open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Demostracion matematica

Una **demostracion matematica** es un procediment de deduccion permetent d'establir o de confirmar un ipotèsi matematic.
Montginebre

**Montginebre** o **Mon[t]ginevre** o **Montgenevre** (*Monznèiver* en piemontés; *Montgenèvre* en francés; *Monginevro* en italian) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups  e la region Provença-Aups-Còsta d'Azur..

## Administracion

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
EHESS

l**'EHESS** (École des hautes études en sciences sociales) (Escòla des las nautas estudis en sciéncias socialas) qu'a publicat informacions sus las comunas actualas e ancianas de França; sus lo sit http://cassini.ehess.fr/.
Alfa e omega

La tradicion crestiana assimila sovent Jèsus Crist a **l'alfa e l'omega**, del nom de la primièra e de darrièra letra de l'alfabet grèc classic (ionic) (α e ω). Çò que simbolisa l'eternitat del Crist, que :
* es al començament de tot; se pòt se referir al primièr capítol de l'Evangèli segon sant Joan,
* e es a la fin del monde (Apocalipsi segon Sant Joan).

Le Jesuista Pierre Teilhard de Chardin tornèt prendre, dins sa presentacion del punt ω, cap final de l'evolucion umana, associat a l'α de la creacion, aquela metafòra. 

Dins la numeracion grèga, la letra α es lo 1 chifre de la 1 enneada (lo nombre 1, doncas lo mai pichon) e la letra ω lo 8 chifre de la 3 enneada (lo nombre 800, doncas gaireben lo mai grand...). De α a ω vòl tanben dire .

Dins lo simbòl d'Atanasa, la Trinitat crestiana es presentada coma essent l'Alfa e l'Omega.

## Font
Libre d'Isaïas 44:6
:**'

[[Apocalipsi]] 1:8

:**'
:**'
:**'

Novèl testament Apocalipsi 21:6

:**'


== Traças ==

Son innombrables dins l'iconografia crestiana

Aquel simbòl es dessenhat a la basa del [[ciri pascal]] alumat la nuèit de [[Pascas]] per simbolizar la preséncia del Crist al còr del monde. I es associat una crotz, l'annada e cinc grans d'[[encens]] enfonsats dins la [[cira]].

Figura a l'oèst e a l'èst du [[Crisme]], encadrant lo [[chi]] (X) e lo [[rhô]] (P).

Lo porgue de la mitat de la [[Sagrada Familha]] de [[Barcelona]] es divisat en dos per una colomna centrala on
t l'escultor [[Subirachs]] a gravèt las letras **alfa** e **omega''' unidas.
Abadiá de Santa Fe de Concas

L**'[[abadiá]] de Santa Fe** es una glèisa abadiala romanica situada dins la comuna de Concas (en Lengadòc, departament d’Avairon). Es considerada coma una de las òbras màgers del romanic occitan, subretot per encausa del timpan que se tròba sus la pòrta principala. Conten un tresaur qu'a de pèças d'orfebrariá unicas, que son de l'epòca carolingiana.

Èra un ponch de la rota de pelegrinatge del camin de Sant Jacme e es doncas ligada a quatre autres edificis religioses que son dins lo camin e que partejan de traches arquitectonics comuns. Aqueles autres quatre son Sant Martin de Tors, Sant Marçau de Lemòtges, la basilica de Sant Sarnin de Tolosa e la catedrala de Sant Jacme de Compostèla.
Santa Crotz de Quintilhargues

**Santa Crotz de Quintilhargues** (*Sainte-Croix-de-Quintillargues* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *ecclesiam S. Crucis de Quintilanegues* en 1146, *ecclesiam S. † de Quintillanegues* en 1154, *S. Crucis de Quintillanicis* en 1175, *de S. Cruce de Quintilhanicis*, *de S. Cruce*, sense data [sègle XII ?], *ville S. Crucis de Quintillanicis* en 1227, *parrochia S. Crucis de Quintillanicis* en 1261, [villa] *S. Crucis* en 1293, *apud S. Crucem* en 1303, *de S. Cruce* en 1309, *villelas S. Crucis et de Fontanes* en 1310, *parrochiam S. Crucis de Quintillanicis* en 1311, *S. Cruce de Quintillanicis* en 1312, *de Quintilhanicis* en 1314, *villam S. Crucis de Fontanesio* en 1330, *castri nostri S. Crucis de Quintilhanicis* en 1331, *Sainte-Croix de Fontanès* en 1526, *S. Crucis de Quintillanicis* en 1529, *de Quintilhanicis* en 1550, *S. Croix* en 1613, 1626, *St Crois* en 1648, *Ste Croix de Fontanes*, *Ste Croix de Fontanés* en 1740-60, *Ste Croix de Quintillargues* en 1740-60, 1770-71 (mapa de Cassini). Lo determinant *[[Fontanés (Erau)|Fontanès]]* es degut a la proximitat d'aqueu vilatge. 

Segon Dauzat e Rostaing, lo nom de *Santa Crotz* senhala de glèisas vodadas au culte de l'instrument dau suplici dau Crist; *Quintilhargues* ven dau nom latin d'òme *Quintilius*, amb lo doble sufixe *-an-icum*; segon Hamlin, *Quintilhargues* ven del gentilici latin *Quintilius*, amb lo sufixe *-anicis*. Quintilhargues èra una proprietat galloromana. Per de rasons foneticas, lo sufixe *-anicis* emplegat sistematicament per Hamlin [pr'amor de las latinizacions medievalas] permet pas de menar a *-argues*; lo cal remplaçar per lo sufixe *-anicos* segon Joan Pèire Chambon.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Fatura

**La Fatura** (*Villeneuvette* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Una fabrica de linçòls puèi d'unifòrms militars, i es implantantada dempuèi lo sègle XVIIen e son istòria se confond amb la de la comuna. Creada en 1673 jos Loís XIV de França, la fabrica foguèt declarada manufactura reiala en 1677 per Jean-Baptiste Colbert. 
## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia
La fòrma occitana es pas representada a l'escrit dins las atestacions.

Las fòrmas ancianas son : *Villeneuve près de Clermont* en 1695, *Villeneuve* en 1740, *[egliseJ de Villenouvette* en 1740-60, *Villenouvette* en 1770-72 (mapa de Cassini) e cap a 1780, *la manufacture royale de Villenouvelle* en 1784. 

Segon Dauzat e Rostaing, **Vilanoveta* ven de *villa* (granda proprietat rurala, puòi vilatge), de *nòva* e d'un diminutiu [las consideracions sus las aglomeracions medievalas son fòra de prepaus dins aquel cas]; segon Hamlin, **Vilanoveta* es un diminutiu del tipe *villa nova*, que mena a *vialanòva*; lo sufixe *-eta*, ajustat posteriorament, permet de destriar de vilatge de talha desparièra. Lo nom es inusitat en occitan.
### ''La manufacture vieille'' (autre nom francés e luòc diferent)
Las fòrmas ancianas son : *les bâtiments et les terres de la Manufacture* en 1682, *la Manufacture* en 1740-60, *Manufacture Vieille* en 1770-72 (mapa de Cassini), *Mairie vieille* (mapa d'Estat-Major). S'agís d'una fabrica qu'existissiá abans la fondacion per Colbert de la « manufacture royale » de drap en 1667. 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vilespassens

**Vilespassens** (*Villespassans* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [bilèspa'sèns]. Las fòrmas ancianas son : *Berengarii de Villas passans* en 1159-61, *Frotardo de Villaspassanz* en 1162; *Petrus de Villispassantibus* en 1199, *de Villispassantibus* en 1271, *rector de Villispassantibus* en 1351, *Villespassans* en 1643, 1740-60, *Villespassan*, 1770-72 (mapa de Cassini).

Lo nom seriá benlèu, per Dauzat e Rostaing, un derivat de l'« ancian provençal » *espasar* (dins la grafia d'Emil Levy, comprene *espaçar*/*espassar*), qu'auriá lo sens d' *alunhar*. Mas *espaçar* aviá d'autras significacions : « garir, espetar, passar, cessar, arrestar, quitar, fenir, faire cessar/quitar » e justament *alunhar* es lo sol que Levy i bota un punt d'interrogacion . Segon Hamlin, lo segond element possedís lo sens de « passatge », pr'amor de la situacion del vilatge a un caireforc natural...

Participi o pas, dempuèi l'Edat Mejana, lo nom es passat de la terminason *-ans* a *-ens*, coma sovent los participis presents del primièr grope, per analogia amb las autras doás conjugasons.

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Sanch Inhan; es ara del canton de Sant Ponç de Tomièiras.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².
## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben
* Comunas d'Erau
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vilatèla

**Vilatèla** (*Villetelle* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *terra S. Geraldi* en 1043-1060, *S. Guiraldi de Villetella* en 1156, *Valletellam*, [legir : *Ville-*] en 1226, *Villatella* en 1405, *Villetelle* en 1526, 1622, 1648, 1740-60, 1770-71 (mapa de Cassini). 

Segon Dauzat e Rostaing, *Vilatèla* ven dau latin *villa*, amb lo sufixe *-att-ella*; segon Hamlin, *Vilatèla* ven de *villa*, amb lo doble sufixe diminutiu *-et-ela* comprene *-et-èla*. Mas, quina es la prononciacion ?

*Vila* ven dau latin *villa* « ostau de campanha » (per l'intermediari de l'italian, lo mot recent *vilà* ne deriva). Lo latin *villa* agèt longtemps lo sens de « domèni rurau »; pendent l'Edat Mejana, son resultat prenguèt pauc a pauc lo sens de « vilatge » e, après, « vila ».

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vuòlh en la Val

**Vuòlh en la Val** (*Viols-en-Laval* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Viols La Val* en 1740-60, *Viol* corregit en *Viols en Laval* en 1740-60. 

Segon Dauzat e Rostaing, *Viòus* ven de l'ancian provençau *viòu*, « viòu, carrairon, caminòu » ; segon Hamlin, *Viòus* es un nom manlevat a Vuòlh lo Fòrt.

Segon Hamlin, *la val* èra una depression situada en contrabàs de *Montferrand*, que designava a l'Edat Mejana, non pas sonque un castèu, mas tota l'aresta montanhòla que lo Puòg de Sant Lop n'es qu'una partida. 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vuòlh lo Fòrt

**Vuòlh** **lo Fòrt** (*Viols-le-Fort* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *ecclesiam S. Stephani de Volio* en 1109, *presbiteri de Volio* en 1119, *Guilelmi de Voil* en 1127, *parrochia S. Stephani de Volio* en 1130, *de Volio*, sense data [sègle XII ?], 1161, 1181, *villa de Volio*, *forciam de Volio* en 1197, *prior de Voil, sense data, *villa de Bolio*, sense data, *villa de Volio* en 1229, *parrochia S. Stephani de Volio* en 1238, 1274, 1303, 1323, *prior de Bolio en 1392, *de Volio* a la fin dau sègle XIV, en 1529, 1550, *du lieu de Vyols près Montpellier* en 1579, *Viol* en 1626, *Violz* en 1629, *Viols* en 1648, *Viols le fort* en 1740-60, *Viol* corregit en *Viols le fort* en 1740-60, *Viols* en 1771, *Viols le Fort* en 1770-72 (mapa de Cassini). 

La prononciacion es [bjɔl] 

Segon Dauzat e Rostaing, *Viòus* ven de l'ancian provençau *viòu*, « viòu, carrairon, caminòu » ; segon Hamlin, *Viòus* ven probablament dau nom gallic de persona **Voculus*, masculin de *Vocula* (D.E. Evans, Gaulish Personal Names, p. 289) emplegat sense sufixe (segon Negre, TGF, I, p. 232). Segon Delamarre, *Viòus* ven de *uocūl(i)on* (derivacion neutra au singular), la proprietat de *Vocūlā*, nom plan atestat, amb un tractament *voculo-* > **vuòlh* > *viol*, coma *oculum* > *uòlh*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Vic de la Gardiòla

**Vic de la Gardiòla** (*Vic-la-Gardiole* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
### Vic
Las fòrmas ancianas son : *ecclesiam S. Johannis de Vico* en 1106, 1146, 1154, *villam que vocatur Vicus in valle*, cap a 1109, *in terminio de Vico* en 1151, 1153, *de Vico*, *Vicum* en 1157, *ville de Vico*, *ecclesie S. Leocadie de Vico* en 1161, *en tot lo termini de Vic* en 1161-66, *villam de Vicco*, *de Vico* en 1208, *castri de Vico* en 1281, 1312, *de Vic* en 1319, *Vic* en 1570, 1626, 1643, 1740-60, 1770-71 (mapa de Cassini). 

*Vic* ven dau latin *vicus* « grop d'abitacions »; lo *vicus*, division administrativa romana qu'aviá pas d'estatuts, s'opausava, en drech, au *municipium*, vilatge de ciutadans romans, e a la *colonia*, vilatge de colons.

### La Gardiòla (determinant)
Lo nom es atestat en 1770-72, *Montagne de la Gardiole* (mapa de Cassini). Entre *garda* e *gàrdia* (francés *gardie*), lo segond es lo mai utilizat regionalament. Es un mot d'origina germanica qu'a lo sens de « luòc naut, utilizat per observar, sovent la mar o un limit administratiu ». Lo sol derivat corrent de gàrdia* es *gardiòla''.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben
* Comunas d'Erau
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Las Veirièiras de Moçan

**Las Veirièiras de Moçan** (*Verreries-de-Moussans* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
### Las Veirièiras
La prononciacion es [laj bèj'rjèjros]. Las fòrmas ancianas son : *verreries de Moussans* en 1590, *les Verrières Hautes de Moussans*, *des Verrières basses dud[it] Moussans* en 1609, *des Verrières de Moussans* en 1671, *des Verreries* en 1695, *p[aroi]sse, eglise de Verrieres* en 1740-60, *les Verierres* en 1771, *les Verreries* en 1773-74 (mapa de Cassini). 

Segon Dauzat e Rostaing, *(Las) Veirièiras* (sa traduccion francesa) es la fòrma modèrna del latin *vitraria*, de *vitrum*, « veire », amb lo sufixe *-aria*.
### Moçan
Moçan es lo nom d'un castèl. La prononciacion es [mu'sãń]. Las fòrmas ancianas son : *du lieu de Mousans*, *de Moussan*, *four verrier de Mousan* en 1487, *al loc de Moussans* en 1514, *Moussans*, *Mossans* en 1565, *Moussans* en 1590, *Moussan* en 1773-74 (mapa de Cassini). 

Segon Hamlin, *Moçan* ven del gentilici latin *Mottius*, amb lo sufixe *-anum*. Moçan èra una proprietat galloromana. *Mottios* poiriá tanben èsser un nom gallic . Per Moçan (Aude), *de Mosciano* en 933, Albèrt Dauzat e Rostaing causisson *Mustius* o **Muscius*. Aquela proposicion, mai que mai **Muscius*, conven fòrt plan per explicar la fòrma de 933, mas **Muscius* auriá puslèu donat **Moissan*. 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Verargas

**Verargas** o **Verargues** (en francés *Vérargues*) es una anciana comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Lo 1èr de genièr de 2019 fusionèt amb Sant Cristòu dins la comuna novèla de Sant Cristòu e Verargas que ne venguèt comuna delegada.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion seriá [ve'rarge] (Ernèst Negre, Revue internationale d'Onomastique, XVII , p. 23). Las fòrmas ancianas son : *ecclesiam S. Agathe ad Veiranecas* en 1097-1103, *de Veyranicis*, sense data [sègle XII ?] e en 1295, *de Vayrenicis* en 1295, *S. Andree de Veyranicis* en 1303, *Bartholomeus de Veyranicis* en 1383, *de Veyranicis* en 1392, 1529, *S. Andreae de Veranicis* en 1536, *de Berannicis* en 1550, *Veirarga* en 1626, *Vairargue* en 1636, *Vezargue* en 1740-60, *Verargues* en 1740-60, 1770-71 (mapa de Cassini). 

Segon Dauzat e Rostaing, *Verargas* ven del nom latin d'òme *Varius*, amb lo doble sufixe *-anicum*; segon Hamlin, *Verargas* ven dau gentilici latin *Verius*, amb lo sufixe *-anicis*. Per de rasons foneticas, lo sufixe *-anicis* emplegat sistematicament per Hamlin permet pas de menar a *-argues*; lo cal remplaçar per lo sufixe *-anicos* segon Joan Pèire Chambon. *Verargas* èra una proprietat galloromana.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vèndres

**Vèndres** (*Vendres* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *portum quae Narbo ad Veneris nutrit* al sègle IV (Ausòni), *villa Veneris*, en 991, *via de Veneris*, abans 1100, *castello... in terminio de Veneris* cap a 1140, *in terminio de Veneris* en 1147, *parrochia S. Stephani de Venres*; *terminio de Venres* en 1210, *camino Veneris* en 1219, *parrochia de Venres* en 1230, *Venres* en 1262, * in loco regio de Venere* en 1378, *de Venere* en 1323, al sègle XVI e en 1636, *Vendres* en 1571, 1613, 1622, 1643, 1708, 1740-1760, 1771-72 (mapa de Cassini). 

Lo nom de *Vèndres* es tirat del nom de la divessa Vènus e garda lo remembre d'un luòc de culte galloroman, d'un temple dedicat a la deessa.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vendemian

**Vendemian** (*Vendémian* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *parrochia S. Marcellini de Vindimiano* en 1129, *parrochia S. Marcellini et S. Petri de Vindimiano* en 1155, *Giraldi de Vendimiano* en 1168, *villa de Vindimiano* en 1171-72, *de Vendemiano* en 1172, *de Vindemiano*, *Vindimiano* en 1187, *villa de Vindemiano* en 1187, *Vindemianum* en 1202, *Vendemiano* en 1323, *Vendemian* en 1571, *Vindemia* en 1622, *Vindemian* en 1740-60, *Vendemian* en 1770-72 (mapa de Cassini). 

Segon Dauzat e Rostaing, *Vendemian* ven del nom latin d'òme *Vindemius*, amb lo sufixe *-anum*; segon Hamlin, *Vendemian* ven de l'escais-nom [cognomen] tardiu (de bassa epòca) latin *Vindemius*, amb lo sufixe *-anum*. Vendemian èra una proprietat galloromana.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments
* Portal de Nòstra Dòna (sègle XIV)
* Torre del cloquièr (sègle XII), anciana torre d'un castèl transformada en cloquièr al sègle XV
* Lavador de La Guirala

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Velius

**Velius** (*Vélieux* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [beli'jus]. Las fòrmas ancianas son : *Vilhinis* [legir : *Vilhivis*] en 1351, *Villioux* en 1518, *Vellieux* en 1711, 1740-60, *l'eglise de Velieux* en 1740-60, *Velieux* en 1773-74  (mapa de Cassini). 

Segon Hamlin, *Veliús* seriá benlèu un derivat de *vel*, « aus, toison », amb lo sufixe *-iu*; lo nom se refeririá a una lana de qualitat superiora...

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Valròs

**Valròs** o benlèu **Valrans** o   (*Valros* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

Lo gentilici es **valrossenc -a**.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *decima de Valrans* en 1186, *podium seu gardam de Valrano* en 1199, *villa de Valras* en 1206, *bastidam de Valranis*,  *de Valrano* en 1262 (identificacion mausegura), *Valranis* en 1323, 1361, *de Valranis prope Pedenatio* en 1344, *de Valranis* en 1368, *Valras* en 1425, *de Valranis* al sègle XVI, 1636, *Valros* en 1571, 1585, *Verras* en 1622, *Valros* en 1643, 1708, *Valras pres Pezenas* en 1740-60, *Valros* en 1770-2 (mapa de Cassini). 

Segon Hamlin, coma Valrans e d'autras localitats, *Valròs* èra una proprietat galloromana basada sus *Valerius*, amb lo sufixe *-anum*, mas (per Valrans ?) Hamlin considèra que la fòrma actuala [amb *-s-* finala] es deguda a una etimologia populara : **Val ras*, « val rasa, tonduda de près », qu'eliminèt las variantas **Valran*, **Vauran*, **Valeyran*. La fòrma de 990, *Valcros*, citada per Dauzat e Rostaing, es venguda probablament del marrit diccionari topografic d'Eugène Thomas, junta pas ambe las seguentas : *an* se podiá pas prononciar [ɔ] en 990 se los escribas dels sègles seguents podián encara restablir *-ans*. Justament, Dauzat e Rostaing escrivon *Valcros* aquela atestacion de 990, ambe lo sens de « val cavada » o en tot cas en associant los dos sens de « val » e de « cròs ». Mas la diferéncia de tractament fonetic de *-an-* dins dos vilatges distants de 20 km interròga.

Fòrmas ancianas tiradas del (marrit) diccionari topografic d'Eugène Thomas : *Valcros* en 990; *Valranum* en 1130; *podium seu gardam de Valrano* en 1199; *de Valranis* en 1247-8; *Valranis* en 1323; *Valras* en 1425; *Valros* en 1625; *Valros* en 1643; *Cure* en 1760; *S. Stephanus de V* en 1780; *Valros* al sègle XVIII (Cassini); *Valros* al sègle XIX (Estat Major).

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Cervian; es ara del canton de Pesenàs.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Valrans

**Valrans** o **Valraç** (*Vauras* en grafia mistralenca; *Valras-Plage* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *villa que dicitur Valeriano* en 888, *villa Vabrano* [legir: *Valirano*], en 991, *de Valrano*, *ad Valranum* en 1068, 1069 e 1137, *ad Valiranum*, *de Valirano* en 1170, *de Valratis* en 1179, *castro de Valrano* en 1184, *de Valrano juxta mare* en 1323, 1361, al sègle XVI e en 1636, * S. Martin de Valras* en 1708, *Valras pres la mar* en 1740-1760, *Valleras*, *Redoute de Valleras*, *Grau de Valleras* en 1771-72 (mapa de Cassini). 

Segon Dauzat, *Valrans* ven del nom latin d'òme *Valerus*, amb lo sufixe *-anum*, amb *-n* finala caduca; segon Hamlin, coma Valròs e d'autras localitats, *Valrans* èra una proprietat galloromana basada sus *Valerius*, amb lo sufixe *-anum*, mas Hamlin considèra que la fòrma actuala [amb *-s-* finala] es deguda a una etimologia populara : **Val ras*, « val rasa, tonduda de près », qu'eliminèt las variantas **Valran*, **Vauran*, **Valeyran*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben
* Comunas d'Erau
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Los Combals

**Los Combals** (*Valmascle* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia
De l'ancian luòc de Valmascla, present sus la mapa de Cassini, non demòra pas qu'una glèisa arroïnada. Lo vilatge es ara als Combals, present tanben sus la meteissa mapa.

## Toponimia
### Valmascla
Las fòrmas ancianas son : *de Valle Masclâ* en 1323, *prieur de Valmascle* en 1571, *Valmasq* en 1622, *Valmascle* en 1636, *paroisse de Vasmascle* en 1740-60, *St Pierre de Valmascle* en 1740-60, *Valmascle* en 1643, 1759, 1740-60, 1770-72 (mapa de Cassini). 

Segon Dauzat e Rostaing, *Valmascla* ven del latin *vallis*, « val », e *mascula*, « mascla, ruda » ; Hamlin accèpta lo sens de « val ruda ». L'ancian luòc de Valmascla èra sus lo travèrs d'una pichona val estrecha, afluenta de la val mai importanta ont los Combals son plaçats.
### Los Combals
Segon Hamlin, lo nom ven de l'occitan *combal*, « situat dins una comba » (Levy, PDPF) , « espandida d'una comba » (Alibèrt), « semblable a una comba » (Negre (TGR p. 196). 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Valhan

**Valhan** (*Vaian, Valhan* en grafia mistralenca; *Vailhan* en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada administrativament dins lo departament d'Erau e la region de Lengadòc-Rosselhon.

Lo gentilici es **valhanés -esa** (fr *vailhanais -aise*).

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *in Vallano* en 1147, *capellanus de Valliano* en 1167, 1178, *parrochia S. Mariae de Vallano, castrum de Vallano* en 1170, *de Vaillano* en 1176, *de Valano* en 1216, *castri de Vaillano* en 1247-48, *Valhano* en 1323, *prieur de Valhan* en 1571, *Vaillan* en 1643, *Valliã* en 1708, *Vallian* en 1771, *Vailhan* en 1770-72 (mapa de Cassini). 

*Valhan* ven del gentilici latin *Vallius*, amb lo sufixe *-anum*. Valhan èra una proprietat galloromana.

* Fòrmas ancianas tiradas del diccionari topografic d'Eugène Thomas (1865) - *Castrum de Vallano* en 1178; *Vallan* en 1211; *Eccl. de Valhano* en 1323; *Prieuré de Valhan* en 1518; *Cure de Vailhan* en 1760; *Vailhan* (sens data); *Assumptio B. M. V. de Vailhan* en 1780.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Cultura locala e patrimòni
### Luòcs e monuments

*Castèl de Valhan
### Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau
## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Vacariá e Sant Martin de Castrias

**La Vacariá e Sant Martin de Castrias** (*La Vacquerie et Saint-Martin-de-Castries* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
### La Vacariá
Las fòrmas ancianas son : *villa Putei Combes*, cap a 1140, *de Pozcumbeis*, après 1162, *a Pouscumbes* en 1205, *de Poscombes* en 1210, *ecclesia S. Marie de Vacaria* en 1252, *villam de Vacaria* en 1257, *villam de Poscombes, que alias appellatur villa de Vacaria* en 1264, *de Vaccaria* en 1344, *lo cami de la Vacaria* cap a 1400, *entro la Vaquaria* en 1439-1440, *ecclesia Beate Marie de Vacaria* en 1484, *Vaccaria* al sègle XVI, *la Vacquerie* en 1587, *la Vaquerie* en 1613, *la Vaquirie* en 1622, *la Vacarie* en 1627, *la Vaquarie* en 1643, *la Vacairie* en 1650, *la Vacquarié* en 1740-60, *la Vaquerie* en 1740-60 e 1770-72 (mapa de Cassini). L'ancian nom *Poscombes* correspond a « potz de las vals ». 

*La Vacariá* ven del latin *vacc-aria* (*vacca* + sufixe *-aria*), accentuat sus *i*, o de l'occitan *vacariè* (Hamlin) « luòc ont fan venir de vacas ».

### Sant Martin de Castrias
Lo nom de Sant Martin es conservat sonque per un castèl. Las fòrmas ancianas son : *villarem quem vocant Castrias cum ecclesiam S. Martini*, al sègle X o XI (?), *fontem S. Martini* en 1082, *locum qui dicitur Gastrias, vulgare autem castra, cum ecclesia S. Martini* al sègle XII, *Castra* al sègle XII (?), *parrochia S. Martini de Castrias* en 1122, *parrochia S. Martini de Gastrias* en 1122, *de Castrias*, *bailia de Castrias*, cap a 1140, *ecclesiam S. Martini cum fisco de Castriis* en 1146, *ecclesiam S. Martini de Gastrias* en 1153, *locum quoque qui dicitur Gastrias, et vulgare autem Castra pastura, cum ecclesia S. Martini* en 1162, *de Castriis* en 1206, *decimam S. Martini de Guastriis* en 1210, *parrochia S. Martini de Gastriis* en 1217, *ecclesia S. Martini de Castris* en 1252, 1484, *mas de san Marti de Castrias* cap a 1400, *de Castria*, al sègle XVI, *St Martin de Castres* en 1626, *pioch de S. Martin*, al sègle XVII, *St Martin de Castries* cap a 1780. Segon Hamlin, *Càstrias* ven d'un ablatiu-locatiu popular **castriis* (vengut *castrias*), amb un redoblament de *i*, vengut dau latin classic *castra*, mot utilizat per los luòcs fortificats d'epòca romana (veire Negre, *Revue internationale d'Onomastique*, XXIII, p. 207-210). *Sant Martin* ven del nom latin de *Martinus*, avesque de Tors, evangelizator de la Gàllia.
### Ferruçac
I a de sibornièrs a Ferruçac. Las fòrmas ancianas son : *usque ad Ferrusac* en 1213, *las terras de Ferussac*, cap a 1400, *Farrussac* en 1774-75 (mapa de Cassini), *Ferrussac* cap a 1780. *Ferruçac* ven del gentilici latin *Ferrucius*, amb lo sufixe *-acum*. Ferruçac èra una proprietat galloromana. La prononciacion es benlèu en [farr-].

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vaquièiras

**Vaquièiras** (*Vacquières* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *versus Vaquerias* en 1260, *de Vacqueriis* en 1293, *Guillelmus de Vaqueriis, domicellus de Vaqueriis* en 1293, *districtu de Vaqueriis*, *de Vacqueriis* en 1293, *manso de Vaqueriis* en 1317, *parrochia de Vacqueriis* en 1318, *parrochie S. Baudilii de Vaqueriis* en 1323, *versus Vaquerias* en 1392, *de Vaqueriis* en 1405, *Vaq'eres* en 1622 *Vaquieres* en 1648, 1703, *l'eglise de Vacquieres* en 1740-60, *Vacquieres* en 1774-75 (mapa de Cassini). 

Lo sens de *Vaquièiras* es de « luòc ont fan venir de vacas » (nom format dau resultat dau latin *vacca* e sufixe *-aria*).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sòrbs

**Sòrbs** (*Sorbs* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [sors]. Las fòrmas ancianas son : *villa Sorbes*, al sègle X o XI, *villa quae vocatur Sorbs* en 1032, *parrochia S. Johannis de Sorbs* en 1093, *Sorbs* en 1097, *in Sorbis* en 1112, *territorio de Sorbs* en 1115, *parrochia S. Johannis de Sorbs* en 1122, *ecclesia S. Johannis de Sorbs* en 1252, *villa de Sorbs, cum ecclesia S. Johannis*, *parrochia de Sorbs* en 1264, *parrochia S. Johannis de Sorbs*, *ecclesia S. Johannis Babtiste de Sorbs* en 1484, *S. Johannis de Sorps*, al sègle XVI, *Sorgue* en 1613, *Sórs* en 1648, *Sorbs* en 1740-60, 1774-75 (mapa de Cassini), *Sors* en 1771. 

Segon Dauzat, *Sòrbs* ven del latin *sorbus*, « sorbièr »; segon Hamlin, *Sòrbs* ven de *sorbis*, ablatiu-locatiu plural latin de *sorbus*, « sorbièr domestic (*sorbus domestica*) » .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben
* Comunas d'Erau
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sobès

**Sobès** (*Soubès* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *villa quam
vocant Superbis* [varianta : *Supertis*] en 988, *castellum Suberius* en 1095-1104, *castrum de Sobers* en 1145, 1157, 1162,
*S. Cypriani de Sobers* en 1162, *apud Sobers* en 1186, *de Sobers* en 1188, 1232, *in decimaria et in terminio S. Cipriani de Sobers* en 1204, *ecclesia S. Scipriani de Subertio* en 1252, *in Subercio* en 1264, *castri de Subertio* en 1293-94, *de Subertio* en 1451, *ecclesiam parrochialem de Subercio*, *ecclesia S. Cypriani de Subercio* en 1484, *de Subertio*, al sègle XVI, *Soubez* en 1529, *Soubaiz* en 1585, *le sieur de Soubes* en 1586, *le chasteau de Soubez* en 1593, *Soubet* en 1622, *Soubes* en 1643, *Soubès* en 1740-60, *Soubés* en 1740-60, *Soubez* en 1740-60, *Soubes* en 1770-72 (mapa de Cassini). 

Segon Dauzat e Rostaing, *Sobès* seriá **Superitium (fundum)* e vendriá del nom latin d'òme **Superitius*, inferit de *Superius*; segon Hamlin, *Sobès* ven de l'escais-nom [cognomen] latin *Superstis*, *Superstes*, emplegat sense sufixe. Sobès èra una proprietat galloromana.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lo Solièr

**Lo Solièr** (*Le Soulié* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [lu su'ljè]. Las fòrmas ancianas son : *Agnes del Solier* en 1301, *Agnetis de Solerio* en 1302, *Agnes de Soleri*, *Amans de Solerio* en 1303 (l'identificacion de las fòrmas del sègle XIV es malsegura), *mas de Solié* en 1604, *l'eglise du Soulier*, *du Soulier haut*, *le Soulier* en 1740-60, *le Soulier* en 1773-4 (mapa de Cassini). 

Lo Solièr ven del latin *solarium*, « estatge, luòc naut, assolelhat » . Lo vilatge es a una altitud de 895 m, sus un travèrs expausat al sud-èst. Dins lo contèxte, lo nom es benlèu equivalent a « solanalh, solairòl ». Segon Hamlin, l'occitan *solièr* a probablament aicí lo sens de « terren naut, expausat al solelh soleil », mas eventualament lo sens mai corrent en ancian occitan de « granièr de fen bastit per dessús un estable e que demòra dobèrt del costat expausat al miègjorn » (J.-E. Dufour, *Romania* 63 (1937), p. 511-18).

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de La Salvetat d'Agot; es ara del canton de Sant Ponç de Tomièiras.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Somont

**Somont** (*Soumont* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *[ecclesiam] de Somonte cum capella* en 1162, *ecclesia S. Baudilii de Somonte* en 1252, 1484, *Bernardonus de Somonte* en 1270, *ecclesiae de Somonte* en 1286, *de Somonte*, al sègle XVI, *Soumont*, *Sommont* en 1740-60, *Saumont* en 1770-72 (mapa de Cassini). 

Segon Dauzat e Rostaing, *Somont* ven del latin *sub* « dejós » e *mons*, « montanha »; segon Hamlin, *Somont* representa benlèu *summum montis*, « fònt [???] de la cima »; l'explicacion precedenta del DNLF es contrària a la situacion topografica, dominanta a l'oèst, al sud e a l'èst (Somont es pas completament a la cima del puèg, mas al bòrn de la partida subta del travèrs).

Joan Pèire Chambon remarca que l'explicacion de Hamlin per *fònt* coma traduccion de *summum* es incorrècta. Lo resultat normal de *summum montis* es **Somontz* > **Soumons*. Cal corregir en *summu monte*, una construccion protoromanica a-sindetica del complement de nom o *summu* adjectiu. La prononciacion relevada a Cabrièira es [sum'~un] (ALLOR). 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Suçargues

**Suçargues** (*Sussargues* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *terminium de villa que vocant Sorcianico* en 1004, *villa Sorcanichos* cap a 1005, *ecclesia de S. Martino, que vocant Surcanico* en 1011, *villam de Sursaneguez* en 1194, *de Sussanicis*, sense data [sègle XIV ?], *rector ecclesie de Sursanicis* en 1259, *villam S. Martini de Sussanicis* en 1313, *priori de Sussanicis* en 1328, *ecclesie S. Martini de Sussanicis* en 1330, *rectore de Sussanicis* en 1398, *de Sussanicis*, a la fin dau sègle XIV, 1550, *Susargues* en 1622, *Sussargues* en 1626, 1648, 1740-60, 1770-71 (mapa de Cassini). L'atestacion de 1004 pòrta la mencion faussa *in comitatu Lutevensis* (ajustada benlèu per error dins la reconstitucion daus archius de *Gellone* après l'incendi de 1066); Hamlin considèra ni per tot que las fòrmas dau sègle XI concernisson Suçargues. 

Segon Dauzat, *Suçargues* ven del nom latin d'òme *Surtius*, amb lo doble sufixe *-anicum*; segon Hamlin, *Suçargues* ven dau gentilici latin *Surtius*, amb lo sufixe *-anicis*. Per de rasons foneticas, lo sufixe *-anicis* emplegat sistematicament per Hamlin permet pas de menar a *-argues*; cal remplaçar per lo sufixe *-anicos* segon Joan Pèire Chambon. Suçargues èra una proprietat galloromana.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Tauçac

**Tauçac** o **Taussac**(*Taussac-la-Billière* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia
La comuna es a l'Òrta, al sud del territòri.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
### Tauçac
La prononciacion es [tαu'sak]. Las fòrmas ancianas son : *apud Taussacum*, *minarium de Taussaco* en 1199, *villa de Tauciaco* en 1233, *Tausac* en 1643, *masage de Taussac* en 1681, *Tauxac* en 1759, 1740-60, *eglise, paroisse de Taussac* en 1740-60, *Taussac* en 1770-72 (mapa de Cassini). 
 
Segon Dauzat e Rostaing, lo vilatge seriá atestat cap a 936, *Taussina* (mencion tirada del marrit diccionari topografic d'Eugène Thomas). Lo sufixe *-ina* correspond pas a la fòrma actuala e sembla dificil d'anar pus luènh. Lo començament de la fòrma sembla d'anonciar *Tauçac*, mas sembla dificil d'admetre, mai que mai en lengadocian, que la vocalizacion  (*Talç-* > *Tauç-*) siá dejà complida al sègle X. Frank R. Hamlin, atal coma Dauzat e Rostaing, explican *Tauçac* per un nom galloroman d'òme (gentilici latin o gallic, segon Hamlin), *Talicius*, amb lo sufixe *-acum* , latinizacion del sufixe gallés *-ācon*. Amb aquela suposicion, Tauçac èra donc una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre *Talicius*. Lo nom seriá donc passat per **Talciago*, puèi per **Tauça-*. 
### Maurian
Las fòrmas ancianas son : *ad Maurianum*, *a Mauriano* en 1164, *de Mauriano* en 1271, [l'église] *de N.D. de Maurian* en 1740-60, *N.D. de Maurian* en 1770-72 (mapa de Cassini). 

Amb lo sufixe *-anum*, es un nom comparable als nombroses *Mauriac*, acabats, eles, pel sufixe *-acum*, e qu'an per basa lo nom latin *Maurius* (Frank R. Hamlin escriu curiosament l'escais-nom [cognomen] *Maurus* e sufixe *-i-anum*)
. Maurian èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre *Maurius*. 
### ''La Billière''
Las fòrmas ancianas son : *la Biliere* en 1670, [village] *de Villere* en 1740-60, *l'aviliere* en 1759, *Villiere H[au]te*, *B[as]se* en 1770-72 (mapa de Cassini). L'origina es malsegura : derivat del gallic **bilio-*, « aubre [sacrat ?] » o de **Billio-*, nom d'òme (Flutre, Revue Internationale d'Onomastique, VIII, p. 278), o transferiment (per un nom pirenenc [gascon] de famille) de Vilhèras, Vilhèra (Bearn) (Pirenèus Atlantics), Vilhèra (Nauta Garona), etc. 

## Istòria
A la Revolucion, la municipalitat èra *Taussac et Douch* (Tauçac e Dotz). Quand se creèt la comuna de Ròsis, lo 27 de setembre de 1827, li annexèron Dotz, *Héric*, *Madale* (nom franceses).

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Sant Gervais; es ara del canton de Clarmont d'Erau.

## Demografia

* En 1830-1831, la comuna pèrd Dotz.
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Teiran

**Teiran** (*Teyran* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas de l'ancian diccionari topografic d'Eugène Thomas, espurgadas desempuòi per Hamlin, èran contradictòrias : *Ternantis*, en 982, en latin, *de Alteyranicis*, cap a 1100, *de Teyrano*, en 1202. Pasmens, Xavier Delamarre recula pas davant l'explicacion de *Teiran* pel tipe *tarnantu*, de *taro-*, « que travèrsa », e *nantu-*/*nanto-*, « val/vau », doncas « vilatge situat sus un cors d'aiga que los travèrsa », o « passatge dins una vau » .

Las fòrmas ancianas seleccionadas per Hamlin son : *de Albaterra, id est de Tairano*, *de Teyrano*, *ecclesia de Terano*, sense data [sègle XII ?], *montem de Teyrano* en 1200, *castrum de Tayrano* en 1202, *villa et forcia de Teirano* en 1228, *tenemento de Teiran* en 1255, *de Teyrano* en 1321, a la fin dau sègle XIV, *prior de Tayrano alias de Albaterra* en 1392, *de Teyrano* en 1529, *de Teirano* en 1550, *Terà* en 1622, *Teyran* en 1626, *Teiran* en 1648, 1740-60, *Teyran* en 1740-60 , en 1770-71 (mapa de Cassini). 

Segon Dauzat e Rostaing (d'après la fòrma supausada *de Alteyranicis*), lo nom vendriá probablament d'un nom d'òme gallo-roman **Altirius*, amb lo sufixe *-anum*, puèi aferèsi (supression del començament) de *al-* pres per un article contractat ; segon Hamlin, *Teiran* ven del gentilici latin *Terius*, amb lo sufixe *-anum*. Teiran èra una proprietat galloromana. Hamlin cita tanben, dins la comuna, lo luòc *les Trois Teyrans*, en francés, interpretable coma *tras Teiran*, « darrièr [lo truc de] Teiran », e, probablament entre las aglomeracions de Teiran e de Gusargues, un luòc citat en 1321, *territorio de Peyra fuoc, alias Plan Teyran*, *locum predictum, vocatum Plan Teyran*.

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Càstrias; es ara dau canton de Sant Geli dau Fesc.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Tesan de Besièrs

**Tesan de Besièrs** (*Thézan-lès-Béziers* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *de Tesano*, cap a 972, *ad Tezano* en 1026, *de Tezano* en 1158, 1183, 1202, *capellanus de Tedano* en 1184, *de Tesano* en 1222, * juxta Thesanum* en 1230, *de Thesano* en 1323, 1330, *de Thezano* en 1361, *a Thesa* en 1363, *Thezan* en 1571, 1585, *Tezan*, 1622, 1643, *Thezan* en 1634, *Thesan* en 1708, *Thezan* en 1770-72 (mapa de Cassini). 

Segon Dauzat, *Tesan* ven del nom latin d'òme *Titius* [Tĭtĭus], amb lo sufixe *-anum*; segon Hamlin (après Mdla Morlet), *Tesan* èra una proprietat romanogermanica; ven del nom germanic d'òme *Tedo*, *Teza* o *Tezo*, amb lo sufixe *-anum*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Torbes (Erau)

**Torbes** o etimologicament **Torves** (*Tourves, Tourbes* en grafia mistralenca *Tourbes* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

Lo gentilici es **torbenc -a**.

Un sobriquet dels gens de Torbes es *manja tripa* (*manjo-tripo* en grafia mistralenca).

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *in Torves* [varianta : *Tornes*] *ecclesiam S. Saturnini* en 990, *Turreves* en 1133, *de Torves* en 1153, 1178, *parrochia de Torreves* en 1160, *castrum de Torves*, *castro de Torves* en 1209, *de Torves* en 1212, 1216, *de Torvis* en 1235, *prioris de Toreves* en 1297, *ecclesie de Torves* en 1298, *de Turvibus* en 1344, 1351, 1368, *de Turbibus*, al sègle XVI, en 1636, *Tourbes* en 1571, 1585, 1643, 1708, 1740-60, 1770-1772 (mapa de Cassini). 

*Torves* ven del latin *turribus*, ablatiu locatiu plural de *turris*, « torre »; l'emplec d'aquel cas oblic pròva que lo nom data de l'epòca romana (Carles Rostaing).

*Fòrmas ancianas segon lo (marrit) diccionari topografic d'Eugène Thomas (1865) - *Torves cum eccl. S. Saturnini* en 990; *Eccl. S. Saturnini in Tornes* en 990; *Turreves* en 1090; *De Turreventosa* en 1131; *Castrum de Torves* en 1153; *Vicairie de Turbiez* en 1518; *Tourbes* en 1625.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben
* Comunas d'Erau
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Treçan

**Treçan** o mens etimologic **Tressan** (*Tressan* en grafia mistralenca; *Tressan* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region de Lengadòc-Rosselhon.

Lo gentilici es **treçanòl -a**, mens etimologic **tressanòl -a**.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Terrenciano* en 959, *ad Trencianum* en 1113, *honor de Trenciano*, cap a 1140, *parochia S. Genesii de Trenssano*, au sègle XII, *Tressanum* en 1202, *Cressano* [legir : *Tressano*] en 1323, *de Tressano* en 1344, 1351, 1361, *cossols de Tressa* en 1423, *Tressan* en 1529, 1571, 1622, 1626, 1643, 1770-72 (mapa de Cassini). 

*Treçan* ven del gentilici latin *Terentius*, amb lo sufixe *-anum*. Treçan èra una proprietat galloromana.

### Fòrmas ancianas tiradas del diccionari ortografic d'Eugène Thomas (1865)
***Treçan** - *Villa de Trenciano seu de Trinciano* en 990; *ad Trencianum* en 1113; *Terencianum* vèrs 1130; *Tercianum* en 1150; *Trenssano* al sègle XII; *Tressanum* en 1202; *Trencianum* en 1255; *Treussanum* en 1231; *de Tressa* en 1423; *Rector de Tressano* en 1527; *Tressan* en 1529.NP rom. *Terentianus* (OTL sous Terentius)

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Cultura locala e patrimòni
Segon Frederic Mistral, existís un provèrbi sus la vila: "A Tressan, lou vènt bat tout l'an" (A Treçan, lo vent bat tot l'an).
### Luòcs e monuments
### Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau
### Ligams extèrnes

## Nòtas