open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arrondiment de Rodés

L’**arrondiment de Rodés**  es una division administrativa e una anciana division electorala  francesa situada dins la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus e lo departament francés d'Avairon. Lo capluòc es la vila roergassa de Rodés. L'arrondiment s'espandís en Roergue. La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian roergàs.

## Istòria
L'arrondiment se creèt en 1800 dins lo departament d'Avairon. Lo 10 de setembre de 1926, amb la supression de l'arrondiment d'Espaliu, los cantons d'aquel arrondiment siaguèron transferits a l'arrondiment de Rodés :  d'Entraigas, d'Espaliu, d'Estanh, de La Guiòla, del Mur de Barrés, de Sent Amanç, de Sanch Èli, de Sent Ginièis d'Òlt, de Sant Jurvèva. L'arrondiment de Rodés venguèt alara lo pus espandit (3974,36 km²) e lo pus poblat (143 841 abitants en 2014) del departament.

Lo 1èr de genièr de 2017, los arrondiments siaguèron atermenats autrament per tal de s'adaptar als limits de las intercomunalitats. Los arrondiments de Milhau e de Vilafranca de Roergue siaguèron espandits al punt de dintrar dins la corona de l'aglomeracion rodanesa : La Barraca de Fraisse es ara dins l'arrondiment de Vilafranca, Flavinh dins lo de Milhau. Al contrari, los ancians cantons de Severac e de Campanhac passèron de l'arrondiment de Milhau a l'arrondiment de Rodés, mas aquò compensa pas. L'arrondiment de Rodés, limitat a sa partida septentrionala, a perdut 900 km² (2869,7 km²) e mai de 30 000 abitants (111 875 abitants en 2018). L'arrondiment demòra çaquelà lo pus poblat (lo de Milhau, lo pus espandit amb 3741,7 km², a pas que 79 522 abitants).

## Composicion entrò 2015
L'arrondiment de Rodés se compausava de 23 cantons:
* Canton de La Barraca de Fraisse-Sauvatèrra
* Canton de Bòsols
* Canton de Cassanhas de Begonhés 
* Canton de Concas 
* Canton d'Entraigas (Roergue) 
* Canton d'Espaliu 
* Canton d'Estanh 
* Canton de La Salvetat de Peiralés
* Canton de La Guiòla
* Canton de Laissac
* Canton de Marcilhac
* Canton del Mur de Barrés
* Canton de Naucèla
* Canton del Pònt de Salars
* Canton de Requistar
* Canton de Rinhac
* Canton de Rodés Èst
* Canton de Rodés Nòrd
* Canton de Rodés Oèst
* Canton de Sent Amanç (Roergue)
* Canton de Sanch Èli d'Aubrac
* Canton de Sent Ginièis d'Òlt
* Canton de Sant Jurvèva

## Composicion a partir de 2015
Dempuèi 2015, los limits dels cantons novèls pòdon èsser acavalats sus dos arrondiments e lo nombre de comunas pòt variar en seguida de la creacion de comunas novèlas : 139 en 2015, 127 en 2016 (dins l'ancian territòri), 79 en 2017 e en 2020 .

## Nòtas e referéncias
Marcat de l'Abasto

Lo **Marcat de l'Abasto** de Buenos Aires que provesí la ciutat en fruts e legumatges dinc au son abandon en 1984. A partir de 1999 que cambiè de vocacion entà tornà's en un deus centers comerciaus màgers de la capitala argentina dab lo nom d**'Abasto Shopping**. 

Que's tròba sus l'avienguda Corrientes (au numèro 3247) dens lo quartièr de Balvanera.

Lo purmèr marcat bastit a la fin deu sègle XIX que ho remplaçat peu bastiment actuau que ho bastit enter 1931 e 1934, aqueth dab la capacitat de véner carn e peish.

Lo son nom qu'ei associat dab lo famós cantaire Carlos Gardel chafrat *El Morocho del Abasto* ("Lo Moret de l'Abasto").
Regim d'assemblada

Tanben nomenat **regim convencional**, en referéncia a la Convencion Nacionala, lo **regim d'assemblada** es un regim ont una assemblada unica e sobeirana deten la totalitat dels poders politics. Los poders executiu e judiciari son subordenats al poder legislatiu. Aquel regim ven de la deriva del regim parlamentari, quand manca una segonda cambra parlamentària (Senat, Conselh dels Ancians...)

## Definicion

Dins un **[[Regim politic|regim]] d'assemblada**, l'executiu es una autoritat subordenada a una Assemblada que domina totes los autres poders. I a confusion dels poders al profit del legislatiu.

I a alara una preponderància absoluda de l'Assemblada al prejudici de las autras brancas del poder.

Una simpla inegalitat entre los poders sufís pas per caracterizar un tal regim, Cal que l'executiu garde qualque independéncia. E mai, es possible qu'una egalitat profeita (coma dins lo cas del parlamentarisme dualista) siá possible.

Actualament, pauc de païses meton en practica aquel regim politic. Soïssa es un dels rars Estats a lo faire.

## Lo refús del regim d'assemblada
Aquel refús es largament fondat sus una equacion ont la Convencion Nacionala egala a la Terror. Mas se pòt pas dire totes los regims d'Assemblada acabarián sens mancar a la Terror per que aquela evolucion dependèt fòrça de las circonstàncias.

## En practica
### Los regims d'assemblada de França
França coneguèt dos regims d'Assemblada : 
* La Convencion Nacionala, a partir de la Terror en 1793.
* Lo regim de fach entre 1871 e 1875 (entre la casuda del Segond Empèri e las tres leis constitucionalas de 1875 instaurant la III Republica).

La constitucion de l'an I (1793), e mai lo primièr projècte de Constitucion de la IV Republica]], que jamai foguèron aplicadas, organizèron tanben de regims d'assemblada.

Dos regims son sovent qualificats de regims d'assemblada alara que se caracterizèron par un simple desequilibri dels poders al benefici del legislatiu e pas una confusion dels poders :
* La III Republica aprèp lo despart de Mac-Mahon e la declaracion de Jules Grévy lo 6 de febrièr de 1879 : « Somes amb sinceritat a la granda lei del regim parlamentari, jamai dintrarai en luta contra la volontat nacionala exprimida per sos organs constitucionals, » lo drech de dissolucion passèt d'usatge e lo poder foguèt apropriat pels parlamentaris. Pasmens, es pas entièrament un regim d'Assemblada, perque lo Govèrn pòt encara menar qualques raras accions (per exemple amb la practica dels decrets-leis).
* La IV Republica amb un desequilibri mens important que dins la III.

## Ligam extèrne
*  https://web.archive.org/web/20051101150512/http://www.vie-publique.fr/decouverte_instit/approfondissements/approf_011.htm
Facultat de Medecina de Buenos Aires

La **Facultat de Medecina** qu'ei un deus 13 còs de l'Universita Autonòma de Buenos Aires (UBA) ; la soa sede actuau qu'ei un bastiment massiu caracteristic de las annadas 1940 e que ho inaugurat en 1944. Aquesta institucion que ho fondada en 1822 e qu'avó tres sedes ; la segonda, d'estil classic, que ho avalida entà perméter lo desvolopament deu bastiment present.

Enter lo son eslhèves famós que comptè lo gerrillero Ernesto Che Guevara.

Que's tròba sus la plaça Houssay dens lo quartièr de la Recoleta, a la termièra dab lo quartièr de Balvanera.
Fornièr

Un **fornièr** (var. **fornèir**, **fornier**) es qualqu'un que son trabalh es de preparar e vendre de pan. La separacion tradicionala qu'existissiá entre fornièr e pastissièr passèt d'usatge, atal dins las fornariás se pòt trobar pastísses e aliments preparats coma d'entrepans.

## Istòria

Lo primièr pòble que cosinèt de pan foguèron los egipcians, dempuèi 8000 ab. -C. 

Pendent l'Edat Mejana, èra de costuma que cada senhor aguèsse una fornariá, que en realitat èra un forn public. Las femnas d'ostal portavan la pasta qu'avián preparat dins sa pastièra al forn per còser lo pan pagant lo ban (forns banals).

## Fornariás modèrnas

### Lo comèrci de pan
Lo comèrci de pan se fa uèi segon
* **Grandas fabricas** que produson pans e produches associats, los transportant cap a de punts de venda coma supermercats, botigas divèrsas. En aquestas installacions lo trabalh principal dels fornièrs es lo contraròtle de qualitat.
* **Cadenas de botigas**. Dins aquelas franquesas que vendon pan, còson la pasta dins sus de forns que la fabrican segon una recèpta establida o pus sovent còson una pasta que recebon ja preparada dins de fabricas centralizadas.
* **Pichonas fornariás independentas**, que mestrejan totas las estapas de la fabricacion del pan.

### Reglamentacion francesa
En França, existisson  artesans fornièrs, que lor produccion representa 70 % de las vendas totalas de pan 
Dempuèi la lei del 25 de mai de 1998 jos l'iniciativa de Jean-Pierre Raffarin, e seguent lo « decrèt del pan » del 13 de setembre de 1993, las denominacions de *boulanger* (fornièr) e *boulangerie* (fornariá) son reservadas als professionals artesans que causisson lors matèrias primièras, pastan, ne contraròtlan la fermentacion e mesa en forma e fin finala còson lo pan dins lo luòc de venda.

## Vejatz tanben

* Pan
* Pastissariá

## Nòtas e referéncias
Edmund Hillary

thumb|right|250px|Hilary en l'an 2006

Sir **Edmund Hillary** (20 de julhet de 1919, Tuakau – 11 de genier de 2008, Auckland) es un alpinista neozelandés. Amb lo sherpa Tensing Norgay, capitèt la premiera ascension dau Mont Everest lo 29 de mai de 1953. De 1956 a 1965, realizèt l'ascension de dètz autrei monts d'Imalaia. Puei, participèt amb l'explorator britanic Vivian Fuchs a una expedicion transantartida e atenguèt lo Pòl Sud lo 4 de genier de 1958.

## Liames intèrnes

* Mont Everest.
* Tenzing Norgay.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Józef Hauke-Bosak

Lo còmte **Józef Hauke-Bosak** (19 de març de 1834 - 21 de genier de 1871) es un generau polonés. Comandèt una armada polonesa pendent l'insurreccion de 1863. En 1864, conselhier pròche de Romuald Traugutt, *Dictator* de l'insurreccion, s'exilhèt en França après la victòria russa. Participèt puei a la guèrra francoalemanda amb l'armada francesa. I foguèt tuat en 1871.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Comunautat de comunas del Vilafrancat

La **Comunautat de Comunas del [[Vilafrancat]]** es una anciana intercomunalitat francesa, situada dins lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus.

## Composicion
La Comunautat de Comunas del Vilafrancat se compausava de 7 comunas :
* Comuna de Marcièl
* Comuna de Morlhon
* Comuna de La Roqueta 
* Comuna de Savinhac 
* Comuna de Tolonjac 
* Comuna de Valhorlhas 
* Comuna de Vilafranca 

Lo 1èr de genièr de 2014, recebèt autras 3 comunas :
* Malavila
* Promilhanas 
* La Ramièra.

Fusionèt lo 1èr de genièr de 2017 amb autras doás comunautats e formèt la comunautat de comunas del Grand Vilafrancat.
Arrondiment de Barcilona de Provença

L’**Arrondiment de Barcilona de Provença** es una division administrativa francesa situada dins la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur e lo departament deis Aups d'Auta Provença.

## Istòria
En 1985, pèrd l'ancian canton d'Alòs, qu’es annexat per l’arrondiment de Castelana, a l’escasença de la creacion del canton d'Alòs e Cormarç.
Arrondiment de Forcauquier

L’**arrondiment de Forcauquier** es una division administrativa francesa situada dins la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur e lo departament deis Aups d'Auta Provença.
## Istòria

Arrondiment de Forcauquier (1800-1810).svg|1800. Creacion de l’arrondiment.
Arrondiment de Forcauquier (1811-1926).svg|1810. Lo canton de Barciloneta es cedit ais Auts Aups.
Arrondiment de Forcauquier (1926-2016).svg|1926. Annexion de l’arrondiment de Sisteron.
Arrondiment de Forcauquier (2017).svg|2017. Modificacion deis limits d’arrondiment.

L’arrondiment de Forcauquier es creat en 1800.
En 1926 annèxa l’arrondiment de Sisteron.
### Sosprefèctes
* 4 de genièr de 2016: Fabienne Ellul.

## Referéncias
Arrondiments deis Aups d'Auta Provença

Lo departament deis Aups d'Auta Provença a 4 arrondiments :
* Arrondiment de Barcilona de Provença
* Arrondiment de Castelana
* Arrondiment de Dinha
* Arrondiment de Forcauquier

## Demografia

Populacion : INSEE, .

## Istòria

Arrondiments deis Aups d'Auta Provença (1800-1810).svg|1800.     
Arrondiments deis Aups d'Auta Provença (1811-1926).svg|1811. Un canton es cedit ais Aups Auts
Arrondiments deis Aups d'Auta Provença (1926-1942).svg|1926. Los arrondiments de Castelana e Sisteron son suprimits
Arrondiments deis Aups d'Auta Provença (1942-1947).svg|1942. L'arrondiment de Castelana es restablit
Arrondiments deis Aups d'Auta Provença (1947-1985).svg|1947. La comuna de Lambrueissa passa dins l'arrondiment de Castelana
Arrondiments deis Aups d'Auta Provença (1985-2016).svg|1985. La comuna d’Alòs passa dins l'arrondiment de Castelana
Arrondiments deis Aups d'Auta Provença (2017).svg|2017. Modificacion daus limits daus arrondiments


A la creacion deis arrondiments, en 1800, leis Aups d'Auta Provença n'avián 5 :
* Barcilona de Provença 
* Castelana
* Dinha
* Forcauquier
* Sisteron

En 1926, leis arrondiments de Castelana e Sisteron son suprimits. Lo de Castelana es annexat per l'arrondiment de Dinha. L'arrondiment de Sisteron es annexat per lo de Forcauquier.

En 1942 l'arrondiment de Castelana es restablit.

## Veire tanben
* Aups de Provença Auta
* Cantons deis Aups de Provença Auta
* Comunas deis Aups de Provença Auta
* Gropaments de comunas deis Aups de Provença Auta
Arrondiment de Castelana

L’**Arrondiment de Castelana** es una division administrativa francesa situada dins la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur e lo departament deis Aups de Provença Auta.

## Istòria
Creat en 1800, es suprimit en 1926 e annexat a l’arrondiment de Dinha, mas es restablit en 1942.

En 1985, annèxa l'ancian canton d'Alòs, qu'èra dins l’arrondiment de Barcilona de Provença, dins l'encastre de la creacion del canton d'Alòs e Cormarç.
Arrondiment de Sisteron

L’**arrondiment de Sisteron** es un ancian arrondiment deis Aups d'Auta Provença. Es creat en 1800. En 1810 cedís lo canton de Barciloneta (de confondre pas amb la sosprefectura Barciloneta) ais Auts Aups.

Arrondiment de Sisteron (1800-1810).svg|1800. Creacion de l’arrondiment.
Arrondiment de Sisteron (1811-1926).svg|1810. Lo canton de Barciloneta es cedit ais Auts Aups.

En 1926 l’arrondiment es suprimit e annexat per l’arrondiment de Forcauquier.

## Veire tanben
* Aups d'Auta Provença
* Arrondiments deis Aups d'Auta Provença
Stanisław Brzóska

thumb|right|Stanisław Brzóska
**Stanisław Brzóska** (30 de decembre de 1832, Dokudów Pierwszy - 23 de mai de 1865, Sokołów Podlaski) es un capelan e generau polonés de l'insurreccion de 1863-1864. Comandèt un grop de partisans dins la region de Podlas. Averèt uneis escaramochas contra lei Rus. Puèi, vèrs la fin de la guèrra, venguèt lo cap de l'armada polonesa mai foguèt capturat e penjat en 1865.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
PT-76

Lo **PT-76** es un carri de combat leugier e amfibiu sovietic. La produccion en seria granda comencèt en 1953 fins a 1969. 12 000 exemplars foguèron fabricats.

## Caracteristicas tecnicas

* Equipatge : 3.
* Autor : 2,325 m.
* Longor : 6,91 m.
* Largor : 3,15 m.
* Pes : 14 t.
* Vitessa : 44 km/h.
* Autonomia : 370-400 km.
* Armament principau : canon D-56T de 76,2 mm.
* Armament segondari : una mitralhiera SGMT de 7,62 mm.
* Blindatge : 20 mm.

## Liames intèrnes

* Carri de combat.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Pichona Polonha

La **Pichona Polonha** es una region istorica de Polonha. Es situada en lo sud dau país a l'entorn de Cracòvia e Tarnów. Fins a la Segonda Guèrra Mondiala, la Petita Polonha s'estendiá sus lei monts Santa Crotz, la vau de Sandomierz e lei tèrras autas de Lublin.

En 1038, Cracòvia foguèt capitala provisòria après l'incendi de Poznań per lei Chècs. En 1241, 1259 e 1287, la region foguèt pilhada per lei Mongòls mai en 1320, Polonha foguèt reünificada e Ladislau I coronat a Cracòvia. Lo país aumentèt adonc son territòri fins a Kiev pressa en 1569. Puei, la Petita Polonha conoguèt lo declin polonés. De 1795 a 1918, la region foguèt principalament devesida entre Russia, Prússia e Àustria-Ongria. La republica, efemèra, de Cracòvia demorèt formalament independenta de 1815 a 1846 après l'experiéncia corta Grand Ducat de Varsòvia (1807-1813). Dempuei 1918, la region apartèn a Polonha.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Glèisa de San Nicolás de Bari

La **glèisa de San Nicolás de Bari** que ho bastida a Buenos Aires en 1773. Que dè lo son nom au quartièr de San Nicolás.

En 1812, peu purmèr còp dens la ciutat de Buenos Aires, la banèra argentina qu'i ho hissada. 

Dens la annada 1930, a l'escadença de las demolicion qui creèn l'avienguda  9 de Julio que ho avalida e remplaçada per l'Obelisc de Buenos Aires qui ostenta ua placa brembant aquesta hèita istorica.

.
Poldèr

Un **poldèr** es una espandida artificiala de tèrra que son nivèl es inferior a aquel de la mar. Los poldèrs son realizats per assecament dels paluns, graus, lacs, o de zònas litoralas. Los Païses Basses e Belgica son sovent associats als poldèrs, perque una partida de lor superfícia foguèt ganhada sus la mar al cors dels sègles (vejatz Geografia dels Païses Basses). De talas zònas existisson tanben dins lo Nòrd de França dins la region de *Watergangen* o *Wateringen* (del neerlandés  ; prèp de Dunquèrca, e dins la region de *Kamouraska*, Quebèc. 

Existís tanben de poldèrs fluvials, d'espandidas naturalas dins la zòna d'inondacion d'un flum, agençat en poldèr per un sistèma d'assecament.

Lo punt pus bas del territòri de França () es situat sus un poldèr dins una comuna de l'arrondiment de Dunquèrca nomenada *[[Les Moëres]]* (del neerlandés *moeras* que significa ).

## Los [[Païses Basses]] e los poldèrs
*

Sus aquelas levadas, fragilas, compausadas de sabla, las pradas son sovent entretengudas amb de motons]]

Lo secament progressiu foguèt sovent efectuat amb de pompas accionadas per de [[molin de vent|molins de vent]], puèi per de [[canavèra]]s o autras plantas [[alofita]]s (qu'aiman la sal, coma lo [[salicòrn]]) per acabar lo secament e la dessalinizacion. Lo primièr [[poldèr]] d'aquel tipe foguèt agençat per [[Jan Adriaanszoon Leeghwater|Jan A. Leeghwater]] (1575-1650) a [[Beemster]] en [[Olanda]] septentrionala en [[1612]].

La tecnologia de construccion sus mar desvolopada per los [[Païses Basses|Neerlandés]] es a la punta mondiala. Atal, es un sostractant neerlandés que realiza actualament las *Palm Islands* a [[Dubai]] dins lo Golf Arabopersic.

== Originas ==
Lo mot *Poldèr''  apareis, pel primièr còp, sus una mapa de Middelbourg (província de Zelanda) en 1219.

Abans que los poldèrs sián dirèctament ganhats sus una espandida d'aiga, l'aventura comencèt en primièr dins los paluns : a l'origina e pendent lo periòde de bassas aigas, aqueles darrièrs èran simplament assecats amb de rius per los besonhs de l'agricultura e la construccion (torba). Los paluns èran apuèi abandonats en periòde d'aigat. L'enfonzament del sòl per causa de las activitats umanas fasent las inondacions pus frequentas, se comencèt per construire de levadas de proteccion isolant lo palun del riu. De bacins d'assecament foguèron aponduts per, pendent l'aigat, contenir las aigas de pluèja e d'infiltracion. En periòde de bassas aigas, los bacins se voidèron alara simplament dins lo riu. Lo sòl perseguent a s'enfonzar, aquela solucion foguèt pasmens sufisenta. 

Los primièrs molins de vent permetèron d'obtenir un nivèl d'aiga pus important dins los bacins de retencion que dins lo poldèr. Lo nivèl de las bassas aigas faguèron pas mai sufisent bas per voidar los bacins, aqueles venguèron de simples canals d'assecament amb de molins suplementaris foncionant tota l'annada.
Torba

La **torba** es un material vegetal fibrós de color negre o marron format en un mitan anaerobí e saturat d'aiga.

S'acumula e se crèa dins una sanha ont la descomposicion e l'umidificacion de la matèria organica es fòrça lenta e constituís lo primièr estadi geologic de la formacion del carbon. Conten aproximativament 60% de carbòni, 35% d'oxigèn e 5% idrogèn.

## Procèssus de formacion de la torba
L'origina de totes los tipes de carbon, e tanben de la torba, es mejan la descomposicion, per via anaerobia, de las rèstas vegetalas enterradas pels sediments. Dins la part pus superficiala, aqueles residús vegetals son ja afectats per la descomposicion anaerobia, la lignina e la cellulòsa que forman part dels teissuts vegetals se transforman en torba. La torba se considèra coma un carbon cenozoïc o, dich d'un autre biais, un carbon actual. Aquela torba se, dins lo temps, a causa de l'enfonzament del produch amb de cambis fisicoquimics que supòrtan los sediments dempuèi que se dispausan fins que formen una ròca coerenta, demorarà pus compacta e calorosa e se transformarà en lignit.

## Tipes de torba
* **Oligotrofica**: Lo material de basa es la mossa del genre *[[Sphagnum]]* que se transforma en un produch de pH fòrt acid, per sota de 4,5, e paure en cendres e en azòt. Se forma dins las nomenadas torbièras nautas de clima fred e plujós. La preferida en orticultura es aquela de Finlàndia.
* **Mesotrofica**: Se forma pas amb *Sphagnum* mas amb d'autres materials coma la graminèa *Carex*. Se forma en torbièras bassas dels paluns de clima pus caud. Lo produch es de pH neutre, ric en cendres e en lignina e practicament a pas d'aplicacion orticòla.

## Utilizacion
* **Combustible**: Limitada a las regions amb torbièras espleitablas e consumida *in situ*, per exemple en Irlanda o Escòcia, ont s'utiliza aquel material per secar los ingredients del whisky, li donant un aròma melhor. 
* **Jaç** dels animals establats: Tanben en lòcs de torbièras
* **Orticultura**: Las caracteristicas principalas son la granda capacitat de retencion d'aiga, porositat adaptada, sens granas d'èrbas marridas, e l'estabilitat. Son pH bas permet la creissença de las plantas acidofilas e se pòt modificar amb una mescla. Se pòt utilizar sola o mesclada amb d'autres substrats coma la perlita, lo sable vermiculita  etc.
* **Construccion**: dins las regions ont la fusta es escassa s'utilizava per bastir. En Islàndia, per exemple, s'emplegava a l'Edat Mejana per construire de granjas.

## Torbièras

## Referéncias
Estacion d'Omnibus de Retiro

L**'Estacion d'Omnibus de [[Retiro (Buenos Aires)|Retiro]]** a Buenos Aires qu'ei un deu principaus punt de despartir d'aquesta ciutat de cap a las províncias (e tanben Brasil, Chile, Uruguai e Paraguai), sustot desempuihs la mermada deu camin de hèr en Argentina durant las annadas 1990. que's tròba au ras de la gara de Retiro.
Minotariá

Una **minotariá** (de *minotièr*) es un grand establiment ont se preparan las farinas estubadas que seràn liuradas al comèrci.

## Presentacion
Lo trabalh del minotièr consistís a sortir las partidas perifericas de la grana ricas en cellulòsa e a transformar la partida centrala d'amidon (l’amètla) en particulas pro finas (mens de 200 micromètres) e pro puras per compausar la farina. 

Se distinguís plusors tipes de farina segon lor rapòrt amb la puretat (evaluada amb lo taus de matèrias mineralas, çò que definís la reglamentacion) o segon la proteïnas e unas autras caracteristicas sus lors aptituds per la panificacion.

### Tecnica
S'espand la farina sus de superficias plaçadas dins de luòcs dubèrts e caufats a una temperatura que deu pas despassar , amb de semicilindres o gorguièras dobles, ont s'introdusís de vapor o d'aire caud. La farina es agitada dins la gorguièra exteriora amb de vises que lors malhums son garnits de *pels de singlar* e, quand  percor sèt o uèit d'aquelas gorguièras, passa dins d'aparelhs semblables ont, en plaça de vapor o d'aire caud, se fa anar d'aiga freda. La farina ven freda, puèi tomba dins de sacs o barils faches per aquò.

### Istòria
Amb l'aparicion de la minotariá industriala a sègle XX, sègle legat a la generalizacion de l'electricitat, lo tèrme s'aplica als establiments de produccion de la farina remplaçant los ancians molins.

La bassa de la consomacion quotidiana de pan fa que las minotariás industrialas ensajan de renovelar lo mercat amb una gama de produiches pus larga destinada a la fornariá (diversificacion de las cerealas,  metòdes d'extracha diferents o apond de fibras dins la farina).

### Energias utilizadas
Una de las fonts d'energia sovent utilizada es l'aiga, pel mejan d'una ròda de palas o d'una turbina. Al començament del sègle XX, fòrça minotariás utilizavan en mai de l'aiga de maquinas de vapor. Foguèt pas rara alara qu'aquelas minotariás produguèsson tanben d'electricitat per alimentar una partida del vilatge o de las entrepreses vesinas.

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben

* Molin
* Mòla de granas

### Ligams extèrnes
* Fédération Française des Associations de sauvegarde des Moulins, revue ''Moulins de France''
Villa 31

La **Villa 31** qu'ei ua caserèra deu quartièr de Retiro a Buenos Aires ; que costeja l'Estacion d'Omnibus de Retiro.

Que vadó au ras de la Gara de Retiro dab obrèr deu camin de hèr. La Crisi de 1929 que la hè pravar. Durant las annadas de plomb de qui precedón lo còp d'estat de la Dictatura Militara, la Villa 31 qu'avó lo son eròi dab lo Pair Carlos Mujica, un prèste tercermondista assessinat per la Triple A. Durant la dictatura la caserèra que ho avalida dab palejaderas e la soa populacion deportada per la hòrça en periferia de la ciutat. Dab lo retorn de la democracia la Villa 31 que's tornè constituir.
Edward Elgar

Sir **Edward Elgar** (1857 -1934) foguèt un compositor anglés deus màgers deus sègles XIX e XX.

## Ligams extèrnes

* The Elgar Society and The Elgar Foundation
* Edward Elgar International Music Score Library Project
* Edward Elgar Choral Public Domain Library
Edifici deu Ministèri de la Santat

thumb|200px|left|Amassada que devèva oficializar la formula Perón-Eva Perón entà las eleccion presidenciau thumb|200px|left|Arrèr deu bastiment qui muisha l'estil Art Deco e la deterioracion deu bastimentL**'Edifici deu Ministèri de la Santat** a Buenos Aires qu'ei ua tor d'estil Art Deco apitada sus l'avienguda 9 de Julio. Aquesta avienguda que ho bastida en bèth avalir tots los bastiment qui's trobavam suu son percors. Lo Ministeri de la Santat qu'ei los sol bastiment sauvat de la dimolicion e qui demòre enqüèra uei lo dia en bèth tavar lo briu de la circulacion su l'avienguda 9 de Julio. Per aquesta rason, enqüèra dinc a las annadas 1990 que's perpausè la soa demolicion o (d'un biais chic realiste) lo son desplament en lo bèth har eslissar.

A l'origina qu'acessè lo Ministèri de las Òbras Publicas e, ara, los Ministèri de la Santat e Ministèri deu Desvolopament Sociau.

Lo bastiment, arreconegut dens un estat avançat de deterioracion. Per'mor de la soa valor istorica e politica (qu'ei lo lòc on Eva Perón renonciè a la candidatura a la vicepresidéncia).

Qu'ei tanben desempuish aqueth bastiment que's trasmetó la purmèra emission de television en 1951 dab ua antena apitada au son som.

La presidenta Cristina Fernández de Kirchner qu'a decretada en 2010 la soa restauracion en i bèth hornir un pertrèit d'Evita hargat en hèr.
Pont de la Hemna

Lo **Pont de la Hemna** qu'ei un pont viradís e pedanhèr de beton armat situat a Buenos Aires dens lo quartièr de Puerto Madero. Que ho bastit a la debuta de la annada 2000 au cors deu procès d'urbanizacion deu quartièr qui permetó de crubar l'ancian pòrt vadut absolèt en quartièr d'abitacions exclusiva e costosa au còp pròche deu center administratiu e economic e isolat peus agaus deu pòrt. Aqueth quartièr que mescla ancianas infraestructuras industriaus reabilitadas en apartaments e bastiments navèths.

Lo pont qu'ei atau ua òbra modèrna emblematica d'aqueth navèth quartièr. Que ho dessenhat per l'arquitècte espanhòl Santiago Calatrava e inaugurat en 2001, en plena crisi economica.
Ornolac e Ussat

**Ornolac**  **e Ussat**  (veire toponimia), en francés *Ornolac-Ussat-les-Bains*, es una comuna foissenca situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
### Perimètre del territòri

## Toponimia
* En 1874, la comuna d' *Ornolac* prenguèt oficialament lo nom d' *Ornolac-Ussat-les-Bains*. Patrici Pojada a donat lo nom occitan d'Ornolac (meteis nom qu'en francés) e lo nom occitan d'Ussat (Pojada dona lo meteis nom qu'en francés). Mès s'es pas prononciat sul nom d' *Ornolac-Ussat-les-Bains* . Es donc malaisit de donar lo nom occitan de la comuna, estant que Ussat es una comuna diferenta : *Ornolac e los Banhs d'Ussat* ? 
* **Ornolac**. Ni Dauzat, ni los Féniés dison pas res d'Ornolac, çò qu'es un signe que lo nom correspond a res de conegut. L'idèa ven qu'una deformacion empacha los toponimistas d'i trobar un sens e una etimologia. Pòt pas èsser una assimilacion vocalica, perqué l'occitan coneis mai que mai de dissimilacions (coma *Ornalac* sus la mapa de Cassini ). Mès pòt èsser una dissimilacion consonantica, coma **OrNoNac* > *Ornolac*. La dificultat es que caldriá un doble sufixe, o puslèu dos sufixes successius, al latin *ornus*, « fraisse », o al nom de persona latin *Orinus*, d'abòrd *-onem* (cf. Ornon , Vilanava d'Ornon), puèi *-acum*, , latinizacion del sufixe gallés *-āco(n)*. O cal prene coma una ipotèsi azardosa, en l'abséncia de fòrmas ancianas (lo siti histariège ne dona pas).
* **Ussat** (dins la comuna se tracta de *Ussat-les-Bains* e non pas d'Ussat, qu'es una autra comuna) es interpretat per Dauzat coma lo resultat del nom d'òme latin *Ulcius* o *Uccius*, ambe lo sufixe *-acum* , latinizacion del sufixe gallés *-āco(n)*. Ussat èra donc benlèu una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre *Ulcius* o *Uccius*. Per Ussac, un cas un pauc semblable, los Féniés aiman mai *Ursius*, derivat d' *Ursus*, ambe'l meteis sufixe . *Ulcius* o *Uccius* aurián forçat d'escriure **Uçat*, mès lo dobte fa causir la grafia pus simpla. Cal explicar tanben la finala *-at*, per *-ac* esperat. En realitat, i a pas de certitud sul sufixe d'origina. L'autre *Ussat* es atestat *Ussaco*, en 1272 , mès aquò fa una sola atestacion. 

## Istòria
* Entre 1790 e 1794, *Lugeat* (nom francés) foguèt annexat a Ornolac .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Tarascon d'Arièja; es ara del canton de *Haute-Ariège* (en francés), donc de Nauta Arièja.

## Demografia

## Lòcs e monuments
* Cauna de Lombrives

### Galariá
thumb|left|350px|Los tèrmes

## Personalitats ligadas amb la comuna
* Antonin Gadal

## Véser tanben
* Comunas d'Arièja
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Shu-ilishu

**Shu-ilishu** foguèt lo segond rèi de la premiera dinastia d'Isin. Succediguèt a Ishbi-Erra e reinèt vèrs -1984/-1975. Capitèt a reprendre l'estatua dau dieu Nanna d'Ur a Elam. Aqueu gèst aumentèt la legitimitat de la dinastia. Aguèt per successor Iddin-Dagan.

## Liames intèrnes

* Isin.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Iddin-Dagan

**Iddin-Dagan** foguèt lo tresen rèi de la premiera dinastia d'Isin. Succediguèt a Shu-ilishu e reinèt vèrs -1974/-1954. Leis informacions a prepaus d'aquest rèi son gaire nombrosas. Aguèt per successor Ishme-Dagan.

## Liames intèrnes

* Isin.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Ishme-Dagan

**Ishme-Dagan** foguèt lo quatren rèi de la premiera dinastia d'Isin. Succediguèt a Iddin-Dagan e reinèt vèrs -1953/-1935. Son rèine es considerat coma l'apogèu de la dinastia. Es tanben caracterizat per una produccion literària fòrça importanta. Aguèt per successor Lipit-Ishtar.

## Liames intèrnes

* Isin.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Lipit-Ishtar

**Lipit-Ishtar** foguèt lo cinquen rèi de la premiera dinastia d'Isin. Succediguèt a Ishme-Dagan e reinèt vèrs -1934/-1924. Pendent son rèine, Isin subiguèt una desfacha grèva contra Larsa amb la pèrda de la vila d'Ur en -1925. Aguèt per successor Ur-Ninurta. 

## Liames intèrnes

* Isin.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Cauna de Lombrives

right|250px
La **[[cauna]] de Lombrives** es la pus granda d'Euròpa. Se dobrís dins la val nauta d'Arièja, a Ornolac e Ussat, al sud de Tarascon d'Arièja, en Lengadòc, dins lo País de Fois e lo departament d'Arièja.

## Caracteristicas fisicas
L'aiga d'Arièja i a format un sistèma carstic de  amb 7 nivèls subrepausats. Globalament, aquel sistèma se desvolopa dels dos costats d'Arièja entre lo vilatge de las Cabanas ont se situa lo dren pus al sud (nivèl 7) e Tarascon d'Arièja ont se situa l'exsurgéncia de las aigas (cauna de Savart). La cauna de Nhaus constituís un dren que ven de la val de Vic de Sòs. 

Aquel extraordinari sistèma carstic se compausa quasiment de 200 intradas. Mantuna sala a un volum immens. La , a  de l'intrada es coma Nòstra Dòna de París; la , situada a  de l'intrada, es 3 a 4 còps pus granda. Ofrís de concrecions nombrosas, de minerals rars, de variats païsatges sosterranhs e un ric passat preïstoric e istoric.
 
Lo tipe de ròc es calcari e la temperatura a l'interior es de .

## Istòria

Al cors dels sègles lo site a abrigat l'òme preïstoric neolitic, de brigands, d'ermitas, de leproses, de simples pastres, de falses monedaires... Auriá servit de refugi a l'evesque catar Amièl Aicard après la casuda del castèl de Montsegur en 1244. Abriguèt de prèires e de nòbles durant la Revolucion francesa, puèi republicans durant lo Primièr Empèri. L'inscripcion pus anciana (vèrs 1578) menciona Enric IV alavetz rei de Navarra, sens que aquò atèste una visita del monarca.
Eleccions presidencialas afganas de 2004

Leis **eleccions presidencialas afganas de 2004** aguèron luòc lo 9 d'octòbre de 2004. Maugrat de fraudas fòrça importantas, Hamid Karzai foguèt proclamat venceire lo 26 d'octòbre.

## Resultats

* Hamid Karzai : 55,5% siá 4 397 306 votz.
* Younous Qanouni : 16,2% siá 1 283 952 votz.
* Hâdji Mohaqqeq : 11,7% siá 923 756 votz.
* Abdoul Rachid Dostom : 10,1% siá 802 633 votz.
* Latif Pedram : 1,3% siá 100 446 votz.
* Massoud Djalal : 1,1% siá 88 397 votz.
* Sayed Eshaq Gailani : 1,0% siá 78 922 votz.
* Ahmad Shah Ahmadzai : 0,8% siá 59 945 votz.
* Prof. Abdoul Sattar Sirat : 0,4% siá 29 677 votz.
* Homayoun Shah Asefi : 0,3% siá 25 881 votz.
* Gholam Farouq Nijrabi : 0,3% siá 24 083 votz.
* Abdoul Hadi Dabir : 0,3% siá 23 763 votz.
* Abdoul Hafez Mansour : 0,2% siá 19 394 votz.
* Abdoul Hadi Khalilzay : 0,2% siá 17 991 votz.
* Mir Mohammad Mahfouz Nidaï : 0,2% siá 15 720 votz.
* Mohammad Ibrahim Rachid : 0,2% siá 13 603 votz.
* Wakil Mangal : 0,1% siá 11 639 votz.
* Abdoul Hasib Aryan : 0,1% siá 8 232 votz.

## Nòtas e referéncias
Ur-Ninurta

**Ur-Ninurta** foguèt lo seisen rèi de la premiera dinastia d'Isin. Succediguèt a Lipit-Ishtar e reinèt vèrs -1924/-1896. La guèrra contra Larsa continuèt pendent son rèine a l'avantatge de son enemic : Uruk e Kissura poguèron venir independentas. De mai, Ur-Ninurta moriguèt durant una batalha contra Larsa. Aguèt per successor Bur-Sin.

## Liames intèrnes

* Isin.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Bur-Sin

**Bur-Sin** foguèt lo seten rèi de la premiera dinastia d'Isin. Succediguèt a Ur-Ninurta e reinèt vèrs -1895/-1874. Continuèt la guèrra contra Larsa e pervenguèt a reconquistar la vila d'Ur. Pasmens, la fin de son rèine veguèt de progrès novèus de l'armada de Larda contra Kissura e Kish.

## Liames intèrnes

* Isin.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Erra-imitti

**Erra-imitti** foguèt lo noven rèi de la premiera dinastia d'Isin. Succediguèt a Bur-Sin e reinèt vèrs -1868/-1861. Pendent son rèine, Isin perdèt la vila de Nippur en -1866. Aquela desfacha foguèt fòrça importanta que signifiquèt que lei dieus aurián poscut abandonar Isin. Aguèt per successor Enlil-bani.

## Liames intèrnes

* Isin.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Enlil-bani

**Enlil-bani** foguèt lo desen rèi de la premiera dinastia d'Isin. Succediguèt a Erra-imitti e reinèt vèrs -1860/-1837. Venguèt "*Rèi de substitucion*" a causa de presagis marrits puei rèi a la mòrt d'Erra-imitti. Bastiguèt un palais novèu e foguèt lo darrier rèi de la dinastia avent un imne. Pendent son rèine, Isin venguèt una poissança segondària.

## Liames intèrnes

* Isin.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Zambiya

**Zambiya** foguèt lo onzen rèi de la premiera dinastia d'Isin que succediguèt a Enlil-bani. Lo començament de son rèine es vèrs -1837/1836. Sa fin es fòrça trebolada e inconeguda. Participèt a una coalicion contra Larsa amb lei rèis de Kazallu, d'Uruk et d'Elam mai foguèron vençuts vèrs -1837. 

## Liames intèrnes

* Isin.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Iter-pisha

**Iter-pisha** es lo dotzen rèi de la premiera dinastia d'Isin. Reinèt entre 1836 e 1827 aC mai lei datas exactas son inconegudas. Son predecessor es Zambiya e son successor es Ur-Dukuga. Pendent son rèine, se supausa qu'Isin traversèt un periòde trebolat.

## Liames intèrnes

* Isin.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Damiq-ilishu

**Damiq-ilishu** foguèt lo quinzen e darrier rèi de la premiera dinastia d'Isin. Reinèt probablament de -1816 a -1794. Aguèt per predecessor Sin-magir. Pendent son rèine, participèt a una coalicion amb Uruk, Babilònia, Sutum e Rapiqum contra Larsa mai foguèt desfach en 1809 aC. Après, Rim-Sin I de Larsa lancèt una ofensiva contra Isin. Nippur es pressa, Uruk tanben en 1802 aC puei Al-Damiq (-1799), Dunnum (-1795) e finalament Isin vèrs -1794 o -1793. 

## Liames intèrnes

* Isin.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Tors El Faro

Las **Tors El Faro** que's tròban a Buenos Aires dens lo quartièr de Puerto Madero. Que son duas tors bessoas interconectadas.

La loa bastida que comencè en 2000 ; la purmèra tor que ho acabada en 2003 e la segonda en 2005. Lo projècte que ho contestat per'mor de la soa legalitat de cap a la reglamentacion urbana.

Au moment deu lor acabament qu'èran los bastiments mei haut de la ciutat e d'Argentina dab un som culminant a 160 m.
Ur-Dukuga

**Ur-Dukuga** foguèt lo tretzen rèi de la premiera dinastia d'Isin. Succediguèt a Iter-pisha mai solament la data de la fin de son rèine, en -1827, es conoguda. Per Isin, lo periòde es considerat coma fòrça trebolat.

## Liames intèrnes

* Isin.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Tram de Buenos Aires

Lo **Tram de [[Buenos Aires]]** (tanben aperat en espanhòl *Tren del Este* o *Tramvía del Este*) que ho inaugurat lo 14 de julhet de 2007 dens lo quartièr de Puerto Madero on circula paralelament a l'anciana arribèra deu pòrt. Mantuns projèctes que prevesen la soa extencion. Qu'ei fabricat per l'enterpresa francesa Alstom e qu'ei deu son modèl Citadis 302.

Lo projècte mei solide entà lo son avenidor qu'ei d'arreligar la gara de Retiro dab la carrèra toristica Caminito.

## Estancs
* Retiro (avienguda Antartida Argentina e Dr. G. Martínez Zuviría / Maipú) *(per inaugurar en 2010)*
* **Córdoba** (avienguda Alicia Moreau de Justo e avienguda Córdoba / Viamonte)
* **Corrientes** (Av. Alicia Moreau de Justo e Lavalle / Avenida Corrientes)
* **Belgrano** (Av. Alicia Moreau de Justo y Avienguda Belgrano)
* **Independencia** (Av. Alicia Moreau de Justo y Chile / Avienguda Independencia)
* San Juan (Av. Alicia Moreau de Justo y Avienguda San Juan) *(per inaugurar en 2010)*
Caminito

**Caminito** qu'ei ua carrèra pietonièra e toristica de Buenos Aires. Qu'ei un deus simbèu de la ciutat e deu quartièr portuari de La Boca. A l'origina qu'èra un carreròt per on passava ua via de camin de hèr abandonada mei tard. 

Lo son nom qu'inspirè la musica d'un deus tango mei famós (compausat per Juan de Dios Filiberto, a maugrat qui las soas paraulas de Gabino Coria Peñaloza en vertat parlen d'ua auta carrèra) : *Caminito*.

Un pauc com lo quartièr de Montmartre a París, Caminito qu'ei un lòc on s'amassèn artistas (enter eth, lo famós pintre Benito Quinquela Martín) qui e'n hen ua mena de carrèra musèu, vaduda pietonièra en 1959.

Caminita qu'ostenta façadas de taulas pintradas de totas las colors qui bremban las praubas abitacions d'aqueths quartièrs o vivèn immigrats genovés uei entertienguda per'mor deu lor valor istorica e toristica.
Lèga

La **lèga** es una unitat de mesura de longor antiga d'origina celtica. Èra utilizada pels romans al sud de Gàllia. Lo mot ven del latin "leuga".

La lèga romana valiá 3 milas, siá . Se retroba indirèctament dins la toponimia : aital Sestàs (*Sexta*) èra a sièis lègas de Bordèu, e Quartalèga a quatre lègas de Blaia.

La sola lèga oficiala a la debuta del sègle XXI es la del sistèma de mesura anglosaxon. Val 4,828032 quilomètres.
Marduk-kabit-ahheshu

**Marduk-kabit-ahheshu** foguèt lo primier rèi e fondator de la segonda dinastia d'Isin. Reinèt vèrs -1154/-1141. Aguèt per successor Itti-Marduk-balatu.

## Liames intèrnes

* Isin.
* Mesopotamia.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias.
Pont Alsina

Lo **pont Alsina** que junta lo quartièr de Nueva Pompeya, a Buenos Aires dab la vila de Valentin Alsina, dens lo Partit de Lanús, Província de Buenos Airese bèth trauca lo Riachuelo.

## Istòria
Enrique Ochoa de Zuazola y Elorringa que demandè en 1855 l'autorizacion de bastir un pont ad aqueth endret. Après dus ensags malurós emportats per las aigadas deu Riachuelo, que s'i escadó fin finala en 1859. que s'ipagava alavetz un peatge.

En 1880 que s'i liurè la sanhosa Batalha deu Pont Alsina enter las hòrças delaRepublica Argentinas e las òsts de la Província de Buenos Aires.

Lo pont que ho aquesit per l'estat en 1885. Queho tornat bastir en hèr en 1910. Fin finala, en 1938 que s'inaugurè dens lo son estat present dab un beròi estil neocoloniau qui ne hè un deus bastiments emblematics de la ciutat.

Que ho après tornar batejat dab lo nom deu president *de facto* José Félix Uriburu ; desempuish 2002 que crubè oficiaument lo son nom de Alsina.
Boabdil

thumb|right|250px|Retrach de Boabdil
**Abu 'abd-Allah Muhammad XII** (arabi:أبو عبد الله محمد الثاني عشر‎) ( 1460?; d. 1533?), dich tanben **Boabdil** (deformacion en espanhòl del nom *Abu Abdullah*), èra lo  vint e dosen  e darrièr sultan nasrid de l'Emirat de Granada en Iberia. Lo disián tanben *el chico*, lo gojat, o *el zogoybi*, lo malastruc. Filh de Abu l-Hasan Ali, sultan de l'Emirat de Granada, foguèt proclamat sultan en 1482 a la plaça del sieu paire.
Grama

Lo **grama** (del grèc ) es una unitat de massa derivada del Sistèma Internacional d'Unitats que son unitat de basa es lo quilograma). Lo simbòl del grama es **g**.

## Conversions
* 1 gran = 
* 1 onça avoirdupois = 
* 1 onça troy = 

## Vejatz tanben
* Quilograma
Un poeta per cantar

**Un poeta per cantar** es una cançon occitana del grop La Talvera.

Pertot ont i a de belugas 
I a un fuòc per se calfar 
E pertot ont i a de brugas 
I a d'abelhas per furgar 
Pertot ont i a de besucas 
I a de jòcs a desligar 
E pertot ont i a de murgas 
I a un cat per las velhar 
Pertot ont i a una vinha 
I a d'esper a vendemiar 
Pertot ont i a una linha 
I a un punt a transgressar 
Pertot ont i a una cima 
I a de ròcs a escalar 
E pertot ont i a de rimas 
I a un poeta per trobar. 

Pertot ont i a de nivolas 
I a de vent per las butar 
E ont i a de cimborlas 
Un tropèl a acampar 
Pertot ont i a de fribola 
I a un estiu a machugar 
E pertot ont i a d'amoras 
Un bartàs per se fissar. 
Pertot ont i a de suspresa 
I a de plaser a esperar 
E ont i a de fortalesas 
I a d'airals per espiar 
Pertot ont i a de saviesa 
Un conselh a demandar 
E ont i a de belesa 
I a un poeta per somiar. 

Pertot ont i a un clar de luna 
I a de fadas per dançar 
E ont i a una encluma 
I a un fabre per tustar 
Pertot ont i a de gruma 
Un gavian per se daurar 
E ont i a de fortuna 
Una ròda a far virar 
Pertot ont i a de pintrura 
I a un pincèl per dessenhar 
E ont i a d'aventura 
Un eròi per s'engatjar 
Pertot ont i a de clausuras 
De vergonha a amagar 
Pertot ont i a d'impostura 
I a un poeta per cridar. 

Pertot ont i a de musica 
I a de jòia a partejar 
E ont i a de pratica 
Un mercat a engimbrar 
Pertot ont i a l'America 
De risquesas a panar 
E ont i a de politica 
D'electors a engarçar 
Pertot ont i a de granissa 
I a de pèrdias a plorar 
E ont i a de parladissa 
D'idèias a escambiar 
Pertot ont i a de randissas 
I a d'ausèls per anisar 
E ont i a d'injusticia 
I a un poeta per lutar. 

Pertot ont i a de dentèla 
I a una man per la tocar 
E ont i a de pimparèlas 
I a un ramelet de far 
Pertot ont i a de candèlas 
I a una nèit a esclairar 
E pertot ont i a d'estèlas 
I a de mondes a explorar 
Pertot ont i a de cocordas 
I a d'estruments a fabricar 
E ont i a una gorga 
I a de peis per cabussar 
Pertot ont i a una sorga 
I a un uèlh per agachar 
E ont i a de messorgas 
Un poeta per denonciar 

E ont i a de caravanas 
I a un desèrt de traversar 
Pertot ont i a de milgraba 
I a de sòmi a saufinar 
Pertot ont i a de campanas 
I a e còrdas a tirar 
Pertot ont i a de cabanas 
I a d'amor a recaptar 
Pertot ont i a de mudança 
De costumas a cambiar 
Pertot ont i a de vacanças 
I a de temps per landrejar 
Pertot ont i a de romanças 
I a d'istòrias a escotar 
Ont i a de desperança 
I a un poeta per plorar.


## Liames extèrnes
* Un poeta per cantar letras en www.bestletras.com
Escandau (modèl)

En metrologia e dins lei sistèmas monetaris, un **escandau** (var. **escandalh**) es un modèl de mesura o de pes que sèrve de referéncia, per exemple lo mètre escandau e l'escandau aur.
Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras

thumb|Lo burèu.
[thumb|[Sagèu originau dau BIPM]]

Lo **Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras** (sigla: **BIPM**) es una dei tres organizacions establidas per mantenir lo Sistèma Internacionau d'Unitats (SI) sota lei nòrmas de la Convencion dau Mètre.

Son sèti es situat au Pavillon de Breteuil () a Sèvres, dins lo Pargue de Saint-Cloud près de París, onte benefícia de l'extraterritorialitat per un acòrd dau 25 d'abriu de 1969.

## Mission

Segon lo site oficiau,
: *« Lo BIPM a per mission d'assegurar l'uniformitat mondiala dei mesuras e sa traçabilitat a respècte dau Sistèma Internacionau d'Unitats (SI).*  
: *Òbra sota l'autoritat de la Convencion dau Mètre, qu'es un [[Tractat internacionau|tractat]] diplomatic conclús entre [[Estats membres de la Convencion dau Mètre|cinquanta un estats]]. Exercís son activitat amb l'ajuda de divèrs Comitats consultatius, que sei membres son de laboratòris nacionaus de [[metrologia]] deis Estats membres de la Convencion dau Mètre, e mai per son trabalh de laboratòri.*
: *Lo BIPM efectua de recèrcas liadas a la metrologia. Organiza o participa en de comparasons internacionalas d'[[Escandau (modèl)|escandaus]] nacionaus de mesura e efectua d'escandalhatges per leis Estats membres. »*

Lo BIPM a tanben per mission de mantenir lo Temps Atomic Internacionau (TAI) e lo Temps Universau Coordenat (UTC).

Leis autreis organismes de referéncia son:
* la Conferéncia Generala dei Pes e Mesuras (CGPM) e 
* lo Comitat Internacionau dei Pes e Mesuras (CIPM).

## Istòria

Lo Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras a per origina la decision deis autoritats revolucionàrias d'utilizar lo sistèma decimau.

Lo 20 de mai de 1875, dètz e sèt Estats signèron à París la Convencion dau Mètre. An aquela ocasion se creèt lo Burèu Internacionau dei Pes e Mesuras.

Lo Pavillon de Breteuil, a Sèvres, es lo sèti dau BIPM dempuei 1884.

En 1889, la premiera Conferéncia Generala dei Pes e Mesuras aprovèt lei novèus escandaus internacionaus dau mètre e dau quilograma, e demandèt que se depausèsson oficialament au Pavillon de Breteuil.

## Vejatz tanben
* Sistèma Internacionau d'Unitats
* IERS, lo Servici Internacionau de Rotacion de la Tèrra.

## Liame extèrne
* 

## Nòtas

## Referéncias
Arrondiments deis Auts Aups

Lo departament deis Auts Aups a 2 arrondiments :
* Arrondiment de Briançon
* Arrondiment de Gap

## Demografia

Populacion : INSEE, .

## Istòria


Arrondiments daus Auts Aups (1800-1810).svg|1800.    **Chaplòcs**   
Arrondiments daus Auts Aups (1811-1926).svg|1811. Annexion dau canton de Vitròla
Arrondiments daus Auts Aups (1926).svg|1926. Supression de l’arrondiment d’Ambrun


A la creacion deis arrondiments, en 1800, leis Aups d'Auta Provença n'avián 3 :
* Briançon 
* Embrun
* Gap

En 1926, l'arrondiment d'Embrun es suprimit. Lo canton de Guilhestre es restacat a l'arrondiment de Briançon. Los autres cantons son restacats a l'arrondiment de Gap.

## Veire tanben
* Auts Aups
* Cantons deis Auts Aups
* Comunas deis Auts Aups
* Gropaments de comunas deis Auts Aups
Pont Transbordador Nicolás Avellaneda

Lo **pont Transbordador Nicolás Avellaneda** qu'ei un deus bastiments mei emblematics deu quartièr de La Boca e tanben de Buenos Aires. 

Que ho bastit a partir de 1908 e inaugurat en 1914. Que trauca l'arriu Matanza (nom en amont deu Riachuelo). Que ho utilizat dinc a las annadas 1960.

Qu'ei un deus dus ponts tanhents dab lo nom de *Nicolás Avellaneda* e, per evitar la confusion dens lo nom, que's precisa "transbordador".
Arrondiment de Briançon

L’**Arrondiment de Briançon** es una division administrativa francesa situada dins la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur e lo departament deis Auts Aups.

## Istòria
Creat en 1800, annèxa en 1926 lo canton de Guilhèstra de l’ancian arrondiment d'Embrun.
Arrondiment d'Embrun

L’**arrondiment d'Embrun** es un ancian arrondiment deis Auts Aups. Es creat en 1800.
En 1926 l’arrondiment es suprimit. Lo canton de Guilhèstra es annexat per l’arrondiment de Briançon, los autres cantons
per l’arrondiment de Gap.

## Veire tanben
* Auts Aups
* Arrondiments deis Auts Aups