open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jeannette Guyot

**Jeannette Guyot** (26 de febrier de 1919, Chalon-sur-Saône - 10 d'abriu de 2016, Chalon-sur-Saône) foguèt una resistenta francesa que participèt a la Segonda Guèrra Mondiala.

Jonhèt la França Liura en setembre de 1941 e participèt a de missions d'exfiltracion de pilòts aliats ò de civius vèrs la zòna liura. Puei, venguèt agenta de liason cargada de transmetre d'informacions ais Aliats avans de ragantar lo ret Confrariá Nòstra Dama dau coronèu Rémy. Pasmens, aquela organizacion foguèt descubèrta per leis Alemands en junh de 1942 e Jeannette Guyot deguèt s'enfugir en Anglatèrra. I jonhèt lei volontaris francés formats per participar au Plan Sussex e a la Mission Pathfinder. Foguèt ansin parachutada en França lo 8 de fevrier de 1944 amb un grop de tres resistents (Marcel Saubestre, Georges Lasalle e Pierre Binet) per crear una cellula de recèrca de pilòts aliats abatuts. Acabèt lo conflicte ambé lo reng de luòctenent.

Recebèt plusors guierdons en França (Legion d'Onor, Crotz de guèrra 1939-1945 e Medalha de la Resisténcia), au Reiaume Unit (Medalha de George) e ais Estats Units d'America (Distinguished Service Cross). Après la guèrra, se retirèt de la vida publica fins a sa mòrt.

## Liames intèrnes

* Resisténcia Francesa.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Horace Parnell Tuttle

thumb|right|Horace Parnell Tuttle en 1888
**Horace Parnell Tuttle** (24 de març de 1837-agost de 1923 foguèt un astronòm american e veteran de la Guèrra Civila Americana, fraire de Charles Wesley Tuttle.

Descobriguèt o codescobriguèt nombrosas cometas, coma 55P/Tempel-Tuttle (còs celestial a l'origina de la pluèja de meteòrs dels Leonids) e 109P/Swift-Tuttle (còs celestial a l'origina de la pluèja de meteòrs dels Perseids). Las autras cometas periodicas que pòrtan son nom son 8P/Tuttle e 41P/Tuttle-Giacobini-Kresák. L'asteroïde (5036) Tuttle foguèt nomenat en son onor.
Era Hita (Nestés, Bigòrra)

**Era Hita** (*Lahitte* en francés) qu'ei ua anciana comuna gascoa d'Occitània, situada en Bigòrra, dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region d' Occitània Pirenèus Mediterranèa.

## Geografia

Era anciana comuna d'Era Hita qu'ei la partida oèst d'era comuna d'Avesac, Prat e era Hita. Eth ancian borg, qui ei petit, qu'ei situat a 570 m, sus ua tecoèra enter la vath d'Arròs a l'oèst, la coma d'un riu qui s'escampa dens son afluent d'arriba dreta Avesaguet, au nòrd, e la coma d'un aute arriu au sud. Deth vilatge estant, que i a beròias vistas sus eths Pirenèus, mèi que mèi eth Pic de Mieidia de Bigòrra.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei ['éra 'hita]. Eth nom d'Era Hita (atestacions ancianas *A La Fita en las Seubas*, cap a 1200-1230, en occitan, *De Fita prope Auezacum*, en 1313, en latin, *De Fita*, en 1342, en latin, *La Hitte*, ad era fin deu sègle XVIII, sus era mapa de Cassini ) que vien deu latin *ficta [petra]* e que pòt representar ua bòrna a un limit de comuna, sus un ancian camin, etc  , o ua pèira levada (monument megalitic) , meilèu aquera solucion que non pas un limit, pr'amor totas eras comunas vesinas que son deth Nebosan.

## Istòria
En 1972, era comuna d'Avesac e Prat qu'annexè era de Era Hita .

## Administracion
Ad era Revolucion, era comuna qu'èra deu canton de Lanamesa. En 1801, que la hiquèn dens eth Canton de La Barta de Nestés.

## Demografia

* **Eras donadas de la fin deu grafic que son era populacion  d'era comuna sancèra d'[[Avesac, Prat e era Hita]]**. Que son necessàrias enta hèr foncionar eth grafic.

## Lòcs e monuments
* Glèisa Sant (Sent ?) Miquèu.

## Personnalitats ligadas dab la comuna
## Véder tanben
## Ligams extèrnes
## Nòtas e referéncias
Erwann Le Péchoux

**Erwann Le Péchoux** (n. lo 13 de genièr de 1982 a Pertús) es un escrimaire que practica lo floret. Es quatre còps campion del mond per equipa amb l'equipa de França, e campion olimpic a Rio de Janeiro.

## Palmarés
* Jòcs olimpics
**  Medalha d'argent de floret per equipas als Jòcs Olimpics de 2016

* Campionats del mond d'escrima
**  Medalha d'aur de floret per equipas als campionats del mond d'escrima de 2005 a Leipzig
**  Medalha d'aur de floret per equipas als campionats del mond d'escrima de 2006 a Turin 
**  Medalha d'aur de floret per equipas als campionats del mond d'escrima de 2007 a Sant Petersborg
**  Medalha d'aur de floret per equipas als campionats del mond d'escrima de 2014 a Cazan
**  Medalha d'argent de floret per equipas als campionats del mond d'escrima de 2011 a Catània
Émilie Andéol

thumb|Émilie Andéol (2016)
**Émilie Andéol** (n. lo 30 d'octobre de 1987 a Bordèu) es una judocata de la categoria dels mai de 78 kg. Obten la medalha d'aur als Jòcs Olimpics d'estiu de 2016 a Rio de Janeiro.
Aida Hadžialić

thumb|250px|Aida Hadžialić en 2014 al moment de sa designacion coma ministra
**Aida Hadžialić** (Foča, Bòsnia, 21 de genièr de 1987) es una politiciana suedesa. Membra del Partit Social Democrata del Trabalh, venguèt ministra de l'Ensenhament Segondari e de l'Educacion dels Adults de Suècia dins lo govèrn Löfven, çò que faguèt d'ela la ministra mai jove de l'istòria del país e la primièra de confession musulmana.

Demissionèt de sa foncion lo 13 d'agost de 2016 en seguida d'un contraròtle rotièr que revelèt un taus d'alcoolemia de 0,2 g per litre de sang, maximum legal permés en Suècia.
Alexis Raynaud

**Alexis Raynaud** (n. a Grassa, lo 19 d'aost de 1994) es un tiraire esportiu.

Als Jòcs Olimpics d'estiu de 2016 se ganha la medalha de bronze dau tir a la carabina de 3 posicions a 50 mètres.
Intereslau

L**'intereslau** (medžuslovjansky, en cirillic: меджусловјанскы) es una lenga artificiala dessenhada per un grop de lingüistas de plusors païses per facilitar la comunicacion entre personas de diferentas nacions eslavas. Lo vocabulari de la lenga se basa sus las lengas eslavas modernas e sa gramatica es una version fòrça simplificada de l’eslavon. S'escriu amb l'alfabet latin amb de letras addicionalas e l'alfabet cirillic. 

La primièra gramatica de l’intereslau foguèt creada en los ans 1659-1666 pel prèire croat Juraj Križanić. L'intereslau contemporanèu coneis doas variantas fòrça similaras e mutualament intelligiblas: lo *slovianski* (creat l'an 2006 per Jan van Steenbergen entre autres) e lo *novoslověnsky* (creat l'an 2009 per Vojtěch Merunka).

La lenga a quauques cent de locutors. 

## Exemple de tèxte
Lo Paire nòstre en intereslau:

:Otče naš, ktory jesi v nebesah, nehaj svęti sę imę Tvoje.
:Nehaj prijde kråljevstvo Tvoje, nehaj bųde volja Tvoja, kako v nebě tako i na zemji.
:Hlěb naš vsjakodenny daj nam dneś,
:i odpusti nam naše grěhi, kako my odpušćajemo našim grěšnikam.
:I ne vvedi nas v pokušenje, ale izbavi nas od zlogo.

## Vejatz tanben
* Lenga construcha
* Lengas eslavas
* Interlingua

## Ligams extèrnes
* Pagina del Intereslau
* Pagina de Novoslověnsky
* Diccionari anglés-intereslau/intereslau-anglés
* Jornal en Intereslau
* Forum
* Intereslau - Facebook
* Intereslau - Omniglot
Bruno Kirby

**Bruno Giovanni Quidaciolu, Jr.**, mai conegut coma **Bruno Kirby** (Nòva York, 28 d'abril de 1949 – Los Angeles, 14 d'agost de 2006) foguèt un actor american.
Jérémie Azou

thumb|Jérémie Azou
**Jérémie Azou** (n. a Avinhon, lo 2 d'abril de 1989) es un remaire occitan.

Amb lo lorren Pierre Houin se ganha la medalha d'argent als Jòcs Olimpics d'estiu de 2016 (dos de parelh de pes leugièr).
André Martinet

**André Martinet** (Sent-Alban-dus-Velàrds, Savòia, 12 d'abril de 1908 - Châtenay-Malabry, França, 16 de julh de 1999) foguèt un lingüista arpitan. Foguèt lo creador de l'analisi foncionalista e un dels referents de la lingüistica francesa del sègle XX.

## Òbras
* *La gémination consonantique d'origine expressive dans les langues germaniques* (1937)
* *La phonologie du mot en danois* (1937)
* *La prononciation du français contemporain* (1945)
* *Économie des changements phonétiques* (1955)
* *La description phonologique avec application au parler francoprovençal d'Hauteville (Savoie)* (1956)
* *Éléments de linguistique générale* (1960)
* *Langue et fonction* (1962)
* *La linguistique synchronique* (1965)
* *Le français sans fard* (1969)
* *André Martinet, Langue et Fonction* (1969)
* *Studies in Functional Syntax* (1975)
* *Évolution des langues et reconstruction* (1975)
* *Syntaxe générale* (1985)
* *Des steppes aux océans* (1986)
* *Fonction et dynamique des langues* (1989)
* *Mémoires d'un linguiste, vivre les langues* coescrich amb sa femna Jeanne Martinet e G. Kassai (1993)
Fausta Garavini

**Fausta Garavini** (Bolonha, 15 de genièr de 1938) es una escrivana, ensagista, traductritz e ensenhaira letraferida italiana. Es una especialista de la produccion de l'escrivan Miquèl de Montanha.

Foguèt l'esposa de l'intellectual occitan, Robèrt Lafont.

## Òbras
### Ensages
* *L'empèri dóu soulèu: La ragione dialettale nella Francia d'oc* (1967)
* *La letteratura occitanica moderna* (1970)
* *I sette colori del romanzo. Saggio sulla narrativa di Robert Brasillach* (1973)
* *Il paese delle finzioni. Saggi sulla narrativa francese fra Sei e Settecento* (1978)
* *La casa dei giochi. Idee e forme nel Seicento francese* (1980)
* *Itinerari a Montaigne* (1983)
* *Parigi e provincia. Scene della letteratura francese* (1990)
* *Mostri e chimere. Montaigne, il testo e il fantasma* (1991)
* *Controfigure d'autore. Scritture autobiografiche nella letteratura francese* (1993)
* *Carrefour Montaigne*' (1994)

### Romans
* *Gli occhi dei pavoni* (1979)
* *Diletta Costanza* (1996)
* *Uffizio delle tenebre* (1998)
* *In nome dell'imperatore* (2008)
* *Diario delle solitudini* (2011)
* *Storie di donne* (2012)
* *Le vite di Monsù Desiderio* (2014)
Françoise Mallet-Joris

**Françoise Mallet-Joris**, nascuda **Françoise Lilar** (Anvèrs, Belgica, 6 de julh de 1930 - Bry-sur-Marne, França, 13 d'agost de 2016) foguèt una escrivana francobèlga. Foguèt membra de l'Acadèmia Goncourt de 1971 fins a sa demission en 2011.

## Òbras
* *Le Rempart des Béguines* (1951)
* *La Chambre rouge* (1955)
* *Cordélia* (1956)
* *Les Mensonges* (1956)
* *L'Empire céleste* (1958)
* *Les Personnages* (1961)
* *Lettre à moi-même*, ensag (1963)
* *Marie Mancini, Le premier amour de Louis XIV*, biografia (1965) 
* *Les Signes et les Prodiges* (1966)
* *Trois âges de la nuit : histoires de sorcellerie* (1968)
* *La Maison de Papier* (1970)
* *Le Jeu du souterrain* (1973)
* *Les Feuilles mortes d’un bel été* (1973)
* *J'aurais voulu jouer de l'accordéon* (1975)
* *Allegra* (1976)
* *Jeanne Guyon*, biografia (1978)
* *Dickie-Roi* (1979)
* *Un chagrin d'amour et d'ailleurs* (1981) 
* *Le Clin d'œil de l'ange* (1983)
* *Le Rire de Laura* (1985)
* *La Tristesse du cerf-volant* (1988)
* *Adriana Sposa* (1990)
* *Divine* (1991)
* *Les Larmes* (1995)
* *La Maison dont le chien est fou* (1998)
* *Sept Démons dans la ville* (2000)
* *La Double Confidence* (2003)
* *Portrait d'un enfant non identifié* (2005)
* *Ni vous sans moi, ni moi sans vous…* (2007)
.asda

**** (acorcha de *Asquith & Dairies*, nom de marca) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 14 d’agost de 2016.

## Referéncias
René Debrie

**René Debrie** (Varloé-Baillon, Somme, 4 de julh de 1920 - Amians, 1 d'agost de 1989) foguèt un lingüista picard. Professor a l'Universitat de Picardia èra un dels especialistas mai importants del picard.
Fondèt lo Centre d'Estudis Picards de l'Universitat de Picardia. 
## Òbras
* *Contribution à un corpus des noms de marques* (1987)
* *Répertoire de surnoms picards dans la Somme au XIX* (1988)
* *La Fable dans la littérature picarde* (1988)
* *Le Secret des mots picards, recherches étymologiques* (1989)
* *Comm'-y-serre Gueuvernon* (1989)
* *Lexique français-picard élaboré à partir des parlers de l'Amiénois* (1989)
* *Toponymie d'Albert* (1996)
* *Le Verbe dans les parlers picards de l'Amiénois* (2001)
Arrondiments deths Hauts Pirenèus

Eth departament deths Hauts Pirenèus qu’a 3 arrondiments:
* Argelèrs de Gasòst
* Banhèras de Bigòrra
* Tarba
## Demografia

Populacion: INSEE, .

## Istòria
En 1926, eth arrondiment d'Argelèrs de Gasòst qu'ei suprimit. Qu'ei restablit en 1942.

## Véder tanben
* Hauts Pirenèus
* Cantons deths Hauts Pirenèus
* Comunas deths Hauts Pirenèus
* Gropaments deths Hauts Pirenèus
Districtes d'Assam

Assam, un estat de la Republica d'Índia, es devesit en 35 unitats administrativas apeladas **districtes**. 

## Lista

# - Districtes del Conselh Territorial de Bodoland.

## Istòria
Lo 15 d'agost de 2015 lo primièr ministre Tarun Gogoi anoncièt la creacion de 5 districtes novèls:

* Districte de Biswanath Chariali (creat a partir del Districte de Sonitpur)
* Districte de Charaideo (creat a partir del Districte de Sivasagar)
* Districte de Hojai (creat a partir del Districte de Nagaon)
* Districte de Salmara del Sud e Mankachar (creat a partir del Districte de Dhubri)
* Districte de Karbi Anglong de l'Oèst (creat a partir del Districte de Karbi Anglong)

Lo 26 de genièr de 2016 autres dos novèls districts foguèron anonciats:

* Districte de Kamrup de l'Èst (creat a partir de l'èst del Districte de Kamrup Metro)
* Districte de Kamrup del Sud (creat a partir del sud del Districte de Kamrup)

Lo 27 de junh de 2016 un 35en districte novèl es anonciat:
* Districte de Majuli (creat a partir del sud del Districte de Jorhat).

## Referéncias
Districte de Barpeta

Lo **districte de Barpeta** es un districte d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Lo caplòc es Barpeta.
Arrondiment d'Argelèrs de Gasòst

Eth **arrondiment d’Argelèrs de Gasòst** qu'ei ua division administrativa francesa, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d'. Eth son còdi INSEE qu'ei 65 1 e era sua superficia qu'es de  km².

## Composicion dinc a 2015
*canton d'Argelèrs de Gasòst ;
*canton d'Aucun ;
*canton de Lorda Èst ;
*canton de Lorda Oèst ;
*canton de Lus e Sent Sauvaire ;
*canton de Sent Pèr de Bigòrra.

Eths cantons de Lorda Èst e de Lorda Oèst que vienen deth partiment deth canton de Lorda en 1973.

## Composicion despuish 2015
Eth nombre de comunas de l'arrondiment d'Argelèrs de Gasòst qu'ei de 89 en 2015, 88 en 2016 et 87 en 2017.

## Véder tanben
### Articles connèxes
* Arrondiments deths Hauts Pirenèus
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Nòtas e referéncias
Districte de Jorhat

Lo **districte de Jorhat** es un districte d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Lo caplòc es Jorhat. En 2016 la partida septentrionala n'es destacada per venir lo districte de Majuli.
Districte de Majuli

Lo **districte de Majuli** es un districte d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Lo caplòc es Majuli. Es creat en 2016 de la partida septentrionala del districte de Jorhat qu’es dins l’Illa de Majuli.
Districte de Bongaigaon

Lo **districte de Bongaigaon** es un districte d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Lo caplòc es Bongaigaon.
Districte de Sonitpur

Lo **districte de Sonitpur** es un districte d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Lo caplòc es Tezpur. En 2015 la partida orientala n'es destacada per venir lo districte de Biswanath Chariali.
Districte de Biswanath Chariali

Lo **districte de Biswanath Chariali** es un districte d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Lo caplòc es Biswanath Chariali. Es creat en 2015 en destacar la partida orientala del districte de Sonitpur.
Districte de Dhubri

Lo **districte de Dhubri** es un districte d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Lo caplòc es Dhubri. En 2015 se'n destaca la partida miegjornala per crear lo districte de Salmara del Sud e Mankachar.
Districte de Karbi Anglong

Lo **districte de Karbi Anglong** es un ancian districte d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Èra compausat de doas parts separadas que venon de districtes independents en 2015:
* lo districte de Karbi Anglong de l'Èst
* lo districte de Karbi Anglong de l'Oèst
Districte de Karbi Anglong de l'Èst

Lo **districte de Karbi Anglong de l'Èst** es un districte d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Lo caplòc es Diphu. Es creat en 2015 amb la part orientala de l'ancian districte de Karbi Anglong.
Districte de Kamrup del Sud

Lo **districte de Kamrup del Sud** es un districte d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Lo caplòc es Palasbari. Es creat en 2015 en destacar la part miegjornala del districte de Kamrup.
Districte de Kamrup Metropolitan

Lo **districte de Kamrup Metropolitan** o **Kamrup Metro** es un districte d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Lo caplòc es Guwahati. En 2015 se'n destaca la partida orientala per crear lo districte de Kamrup de l'Èst.
Districte de Darrang

Lo **districte de Darrang** es un districte d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Lo caplòc es Mangaldai.
Districte de Goalpara

Lo **districte de Goalpara** es un districte d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Lo caplòc es Goalpara.
Districte de Dima Hasao

Lo **districte de Dima Hasao** es un districte autonòme d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Lo caplòc es Haflong.
Districte de Kokrajhar

Lo **districte de Kokrajhar** es un districte autonòm (aparten al Conselh Territorial de Bodoland) d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Lo caplòc es Kokrajhar.
Sofiane Oumiha

**Sofiane Oumiha** (nascut a Tolosa lo 23 de decembre de 1994) es un boxaire occitan.

## Carrièra
Sofiane Oumiha comença de boxar a 7 ans. En 2012 ven campion de França junior en pes leugièrs (mens de 60 kg) e tresen dels campionats del mond junior.

Se ganha l'aur als jòcs mediterranencs de 2013 e l'argent als jòcs europèus de Bakó en 2015.

Se ganha tanben l'argent als Jòcs Olimpics d'estiu de 2016 a Rio de Janeiro  e als jòcs olimpics de París.
Hatsingimari

**** es una vila d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Es caplòc del districte de Salmara del Sud e Mankachar.
Quilhas de 8

Las **quilhas de 8** son un jòc originari de Roergue (Espaliu) e tanben practicat a Tolosa e a París.
 
Es codificat en 1912. En 1936 se creèt la Federacion Avaironesa de Quilhas.

En 1957 rejonh la Federacion Francesa de Quilhas ; uei que hè partida de la Federacion Francesa de Bowling e de Jòcs de Quilhas.
Estuçan

**Estuçan** (*Estussan*, en francés, o *Étussan*, *Étussant*) es ua anciana comuna occitana d'Agenés, en Gasconha, administrada per lo departament d'Òut e Garona de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània. Estó annexada en 1841 per Lavardac.

Se situa a l'oèst de Lavardac, sus l'arriba esquèrra de Baïsa.

## Geografia
L'ancian borg es sus un planèr a 120-125 m d'altitud, en situacion dominanta en direccion deu sud. Baïsa èra benlèu la devisa de la comuna en direccion de Lavardac.

## Toponimia
I a ua parentat fonetica damb Estiçac (Dordonha), que vendré de *Statius* , de *Statius* o de **Esticius*, varianta possibla d**Estinius''. Bénédicte Boyrie-Fénié aima mèi ''Asticius'' . Per Estuçan, i cau lo sufixe latin ''-anum''. Estuçan seré donc ua anciana grana propietat galloromana.

==Istòria==

Vestigis d'ua ''villa'' antica estoren descobèrts en 1912. Puèi Estuçan estó un ''castrum'' a l'Edat mejana .
[[Lavardac]] annexè Estuçan en 1841, a despièit d'ua vertadèra estabilitat demografica .

==Administracion==
==Demografia==

**Evolucion demografica de la comuna de 1793 a 1836.*'
<center>

</center>
Font : *Des villages Cassini aux communes d'aujourd'hui''.

En 1841, la comuna d'Estuçan es engolida per la comuna de Lavardac.

## Lòcs e monuments
* Glèisa Sent Pèir, deu sègle XII, romanica damb apondis posteriors 

## Nòtas
Guwahati

**** es una vila d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Es caplòc del districte de Kamrup Metropolitan.
Majuli

**Majuli** (মাজুলি en assamés) es una illa fluviala situada sul flume Bramapotra dins l’estat indian d’Assam.
En 2016, venguèt la primièra illa a constituïr un districte en Índia. Sa populacion estimada en 2011 èra de 167,304 personas.

L'illa qu'aviá una superfícia de 880 quilomètres carrats al començament del sègle XXen, perdiguèt una part significativa de son terriròri per encausa de l'erosion per athéner 352 quilomètres carrats en 2014. L'illa es enrodada per mai d'una aigas, al sud raja Bramapotra mentre qu’al nòrd se jonhon una anabranca du Bramapotra que li dison *Kherkutia Xuti* e lo flume Subansiri. 
L'illa de Mājuli es accessible per ferry dempuèi la vila de Jorhat. L'illa se trapa a aperaquí 300 a 400 quilomètres a l'èst de la vila pus granda de l'Estat, Guwahati. Majuli es un luòc sant per l'indoïsme, especialament la tradicion vishnoîsta.

Dempuèi 1979 lo militant ecologista local Jadav Payeng i plantèt un bòsc  de 550 ectaras, que li dison bòsc de Molai, per lutar contra l'erosion de l'illa. Una granda part de l'illa èra constituïda de bancs de sabla esterils vulnerables a l'erosion, mas gràcia al boscament de Payeng, venguèt una selva luxurianta. Lo bòsc es vengut un abitat pels animals, especialament d'elefants, de tigres, de cèrvis e de voltors.
Dispur

**** es una vila qu'es la capitala de l'Estat d'Assam, dins la Republica d'Índia. Es tanben caplòc del districte de Kamrup de l'Èst.
.大众汽车

**** (pr. *dàzhòng qìchē*, "Volkswagen", en chinés, Punycode .xn--3oq18vl8pn36a) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 16 d’agost de 2016.

## Tanben veire
* .volkswagen
## Referéncias
.auspost

**** (acorcha d’*Australia Post*, nom de marca) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 17 d’agost de 2016.

## Referéncias
Amandine Leynaud

**Amandine Leynaud** (naissua lo 2 de mai de 1986 a Aubenàs) es una portièra de handbal occitana.

Jòga au ŽRK Vardar Skopje e en equipa de França femenina.

Comença la carrièra professionala a Metz. En 2012, passa a Vâlcea mas una nafradura l'empacha de jogar. En 2013 signa en Macedònia, a Escòpie.

Es 6 còps campiona de França, dus còps vicicampiona dau mond amb l’equipa de França, e medalhada d’argent aus Jòcs Olimpics d'estiu de 2016.

## Clubs
* Aubenàs: abans 2003 (junior)
* Drôme Handball Bourg-de-Péage: 2003-2004 (junior)
* Metz Handball: 2004-2012
* C.S. Oltchim Vâlcea: 2012-2013
* ŽRK Vardar Skopje: dempuèi 2013
Camille Ayglon-Saurina

**Camille Ayglon-Saurina** (nascuda Camille Ayglon lo 21 de mai de 1985 a Avinhon) es una jogaira de handbal occitana, que jòga arrièra drecha o alièra drecha.

Amb l'equipa de França es dus còps vicicampiona dau mond (2009 e 2011) e medalhada d’argent aus Jòcs Olimpics d'estiu de 2016. Lo marit es lo handbalaire occitan Guillaume Saurina.

## Clubs
* HBC Nîmes: de 2003 a 2008 e de 2010 a 2016
* Metz Handball: de 2008 a 2010
* CSM Bucarest: dempuèi 2016
Alexandra Lacrabère

vinheta|Alexandra Lacrabèra
**Alexandra Lacrabère** (vaduda lo 27 d'abriu de 1987 a Pau) qu'ei ua jogaira de handbal occitana qui jòga arrèra esquèrra o mièi centra. Dab l'equipa de França qu'ei vicicampiona deu mond en 2011 e medalhada d’argent aus Jòcs Olimpics d'estiu de 2016.

## Clubs
* FR Gan Handball: 1995-2002 (junior)
* Bordes Sports Handball: 2002-2006
* Club Athlétique Béglais Handball: 2006-2008
* Akaba Bera Bera: 2008-2009
* Toulouse Féminin Handball: 2009-2010
* Handball féminin Arvor 29: 2010-2012
* Zvezda Zvenigorod: 2012-2013
* Mios-Biganos-Bègles: 2013-2014
* OGC Nice: dempuish 2014
Sandrine Gruda

**Sandrine Gruda** (nascuda lo 25 de junh de 1987 a Canas) es una jogaira de basquetbòl occitana que jòga interiora. 

## Clubs
* 1999-2002: Golden Lion (Martinica)
* 2002-2003: Centre federau de Tolosa (NF2)
* 2003-2005: Centre federau de París (NF1)
* 2005-2007: Valenciennes
* Dempuèi 2007: UMMC Ecaterinborg
; WNBA
* 2008-2010: Sun dau Connecticut
* 2014: Sparks de Los Angeles

## Paumarés

### Seleccion francesa
*  Medalha d'argent aus Jòcs Olimpics d'estiu de 2012 a Londres 
*  Campiona d'Euròpa en 2009 a Riga
*  Vicicampiona d'Euròpa en 2013 a Orchies
*  Vicicampiona d'Euròpa de 2015
*  3ena au Campionat d'Euròpa de 2011

### Clubs
* Campiona de Russia en 2009, 2010, 2011, 2012, 2013 e 2014
* Copa de Russia 2009, 2010, 2011, 2012, 2013
* Campiona de França: 2007
* Copa de França: 2007
* Euroliga: 2013, 2016
(5) Astraea

**(5) Astraea** (vièlh simbòl: ) es un grand asteroïdede la cencha principala. Sa superfícia es fòrça brilhanta e sa composicion es probablement una mescla de niquèl-fèrre amb de silicats de magnesi e de fèrre. Ten son nom d'après d'Astrea, divessa grèga de la justícia amb sa maire Temis.

Foguèt lo cinquen asteroïde descobèrt, lo 8 de decembre de 1845 per Karl Ludwig Hencke a Driesen (Alemanha). Foguèt lo primièr dels dos asteroïdes que descobriguèt (lo segond essent (6) Hebe). 

(5) Astrea es notable principalament perque durant 38 ans (dempuèi la descobèrta de (4) Vesta en 1807) s'èra cregut qu'existissiá sonque quatre asteroides. Dempuèi, se son trobat de milièrs d'asteroïdes de mai.

## Dimensions

[vignette|centre|Astrea comparada a [(1) Ceres|Ceres, mai gròs asteroïde, uèi classificat planeta nana.]]

## Referéncias

* G. A. Krasinsky et al *Hidden Mass in the Asteroid Belt*, Icarus, Vol. 158, p. 98 (2002). 

## Ligams extèrns

* Catàleg de objectes menors de Catchall: 5 Astraea
(6) Hebe

**(6) Hebe** es un asteroïde de la cencha principala dau Sistèma Solar. Descubèrt per Karl Ludwig Hencke (1793-1866) lo 1 de julhet de 1847, contèn aperaquí 0,5 % de la massa totala de la cencha principala. Fa partida dei « gròs » asteroïdes d'aquela region. Sa caracteristica principala es sa densitat auta que s'explica probablament per una concentracion auta de fèrre e de niquèl, compres dins sei jaç extèrnes. Es lo cinquen asteroïde pus lusent dau Sistèma Solar.

En 1977, Paul D. Maley declarèt aver observat un satellit pichon en orbita a l'entorn d'Hebe. Pasmens, l'existéncia d'aquela luna es pas encara demostrada.

## Caracteristicas

Hebe sembla d'aver una forma angulara e sei dimensions generalas son estimadas a 205 km × 185 km × 170 km. Sa massa volumica, estimada entre 3,18 e 3,76, es relativament importanta per un asteroïde. Sa superficia es lusenta e Hebe es lo cinquen asteroïde pus visible dau Sistèma Solar. Aquela superficia seriá facha de silicats mesclats amb de metaus (fèrre e niquèl). Segon lei conoissenças actualas, la formacion d'Hebe auriá seguit tres etapas :
* d'impactes importants aurián modelat sa forma generala e entraïna sa fusion. La màger part dau metau seriá tombada au centre mai una part significativa se seriá mesclada amb de silicats a la superficia.
* d'impactes importants aurián fracturat e mesclat lei jaç geologics eissits dau refrajament d'Hebe.
* d'impactes pus febles aurián tocat la superficia entraïnant la partença d'una part dei silicats. En consequéncia, la part metallica seriá venguda pus importanta.
En 2017, d'observacions menadas per lo VLT mostrèron l'existéncia de dos cratèrs importants a la superficia de l'asteroïde.

## Orbita

Hebe orbita dins la cencha principala d'asteroïdes entre Mart e Jupitèr. Seguís una trajectòria relativament excentrica (0,202) que li permet de virar a l'entorn dau Soleu en 3,78 ans. Son perièli (1,938 ua) se situa a proximitat de Mart es son afèli (2,914 ua) es pus alunchat.

## Observacion

La magnitud aparenta d'Hebe se situa entre 7,5 e 11,5. Un instrument de poissança mejana permet donc de l'observar mai son identificacion pòt necessitar mai d'una nuech d'observacion per lo diferenciar gràcias a son movement pròpri diferent deis estelas. Es pas possible d'observar de detalhs precís de sa superficia amb leis instruments actuaus.

## Liames intèrnes

* Asteroïde
* Cencha principala

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
(7) Iris

**(7) Iris** (vièlh simbòl: ) es un asteroïde. de la cencha principala. Ten una superfícia clara e sembla èsser compausat de niquèl, de fèrre e de silicats de magnèsi.

Iris foguèt la primièra descobèrta , lo 13 d'agost de 1847, de J. R. Hind de Londres, al Reialme Unit. Pòrta lo nom de la divessa grèga de l'arcolan, Iris
(8) Flora

**(8) Flora** (vièlh simbòl: ) es un asteroïde grand e lusent de la cencha principala. Es compausat probable d'una mescla de silicats,  niquèl e fèrre.

Es l'asteroïde principal de la familha Flora (que li donèt lo nom) e un vestigi d'un còs major que se fragmentèt après una violenta collision.

Foguèt descobèrt a l'Observatòri George Bishop de Londres per John Russell Hind lo 18 d'octobre de 1847.
(10) Hygiea

**(10) Hygiea** (simbòl astrologic: ) es lo quatren pus gròs asteroïde del Sistèma Solar, localizat dins la cencha d'asteroïdes. Amb un diamètre compres entre 350 e 500&nbsp;km, e una massa estimada a 2.9% de la massa totala de la cencha, es lo pus grand de la classa dels asteroïdes de tipe C fosques amb superfícia carbonatada.

### Referéncias
Natacion sincronizada

La **natacion sincronizada** es un espòrt nautic, mescla de gimnastica, de dança e de natacion que se practica en piscina.

Disciplina fòrça exigenta e complèxa, demanda una fòrça granda fòrça cardio-respiratòria e una granda energia musculara. Los atletas devon èsser soples, poderoses, creatius e endurants. Aquela disciplina demanda de concentracion per seguir lo ritme musical, se desplaçar e se reperar en tres dimensions dins l'aiga. La poténcia fisica es indispensabla, e un entraïnament a l'apnèa, car las nadaires son mai sovent sota l'aiga.  

Aquel espòrt subretot femenin tend a venir mixte. De federacions nacionalas, coma aquelas dels Estats Units d'America, de Canada, e de França, accepton los competitors masculins. En setembre de 2000, la Federacion internacionala de natacion (FINA) accepta los òmes, per las competicions internacionalas pel parelhs, a partir de la Copa del mond de Zuric de 2002. Dempuèi los campionats del Mond de 2015, a Kazan, apareguèt una esprova novela: le duò mixte, qu'es nadat per un òme e una femna. Mas als Jòcs olimpics, solas las femnas pòdon concorrer, çò que ne fa lo sol espòrt non mixte.

## Istoric
La natacion sincronizada modèrna apareguèt en 1907 amb Annette Kellerman, una campiona de natacion sincronizada Australiana que dona un espectacle dins un bacin en veire a Nòva York. Des clubs e d'equipas universitàrias apareguèron dins lo trenta ans seguents, subretot en Nordamerica. La primièra competicion de natacion sincronizada e de figuras impausadas foguèt organizada al YWCA (Young Women's Christian Association) de Montreal, Canadà, en 1924.

Lo tèrme de « natacion sincronizada » seriá aparegut en 1934 a Chicago, la l'anóncia de la performança d'una equipa de 60 nadairas, *The Modern Mermaids*, entraïnadas per Katherine Curtis,.

## Règlas de basa
vinheta|Un Duò en natacion sincronizada
En natacion sincroniizada los punts priman la tecnica e lo sens artistic.

Existís de competitions solò, duò e en equipas de uèit nadairas (detz nadairas al maxim dins un ballet « combinar »). Los ballets duran entre dos e cinc minutas, segon la categoria d'edat e de l'esprova. Una marge de 15 segondas es autorizada abans o après. Los duòs an drech a una remplaçanta, una equipa pòt n'aver doas.

Las nadaires an lo drech de presentar una dança sus la plaja, mas devon pas passar las detz segondas.

Las nadairas an jamai lo drech de tocar lo fons de la piscina, quitament se realizan des portats (acrobacia).

Una competicion se debana en doas partidas:
* Las figuras impausadas

* Lo programa liure: las nadairas crean lo lor programa sus una durada impausada.
Los jurges devon notar lo trabalh tecnic per las figuras e los aspectes tecnics e artistics pels programas. Las notas tecnicas son donadas per la sincronizacion, l'execucion e la dificultat dels movements. Las notas artisticas son donadas per la coregrafia, l'interpretacion musicala e l'estil de presentacion.

## Notas e referéncias
Tir esportiu

Las nombrosas disciplinas del **tir esportiu** an totas en comun l'utilizacion d'una arma de fuòc o d'aire comprimit per ensejar d'aténher, amb lo maxim de precision e de biais repetitiu, una cibla situada a una distança variabla.

## Lo tir olimpic
Lo tir apareis coma disciplina olimpica tre los primièrs jòcs modèrns, en 1896. Es reservat als òmes. Las femnas son autorizadas a concorrer dins las meteissas espròvas que los òmes als jòcs de Mexic en 1968. Aquelas 7 espròvas mixtas contunhan fins a 1980. 

En 1984 le nombre d'espròvas per las femnas es mermat 5 (3 esprovas femnas e doas mixtas) del temps que las espròvas pel òmes son de 8 (6 masculinas e 2 mixtas). En 1992, una espròva mixta d’skeet vei Shan Zhang, una concurrenta chinesa, batre lo recòrd del mond e ganhar debant 5 concurrents mascles. Mas a partir de 1996, la practica es totalament sexuada: los òmes e las femnas participan a d'espròvas separadas. En 2015 i a 15 espròvas diferentas, 9 pel òmes e 6 per las femnas.
* 10m pistolet d'aire comprimit (60 còps) òmes
* 10m pistolet d'aire comprimit (40 còps) femnas 
* 10m rifle d'aire comprimit (60 còps) òmes 
* 10m rifle d'aire comprimit (40 còps) femnas 
* 25m pistolet fòc rapid (60 còps) òmes 
* 25m pistolet (30+30 còps) femnas 
* 50m pistolet (60 còps) òmes 
* 50m rifle 3 posicions (3x40 còps) òmes 
* 50m rifle 3 posicions (3x20 còps) femnas 
* 50m rifle alongat (60 còps) òmes 
* doble trap (150 ciblas) òmes 
* fòssa olimpica (125 ciblas) òmes
* fòssa olimpica (75 ciblas) femnas  
* skeet (125 ciblas) òmes 
* skeet (75 ciblas) femnas.

## Notas e referéncias
(37) Fides

**(37) Fides** es un asteroïde de la cencha principla descobèrt per Robert Luther lo 5 d'octobre de 1855.	

## Referéncias
(64) Angelina

**(64) Angelina** es un asteroïdede talha mejana de Cencha principala descobèrt per Ernst Wilhelm Tempel lo 4 de març de 1861 a l'Observatòri de Marselha. Foguèt lo primièr dels cinc asteroïdes que descobriguèt.
Gaëlle Skrela

**Gaëlle Skrela** (nascuda lo 23 de genièr de 1983 a Tolosa), es una jogaira de basquetbòl occitana.

### Club
* 2000-2004: Toulouse Launaguet Basket (NF1 puèi LNB)
* Dempuèi 2004: Basket Lattes Montpellier Agglomération (LFB)

## Palmarés

### Seleccion francesa
*  Vicicampiona d'Euròpa en 2015

### Club
* Campiona de França en 2014 e 2016
Paoline Salagnac

**Paoline Salagnac** (nascuda lo 13 de març de 1984 a Tula) es 'na jogaira de basquetbòl occitana.

## Clubs
* Abans 2002: US Issoire
* 2002-2007:  Stade clermontois Auvergne Basket 63
* 2007 - 2009: USO Mondeville
* 2009 - 2011: CJM Bourges
* 2011 - 2013: Tarbes Gespe Bigorre
* 2013 - : Tango Bourges Basket

## Palmarés
vinheta|Paulina Salanhac en 2015
; 2016 
* Campiona de l'Eurocopa
; 2015
* Campiona de França
*  Vicicampiona d'Euròpa
; 2011
*  Campiona de França

## Notes et références
Gillian Anderson

thumb|250px|Gillian Anderson en 2013 a la Convencion Internacionala del Comic de San Diego

**Gillian Leigh Anderson** (Chicago, 9 d'agost de 1968) es una actritz, comediana, activista e escrivana americanobritanica. Venguèt famosa mondialament gràcias a son interpretacion de l'agent del FBI, Dana Scully, dins la sèria de television, *[[The X-Files]]*.
(104) Klymene

**(104) Klymene** es un asteroïde. Foguèt descobèrt per l'astronòm americanocanadian James Craig Watson lo 13 de setembre de 1868.
(107) Camilla

**(107) Camilla** es un dels asteroïdespus bèls de la cintura principala, qu'aperten al grop de Cibèle. 
Ten a una superfícia escura e es compausat de materials primitius carbonats. Foguèt descobèrt per Norman Robert Pogson lo 17 de novembre de 1868, e nomenat d'après Camilha, reina dels Volsques dins la mitologia romana.
## Referéncias
(149) Medusa

**(149) Medusa** es un asteroïde. Foguèt descobèrt lo 21 de setembre de 1875 dempuèi Tolosa per l'astronòm occitan Henri Perrotin
Michaël Guigou

vinheta|Michaël Guigou, França.
**Michaël Guigou** (n. lo 28 de genièr de 1982 a Ate) es un jogaire de handbal occitan, que joga alièr esquèrre e de còp mièg-centre. 

Es dètz còps campion de França amb Montpelhièr, tres còps campion d'Euròpa, tres còps campion del mond e dos còps campion olimpic amb la seleccion de França.
.ubank

**** (marca de la *National Australia Bank*) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 18 d’agost de 2016.

## Referéncias
Cavaire

**Cavaire** (... – ...) foguèt un trobador o benlèu un joglar del sègle XIIIn qu'escriguèt en lenga occitana e qu'èra d'Orlhac o benlèu italian. Es conegut per aver escrich un partiment amassa amb Bonafós .

Entre 1225 e 1250, s'a pogut confirmar qu'escriguèt un escambi de letras amb Falconet o Folco , en la còrt de d'Azzo VII d'Este, que l'apela joglar .

Lo nom Cavaire vòl dire que cava la tèrra .

**Partimen amb Bonafos**
          Bonafos, yeu vos envit
          e fatz vos un partimen
          qu'aiatz domn'ab cors complit,
          bell'e bon' et avinen,
          o a tot vostre talen
          detz borzes d'arsselhs qu'estan
          a Orlac al vostre dan.
          Ara parra, N Bonafos.
          s'etz plus mals que amoros.
          [...]

**Escambi de coblas amb Falco**;
          Cavaliers, cui joglars vest,
          de cavalaria s.devest,
          c'us joglaretz del marques d'Est,
          Falco, vos a vesti ab si,
          per que m demandatz que m feri,
          que noca us deman qui us vesti?

### '''Referéncias'''
Lœss

vinheta|Loess
**Loess** (paraula d'origina alemanda en la varianta de Soïssa) es un tipe de tèrra. Las particulas que fòrman lo *loess* son de gran plan fin (diamètre inferior a 0,05 mm), angulosas e formadas per de qüars, feldspat, hornblenda, mica, carbonat de calci e de còps tanben argila. En Euròpa se formèt pendent lo Pleistocèn en las regions qu'èran prèp d'una glacièra ont lo les foguèt menat per los vents del sud e de l'èst. En China la sieuna origina es desparièra pr'amor que lo *loess* foguèt menat pel vent de las regions deserticas de l'interior e depausat mai enlà, en l'èst. Los depaus de loess son d'una color jaune sens estratificar. La sieuna espessor pòt anar d'un mètre en qualques lòcs dels Estats Units fins a 90 mètres en China. Tanben se tròban depaus de *loess* mai pichons en Euròpa centrala, l'estèpa russa e Argentina. Son coneguts pr'amor que son de tèrras plan fertilas mas a l'encòp patisson fòrça l'erosion eolica e idrica. La sieuna fertilitat a coma causa la granda capacitat d'escambi cationic e la granda facilitat per depausar d'aiga dempuèi las sieunas raices. En las praderiás dels Estats Units son cobèrtas per un leugièr lièch ric en matèria organica que fa las tèrras fertilas mas s'aqueste estrat desapareis pèrdon la sieuna fertilitat. Fòrça tèrras loessicas europèas son estadas cultivadas amb de cerealas.
Dolomia

thumb|right|Dolomia.

La **dolomia** es una ròca sedimentària d'origina quimica facha basicament de dolomita, la composicion quimica de la quala es carbonat de calci e magnèsi (CaMg(CO3)2). Foguèt desseparada de la calcaria pel geològ francés D. Dolomieu pendent lo . La dolomia ha d'aver mai de 50% de dolomita; si n'a mens es una calcaria dolomitica. Es pura quand aqueste percentatge es superior a 90%.

Es una ròca grisa e porosa, fòrça comuna. Se tròba en lièches denses de centenats de mètres e pòt formar tanben sèrras sanceras, coma los Alps Dolomitics (Tiròl). Normalament es la resulta del reemplaçament metasomatic de calcitas non cimentadas en d'aigas pauc prigondas. Totun, l'apelada  dolomia primaria s'es formada per precipitacion directa de la dolomita. Tanben a coma origina la sedimentacion de conquilhas d'organismes marins de plancton marin en los oceans. La dolomia apareis en venas minerals idrotermals.

Las dolomias son utilizadas coma materia primièra en divèrsas indústrias, basicament coma alternativa a la magnesita en l'indústria metallurgica e en la produccion de ciments especials. 

## Nòtas e referéncias
Éliane Jarycki

**Éliane Jarycki** (10 d'octobre de 1966) es una ensenhaira e politiciana francesa de Catalonha del Nòrd. 

Membra del Partit Socialista Francés, es conselhièra regionala e l'actuala encargada de la cultura occitana e catalana e mai parle pas cap de las doas lengas. Se presentèt a las eleccions de Sornhan (Fenolhedés) en 2014 amb la lista "Sournia 2014".

Participèt a un debat a l'Universitat Catalana d'Estiu en agost de 2016 dins l'encastre de la presentacion del recors ciutadan contra lo nom novèl de la region amb Joan Becat e Ramon Gual. Vestida amb un camiset qu'ostentava lo nom París, i intervenguèt brèvament en francés en expausar la politica de la Region que seriá segon sos dires de las mai ambiciosas per las lengas minorizadas de la region.

Estudièt al Licèu Climatic e Esportiu Pierre de Coubertin de Font-romeu abans de partir a Tolosa estudiar a l'UFRSTAPS de l'Universitat Pau Sabatièr.
Édouard Roche

**Édouard Albert Roche** o **Edoard Ròcha** (17 d'octobre de 1820 (Montpelhièr)– 27 d'abril de 1883) foguèt un astronòm e matematician occitan, conegut per sos trabalhs dins lo domeni de la mecanica celèsta. Son nom foguèt donat als concèptes d'esfèra de Roche, Limit de Roche e Lòbe de Roche. Es tanben l'autor de trabalhs en meteorologia.
Béatrice Négrier

**Béatrice Simone Jeannine Négrier**, nascuda **Bouzols** (Marselha, 5 de decembre de 1958) es una politiciana francesa d'Occitània. Es actualament, dempuèi 2014, cònsol de Plaissan (País de Lodeva) e foguèt Vicepresidenta a l'Emplec, la Formacion e l'Aprendissatge de la Region Occitanie fins al 24 d'agost de 2016.

Acusada d'abús de fisança aprèp aver desvirat la soma de 356.415 èuros (entre lo 15 de julh de 2010 e lo 30 de junh de 2011) en benefici personal, foguèt condemnada pel tribunal correccional de Montpelhièr lo 24 de mai de 2016 sonque a una pena leugièra de 4.000 èuros (manca 20% se la multa es pagada dins lo mes) sens cap d'inscripcion al casièr judiciari malgrat la gravetat dels faches. 

Se vegèt obligada per la presidenta de la Region, Carole Delga, a demissionar lo 24 d'agost de 2016.
Paul Manafort

thumb|Paul Manafort, 2016.

**Paul John Manafort, Jr.** (New Britain, Connecticut, 1 d'abril de 1949) es un consultant politic e lobiista american.
 
Foguèt pres dins un escandal mediatic intens en agost de 2016 quand se trachèt de la comunicacion del candidat republican a la Presidéncia dels Estats Units, Donald Trump. Aital foguèt revelada internacionalament son activitat de lobiista e consultant politic per de dictators coma lo filipin Ferdinand Marcos, lo general congolés Mobutu Sese Seko e l'ancian president ucraïnian, actualament amagat en Russia, Víktor Ianokòvych e subretot son ocultacion de pagaments recebuts durant la presidéncia d'aqueste darrièr.
Värttinä

thumb|250px|Värttinä durant un concèrt a Helsinki en 2007
**Värttinä** (pron.: [ˈʋært.tinæ], 'fus (per téisser)') es un grop musical finlandés. Especializat en musica folk, foguèt fondat en 1983 per las sòrres Sari e Mari Kaasinen en 1983 dins lo vilatge carelian de Rääkkylä.

Värttinä collaborèt amb lo prestigiós compositor indian A. R. Rahman, per compausar la musica de l'adaptacion teatrala de *The Lord of the Rings*, que se debanèt a Toronto en 2006 e a Londres a 2007.

## Discografia
* *Värttinä* (1987)
* *Musta Lindu* (1989)
* *Oi Dai* (1991)
* *Seleniko* (1992)
* *Aitara* (1994)
* *Kokko* (1996)
* *Vihma* (1998)
* *Ilmatar* (2000)
* *6.12.* (2001)
* *Double Life* (2002), compilacion amb 2 CDs
* *iki* (2003)
* *Snow Angel* (2005) compilacion
* *Miero* (2006)
* *25* (2007) - compilacion
* *Utu* (2012)
* *Viena * (2015)

## Ligam extèrn
* Sit oficial de Värttinä
Batalha de Leucata

thumb|250px|Gravadura alemanda del sètge de Leucata
La **batalha de Leucata**, o **Sètge de Leucata**, foguèt un dels combats de la Guèrra de Trenta Ans qu'opausèt la corona espanhòla a la corona francesa. Se debanèt a la vila lengadociana de Leucata, localitat a la termièra de Catalonha, del 27 d'agost al 29 de setembre de 1637 e acabèt per una victòria de las tropas de la monarquia francesa. Aquel eveniment es citat dins l'òbra de l'escrivan tolosan Pèire Godolin.

## Antecedents
thumb|400px|Representacion de la fugida de las tropas de la corona espanhòla
Crist de Mijaran

thumb|250px|Eth Crist de Mijaran
Eth **Crist de Mijaran** ei un bust de fusta fragmentada policromada de 65 x 40 cm, d'estil romanic deth segle XIII. Se tròbe actuaument ena glèisa de Sant Miquèu de Vielha. Segontes es calculs hèts, se pense a partir dera dimension d'aguest bust que era figura completa podie mesurar aperaquí dos metres de nautor.
Alphonse Blanc

**Anfós Blanc** (en francés Alphonse Blanc, n. 1846) es un filològ occitan de la fin del s. XIX.

Professor de collègi a Narbona, publica d’articles dins la revista de la societat saberuda *Commission archéologique de Narbonne* e dins la *Revue des langues romanes*.

## Òbras
* "Un compte de reliure de deux Thalamus de Narbonne au XIVe siècle", ''Bulletin de la Commission Archéologique de Narbonne'', 1891 p. 460
* "Vocabulaire provençal-latin", ''Revue des langues romanes'', 1891 p. 29
* "À propos de l'expédition en Sardaigne de Guillaume II, vicomte de Narbonne", ''Revue des langues romanes'', 1891 p. 296
* "Le groupe CT de Sanctus dans les noms de saints en provençal", ''Revue des langues romanes'', 1891 p. 604
* "Documents pour servir à l'histoire du commerce et de l'industrie à Narbonne à la fin du XIVe siècle", ''Bulletin de la Commission Archéologique de Narbonne'', 1892 p. 96
* "Pirates catalans, 1419", ''Bulletin de la Commission Archéologique de Narbonne'', 1892 p. 238
* "Le livre de comptes de Jacme Olivier, marchand narbonnais du XIVe siècle", ''Bulletin de la Commission Archéologique de Narbonne'', 1892 p. 273
* "Sens ethnique du mot Provincialis au XIIe siècle", ''Revue des langues romanes'', 1894 p. 485
* "Le livre des comptes de Jacme Olivier", ''Bulletin de la Commission Archéologique de Narbonne'', 1894-1895
* "Les transformations du latin judaicus à Narbonne", ''Annales du Midi'', 1896 pp. 195-199 
* "Narbonensia. Passage de s, z à r, et réciproquement.", ''Revue des langues romanes'', 1897 p. 49
* "Narbonensia. Passage de s, z à r, et réciproquement (suite)", ''Revue des langues romanes'', 1897 p. 121
* ''Essai sur la substitution du français au provençal à Narbonne'', París: Imprimerie Nationale, 1898
* "Narbonensia: Changement de i provençal en ie", ''Revue des langues romanes'', 1899 p. 89
* "Narbonensia: Passage de g et j à y", ''Revue des langues romanes'', 1899 p. 103
* "Narbonensia: Mystères narbonnais", ''Revue des langues romanes'', 1899 p. 106
* "Narbonensia: Toponymie et étymologie populaire.", ''Revue des langues romanes'', 1899 p. 393
* *Narbonensia*, Montpelhièr: Impr. Centrale du Midi, 1899
* ''Le Livre de comptes de Jacme Olivier, marchand narbonnais du XIVe siècle'', Paris : A. Picard , 1899
* *Le rappel du duc d'Anjou et l'ordonnance de 1380. (Extrait du Bulletin historique et philologique 1899, p 191-212)*, París: Imprimerie Nationale, 1900
* [''Vocabulaire provençal-latin''](http://ieoparis.free.fr/delo/Alphonse%20BLANC.%20Vocabulaire%20Proven%E7al-Latin%20(1891).pdf), reedicion, París: IEO París, 2016
(336) Lacadiera

**(336) Lacadiera** es un asteroïde	de la Cencha principala. Classificat coma asteroïd de tipe D e probalament compausat de rics silicats organics, de carbòni e de silicats anidres. Foguèt descobèrt per Auguste Charlois lo 19 de setembre de 1892 a l'Observatòri de Niça. Es nomenat d'après lo nom de la localitat de La Cadiera en Provença d'ont Auguste Charlois es originari.
Ramon Aramon

thumb|250px|Retrach de Ramon Aramon
**Ramon Aramon i Serra** (Barcelona, 24 d'agost de 1907 – Barcelona, 17 de julhet de 2000) foguèt un filològ e medievista catalan.
Fondèt la revista *Estudis Romànics* (ER) en 1947.

Pr'amor de sa trajectòria intellectuala, recebèt divèrses prèmis, coma la Crotz de Sant Jòrdi en 1982, lo Prèmi d'Onor de las Letras Catalanas en 1983 e la Medalha d'Aur de la Generalitat de Catalonha en 1990.
Crotz de Sant Jòrdi

thumb|250px|Emblèma de la Crotz de Sant Jòrdi
La **Crotz de Sant Jòrdi** (en catalan: *Premi Creu de Sant Jordi*) es una distincion autrejada per la Generalitat de Catalonha. Establit l'an 1981 a partir del Decret 457/1981 del 18 de decembre, a per tòca de recompensar «las personas naturalas o juridicas que, per sos merits, an prestat de servicis remirables per Catalonha dins la defensa de son identitat o, mai generalment, sul plan civic e cultural». 

Deu son nom a Sant Jòrdi, sant patron de Catalonha e utiliza dins sa simbolica la Crotz de Sant Jòrdi, presenta sus la bandièra de Barcelona e tanben d'Anglatèrra o mai de Georgia.

La crotz de Sant Jòrdi es un guerdon que foguèt realizat per l'orfèbre Joaquim Capdevila i Gaya.

E mai se la crotz es una recompensa de las mai prestigiosas es, protocollàriament, d'un reng inferior a la Medalha d'Aur de la Generalitat de Catalonha.
Jordi Rubió

thumb|250px|Retrach de Jordi Rubió
**Jordi Rubió i Balaguer** (Barcelona, 30 de genièr de 1887 – Barcelona, 25 de julhet de 1982) foguèt un filològ e universitari catalan. 
Aqueste erudit, grand istorian de la literatura catalana e bibliotecari faguèt una contribucion de tria dins la definicion, l'organizacion e la gestion de las bibliotècas catalanas.

## Biografia
Jordi Rubió nasquèt en 1887 dins una familha de notables barceloneses. L'enfant foguèt batejat per Jacint Verdaguer.