open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vernadèth Devath

**Vernadèth Devath** (*Bernadets-Debat* en francés) qu'ei ua comuna gascona d'Astarac situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [bérna'dèt dé'bat] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *Giraldus de Bernadeds,* en 1186, *Girardus de Bernadeds*, *a Bernadeds* en 1238, *Bernardes*, cap a 1230, *Bernadetz* en 1382-1384, *de Bernadeto*, en latin, en 1405, *Bernadet* au sègle XV, *Bernadets de Bat* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Dauzat, Negre e R. Aymard que comprenen lo nom com un diminutiu deu petit nom *Bernat*.

*Devath* que significa au nòrd respècte a Vernadèth Dessús.

Jacques Boisgontier, NRO (Nouvelle Revue d'Onomastique) n°21-22. 1993 p. 190,  que senhala la prononciacion dab *è* obèrt de la darrèra vocala exclutz lo sufixe diminutiu *-ittum*, meilèu lo sufixe diminutiu *-ellum* (> *-èth* en gascon). Segon Negre, *-s* finala deu nom francés que s'explica pr'amor *Bernadets* designava l'ensemble deths dus vilatges; segon J. Boisgontier, los dus vilatges sont tròp luenh per aver avut ua denominacion d'ensemble e l'ajustadís d'ua *-s* a toponimes qu'ei un hèit banal.

A prepaus de Vernadèths (Bearn), Miquèu Grosclaude qu'avè hèit arremarcar la fòrma mei anciana (*Bernedet*) miava a *Verneda* e non pas au petit nom *Bernat*. Boisgontier (NRO n°21-22. 1993 p. 190) que guarda aquera explicacion per Vernadèths bearnés, mes tanben  per Vernadèth Dessús e Vernadèth Devath, quitament se i a pas de pròvas dens las fòrmas ancianas; qu'ajusta un diminutiu d'un petit nom ei pauc versemblable per un cap-lòc de comuna. Miquèu Grosclaude qu'ajusta lo sufixe *èth* (deu latin *-ellum*) que va normalament pas dab un nom de persona, mes a formacions vegetaus. *Vernadèth* que vien deu gascon *vèrn* (vèrnhe), dab lo sufixe collectiu vegetau *-etam* e un sufixe diminutiu *-èth* (latin *-ellum*). Lo resultat *Vernedèth* que passè a *Vernadèth* per dissimilacion *e* > *a*. Lo sens globau qu'ei de « petita verneda ».

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Asca

**Asca** (*Asque* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada en eth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia
Aute vilatge o quartièr : Eth Coret.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei ['asca]. Eras fòrmas ancianas que son : *Fortanerius d'Asca*, en latin, en 1300, *De Asqua* en 1313 e 1342, *Asque* en 1429, *Asque* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, eth tèma d*'Ascas* qu'ei prelatin e escur.
Segon Negre, *Ascas* qu'ei benlhèu un nom romanic com **asca*, « hasti », qui a era medisha arrasic que *asco* en espanhòu (medish sens), o com l'occitan escara, « crassa deth cap ». Segon R. Aymard, *Asca* que s'explica per era veneracion d'un diu nommat *Aghon* o *Ageion*.

Segon Miquèu Grosclaude, eras proposicions de Negre an pas cap d'acceptabilitat toponimica e era evolucion fonetica que s'opausa ara ipotèsi d'Aymard; eth nom que demòra escur.

Comparar dab Ascas, mes eth site qu'ei diferent.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Église_Saint-Pierre_d'Asque_(Hautes-Pyrénées)_1.jpg|Era glèisa de Sent Pèr en 2020.
Église Saint-Pierre, Asque, Hautes-Pyrénées.jpg|Era glèisa de Sent Pèr.
Église_Saint-Pierre_d'Asque_(Hautes-Pyrénées)_2.jpg|Era glèisa de Sent Pèr.
Cimetière de Asque (Hautes-Pyrénées) 1.jpg|Eth cementèri.
Mairie de Asque (Hautes-Pyrénées) 1.jpg|Era maison comuna en 2020.


## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Arnèr

**Arnèr** (*Arné* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Aute vilatge o quartièr : Eth Bòsc.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [ar'nè] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Arnerio*, en latin, en 1387, *Arné* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Miquèu Grosclaude que's basa sus era atestacion de 1387, *De Arnerio*, qui mia a un nom latinizat *Arnerius*, donc probablament eth nom germanic d'òme *Arnèr*. L'etime qu'es shens sufixe. Cf. La Ileta e Arnès.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Asereish

**Asereish** (*Azereix* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Aute vilatge o quartièr : Sent-Ròc.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [azé'réch] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *de Iserasco*, en latin, cap a 1083, en 1095, cap a 1106, *Raymundus Guilhelmi de Ezeresio* en latin, cap a 1110, *D-Azareix*, *D-Azereix*, *D-Azerereix*, *Azereis*, *Exereix*, *Ezereix*, ath sègle XII, *Azereix*, cap a 1200-1230 e en 1285, *De Azareyshio*, *apud Azereyshium*, en latin, en 1300, *De Azerexio*, en latin, en 1313, *De Azerechio*, en latin, en 1342, *de Aserexio*, en latin, en 1379, *Azerex*, *Aserex*, *a-Serex*, *a-Zereyx*, *a-Zerex* en 1429, *Asserex* en 1541, *Azereix* en 1614, *Azereix* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Asereish* que vien benlhèu deth latin *acer*, « auseròu », dab eth sufixe *-etum*.

Segon Miquèu Grosclaude, era sola causa segura qu'ei eth sufixe *-eish*, com dens diferents lòcs aus limits de Bearn e de Bigòrra : Balèish, Tarastèish, Baudreish, Orleish. Aqueth sufixe ei pas eth latin *-etum* (collectiu vegetau), nimei *-ellum* (diminutiu), que sembla d'estar prelatin, aquitan. Se era fòrma d'origina ei *Azer-* e non pas *Ezer-* o *Izer-*, qu'an prepausat *acer*, « auseròu », o eth nom de persona *Azere*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments


File:Azereix eglise.JPG|Glèisa de Sent Fructuós
File:Azereix maison2.JPG|Ostau deu sègle XVIII
File:Lavoir d'Azereix (Hautes-Pyrénées, France).JPG|Lavadèr comunau
File:Azereix lavoir1.JPG|Lavadèr comunau


## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Barbashen

**Barbashen** (*Barbachen* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
Autes vilatges o quartièrs : Los Lacais, los Popets.

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [barba'chénn] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *Barbepien* en 1285, *De Barbapenh* en 1313, *Barbapjen* en 1379, *Barba Pien* en 1429, *Barbaxen* en 1760, *Barbachen* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Barbachen* qu'ei probablament un derivat deu latin *vervactum*, « garait »; cf. espanhòl *-barbecho*.

Segon Negre, *Barbachen* que vien benlhèu deu gascon **berbechin* (lòc), « lòc de motons ». R. Aymard que constata las fòrmas ancianas juntan mau dab *vervex*. Un nom d'òmi com *Barbatius*, present dens *Barbasan*, que convien mei.

A Boisgontier que'u semblava las posicions de Dauzat e de Negre son insostenibles. Miquèu Grosclaude que tròba *Barbatius* d'Aymard, dab un sufixe aquitan *-ennum*, ei ua possibilitat comparabla a *Barbasan* dab sufixe *-anum*. Solament, que i a aqueras grafias dab *p* qui s'acòrdan mau dab aquera solucion.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Barbadan Devath

**Barbadan Devath** (*Barbazan-Debat* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [barba'da dé'bat] (grafia fonetica deths autors). Las fòrmas ancianas que son : *Arnaldus de Barbaza de Debat*, cap a 1140, *Barbazaa Deius*, en latin, en 1285, *Barbazanum de Infra*, en latin, en 1313, *De Barbazano Inferiori*, en latin, en 1313 e 1342, *de Barbasano Inferiore*, en latin, en 1379, *Barbasan Debad* en 1406,  *Barbasan Debat* en 1429, *Barbazan de Bat* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, Gerhard Rohlfs, Negre, *Barbadan* que vien deu nom latin d'òmi *Barbatius*, dab lo sufixe *-anum*.

Segon Miquèu Grosclaude, lo nom de persona *Barbatianus* qu'es atestat e saben pas se Barbadan vien de *Barbatianus* o de *Barbatius* + sufixe *-anum*, mes la segonda solucion qu'ei de luenh mei probabla. Barbadan qu'èra la proprietat de Barbatius. *Devath* que significa au nòrd, donc mei luenh deuhs Pirenèus e s'opausa a Barbadan Dessús, 5 km ath sud.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².
## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Aisac e Òst

**Aisac e Òst** (*Ayzac-Ost* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, dens eth estrem (era estrema ?) de Salas , situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
### Aisac
Era prononciacion qu'ei [ay'zak] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Guilhem Forto de Isac*, en 1037 o cap a 1040, *Guilhem Fuert d'Ayzac*, *W. Fuert d'Aysag*, cap a 1050-1070, *Willelmus Fuert d'Ayssac*, cap a 1060, *D'Abbadia de Ysag* ath segle XII, *Ayzag* cap a 1200-1230, *Aysac* en 1429, *Aïsac* en 1790, *Ayzac* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Aisac* que vien deth nom latin d'òmi *Asius* o *Atius* (varianta de *Attius*), dab eth sufixe *-acum*. 

Segon Miquèu Grosclaude, *Aisac* que vien deth nom latin d'òmi *Asius*, dab eth sufixe *-acum*.

### Òst
Era prononciacion qu'ei [òst] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Ost* cap a 1050-1070, *Ost*, cap a 1060, 
*Ost* en 1285, *de Osto* en latin, en 1342 e 1379, *Ost* en 1429, *Ost* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon R. Aymard, *Òst* que vien de *ostal*/*ostau* dens eth sens d'ospici, espitau.

Segon Miquèu Grosclaude, era proposicion d'Aymard que suprimeish ua sillaba tonica, qu'ei ua solucion impossibla; un etime *hospitem* que donaré *òste*, *Augustus* que donaré *Aost*. Atau com Boisgontier, Grosclaude que supausa donc eth nom ei prelatin. Dens aqueth cas, *Òst* qu'ei benlhèu près deth nom de Ost (Arièja) e explicable per un mot « basco-aquitan » *uste* « plana ».

## Istòria
* Aisac e Òst que fusionèn en 1846 .

## Administracion

## Demografia

* 1851 : fusion d'Aisac e d'Òst en 1846.
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km². 
## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Àdet

**Àdet**, error probabla de Patrici Pojada per **Adet** [a'dét]. (*Azet* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath d'Aura, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [a'dét] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Bernat Wlm. d-Azet*, *Bernard W. de Aset*, en latin, cap a 1180, *Odo d'Aset* en 1190, *De Aseto*, en latin, en 1387.

Segon Dauzat, *Adet* que vien benlhèu deth nom latin d'òme *Asellus*.
Segon R. Aymard, que caleré tanben envisatjar era ipotèsi de Lemoine *asinum* dab eth sufixe *-etum* qu'ei tanben a considerar.

Segon Miquèu Grosclaude, eth mot prepausat per Lemoine existeish pas. *Asellus* convién pas tanpauc pr'amor era finala es pas en *-ellum*; eth nom qu'ei escur. Era fòrma occitana qu'es **Adet**.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Baniòs

**Baniòs** (*Banios* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha e Bigòrra. Qu'ei administrada peth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
 

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [ba'nyòs] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *A Banios*, cap a 1200-1230, *Banios* en 1313 e 1342, *de Baniossio*, en latin, en 1379, *Banios* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat,  ara seguida de Rohlfs, *Baniòs* que vien deth nom gallic d'òmi *Bandinus*, dab eth sufixe *-ossum*.

Segon Miquèu Grosclaude, era proposicion de Rohlfs e Dauzat qu'ei improbabla, pr'amor l'autor non cresè ath poblament celtic en Gasconha. Eth sufixe qu'ei eth sufixe aquitan *-ossum*; eth radicau que demòra escur.

Xavier Delamarre, ara seguida de Dauzat, qu'explica *Baniòs* per *Bandinosson*, era proprietat de *Bandinos* (era derivacion en *-os* qu'ei indoeuropèa segon eth), dab ua resèrva : eth nom que poderé estar eth latin *B(l)andinus*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Era Varelha

**Era Varelha** (*Bareilles* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath de Loron, situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia
Autes vilatges e quartièrs : Gèdra, Is, Poi.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [éra ba'rélyo] o [ba'rélyés] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Barelhis*, en latin, en 1387, *Notre-Dame des Bareilhes* en 1659, *Bareilhes en Louron* en 1750, 1751, *Las Bareilhes* en 1767.

Segon Dauzat, *Varelhas* que vien de **vallilia* (inatestat), diminutiu de *vallis* « vath ».

Segon Miquèu Grosclaude, **vallilia* qu'ei inatestat, *vallicula*, atestat, que convién. Eth sens de « petita vath » que correspón plan a aquera vath adjacenta. Boisgontier que pensava *Era Barelha* èra probablament eth nom de tota era vath, puish passè au plurau aths vilatges, qui pr'aquò consèrvavan cadun eth son nom particular.

Grosclaude precisa pas s'eth nom tradicionau de Gèdra (lo borg), present dens eras mapas ancianas (*Gèdre de Bareilles*), ei utilizat a prepaus deth borg, oficiaument *Bareilles*. Véder Gèdra.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vathsèra

**Vathsèra** (*Batsère* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada en eth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

 

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [bat'sèra] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *A Bad Cera*, cap a 1200-1230, *Homines de Vallesserra*, en latin, en 1300, *De Batsera* en 1313, *de Bodeserra*, en latin, en 1379, *Batxère* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Vathsèra* que vien deth latin vallis, « vath », e benlhèu *sèrra*; .
Segon R. Aymard, eth nom qu'ei format de *vath* e de sèra (latin *cella*, granja, priorat).

Segon Miquèu Grosclaude, era prumèra partida deth nom que sembla vertadèrament estar *vath*. Era segonda partida qu'ei escura. Pòt pas estar *sèrra*, pr'amor era vath dera sèrra ei absurde, nimei *cèra* (latin *cella*), « eth monastèri dera vath », pr'amor dera inversion de l'òrde determinant-determinat, impossibla en gascon. Boisgontier que pensava a un adjectiu femenin arcaïc desconeishut. Pòt pas tanpauc estar *Cera*, nom celtic d'aiga, pr'amor dera vocala (era aiga qu'ei Arròs).

Que i a a quauques km en amont (comuna de Bulan o de Lomner), un *Cap det Bat*, *det Bat* e pas *dere Bat*; qu'ei en suspart d'Arròs, mes pas ath cap d'un arriu.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Barlest

**Barlest** (en francés tanplan com en occitan) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia
Aute vilatge o quartièr : Mossénher.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [bar'lést] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *in Barlesto* en latin, ath miei deth sègle XI, *Barlest*, enter 1232 e 1766 e ath sègle XIII, *A Barllest* cap a 1200-1230, *De Barlesto*, en latin, en 1342 e 1379, *Barlest* en 1429 e 1541.

Segon Dauzat, *Barlest* que s'explica peth gallic e pregallic *barr-*,  « som, hautor », dab eth doble sufixe *ul-estum*, prelatin.

Segon Miquèu Grosclaude, un oronime qu'ei inadaptat per un vilatge situat ath hons dera vath d'Ossa. Pr'amor deth sufixe *-est*, eth nom qu'ei plan ancian, aquitan, mes que demòra escur

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Barbadan Dessús

**Barbadan Dessús** (*Barbazan-Dessus* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [barba'da dé'sud] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Barbazaa Desus* en 1285, *a castro Barbazani Superioris*, en latin, en 1285, *De Barbazano Superiori*, en latin, en 1313, *Barbasan Dessus* en 1429, *Barbazan dessus* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, Gerhard Rohlfs, Negre, *Barbadan* que vien deth nom latin d'òmi *Barbatius*, dab eth sufixe *-anum*.

Segon Miquèu Grosclaude, eth nom de persona *Barbatianus* qu'es atestat e saben pas se Barbadan vien de *Barbatianus* o de *Barbatius* + sufixe *-anum*, mes era segonda solucion qu'ei de luenh mei probabla. Barbadan qu'èra era proprietat de Barbatius. *Dessús* que significa ath sud, donc mei près deths Pirenèus e s'opausa a Barbadan Devath, 5 km ath nòrd.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna
* Arnaud Guilhèm de Barbadan, chivalier de la Guèrra de Cent Ans que dirigí la defensa de Melun en 1420.

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Barta

**Barta** (*Barthe* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei ['barto] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *de Barta*, en latin, au sègle XV, *Barthe* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon Dauzat, *barta* qu'ei un mot prelatin, que designa un petit bòsc, un talhadís, un lòc cobèrt de broishòcs.

Segon Negre, *barta* que designa un terren cobèrt de broishòcs.

Segon Miquèu Grosclaude, lo mot qu'ei panoccitan, probablament d'origina preindoeuropèa, pr'aquò en Gasconha, las bartas que son terrens umides e plens de broishòcs situats en arriba d'ua aiga.
Boisgontier qu'arremarcava l'abséncia d'article (contràriament a La Barta de Nestés) pòt hèr pensar a ua formacion plan anciana, a l'epòca latina.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Baselhac

**Baselhac** (*Bazillac* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [bazé'lyak] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *S. Bernardo de Baseliaco*, *de Basaliaco*, en latin, en 1062, *Bernardus de Basalag* en 1152, *Bernardus de Basiliaco*, en latin, en 1157 e 1257, *Bernardus de Baselag* en 1171, *Bernardus de Bazalag* en 1190, *Bernardo de Basalach* en 1256, *Raymundus Aymerici de Bazalha* en 1300, *De Bazelhaco*, en latin, en 1313 e 1379, *De Baselhaco*, en latin, en 1342, *Baselhac* en 1429, *Bazillac* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII), *Bazeillac* en 1790.

Segon tots los autors, *Baselhac* que vien deu nom latin (grecolatin) d'òmi *Basilius*, dab lo sufixe *-cnum*.

L'archidiaconat de *Baselhagués* qu'ei atestat en 1257 (*Bazelagues*), 1342 (*archidiaconatu Bazellaguensi*, *archidiaconatus de Baselhaguesio*), etc.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bajordan

**Bajordan** (*Bazordan* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [bajour'dã] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *de Basordano*, en latin, en 1387, *Bajordan* en 1767, *Bajourdan * en 1790, *Bajourdan * (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat,  eth radicau qu'es escur e eth sufixe qu'es *-itanum*.
Segon Negre, *Bajordan* que vien probablament de ** Be(g)orr(i)tanum (castellum)* : « castèth bigordan » > **Beordan*, dab ua *z* ajustada per tau d'evitar l'iatus.

Segon Miquèu Grosclaude, era proposicion de Negre qu'es foneticament dobtosa e Bajordan es pas en Bigòrra, mes en Comenge; eth nom que demòra escur. Robert Aymard que senhala *Bazourda* es eth nom d'un arriu ath limit deras comunas de Salas et Ausons (canton d'Argelèrs de Gasòst), mes aquò explica pas eth nom.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Basús de Nestés

**Basús de Nestés** (*Bazus-Neste* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada en eth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia
 

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [ba'zus] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Ar. Gassie de Basus*, *Ar. Gassie de Bazuz*, *Arn. Gassia de Basus*, cap a 1180 (non saben s'aqueth nom correspón a Basús de Nestés o a Badús), *De Basucio*, en latin, en 1387, *Paroisse de Basus en Nestes*, en 1737, *Bazus* en 1790 e 1806, *Bazus*(mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, eth nom qu'ei escur.
Segon Negre, eth nom que vien d'un nom « romanic » d'òmi **Badusius*, derivat de *Badius*.

Segon Miquèu Grosclaude, era proposicion de Negre, **Badusius*, qu'ei possibla, mes pas briga segura. Grosclaude que pensa era finau representa eth sufixe *-ust*, benlhèu aquitan. Eth radicau qu'ei escur. Comparar dab Badèth.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Beucens

**Beucens** o **Biussens** (*Beaucens* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, dens era arribèra de Davantaiga, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

Vilatges e quartièrs principaus : Gesat, Nolhan, Vièla, Cohita.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [biou'sénns] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Belsen*, cap a 870, *Belsen*, cap a 980, cap a 1050-1070, en 1168, *Beusen* en 1285, 1300 e 1313, *de Beucennio*, en latin, en 1379, *Beucen*, *Beussen*, *Beusen* en 1429, *Beaussen*, *Beaucen* en 1614, *Beaucen en Lavedan* en 1737-1779, *Beucen* en 1760, *Beaucen* en 1790, *Beaucen* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Biussens* que vien deth bas-latin *balteus* , deth preceltic **bal*, « escarpament" , dab eth sufixe prelatin *-incum*.
Segon Negre, *Biussens* que vien deth gascon *bau*, « ròc », dab eth sufixe *-enc* ath plurau. Segon R. Aymard,  eth nom que vien benlhèu deth celtic *belsa*, « camp ».

Segon Miquèu Grosclaude, pr'amor de *e* dens era prumèras sillabas deras fòrmas ancianas, un etime *bau* qu'ei impossible. Eras fòrmas en francés que son influenciadas per eth adjectiu *beau*, « bèth ». *-S* finau ei pas etimologic : influéncia deth sent patron dera parròpia, *Vincenç* ? [Biussens qu'ei a costat d'Artalens !]. *Biussens* que vien deth nòm d'òmi d'origina basca *Beltze*, dab eth probable sufixe aquitan *-ennum*. Era evolucion qu'ei simpla : *Belsen* --> *Beussen* --> *Beussens* --> *Biussens*. Eth nom occitan qu'ei **Biussens** segon Grosclaude.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km². 

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Begòla

**Begòla** (*Bégole* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
Autes vilatges e quartièrs : Era Potja, Sarrabairosa, eras Bartas, eth Sèr, era Cometa, Arnavèrs.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [bé'gòlo] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Petrus de Begola*, *en P. de Begole* en 1283, *de Begola*, en latin, en 1300 e 1313, *Beguole* en 1429, *Bégole* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Begòla*, nom escur, benlhèu a arreligar dab Begar e dab ua arradic aquitanica *beg-*, *big-*, presenta dens Bigòrra.
Negre qu'imagina eth gascon *vea* (prononciat [beə]), dab eth diminutiu *-ola*, puish un *g* antiiatic ! R. Aymard que precisa eth arriu *Begòla* travèrsa era comuna.

Segon Miquèu Grosclaude, era proposicion de Negre qu'ei foneticament dobtosa e eth arriu de Begòla que pòrta probablament eth nom deth vilatge. Un radicau aquitan *beg-* qu'ei possible pr'aquò; eth nom que demòra escur.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Benac (Hauts Pirenèus)

**Benac** (*Bénac* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [bé'nak] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Raimundo Guilhermi de Benaco*, en latin, en 1022 (segon Marca), *Bos de Benag* cap a 1105, *Dodo de Benag* cap a 1150, *in Benaco*, en latin, cap a 1110 e en 1313, *Benac* ath sègle XII o XIII e en 1285, *Benag* en 1384, *Benac* en 1429, *Bénac* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII). Eth país de Benac qu'èra eth Benaqués : *In terra appellata de Benaques* (1285).

Segon Dauzat e tanben R. Aymard, *Benac* que vien deth nom gallic d'òmi *Benos*, dab eth sufixe *-acum*.
Segon Negre, citat per M. Grosclaude, *Benac* que vien deth nom « romanic » d'òmi *Beninus*, dab eth sufixe *-acum*, atau com Benac (Arièja) ! que mia a **Benhac*...

Segon Miquèu Grosclaude, *Benac* que vien deth nom d'òmi *Benos*, dab eth sufixe *-acum*; Grosclaude que dobta *Benos* sia gallic. Benac qu'èra ua proprietat antica.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bartrés

**Bartrés** (*Bartrès* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [bar'trés] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Willermus Raymundi de Batres*, en latin e gascon, cap a 1083, *Garsias Anerii, miles Bertrahensis*, en latin, cap a 1096, *Rn. Gassie de Bartraes* cap a 1184, *Willermus Anerii, miles Bartrihensis, in eodem Bartricsio*, en latin, ath sègle XI o XII, *Ramundus Gillelmus de Bartraes* en 1205, *Bartrees* en 1285, *De Bartraes* en 1313, *De Vartrahesio*, en latin, en 1342, *de Bartrahesio*, en latin, en 1379, *Bertrahes*, *Bertraes* en 1429, *Bartrahes* en 1541, *Bartraès* en 1614, *Bartrez* en 1760, *Bartretz* en 1790, *Bartrez* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Bartrés* qu'ei format deth gascon *barta*, dab eth doble sufixe *-aricium*.
Segon R. Aymard, *Bartrés* que sembla près deth gallic *vertre* / *vertra*, « plaça hòrta ». Eth lòc *Era Halhada* que fòrma un oppidum en suspart deth vilatge, çò qui balha pes a aquera ipotèsi.

Segon Miquèu Grosclaude, era preséncia constanta dera segonda *r* qu'empacha eth nom de viéner de *barta*; era ipotèsi d'Aymard qu'ei basada sus era dominacion deras fòrmas en Bert- dens eths noms causits par Lejosne; eth nom que demòra escur.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion èra de  abitants e era densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Berberust e Liàs

**Berberust e Liàs** (*Berbérust-Lias* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
### Berberust
Era prononciacion qu'ei [bérbé'rus] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *a Burburust* ath sègle XII o XIII, en 1309 e en 1313, *a Burburust* en 1313, *De Barbarusto*, en latin, en 1342, *de Burburusto*, en latin, en 1379, *Burburust* en 1384, *Berberust* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, eth prumèr element qu'ei escur, eth segond qu'ei eth basco *ust*, « planèr ».
R. Aymard que pensa ath nomen gallic *Verberus* dab era finau *-st*.

Segon Miquèu Grosclaude, eth nom que sembla prelatin. Eth radicau qu'ei *burbur-* e non *berber-* segon eras fòrmas mei ancianas; eth element finau que pòt estar un sufixe aquitan *-ust*, o eth mot « basco-aquitan » *uste*, « plana ».
### Liàs
Era prononciacion qu'ei [lyas] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *de Lias* ath sègle XII o XIII e en 1313, *De Liassio*, en latin, en 1342, *de Lassio*, en latin, en 1379, *de Lias* en 1384 e 1403, *Liaas* en 1429, *Lias* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Dauzat que prepausa eth nom latin d'òmi *Linus* per Liars (Gers) e Liars d'Armanhac. Negre que causeish *lià*, « camp de lin » per Liars (Gers).

Segon Miquèu Grosclaude, un camp de lin qu'ei *liar* (*linus* + sufixe collectiu vegetau *-are*). Mes cap atestacion horneish *-r* e donc un camp de lin qu'ei improbable.

Eth nom gallic *Linos* dab era derivacion *-ate* / *-ati* qu'ei tanben ua possibilitat .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion èra de  abitants e era densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Benquèr

**Benquèr** (*Benqué* en francés) qu'ei ua anciana comuna d'Occitània, en Gasconha, situada en departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Despuish eth 1èr de gèr de 2017, qu'ei caplòc dera comuna navèra de Benquèr e Molèra qui compren cap comuna delegada .

## Geografia
Aute vilatge e quartièrs : Eth Puei.
 

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [bénn'kè] (grafia fonetica deths autors). Que i a ua fòrma anciana : *De Benquerio*, en latin, en 1313 e 1342.

Segon Dauzat, *Benquèr* que vien deth ancian occitan e gascon *benc*, « arròca escarpa ».

Mei d'informacions ath article Benca.

Segon Miquèu Grosclaude, era proposicion de Dauzat qu'ei shens pròvas; eth nom que demòra escur.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Beudian

**Beudian** (*Beaudéan* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha e Bigòrra. Qu'ei administrada peth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
Autes vilatges e quartièrs : Sèrris, er'Arribèra.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [béw'dya] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *in Beldeyano*, en latin, cap a 1090, *Arnaldus de Beudean* en 1283, *Beudeaa* en 1285, *apud Beudeanum*, en latin, en 1300, *De Baudeano*, en latin, en 1313 e en 1342, *de Veudeano*, en latin, en 1379, *Beudean* en 1429, *Baudean* en 1760, *Beaudean* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Simin Palay qu'explicava *Beudian* per *bèu dia*, deth latin *bellus dies* !.

Segon Dauzat, Negre, R. Aymard, Miquèu Grosclaude, *Beudian* que vien deth nom germanic d'òmi *Bald-win* (latinisé en *Baldinus*), dab eth sufixe *-anum*. Aqueth nom germanic qu'ei ar'origina deth anglés *Baldwin* e deth francés *Baudoin*. **Baldi(n)-anum* que vienó **Baudian* > *Beudian*. Miquèu Grosclaude que sembla estonat dera vitalitat deth sufixe *-anum* ara data tardiva d'aparicion deths noms germanics.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bernac Devath

**Bernac Devath** (*Bernac-Debat* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [bér'nak dé'bat] (grafia fonetica deus autors). Lo nom de **Bernac** (atestacions *A Bernag Debat*, cap a 1200-1230, *Bernag Deius*, en 1285, *De Bernaco*, en latin, en 1313 e 1342, *de Bernaco Inferiore*, en latin, en 1379, *Vernac Debat, Bernac Debat*, en 1429, *Bernac de Bat*, a la fin deu sègle XVIII ) que vieneré, segon Dauzat deu nom gallo-roman *Brennus*, dab lo sufixe *-acum*, latinizacion deu sufixe gallés *-aco(n)*. Dens aquera explica, Brenac qu'èra donc probablament ua anciana grana propietat antica qui avè com mèste *Brennus*/*Brennos*. Lo nom *Brennos* o *Brennus* (latinizat), benlèu varianta allofonica de *branos*, « lo corbaish, lo còrb », qui designa metaforicament lo capdau o lo guerrèr dens daubuas lengas celticas, qu'ei lo de mèi d'un cap gallés istoric , doncas, meilèu que d'un nom personau, que's tracta benlhèu d'un nom comun e lo nom que's poderé eventualament interpretar com « lo vilatge deu capdau ».

Pr'aquò, que's pòt i aja ua auta origina : totjorn un nom de propietat, mès dab un mèste qui seré *Bernus* o *Vernus* .

* **Devath** qu'a lo sens de « au nòrd » respècte a Bernac Dessús.

## Istòria

## Administracion

* Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Semiac; es ara deu canton de *Moyen-Adour* (en francés), doncas Ador Mejan.

## Demografia

* lacuna en 1872
* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bernac Dessús

**Bernac Dessús** (*Bernac-Dessus* en francés) qu'ei ua comuna gascona, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region administrativa d',  ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Aute vilatge o quartièr : Eth Àrret.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [bér'nak dé'sus] (grafia fonetica deus autors). Eth nom de **Bernac** (atestacions *A Bernag de Sus*, cap a 1200-1230, *Bernag Desus*, en 1285, *De Bernaco Superiori*, en 1313 e 1342, *Bernac Dessus*, en 1429, *Bernac dessus*, ara fin deth sègle XVIII ) que vieneré, segon Dauzat deth nom gallo-roman *Brennus*, dab eth sufixe *-acum*, latinizacion deth sufixe gallés *-aco(n)*. Dens aquera explica, Brenac qu'èra donc probablament ua anciana grana propietat antica qui avè com mèste *Brennus*/*Brennos*. Eth nom *Brennos* o *Brennus* (latinizat), benlèu varianta allofonica de *branos*, « eth corbaish, eth còrb », qui designa metaforicament eth capdau o eth guerrèr dens daubuas lengas celticas, qu'es eth de mèi d'un cap gallés istoric , doncas, meilèu que d'un nom personau, que's tracta benlèu d'un nom comun e eth nom que's poderé eventualament interpretar com « eth vilatge deth capdau ».

Pr'aquò, que's pòt qui i aja ua auta origina : totjorn un nom de propietat, mès dab un mèste qui seré *Bernus* o *Vernus* , çò qui estauviaré l'ipotèsi d'ua metatèsi (*-r-* qui càmbia de plaça).

* **Dessús** qu'a eth sens de « ath sud » respècte a Bernac Devath.

## Istòria

## Administracion

* Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna èra deth canton de Semiac; es ara deth canton de *Moyen-Adour* (en francés), doncas Ador Mejan.

## Demografia

* lacuna en 1872
* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Veireda e Jumet

**Veireda e Jumet** (*Beyrède-Jumet* en francés) qu'ei ua anciana comuna gascona de Comenge, ena Vath d'Aura, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

Eth 1èr de gèr de 2019, que fusionè dab Camors dens era comuna navèra de Veireda, Jumet e Camors.

## Geografia

## Toponimia
### Veireda
Era prononciacion qu'ei [bey'rédo] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Arnaldus de Beireda*, en latin, en 1216, *De Beyreda* en 1387, *Beyrede* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Dauzat qu'evòca shens certitud eth « provençau » *veire*, « tèrra inculta, bosiga, varèit », dab eth sufixe collectiu *-eta*.
Segon Negre, *Veireda* qu'ei benlhèu ua deformacion de *varèita*. Segon R. Aymard, *Veireda* qu'ei un mot gascon ligat a l'industria deth veire. Que i a agut ua industria deth veire a Veireda.

Segon Miquèu Grosclaude e Jacques Boisgontier, eras proposicions de Dauzat e de Negre que son irrealistas; era ipotèsi d'Aymard qu'ei foneticament convenabla e *Veire-* que pòt correspóner ath latin *vitrum*. Era sola dificultat, solinhada per Boisgontier qu'ei eth sufixe *eda*, de *-etam*, ei normaument un collectiu vegetau. Se vertadèrament i a agut veirèras (veirias), que seré ua excepcion ara règla.
### Jumet
Era prononciacion qu'ei [yu'mét] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *de Jumeto Vezano*, *de Jumeto*, en latin, en 1387, *Jumet* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

R. Aymard que prepausa eth gascon *jumèu*, « besson », deth latin *gemellum*, utilizat com nom de persona. Berganton cita pas de nom *Jumet*, mes *gemellum* qu'ei foneticament possible. Mes, dus vilatges bessons, dus *Jumet* que son citats ara Edat Mejana, quasi en fàcia un deth aute, *Jumet Vezan*, sus era arriba esquèrra dera Nèsta ath sud de Veireda [eth Jumet actuau], e *Jumet Membrat*, en arriba dreta, ath sud d'Ilhet. Pr'aquò, a despieit d'aquera circonstància, Miquèu Grosclaude qu'aima mei considerar eth nom com dobtós.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km² (dab Camors).

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bètas

**Bètas** (*Bettes* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha e en Bigòrra. Qu'ei administrada peth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
 
Eth vilatge que's situa en eras Baronias Gasconas.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei ['bètas] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *A Betas*, cap a 1200-1230, *De Betas* en 1313, *De Vetis*, en latin, en 1342, *de Betis*, en latin, en 1379, *Vetas* en 1429, *Betas* en 1541, *Betes* en 1760, *Bettes* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Bètas* que vien deth nom germanic d'òmi *Betto*, ath cas subjècte.
Segon Negre e R. Aymard, citats per M. Grosclaude, *Bètas* qu'ei eth plurau de *veta*, « som, lòc haut », pr'amor eth vilatge qu'ei sus un costalat enter duas comas.

Miquèu Grosclaude qu'arrefusa era proposicion de Dauzat, pr'amor eras fòrmas ancianas son ath femenin plurau; *veta*, « som, lòc haut » qu'ei un mot lengadocian, pas gascon; ua possibilitat qu'ei eth mot panoccitan *veta*, « riban, vena, filon »; mes com lo motivar a Bètas ? eth nom que demòra escur. En l'abséncia d'etimologia versemblabla, era grafia qu'ei fonetica.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bisa

**Bisa** (*Bize* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia
Autes vilatges e quartièrs : Boishèra, era Sèrra, era Hita, Aura, era Senhada.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei ['bizo] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Bares de Visa*, *en Bidal de Visa* ath miei deth sègle XIII, *De Bisa superiori et inferiori*, *Bisa*, en latin, en 1387, *Bize* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII), *Bize* en 1790 e 1801, *Bise* en 1790, *Bize-Nistos* en 1806.

Segon Dauzat, *Bisa* que vien deth nom gallic d'òme **Bitius* (inatestat) o *Bisius*, shens sufixe.
Segon Negre, *Bisa* que vien deth nom « romanic » *Bisius*, damb *a*. Segon R. Aymard, era ipotèsis precedentas que son acceptablas, mes damb era necessitat d'un sufixe *-anum*.

Miquèu Grosclaude que s'autointoxica. Segon eth, qu'ei mauaisit distinguir aqueth *Bisa*, Bize (Nauta Marna),  e Bisa de Menerbés. Per aqueths darrèrs vilatges, qu'admeten [imaginari] eth nom d'òme *Bisius*. Per Bisa d'Aude, qu'an provat eth nom vien de *Bisius* [?] + *-anum*, puish arreculament de l'accent tonic. Boisgontier que remarca per eth vilatge de Nestés i a pas cap de rason d'imaginar un sufixe en *-anum*, absent de totas eras atestacions. Mes, pr'amor d'aquò, que caleré renonciar ath etime *Bisius*, pr'amor era finala en *-a* auré pas d'explicacion. Aquí perqué, contra tota evidéncia, Grosclaude supausa *Bisius*, dab eth sufixe d'apertenéncia *-anum*, puish arreculament deth accent (un pauc après *Bisius* qu'ei remplaçat per *Bicius*, perqué ?). Eths toponimistas tradicionaus, qui coneishèvan pas era derivacion celtica neutra plurau en *-a*, qu'utilizavan era finala *-a*, dab *villa* sosentenut.

Segon Delamarre, *Bisa* que vien deth nom celtic d'òme *Bitios* (o *Bittios*), atestats, damb era derivacion en *-on*. Eth etime que seré alavetz **bition* (o **bittion*) . En realitat, Delamarre que coneish eth nom en francés. Que cau corregir era proposicion : que s'ageish dera derivacion neutra plurau en *-a*, donc **bitia*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Auriavath

**Auriavath** (*Auriébat* en francés) qu'ei ua comuna gascona d'Armanhac situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
Aute vilatge o quartièr : La Lana.

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [awrya'bat] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *Odo de Auriebat* en 1095, *Auriabat*, *Auriabad*, au sègle XII, *Auriabad* en 1265, *Auriabatum*, en latin, en 1300, *De Aurievalle*, en latin, en 1342 e 1379, *Auriabat* en 1738-1742 e 1789, *Auriebat* en 1743-1788, *Auriebat* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Auriavath* que vien deu latin *aurea*, « daurat » e *vallis*, « vath ».

Segon Negre, *Auriavath* que vien benlhèu deu latin *auri pellem*, « auripèth », la finale *-bel* atirada per lo gascon vath, ja sia la localitat sus un turon. Segon R. Aymard, *aurea vallis* de Dauzat qu'ei plausible, mes benlhèu que s'ageish deu nom d'òmi *Aurius*.

Miquèu Grosclaude que's garda de comentar las divagacions de Negre e qu'arrefusa las objeccions d'Aymard. Lo nom qu'ei vertadèrament *Aurea vallis*, vath daurada, la sola dificultat qu'ei la motivacion deu nom.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bisós

**Bisós** (*Bizous* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia
Aute vilatge e quartièr : Er'Espona.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [bi'zous] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Bidossio*, en latin, en 1387, *Bizous* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat e tanben R. Aymard, *Bisós* que vien deth nom gallic **Bitius* (que Dauzat supausa inatestat), o *Bisius*, dab eth sufixe *-osum*.

Segon Miquèu Grosclaude, com per Bisa, eth radicau que sembla d'estar *Bisius*; era atestacion de 1387 que sembla anonciar un sufixe *-ossum*; era dificultat qu'ei era prononciacion [-ous], contra [-òs] normalament. Que i a donc dus vilatges dab eth medish nom de persona e sufixes diferents.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bonamason

**Bonamason** (*Bonnemazon* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [bounama'zou] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *castrum et villam que dicitur Bona Domus*, en latin, en 1256, *De Bona Domo*, en latin, en 1313 e 1379, *De Bonamasonio*, en latin, en 1342, *Bonnemason* en 1760, *Bonnemaison* en 1790, *Bonnemaison* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Bonamason*, en latin *bona mansio*, qu'a eth sens de « bon castèth »; *mansio* qu'èra ua estacion sus ua via romana, puish ua demòra, un castèth.
Segon R. Aymard, eth sens qu'ei de « bona mason ».

Segon Miquèu Grosclaude, eth sens de « bona mason », deth latin *bonam mansionem*, qu'ei evident, mes com precisar sa motivacion ? Era abadia de l'Escaladiu qu'ei dens era comuna; autes sens possibles, ostalaria sus un camin gran, lòtjament entaths romius, etc. 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas