Casus belli (locucion)

****** es una locucion latina, significant literalament « escasença per la guèrra », que designa un acte de natura a desencadenar las ostilitats entre dos Estats.

Sovent s'agís de disputas de succession, de l'afranquiment d'una frontièra o d'una zona desmilitarizada per de tropas, de prejudicis fisics a la persona d'un o mai resident, d'ajuda a un movement terrorista o facciós, de la presa d'una nau, d'atemptat terrorista, de negacion d'engatjaments internacionals, etc. I a **' venent de grèuges multiples, l'acumulacion dels subjèctes de conflicte fasent mai seriosas la solucion [[Bellisisme|bellisista]].

Lo motiu real d'una guèrra, quand es pas legitim, es sovent amagat darrièr un ''casus belli'' factici. D'incidents de frontièras, d'eveniments violents fortuits, coma un assassinat politic o un [[atemptat]], provocats o montats exprès (operacions de falsa bandièra) foguèron sovent utilizats per las nacions per justificar, per la via d'una [[propaganda]], lor initiativa d'un conflicte armat dubèrt presentada coma una reponsa necessària (o per obténer la dintrada en guèrra d'un aliat a lor costa) contra un país tèrç.

== Exemples ==

=== Dins l'[[antiquitat]] ===
* Lo passatge del [[Rubicon]] per [[Juli Cesar]] en 49 AbC. provoquèt la [[guèrra civila de Cesar]], que l'opausèt a [[Pompèu]].

=== A l'[[Edat Mejana]] ===
* L'interdiccion de passatge dels [[Pelegrinatge|pelegrins]] crestians cap [[Jerusalèm]] pels [[Seldjoquids]] en [[1078]], alara qu'aviá estat sempre autorizat pels [[Califat Fatimida|Fatimids]], provoquèt, après 21 ans, la [[Primièra Crosada|primièra crosadas]].

=== Periòde modèrne ===
* La signatura del [[Tracta de Nonsuch]] lo 10 d'agost de 1585 entre [[Elisabèt I d'Anglatèrra|Elisabèt I d'Angletèrra]] e la [[Províncias Unidas|Republica de las Províncias Unidas]] provoquèt l’expedicion de l’Invincibla Armada lançada per [[Felip II d'Espanha]].
* L’« incident de la Rebecca » en 1731 provoquèt la Guerre de l'aurelha de Jenkins opausèt de 1739 a 1742 lo reialme de Grand Bretanha a l’[[Empèri Espanhòl|Empèri espanhòl]] pel contraròtle de las [[Antilhas]].
* La Boston Tea Party, lo 16 de decembre de 1773, provoquèt la [[Guèrra d'Independéncia dels Estats Units d'America|guèrra d'independéncia dels Estats Units d'America]].
* Lo « còp de ventalh » d'Hussein Dey al cònsol de França lo 30 d'abril de 1830 es un dels pretèxtes que menèt la conquèsta de l'Aegeria per la França.
* L'afar dels luòcs sants serviguèt de pretèxte a la pojada de las tensions entre la [[Empèri Rus|Russia]], la França e lo [[Reialme Unit]], qu'anava desencadenar la [[guèrra de Crimèa]].
* La batalha de Fort Sumter los 12 e 13 abril de 1861 provoquèt la [[Guèrra Civila Americana|guèrra de Secession]].
* La despacha d'Ems expediada lo 13 julhet de 1870, publicada jos forma retocada per [[Otto von Bismarck]] e de mai traducha en francés, provoquèt la [[Guèrra Francoalemanda|guèrra francoalemanda de 1870]].
* Lo raid Jameson (1895-1896) es mai sovent considerat coma lo casus belli de la [[Segonda Guèrra dei Boers|segonda Guèrra dels Boers]] (1899-1902).

=== Periòde contemporanèu ===
* L'atemptat de Sarajevo, lo 28 de junh de 1914, fuguèt lo pretèxte a la dintrada en guèrra de l'[[Àustria-Ongria]] contra lo reialme de Serbia, menent a la [[Primièra Guèrra Mondiala|Primièra Guèrra mondiala]].
* L'[[incident de Mukden]], lo 18 de setembre de 1931, foguèt un pretèxte a l'[[invasion japonesa de la Manchoria]].
* L'incident de Welwel, lo 5 de decembre de 1934, desencadena la crisi etiopiana e mena a la [[segonda guèrra italoetiopiana]].
* L'incident del pont Marco Polo, lo 7 de julhet de 1937, desencadenèt la [[Segonda Guèrra sinojaponesa]] en 1937.
* L'[[Opération Himmler|operation Himmler]], lo 31 d'agost de 1939, foguèt un pretèxte inventat per l'[[Tresen Reich|Alemanha]] per dintrar en [[Campanha de Polonha (1939)|guèrra contra la Polonha]], çò que desencadenèt l'intrada en guèrra de la [[França]] e del [[Reialme Unit]], e la [[Dusau Guèrra Mondiau|Segonda Guèrra mondiala]].
[[Fichièr:North_face_south_tower_after_plane_strike_9-11.jpg|vinheta|Atacas de las torres del [[World Trade Center]] que mena a la [[Segonda Guèrra d'Afganistan|guèrra d'Afganistan (2001)]].]]
* L'[[ataca de Pearl Harbor]] pels [[Empèri del Japon|japoneses]] lo 7 de decembre de 1941 provoquèt l'intrada dels [[Estats Units d'America]] dins la Segonda Guèrra mondiala.
* Los incidents del golf del Tonquin en agost de 1964 menèron a la [[Guèrra de Vietnam|pojada cap a la guèrra de Vietnam]].
* Lo blocatge de l'[[etrech de Tiran]] per l'[[Egipte]] lo 23 de mai de 1967 foguèt l'element desencadenant de la [[guèrra dels Sièis Jorns]].
* De partidas eliminatòria de fotbal entre l'[[Onduras]] e lo [[Lo Salvador|Salvador]] foguèron lo pretèxte de la [[guèrra de Cent Oras]] en julhet de 1969.
* Los [[atemptats de l'11 de setembre de 2001]] provoquèron la [[Segonda Guèrra d'Afganistan|guèrra d'Afganistan (2001)]] pels [[Fòrça internacionala d'assisténcia e de securitat|Estats Units d'America e lors aliats]] contra los [[Taliban|talibans]].
* La possession d'armas de destruccion massissa e dels ligams entre le regime en plaça e [[Osama bin Laden|Osama bn Laden]] foguèron presentadas coma las rasons del desencadenament de la guèrra d'Iraq pels [[Estats Units d'America|EUA]] en 2003 (afirmacions jamai confirmadas mas pus tard infirmadas).

=== Autres<span></span>: dins  la [[mitologia grèga]] o las [[Ficcion|ficcions]] ===
* Lo rei de [[Tròia (Anatolia)|Tròia]] Laomedon ten pas sa promesa de donar de cavals immortals o alara denega l'espitalitat al marins [[Argonautas]], es perque [[Eracles]] li mena la [[Tròia (Anatolia)|guèrra]].
* [[Lo raubament d'Elena]] per [[Paris]] causa dins l**Iliada'' la guèrra de Tròia.

## Nòtas e referéncias