor* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. 

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [maw'kɔ]. Las fòrmas ancianas que son *Maucoo* en 1402 e au sègle XV, *Mauquo* cap a 1540, *Mauco* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), .

Segon Dauzat, per Mau Còrn Baish e Mau Còr Haut, lo nom que vien de *malum*, « maishant » e de *còr*; qu'ei versemblablament motivat per un terren praube, ingrat; qu'ei a comparar dab los Crèvecœur francés (« qui crèba lo còr deu paisan ») . Lo diccionari de Simin Palay, p. 656, citat per Miquèu Grosclaude, qu'escriu *mau-cor(n)*, a prepaus d'aqueth lòc .

Segon Miquèu Grosclaude, l'explica per *maishant còr* que sembla folclorica a daubuns; mès la de Palay qu'ei impossibla foneticament : *còrn* que's pronóncia [kɔr] e *còr* que's pronóncia [kɔ]. Las grafias ancianas e la prononciacion actuau que son en favor de *mau còr*. Dauzat qu'a rason e Palay tòrt. Que i a dens lo recensament de Monenh en 1385, las mencions *Ostau de Maubarde (questau)*, *Ostau de Fromentas (questau)*,*Ostau de Mautalent (questau)*,*Ostau de Mauco (questau)*. Lo nom qu'a la fòrma d'un shafre, qu'ei deu gascon *mau còr* (sens de « descoratjament, maucòr ») .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lo Lis

**Lo Lis** (*Lys* en francés) qu'ei ua comuna aussalesa de Bearn administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [lis] o [lu lis de 'sentɔ ku'lumɔ]. Que disen *Que soi deu Lis*, *Que vòi (= que vau) tau Lis.
Las fòrmas ancianas que son *Lis-Sainte-Colome* en 1727, *Lys*, nom de tres ostaus e non pas deu vilatge (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Palomières du Lys* (mapa de Cassini), *Le Quartier du Lys* en 1858 .

[[Albèrt Dauzat|Dauzat]] que pensa *Lo Lis* ei un idronime pirenenc . 

Segon [[Miquèu Grosclaude]], i a pas d'idronime d'aqueth nom. *Lis* qu'a per sens « planèr, unit », per oposicion a la cadea deus [[Pirenèus]]. Lo quartièr *lo Lis de Senta Coloma* qu'èra la partida mei baisha de la comuna de [[Senta Coloma]] abans 1858, qu'èra un sinonime de *plan'' .

## Istòria
Lo Lis qu'èra un quartièr de Senta Coloma, vienut comuna lo 2 de gèr de 1858 .

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna
## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Mascarans e Haron

**Mascarans e Haron** o **Mascaraas e Haron** (*Mascaraàs-Haron* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa deu Vic Vilh administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Mascaràs
La prononciacion qu'ei [maska'ras]. Las fòrmas ancianas que son *Masquaraas*, au sègle XIII, *Mascaras*, en 1385, *Mascaraas*, au sègle XIV, *Masqueraas*, en 1546, *Mascaras*, sus la mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII .

Que cau logicament estudiar amassa Mascarans (e Haron), lo Mascaràs de Gers, Mascarans deus Hauts Pirenèus, Mascarvila de Lauragués e Mascarens (comuna de Lautrèc, Tarn).

Dauzat e Rostaing qu'explican los tres *Mascarà(n)s* per un nom germanic d'òmi, *Mascarius* (latinizacion), devath la fòrma *Mascaranis*, genitiu de la declinason femenina franca. La medisha explica que vau per Mascarvila, dab l'apondi deu resultat de *villa*, « grana proprietat » . Qu'ei logic : la finala *vila* a la fin deu nom e pas au començament qu'ei sovent associada a la colonizacion franca e donc *Mascar* qu'a plan de rasons d'estar un nom germanic . Per *Mascarens*, dab lo sufixe *-ingos*, Ernèst Negre precisa que *Mascar* ei un nom gallés d'òmi, que los germans adoptèn ; en efècte, Negre, çò precisan Grosclaude e Le Nail, qu'avèva mostrat dens sa *Toponymie du canton de Rabastens* que *Mascarus* èra dens ua inscripcion latina de 55, çò qui empacha de l'interpretar com d'origina germanica; *Mascarus* que seré gallés e segon Ernèst Negre *Mascar-* qu'auré probablament lo sens de « negre » , [suposicion benlhèu explicada peu vèrbe occitan *mascarar*]. Xavier Delamarre coneish pas *Mascaros*, mès sonque *Mascios* .

Miquèu Grosclaude qu'explica los *Mascarà(n)s* deus Pirenèus Hauts e Atlantics per un nom d'òmi *Mascar(us)*; las fòrmas dab doble *-aa* que serén la marca d'ua *n* e d'un plurau, *-anos* o *-anas* (observacion de Jacques Boisgontier). Los *Mascarà(n)s* que serén **mascaranas (villas)*, « las proprietats de *Mascarus* »  . Grosclaude qu'accèpta l'explicacion de Boisgontier (meilèu ua fòrma femenina), mès [encoratjat per las fòrmas ancianas] que causeish pr'aquò la grafia masculina *Mascarans* per la comuna deus Hauts Pirenèus, *Mascaraàs* per la comuna bearnesa. Per aquesta comuna qu'explica l'origina deu sufixe a pas d'importància dens las formacions tardivas e qu'interprèta lo nom com un nom de persona, un shafre a l'origina.

### Haron
La prononciacion qu'ei [ha'run]. Las fòrmas ancianas que son *Faroo*, en 1402, *Haron* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Miquèu Grosclaude, l'origina deu nom qu'ei escura, a despieit deu nom de la vila espanhòla de Haro .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Maura

**Maura** (*Maure* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei ['mawrɔ]. Las fòrmas ancianas que son *Maur* en 1385, *Maure* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat, lo nom que vien deu nom latin d'òmi *Maurus*, dab un *villa* sosentendut . 

Segon Miquèu Grosclaude, qu'ei inutile de partir deu latin, pr'amor lo resultat de *Maurus*, *Maur*, los sons derivats, *Maura*, *Maurin*, *Mauriat* son atestats a l'Edat Mejana. I a pas d'explicacion per la feminizacion deu nom enter 1385 e las fòrmas mei recentas. Lo nom qu'ei un antroponime, sia *Maur*, sia *Maura* .
## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Masèras e Leson

**Masèras e Leson** (*Mazères-Lezons* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Masèras
La prononciacion qu'ei [ma'zɛrɔs]. Totun, Jacques Boisgontier, dens la soa recension deu *Dictionnaire toponymique des communes du Béarn* que's demanda se s'ageish pas de [ma'zerɔs] com los autes *Maseras*. 

Las fòrmas ancianas que son *Maseres* en 1368 e 1385, *Maserras* en 1536, *Mazeras* en 1538, *Mazères* en 1714 *Mazères-Lezons* despuish lo 21 de març de 1842, data de la fusion de las duas comunas .

Segon Dauzat e Rostaing, *Masèras* que vien deu latin *maceriae*, « arroeinas, qui datan de l'epòca romana » . 

Segon Miquèu Grosclaude, *Masèras* qu'ei l'eretèr deu latin *macerias*, « mur de pèiras secas, arroeinas ». L'autor que sembla dobtar e dab rason, de la teoria de Dauzat sus (las arroeinas) qui serén d'epòca romana .

Segon Astor, lo latin *maceria* que designava a l'origina lo mur de pèiras secas, puish que prengó lo de « mur de barradura »; d'aquí, prengó los sens opausats de « arroeinas, aclapadís » e d' « ostau ». Tots aqueths sens que pòden valer en toponimia .

### Leson
La prononciacion qu'ei [le'zun]. Las fòrmas ancianas que son *Lezoos* en 1368, *Lesoos* en 1382 e 1385, *Lezos* en 1536, *Lessoos* en 1546, *Lesons* en 1614, *Lezons* en 1714, *Lezons* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau, *Mazères-Lezons* despuish lo 21 de març de 1842, data de la fusion de las duas comunas .

Dauzat ditz pas arren de *Leson*, mès a prepaus de Lesan, de Lezay, de Lézat (Jura), que hè servir lo nom latin d'òmi *Lesius* o *Lisius* (. 

Miquèu Grosclaude qu'accèpta l'explicacion de Dauzat. *Leson* que vieneré deu nom latin d'òmi *Lesius*, dab lo sufixe *-onem*. Grosclaude ditz pas arren de las fòrmas ancianas dab *-s*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lo Merac

**Lo Merac** (*Méracq* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [me'rak]; un article que pareish quan lo nom ei precedit d'ua preposicion : *Que vau tau Merac* [ke baw'taw me'rak], *lo curè deu Merac*.

Las fòrmas ancianas que son *Meirac* au sègle XIII, *Honerac* en 1538, *Lo Merac* en 1548, *Le Mérac* en 1784, *Loumerac* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Méracq* o *Loumeracq* (diccionari topografic de Pau Raimond).

Segon Dauzat e Rostaing, *(Lo) Merac* qu'ei format deu nom latin d'òmi *Matrius*, dab lo sufixe *-acum*, latinizacion deu sufixe celtic *-ācon*. Segon Lemoine, que s'ageish de *Marius*.

Segon Miquèu Grosclaude, aqueras explicacions que son faussas pr'amor non hèn compte de l'article. L'autor que cred ei evident que s'ageish d'un nom comun, non pas d'un nom de persona [sufixat]; lo nom que seré estat mau copat e que cau léger *L'Omerac*. *Omerac* qu'ei un mot bearnés plan atestat, dab lo sens de « ormeda, lòc plantat d'ormes », nom e sens confirmats dens lo diccionari Palay e per M.F. Berganton (*Le dérivé du nom individuel au Moyen Age en Béarn et en Bigorre*, p. 91).

Jacques Boisgontier, dens la soa recension deu *Dictionnaire toponymique des communes du Béarn* que constata lo sufixe *-ac* a pas jamèi servit a formar collectius vegetaus.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Mialòs

**Mialòs** (*Mialos* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [mia'lɔs]. Las fòrmas ancianas que son *Milos* en 1232, *Mielos* en 1385 e en 1513, *Mialos* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Pau Raimond avèva desbrembat la fòrma de 1232 e ni Gerhard Rohlfs, nimei Dauzat e Rostaing que trobèn pas de solucion. Miquèu Grosclaude que conclutz cau identificar *mil-*. Qu'elimina lo nom germanic d'òmi *Milo-* (La Ferté-Milon), pauc compatible dab lo sufixe aquitan *-os*, lo nom gallic *Milius* e lo nom latin *Emilius*, qui aurén molhat *l*. Demòra l'arrasic basco-aquitana **bil-*, « causa redonda, tuca arredondida », qui pòt passar aisidament a **mil-*. La nocion de « tuca arredondida » que correspón meilèu au site. Grosclaude que presenta l'ipotèsi shens certitud absoluda . 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Maseròlas (Bearn)

**Maseròlas** (*Mazerolles* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [maze'rɔlɔs]. Las fòrmas ancianas que son *Meroles*, en 984, *Villa Merolae*, en latin, au sègle XIau, *Maseroles* en 1385, *Maserolas* en 1538, *Mazerolles* en 1572 e 1595, *Mazerolles* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau). Las duas prumèras fòrmas que son probablament per un aute lòc, segon lo quite Pau Raimond qui las cita .

Dauzat qu'explica lo nom atau : deu latin *maceriola*, dominutiu de *maceria*, « arroeinas, qui datan de l'epòca romana »  ; la darrèra precision qu'ei presa dab distància per Miquèu Grosclaude. *Macerias* que representa « arroeinas » e lo sufixe diminutiu qu'ei *-ola* .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Melhon

**Melhon** (*Meillon* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [me'ʎun]. Las fòrmas ancianas que son *Meilon* en 1286, *Melhoo* en 1285, *Melhon* en 1456, *Melho* en 1538, *Melhoo* en 1539, *Meilhoo* en 1547, *Meillon* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat e Rostaing, *Melhon* que vien deu nom gallic d'òmi *Mellius* o deu nom latin d'òmi *AEmilius* dab lo sufixe *-onem* . 

Miquèu Grosclaude, [fidèle a las soas cresenças d'abséncia deu celtic en Bearn ], qu'aima mei la segonda explicacion de Dauzat e Rostaing .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Miaucenç e Lanuça

**Miaucenç e Lanuça** (*Miossens-Lanusse* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Lanuça
La prononciacion qu'ei [la'nysɔ]. Las fòrmas ancianas que son *Lanuce* au sègle XIIau, *Lanusce* en 1318, *Lanussa* en 1318, *Lanusse* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Miossens-Lanusse* despuish lo 16 d'aost de 1841, quan apleguèn las duas comunas .

Gerhard Rohlfs, citat per Grosclaude, qu'explica lo sufixe *-us* (latin *uceum*) ei pejoratiu. Ex. : *carnús*, « maishanta carn » en gascon, catalan e aragonés », *pallussa*, « tròç, brigalha, borriàs de palha » en catalan, *palhusèr*, « tròç, brigalha, borriàs de palha » en gascon. Aqueth sufixe qu'ei per disparéisher en gascon .

Lo diccionari de Simin Palay, p. 605, qu'explica *lanuça*, lo mot e lo vilatge, com « lana magra » . 

Dauzat, qu'explica La Landuça (Perigòrd) e Lanús, per lo mot *landa*, d'origina gallica dab lo sufixe *-ucium*, *-ucia* .

Miquèu Grosclaude, que horneish *Lanusse* ei un toponime e un antroponime plan espandit en Bearn, atau com *Lanuce*/*Lanuza* en Espanha. Las explicacions precedentas que son concordantas . 
### Miaucenç
La prononciacion qu'ei [mjaw'sens]. Las fòrmas ancianas que son *Milcents* en 1072, dens Marca, *Mucents* au sègle XIIIau, *Millesancti*, en latin, en 1270, *Miu-Sentz*/*Miusentz* en 1385, *Miusentz* au sègle XIVau, *Miucens* en 1443, *Miucents* en 1546, *Miossans* en 1673, *Miossens* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Miossens-Lanusse* despuish lo 16 d'aost de 1841, quan apleguèn las duas comunas .

Segon lo diccionari de Simin Palay, p. 679, *Miusséns* qu'ei un petit nom e un patronime assimilat a *Vincenç* per landés; Sent Miussens : Sent Vincenç de Pau. 

Dauzat, qu'explica Miaucenç per un nom germanic *Milizzo* e lo sufixe germanic *-ing* .

Miquèu Grosclaude, per Dauzat, que conselha meilèu son diccionari deus noms de familha a l'article *Milcent*. Qu'accèpta l'explicacion de Palay. *Milcent* qu'ei lo nom d'un òmi, dilhèu lo patron de Dacs, assimilat a *Vincenç* dens la lenga populara. P. 402, en annèxe, qu'ajusta lo nom de *Milcents* ei germanic, absent de l'onomastica gascona; qu'ei un prenom femenin en Anglatèrra, *Milicent* e un patronime dens lo nòrd de França (Normandia, Léger Atlantic, Vendèa). Per verificar l'assimilacion a *Vincenç*, la fèsta deu vilatge de Miaucenç qu'ei lo jorn de Sent Vincenç .

Grosclaude, p. 402, que reconstitueish la seguida probabla deus hèits :
**Milcents* o *Missens* qu'ei un sent locau, avesque de Dacs;
*Èra pas gascon, mès sortit de l'Oèst de França, d'après lo son nom;
*Lo nom deu vilatge de Miaucenç que vien d'aqueth sent;
*Qu'estó assimilat a sent Vincenç, martir aragonés devath las persecucions de Dioclecian, plan mei coneishut, pr'amor de la semblança deus noms. Lo nom de *Miaucenç* qu'ei benlhèu un agiotoponime .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Momin (Bearn)

**Momin** **(Bearn) ** (*Momy* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [mu'mi], shens cap de nasalizacion. Las fòrmas ancianas que son *Momii*, en latin ?, cap a 970, *Momi* au sègle XIIIau, *Momii* en 1343, *Momii*/*Momi* en 1385, *Mon-Mir* au sègle XIVau, *Momin* en 1429, *Moumy* en 1644, *Momy* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat, *Momí* que vien deu nom latin d'òmi *Momus*, shafre vienut d'un nom de divinitat, dab lo sufixe [latin] *-inum* . 

Segon Miquèu Grosclaude, personas deu vilatge que comprenen lo nom com « montanha d'on véden lonh », benlhèu sus la he de l'atestacion *Mon-Mir*, isolada. Efectivament, *Momí* qu'ei lo lòc mei haut deu canton de Lenveja, totun **Mont* + *mirar* auré pas miat a *Momí*. Que i a meilèu dens lo nom deu lòc un nom pirenenc de persona; un comte de Biscaia, au sègle IXau, que s'aperava *Momo* o *Mome* (*Momus* dens los tèxtes en latin). Lo doble *i* d'uas grafias e la plaça de l'accent tonic que hèn supausar un sufixe en *-in* (latin *-inum*), puish ua desnasalizacion, qui sembla hèra frequenta dab lo sufixe *-inum*. Dab aqueth argument, Grosclaude qu'escriu *Momin* .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Monassut e Audirac

**Monassut e Audirac** (*Monassut-Audiracq* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Audirac
La prononciacion qu'ei [awdi'rak]. Las fòrmas ancianas que son *Audiracq* en 1385, *Audiracq* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Monassut-Audiracq* despuish qu'apleguèn las duas comunas .

Gerhard Rohlfs, citat per Grosclaude, qu'explica *Audirac* per lo nom latin d'òmi *Alterius* dab lo sufixe *-acum* .

Dauzat qu'explica *Audirac* per lo nom germanic d'òmi *Aldhari* dab lo sufixe *-acum* .

Segon Miquèu Grosclaude, *Aldhari* de Dauzat qu'a donat en francés lo patronime *Audier*, pas present dens la region. Dab *-acum*, un nom de persona latin qu'ei mei versemblable. *Audirac* qu'ei benlhèu « la proprietat d'Alterius » . Jacques Boisgontier, dens la soa recension deu *Dictionnaire toponymique des communes du Béarn*, qu'escriu *Audirac* pòt pas viéner d*'Alterius*, qui mia a *Auteirac*. 

### Monassut
La prononciacion qu'ei [muna'syt]. Las fòrmas ancianas que son *Monassut* en 1385, *Monassud* en 1777, *Monassut*  (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Monassut-Audiracq* despuish qu'apleguèn las duas comunautats .

*Monassut*, situat dens ua vath, que contién pas lo mot *mont*. Que hè pensar a un nom de persona, un ipocoristic; *Monasset*, derivat de *Ramon*, qu'ei coneishut, non pas *Monassut*. Lo diccionari Simin Palay que horneish l'adjectiu *monassut*, « morrut, morròu, refronhat, botèc, pas aimable », dab lo sufixe pejoratiu *-ut*. *Monassut* qu'ei donc un shafre, vienut nom de persona puish toponime  .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Montcauv (Bearn)

**Montcauv** (*Moncaup* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [mun'kawp]. Las fòrmas ancianas que son *Mon-Caup* en 1343, *Moncaub* en 1402, *Moncamp* en 1546, *Moncaup* en 1680, *Moncaup* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat, lo nom que vien deu latin *mons*, « mont » e *calvus*, « cauve, pelat »
. 

Miquèu Grosclaude, qu'accèpta l'origina e lo sens, mès que's demanda se la formacion ei d'epòca latina a partir de *montem calvum* o mei tardiva a partir deu gascon *mont* + *cauv*. En generau, los « monts cauvs » que son ligats aus eishartigatges medievaus .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Montclar (Bearn)

**Montclar** (*Moncla* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa deu Vic Vilh administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [mun'kla]. Las fòrmas ancianas que son *Mont-Clar*, en 1343, *Monclar* en 1385, *Mont-Claa* en 1487, *Monclaa* en 1548, *Moncla* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

*Montclar* qu'ei format de *mont*, deu latin *mons*, *montem*, aplicat sovent a tucas o turons hòra de las montanhas, e de l'epitèt *clar*, deu latin *clarus*. Segon Miquèu Grosclaude, *clar* que vòu dire « desprovesit de vegetacion » . Mès los toponimistas qu'esitan suu sens de *clar*. Segon Ernèst Negre, lo sens qu'ei « de color clara »,  « evident, distinguit », segon Jacques Astor, « bèth, gran », segon Bénédicte Boyrie-Fénié, « illustre », com en latin classic .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Montpesat (Bearn)

**Montpesat** (*Monpezat* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
*Montpesat* (atestacions *Monpessat* en 1373, *Mompesat*, en 1385, *Monpesat* en 1402, *Mons-Pazatus*, en latin, en 1425, *Mont-Pessat*, cap a 1540) que vien de l'occitan *mont*, deu latin *mons*, *montem*. Lo segond element que pòt estar lo participi passat deu latin *pedare*, «paisherar», «palengar», donc fortificar dab fondacions solidas , ; pr'aquò, Pierre-Henri Billy que constata que *pedare* es shens descendéncia galloromanica [ací, occitanoromanica] e que *pensatus* (de *pendere*) > *pensat* > *pesat*, « en penent », convien milhor (citat per Pau Burgan e Andriu Lafon a prepaus de Montpesat de Carcin, qui presenta l'atestacion *Mons Pensatus* en 1040 ).

## Istòria
Enter 1842 e 1874, Montpesat qu'annexè Vetrac .

## Administracion

## Demografia

* Enter 1842 e 1874, Montpesat qu'annexè Vetrac, çò qui explica las variacions de populacion de la comuna.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Montsegur (Bearn)

**Montsegur** (*Monségur* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [munse'gy]. Las fòrmas ancianas que son *Mont-Ségur* en 1343 .

Segon Dauzat, lo nom que vien deu latin *mons* [en realitat *montem*], « mont » e deu « provençau » *segur*, deu latin *securus* . 

Segon Miquèu Grosclaude, *Montsegur* que vien deu gascon *mont* e *segur* dens lo sens de la valor militara, donc fortificat .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Mirapeish (Bearn)

**Mirapeish** (*Mirepeix* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [mira'peʃ]. Las fòrmas ancianas que son *Mirapeis* en 1131, *Mirapiscis* au sègle XIIIau, *Mirapeix* en 1286, *Mirapexs* en 1536, *Miripexs* en 1546, *Mirepoix* en 1684, *Mirapeix* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau).

Los toponimistas qu'interprètan los *Mirapeis*(ses) o *Mirapeish*, deu vèrbe medieval *mirar* e deu nom *peish*, com « gaita los peishes », o quitament « admira los peishes » [la darrèra interpretacion qu'ei de Negre e de Grosclaude ]. Lo punt comun de tots aqueths noms qu'ei la preséncia, fenomèn totun banal e pauc caracteristic, d'un flume o d'un riu [e dens aqueth cas, los peishes que son imaginaris]. A la diferéncia deus *Miramont*s o deus *Mirabèl*s, los *Mirapeish*(es) non son sus un tuc on s'i vei de luenh , çò qui èra benlhèu ua faiçon arridolenta d'ac reconéisher...

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Montardon

**Montardon** (*Montardon* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. 

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [muntar'dun]. Las fòrmas ancianas que son *Mont-Ardon* en 1385, *Montardon* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat e Rostaing, Montardon que vien deu latin *mons* e deu nom germanic d'òmi *Ardo*. 

Miquèu Grosclaude qu'arrefusa l'explicacion deu Dauzat. *Arredon* e *Ardon* que son variantas de *redon* (deu latin *rotundus*, medish sens). Montardon qu'a lo sens de « montanha arredondida » , qui junta plan dab lo site.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Montaut (Bearn)

**Montaut** (en francés tanplan com en occitan) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [mun'tawt]. Las fòrmas ancianas que son *Mons altus*, en latin, en 1283, *Montaut* en 1327, *Montaud* en 1535, *Montaut* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Montaut qu'ei ua bastida creada en 1237 sus un lòc qui avèva dejà lo son nom, près d'un turon qui ei en suspart de 100 m. Lo nom qu'ei clar : *mont haut*, deu latin *montem* e *altum* .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lo Mont e Dissa

**Lo Mont e Dissa** (*Mont-Disse* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa deu Vic Vilh administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Dissa
La prononciacion qu'ei ['disɔ]. Las fòrmas ancianas que son *Diisse*, en 1385 e 1487, *Dissa* en 1538, *Dyssa* en 1546, *Disse* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Miquèu Grosclaude pòt pas donar d'explicacion (e Dauzat tanpauc) .

### Lo Mont
La prononciacion qu'ei [mun], mès *que vau tau Mont* e *que vien deu Mont*. Las fòrmas ancianas que son *Ezmont*, au sègle XII, *Lo Mont de Vic-Vielh* en 1385, *Le Mont* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) . Lo sens qu'ei evident. L'ancian article definit *ez* qu'ei dens la fòrma deu sègle XII .

## Istòria
Lo nom de Dissa qu'estó pas acolat au Mont a l'origina de la comuna, pr'amor lo quartièr de Dissa ei au còp dens la comuna e dens la d'Aurions e Idèrnas .

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Monmans

**Monmans** (*Momas* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [mun'mans], dab nasalizacions claras. Las fòrmas ancianas que son  *Momaas* en 1385, *Momas* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat e Rostaing, *Monmans* que vien deu nom latin d'òmi *Momus*, shafre vienut d'un nom de divinitat, meilèu que nom germanic d'òmi *Mum-*, puish sufixe *-anum* . 

Segon Miquèu Grosclaude, las vocalas nasalizadas qu'empachan de préner la medisha solucion qu'a Momin, un nom de persona en *Mom-*. L'ipotèsi de Dauzat e Rostaing hè pas compte de la prumèra nasalizacion e emplega lo sufixe latin *-anum* qui sembla desconeishut en Bearn. La prononciacion que hè supausar un ancian **Monmans*. Pèire Bèc que prepausa *Mont* + *mans*, « doç, tranquile » (a prepaus deu penent). La solucion qu'ei confòrma au site. Mès *Mans* que pòt tanben estar un nom de persona . 

## Istòria
Lòc mentavut per Marca au sègle Xau.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Mohós

**Mohós** (*Mouhous* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa deu Vic Vilh administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [mu'hus]. Las fòrmas ancianas que son *Mohoos*, en 1343, *Mofoos* en 1402, *Mohos* en 1538,  *Mouhous* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Miquèu Grosclaude, lo nom qu'ei diferent de *mau hons*, prumèrament per rasons foneticas, segondament pr'amor lo lòc ei pas dens un hons, mès sus la potge. Lo sens qu'ei escur .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Momor

**Momor** (*Moumour* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [mu'mu]. Las fòrmas ancianas que son *Momor* en 1249, *Montmoo* en 1322, *Montmor* en 1379, *Montmoo* en 1383, *Monmor* (2 còps), *Mommor* (1 còp) en 1385, *Momor* en 1463, *Momou* en 1675, *Moumou* en 1727, *Moumour* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Miquèu Grosclaude, pr'amor de las fòrmas deu sègle XIVau, la prumèra sillaba que correspón a *Mont* (deu latin *montem*); la segonda pòt pas estar lo nom de persona *Maur*, meilèu l'oronime preindoeuropèu **mor* (com a Morlana, Morlans, Morencs). L'ensemble qu'ei donc ua tautologia .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Narcastèth

**Narcastèth** (*Narcastet* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
 
## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [narkas'tɛts]. Las fòrmas ancianas que son *Narcasted* au sègle XIau (Marca), *Anercastellum*, en latin, en 1117, *Nercasteg* en 1385, *Narcasteg* en 1402, *Nercastet* en 1457, *Narcastet* en 1539, *Narcastet* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Marca, citat per Miquèu Grosclaude (Histoire de Béarn, t. II, p. 153), lo nom de *Narcasted* que pòt viéner de *Anerius Castello* .

Segon Dauzat e Rostaing, *Narcastèth* que vien deu nom germanic d'òmi *Ana-hari*, *Aner* en bearnés e deu latin *castellum*, « castèth », puish *a-* pres per ua preposicion qu'a subit l'aferèsi . 

Miquèu Grosclaude qu'accèpta l'explicacion en gròs de Dauzat e Rostaing. *Narcastèth* qu'a probablament per sens « castèth d'Aner ». Mès ei pas briga segur que *Aner* sia un nom germanic; M.F. Berganton (*Le dérivé du nom individuel...*, p. 117 que'u hè viéner deu latin *Asinarius*, nom pejoratiu atribuït en Espanha aus crestians (cf. l'espanhòu *Aznar*) .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Narp

**Narp** (*Narp* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [narp]. Las fòrmas ancianas que son *Narb* en 1323, *Narp* en 1385, *Narb*au sègle XIVau, *Narb* en 1412, *Narp* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat e Rostaing (après J. Hubschmid), *Narp* que vien d'ua arrasic preindoeuropèa qu'a per sens « mauva » o « branca d'arbo » . Segon Dauzat (R.I.O., 1952, p. 244) e Flutre (R.I.O., 1957, p. 204), citats per Miquèu Grosclaude, lo nom que vien d'ua arrasic preindoeuropèa **nar* qui's pòt espandir en **nar-p* : « lòc umide, braudèr ». Que i a exemples nombrós dens lo Massís Centrau . 

Segon Miquèu Grosclaude, lo sens de « mauva » que sembla estranh, lo de « lòc umide » qu'ei possible. Mès que cau evocar lo topoantroponime basco *Narbaitz*, qui poderé aver per sens « ròc de la soca » (*Narb-aitz*) o « lòc on i a socas » (*Narb-aitz*). Que i a dus lòcs nommats *Narbe* : un quartièr de Hiars e un quartièr d'Aràmits, près de Sola. La situacion dens ua region boscosa de mejana montanha hè qu'un toponime ligat a l'eishartigatge ei possible. L'origina qu'ei basca, benlhèu de *narba*, « soca ? » .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna
## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Navalhas e Angòs

**Navalhas e Angòs** (*Navailles-Angos* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Navalhas
La prononciacion qu'ei [na'baʎɔs]. Las fòrmas ancianas que son *Navales* au sègle XIIau, *Navalhes* en 1205, *Navalha* en 1270, *Navalliae*, en latin, en 1283, *Nabalhes* en 1457, *Nauvalhes* en 1546, *Nabalhas* en 1547, *Navailles* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Navailles-Angos* despuish lo 8 de mai de 1845, quan apleguèn las duas comunas .

*Navalhas*, au sègle XII) que deriva de *novalia*, « tèrras èrmas eishartigadas i a pas guaire o recentament mesas en cultura ».

### Angòs
La prononciacion qu'ei [an'gɔs]. Las fòrmas ancianas que son *Anguos* en 1402, *Angos* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Navailles-Angos* despuish lo 8 de mai de 1845, quan apleguèn las duas comunas .

Segon Dauzat, *Angòs* que vien d'un radicau celtic *anco-*, « corbe, encrocat », dab lo sufixe aquitanic *-ossum*, de *-òtze-*)  (Dauzat que parla deu vilatge d'Angòs, en Bigòrra). 

Per Miquèu Grosclaude, la corbadura evocada per Dauzat qu'ei associada au terren e non vei arrés que i correspona. Miquèu Grosclaude que cita tanben Rohlfs, qui pensa au nom gallés *Anicius* o a un radicau *Ang-* contengut dens los noms *Angellinus* e *Angina*. Qu'accèpta, dab un gran dobte, lo mot « angous » fornit per lo Palay, de sens « terrenh braudós », a despieit de las dificultats foneticas (*angós* n'ei pas Angòs, nimèi hangós, qui juntarè milhor dab lo sens).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Augeu

**Augeu** (*Ogeu-les-Bains* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [aw'jew]. Las fòrmas ancianas que son *Oieu* en 1221-1224, *Ogeu* en 1257, *Oieu* en 1278, *Oyeu* en 1274, *Ogeu* en 1308 e 1357, *Oyeu* en 1371, *Oyeup* en 1376, *Ogeu*, shens data, *Oyeu* en 1385, *Ogeu*, shens data, *Ougeu* en 1675, *Augeu* en 1758, *Ogeu* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Gerhard Rohlfs, citat per Grosclaude, que pensa *Augeu* qu'apertén a ua epòca hèra anciana .

Segon Miquèu Grosclaude, l'arrasic idronimica **geu* explica pas lo *o-* iniciau e i a pas d'arriu important a Augeu; i a jamès avut d'establiment balneari a Augeu, sonque ua hont d'aiga minerala situada lonh deu borg. Lo mot basco *ohil*, « lòc escartat, desèrt, sauvatge » que convien. L'evolucion fonetica qu'ei **ohil* > **ohiu* (vocalizacion de *-l* finau) >**oieu* (comparar dab lo latin *filum* > **fil* > *hiu* > *hieu*). La diftongason recenta de *o-* iniciau en *au-* qu'ei banala . 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Aurin

**Aurin** (*Orin* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [aw'rin]. Las fòrmas ancianas que son *Orin* cap a 1100, *Orii* en 1385, *Ory* en 1538, *Ori* en 1544, *Orin* en 1609, *Ouri* en 1675, *Aurin* en 1675, *Orin* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat e Rostaing, *Aurin* que vien deu nom latin d'òmi *Orinius* (*Orinium* (*fundum* sosentendut) . Alan Novèl qu'ei per un nom latin d'òmi *Orignus* (*Orignum fundum*).

Miquèu Grosclaude qu'accèpta las explicacions precedentas. *Aurin* qu'èra (*Orinium* (*fundum* sosentendut), la proprietat d'Orinius .

N.B. *Orinium* que mia a ua fin en *-nh*. Au moment de la fixacion, lo nom de persona qu'ei donc estat tractat com *Orinus*. Que cau tanben precisar la preposicion *a* s'aglutinè, probablament au sègle XVIIau.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Orion (Bearn)

**Orion** (*Orion* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [ur'jun]. Las fòrmas ancianas que son *Orion* en 1241, *Aurion* en 1614, *Orion* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat e Rostaing, *Orion* que vien deu nom latin d'òmi *Aurius* o *Orius* dab lo sufixe *-onem* . 

Miquèu Grosclaude qu'accèpta en gròs l'explicacion de Dauzat e Rostaing, un nom latin d'òmi *Aurius* dab lo sufixe *-onem*; Orion qu'èra la proprietat d'Aurius. Com a Oràs e Orèite, i a pas de diftongason a l'iniciau . Que cau remarcar tanben *-n* finau qu'ei prononciada plenament.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna
## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Augèna e Camptòrt

**Augèna e Camptòrt** (*Ogenne-Camptort* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Augèna
La prononciacion qu'ei [aw'jɛnə]. Las fòrmas ancianas que son *Ogene* au sègle XIau, *Oiena* au sègle XIIIau, *Ojenne* en 1350, *Oyenne* en 1385, *Ogena* en 1548, *Ogenne* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Ogenne-Camptort* despuish lo 12 de mai de 1841, quan apleguèn las duas comunas .

Segon Dauzat e Rostaing, Augèna que vien deu basco *oihen*, varianta navarresa de *oiher*, « tòrt », dont la traduccion ei *Camptòrt* .
Segon Lemoine, lo nom d'Augèna que vien deu basco *oihana*, « ahorèst, seuva » .
 
Miquèu Grosclaude que constata Augèna e Camptòrt son vilatges diferents associats administrativament e i a pas lòc de tirar conclusions en hasent d'un lo doble de l'aute. Lemoine (per un còp !) qu'a rason : Augèna que vien deu basco *oihana*, « ahorèst, seuva ». Malurosament segon Grosclaude, qu'explica aqueth nom basco en supausant un eishartigatge per paisans bascos; en realitat, lo basco qu'arreculè davant la romanizacion  (après ua avançada a l'ocasion de las invasions vasconas).
### Camptòrt
La prononciacion qu'ei [kan'tɔr]. Las fòrmas ancianas que son *Campus tortus* en 1235, *Cam-tort* en 1385, *Quamtort* en 1540, *Camptort* en 1674, *Cantor* en 1755, *Cantort* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Ogenne-Camptort* despuish lo 12 de mai de 1841, quan apleguèn las duas comunas .

Lo sens qu'ei literalament : « camp tòrt »; mès atau com lo mot *tòrt* s'aplica a ua persona, lo sens vertadèr qu'ei meilèu de « camps en penent », çò qui correspón au site deu vilatge .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna
## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas