open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vilafranca de Roergue

**Vilafranca** o, a la mòda francesa, **Vilafranca de Roergue** (en francés e oficialament: *Villefranche-de-Rouergue*), es una comuna occitana de Roergue. Situada administrativament dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus, comptava 11.502 abitants en 2022.

## Geografia

Vilafranca se situa dins la val d'Avairon, subre la falha geologica que separa lo Causse (tèrra de blat) del Segalar (tèrra de segal).

Minas de coire, de plomb, d'estam, de fèrre, d'argent. Extraccion de fosfats e de pèiras de talha.

## Toponimia
Lo nom occitan es **Vilafranca**. Localament, se ditz “anar a la Vila”. Lo nom francés foguèt longtemps *Villefranche*. Es en 1919 que lo govèrn francés decidiguèt d’apondre *“de Rouergue”*.

## Istòria
Las basas d'un primi&egrave;r establiment agu&egrave;ron luòc subre la riba senestra del riu Avairon en 1099 per Ramond de Sant Geli, a l'endrech de jaces metalifèrs esplechats dempuèi l'antiquitat. Lo sol lu&ograve;c de culte èra una cap&egrave;la anteriora nomenada Sant Carpil - a l'ora d'ara Sant Joan d' Aigremont al suc d'un puèg nomenat uèi lo Calvari.

Quand los Capecians prenguèron lo poder sul comtat de Tolosa pel maridatge d'Anfós de Peitieus amb l'eretièra del comtat Joana de Tolosa, filha del darrièr comte Ramon VII, l'anciana capitala administrativa de Roergue, Najac, sèti de la senescalciá de Roergue, foguèt jutjada tròp fisèla a l'anciana dinastia ramondina.

Anfós de Peitieus decidiguèt sul pic de crear una vila nòva en riba drecha a qualques quilom&egrave;tres d'ail&agrave; e d'i transferir lo sèti de la siá administracion, per fin de rompre las ancianas leialtats. Fondèt doncas Vilafranca en 1252 dotada de franquesas d'exempcions fiscalas per assegurar lo succès de l'entrepresa, d'ont lo nom de la vila.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna
* August Benaset, escrivan occitan (1868-1953)
* Joan Fabrin, militar e politician
* Enric Molin, escrivan occitan
* Joan Petit

## Veire tanben
* Comunas d'Avairon

## Ligams extèrnes
* Sit oficial

## Nòtas
Gap

**Gap** (*Gap* en francés) es una vila d'Occitània, dins los Aups e dins la region istorica dau Daufinat. Es la vila principala dels Aups Occitans e pereu dau parçan de Gapencés. Es lo chapluec dau departament dels Auts Aups, dins la region administrativa de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Aviá una populacion de 40&nbsp;656 estatjants en 2022.
La vila es situaa a la crosaa d'un ais nòrd-sud reliant Grenòble a Sisteron e d'un ais èst-oèst reliant la vau de Ròse a Briançon.

Gap es situaa dins una region montanhosa feblament poblaa. Ocupa una vau, le selhon de Gap, modelaa per lo glacier de Durença durant la darrèira glaciacion. Lo còr urban es situat a una altitud de pus de  mas òm tròba sus son territòri de somalhs de prèp de  (montanha de Charança, pic de Gleisa) o los despassan (Ras de Bec a ). La vila beneficia d'un clima mediterranèu sos influéncia montanhòla caracterizat per un solelhament important e d'ivèrns freds.

Pauc concernit per la revolucion industriala dau sègle XIX malgrat l'arribaa dau chamin de fèrre en 1875, la comuna es restaa relativament rurala entrò  las annaas 1950. Coneguèc alara una fòrta auça demografica que resultava de son ròtle de pòl comerciau e de servicis dau departament. La creissença de sa populacion se perseguís a un ritme pus moderat au debut de las annaas 2020. Relativament isolaa sus lo plan geografic, Gap desvolopèc una economia d'autosubsistància que repausa sus los sectors public e terciari.

Lo gentilici es **gapian, gapiana**.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Istòria

### Toponimia
Lo nom latin de la vila èra *Vapincum*, d'on lo pagus *Vapincensis*, lo Gapencés. En latin tardiu, lo nom deu èster estat abreujat en **Vappum* o meilèu **Wappu*, ço que da lo nom modèrn, Gap.

## Administracion

## Demografia

## Economia
## Luòcs e monuments

### Galariá

Image:Gap vu de ceuse-2.jpg|Vista panoramica
Image:Place J. Marcellin.JPG|Plaça J. Marcelin
Image:Route-Napoleon01.jpg|Intraa sud


## Personalitats liaas ambé la comuna

## Veire tanben

* Los Rapaces de Gap, equipa de òquei sus glac de la vila, qu'entrentient una rivalitat granda amb l'equipa de Briançon.

## Liames extèrnes

## Nòtas
Castelana

**Castelana** (*Castellane* en francés) es una comuna provençala situada dins so departament deis Aups d'Auta Provença e sa region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Es situat en amont dei Gòrgas de Verdon e es sa vila principala des Verdon Mejan.

Es sa pus pichona sosprefectura de França.

## Toponimia

La localitat de Meolhas es una anciana comuna, ara estacada a la de Sant Andrieu.

## Lenga

Sa varianta de sa lenga occitana qu'es parlada a Castelana (embe quauquei d'autras comunas de sa region coma Grassa) se caracteriza per sel'usatge de sel'article definit *so*, *sa*, *sel*, *sei* enterin que s'autri dialècti fan usatge de sel'article pus comun en autri dialèctis occitans : *lo*, *la* etc. Aquel article grassenc e castelanenc deriva des latin IPSE mentre que sel'article occitan *lo* e seus derivats vènon de sel'article latin ILLE. 

So grassenc (e sos autri dialècti occitans que conservan sel'article *so*, *sa*, *sei* ; e que se podon toti trobar en Provença) es sa sola e darriera varianta d'occitan que conserva aquel usatge qu'èra ben comun dins totei sei regions occitanofonas a sel'Edat Mejana. Tra sei autras lengas romanicas, sol so sarde guarda tanben sel'usatge d'un article definit derivat des latin IPSE (en sarde : *su*, *sa*, *sos* e *sas*).

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left||Distanças e posicion relativa
    



## Istòria

## Administracion

## Demografia

* 2016 : 1547
## Luòcs e monuments

## Personalitats liadas ambé sa comuna

## Veire tanben
* Comunas deis Aups d'Auta Provença

## Liames extèrnes

## Nòtas e referéncias
Sent Gironç

**Sent Gironç** o **Sent Guironç** (formas gasconas) (o **Sant Gironç, Sant Guironç** en occitan orientau) qu'ei ua comuna situada dens lo departament d'Arièja e la region .

## Geografia

## Toponimia
Toponim dedicat a Sant Geronci (*Sanctus Gerontius*) evangelizator de la Novempopulània.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Orlhac (Auvèrnhe)

**Orlhac**  (*Aurillac* en francés) es una comuna d'Auvèrnhe (Occitània); es una prefectura del departament del Cantal, dins la region administrativa d'Auvèrnhe-Ròse-Aups (ancianament d'Auvèrnhe).

Orlhac es en Auvèrnhe del punt de vista istoric e cultural mas lo dialècte local es lo lengadocian.

## Geografia
A  d'altitud, Orlhac es situat au pè dels monts de Cantal dins un pichon bacin sedimentari. La vila es bastida sus las ribas de Jordana, afluent de Sera, que raja a proximitat. Es desservida per la rota nacionala 122 e la via de camin de fèrre Fijac-Arvant.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
De formas escrichas ancianas son *Aureliacus*, en latin, en 984; *Aorllhac*, al sègle XIII; *Orliac*, al sègle XIII; *Orlhac*, en 1280; *Aureliecum*, latinizacion de 1296; *Aurellyacum*, latinizacion de 1366; *Aurilhac*, en 1380; *Aurilliacum*, latinizacion de 1398; *Aorlhat*, en 1400; *Aurillacus*, latinizacion de 1408; *Aorlhac*, en 1419; *Aurelhiacus*, en latin, en 1435; *Orliac*, *Orlliac*, en 1449; *Orilhac*, en 1465; * Orillac*, en 1480,; *Aurelliacum*, latinizacion de 1481; *Orilhat*, en 1484; *Auriliacum*, latinizacion de 1529; *Aurelhacus*, latinizacion de 1535; *Orilhat*, en 1536; *Aureilhiac*, *Orlhiac*, en 1544; *Horilac*, en 1548; *Ourilhac*, en 1554; *Aurilhiac*, en 1566; *Aourlhac*, *Aourlhiac*, *Aurlhiac*, en 1567; etc.

Lo nom d*'Orlhac* ven del nom latin d'òme *Aurelius* amb lo sufixe *-acum*, latinizacion del sufixe gallés *-āco(n)*. Orlhac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre un *Aurelius*. Lo nom passèt logicament per una estapa *Aurlhac*, grafiada tanben *Aorlhac*, *Aourlhac* (e variantas semblablas, que temptan de representar un diftong a la primièra sillaba) a l'Edat Mejana. Un diftong se sèrva mal en posicion pretonica darrièr lo grop consonantic *-rlh-*, aquí perqué lo nom passèt a [ur'ʎat], benlèu après la transicion *[ɔwr'ʎat]. Aquò's pas segur, d'efièch, que las atestacions del sègle XIII, *Orliac* e *Orlhac*, representen ja la prononciacion modèrna de la primièra sillaba: son benlèu degudas a la dificultat dels escribas per grafiar un diftong coma [ɔw-] o quitament [aw-]. Coma pertot entre Agenés e Auvèrnhe, la terminason *-ac* s'afebliguèt en [ˈat], mas aquò apareguèt sonque en 1400 perque los escribas avián consciéncia qu'aquel *-at* representava una realizacion d'un *-ac* pus etimologic.

## Istòria
Lo comte Guiral d'Orlhac fondèt l'abadiá en 894 e la vïla se desvolopèt a son entorn.
## Administracion

* Orlhac es capluòc de 3 cantons. N'èra de 4 abans la reforma cantonala de 2014, aplicada en 2015.

## Demografia

## [[Eraldica|Eraudica]]
Blasonament: *«De golas ambe tres concas d'argent amb lo cap d'azur cargat de tres [[floralís]] d'aur»*.

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Vejatz tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Sant Flor

**Sant Flor** (*Saint-Flour* en francés) z-es l'anciana capitala de l'Auvèrnhe Naut e de l'avescat de Chantal e l'actuala sosprefectura del departament del Chantal de la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups.

## Geografia
La vila se devesís entre vila nauta e vila bassa. Sant Flor z-es situada a 900&nbsp;m  de nautor sobre una planesa de basalt volcanic. Z-es traversada pel riu d'Ander que dona son nom a la Val d'Ander.

Sant Flor se tròba sobre l'anciana rota RN9 e a rasa de l'autorota A75 que religa Besièrs e París.

### Perimètre delh territòri

* Las comunas de Sant Flor e de Mentèira se tòchan pas, mas se'n manca pas de gaire.

## Toponimia
Lo primièr nom de Sant Flor es *Indiciacum* .

Lo nom de **Sant Flor** ven de Florus, « apòstol » de l'Auvèrnhe , primièr avesque de Lodeva, que seriá mòrt martirizat vèrs 389. Maugrat la règla generala que ditz que los noms de luòcs, a la diferéncia dels noms de sants, utilizan la fòrma *sent*, localament se ditz enquera *Sant Flor* (lo nom es percebut coma una unitat, coma se saguèsse pas un agionime).

## [[Eraldica]]

Blasonament : *Partit d'azur e d'aur semenat de lises l'un l'autre, amb la bordura engrelada de gulas*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
* Catedrala de Sant Pèire : bastida ('na primièira vegada en 1095, puèi tornada bastir en 1398 après la chasuda de la primièira) amb de pèiras basalticas.

## Personalitats ligadas amb la comuna
*Bernart Amorós, clergue, escrivan e compilator, autor d'un cançonièr al sègle XIV.

## Vejatz tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Tòni de l'Ostal

Cantaire en occitan dempuèi 2004, **Tòni de l'Ostal** a un repertòri alié compausat de cançons de Carlotti (*A Sant Joan*), Dupain (*Lo carrejaire*), Joan Bodon (*Los carbonièrs de la Sala*), Josiana (*Es defendut parlar patoès*), Les Fabulous Trobadors (*Calandreta*), Lou Dalfin (*Lo pal*), Mans de Breish (*Volèm viure al país*), Martí (*Los commandos de la nuèit*), Massilia Sound System (*Occitan, leiçon n° 1*), Nadau (*La hèsta*) e Patric (*Esclarmonda*), mas tanben de cançons pròprias coma *[[Occitània, qu'es aquò?]]* e de popularas coma *[[Joan Petit]]*, *[[Lo bossut]]* o *[[Se canta]]*.
Departament de Cruesa

Lo **departament de Cruesa** o localament **Crosa** (23) es una division administrativa, una circonscripcion electorala e una collectivitat territoriala de l'estat francés situada entierament en Occitània. Ten son nom dau riu dau mesme nom. Se situa dins la region administrativa de  e maitot dins la region istorica de Lemosin. Sos abitants son los **crosauds** e las **crosaudas**.

Lo chapluòc es Garait.

## Còdes
En 1792, Cruesa reçaup lo numèro postau **22** que gardarà fins au bot dau sègle XIX.
En 1928, reçaup las letras **ED**, **EE** e **EF** coma còde per las immatriculacions de veïculs.
En 1943, l’SNS (vengut INSEE en 1946) impausa lo còde geografic qu’atribuís lo **23** au departament. Aquela valor es represa en 1950 subre los veïculs e en 1964 per la Pòsta.
Au niveu internacionau, lo departament a lo còde ISO 3166-2 **FR-23** e lo còde NUTS-3:2016 **FRI22**.

## Tanben veire
* arrondiments de Cruesa
* chantons de Cruesa
* comunas de Cruesa
* gropaments de comunas de Cruesa
Dordonha (departament)

**Dordonha** (en francés: *Dordogne*) es un departament francés situat censat complètament en Occitània. Ten son nom dau riu omonim. Coïncidís emb la region istorica de Peiregòrd (qu'es dins la region istorica pus granda de Guiana). Fa partida de la region de .

Lo chapluòc es Peireguers. Las sos-prefecturas son Brageirac, Sarlat e La Canedat e Nontronh. Lo gentilici es **dordonhenc -a**.

En aplicacion de la lei dau 22 de decembre de 1789, lo departament foguet creat lo 4 de març de 1790, sus la quasi totalitat de Perigòrd, mai quauquas terras d'Engolmés, de Santonge, de Carcin e de Lemosin.

Las rubricas que regardan lo departament son desvolopadas dins l'article Perigòrd.
Droma (departament)

**Droma** (26) es un departament francés, dins la region d’, que ten son nom de la ribièra omonima. Es gaireben tot en Occitània, levat la franja de l'extrèm nòrd qu'es en Arpitània.

Lo chapluec es Valença.

## Tanben veire
* Arrondiments de Droma
* Cantons de Droma
* Comunas de Droma
*Daufinat
Gard (departament)

**Gard** (30) es un departament de l'estat francés qu'es entierament en Occitània. Ten son nom dau riu dau meteis nom. Se situa dins la region administrativa d'Occitània. 

Es aproximativament delimitat geograficament per Ròse a l'èst e Vidorle a l'oèst. L'ensems del departament es dins la region istorica de Lengadòc mas sa part orientala, a partir de Nimes, es a l'encòp dins la region culturala de Provença.

Lo capluòc es Nimes.
Léger (omonimia)

## Geografia
* **[[Léger (riu)|Léger]]** o **[[Léger (riu)|Leir]]** es un flume d'Occitània, de França e de Bretanha.
* Lo nom d'aquel flume es a l'origina de sièis departaments :
** (42) **[[Léger (departament)|Léger]]**
** (43) lo Naut Léger
** (37) Indre e Léger
** (44) lo Léger Atlantic
** (49) Maine e Léger
** (71) Sòna e Léger
Naut Léger

Lo **Naut Léger** o lo **Naut Leir** (o mens localament l’*Aut Léger*, l’*Aut Leir*) (43) es un departament de l'estat francés que se situa enteirament en Occitània. Fai partida de la region administrativa d'Auvèrnhe Ròse Aups. Se compausa de doas entitats istoricas:
* la region istorica (e parçan) de Velai, qu'ocupa la màger part dau departament, a l'entorn dau Puèi (au centre) e de Sinjau (a l'èst). Velai fai pas partida de la region istorica e tradicionala d'Auvèrnhe mas l'an restachat pasmens a la region administrativa d'Auvèrnhe.
* lo parçan de Brivadés, a l'entorn de Briude, que fai partida de la region istorica d'Auvèrnhe e qu'ocupa l'oèst dau departament.

Lo chapluòc es Lo Puèi.
Losera (departament)

**Losera** (; còdi INSEE: 48) es un departament de l'estat francés situat en Occitània. Ten son nom del Mont Losera. Fa partida de la region administrativa d'Occitània. Aquel departament coïncidís amb la region istorica de **[[Gavaudan]]**, qu'es part de la region istorica pus vasta de Lengadòc.

Lo capluòc es Mende. Lo gentilici es **loseròt -a**.
Pirenèus Orientals

Los **Pirenèus Orientals** (en catalan: *Pirineus Orientals*; en francés: ) son un departament francés, situat dins la region d'Occitània. Limita al nòrd amb lo departament d'Aude, al nòrd-oèst amb lo departament d'Arièja, a l'oèst amb Andòrra, al sud amb las comarcas de la Bassa Cerdanha, Garròcha, Ripolhés, e l'Aut Empordan.

Se compausan:
* D'una petita part de lenga occitana: compren lo parçan de Fenolhedés (dins la egion istorica de Lengadòc) e mai las localitats de Vingrau e Perilhons.
* D'una granda part de lenga catalana (que s'apèla Catalonha Nòrd): son las comarcas de Rosselhon, Capcir, Valespir, Conflent e la Nauta Cerdanha.

Lo capluòc es Perpinhan.

## Nòtas
Poma

thumb|250px|right|poma Fuji
thumb|Illustracion

La **poma** (o **lo pom**) es lo fruch del pomièr, un arbre de l'espécia *Malus*, membre de la familha *Rosaceae*.

## Origina
Lo davancièr salvatge del pomièr es probable un arbre que encara uèi se tròba en Cazacstan, e que se sona *Malus sieversii* (a pas de nom comun). Actualament, se trabalha sus aquel arbre, qu'es plan resistent a mantuna malautiá pr'amor de crear un pomièr domestic pus resistent.

## Vejatz tanben
* Pomièr
* Arbre
* Frucha
Wikiccionari

drecha|sens_quadre|121x121px
Lo **wikiccionari** es un projècte de la Wikimedia Foundation de diccionari liure, a gratís e escrich amb la collaboracion de totes. La version occitana a començat lo 14 d'abril de 2005. Lo nom anglés es *Wiktionary*.
## De veire tanben

*
Borges

**Borges** (de còps *Borgas* en occitan ancian, *Bourges* en francés) es una comuna francesa  situada dins lo departament Char e la region  Centre e Vau de Léger.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Conhac

* Istoricament, **[[Conhac (vila)|Conhac]]** es lo nom d'una vila de Santonge. Actualament s'agís d'una sosprefectura del departament de Charanta.
* Lo **[[conhac (aigardent)|conhac]]**, aigardent de reputacion mondiala, a per origina la vila eponima.
* La vila es tanben coneguda per son **[[festenal del film policièr de Conhac|festenal del filme policièr]]**.

## Vejatz tanben
* arrondiment de Conhac
**Conhac** es tanben lo nom o partida del nom de mantuna comuna francesa:
* en Charanta :
** **[[Sant Laurenç de Conhac]]**
** **[[Sant Sulpici de Conhac]]**
**Conhac** es tanben lo nom d'un site preïstoric:
* las caunas de Conhac
Briva

**Briva** (*Brive-la-Gaillarde* en francés) es una vila d'Occitània, au sud de Lemosin, dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin. Es la segonda vila de Lemosin après Limòtges.

Lo gentilici es **brivista**.

## Geografia

## Istòria
Segun la legenda lo nome de Briva vengut d'un sètge militar per los Anglés.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Espòrt

* CA Briva

## Luòcs e monuments

* Glèisa de St- Martin
*

## Personalitats ligadas emb la comuna
* Matieu Bòscredond, ciclista nascut a Briva.
* Émilie Broussouloux, nascuda a Briva.
* Damian Penaud, jogaire de rugbi de XV nascut e format a Briva.
* Cédric Villani, medalha Fields, nascut a Briva.
* PNL, Alexandre e François Andrieu.

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Corresa

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Ussèl (Corresa)

**Ussèl** o **Ussel**, mens localament **Ussèu** (*Ussel* en francés), es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la  region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

Ussèl fa partida de la zòna de transicion entre lemosin e auvernhat. Lançada escrich que las doas son la "fòrma dau dialecte occitan" locala.

## Geografia

350px|left|thumb|Ussèl dins lo Lemosin linguistic (la partida auvernhata)

## Istòria
En 1977, fusionèt embe las comunas de Sent Deseris e de La Toreta.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments


Agla romana
thumb|Agla romana




## Personalitats ligadas amb la comuna
*Los quatre trobadors d'Ussèl: Los fraires Gui, Pèire e Eble; e lor cosin Elias.
*Marcel Treich-Laplène (explorator)

## Veire tanben
* Comunas de Corresa

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Nontronh

**Nontronh**  (*Nontron* en francés) es una vila d'Occitània, que se tròba en Perigòrd, departament de Dordonha e region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
Chapluòc de l'arrondiment mai au nòrd de Dordonha, Nontronh se tròba au mitan dau Perigòrd verd, dins la valada de Bandiat. La vila es bastida sus lo granit, quitament se lo calcari comença quauques quilometres au sud. Au còr dau *país de l'aubre e de l'aiga*, dins lo Parc Naturau Regionau de Perigòrd-Lemosin, se situa a distància quasi egala de Perigüers, Lemòtges e Engolesme.

## Toponimia

La prononciacion es . Las fòrmas ancianas son *Castrum Netronense* en 785, *Nontronium*, *Nantronum* e *Nancronum* au segle VIII, *Centena Nontronensis* en 921, *Villa Nuntrum* en 1199, *Castellania de Nontronio* en 1365. La premièra atestacion se deu legir probablament **Nentronense*. La centena era una subdivision dau *pagus*. *Nontrom* o *Nontron* vendriá d'un nom gallic d'òme, **Nantirius* (inatestat, inferit de *Nantius*), emb lo sufixe *-onem* (Dauzat), **Nantironius*, sens sufixe, o **Nantirius* + *-onem* (Chantal Tanet e Tristan Hordé), **Nantironius* (site de las comunas de Dordonha), **Nantiros*, donc un etime **Nantironon* (Delamarre). Joan Ros preconiza la grafia **Nontronh**, pr'amor de la conservacion de la -n- finala (qu'es pas possibla dab un sufixe -onem), e de l'atestacion Nontronium au sègle VIII, jutjada pro anciana per èster pas una latinizacion.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Valença

**Valença** (*Valence* en francés) es una vila d'Occitània, en Daufinat. Es lo chapluec dau departament de Droma, dins la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.

Lo gentilici es **valentinés -esa** o **valentin -a**.

## Geografia
center|thumb|230px|Vista aeriana

## Istòria
Nòta: lo gentilici correspondent a Valença es *Valentinés*, mas lo Valentinés designa tanben una de las ancianas províncias de França qu'a per capitala Valença e que fa partida de la província del Daufinat.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna
*Felip de Valença, sègle XIII, trobador.
*Laurenç Jobèrt (1520-1583), mètge del rei Enric III de França.
*Jacme Cujàs (1552-1590), professor a l'Universitat de Valença.
*Loís Mandrin (1725-1755), contrabandier
*Emili Augier (1820-1889), poèta
*Paul Ricœur (1913-2005), filosòf
*Louis Nicollin (1943-2017), entrepreneire dirigent del Grop Nicollin, president del Montpelhièr Erau Sport Club.
*Philippe Vigier (1958), òme politic
*Sébastien Chabal (1977), rugbyman

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Niòns

**Niòns** (*Nyons* en francés) es una comuna occitana del Dalfinat situaa dins lo departament de Droma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Alps. Es la vila principala de las Baroniás Dalfinencas.

## Toponimia
Lo nom de ***Niòns*** se pronóncia [ˈɲɔⁿ] dins lo parlar vivaroalpenc local: aquò es la pronóncia atestaa dins l**Atlas linguistique de la France'' de J. Gilliéron e E. Edmont (1902, París: Champion, carta II). Per i representar la pronóncia [ˈɲɔⁿ], los autors escrivon exactament ''«n̮õ»'' segon l'anciana notacion fonetica de Rosselòt. 

* En occitan ancian se disiá ''Niòns'' o ''Niòms'' amb una assimilacion medievala de ''n-m'' vèrs ''n-n'' (çò que se mòstra indirèctament en latin medieval occitanizat, dins las formas atestaas ''Nionis'' o ''Niomis'' o ''Niomes''; vej. ''Dictionnaire topographique du département de la Drôme'', p. 248). 
* Lo nom remonta al latin classic ''Noviómagus'', que ven del cèlta ''Noviómagos'' «novèl champ, novèl mercat» (segon A. Dauzat e Ch. Rostaing, 1963 [1978], ''Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France'', p. 502).
Al costat de la forma locala ***Niòns**' [ˈɲɔⁿ], i a tanben una varianta non locala de tipe *«Nions»* que se pronóncia [ˈnjuⁿ] o [ˈɲuⁿ]: aquela varianta non locala s'escriu variablament *«Nions»* o *«Niom»* dins de publicacions en grafia classica, e tanben s'escriu *«Nioun»* en grafia mistralenca (dins [[Lo Tresaur dau Felibritge|*Lo Tresaur dau Felibritge*]] de Mistral), e mai s'escriu *«Gnoun»* dins de publicacions anterioras a Mistral (per exemple dins JJ Castor, 1843, *L'Interprète provençal'', Ate: Imprimerie Louis Clauzel, p. 184).

## Geografia
Situat a las cofinhas dels Alps del Dalfinat e de las Baroniás a una quarentena de quilom&egrave;tres, a l'&egrave;st de la val de Ròse (Pèiralata), Niòns es una pichona vila localizaa dins una comba, al ras del riu d'Éguer, afluent de Ròse.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats liaas amb la comuna

## Vejatz tanben
* Comunas de Droma

## Liams extèrnes

## Nòtas
Diá

**Diá** (en occitan ancian *Dia*, en francés *Die*) es una comuna occitana de Daufinat situaa dins lo departament de Droma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distàncias e posicion relativa
    



## Toponimia

### Atestacions istoricas
Las atestacions istoricas donaas per Brun-Durand son *Dea Aug(usta) Andarta* (ND), *Col(onia) Dea Aug(usta) Voc(ontiorum)* (Sègle III), *Civitas Voc[ontiorum]* (245), *Civitas Dea Vocontiorum* (333), *Venatores Deensium*, *Ad Deam Augustam Vocontiorum*, *Civitas Deensium* (Sègle V), *Urbs Diensis* (Sègle VI), *Dea* (614), *Dia* (1086), *Dia* (1157), *Civitas Dia* (1165), *Diensis civitas* (1168), *Cives Diensis* (1218), *Civitas Diensis* (1321), *Dya* (1374), *Dye* (1575), *Ecclesia Beate Marie Diensis* (1145), *Sancta Diensis ecclesia* (1178), *La gleisa de Dia* (Sègle XIII), *La gleysa Nostra Dona de Dya* (1325), *Ecclesia catedralis Beatœ Mariœ Dyensis* (1516), *L'esglize cathedralle de Dye* (1619), *Duo curati Beate Marie Diensis* (1550), *Ecclesia de Sancto Johanne de Dya* (1450).

### Atestacions occitanas

### Etimologia
Lo nom de la vila deriva dau latin *dea* « divessa ». S'agís de la divessa gallesa Andarta.

Diá tira son nom dau culte de la divessa voconça Andarta que foguèt adoptaa per los Romans.

Transposicion *Die* en francés.

### Realizacion fonetica e toponim occitan

## Istòria

*Estatua menir de Diá
*Comtat de Diá

*Academia de Diá

## Administracion

## Demografia

## Luecs e monuments
* **Meiròssa**, riu (francés **Mérosse**)

## Personalitats liaas embe la comuna
*Lista daus còmtes de Diá

## Veire tanben
* Comunas de Droma

## Liames externes
*Visualizator de CartoDialect. Lo ponch 847 representa lo parlar de Diá.

## Nòtas e referéncias
Lodeva

**Lodeva** (prononciat en estandard:  e localament ), de còps prononciada **Loeva** (*Lodève* en francés) es una comuna occitana de Lengadòc. Situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon, comptava 7.202 abitants en 2022.

Lo gentilici es **lodevés -esa**.

L'escais de la vila es *lo pissador de Nòstre Senhor*, car i plòu sovent.

## Geografia
La vila es localizada dins la val estrecha de Lerga (afluent d'Erau), al pè del Causse de Larzac. La comuna es una etapa sul camin de Montpelhièr a Roergue dempuòi que lo Pas de l'Escaleta es utilizable (annadas 1860).
Es al ras de l'autorota A75 (anciana rota nacionala 9) que religa Clarmont-Ferrand (290 km) a Besièrs (65 km) e Montpelhièr (55 km).

## Toponimia
La prononciacion es [lu'deba] (ALF). Las fòrmas ancianas son : *Loteva*, al sègle II (Taulas de Peutinger), *Luteva*, cap a 678, *sedis Lodove* en 884, *Lotevam* cap a 1056, *Lutevae* en 1107, *civitate que dicitur Lodova*, *episcopus Lodove* en 1157, *l'avesques de Lodeva*, cap a 1160, *abat de Lodeva*, cap a 1160, *villa que dicitur Lodova* en 1162, *civibus Lodove*, *factum Lodove* en 1174, *a Lodeva* en 1184, *apud Lodovam* en 1185, *la cieutat de Loudeva* en 1240, 1246, *ecclesia S. Genesii de Leudevis* (varianta : *Lodevie*) en 1252, *Lodeva* en 1341, *Lodova civitas, que antiquitus vocabatur Luteva* en 1484, *sieur Evesque de Loudeve* en 1562, *Lodesve* en 1579, 1603, *ville de Loudeve* en 1632, *Lodeve* en 1613, 1622, 1643, 1740-60, 1770-72 (mapa de Cassini). 

Segon Dauzat, *Lodeva* ven probablament del gallic *lut-*, « fanga », amb lo sufixe gallic *-eva* ; Hamlin accèpta clarament *lut-* « fanga » e lo sufixe gallic *-eva*. Segon Delamarre, *Lodeva* es lo resultat de *luteuā*, « vilatge de la palú » o « vilatge fangós »; cf. lo nom de persona *Lutevus* « palú », de soca **lutu-* « palú, fangàs » .

## Istòria

### Edat Mejana

## Administracion
### Lista dels cònsols

|-
|colspan="5" align="center" bgcolor="#f3fff3"| 

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Cultura locala e patrimòni
### Luòcs e monuments
### Personalitats ligadas amb la comuna
### Eraldica

Blason ville fr Lodève (Hérault).svg
Blason Lodève.svg


## Veire tanben
* Comunas d'Erau
### Bibliografia
### Ligams intèrnes
### Ligams extèrnes
*  Lodeva : La Fatura de Fil en Cordura - Occitanica eAnem / CIRDOC 

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Alès

**Alès** es una comuna de Lengadòc, situada administrativament dins lo departament de Gard e la region d'. Segonda comuna mai importanta del departament aprèp Nimes, la ciutat es la capitala del país cevenòl e compta mai de  abitants.
Lo gentilici de sos abitants es **alesenc, -a**.

Segon la mapa de Loís Alibèrt, lo parlar de la comuna es lo lengadocian cevenòl.

## Geografia

## Istòria

### [[Edat Mejana]]

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
* Catedrala de Sant Joan Baptista (sègle XVII)

## Ciutadans illustres
* Maurici André (1933–2012): un dels màgers trompetistas del sègle XX.
* Pau Fèlix (1803-1879), escrivan occitan.
* Leontina Goirand (1853-1923), escrivana occitana escaissada Felibressa d'Arena.

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lo Vigan (Cevenas)

**Lo Vigan** (*Le Vigan*) es una comuna lengadociana, en Cevenas, situada dins lo departament Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon. 

Segon la mapa de Loís Alibèrt, lo parlar de la comuna es lo lengadocian cevenòl.
## Geografia
### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luòc:
* **Lo Vigan** - *AVICANTVS* (inscripcion romana; non datat); *Civitas Arisitana* en 542; *Vicus Arisitensis* (non datat); *Arisitum* (non datat); *Locus de Vicano* en 1050; *Monasterium Sancti-Petri de Vicano* en 1069; *Cella Sancti-Petri de Vicano, in episcopatu Nemausensi* en 1079; *Ecclesia parochialis Sancti-Petri de Vicano, in episcopatu Nemausensi* en 1113; *Cella Sancti-Petri de Vicano, in episcopatu Nemausensi* en 1135; *Monasterium Sancte-Marie et Sancti-Petri de Vicano* en 1160; *M., prior de Vicano* en 1212; *Villa de Vigano* en 1218; *Vicanum* en 1314; *Prioratus de Vicano, Nemausensis diocesis* en 1337; *Villa Vicani* en 1357; *Locus de Vicano* en 1410; *Le Vigan* en 1435; *Le prieuré Sainct-Pierre du Vigan* en 1579.Las atestacions son l'indici d'un càmbiament de nom : *Avicantus* (inscripcion romana), *In Vicano*, en 1050. Lo nom es prelatin e son origina es escura per Dauzat, puèi foguèt desformat pr'amor del latin *vicus*, del temps que l'iniciala *a-* èra compresa coma una preposicion (e doncas amudida). Lo Vigan (Carcin) e la plaça d'Albi devon aver una autra origina . L'origina d'Avicantus es benlèu gallesa : *Aui-cantus* (grafia de Delamarre) de *aui-*, « desir ? », es utilizat coma nom de persona amb lo sens possible de « dels cent desirs ». Justament, es a Nimes que foguèt trobat un teonime (un nom de dieu) *Aui-cantus* ; Lo nom del Vigan seriá un nom de dieu, amb la preséncia d'un temple a aquel dieu, o un escais d'una persona de caractèr curiós, envejós o insatisfach ?

## Istòria
* En 1860, Lo Vigan annexèt la comuna de la *Paroisse-du-Vigan* (en francés), doncas benlèu de *La Parròquia del Vigan*.

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra canton, es venguda burèu centralizator del canton del Vigan.

## Demografia

* 1860 : annexion de *La Parròquia del Vigan*
* En  la populacion èra de  abitants.

### Demografia de ''La Parròquia del Vigan''

* Las donadas a la drecha del grafic, plaçadas automaticament, son las de la comuna entièra del Vigan

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gard

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Chasteurós (Endre)

**Chasteurós** (*Châteauroux* en francés) es una comuna francesa situada dins lo departament d'Endre e la region dau Centre e Vau de Léger.

## Geografia

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
* **Chasteurós** - *Castrum Radulphi* en 1173; *obtinente Henrico rege Anglie Castrum Radulphi* en 1178; *Apud Castrum Radulfi, in atrio Sancti Andree* en 1179; *Ecclesie Sancti Martialis, Sancti Andree apostoli et Sancti Martini, sitas apud Castrum Radulphi…* en 1212; *Domus-Dei de Castro Radulfi* en 1250; *parrochia Sancti Dionisii Castri Radulfi* en 1253; *Chasteau Raoul* en 1267; *Guill. de Chauvigni, chevaliers, sires de Chastraous* en 1313; *Done à la motha de Chastraous* en 1313; *Chasteau Rahous* en 1316; *Chasteau Raoulx* en 1462; *Indreville* (jos la Revolucion); *Indrelibre* (jos la Revolucion).

## Istòria

## Administracion

Chasteurós es lo chapluec daus cantons de Chasteurós-1, Chasteurós-2 e Chasteurós-3.

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben

## Liams externes

## Nòtas e referéncias
La Chastra

**La Chastra** (*La Châtre* en francés) es una vila de França, dins lo departament d'Endre e la region Centre e Vau de Léger.
## Geografia

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:

* **La Chastra** - *Apud Castram, in refectorio canonicorum* en 1093; *Castrensis Castellania* en 1304; *Chastellenie et vile de la dicte notre ville de La Châtre* en 1313.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben

## Liams externes

## Nòtas e referéncias
Viana (Isèra)

**Viana** o **Viena** (en arpitan *Vièna,* en francés oficial *Vienne*, en francés informal *Vienne-sur-Rhône*) es una vila de França e d'Arpitània, situada dins lo departament d'Isèra e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.

## Geografia

## Toponimia
*Viana, Viena* en occitan ancian.

Juli Cesar, dins *Commentarii de Bello Gallico* (*Comentaris sur la Guèrra de las Gàllias*) cita lo nom de *Vienna*, exactament *Vĭenna* segon lo Gaffiot. Dins la seguida de l'evolucion fonetica, la simplificacion de la geminada *-nn-* en *-n-* es regulara. Lo gra d'apertura de *e* pòt cambiar segon las lengas : *e* dubèrta en arpitan (*Vièna*) e en francés (*Vienne* : dins aquela lenga, una *e* seguida de doas consonantas se pronóncia [ɛ]), *e* barrada en occitan (*Vieno*, per Frederic Mistral). Mistral cita tanben doás variantas *rom.*, es a dire en roman o occitan vièlh, que son *Vienna* (fòrma latinizada puèi que la geminada èra simplificada dempuèi bèla pausa) e, curiosament, *Viana*.

Aquel *Viana* irregular pòt dificilament èsser degut a l'atraccion de la vilòta de Viana (Òut e Garona), mas coma Mistral dona los noms de *Vienés*, *Vianés*, *Vianeis* al sens de país de Viena o abitant de Viena, i a al mens una solucion possibla. L'occitan es la lenga de las dissimilacions vocalicas, donc *Vienés* pòt passar a *Vianés*, coma *Ròcafòrt* passa a [rekɔ’fɔrt] o *enterrar* a *entarrar*; e aprèp, sul modèl *Vianés*, los locutors luènh de la vila pòdon tornar bastir un "*Viana*" analogic (varianta malurosament seguida per Sèrgi Granièr en complement al diccionari de Cristian Laus) e que presenta pas d'interès per la lenga generala.

Lo nom *Vienna* demòra escur. Juli Ronjat faguèt lo 9 de decembre 1911, a *l'Amicale laïque*, une conferéncia sus l'origina del nom de Viena, que Lo *Bulletin de la Société des Amis de Vienne* resumiguèt atal : *La fòrma pus anciana qu'avèm del nom de Viena es lo [[latin]] Vienna, transcripcion d'un nom d'origina celtica o preceltica que dins el s'isòla sense dificultat lo sufixe — enna, frequent dins d'autres noms de lòcs de la [[Gàllia]], pr'aquò de foncion mal definida : es impossible de determinar ambe certitud la significacion de l'element tematic vi — que demòra ; se pòt pas tirar qu'una ipotèsi inverificabla de la comparason ambe de noms de rius o de localitats que presentan tanben la fòrma latina Vienna* (tradusit del francés).

Dauzat e Rostaing escrivon pas res de mai : "nom escur, versemblablament gallés pr'amor del sufixe *-enna*".

## Istòria
La ciutat de Viana s’apelava Vienna Allobrogum a l’epòca romana. Èra estada la capitala del pòble dels Allobroges vencuts per Roma en -121. Duscal conquest de las Gàllias per Cesar en -52, foguèt una ciutat romana de grand importança que son influéncia èra fòrta en Gàllia. Lugdunum venguèt capitala de las Gàllias aprèp, mas Viana guardèt d’importança encara longtemps.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sant Estève

**Sant Estève** o **Sant Estève de Forés** (*Sant-Estève de Fourés* en grafia mistralenca; *Saint-Étienne* en francés, *Sant-Etiève* o *Sant-Tiève* en francoprovençal) es una comuna francesa capluòc del departament de Léger dins la region d’.

Amb 171 924 habitants en 2016, es la 13ena comuna plus poblada de Francça e la 2da d'. Sant Estève Metropòli constituís per sa populacion la 3ena metropòli regionala après la Grenòble Aups e Lion. La comuna es tanben al centre d'una vasta aira urbana de mai de 519 834 abitants en 2016, la detz e setena de França per sa populacion, regropant 117 comunas.

Longtemps coneguda coma la vila francesa « de l'arma, del cicle e del riban », foguèt tanben  un important centre d'extracion de carbon, Sant Estève es a l'ora d'ara engatjada dins un vast programa de renovacion urbana visant a far la transicion entre la ciutat industriala eiretada del sègle XIX a la « capitala del design » del sègle XXIen. Aqueste procediment foguèt reconegut amb la dintrada de Sant Estève dins lo malhum de las vilas creativas UNESCO en 2010. La vila vei ara un renovelament, amb l'installacion del quartièr d'afars Châteaucreux, del centre commercial Steel e del quartièr creatiu Manufacture.

Entre 1970 et 2010, pr'amor de la desindustrializacion, Sant Estève èra en descreissença demografica. Foguèt una de las grandas vilas francesas a patir del declin urban, amb Roubaix e Le Havre.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Roana

**Roana** (*Rouano* en grafia mistralenca; *Rouana* en arpitan; *Roanne* en francés) es una comuna francesa situada dins lo departament de Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups. 

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Nòtas


## Ligams extèrnes
* Sit de la comuna
Montbrison

**Montbrison** pòt essèr:
* Montbrison, una comuna occitana de Droma
* Montbrison, una anciana comuna occitana de Tarn e Garona, ara part de Sent Miquèu
* Montbrison, una comuna arpitana de Léger
La Tor dau Pin

**La Tor dau Pin** en occitan o **La Tor-du-Pin** en arpitan (*La Tour-du-Pin* en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat situaa dins lo departament d'Isèra e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Briude

**Briude** (*Brioude* en francés) z-es 'na vila d'Auvèrnhe administrada (amb lo títol de sosprefectura) pelh departament delh Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

Briude z-es 'na sosprefectura delh Naut Léger. Z-es situada a rasa delh riu d'Alèir e son nom ancian de *Brivate* ven justament delh celtic que vòl dire "la proprietat delh pònt". Lo pònt èra a Velha Briude.

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Brivas* en 468, *Basilicam S. Juliani Arverni martyris... expetivit..., ad Brivatensem vicum* alh secle VI, *Brivatim* (idem), *BRIVATE VICO* alh secle VII (moneda merovingiana), *BRIVICES, BITIRITES* (denièrs de Guilhèm lo Piós, comte d'Auvernhe), *Bridda, S. Juliani castrum* (secle X), *Privata* en 1155, *Bride* alh secle XII, *Briude* en 1220, *Brida* en 1254, *Brivata S. Juliani* en 1260, *Priude* en 1320, *La gleyza de Breude*, *Breyde*, *Breyude* en 1341, *Brioudes en Alvergne* en 1365, *Briode* en 1366, etc . 
La fòrma orala chamja segon lo luòc, per exemple ['bɾydə] a Mercuèr, ['bɾiddə] a Graneir e Magon .
Segon Dauzat, *Briude* ven del gallic *briva*, « pònt » ambelh sufixe gallic « e pregallic » *-ate* (lo pònt èra a Velha Briude) . 
Segon Xavier Delamarre, l'etime es *Brīuate*, *-tis* e lo sens es « proprietat delh pònt » .

## Istòria
De fondacion romana, Briude fuguèt un lòc de pelerinatge en onor de Sant Julian. 'Quò-es donc un lòc amb d'importants vestigis arqueologics. 
En 1789, Briude fasiá partida de la província d'Auvernhe e dependiá  delh presidiau de Riam. Èra chapluòc de l'eleccion e subdelegacion de son nom. Sa gleisa collegiala, chapluòc d'un archipreirat de la diocèsi de Sant Flor, èra delh vocable de Sant Julian. En mai d'aquela gleisa, Briude comptava sèt gleisas parochalas : Sant Laurenç, Sant Pèire, Nòstra Dòna, Sant Jacme, Sant Joan de l'Òrde de Jerusalèm, Sant Genèst e Sant Preget .

## [[Eraldica]]

Blasonament : *D'aur amb doas claus de sable adossadas e acompanhadas d'una [[floralis]] delh mèsme*.

## Administracion

## [[Demografia]]

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Monuments e lòcs toristics

* **Basilica de Sant Julian** : 'quò-es la pus granda glèisa romanica d'Auvèrnhe (74&nbsp;m de longor). Fuguèt bastida entre los sègles XI e XIV.

* **Estau de la Detela** (colleccion sobre aqueste tèma).

* **Estau delh saumon** e de la rivièra : 'quò-es un musèu-aquarium sobre los salmons de l'Atlantics, espècia menaçada e protegida dins la region.

## Embessonnatges
*  :  Suzzara (Lombardia, dempuèi 1995).
*  : Laufen (Bavièra, dempuèi 1982).
*  : Cardigan (País de Galas) dempuèi 1972.

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Briude sobelh site de l'Insee
* Sit sus Briude

## Nòtas
Mende

**Mende** (*Mende* en francés) es una vila occitana de Gavaudan en Lengadòc. Es situada dins lo departament de Losera e la region administrativa d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

Mende es situat dins la nauta val d'Òlt, en zona de mejana montanha, dins lo país de Gavaudan, lo Riucròs s'i geta en riba drecha. La vila es dominada pel mont Mimat e son bòsc de pins negres. Per i anar, cal prene la còsta de la Crotz Nòva. Riba drecha, los quartièrs residencials s'estendon suls causses. Situat sus l'ais Lion-Tolosa, la vila foguèt longtemps un caireforç comercial entre Auvèrnhe, Ròse e Lengadòc.

La comuna confronta Rieutòrt de Randon e Lo Chastèl al nòrd, Badarosc a l'èst, Lanuèjols al sud-èst, Brenosc e Sent Bausèli al sud, Balsièja al sud-oèst, Barjac e Cervièiras a l'oèst.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna
* Claude Érignac

## Veire tanben
* Siti del conselh general de Losera 

## Nòtas
Florac

**Florac** es una anciana comuna occitana de Lengadòc situada dins lo departament de Losera e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Lo 1èr de genièr de 2016, fusionèt amb La Sala dins la comuna novèla de Florac Tres Rius.

## Geografia

### Transpòrts

#### Rotas
* Rota nacionala 106 (RN 106)

## Toponimia
Lo nom de *Florac* ven del nom latin d'òme *Florus* amb lo sufixe *acum*, latinizacion del sufixe gallés *-aco(n)*. Florac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica que son mèstre èra *Florus*.

## Istòria
## Administracion
## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Florac, tèrra de revòltas - Occitanica eAnem / CIRDOC 
* Florac en Losera. Camins d'excursion: Camin Stevenson GR70, GR43, GR68.
* Sit oficial de la comuna de Florac
* Los 160 quilomètres de Florac

## Nòtas
Prada de Conflent

**Prada** (*Prades* en francés) es una comuna nòrd-catalana de la comarca de Conflent, situada administrativament dins lo departament francés dels Pirenèus Orientals e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Istòria
Dempuèi 1969 se celèbra cada agost a Prada l'Universitat Catalana d'Estiu.

S'i realiza tanben cada an lo Festival Pau Casals.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna

*Pau Casals,  violoncelista, cap d'orquèstra e compositor.
*Pompeu Fabra, filològ qu'establiguèt la normativizacion de la lenga catalana.
*Gustau Violet, escultor e escrivan.
*Charles Renouvier, filosòf.
*Louis Prat, filosòf.
*Eugène Charles (Riam 23/08/1865 - Prada 05/08/1946), governador generau d'Indochina per interim, "resident superior" e preceptor de l'emperaire Bảo Đại.

## Vejatz tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Aquitània

* Aquitània es una anciana region administrativa de França.
* Aquitània es una region istorica d’Occitània.
* Aquitània èra una província romana.
Auvèrnhe

**Auvèrnhe** (o **Auvèrnha**) pòt èsser: 

* *Geografia*
** '''Auvèrnhe''' z-es una region istorica occitana;
** '''Auvèrnhe''' z-es una anciana region administrativa de França; 
** '''Comtat d'Auvèrnhe''', durant l'Atge Mejan;
** **[[Ducat d'Auvèrnha|Ducat d'Auvèrnhe]]**, un fèu de la corona de França; 
* *Gastronomia* 
** **[[Blau d'Auvèrnhe]]**, un formatge de lait de vacha; 
** '''Carrat d'Auvèrnhe''', un biscuit sec.
Lemosin (region)

**Lemosin** es una anciana region administrativa francesa.
Son còde INSEE es 74.

## Istòria
La region de Lemosin es creada coma circonscripcion d'accion regionala lo 2 de junh de 1960. Ven un establiment public regional lo 5 de julhet de 1972. La « lei Deferre » (lei n°82-213 del 2 de març de 1982) ne fa una collectivitat territoriala de l'executiu elegit e partatja las competéncias entre l'Estat e las regions. Ven una collectivitat territòriala après las eleccions del 16 de març de 1986.
Dins l'encastre de la reforma territoriala, Lemosin fusionèt lo 1èr de genièr de 2016 amb las regions Peitau-Charantas e Aquitània. Lo nom provisòri de la nòva region foguèt Aquitània Lemosin Peitau e Charantas abans l'adopcion del nom definitiu de Nòva Aquitània lo 27 de junh de 2016.

350px|left|Vilas dau Lemosin administratiu
Provença-Aups-Còsta d'Azur

**Provença-Aups-Còsta d'Azur** o **Provença-Alps-Còsta d'Azur** (nom oficiau) o ben **Provença** (forma corta) es una region administrativa e una collectivitat territoriala de l'estat francés que se tròba tota en Occitània e que coïncidís aperaquí amb la region istorica de Provença. 

Lo nom francés oficiau es *Provence-Alpes-Côte-d'Azur:* ne fan l'abreviacion artificiala *«<u>PACA</u>»* qu'una part de la populacion e dau movement occitanista considèra coma una forma despersonalizanta, tecnocratica e non istorica, e donc la desconselhan. Dempuèi 2018 lo conseu regionau utiliza tanben lo nom artificiau *«<u>la Région Sud</u>»* qu'es tanben despersonalizant e criticat per leis occitanistas: e d'alhors es pas reconeissut per la prefectura de region.

thumb|254x254px|Mapa topografica de la region

Ten lei departaments seguents: leis Auts Aups, leis Aups d'Auta Provença, leis Aups Maritims, Var, Vauclusa e lei Bocas de Ròse.

Lo capluòc es Marselha. Son còdi INSEE es 93. Lo gentilici es **provençau -ala** (var. **provençal -ala**).

## Istòria
La circonscripcion d'accion regionala de Provença-Còsta d'Azur-Corsega es creada pel decret n°60-516 dau 2 de junh de 1960. Ten lei departaments seguents: Auts Aups, Aups d'Auta Provença, Aups Maritims, Bocas de Ròse, Corsega, Var e Vauclusa. Son còdi INSEE es 92. Lo decret n° 70-18 dau 12 de genièr de 1970 dessepara la circonscripcion en doas: Provença-Còsta d'Azur (còdi INSEE 93) e Corsega (còdi INSEE 94). 
En 1972, ven un establiment public regionau (lei n°72-619 dau 5 de julhet de 1972).
Lo nom es cambiat en Provença-Aups-Còsta d'Azur pel decret n°76-722 del 2 d'agost de 1976.
Finalament, ven una collectivitat territoriala mercé a la « lei Deferre » (lei n°82-213 dau 2 de març de 1982), a partir de las eleccions regionalas de 1986.

### Presidents dau Conselh regionau

## Nòtas