open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Eric Rei Bèthvéder

**Eric Rei Bèthvéder**, (en francés : *Éric Rey-Bèthbéder*) neishut a Dacs en 1966, qu'ei un escrivan e poèta bearnés d'expression occitana.

Que publiquè un recuelh de novèlas literàrias, dab lo son hrair Nicolau Rei Bèthvéder, en 2002, titolat : **Blanc e Roi**. Qu'ei tanben l'autor d'un libe de poesias, en 2006, titolat **Lescar drom**. Los dus libes que son editats en çò de Reclams. 

Qu'estó tanben lo president de l'Institut Occitan (In'Òc) de Vilhèra de 2007 a 2012.

Qu'estudiè Istòria a Pau, puish Sciéncias Politicas a Bordèu. Qu'ei tanben diplomat de l'E.N.A. de París. Qu'estó adara vice-president deu tribunau administratiu de Pau. En 2021 que vadó vice president de la cort administrativa d'aperet de Tolosa.
Jordi Puntí

**Jordi Puntí i Garriga** (Manlleu, 2 de julhet de 1967) es un filològ e escrivan catalan. Son òbra *Maletes perdudes*, publicada en 2010 e revirada en 15 lengas, lo propulsèt demest los autors catalans mai legits internacionalament. Lo realizador catalan Ventura Pons s'inspirèt de tres racontes de son libre *Animals tristos* per son film de 2006 *Animals ferits*.

## Biografia
Jordi Puntí nasquèt a Manlleu, una vilòta de la comarca d'Osona, en 1967. Estudièt filologia romanica a l'Universitat de Barcelona. Trabalhèt qualque temps per d'ostals d'edicion de la capitala catalana abans de s'avodar a l'escritura. Foguèt en 1988 que publiquèt sa primièra òbra, un recuèlh de contes *Pell d'armadillo* que li valguèt lo Prèmi de la critica Serra d'Or. Aquel recuèlh foguèt revirat en francés per l'occitanista Crestian Rapin e publicat en 2007 jol títol *Peau de tatou*.
Lo libre que li a conferit una notorietat internacionala, *Maletes perdudes*, es estat revirat en 15 lengas e en setembre de 2013 se publiquèt en albanés.
Puntí es part del collectiu Germans Miranda e realizèt divèrsas traduccions de libres d'autors famoses coma lo francés Daniel Pennac, l'american Paul Auster e  la bèlga Amélie Nothomb.

## Òbras
* *Aaaaaahhh* (1998)
* *Pell d'armadillo* (1998)
* *El Barça o la vida* (1999)
* *Tocats d'amor* (2000)
* *Contes per a nenes dolentes* (2001)
* *Animals tristos* (2002)
* *La vida sexual dels germans Miranda* (2002)
* *Adéu Pujol* (2003)
* *Maletes perdudes* (2010)
* *Els castellans* (2011)
Ramon Sistac

**Ramon Sistac i Vicén** (Barcelona, 8 de mai de 1958) es un filològ, lingüista e dialectològ catalan. Es un dels expèrts mai famoses del catalan occidental, dels parlars de transicion cap a l'aragonés, e un dels dialectològs màgers de Catalonha.

## Biografia
Ramon Sistac nasquèt a Barcelona en 1958 dins una familha originària de Camporrells, vilatge de la Franja de Ponent. Se licencièt en 1980 a l'Universitat de Barcelona e s'i doctorèt en Filologia Catalana el 1987. Comencèt a trabalhar tre 1988 coma professor titular de dialectologia catalana a l'Universitat de Lhèida.

## Òbras
* *El ribagorçà a l'alta Llitera. Els parlars de la vall de la Sosa de Peralta* (1993)
* *El català d'Àneu: reflexions a l'entorn dels dialectes contemporanis* (1998)
* *De la llengua a les dents* (2004) 
* *Menú de degustació: opinions nutrícies sobre la cuina de la llengua* (2009)
Germà Colón

**Germà Colón i Doménech** (Castelló de la Plana, 30 de novembre de 1928 - 22 de març de 2020) foguèt un lingüista e lexicològ valencian. Foguèt un dels lingüistas e lexicològs mai importants de la filologia romanica e subretot la lexicologia catalana. Discípol de l'erudit soís Walther von Wartburg, foguèt professor a l'Universitat de Basilèa.

## Òbras
* *El léxico catalán en la Romania* (1976)
* *La llengua catalana en els seus textos* (1978)
* *El "Thesaurus puerilis" d'Onofre Pou* (1984)
* *El panorama de la lexicografia catalana* (1986)
* *Problemes de la llengua a València i als seus voltants* (1987)
* *El español y el catalán, juntos y en contraste* (1989)
* *Estudis de filologia catalana i romànica* (1997)
* *Para la historia del léxico español* (2002)
* *De Ramon Llull al* Diccionari *de Fabra. Acostament lingüístic als monuments de les lletres catalanes* (2003).
* *Las primeras traducciones europeas del Quijote* (2005)
* *La llengua catalana en temps de Jaume I* (2010)
* *Lexicografia, lèxic i crítica textual* (2011)
* *Els escriptors valencians del segle XV* (2013)
Astronotus

***Astronotus*** es un genre de peisses de la familha dels Cichlidae.

## Caracteristicas

Aqueste genre se distinguís per sas microbranquiospinas particularament grandas e equipadas d'espinas, la fòrta esquamacion de la basa de l'esquina e de la nadarèla anala, e tanben per la posicion dels pòts.

## Lista de las espècias

* *[[Astronotus crassipinnis]]* (Heckel, 1840)
* *[[Oscar (poisson)|Astronotus ocellatus]]* (Agassiz in Spix e Agassiz, 1831)

## Ligams extèrnes

* 
* 
* 
*
Picea

*Picea* es un genre de conifèrs de fuèlhas persistantas de la familha Pinaceae. Lo genre amassa qualques 35 espècias pus correntament nomenadas en occitan **picèa**,  **serenta**, **fals avet** o **faus avet**.

Son d'arbres de forma conica o en colomna dins las regions fredas de la taiga.  Las agulhas son dispausadas a l'entorn del ram iranjat, mai o mens blavas segon las espècias. Se confondon sovent amb los avets.
Una clau de determinacion eficaça entre lo genre *Picea* e lo genre *Abies* consistís a destacar delicadament una agulha del ram : se i a un pichon esquinç d'escòrça a la basa del pseudopeciòl, es lo genre *Picea* ; se i a una pichona marca redonda sul ram, es lo genre *Abies*. Una autra diferéncia concernís las pinhas : pendents en çò del fals avet, quilhats en çò del sap.

Las espècias an de talhas variablas, que passan rarament 40-50 mètres, mas que pòdon aténher   (picea de Sitka). Pòdon viure entrò a 400 ans.
Hont Q

La **Hont** (var. **Hònt**, **Font**, **Fònt**) **Q** o abreujadament **Q** (*Q*, l'iniciau de l'alemand *Quelle* valent a díser 'hont') qu'ei un document ipotetic, per'mor ne'n an pas jamei trobat nat pergamin ni nada referéncia, datat deu miei deu sègle I, l'existéncia teorica deu quau estó senhalada dens la dusau meitat deu sègle XIX per quauques exegètas alemands deu Navèth Testament qui credón trobar aquí l'origina deus elements comuns deus evangèlis de Matèu e de Luc absents en çò de Marc. Qu'arrecuelh paraulas de sapiença (arreproèrs, maximas, precèptes, senténcias moraus e racontes tradicionaus) e profecias. Los tribalhs de critica textuau qu'indican los *logia* sapienciaus que's restacan a la purmèra fasa de redaccion de Q mentre qui los elements apocaliptics e pareishen posteriors.

### Contienguts deus evangèlis de Matèu e Luc qui serén gessits de Q
*Las Beatituds (Mt 5 3-12 e Lc 6 20-26)
* (Mt 5 43-48 e Lc 6 27-36)
*Règla d'aur (Mt 7 12 e Lc 6 31, Lc 10 25-28)
*Parabòla de la palha e lo piterau (Mt 7 1-6 e Lc 6 37-42)
*Parabòla de l'arbo e los sons fruts (Mt 7 15–20 e Lc 6 43-44)
*Parabòla de l'ostau bastit sus l'arròca (Mt 7 24–27 e Lc 6 47-49)
*Parabòla de l'aulha hòraviada (Mt 18 12-14 e Lc 15 3-7)
*Parabòla de la taulejada nupciau (Mt 22 1-14 e Lc 14 15-24)
*Parabòla deus talents (Mt 25 14-30 e Lc 19 12-27)
*Parabòla deu lhevami (Mt 13 33 e Lc 13 20-21)
* (Mc 7 14-23, Mt 15 14 e Lc 6 39)
* (Mt 6 9-13 e Lc 11 2-4)
*Parabòla deus ausèths e deus liris deus camps (Mt 6 25-31 e Lc 12 22-31)
Ferran Torrent

**Ferran Torrent i Llorca** (Sedaví, València, 31 de mai de 1951) es un escrivan e jornalista valencian. Venguèt famós dins la panorama literari dels Païses Catalans en 1984 a partir de la publicacion de *No emprenyeu el comissari*. Es un dels escrivans mai famoses e prolifics de la literatura catalana del País Valencian.

## Òbras
* *La gola del llop*, escrich amb Josep Lluís Seguí (1983)
* *No emprenyeu el comissari* (1984)
* *Penja els guants, Butxana!* (1985)
* *Un negre amb un saxo* (1987)
* *Cavall i rei. Barcelona* (1989)
* *L'any de l'embotit* (1992)
* *Gràcies per la propina* (1994)
* *Tocant València. Altea* (1995)
* *La mirada del tafur* (1997)
* *Semental, estimat Butxana* (1997)
* *L'illa de l'holandès* (1999)
* *Living l'Havana* (1999)
* *Cambres d'acer inoxidable* (2000)
* *Societat limitada* (2002)
* *Espècies protegides* (2004)
* *La vida en l'abisme* (2004)
* *Judici final* (2006)
* *L'any de l'embotit* (2007)
* *Només socis* (2008)
* *Bulevard dels francesos* (2010)
* *Ombres en la nit* (2011)
* *Caminaràs entre elefants: Un retrat de Mònica Oltra* (2013)
* *Un dinar un dia qualsevol* (2015)
Joan Veny

miniatura|Joan Veny
**Joan Veny i Clar** (Campos, Malhòrca, 22 d'agost de 1932) es un lingüista e dialectològ balear. Sa contribucion a la dialectologia catalana es immensa e comencèt tre 1978 amb la primièra edicion de son libre mai prestigiós, *Els parlars catalans*, òbra qu'elabòra una sintèsi de la variacion dialectala de la lenga catalana amb de descripcions de las caracteristicas màgers dels grands ensems dialectals del catalan. Mai recentament a mes en foncionament la publicacion de l*'[[Atles Lingüístic del Domini Català]]*. Son domeni de recerca es vast que s'es trachat de mantuna varietat baleara, del rosselhonés e de l'influéncia occitana o espanhòla sul catalan septentrional.

## Òbras
* *Estudis de geolingüística catalana* (1978).
* *Els parlars catalans* (1978).
* *Introducció a la dialectologia catalana* (1986).
* *Dialectologia filològica. Transfusió lèxica. Llengua escrita i dialectalismes* (1993)
* *La lliçó lingüística de Maria Antònia Salvà* (1995)
* *Francesc de B. Moll: ciència i humanitat* (1995)
* *Onomàstica i dialectologia* (1996)
* *Aproximació al dialecte eivissenc* (1999)
* *Llengua històrica i llengua estàndard* (2001)
* *Contacte i contrast de llengües i dialectes* (2006)
* *Escrits lingüístics mallorquins* (2007) 
* *Petit atles lingüístic del domini català* (2008)
Arnaldo Otegi

thumb|250px|Arnaldo Otegi en 2016
**Arnaldo Otegi Mondragon** (Elgoibar, Guipuscoa, 6 de julh de 1958) es un politician basc. Foguèt lo portavotz de Batasuna e tanben ex- parlamentari basc dels partits Herri Batasuna, Euskal Herritarrok e Batasuna, que foguèron totes tres declarats illegals dins l'estat espanhòl tre 2003 ja que se considerèt qu'èran jos la tutèla d'ETA. 

Lo 14 d'octobre de 2009 foguèt arrestat aprèp un òrdre del jutge de l'Audiéncia Nacionala espanhòla Baltasar Garzón, jos l'acusacion d'aver volgut tornar bastir Batasuna. Dos jorns mai tard foguèt empresonat e es demorat en preson fins a l'1 de març de 2016. Malgrat son incarceracion ocupèt lo cargue de secretari del partit Sortu creat en 2011, fins a uèi.
Jordi Colomina

**Jordi Colomina i Castanyer** (Alcoi, 1952) es un filològ e lingüista valencian. Es l'actual president de la seccion de lexicografia de l'Académia Valenciana de la Lenga (AVL). Es un dels especialistas màgers de la dialectologia del catalan valencian.

## Òbras
* *L'alacantí: un estudi sobre la variació lingüística* (1985)
* *El valencià de la Marina Baixa* (1991)
* *Els valencians i la llengua normativa* (1995) 
* *Dialectologia Catalana: Introducció i guia bibliogràfica* (1999)
Steve Ballmer

**Steven Anthony Ballmer**, mai conegut coma **Steve Ballmer** (Detroit, 24 de març de 1956) es un empreneire american. Es famós mondialament qu'a dirigit lo gigant informatic Microsoft dempuèi lo mes de genièr de 2000. Lo 23 d'agost de 2013 anoncièt qu'anava demissionar a l'entorn d'agost de 2014. En 2013, sa fortuna personala èra estimada a 18 miliards de dolars, çò que lo situava en 21ena posicion de la lista Forbes 400.
Iñigo Urkullu

thumb|250px|Iñigo Urkullu en 2007
**Iñigo Urkullu Renteria** (Alonsotegi, Biscaia, 18 de setembre de 1961) es un politician basc del Partit Nacionalista Basc. Es president del PNB dempuèi 2007 e foguèt membre del Parlament Basc de 1994 a 2005. Es actualament lo 7en lehendakari d'Euskadi dempuèi lo 13 de decembre de 2012.
Adrià Puntí

**Josep Puntí**, mai conegut artisticament coma **Adrià Puntí** (Salt, 13 de junh de 1963) es un musician e cantaire catalan. Foguèt membre del grop Umpah-pah.

## Discografia
* *Pepalallarga i...* (1997)
* *L'hora del pati* (1999)
* *Maria* (2002)
Puntí

* Adrià Puntí (1963) es un cantaire catalan
* Jordi Puntí (1967) es un escrivan e filològ catalan
Patxi López

thumb|250px|Patxi López en 2010
**Francisco Javier López Álvarez**, mai conegut coma **Patxi López** (Portugalete, 4 d'octobre de 1959) es un politician basc del Partit Socialista d'Euskadi. Foguèt lo 6en lehendakari del País Basc del 7 de mai de 2009 al 15 de decembre de 2012.
La finta giardiniera

**la finta giardiniera** (tan vau díser *la jardinièra finta*) qu'ei un opèra bofa de Mozart composat en 1775 a Munich. Ua auta version que ho lingüisticament e musicaument adaptada en alemand e que demorèt la sola version coneguda dinc a las annadas 1970 quan e's tornè crubar la version originau.

## Sinopsis
L'istòri comença in medias res dab la marquesa Violante que he la jardiniera peu comte Don Anchise, potetsta de la vila. La rason be n'ei que son aimador, lo comte Belfiore, gelós, que cred de l'aver aucit e qu'a heujut dins aquesta medisha ciutat on e deu esposa Arminda, la neboda d'Anchise, qui l'aima briga e's deisha cortejar per Ramiro.
Ariodante Dalla

**Ariodante Dalla**, tanben conegut jol pseudonim de **Dario Dalla** (Bolonha, 1 d'octobre de 1919 – Turin, 14 d'octobre de 1966) foguèt un cantaire italian, popular durant las annadas 1940 e 1950. Èra l'oncle del cantautor Lucio Dalla e gràcias a son influéncia que lo portèt cap a la musica.
Giorgia

thumb|250px|Giorgia en 2011
**Giorgia Todrani**, mai coneguda coma **Giorgia** (Roma, 26 d'abril de 1971) es una cantaira italiana. Giorgia es considerada coma una de las artistas mai importantas de la musica italiana contemporanèa, pr'amor de sas qualitats vocalas, que sa votz cobrís mai de tres octavas e sas interpretacions.

## Discografia
* *I primi anni* (1993)
* *Giorgia* (1994)
* *Come Thelma & Louise* (1995)
* *Strano il mio destino - Live & Studio 95/96* (1996)
* *One More Go Round* (1996)
* *Mangio troppa cioccolata* (1997)
* *Giorgia España* (1999)
* *Girasole* (1999)
* *Senza ali* (2001)
* *Greatest hits - Le cose non vanno mai come credi* (2002)
* *Ladra di vento* (2003)
* *Ladra di vento live* 03/04  (2004, DVD, live)
* *Mtv Unplugged Giorgia* (2005)
* *Stonata* (2007)
* *Spirito libero - Viaggi di voce 1992-2008* (2008)
* *Dietro le apparenze* (2011)
* *Quando una stella muore* (2013)
Sounder (film)

***Sounder*** es un film dramatic american de 1972. L'òbra dirigida per Martin Ritt, e que comptèt coma actors Cicely Tyson, Paul Winfield, Kevin Hooks, Carmen Mathews, lo musician Taj Mahal, Eric Hooks e Janet MacLachlan, es una adaptacion cinematografica del roman *[[Sounder]]* escrich en 1970 per William H. Armstrong, libre qu'aviá ganhat la medalha Newbery. 

Lo film foguèt sostitolat en occitan en 2009 dins l'encastre del festenal Pòbles e culturas al Cinèma a partir de la traduccion de l'anglés en occitan facha per Claudi Balaguer e modificada puèi per Sèrgi Carles e l'associacion Escambiar.
Popol Vuh

thumb|250px|Primièra pagina del manuscrich del Popol Vuh, servat a la Biblioteca Newberry de Chicago
Lo **Popol Vuh** es una compilacion de divèrsas legendas dels quiché, un pòble de la civilizacion maia que ocupèt de parts de Guatemala e d'Honduras. A mai de son interès istoric, lo libre a una importància e valor remarcablas per çò qu'es de la coneissença de la religion maia.
Companyia Elèctrica Dharma

thumb|250px|La Companyia Elèctrica Dharma durant la Diada de 2009
La **Companyia Elèctrica Dharma** foguèt un grop musical catalan. La formacion se creèt en 1974 dins una comuna rurala de Girona, centrada essencialament a l'entorn de la familha Fortuny (Esteve lo paire e sos enfants, Josep lo filh ainat, Joan, Josep, Lluís e Maria) originaris del barri de Sants a Barcelona. Aquesta se disloquèt en 2011 aprèp una trajectòria musicala que durèt 37 ans.
Lo nom del grop proven d'un libre de l'escrivan american Jack Kerouac, *Dharma Bums*.

Sa musica representa una fusion de la musica tradicionala catalana amb lo jazz e lo rock.

La formacion se vegèt fòrça afectada per la mòrt del patriarca Esteve Fortuny lo 19 d'agost de 1986, tres jorns aprèp una emorragia cerebrala que patiguèt durant un concèrt a Cardedeu.

Lo 6 d'octobre de 2011 los musicians faguèron son darrièr concèrt abans sa dissolucion, un omenatge a Esteve Fortuny 25 ans aprèp sa mòrt, a la plaça del Palais de la Musica Catalana dins la capitala catalana.

Lo 30 de setembre de 2013 un autre membre del grop, Josep Fortuny se moriguèt, a l'edat de 61 ans.

## Discografia
* *Diumenge* (1975)
* *L'oucomballa* (1976)
* *Tramuntana* (1977)
* *L'àngel de la dansa* (1978)
* *Ordinàries aventures* (1979)
* *L'Atlàntida* (1981)
* *Al Palau de la Música amb la Cobla Mediterrània* (1982)
* *Catalluna* (1983)
* *Força Dharma! Deu anys de resistència* (1985)
* *No volem ser* (1986)
* *Homenatge a Esteve Fortuny* (1987)
* *Fibres del cor* (1989)
* *Tifa Head* (1991)
* *Que no es perdi aquest so* (1993)
* *20 anys de Companyia Elèctrica Dharma* (1994)
* *El ventre de la bèstia* (1996)
* *Racó de món* (1998)
* *Sonada* (2000)
* *Llibre vermell* (2002)
* *Dharmasseria* (2004)
* *30 anys, la Dharma l'arma!* (2006)
* *El misteri d'en Miles Serra i les músiques mutants* (2008)
* *Monpou's mood Mariagneta and Patum Jack Blues* (2010)
Helen Fielding

**Helen Fielding** (Morley, Anglatèrra, 19 de febrièr de 1958) es una escrivana e scenarista anglesa. Venguèt famosa mondialament en 1996 gràcias al roman *Bridget Jones's diary*. Amb lo segond volum de las aventuras de Bridget Jones, *Bridget Jones: The Edge of Reason*, espelit en 1999, coneguèron un succès considerable, se publiquèron en 40 païses e se vendèron en mai de 15 milions d'exemplars copies. L'adaptacion cinematografica de la sèria coneguèt tanben una capitada espectaclosa mondialament. Fielding publiquèt un tresen volum, *Bridget Jones: Mad about the Boy* lo 10 d'octobre de 2013.

## Òbras
* *Cause Celeb* (1994)
* *Bridget Jones's Diary* (1996)
* *Bridget Jones: The Edge of Reason* (1999)
* *Olivia Joules and The Overactive Imagination* (2003)
* *Bridget Jones: Mad About the Boy* (2013)
Lucio Dalla

thumb|250px|Lucio Dalla
**Lucio Dalla** (Bolonha, 4 de març de 1943 - Montreux, Soïssa, 1 de març de 2012) foguèt un cantautor, pianista e clarinetista italian. Foguèt un dels cantautors mai famoses de la musica italiana del sègle XX. Sa cançon mai celèbra mondialament es "Caruso", un omenatge al cantaire d'opèra Enrico Caruso e espelida en 1986, que foguèt interpretada puèi per mantun cantaire internacional famós coma per exemple lo tenòr Luciano Pavarotti, l'espanhòl Julio Iglesias, l'american Josh Groban, la belga Lara Fabian, lo francés Florent Pagny o encara lo cantaire franco-italian Claudio Capéo.

## Biografia
Lucio Dalla nasquèt en 1943 dins una familha de la classa mejana bolonhesa. Son paire, Giuseppe Dalla, èra director del club de tir de sietas de la vila e sa maire, Iole Melotti, èra cordurièra. La vida del jove Dalla se vegèt cambiada drasticament quand lo paire moriguèt en seguida d'una tumor en 1950. Lo dròlle foguèt mandat alara al Collègi episcopal Pio X a Trevís. Foguèt gràcias a son oncle Ariodante Dalla, un cantaire melodic pro popular durant las annadas 40 e 50, que Lucio s'endralhèt sus una trajectòria musicala en aprendre l'acordeon.

## Discografia
* *1999* (1966)
* *Terra di Gaibola* (1970)
* *Storie di casa mia* (1971)
* *Il Giorno aveva cinque teste* (1973)
* *Anidride solforosa* (1975)
* *Automobili* (1976)
* *Come è profondo il mare* (1977)
* *Lucio Dalla* (1979)
* *Banana Republic* (1979) amb Francesco De Gregori
* *Dalla* (1980)
* *Lucio Dalla (Q Disc)* (1981)
* *Dalla 1983* (1983)
* *Viaggi organizzati* (1984)
* *Bugie* (1985)
* *DallAmeriCaruso* (1986)
* *Dalla/Morandi* (1988)
* *Cambio* (1990)
* *Amen* (1992)
* *Henna* (1993)
* *Canzoni* (1996)
* *Ciao* (1999)
* *Live @ RTSI* (2000)
* *Luna Matana* (2001)
* *Lucio* (2003)
* *12.000 lune* (cofanetto/raccolta) (2006)
* *Il contrario di me* (2007)
* *La neve con la Luna* (2008)
* *Angoli nel cielo* (2009)
* *Work in Progress* (2010) amb Francesco De Gregori

## Ligams extèrnes

* Lucio Dalla Official Web Site
*
Axelle Red

thumb|250px|Axelle Red en 2009
**Fabienne Demal**, mai coneguda artisticament coma **Axelle Red** (Hasselt, 15 de febrièr de 1968) es una cantautora bèlga. Se faguèt conéisser sul mercat francofòn en 1993 gràcias a sa cançon "Sensualité". En 1998, cantèt lo títol "La Cour des Grands" amb lo cantaire senegalés Youssou N'Dour durant la ceremoniá d'inauguracion del Campionat del Mond de Fotbòl de 1998 que se debanèt alara a París. Sa notorietat se consolidèt e cresquèt mai encara en 2002 quand cantèt en duo amb Renaud la cançon "Manhattan-Kaboul".

A cantat tanben de cançons en espanhòl e anglés.

## Discografia
* *Sans plus attendre* (1993)
* *À Tâtons* (1996)
* *Con solo pensarlo* (1998)
* *Toujours Moi* (1999)
* *Alive (in concert)* (2000)
* *Face A / Face B* (2002)
* *Jardin Secret* (2006)
* *Sisters & Empathy* (2008)
* *Un cœur comme le mien* (2011)
* *Rouge Ardent* (2013)
* *Exil* (2018)
* *The Christmas Album* (2022)
Tracy Chapman

thumb|250px|Tracy Chapman a Brujas en 2009
**Tracy Chapman** (Cleveland, 30 de març de 1964) es una cantaira e cantautora americana. Venguèt famosa en 1988 gràcias a sa cançon "Talkin' Bout a Revolution", seguida d'autres succèsses coma "Baby Can I Hold You" o "Fast Car". Ganhèt quatre prèmis Grammy.

## Discografia
* *Tracy Chapman* (1988)
* *Crossroads* (1989)
* *Matters of the Heart* (1992)
* *New Beginning* (1995)
* *Telling Stories* (2000)
* *Let It Rain* (2002)
* *Where You Live* (2005)
* *Our Bright Future* (2008)
Steve Winwood

thumb|250px|Steve Winwood al festival de Cropedy en agost de 2009
**Stephen Lawrence Winwood**, mai conegut coma **Steve Winwood** (* 12 de mai de 1948), es un musician e cantaire anglés. Instrumentista polivalent (clavièrs, guitarra, bassa, batariá, violon e autres instruments de còrda), Winwood es tanben un musician eclectic per çò qu'es de l'estil que pòt inclure e barrejar musica rock, soul, rhythm and blues, blues, pop e jazz.

## Discografia
* *Steve Winwood* (1977)
* *Arc of a Diver* (1980)
* *Talking Back to the Night* (1982)
* *Back in the High Life* (1986)
* *Roll with It* (1988)
* *Refugees of the Heart* (1990)
* *Junction Seven* (1997)
* *About Time* (2003)
* *Nine Lives* (2008)
* *Live from Madison Square Garden*, amb Eric Clapton (2009)
Belinda Carlisle

thumb|250px|Belinda Carlisle durant un concèrt a Manchester en 2010
**Belinda Jo Carlisle** (Hollywood, Los Angeles, 17 d'agost de 1958) es una cantaira americana. Venguèt celèbra amb lo grop feminin the Go-Go's que n'èra la cantaira. Comencèt puèi una carrièra en solista en 1985 aprèp la dissolucion de la formacion. Coneguèt un succès considerable gràcias a las cançons "Mad About You", "I Get Weak", "Circle in the Sand", "Leave a Light On" e "Heaven Is a Place on Earth" que se situèron en bona posicion dins las classificacions dels Estats Units, del Reialme Unit e tanben, mas dins una mendra mesura, internacionalament.

## Discografia
* *Belinda* (1986)
* *Heaven on Earth* (1987)
* *Runaway Horses* (1989)
* *Live Your Life Be Free* (1991)
* *Real* (1993)
* *A Woman and a Man* (1996)
* *Voila* (2007)
Susanna Hoffs

thumb|250px|Susanna Hoffs en 2008
**Susanna Lee Hoffs** (Los Angeles, 17 de genièr de 1959) es una cantaira, guitarrista e actritz americana. Se faguèt conéisser mai que mai coma menaira e vocalista principala de la formacion feminina The Bangles. En 1987, aguèt lo ròtle principal dins *[[The Allnighter]]*, un film realizat per sa maire, Tamar Simon Hoffs. En 1989 se disseparèt de sas camaradas musicianas per lançar sa carrièra personala. Es maridada dempuèi 1993 amb lo realizador Jay Roach e an dos enfants amassa.

## Discografia
* *When You're a Boy* (1991)
* *Susanna Hoffs* (1996)
* *Someday* (2012)
A-ha

thumb|250px|Concèrt de a-ha en dirècte al Palacio Vistalegre de Madrid
**A-ha** (sovent escrich estilisticament **a-ha**) foguèt un grop de musica pop norvegian. La formacion se creèt a   Òslo en 1982 e èra menada pel vocalista Morten Harket, acompanhat del clavierista Magne Furuholmen e del guitarrista Pål Waaktaar. Totes tres musicians venguèron famoses durant la mitat de las annadas 1980 gràcias a las cançons de "Take on Me" e "The Sun Always Shines on T.V." de son primièr album *Hunting High and Low*. Aqueste se ganhèt la primièra posicion en Norvègia, foguèt numèro 2 al Reialme Unit, e numèro 15 als Estats Units.

## Discografia
* *Hunting High and Low* (1985)
* *Scoundrel Days* (1986)
* *Stay on These Roads* (1988)
* *East of the Sun, West of the Moon* (1990)
* *Memorial Beach* (1993)
* *Minor Earth Major Sky* (2000)
* *Lifelines* (2002)
* *Analogue* (2005)
* *Foot of the Mountain* (2009)
* *Cast in Steel* (2015)
* *True North* (2022)
Level 42

thumb|250px|Level 42 en 2009
**Level 42** es un grop de musica pop-funk anglesa. Foguèt format durant las annadas 1980 per de musicians nadius de l'Isla de Wight. Los membres inicials, lo bassista Mark King e lo batedor Phil Gould foguèron acompanhats puèi pel clavierista Mike Lindup e lo guitarrista Dominic Miller, remplaçat mai tard per Boon Gould. La cançon que lor portèt una notorietat internacionala en 1986 foguèt "Lessons in Love".

Se considera generalament que Level 42 foguèt un dels grops pionièrs, amb Imagination, del movement sonat "brit-funk".

## Discografia
* *Level 42* (1981)
* *The Early Tapes* (1982) tanben sonat *Strategy*
* *The Pursuit of Accidents* (1982)
* *Standing in the Light* (1983)
* *True Colours* (1984)
* *World Machine* (1985)
* *Running in the Family* (1987)
* *Staring at the Sun* (1988)
* *Guaranteed* (1991)
* *Forever Now* (1994)
* *Retroglide* (2006)
* *Sirens* (2013)
Christina Aguilera

thumb|Christina Aguilera (2006)
**Christina Maria Aguilera** (Staten Island, Nòva York, 18 de decembre de 1980) es una cantaira, productritz e actritz americana. Sa carrièra artistica comencèt a l'entorn de 1990 e un pauc aprèp participèt amb Britney Spears e Justin Timberlake al Club Mickey Mouse, entre 1993 e 1994. Lo succès mondial arribèt en 1999 gràcias a son primièr album, *Christina Aguilera* e a tres cançons, "Genie in a Bottle", "What a Girl Wants" e "Come On Over Baby", que se situèron dins las primièras plaças de las classificacions de cançons als Estats Units.

## Discografia
* *Christina Aguilera* (1999)
* *Mi Reflejo* (2000)
* *My Kind of Christmas* (2000)
* *Stripped* (2002)
* *Back to Basics* (2006)
* *Bionic* (2010)
* *Lotus* (2012)
Katie Melua

**Ketevan Melua**, mai coneguda coma **Katie Melua** (en georgian: ქეთი მელუა; Kutaisi, Georgia, 16 de setembre de 1984) es una cantaira britanica d'origina georgiana. Se faguèt conéisser al Reialme Unit gràcias al succès de son primièr album, *Call Off the Search* qu'espeliguèt en novembre de 2003. Aquela notorietat foguèt consolidada e venguèt internacionala en 2005 amb son segond album, *Piece by Piece* que coneguèt una capitada considerabla dins mantes païses.

Segon la Lista dels Rics del Sunday Times de 2008, Melua aviá una fortuna de 18 milions de liuras, çò que la situava dins los 10 musicians de mens de 30 ans mai rics del Reialme Unit.

## Discografia
* *Call off the search* (2003)
* *Piece by piece* (2005)
* *Pictures* (2007)
* *The House* (2010)
* *Secret Symphony* (2012)
* *Ketevan* (2013)
* *In Winter* (2016)
* *Album No. 8* (2020)
* *Love & Money* (2023)
KT Tunstall

thumb|250px|Tunstall al Showbox SoDo a Seattle lo 2 de novembre de 2010
**Kate Victoria Tunstall**, mai coneguda coma **KT Tunstall** (Edimborg, 23 de junh de 1975) es una cantautora e guitarrista escocesa. Foguèt revelada durant un passatge dins lo programa *[[Later… with Jools Holland]]* qu'i cantèt sa cançon "Black Horse And The Cherry Tree". En seguida d'aquela interpretacion, son primièr album *Eye To The Telescope* coneguèt un succès mondial.

## Discografia
* *Eye to the Telescope* (2004)
* *KT Tunstall's Acoustic Extravaganza* (2006)
* *Drastic Fantastic* (2007)
* *Tiger Suit* (2010)
* *Invisible Empire // Crescent Moon* (2013)
* *Kin* (2016)
* *Wax* (2018)
* *Nut* (2022)
* *Face to Face* (2023)
Israel Kamakawiwoʻole

**Israel Ka'ano i Kamakawiwoʻole**, conegut tanben coma **IZ** (Honolulu, 20 de mai de 1959 – Honolulu, 26 de junh de 1997) foguèt un cantaire e musician hawaian. Venguèt celèbre en 1993 sus son isla e mai als Estats Units gràcias a son interpretacion de "Over the Rainbow" e "What a Wonderful World", inclusas dins son album *Facing Future*. Sas òbras, e mai sas interpretacions acompanhat de son ukulele, an influenciat notablament la musica hawaiana contemporanèa. 

Lo cantaire moriguèt en 1997, quand aviá sonque 38 ans, per encausa de son obesitat morbida que l'afectèt una granda part de sa vida.

## Discografia
* *Ka 'Ano'i* (1990)
* *Facing Future* (1993)
* *E Ala E* (1995)
* *N Dis Life* (1996)
* *Iz in Concert: The Man and His Music* (1998)
* *Alone in Iz World* (2001)
* *Wonderful World* (2007)
* *Over the Rainbow* (2011)
Tom Clancy

thumb|250px|Tom Clancy a la bibliotèca del Chicago College en 1989
**Thomas Leo Clancy, Jr.**, mai conegut coma **Tom Clancy** (Baltimore County, Maryland, 12 d'abril de 1947 – Baltimore County, 1 d'octobre de 2013) foguèt un escrivan american. Sas òbras de ficcion, del genre tecnothriller, èran plan detalhadas e menimosas sus l'aspècte tecnològic e son situadas dins lo mond de las agéncias d'informacion e espionatge dins d'epòcas marcadas per la Guèrra Freja o lo terrorisme. Mai recentament son nom es estat utilizat per servir a l'elaboracion de jòcs vidèo que i participèt pas e mai divèrses libres, escriches per de negres, pòrtan tanben sa signatura. 

Son personatge mai celèbre es Jack Ryan que foguèt interpretat cinematograficament per Alec Baldwin, Harrison Ford, Ben Affleck e Chris Pine.

Èra copropietari de l'equipa de beisbòl dels Baltimore Orioles.
Nyusha

200 px|right|thumb|Nyusha, 2011
**Anna Vladímirovna Shúrochkina**, mai coneguda artisticament coma **Nyusha** (en rus: Анна Владимировна Шурочкина e Нюша; Moscòu, 15 d'agost de 1990) es una cantautora russa. Foguèt en 2010 gràcias a la cançon "Чудо" (*miracle* en occitan) que venguèt celèbra dins los païses russofòns.

## Discografia
* Выбира́ть чу́до (2010)
* Объединение (2013)
Stas Piekha

thumb|250px|Stas Piekha
**Stanislav Piatràsovich Piekha**, mai conegut artisticament coma **Stas Piekha** (en rus: Станислав Пятрасович Пье́ха e Стас Пьеха; Leningrad, 8 d'agost de 1980) es un cantaire e actor rus. 

## Discografia
* Одна звезда (2005)
* Иначе (2008)
* Десять (2013)
Iryna Bílyk

thumb|250px|Iryna Bílyk en 2009
**Iryna Mykolayivna Bílyk** (en ucraïnian: Ірина Миколаївна Білик; Kyiv, 6 d'abril de 1970) es una cantautora ucraïniana. Recebèt lo títol d'Artista Popular d'Ucraïna en 2008. 

A mai de l'ucraïnian, canta tanben en polonés e en rus.

## Discografia
* Кувала зозуля (1990)
* Я розкажу (1994)
* Нова (1995)
* Так просто (1996)
* Фарби (1997)
* ОМА (2000)
* Bilyk (en polonés) (2002)
* Білик. Країна (2003)
* Любовь. Яд (en rus) (2004)
* На бис (en rus) (2008)
Pat Benatar

thumb|Pat Benatar en concèrt en 2007
**Pat Benatar**, nascuda **Patricia Mae Andrzejewski** (Nòva York, 10 de genièr de 1953) es una cantaira americana de musica rock. Coneguèt un brave succès durant las annadas 1980 gràcias a las cançons "Love Is A Battlefield", "We Belong", "Heartbreaker" e "Hit Me With Your Best Shot". Vendèt mai de 30 milions d'albums e ganhèt quatre Prèmis Grammy consecutius de 1981 a 1984 per la melhora performança feminina rock. 

## Discografia
* *In the Heat of the Night* (1979)
* *Crimes of Passion* (1980)
* *Precious Time* (1981)
* *Get Nervous* (1982)
* *Live from Earth* (1983)
* *Tropico* (1984)
* *Seven the Hard Way* (1985)
* *Wide Awake in Dreamland* (1988)
* *True Love* (1991)
* *Gravity's Rainbow* (1993)
* *Innamorata* (1997)
* *Go* (2003)
Midnight Oil

thumb|250px|Midnight Oil en 2009
**Midnight Oil**, tanben sonat informalament **The Oils**, foguèt un grop de musica rock australian. La formacion,  originària de Sydney, foguèt creada en 1976 e durèt 26 ans, fins que se dissolvèsse en 2002. Se son pr'aquò reformats en 2005, en 2009, e son un còp mai actius dempuèi 2016. Son nom proven d'una cançon de Jimi Hendrix, "Burning of the Midnight Lamp". 

**Midnight Oil** venguèt famós internacionalament en 1987 gràcias a la cançon "Beds Are Burning", de las mai emblematicas d'aqueste grop, tube de l'estiu de 1988 en Occitània. Dins sas cançons, **Midnight Oil** denoncièt mantuns problèmas de societat, coma la condicion dels aborigèns en Austràlia ("The Dead Heart" en 1988, "Truganini" en 1993), lo chaple de la Primièra Guèrra Mondiala ("Forgotten years" en 1990) o lo perilh de l'energia nucleara.

En 1990, lor cançon "Blue sky mine" parla dels trabalhaires de las minas a granit blau qu'an contractat divèrsas malautiás ligadas a l'amiant.

## Discografia
* *Midnight Oil* (1978)
* *Head Injuries* (1979)
* *Bird Noises* (1980)
* *Place without a Postcard* (1981)
* *10, 9, 8, 7, 6, 5, 4, 3, 2, 1* (1982)
* *Red Sails in the Sunset* (1984)
* *Diesel & Dust* (1987)
* *Blue Sky Mining* (1990)
* *Earth Sun and Moon* (1993)
* *Breathe* (1996)
* *Redneck Wonderland* (1998)
* *Capricornia* (2002)
* *The Makarrata Project* (2020)
* *Resist* (2022)

## Cançons mai conegudas en [[Occitània]]
* *Power and the passion* (1983)
* *Beds Are Burning* (1988)
* *The Dead Heart* (1988)
* *Put down that weapon* (1989)
* *Blue sky mine* (1990)
* *Forgotten years* (1990)
* *Bedlam bridge* (1990)
* *Sometimes* (1992, version sus l'empont)
* *Truganini* (1993)
* *My country* (1993)

## Referéncias
Apendiciti

thumb|250px|Apendici enflamat e enlargat
L**'apendiciti** es una inflamacion de l'apendici ileocecal, que necessita generalament una apendicectomia, valent a dire l'ablacion d'aquela part, siá amb una laparotomia o una laparoscopia. Es l'urgéncia quirurgicala mai frequenta, e en cas que foguèsse pas tractada pòt resultar en peritoniti o septicemia e doncas venir mortala. Sòl èsser mai frequenta abans l'edat de 30 ans.
Viktor Varga

**Viktor Varga** (en ongrés: **Varga Viktor**; Szeged, 19 de setembre de 1987) es un cantaire ongrés. Foguèt revelat gràcias al programa de television Csillag születik que cerca de joves talents artistics. Cantèt la version ongresa, "Visszhang (You and I)", de la cançon "Echo (You and I)" presentada per la cantaira Anggun al concors de l'Eurovision de 2012.

## Discografia
* *Lehet zöld az ég..!* (2010)
Josh Groban

thumb|250px|Josh Groban en 2009
**Joshua Winslow Groban**, mai conegut coma **Josh Groban** (Los Angeles, 27 de febrièr de 1981) es un cantautor american. Sos albums son dels mai venduts als Estats Units e en 2007 ocupava la primièra posicion d'aquela classificacion amb mai de 21 milions de disques venduts dins lo país. Aqueste cantaire, que participèt a un episòdi de la sèria *[[Ally McBeal]]* en 2001, es plan apreciat per sa votz plan grèva de bariton.

## Discografia
* *Josh Groban* (2001)
* *Closer* (2003)
* *Awake* (2006)
* *Noël* (2007)
* *Illuminations* (2010)
* *All That Echoes* (2013)
Mary Nótár

**Mary Nótár** (segon l'òrdre ongrés: **Nótár Mary**; Veszprém, 2 de julhet de 1985) es una cantaira e artista ongresa d'origina ròm.

## Biografia
Mary Nótár nasquèt en 1985 a Veszprém dins una familha de musicians ròm. Plan joveneta, cantava ja amb son paire, Ferenc Nótár, guitarrista e pianista. Sa carrièra musicala comencèt a debon professionalament en 2002, e en 2007 aprèp 4 albums se vegèt recompensada amb lo prèmi Jimmy Zámbó.

## Discografia
* *Egyszer egy éjszaka* (2002)
* *Hajnal csillag* (2002)
* *Jeges szív* (2004)
* *Cigánylány* (2007)
* *Hódító varázs* (2008)
* *Érzések* (2009)
* *Rumcsaka* (2010)
* *Életvirág* (2011)
* *Érezd a ritmust* (2012)
Rhododendron ponticum

thumb|right|220px|''Rhododendron indicum''
**Rododendron** disigna comunamente de plantas del genro ***Rhododendron*** L., de la familha de las ericaceas, que reunís mai de 1000 espècias, dentre elas las azaleas.

Los rododendros se pòdon far butar en forma de Bonsaï. Son de plantas arborescentas o arbustivas, o tanben epifitas, nativas de las regions de clima temperat de l'emisfèrio nòrd. Se Divisan en uèit subgenres, sont mondialment cultivat, amb d'innombrables ibrids, que:

**Azaleastrum*
**Candidastrum*
**Hymenanthes*
**Mumeazalea*
**Pentanthera*
**Rhododendron*
**Therorhodion*
**Tsutsusi*

Lo genre *Rhododendron* es amplamente espandit, pasmens que la mai granda diversitat buta dins la partida sud èst de la cordilhèra de l'Imalaia, del centre de Nepal a l'èst del Sikkim fins al Yunnan e Sichuan, e tanben dins las zonas montanhosas d'Indochina, Japon e Taiwan.

D'autras espècias existisson tanben en America del Nòrd e en Euròpa (*[[Rhododendron ponticum]]*). Existís tanen d'espècias tropicalas que butan al sud de Bornèo e Nòva Guinèa. Aman los sols acids, desvolopant de grandas inflorescéncias em forma de trompa e de fuèlhas ovaloìdas. La majoritat dels rododendrons florisson pendent un perióde cort de temps cada an, que d'unas flors son de colors plan vivas.

Los rododendrons son cultivats de pertot. Foguèron modificats per produire de flors mai pichonas o mai grandas e una imensa variedat de colores. Un exemple es lo rododendron del President Roosevelt. Aquela variedat a de fuèlhas atrasentas e variadas amb de flors de color roja brilhantas, gradualment venent branca cap al centro.

Todos los rododendrons contenon una toxina nomenada graianotoxina dins lo pollèn e lo nectar, e aquo fa que lo mèl produch amb aquelas plantas es fòrça venenòs. Lo rèste de la planta es venenòs pels cavals, subretot las fuèlhas.

Lo mai grand jardin silvenc de rododendrons pel monde se situa a Bakersville, en Carolina del Nòrd, Estats Units d'America. Se trapa dins lo pargue natural de Roan Mountain.

## Espècias

**[[Rhododendron atlanticum]]*
**[[Rhododendron canadense]]*
**[[Rhododendron catawbiense]]*
**[[Rhododendron chapmanii]]*
**[[Rhododendron ferrugineum]]*
**[[Rhododendron groenlandicum]]*
**[[Rhododendron lochiae]]*
**[[Rhododendron luteum]]*
**[[Rhododendron macrophyllum]]*
**[[Rhododendron maximum]]*
**[[Rhododendron moulmainense]]*
**[[Rhododendron occidentale]]*
**[[Rhododendron ponticum]]*
**[[Rhododendron schlippenbachii]]*
**[[Rhododendron spinuliferum]]*
**[[Rhododendron tomentosum]]*

* Lista complèta

## Classificação do gênero

## Ligams extèrnes
* PPP-Index
*  USDA Plants Database
* 
* 
* 
*  Referência ITIS: Rododendro
*  Referência NCBI Taxonomy: Rododendro
*  Referência GRIN gênero Rododendro
Jimmy Zámbó

**Jimmy Zámbó**, nascut **Imre Zámbó** (segon l'òrdre ongrés: **Zámbó Jimmy**; Budapèst, 20 de genièr de 1958 - Budapèst, 2 de genièr de 2001) foguèt un cantaire ongrés famós. Sa popularitat e sas interpretacions li valguèron l'escais de "Király" (en occitan *lo rei*).

## Discografia
* *Csak egy vallomás* (1991)
* *Jimmy II* (1992)
* *Számíthatsz rám* (1993)
* *Jimmy IV* (1994)
* *Jimmy's Roussos* (1994)
* *Szeress, hogy szerethessenek* (1995)
* *Mit akarsz a boldogságtól?* (1996)
* *Zámbó Jimmy Best of I* (1997)
* *Zámbó Jimmy Best of II* (1997)
* *Fogadj örökbe* (1998)
* *Dalban mondom el* (1999)
* *Karácsony Jimmyvel* (2000)
* *Zámbó Jimmy 1958-2001* (2001)
* *Volt egyszer 4 oktáv* (2001)
* *Csak a jók mennek el* (2001)
* *Karácsony Jimmy nélkül* (2001)
Sigeric

**Sigeric**, mòrt en setembre de 415 en Gàllia, es un aristocrata visigòt, rei dels visigòts en 415.

## Biographie

Sigeric es lo fraire de Sarus, general roman pròche de Stilicon, regent de 395 a 408 de l'Empire Roman d'Occident jol reialme d'Honorius (395-423).

En setembre de 415, Sigeric venguèt al cap dels Visigòts de per la faccion ostila al rei Ataülf, mòrt assassinat. 

Brutal e antiroman amb fòrça, Sigeric elimina los sièis enfants d'Ataülf e tractèt indignament la veusa d'Ataülf, Galla Placidia, sòr d'Honorius. 
 
Mas Sigeric tanben foguèt assassinat aprèp 15 jorns de reialme al nom de la faide (vendetta germanica).

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben
*Reialme visigòt de Tolosa
Fiona Apple

250px|thumb|Fiona Apple durant un concèrt en 2012
**Fiona Apple McAfee Maggart** (Nòva York, 13 de setembre de 1977) es una cantautora e pianista americana. Foguèt revelada tre son primièr album *Tidal* en 1996. D'aquel disc, la cançon "Criminal" li valguèt un Prèmi Grammy coma melhora performança feminina coma vocalista rock. La votz de Fiona Apple es classificada dins los contraltos e sa musica barreja d'elements de jazz e de rock alternatiu.

## Biografia
Fiona Apple nasquèt en Nòva York dins una familha d'artistas. Son paire es l'actor Brandon Maggart e sa maire, la cantaira Diane McAfee mentre que sos grands del costat mairal èran la dançaira Millicent Green e lo vocalista de big band Johnny McAfee. Sa sòrre es cantaira de cabaret jol nom de Maude Maggart, e a un mièg-fraire, Garett Maggart, qu'es actor.
Quand aviá 12 ans foguèt victima d'un viòl, evocat dins la cançon "Sullen girl", çò que li portèt divèrses problèmas psicologics.
Apple comencèt a dintrar dins l'industria musicala en 1994, aprèp que faguèt arribar un enregistrament amb qualques cançons coma "Never Is a Promise", "Not One of Those Times" e "He Takes a Taxi" a Sony Music.

## Discografia
* *Tidal* (1996)
* *When the Pawn...* (1999)
* *Extraordinary Machine* (2005)
* *The Idler Wheel...* (2012)
* *Fetch the Bolt Cutters* (2020)
Kenny Rogers

thumb|250px|Kenny Rogers en 2006
**Kenneth Ray Rogers**, mai conegut coma **Kenny Rogers** (Houston, Tèxas, 21 d'agost de 1938 – Sandy Springs, Georgia, 20 de març de 2020) foguèt un cantautor, fotograf, productor discografic e autor american. 

Es conegut subretot coma cantaire de musica country. Foguèt integrat dins lo Country Music Hall of Fame en 2013. Durant sa trajectòria musicala pro longa, a vendut mai de 130 milions d'albums dins lo mond entièr, çò que lo situa coma un dels artistas qu'an mai vendut de disques de totas las epòcas.

## Discografia
miniatura|Kenny Rogers amb Dolly Parton e Louise Palanker
* *Love Lifted Me* (1976)
* *Kenny Rogers* (1977)
* *Daytime Friends* (1977)
* *Love or Something Like It* (1978)
* *The Gambler* (1978)
* *Gideon* (1980)
* *Share Your Love* (1981)
* *Love Will Turn You Around* (1982)
* *We've Got Tonight* (1983)
* *Eyes That See in the Dark* (1983)
* *The Heart of the Matter* (1985)
* *They Don't Make Them Like They Used To* (1986)
* *I Prefer the Moonlight* (1987)
* *Something Inside So Strong* (1989)
* *Love Is Strange* (1990)
* *Back Home Again* (1991)
* *If Only My Heart Had a Voice* (1993)
* *Vote for Love* (1996)
* *Across My Heart* (1997)
* *She Rides Wild Horses* (1999)
* *There You Go Again* (2000)
* *Back to the Well* (2003)
* *Water & Bridges* (2006)
* *The Love of God* (2011)
* *Amazing Grace* (2012)
* *You Can't Make Old Friends* (2013)
Sam Brown

thumb|250px|Sam Brown, e Gilson Lavis, en concèrt en 2006 amb l'Orquèstra de Rhythm and Blues de Jools Holland
**Samantha Brown**, mai coneguda coma **Sam Brown** (Stratford, Londres, 7 d'octobre de 1964) es una cantaira anglesa. Venguèt famosa mondialament en 1988 gràcias a la cançon "Stop!". L'album de meteis títol se vendèt a mai de 2,5 milions d'exemplars dins lo mond entièr. Mai enlà de sa carrièra de solista, Sam Brown fa sovent de vocalista per d'autres cantaires celèbres.

Fin 2004, la cantaira Jamelia aguèt de succès ambe sa represa de "Stop!" de **Sam Brown**.  

## Discografia
* *Stop!* (1988)
* *April Moon* (1990)
* *43 Minutes* (1992)
* *Box* (1997)
* *Reboot* (2001)
* *Fragile* (2003)
* *The Very Best Of Sam Brown* (2006)
* *Of The Moment* (2007)
Sade

**Sade** (prononciat [ʃɑːˈdeɪ]) es un grop musical anglès que barreja dins sas cançons los estils R&B, jazz, soul e soft rock. Deu son nom a la cantaira e menaira de la formacion, Sade Adu. Arribèron a la notorietat internacionalament en 1984 gràcias a son primièr album *Diamond Life*, que se classifiquèt segond dins las listas de classificacion britanicas e que se vendèt a mai d'1,2 milions d'exemplars al Reialme Unit. Aquel album lor faguèt recebre lo Brit Award del melhor album britanic en 1985.

## Discografia
* *Diamond Life (1984)
* *Promise (1985)
* *Stronger Than Pride* (1988)
* *Love Deluxe* (1992)
* *Lovers Rock* (2000)
* *Soldier of Love* (2010)

## Cançons mai conegudas
* *Smooth operator* (1984)
* *The sweetest taboo* (1985)
* *Is it a crime* (1986)
* *Love is stronger than pride* (1988)
* *Paradise* (1988)
* *No ordinary love* (1992)
Jackson Browne

thumb|250px|Jackson Browne en concèrt lo 23 de març de 2008
**Clyde Jackson Browne** (Heidelberg, Alemanha, 9 d'octobre de 1948) es un cantautor e musician american. Venguèt celèbre dins las annadas 1970. Browne a vendut mai de 18 milions d'albums als Estats Units.

## Discografia
* *Jackson Browne*, tanben conegut coma *Saturate Before Using* (1972)
* *For Everyman* (1973)
* *Late for the Sky* (1974)
* *The Pretender* (1976)
* *Running on Empty* (1977)
* *Hold Out* (1980)
* *Lawyers in Love* (1983)
* *Lives in the Balance* (1986)
* *World in Motion* (1989)
* *I'm Alive* (1993)
* *Looking East (Elektra)* (1996) amb Ry Cooder, David Lindley e Bonnie Raitt
* *The Naked Ride Home* (2002)
* *Solo Acoustic, Vol. 1* (2005)
* *Solo Acoustic, Vol. 2* (2008)
* *Time The Conqueror* (2008)
* *Love is Strange: En Vivo Con Tino* (2010), amb David Lindley
Walia

**Walia** (? - 418), Rei dels visigòts entre 415 e 418. Sucediguèt a Ataülf a la mòrt en 415 de Sigeric assassinat pels seus seccessors après una setmana de govèrn. Establiguèt la capitala dels Visigòts a Tolosa.

## Biografia
thumb|130px|left|Representacion de Walia, reis dels Visigòts, sus una gravadura de 1794
Ensajèt de s'establir al nòrd d'Africa mas poguèt pas e signèt la patz amb l'Emperaire roman Honorius, e dins un tractat (foedus) Walia s'engatgèt a far de Gala Placidia la seuna esposa (sòr d'Honorius, raptada per Alaric Ièr e remandada per Ataülf) e a forabandir de la Peninsula Iberica los pòbles barbars que s'i èran establits dempuèi 409. 

Del seu costat l'emperaire Honorius donèt 600 000 mesuras de blat als visigòts e permetèt lor installacion dins la peninsula. Em 4l8, Valia dintrèt en Ispània e sometèt los sueves, los vandals silings, establits en Andalosia e los alans de Lusitània. Dels quatre pòbles barbars (vandals asdinges, vandals silinges, sueves e alans) qu'èran istallats dins la Peninsula sonque ne demorèron dos, mas quand apareguèt que serián eles tanben someses per Walia, Honorius decidiguèt de cambiar lo seus plans e luirèt Aquitània als visigòts per que s'i establiscan. Amb la mòrt de Walia desapareguèt la dinastia dels baltings qu'aviá começat amb Alaric Ièr.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben
*Reialme visigòt de Tolosa
La Granja

*La Granja (Cáceres), un municipi de la província espanhòla de Cáceres e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura, Espanha.
*La Granja de la Costera, un municipi de la província espanhòla de Valéncia e de la Comunautat Autonòma de País Valencian, Espanha.
*La Granja d'Escarp, un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de Catalonha, Espanha.
*La Granja (Lanas), ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens lo departament de las Lanas e dens la region d'Aquitània, França.
*La Granja (Chile), un municipi de Chile.
Al Jarreau

thumb|250px|Al Jarreau en 1996
**Alwyn Lopez Jarreau**, mai conegut coma **Al Jarreau** (Milwaukee, 12 de març de 1940 – 12 de febrièr de 2017) foguèt un cantaire de musica jazz e soul american. Foguèt en 1980, gràcias a l'album *This Time* que se faguèt conéisser mondialament. Long de sa rica carrièra es estat guerdonat amb 7 Prèmis Grammy e es lo sol cantaire qu'aja recebut de recompensas dins tres categorias diferentas, en jazz, pop e R&B.

## Discografia
* *We Got By* (1965)
* *Glow* (1976)
* *Look to the Rainbow* (1977)
* *All Fly Home* (1978)
* *This Time* (1980)
* *Breakin' Away* (1981)
* *Jarreau* (1983)
* *High Crime* (1984)
* *In London* (1984) 
* *L Is For Lover* (1986)
* *Heart's Horizon* (1988)
* *Heaven and Earth* (1992)
* *Tenderness* (1994) 
* *Best of Al Jarreau* (1996)
* *Tomorrow Today* (2000)
* *All I Got* (2002)
* *Accentuate the Positive* (2004)
* *Givin' It Up* amb George Benson (2006)
* *Christmas* (2008)
* *My Old Friend: Celebrating George Duke* (2014)