open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Toots Thielemans

thumb|250px|Toots Thielemans en junh de 2006
**Jean-Baptiste Frédéric Isidore Thielemans**, mai conegut per son escais artistic **Toots Thielemans** (Brussèlas, 29 d'abril de 1922 - Brussèlas, 22 d'agost de 2016) foguèt un armonicista e guitarrista, e mai siblaire de jazz bèlga. Demest los melhors musicians de jazz, toquèt armonica e guitarra amb los mai grands del genre. Compausava tanben e se faguèt conéisser internacionalament gràcias a un títol de sa composicion, "Bluesette".

## Biografia
Medalha d'Aur de la Generalitat de Catalonha

thumb|250px|Medalha d'Aur de la Generalitat de Catalonha
**La Medalha d'Aur de la Generalitat de Catalonha** (en catalan: *Medalla d'Or de la Generalitat de Catalunya*) es la distincion onorifica mai nauta autrejada per la Generalitat de Catalonha. Foguèt instituïda lo 17 de mai de 1978 pel President de la Generalitat, Josep Tarradellas.

Amb ela se guerdonan de personas o d'entitats qu'ajan fach una contribucion considerabla dins los domenis polotic, social, economic, cultural o scientific, ajudant a far créisser e difusar lo patrimòni cultural de Catalonha. Aquesta recompensa es, amassa amb la Crotz de Sant Jòrdi e lo Prèmi Internacional Catalonha, una de las distincions mai prestigiosas concedidas pel merit civil en Catalonha.

La redaccion originala de l'institucion del prèmi, tròp brèva e ambigüa, foguèt reescricha en 2004 per tal de clarificar son contengut.  

## Atribucion
La concession de la Medalha d'Or se fa en seguida d'una proposicion del President de la Generalitat de Catalonha o de quin membre del govèrn catalan que siá.

Dempuèi 2004, la recompensa pòt pas èsser autrejada normalament a mai de doas personas cada an.

## Lista de recipiendaris
Aglomeracion d'Agen

L**'Aglomeracion d'Agen**, *Comunautat d'Aglomeracion d'Agen* avant lo 1èr de genièr 2016, es una estructura intercomunala dins lo sud del departament d'Òlt e Garona, en Occitània. Agropa la vila d'Agen e autras 30 comunas vesinas.

## Istòria
Resulta de la fusion lo 1èr de genièr de 2013 de la Comunautat d'Aglomeracion d'Agen, de la Comunautat de Comunas del Canton de La Pluma e de la comuna de Pont deu Casse.

La prefectura i restaca, lo 1èr de genièr de 2016, las doas comunas de Castelculhèr e Sent Pèir de Clairac qu'èran pas dins cap d'estructura intercomunala.
(360) Carlova

**(360) Carlova** es un asteroïde de la cintura principala descobèrt per Auguste Charlois lo 11 de març de 1893	
## Références
Santiago Pey

**Santiago Pey i Estrany** (Barcelona, 14 d'agost de 1917 - Barcelona, 3 d'abril de 2001) foguèt un dessenhador industrial e lexicograf catalan. Republican e catalanista foguèt empresonat dins lo camp de concentracion de Deusto (Euskadi) durant la Guèrra Civila Espanhòla. Personatge polifacetic, foguèt un dels impulsors dins la formacion del dessenh a Barcelona e gràcias a son diccionari de sinonims ajudèt fòrça a la revitalizacion e enriquiment de la lenga catalana.

## Òbras

### Òbras tecnicas
* *Introducció al disseny industrial* (1963)
* *100 ideas básicas de bricolaje* (1980)
* *Albañilería* (1993)
* *Carpintería y cerrajería* (1984)
* *Glossari del moble* (2007)

### Òbras lingüisticas
* *Diccionari de sinònims* (1970) amb Emili Vallès
* ''Diccionari de sinònims i antònims (1972).
Denis Mukwege

**Denis Mukwege**, nascut lo 1èr de març de 1955 a Bukavu dins lo Sud-Kivu en Republica Democratica de Còngo
es un ginecològ e militant dels dreches umans congolés. Fondèt lo Panzi Hospital a Bukavu, ont s'es especializat dins lo tractament de las femnas violadas collectivament pels milicians rebels. Mukwege venguèt un dels melhor especialistas del mond per reparar los damatges fisics interiors de las femnas victimas de viòl

Mukwege a denonciat las terriblas condicions dins las qualas arribavan las femnas violadas per de grops d'òmes durant la Segonda Guèrra Civila de Còngo. En 2014, Mukwege recebèt lo prèmi Sakharov (Sakharov Prize) de l'Union Europèa e es considerat coma un candidat potencial per recèbre lo Prèmi Nobel de la Patz.
Miranda Lambert

thumb|250px|Miranda Lambert en abril de 2010
**Miranda Leigh Lambert** (Longview, Tèxas, 10 de novembre de 1983) es una cantautora de musica country americana. Se faguèt famosa quand venguèt finalista de la sason 2003 del programa musical de television *[[Nashville Star]]*.
E mai s'es coneguda subretot coma solista, es tanben membra del grop feminin Pistol Annies. Dempuèi la debuta de sa carrièra Lambert es estada recompensada als Prèmis Grammy, als Prèmis de l'Acadèmia de Musica Country e als Prèmus de l'Associacion de Musica Country.

Foguèt maridada de 2011 a 2015 al cantaire de country Blake Shelton. 

## Discografia
* *Miranda Lambert* (2001)
* *Kerosene* (2005)
* *Crazy Ex-Girlfriend* (2007)
* *Revolution* (2009)
* *Four the Record* (2011)
* *Platinum* (2014)
* *The Weight of These Wings* (2016) 
* *Wildcard* (2019) 
* *The Marfa Tapes* (con Jack Ingram e Jon Randall) (2021) 
* *Palomino* (2022) 
* *Postcards from Texas* (2024)
Blake Shelton

thumb|250px|Blake Shelton en abril de 2010
**Blake Tollison Shelton** (Ada, Oklahoma, 18 de junh de 1976) es un cantautor de musica country e presentador de television american. Se revelèt en 2001 gràcias a sa cançon "Austin".
Foguèt maridat a la cantaira de musica country Miranda Lambert de 2011 a 2015.

## Discografia
* *Blake Shelton* (2001)
* *The Dreamer* (2003)
* *Blake Shelton's Barn & Grill* (2004)
* *Pure BS* (2007)  
* *Startin' Fires* (2008)
* *Red River Blue* (2011)
* *Cheers, It's Christmas* (2012)
* *Based on a True Story...* (2013)
* *Bringing Back the Sunshine* (2014)
* *If I'm Honest* (2016)
* *Texoma Shore* (2017)
* *Body Language* (2021)
* *For Recreational Use Only* (2025)
École nationale de la statistique et de l'administration économique

L’**Escòla nacionala de l’estatistica e de l’administracion economica** (en francés *École nationale de la statistique et de l'administration économique* o pus simplament *ENSAE ParisTech*) es una granda escòla francesa situada a Palaiseau.

## Ligams extèrnes
*  Sit web oficial de l'ENSAE ParisTech
Henri Pitot

**Enric Pitòt**, en francés *Henri Pitot*, nascut a Aramon (Lengadòc) lo 29 de mai de 1695 e defuntat a Aramon lo 27 de decembre de 1771, foguèt un engenhaire en idraulica occitan, inventor del tube de Pitòt que servís per mesurar la velocitat dels fluids.
## Biografia
Enric Pitòt debutèt en matematicas e en astronomia e venguèt assistent del fisician Réaumur en 1723. Foguèt nomenat adjonch mecanician de l'Acadèmia de las sciéncias en 1724, puèi associat mecanician en 1727 e pensionari geomètre en 1733. En 1740, venguèt membre de la Royal Society. En 1742, foguèt nomenat Director de la Senescalciá de Nimes e director del Canal Reial de Lengadòc. Crompèt la senhoriá de Launay en 1748 e venguèt membre de la Confrariá dels Penitents blancs de Montpelhièr en 1751. Henri Pitot realizèt fòrça amainatjaments, rotas, obratges d'art, fonts e aqüeductes en Lengadòc. De 1743 à 1747 diriguèt la construccion del pont rotièr que dobla lo pònt de Gard, vertadièr obratge d'art que dobla lo pont antic. Realizèt nombrosas pansièras de proteccion, en particular sul fluvi Vidorle. Adobèt tanben qualques arcas del pont roman de Someire (pont Tibèri) malmenat per una importanta vidorlada. Son darrièr obratge remarcable foguèt la construccion de l'aqüeducte de Sant Clament a Montpelhièr (*[[Los Arcèus]]*) que realizèt entre 1753 e 1765 e que foguèt acabat après sa mòrt en 1772.

## Tube de Pitot

Pitot s'interessèt puèi als problèmas dels fluids, en particular a l'escorriment de l'aiga dins los rius, e descobriguèt que fòrças teorias de son epòca èran infondadas. Inventèt aital un esplech destinat a la mesura de la velocitat dels fluids conegut uèi coma tube de Pitòt e emplegat dins diferents camps d'activitat coma en aeronautica per los anemomètres. Lo tube de Pitot permet de mesurar la diferéncia entre la pression estatica e la pression dinamica d'un fluid en movement, diferéncia proporcionala al cairat de la velocitat de l'escorriment. Aquesta relacion foguèt descobèrta intuitivament per Henri Pitot en 1732, quora li foguèt fisat lo pretzfach de mesurar l'escorriment de Sèina. Lo tube de Pitot serà puèi perfectionat en 1858 per Henry Darcy.

## Veire tanben
* Teorèma de Pitot

## Nòtas e referéncias
Roman Roslovtsev

**Roman Petrovich Roslovtsev** (en rus: **Роман Петрович Рословцев**; Moscòu, 1 d'octobre de 1979) es un comptable e activista civic rus. Participaire a las protèstas contra la vulnerabilizacion de la libertat d'expression dempuèi 2013 per mejan de passejadas per la capitala russa en portar una masqueta amb la cara de Vladímir Pótin, èra estat arrestat mantes còps. En sentir que son secutament vendriá mai grèu demandèt lo drech d'asil a Ucraïna lo 22 d'agost de 2016.
Sofia Coppola

thumb|250px|Sofia Coppola en 2014 a Canas
**Sofia Carmina Coppola** (Nòva York, 14 de mai de 1971) es una scenarista, actritz e realizadora americana. Revelada gràcias al film *[[Virgin Suicides]]* es 4 ans mai tard, en 2003 que se faguèt conéisser mondialament gràcias al film *[[Lost in Translation]]* que sos protagonistas principals èran Scarlett Johansson e Bill Murray. 

Foguèt la primièra realizadora americana a se ganhar lo Leon d'Aur, prèmi del Festenal de Film de Venècia.

Es la filha del famós realizador Francis Ford Coppola, neboda de l'actritz Talia Shire e cosina de l'actor Nicolas Cage. Foguèt maridada al realizador Spike Jonze de 1999 a 2003.
Terri Clark

thumb|250px|Terri Clark durant un concèrt a Boise (Idaho) en 2006
**Terri Lynn Sauson**, mai coneguda coma **Terri Clark** (Montreal, Canadà, 5 d'agost de 1968) es una cantaira de musica country canadiana.

## Discografia
* *Terri Clark* (1995)
* *Just the Same* (1996)
* *How I Feel* (1998)
* *Fearless* (2000)
* *Pain to Kill* (2003)
* *Life Goes On* (2005)
* *The Long Way Home* (2009)
* *Roots and Wings* (2011)
* *Classic* (2012)
* *Some Songs* (2014)
Michel Butor

thumb|250px|Michel Butor en 2002
**Michel Marie François Butor** (Mons-en-Barœul, 14 de setembre de 1926 - Contamine-sur-Arve, 24 d'agost de 2016) foguèt un escrivan, critic d'art e traductor francés. Romancièr, poèta e ensagista, venguèt celèbre tre 1957 gràcias a son roman *La Modification*, una òbra màger del movement literari sonat novèl roman. Pasmens es subretot a la poesia que se consagrèt a partir de las annadas 1970. Durant sa trajectòria artistica recebèt mantes prèmis coma lo Renaudot en 1957, lo Prèmi Mallarmé en 2006 e lo Grand Prèmi de Literatura de l'Acadèmia Francesa en 2013.

## Òbras
### Romans
* *Passage de Milan* (1954)
* *L'Emploi du temps* (1956)
* *La Modification* (1957)
* *Degrés* (1960)

### Poesia
thumb|250px|Tèxt multilingue (francés, ebrèu e arab) de Michel Butor sus la faciada de l'Ostal de la Vinha, Beit Hagefen a Haifa (Israèl)
* *Hoirie-Voirie* (1970)
* *Travaux d'approche* (1972)
* *Catalogue d'exposition de Georges Lauro* (1979)
* *Envois* (1980)
* *Exprès* (1983)
* *À fleur de peau* (1985)
* *Passages de fleurs* (1985)
* *Victor Hugo écartelé* (1988)
* *Le fil à quoi tient notre vie* (1996)
* *Don Juan*
* *Zoo*
* *Géographie parallèle* (1998)
* *Dialogue avec Arthur Rimbaud* (2001)
* *Au Rendez-vous des amis* (2003)
* *Survivre* (2010)
* *Les Temps suspendus* (2010)
* *24 Trièdres* (2011)
* *Femmes de Courbet* (2012)
* *Une nuit sur le Mont Chauve* (2012) 
* *Le Long du corps* (2015)
* *Solitudes enchevêtrées* (2015)
* *Sculpter le brouillard* (2015)
* *Absence* (2015)
Tube de Pitòt

Un **Tube de Pitòt ** es un esplech de mesura de la pression utilizat per mesurar la velocitat dels fluids. Lo Tube de Pitòt foguèt inventat per l'engenhaire occitan Enric Pitòt al començament del sègle XVIII e foguèt modificat dins sa forma modèrna al mitan del sègle XIX per Henry Darcy. Es subretot utilizat per determinar la velocitat dels avions e dels batèls  e per mesurar la velocitat de l'aire, de liquids o de gasses dins d'aplicacions industrialas.

## Principi

Un tube de Pitòt-estatic o tube de Prandtl (o antena de Prandtl) es constituit de dos tubes que los orificis, en comunicacion amb lo fluid que òm vòl mesurar la velocitat, son dispausats d'un biais particular :
* Un primièr tube se dobrís perpendicularament a l'escorriment del fluid. La pression al dintre d'aquel tube est egala a la pression ambianta o pression estatica;
* Un segond tube es parallèl a l'escorriment del fluid, e es dobèrt de cara al flús. La pression al dintre d'aqueste es doncas la   pression totala, soma de la pression estatica e de la pression dinamica.

Un manomètre mesura la diferéncia de pression entre los dos tubes, es a dire la pression dinamica, e permet doncas de calcular la velocitat d'escorriment del fluid a l'entorn del tube. Aquesta correspond al vent relatiu e es, en aeronautica, una de las informacions primordialas per lo pilòt .
(433) Eros

**(433) Eros** es un asteroïde de tipe S de la familha dels Amors que foguèt descobèrt lo 13 d'agost de  1898 per dos astronòms, l'alemand Gustav Witt e lo francés Auguste Charlois . Primièr d'aquesta familha d'èstre descobèrt, son nom s'inspira de lo del dieu de l'amor de la mitologia grèga.
.ഭാരതം

**** (*bhārataṁ*, còdi punycode: .xn--rvc1e0am3e) es lo nom de domeni en malaialam per Índia. Foguèt delegat lo 18 d'abril de 2016, mas per ara es pas utilizat.
Lo còdi latin es .in.

## Referéncias
Jan Smuts

**Jan Christian Smuts** (Riebeek West, 24 de mai de 1870-Irene, 11 de setembre de 1950) es un militar e òme politic sudafrican). 
General dins l’armada dels boièrs, foguèt primièr ministre de l’Africa del Sud de 1919 a 1924 e de 1939 a 1948.

Es lo primièr qu’utilizèt lo mot *[[apartheid]]* dins un discors de 1917. Èra pasmens opausat a la discriminacion mesa en plaça pel partit nacional sudafrican.
Manomètre

Lo **manomètre** (del grèc. *μανός*, leugièr e *μέτρον*, mesura) es un aparelh de mesura de la pression d'un fluid contengut dins un recipient tancat. Se distinguisson dos tipes de manomètres, segon que s'utilitzan per mesurar la pression de liquids o de gases.  A diferéncia dels baromètres, que mesuran la pression absoluta respècte al void, los manomètres mesuran una pression relativa, diferenciala, o pression manomerica, generalament una subrepression (o depression) respècte de la pression atmosferica. 

Per de diferéncias de pression pichonas, s'emplega un manomètre que consistís en un tub en forma d'U amb un extremita connectada al recipient que conten lo fluid e l'autre extremitat dobèrta a l'atmosfèra. Lo tub conten un liquid, coma l'aiga, l'òli o lo mercuri, e la diferéncia entre los nivèls del liquid en ambdoas brancas indica la diferéncia entre la pression del recipient e la pression atmosferica locala.
Institut nacional de las sciéncias aplicadas de Tolosa

L’**Institut nacional de las sciéncias aplicadas de Tolosa** (en francés *Institut national des sciences appliquées de Toulouse* o pus simplament *INSA Toulouse*) es una granda escòla francesa situada a Tolosa.

## Ligams extèrnes
*  Sit web oficial de l'INSA de Tolosa
Pedro Fernandes de Queirós

**Pedro Fernandes de Queirós** (Évora, 1565 — Panamà, 1614) es un marinièr e explorator portugués. Nascut al Portugal del temps qu’èra annexat per Espanha, menèt, al servici de la dinastia dels Absborgs, d’expedicions dins l’ocean Pacific (Polinesia, Pitcairn, Vanoato). Apareis sovent jol nom espanholizat de *Fernández de Quirós*.

Son passatge a Vanoato que nomèt "Tèrra Austrialia de l’Esperit Sant" (Austrialia per allusion a la tèrra d’origina dels Absborg) agèt de seguidas:
* una de las illas màgers de Vanoato se ditz |encara uèi Espirito Santo ;
* lo mot "Tèrra Australia" foguèt représ per George Shaw en 1794 puèi al sègle XIX per donar lo nom a Austràlia; lo quites catolics austalian afortisson que "descobriguèt" lo primièr l'illa continent, abans los protestants olandés; se'n seguiguèt maitas publicacions de ficcion que li fan jogar aqueste ròtle.
Sonia Rykiel

thumb|250px|Sonia Rykiel en julh de 2009
**Sonia Rykiel**, nascuda **Sonia Flis** (París, 25 de mai de 1930 - Paris, 25 d'agost de 2016) foguèt una estilista e granda costurièra francesa. Fondadora del prestigiós Ostal de costura Sonia Rykiel, venguèt famosa tre 1967 quand foguèt consagrada "Reina del tricòt dins lo mond entièr" per la revista americana *[[Women's Wear Daily]]*. Demest los grands noms de la mòda e coneguda coma l'inventora de la "desmòda", es famosa per son emplec del negre e de las e la creacion de las costuras al revèrs. Escriguèt tanben de libres e apareguèt dins qualques films.
Daniela Dessì

thumb|250px|Daniela Dessì en 2009
**Daniela Dessì** (Gènoa, 14 de mai de 1957 – Brescia, Lombardia, 20 d'agost de 2016) foguèt una cantaira d'opèra italiana. La trajectòria d'aquesta soprano foguèt recompensada per mantes prèmis e se vegèt autrejar lo títol de ciutadana onorària de Viareggio en 2009. 

Èra maridada amb lo tenòr Fabio Armiliato.
David A. R. White

thumb|David A. R. White (2019)
**David Andrew Roy White**, nascut lo 12 de mai 1970, es una actor american de cinema.
James O'Mara

thumb|250px|James O'Mara durant un discors en 1924
**James O'Mara** (Limerick, Irlanda, 6 d'agost de 1873 – Dublin, 21 de novembre de 1948) foguèt un entrepreneire e politician irlandés. En 1903, del temps qu'èra membre del Parlament britanic, foguèt a son iniciativa que s'adoptèt la lei que faguèt de la Sant Patric un jorn de fèsta nacionala en Irlanda.

A partir de 1907 venguèt un menaire nacionalista irlandés e membre principal del movement revolucionari Primièr Dáil.
Esclarmonda de Fois (dama de L'Isla de Baish)

**Esclarmonda de Fois**, nascuda après 1151 e mòrta en 1215, escaissada *La granda Esclarmonda*,  foguèt una figura del catarisme.

Filha de Rogièr Bernat Ièr , comte de Fois e de Cecilia, filha de Ramond I Trencavèl, vescomte de Carcassona, de Besièrs e d’Albi e sòrra del comte Ramond Rogièr de Fois, es donada en maridatge a Jordan de L'isla senhor de L'Isla de Baish. De l'union nasquèron d'enfants coma Bernard, l'eritièr de la senhoriá, Guillaumeta, Oliva, Oton de Terride e Bertrand, baron de Launac.

Ven veusa en octobre de 1200. A partir d'alara, s'interessèt a la Glèisa catara. Recep lo consolament per venir perfiècha de las mans de l'evesque Guilhabèrt de Castras en 1204 a Fanjaus, amb tres autras grandas damas (Auda de Fanjaus, Faís de Durfort, Ramonda de Sant German) e en preséncia de son fraire. Dempuèi l'ora, acaba pas de menar una ferventa propaganda en favor del catarisme. 

S'installèt a Pàmias. Seriá a ela qu'es deguda l'initiativa de tornar far bastir la fortalesa de Montsegur. Participèt al collòqui de Pàmars, tanben nomenat « collòqui de Montreal » de 1207 que foguèt lo darrièr debat contradictòri entre los catars e la Glèisa Catolica Romana (representada per Domenge de Guzmán, futur fondator de l’òrdre dominican, e Diego evesque d'Osma).

Son ròtle es pro controversiat que per d'unes, espandiguèt l’eretgia en Arièja e contrenh los abitants a respectar las règlas de vida catara, alara que per d'autres son vam permetèt d'obrir fòrça espitals, escòlas e fogals ont èran donat l'ensenhament catar (d'aquò li ven l'escais de *granda Esclarmonda*).

## Bibliografia
* Simone de Coincy-Saint Palais, "Esclarmonde de Foix, princesse cathare", 1957.
* Michel Roquebert, « *L'épopée cathare. 1198-1212: L'invasion* ». Toulouse: Privat, 1970.
* Helene Luise Köppel, "Die Ketzerin vom Montségur", Aufbau-TB-Verlag, Berlin, 2002, ISBN 3-7466-1869-X
* Guillaume de Puylaurens, Chronique, éd. J. Duvernoy, Paris, Éditions CNRS, 1976
João Havelange

thumb|250px|João Havelange en 2010
**Jean-Marie Faustin Goedefroid de Havelange**, mai conegut coma **João Havelange** (Rio de Janeiro, 8 de mai de 1916 - Rio de Janeiro, 16 d'agost de 2016) foguèt un dirigent esportiu e ex-nadaire brasilian. Aqueste ancian esportiu d'origina bèlga foguèt president de la Federacion Internacionala de Fotbòl Associacion (FIFA) de 1974 a 1998 e a l'encòp èra dempuèi 1963 membre del Comitat Internacional Olimpic (CIO).
Florac Tres Rius

**Florac Tres Rius** (*Florac-Trois-Rivières* en francés) es una comuna occitana de Gavaudan creada lo 1èr de genièr de 2016 per la fusion de Florac e de La Sala. Administrativament, es lo chaplòc de l'arrondiment de Florac, dins lo departament de Losèra e la region . Es tanben lo sèti d'una circonscripcion electorala, lo chanton de Florac (per las eleccions al conselh departamentau), de la Comautat de Comunas de Florac e Sud de Losera, e de la parròquia catolica de Sant Josèp de Florac.

## Geografia
## Toponimia
* **Florac**. Lo nom de *Florac* ven del nom latin d'òme *Florus* amb lo sufixe *acum*, latinizacion del sufixe gallés *-aco(n)*. Florac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica que son mèstre èra *Florus*.
* **La Sala**. Lo nom de La Sala (atestacion *Sala*, en 1307) ven del mot francic *saal* (alemand *Saal*), « chambra [al sens general] », « chastèl » « abitacion fortificada » . Lo determinant *Prunet*, present dins lo nom francés e que deu ben correspondre a quicòm de local, es lo resultat del latin *prunus*, « prunièr », e del sufixe collectiu *-etum* > *-et*  : lo sens es « luòc plantat de prunièrs » .

## Istòria

## Administracion

## Demografia
La populacion de la comuna novèla es de 2130 abitants (donadas de 2013), per una superficia de 48,39 km² (densitat (44 ab/km²), dont :
* Florac : 1950 abitants, per una superficia de 29,89 km² (densitat : 65 ab/km²)
* La Sala : 180 abitants, per una superficia de 18,50 km² (densitat :  9,7 ab/km²)

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Siti del conselh general de Losera 

## Ligams extèrnes
* Florac, tèrra de revòltas - Occitanica eAnem / CIRDOC 

## Nòtas
(472) Roma

**(472) Roma** (de nom provisòri *1901 GP*) es un asteroïde. Foguèt descobèrt per l'astronòm italian Luigi Carnera l'11 de julh de 1901.
Gal Gadot

thumb|Gal Gadot en 2016
**Gal Gadot** (en ebrèu: גל גדות‎‎;  30 d'abril de 1985) es una actritz e modèla israeliana. Venguèt famosa mondialament tre 2008 gràcias a son ròtle de Gisele Yashar dins la sèria de films *[[The Fast and the Furious]]*. Son succès cresquèt quand interpretèt en 2016 la supereroïna Wonder Woman dins lo film *[[Batman v Superman: Dawn of Justice]]*. Serà lo personatge principal del film *[[Wonder Woman (film)|Wonder Woman]]* en 2017.
Proxima Centauri b

thumb|250px|Representacion artistica de la vista de Proxima Centauri b
**Proxima Centauri b**, o mai simplament **Proxima b** es una exoplaneta que orbita dins la zona abitabla de l'estela nana roja Proxima Centauri, l'estela mai pròcha del Solelh. Es localizada aproximativament a 4,2 ans de lum (1,3 parsecs, o 40.140.000.000.000 km) de la Tèrra dins la constellacion de Centaure. Es l'exoplaneta mai vesin al Sistèma Solar e la planeta potencialament abitabla mai pròcha coneguda actualament.

L'exoplaneta foguèt trobat en utilizar lo metòde de velocitat radiala, en observar los movements periodics de linhas espectralas Doppler de l'estela amfitriona, Proxima Centauri. Aquelas mesures se faguèron gràcias a dos espectrografs, lo HARPS a l'Observatòri de La Silla (Chile) e lo *[[Very Large Telescope]]* de 8 mètres
Exoplaneta

Un **exoplaneta** o **planeta extrasolar** es un planeta situat en defòra del Sistèma Solar. La primièra pròva d'un exoplaneta foguèt notada en 1917, mas foguèt pas reconeguda coma tala. Pasmens, la primièra deteccion scientifica d'un exoplaneta se faguèt en 1988, e mai que foguèsse pas confirmats coma  essent un exoplaneta abans 2012. En 2018, i a aperaquí 3900 exoplanetas confirmats dins 2900 sistèmas planetaris descobèrts.
Existisson mai d'un metòdes de deteccion dels exoplanetas. Lo Cercador de Planetas per Velocitat Radiala de Nauta Precision o HARPS (acronim en anglés) descobriguèt aperaquí cent exoplanetas dempuèi 2004, mentre que lo telescòpi espacial ''Kepler'', dempuèi 2009, ne trobèt mai de dos mila.  *Kepler* detectèt tanben mantun milièrs de planetas candidats, que mai de 40% son benlèu de falsas positivas.
Sovent, de multiples planetas son estat observats a l'entorn d'una estela.
Aperaquí 1 sus 5 estelas de tipe solar ten un planeta de talha terrèstra dins sa zona abitabla. Considerant que i a 200 miliard d'estelas dins la Via Lactèa, pòt i aver ipoteticament 11 miliard de planetas de talha terrèstra potencialament abitables dins la Via Lactèa, e fins a 40 miliard si òm inclutz los nombroses planetas qu'orbitan a l'entorn de las nanas rojas.

## Exèmples d'exoplanetas
* Proxima Centauri b
## Referéncias
Pokémon

alt=Logo de la franchise Pokémon.|vinheta|Logotip de Pokémon.
**Pokémon** (prononciat &#x5B;pu[<span title="[.] indique la séparation entre deux syllabes">.</span>](https://oc.wikipedia.org/wiki/Alfabet_fonetic_internacionau)k[<span title="[e] « é » dans « clé »">e</span>](https://oc.wikipedia.org/wiki/Vocala_semibarrada_anteriora_non_arredondida)[<span title="[.] indique la séparation entre deux syllabes">.</span>](https://oc.wikipedia.org/wiki/Alfabet_fonetic_internacionau)ˈm[<span title="[ɔ] « o » dans « sort »">ɔ</span>](https://oc.wikipedia.org/wiki/Vocala_semidob%C3%A8rta_posteriora_arredondida)n&#x5D; malgrat l'accent grafic; en japonés ポケモン, *Pokemon*, prononciat &#x5B;po̞kʲe̞mõ̞ɴ&#x5D;) es un marca creada per Satoshi Tajiri en 1995, per de jòcs video editats per Nintendo, de mangas e de dessenhs animats, e quitament de films animats. A la fin de 2010 mai de 250 milions de jòcs s'èran venduts.

## Nom
Lo nom *Pokémon* es l'acorcha de la romanizacion del japonés "monstres de pòcha", de l'anglés **Pocket Monsters** ('*ポケ*'ット**モン**スター **''<nowiki/>**Poke**tto **Mon'''sutā). En mai de la marca, lo mot designa los monstres que son los personatges centrals dels jòcs e dels racòntes.

### Tipes e evolucion
Los pokémons a un o dos dels 18 tipes çai contra. Pòdon de còps evoluïr, mas pas mai de dos viatges.

## Version occitana
La primièra generacion de pokémon reçaup de noms occitans per Danís Chapduelh en agost de 2016.

## Lista dels pokémons
Veire:
* Pokémon de la primièra generacion
Cabestrana

**Fushigidane**, en occitan **Cabestrana**, es un pokémon de la primièra generacion.
## Lo nom
Lo nom japonés, フシギダネ Fushigidane, barreja los mots 不思議 fushigi (misteriós) e 種 tane (semença).

Lo nom occitan ven de *cabòça estrana.*

Lo nom anglés Bulbasaur, tanben utilizat en catalan, espanhòl e italian, es un derivat de l'anglés bulb (cabòça) e del grèc σαῡρος sauros (lausèrt).

Lo nom alemand Bisasam ven dels mots *Bisamratte* (rat muscat) e *samen* (semença).

Lo nom francés Bulbizarre ven de *bulbe* (cabòça) e *bizarre* (bizarre).

Lo nom corean, 이상해씨 Isanghaessi, ven de 이상 isang (estranh) e 씨 ssi (semença).
## Bibliografia
* (EN) Paul J. Shinoda, Pokémon Official Nintendo Player's Guide, Nintendo Power, 1998,  p.&nbsp;66, ISBN&nbsp;978-4-549-66914-0.
* (EN) Nintendo Power, Pokémon Special Edition for Yellow, Red and Blue, Nintendo Power, 1999,  p.&nbsp;71, ASIN B000GLCWWW.
* (EN) M. Arakawa, Pokémon Gold Version and Silver Version Complete Pokédex, Nintendo Power, 2000,  p.&nbsp;81, ASIN B000LZR8FO.
* (EN) Scott Pellard, Pokémon Crystal Version, Nintendo Power, 2001,  p.&nbsp;127, ISBN&nbsp;978-1-930206-12-0.
* (EN) Eric Mylonas, Pokémon Fire Red & Leaf Green: Prima's Official Game Guide, Prima Games, 2004,  p.&nbsp;91, ISBN&nbsp;978-0-7615-4708-2.
* (EN) Lawrence Neves, Pokémon Diamond & Pearl Pokédex: Prima's Official Game Guide Vol. 2, Prima Games, 2007,  p.&nbsp;14, ISBN&nbsp;978-0-7615-5635-0.
* (EN) Pokémon USA, Pokémon Platinum: Prima's Official Game Guide, Prima Games, 2009,  p.&nbsp;394, ISBN&nbsp;978-0-7615-6208-5.
* (EN) Pokémon USA, Pokémon HeartGold & SoulSilver: The Official Pokémon Johto Guide & Johto Pokédex: Official Strategy Guide, Prima Games, 2010,  p.&nbsp;307, ISBN&nbsp;978-0-307-46803-1.
* (EN) Pokémon USA, Pokémon HeartGold & SoulSilver: The Official Pokémon Kanto Guide & National Pokédex: Official Strategy Guide, Prima Games, 2010,  p.&nbsp;199, ISBN&nbsp;978-0-307-46805-5.
Diocèsi de Castras

La **[[diocèsi]] de [[Castras]]** (en latin : **') es una anciana diocèsi de la [[Glèisa Catolica Romana|Glèisa Catolica]].

==Istòria==
Lo papa [[Joan XXII]] creèt la diocèsi, lo 11 de julhet [[1317]], per desmembrament de la diocèsi d'Albi. Èra sufraganèa de l'archidiocèsi de [[Borges]] fins al 3 d'octobre 1678, puèi de la d'[[Albi]]. La Constitucion civila del clergat la suprimiguèt. Al Concordat de 1801, non foguèt pas restablida : lo 29 de novembre [[1801]], l'incorporèron a la diocèsi de [[Montpelhièr]] puèi a la d'Albi, restablida lo 6 d'octobre [[1822]], que ne relevèt lo títol dempuèi lo 17 de febrièr [[1922]] (''Archidiocèsi d'Albi, Castras e La Vaur'').

==Territòri==
La diocèsi confrontava : al nòrd, ambe la d'Albi e de [[Vabre de l'Abadiá|Vabre]] ; a l'èst, ambe la de [[Besièrs]] e de [[Sant Ponç de Tomièiras|Sant Pons]] ; al sud, ambe la de [[La Vaur]] ; e, a l'oèst, ambe la de [[Montalban]].
<gallery>
Cathédrale St Benoit.JPG| Catedrala Sant Benaset de Castras
(Castres) Cathédrale Saint-Benoît - Porche d'entrée.jpg |Dintrada principala de la catedrala 
</gallery>
La diocèsi a, coma la de [[diocèsi de La Vaur|La Vaur]], una fòrma de triangle jagut e alongat, delimitat mai que mai per d'aigas. Lo cunh occidental del territòri correspond a la comuna d'[[Ambres]] e a l'ancian Sant Sarnin (la Comandariá), a la punta d'[[Agot]] e de [[Dadon]], sense arribar a Tarn. Las partisons nòrd son Dadon d'aquí al [[Lo Mas Nòu e Massuguièrs|Mas Nòu]], puèi, dins las montanhas, lo territòri arriba a [[Sant Gervasi (Lengadòc)|Sant Gervais]]. Al sud, lo territòri englòba [[Braçac (Tarn)|Braçac]], an anant cap a l'oèst, puèi se dirigís cap a [[La Cabareda]] e s'acaba en direccion de l'oèst-nòrd-oèst en passant al sud de ''Thoré'' (nom francés), puèi d'Agot per arribar al punt d'origina, la punta del triangle. Castras es a qualques km del jonhent de Thoré e d'Agot. </br>
Las vilas principalas de la diocèsi son, a l'oèst [[Britèsta]] e [[Graulhet]], al centre [[Vièlhmur]], Castras e [[Lautrèc]], a l'èst [[Ròcacorba]], Braçac, [[Vabre]], [[Viana (Tarn)|Viana]], [[La Cauna (Tarn)|La Cauna]] e Sant Gervais (veire la mapa .

==Actualitat==
Ara, Mgr Jean Legrez pòrta lo títol d'arquevesque d'Albi, Castras e La Vaur. Lo Curat archiprèire de Castras es lo paire Philippe Basquin.


*  [http://www.catholic-hierarchy.org/diocese/dc526.html **'] sur www.catholic-hierarchy.org
Etnolinguistica

drecha|vinheta|200x200px|Carta de las lengas de l'Euròpa centrala dins un atlas de 1898 que pretend utilizar las lengas coma critèri de diferenciacion etnica.
L’**etnolinguistica** (var **etnolingüistica**) o **antropolinguistica** es ’na disciplina de las sciéncias umans qu’estúdia la variabilitat linguistica dins las societats umanas, au chaireforc de lo sociolinguistica e de la dialectologia.

Per abús se parla d’etnolinguistica per la determinacion de las etnias mercé a daus critèris linguistics.
Mormanno

**Mormanno**, **Murmànnu** en calabrés, es una comuna de la província de Cosença en Calàbria (Itàlia).

Es una anciana colonia vaudesa, que de rèstas d'occitan se tròban dins son parlar.  
## Tanben veire
* Lista de las comunas occitanas de la Província de Cosença
Azərbaycan (jornal oficial)

**Azərbaycan** (en occitan: *Azerbaitjan*) es lo Jornal oficial de l'Assemblada Nacionala de la Republica d'Azerbaitjan que publica de decrèts oficiales, declaracions. Aiçò compren la promulgació de las nòvas leis aprovadas.

Lo periodic foguèt fondat en 1918, pendent l'epòca de la Republica Democratica d'Azerbaitjan. Lo jornal foguèt refundat lo 1991, après la restauracion de l'independéncia de la Republica d'Azerbaitjan.
Lo jornau, difusat en mejana 8425 exemplars, ten son seti a Bakó.

## Ligams extèrni
*  Sit web oficial (Azèri)
Mialet

**Mialet** pòt designar: 
***[[Mialet (Cantal)|Mialet]]**, una comuna de Cantal.
***[[Mialet (Gard)|Mialet]]**, una comuna de Gard.
***[[Mialet (Perigòrd)|Mialet]]**, una comuna de Perigòrd.
.diy

**** (acrocha de *Do it yourself*, "fai-lo d'espertu", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 25 d’agost de 2016.

## Referéncias
(529) Preziosa

**(529) Preziosa** es un asteroïde. Foguèt descobèrt per l'astronòm alemand Max Wolf lo 20 de març de 1904 dempuèi l'observatòri de Heidelberg-Königstuhl.
Murcadeu

Los **murcadeus** son las p'itas prunas dichas de Sent Liunard (Lemosin), la gent ne'n fasian daus *pruneus* (*prunèl* o *pruna secha*). Frogen totjorn dins los vergiers, mas la venta daus pruneus se fai rara.
Lo prunier es 'pelat localament **murcadier**.

## Referencias
Miauletons

Los **miauletons** son los abitants de Sent Liunard, en Lemosin.
Segon Ives Lavalada, la legenda ditz qu'una miaula (milan, rapace) bastiguet dins lo cluchier de la collegiala, d'aquí venguet lo chafre daus abitants. En realitat lo nom es benleu una alteracion de **liaunetons* . 
Los que demoren au quartier dau pont de Noblac s'apelen los *ponticauds* e las *ponticaudas*.
The Bangles

thumb|250px|The Bangles en 2012
**The Bangles** son un grop de musica pop rock american. Format a Los Angeles en 1981 per Susanna Hoffs, e las sòrres Vicki e Debbi Peterson, lo grop se revelèt en 1986 gràcias a la cançon "Manic Monday", escricha per Prince. Aguèron una tièra de cançons que confirmèron sa capitada internacionala coma "Walk Like an Egyptian", "Hazy Shade of Winter", e subretot son títol mai famós espelit en 1989 "Eternal Flame", que faguèt del quatuòr d'icònas de son temps.

## Discografia
* *All Over the Place* (1984)
* *Different Light* (1986)
* *Everything* (1988)
* *Doll Revolution* (2003)
* *Sweetheart of the Sun* (2011)
Mariya Gabriel

thumb|250px|Mariya Gabriel en 2014
**Mariya Ivanova Gabriel**, nascuda **Mariya Ivanova Nadelcheva** (en bulgar: **Мария Иванова Неделчева**; Gotse Delchev, Bulgaria, 20 de mai de 1979) es una politiciana bulgara. Elegida en 2009 al Parlament Europèu sus la lista del GERB, es actualament, e dempuèi octobre de 2012, vicepresidenta del Grop pel Comitat suls Dreches de la Femna e d'Egalitat dels genres del Partit Popular Europèu.
Maire Terèsa de Calcuta

**Anjezë (Agnés) Gonxha Bojaxhiu** (pron.:[<span class="nowrap">[aɲɛzə gonˈʤe bɔˈjaʤi:u]</span>](https://oc.wikipedia.org/wiki/Alfabet_fonetic_internacionau); Üsküb, Empèri otoman (ara Skopje, Macedònia), 26 d'agost de 1910 - Calcuta, Índia, 5 de setembre de 1997), mai coneguda jos son nom de monja **Maire Terèsa**, foguèt una religiosa catolica albanesa, de nationalitat indiana. Missionària en Índia e prèmi Nobèl de la patz en 1979, es subretot coneguda per son accion personala caritativa e la fondacion d'una congregacion religiosa, las Missionàrias de la Caritat que l'acompanhan e seguisson son exemple.

D'en primièr de l'òrdre missionari de las monjas de Nòstra Dama de Loreta (a partie de 1929), daissa aqulea comunautat en 1949 per " seguir son apèl " la sieuna congregacion en 1950. Son òbra près des mai paures comença per l'educacion dels enfants de las carrièras e l'obertura del moridor de Kalighat (*Nirmal Hriday*) a Calcuta. Pendent mai de , consacra sa vida als paures, malauts, abandonats e morents, d'en primièr en Índia puèi dins d'autres païses, e guida lo desvelopament de las Missionàrias de la Caritat. Al moment de morir, s'ocupava de , dins 123 païses, inclusissent de sopas popularas, de centres d'ajuda familhala, de'orfelinats, d'escolas, d'espitals e d'ostas d'acuèlh per las personas tocadas de malautiás coma la lèpra, sida o tuberculosi.

Percebuda coma un modèl de bontat e d'altruïsme, es sovent evocada dins la premsa indiana e occidentala pendent la segonda mitat del sègle XX.

Maire Teresa foguèt beatificada lo 19 d'octobre de 2003, a Roma, pel papa Joan Pau II. Lo 17 de decembre de 2015, lo papa Francés promulga un decret de la congregacion per las causas dels sants reconeissent un miracle per son intercession. Signa lo 15 de maç de 2016 lo décret de canonizacion de Maire Teresa, que serà declarada santa lo 4 de stembre de 2016 pendent una ceremonia se debanant Plaça de Sant Pèire al Vatican.
Islòm Karímov

thumb|250px|Islòm Karímov en 2015
**Islòm Karímov** (en ozbec: *Islom Abdug‘aniyevich Karimov*/**Ислом Абдуғаниевич Каримов**; en transliteracion internacionala *Islam Karimov*, Samarcanda, 30 de genièr de 1938 – Tashkent, 2 de setembre de 2016) foguèt un òme politic ozbec. Darrièr president de la Republica socialista e sovietica d’Ozbequistan, venguèt primièr president tre l'independéncia d’Ozbequistan. Mantenguèt lo caractèri autoritari del regim sovietic en se far tornar elegir quatre còps e en reprimir tota oposicion.
Moriguèt a la fin d’agost de 2016, mas sa mòrt foguèt declarada après la fèsta nacionala (lo 1èr de setembre).
Nigmatilla Ioldoshev

**Nigmatilla Ioldoshev** (Tachkent, 5 de novembre de 1962) es un magistrat e òme politic ozbec. Lo 22 de genièr de 2015 es elegit president del Senat. Lo 2 de setembre de 2016, ven president de la republica per interim.
Lene Marlin

thumb|250px|Lene Marlin en 2009
**Lene Marlin Pedersen** (Tromsø, Norvègia, 17 d'agost de 1980) es una cantaira norvegiana. Venguèt famosa internacionalament tre 1998 gràcias a sas cançons "Unforgivable Sinner" e subretot "Sitting Down Here" presentas sus son primièr album *Playing My Game*.

## Discografia
**Playing My Game* (1999)
**Another Day* (2003)
**Lost in a Moment* (2005)
**Twist the Truth* (2009)
Priyanka Yoshikawa

**Priyanka Yoshikawa** (en japonés: 吉川　プリアンカ; Tòquio, 1993 o 1994) es una modèla japonesa. D'origina indiana per son paire, es la segonda mestissa (sovent victimas de discriminacion e escaissats hāfu a Japon) a venir Miss Japon. Ganhèt lo concors en 2016, l'an seguent de l'eleccion d'Ariana Miyamoto, de paire afroamerican.
Ariana Miyamoto

**Ariana Mamiko Miyamoto** (en japonés: 宮本・エリアナ・磨美子 Miyamoto Eriana Mamiko?; Nagasaki, 12 de mai de 1994) es una modèla japonesa. D'origina afroamericana per son paire, foguèt la primièra mestissa (escaissats hafu a Japon e sovent discriminats) coronada Miss Japon en 2015.
Nathan Law

thumb|Nathan Law en setembre de 2019
**Nathan Law Kwun-chung** (en chinés: 羅冠聰; 13 de julh de 1993) es un politician de Hong Kong. Ancian menaire estudiantin, foguèt president de Demosisto, un partit politic novèl espelit de las protestacions de 2014 que foguèt dissolgut lo 30 de junh de 2020 a près l'adopcion de la lei sus la securitat nacionala. Candidat independentista, es estat elegit lo 4 de setembre de 2016,  a la constituéncia geografica de l'isla de Hong Kong, çò qu'a fach d'el amb 23 ans, lo deputat mai jove de l'istòria del Conselh Legislatiu de Hong Kong. A la ceremonia del jurament serment, prononcièt pas la formula rituala. Son jurament foguèt declarat invalid e poguèt pas votar per elegir lo president del Conselh Legislatiu. Lo 14 de julhet de 2017, foguèt destituït.
Lo 13 de julhet de 2020, Nathan Law s'exilièt a Londres après la mesa en plaça de la lei novèla de securitat nacionala per regim chinés.
Movement per la Democracia en Euròpa en 2025

Lo **Movement per la Democracia en Euròpa en 2025: DiEM25** es un movement politic paneuropeu creat en 2015 per l'ancian ministre de las Finanças grec Yanis Varoufakis. Lo movement es estat oficialament presentat pendent una ceremonia tenguda lo 9 de feurier de 2016 au teatre Volksbühne de Berlin. Queu movement vòu reformar l'Union Europea per i promòure mai de transparéncia e de democracia dins son foncionament.
Alfred Pourrat

**Alfred Pourrat** (nom afrancesat, Colin Eustachi Alfred Porrat en linga d'òc. Embèrt, 10 de mai de 1821 - París, 9 de genièr de 1889) es un militar occitan.

Filh de Piare Maria Porrat e Maria Peireta Jornet, z-es tanben lo nebot dau deputat Piare Matiàs Porrat, un ancian politecnician. Fa charriera dins l'armada francesa. Deven general de brigada de l'armada francesa en 1878. Z-es comandant de l'escòla politecnica francesa de 1878 a 1880.
Institut de las sciéncias e industrias del vivent e de l'environament

L’**Institut de las sciéncias e industrias del vivent e de l'environament** (en francés, *Institut des sciences et industries du vivant et de l'environnement* o pus simplament *Agro ParisTech*) es una granda escòla francesa situada a París.

## Ligams extèrnes
*  Sit web oficial d’Agro ParisTech
Isaac La Peyrère

*Isaac La Peyrère* o *de La Peyrère* (nom afrancesat, en occitan **Isaac [de] La Peirèra**, Bordèu, 1596-Aubervilliers, 1676) ei un viatjaire, òme de letras e exegèta biblic occitan.

Situat dens la categoeria deus "libertins erudits", ei sustot conegut permor la soa idèa que lo salut crestian e repausèva sus la conversion deus judius, e demandèva lor "rapèl".

Ei tanben coneishut permor la soa ipotèsi preadamita: tad eth òmis, los gentius, existèvan abans Adam, qui n'èra sonque lo purmèr aujòu deus judius.
## Biografia
Isaac de La Peyrère ei lo hiu de Bernat, un deus ancians deu consistòri reformat de Bordèu e de Marthe Malet, hilha deu dinerèr de la Casa de Navarra. Ei l'ainat de nau, lo son hrair Abraham èra avocat au parlament de Bordèu.

Quauques autors deu sègle XX ahorteishen shens nada arrason seriosa que seré estat judiu eth (Leo Strauss, Richard Popkin). Totun n'estó pas considerat com judiu en eth son temps per la comunautat judiva d'Amsterdam, mès sonque per detractors de son idèa deu rapèl deus judius.

## Òbras

### Suus preadamitas
* *Systema theologicum ex Prae-Adamitarum hypothesis pars prima*, Shens lòc, 1655, legeder sus *Gallica*.

* *Præadamitæ, sive Exercitatio super Versibus duodecimo, decimotertio et decimoquarto, capitis quinti Epistolae D. Pauli ad Romanos, quibus inducuntur primi homines ante Adamum conditi* [Les Préadamites ou Dissertation sur les douzième, treizième et quatorzième versets du cinquième chapitre de l'épîre de S. Paul aux Romains, par lesquels est établie l'existence de premiers hommes avant Adam], Shens lòc, 1655, legeder sus *Gallica*.

* *Isaaci Peyrerii Epistola ad Philotimum, qua exponit rationes propter quas ejuraverit sectam Calvini quam profitebatur, & librum De Prae-Adamitis quem ediderat,* Francfòrt, 1658, legeder sus *Google Libes*. 
* *Lettre de La Peyrere, à Philotime. Dans laquelle il expose les raisons qui l'ont obligé à abiurer la Secte de Calvin qu'il professoit, & le Livre des Préadamites qu'il avoit mis au iour. Traduit en Francois, du Latin imprimé à Rome. Par l'auteur mesme*, virada francesa deu precedent, seguida, p. 95 a 169, d'ua « Requeste à Nostre Tres-Saint Père le Pape Alexandre VII », París, Augustin Courbé, 1658, legeder sus *Google Libes*. 

### Sus autes subjècts
* *La Bataille de Lents*, París, Imprimerie royale, 1649, legeder sus *Gallica*.

* *Du Rappel des Juifs*, shens lòc, 1643, legeder sus *Gallica*. Reedicion per Fausto Parente (trad. de M. Anquetil-Auletta), París, Honoré Champion, 2012.

* *Relation du Groenland*, París, Augustin Courbé, 1647, legeder sus *Gallica*.
* *Lettre d'Ariste à Nicandre, sur la bataille de Rethel*, shens lòc, 1651.
* *Lettre à M. le Cte de La Suse pour l'obliger par raison à se faire catholique*, shens lòc ni data.
* *Relation de l'Islande*, París, Louis Billaine, 1663, legeder sus *Gallica*.
* *Apologie de La Peyrere*, París, Thomas Joly et Louis Billaine, 1663, legeder sus *Google Livres*.
* "Quelques lettres inédites d'Isaac de Lapeyrère à Boulliau, publiées avec une notice, des notes et un appendice par Philippe Tamizey de Larroque", *Plaquettes gontaudaises*, n° 2, París, 1878.

## Referéncias
Proença (omonimia)

**Proença** ei un nom de lòc occitan e portugués qui vien de l'anciana ortografia de Provença.

## Toponims

### Portugau
* Proença-a-Nova, districte dins l'arrondiment de Castèth Blanc
* Proença-a-Nova (comuna), anciana comuna (fusionèc en 2013 damb Peral en la comuna de Proença-a-Nova e Peral) a l'origina deu nom del districte
* Proença-a-Velha, comuna deu districte d'Idanha-a-Nova, dins l'arrondiment de Castèth Blanc.
Com autes toponims deu parçan, se pensa a una repopulacion occitana au moment de la *reconquesta*.

## Patronims
* Raul Proença (1884-1941), autor portugués, fondator de la revista* Seara Nova*.
* Pedro Proença, arbitre internacionau portugués de fotbòl. 

## Véder tanben
* Provença
Flaujac (Roergue)

**Flaujac** es una anciana comuna d'Occitània, en Roergue, administrada per lo departament de l'Avairon de la region de Miègjorn-Pirenèus, annexada per Espaliu.

## Geografia
Lo vilatge de Flaujac, situat a una altitud a l'entorn de 370 m (Espaliu : 340 m), presenta un fòrt caractèr istoric. 
## Toponimia
Lo nom de Flaujac ven d'un nom d'òme latin, *Flavius* amb lo sufixe *acum* , latinizacion d'un sufixe celtic **ako-*. Flaujac èra donc una granda proprietat gallo-romana.

## Istòria
Flaujac foguèt annexada per Espaliu en 1832, atal coma Lo Cairòl (que, après, tornèt comuna) .

## Demografia

* En 1806, 1821, 1831, la comuna foguèt recensada amb una autra comuna (Espaliu, se supausa)

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
* Familha Poulenc: La tor de *Masse* (en francés) situada a Flaujac foguèt l'ostal familiale dels Poulencs dont sortiá lo compositor Francis Poulenc e Joseph, farmacian que faguèt fortuna a París e que venguèt al sègle XIX lo mecène d'Espaliu. Son filh Etienne fondèt la companhiá *Poulenc et Cie* que fusionèt al sègle XX amb la *la Société chimique des usines du Rhône*, en venent atal la firma Rhône-Poulenc. Camille Poulenc foguèt censor de la Banca de França de 1920 a 1932, puèi regent de la Banca de França (XIVn sèti) del 28 de genièr de 1932 al 17 d'agost de 1936.

## Veire tanben
## Ligams extèrnes
## Nòtas
Centaure (constellacion)

**Centaure** (*Centaurus*) es una de les 48 constellacions ptolemaïcas, e una de les 88 constellacions modèrnas. Aquesta constellacion de l'emisfèri sud es una de las mai estendudas.

Dins aquesta constellacion, los objèctes celestials pus notables son
*Alfa Centauri, un sistèma d'estela tripla que conten Proxima Centauri, una nana roja qu'es l'estela mai pròcha  de la Tèrra coneguda (fòra del Solelh).
*BPM 37093, considerat coma una estela degenerada formada de carbòni cristallizat.
*Omega Centauri, un amàs globular fòrça brillant.
*la nebulosa Boomerang, lo luòc mai fred (1 kelvin, -272°C) conegut per la sciéncia.
Szczecin

**Szczecin** (en polonés) o **Stettin** en alemand — es una vila dau nòrd-oèst de l'estat de Polonha, la capitala de Pomerània Occidentala. Es un pòrt en riba de la mar Baltica. A  estatjants (2015).
## Ligams extèrns
* Szczecin online
Hayden Panettiere

thumb|250px|Hayden Panettiere en 2009
**Hayden Lesley Panettiere** (Palisades, estat de Nòva York, 21 d'agost de 1989) es una actritz, modèla e cantaira americana. Venguèt famosa internacionalament tre 2006 gràcias a son ròtle de la pompometa Claire Bennett dins la sèria de television *[[Heroes]]*.

Viu dempuèi 2009 amb lo boxaire ucraïnian Volodýmyr Klychkò e an amassa una filha.
Jòcs deaflimpics

Los **jòcs deaflimpics** (de l'anglés *deaf olympics*, **Jòcs olimpics dels sords)** son la mai anciana competicion multiesportiva modèrna après los jòcs olimpics.

Los primièrs se tenguèron a París en 1924. La tresena edicion prevista en 1932 foguèt avançada en 1931 per se far pas la meteissa annada que los jòcs olimpics (e daissar aital als sords la possibilitat d'i participar). Los primièrs jòcs d'ivèrn se debanèron a Seefeld de Tiròl en 1949. La tresena edicion se faguèt en 1955 per se far pas pus la meteissa annada que los jòcs d'estiu. Los jòcs d'ivèrn de 2011 a Vysoké Tatry foguèron anullats. Los d'estiu de 2013, previstes a Atènas, foguèron fisats a Sofia que la crisi economica grèca los aviá metuts en dangièr.

## Localizacion dels Jòcs
Airal Metropolitan de Lisbona

[vinheta|Entorns de la vila de [Lisbona.]]
L’**Airal Metropolitan de Lisbona** (en portugués, *Área Metropolitana de Lisboa*), localizada al centre-sud de Portugal, es un agropament de 18 municipis a l’entorn de la capitala, Lisbona. Las comunas son dispersadas pels dos marges del desbocament del fluvi Tage : la Granda Lisbona, al nòrd de Tage e la Peninsula de Setóbal, al sud. Es l'airal metropolitan mai poblada del país (NUTS III), amb 2 810 923  d'abitantes al 2015, e la segona mai poblada (NUTS II), après la Region del Nord. Lo seu territòri tèrmia al nòrd amb la Comunautat Intermunicipal de l'Oest (Region Centre), al nòrd-èst amb la *Lezíria* del Tage, al èst amb l'Alentejo Central e a sud amb l'Alentejo Litoral, totas aquèstas apertientes a la Region del Alentejo.

L'Airal Metropolitan de Lisbona foguèt creat a travèrs de la lei 44/91 del 2 d'agost, per a facilitar les necessitats administrativas dels territòris de tipe urban e gran densitat de populacion.
Districte de Faro

Lo **districte de Faro** es un districte de Portugal que correspond a l’ancian reialme d’Algarve e a la nòva comunautat intermuninicipala d’Algarve.