Lo Cos e Bigaròca

**Lo Cos e Bigaròca** (*Coux-et-Bigaroque* en francés) es una anciana comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha e la region de Novèla Aquitània,  ancianament d'Aquitània.

La creacion de la comuna novèla del Cos, Bigaròca e Mosens, ratificada par l'arrestat del 21 de decembre de 2015, fuguèt efectiva lo 1èr de genièr de 2016, e transformèt las doás ancianas comunas, Lo Cos e Bigaròca e Mosens, en comunas delegadas. Lo 1èr de genièr de 2020, las comunas delegadas fuguèron suprimidas.

## Geografia

## Toponimia
* **Lo Cos**. Las fòrmas ancianas son tròp tardièras per èsser vertadièrament utilas : *Al Cos* e *Alcos*, en 1365. Lo nom es plaçat per Dauzat e Rostaing dins un ensemble de noms escrits *Coux*, *Lacoux*, o *Coulx* en francés, que vendrián benlèu del latin *cotes*, al sens de « luècs peiroses » , explicacion represa per Chantal Tanet e Tristan Hordé, atal coma per los Féniés. Pr'aquò, a prepaus de Cors de Vertuèlh, en francés *Coulx*, escrit *Cols* al sègle XVI, Bénédicte Boyrie-Fénié constata que i a pas d'atestacion emb *-t-* e que l'acusatiu plural de *collis*, *colles*, convendriá milhor , emb un sens oronimic (en relacion emb lo relèu). Cal notar que son de noms que se fixèron probablament al segond millenari, pr'amor de la preséncia de l'article, coma aicí al Cos, e que la referéncia al latin val solament per donar l'origina del nom que servèt a nommar los noms. Es pas impossible que l'origina siá pas la meteissa per totes aquels noms, estant que quand i a un article, masculin o femenin segon los cases; lo sens pòt tanben èsser diferent, « luèc peirós » o de tipe oronimic. Coma Lo Cos domina la ribièra de la Dordonha, los dos son possibles. Pel Cos, lo site de las comunas de Dordonha supausa l'ancian occitan *cos*, varianta de *cors* (viá, camin), del latin *cursum* , çò qu'explicariá lo vocalisme en [-u-], e pas en [-ɔ-] (la prononciacion es [lu’ku] ), que seriá normal per un eretièr de *collis*. La question de l'origina del nom es pas reglada.
* **Bigaròca** es atestat coma *Castrum de Begaroca*, puèi en 1206 coma *Biga Roca* e en 1207 *Biga Rocha*, enfin coma *Bigarroque* en 1760 (*r* sembla simpla dins la prononciacion modèrna). Lo segond element es *ròca*, que prenguèt sovent lo sens de « castèl, fortalesa »; pel primièr, Chantal Tanet e Tristan Hordé supausan lo mot occitan *viga(n)* (coma Lo Vigan (Cevenas) o Lo Vigan (Carcin)), adjectiu derivat del latin *vicus*, « vilatge » e s'apièjan sus la preséncia, a 400 m de Bigaròca, d'un luèc nommat *Vic-Bas* ; mas la prononciacion [b] de *v* al començament del sègle XIII, tan luènh de Gasconha, es una dificultat. Lo site de las comunas de Dordonha fornís una autra possibilitat, *biga ròca*, « ròca dobla ». La prononciacion es [bigɒ’rɔkɒ] .

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Sent Cibra; es adara del canton de *Vallée Dordogne* (en francés), donc Val Dordonha.
* L'intercomunalitat es la *Communauté de communes Vallée de la Dordogne et Forêt Bessède*, donc la Comunautat de Comunas de Val de la Dordonha e (Forèst) Beceda.

## Demografia

* annexion de Bigaròca en 1825
* darrèra populacion legala (probablament) : 987
### Demografia Bigaròca (abans 1825)
* 1793 : 108
* 1800 : 100
* 1806 : 109
* 1821 : 117

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas