New wave (musica)

La **new wave** (l'èrsa novèla), que tira son nom de l'Èrsa Novèla del cinèma francés de las annadas 1950, es un genre musical pro larg e imprecís vist que regropa en realitat mantuns estilis de musicas pop ròck apareguts de la fin de las annadas 1970 fins al mièg de las annadas 1980, que la particularitat es d'aver de sonoritats electronicas e una filiacion evidenta ambe lo punk. 

A l'origina, coma pel pòst-punk, la **new wave** a servit a definir los grops novèls e artistas pop ròck mai que mai britanics (Killing Joke, Joy Division, The Stranglers, Kim Wilde, The Cure, Eurythmics) o de còps americans (The B-52's, Blondie, Talking Heads) apareguts après l'explosion del punk, abans que siá identificada coma un genre musical incorporant de musica electronica experimentala eredèra de la de Kraftwerk (Depeche Mode, Orchestral Manoeuvres in the Dark, Propaganda), ambe quitament de còps un reliquat d'influéncia disco (Bronski Beat, Dead or Alive, Pet Shop Boys). 

La **new wave** a tanben vist lèu aparéisser sosgenres coma la dels novèls romantics, a las sonoritats *sinteticas* dominantas (Visage, A-ha, Soft Cell, Alphaville, Duran Duran, Erasure, Yazoo, Ultravox), l'EBM, per "*electronic body music*" (Front 242), qu'evoluarà en seguida dins las annadas 1990 cap al ròck industrial (Ministry), e enfin lo ròck gotic (Bauhaus, The Sisters of Mercy).

Se los *novèls romantics* reprenon a lor compte l'usatge descomplexat del sintetizor popularizat per Kraftwerk per engendrar doncas la synthpop, los tenents de l'EBM, expression justament inventada per Kraftwerk per qualificar lor pròpia musica a partir de l'album *The Man-Machine* en 1978, an mai especificament per modèl Depeche Mode, mentre que The Cure es puslèu a partir de 1980 e l'album *Seventeen Seconds* (que conten lo títol *A forest*) lo grop **new wave** de referéncia pel ròck gotic (ambe tanben Joy Division e Siouxsie and the Banshees).

Al mièg de las annadas 1980, en mai dels sosgenres clarament identificats d'ora jà citats (l'EBM e lo ròck gotic), la **new wave** comença de se mesclar ambe d'autres genres musicals contemporanèus coma la *pop-dance* (Laura Branigan, Samantha Fox, Sandra) e lo disco (Jimmy Somerville, Frankie Goes to Hollywood, New Order, Modern Talking), generant de còps la confusion entre los tèrmes synthpop, hi-NRG (importat dels Estats Units) e quitament italo disco, estili endemic d'Itàlia.

Aquel mesclatge ambe d'autres genres e l'aparicion de la house music fa que la **new wave** coma estili va lèu-lèu declinar a partir de 1987 fins a quasi desaparéisser en 1990, a l'excepcion notabla de dos grops emblematics, The Cure e Depeche Mode, vist que, al contrari, gràcias a lor credibilitat artistica, van èsser al som de lor popularitat a n'aquela periòda : atal, Depeche Mode aurà quatre de sas mai gròssas capitadas entre 1987 e 1990, *Never let me down again* (1987), *Behind the wheel* (tube a la debuta de 1988), e sustot *Personal Jesus* en 1989 e *Enjoy the silence* en 1990. The Cure per lor part auràn encara dos gròsses tubes memorables respectivament a la fin de l'annada de 1987 (*Just like heaven*) e en 1989 (*Lullaby*), a una periòda ont paradoxalament lo genre musical **new wave** al qual son associats es demodat. 

Pasmens, la **new wave** reapareisserà mai tard coma influéncia màger, per exemple pel ròck industrial de la fin de las annadas 1990, sustot que que lo dich ròck / metal industrial assumís plenament l'eretatge dels dos jos genres de la **new wave** que son lo ròck gotic e l'EBM. Atal, Marilyn Manson repren sens susprene dos tubes emblematics de la **new wave**, *Sweet dreams* d'Eurythmics en 1996, e *Tainted Love* (popularizat en version **new wave** per Soft Cell) en 2002. Un reviscòl de la **new wave** es tanben clarament perceptibla dins divèrsas produccions, per exemple de caps 2008-2010 en çò de la musica de Lady Gaga o de Light Asylum, o encara de caps 2019-2021 en çò de la de The Weeknd e Dua Lipa.

## Dins lo Monde
### [[Grand Bretanha]]
#### [[Anglatèrra]]
* Bauhaus
* Bronski Beat
* The Buggles
* The Communards
* Culture Club
* The Cult
* The Cure
* Dead or Alive
* Depeche Mode
* Dexys Midnight Runners
* Duran Duran
* Erasure
* Eurythmics
* Frankie Goes to Hollywood
* Heaven 17 (grop fondat per d'ancians sòcis de The Human League) 
* The Human League
* Joy Division
* Kajagoogoo
* Killing Joke
* King
* Level 42
* M
* New Order (grop fondat per d'ancians sòcis de Joy Division) 
* Orchestral Manoeuvres in the Dark
* Pet Shop Boys
* Robert Palmer
* The Passions (grop basat en Anglatèrra, pasmens la cantaira, *Barbara Cogan*, es Irlandesa) 
* RAH Band
* Sigue Sigue Sputnik
* Siouxsie and the Banshees
* The Sisters of Mercy
* Soft Cell
* Spandau Ballet
* The Stranglers
* Talk Talk
* Tears for Fears
* Ultravox
* Visage
* Wax (duò basat en Anglatèrra, pasmens lo cantaire, *Andrew Gold*, es American)
* Kim Wilde
* Yazoo

#### [[Escòcia]]
* Simple Minds
* Jimmy Somerville (foguèt lo cantaire dels grops angleses Bronski Beat e The Communards)

### [[America del Nòrd]]
En America del Nòrd, pòt i aver confusion entre la **new wave** e lo genre dich hi-NRG o la pop-dance (Cyndi Lauper, Kim Carnes, Madonna...).
#### [[Estats Units d'America|Estats Units]]
* Animotion
* Berlin
* The B-52's
* Blondie
* Laura Branigan
* Al Corley
* Cock Robin (grop american, pasmens lor cantaire Peter Kingsbery es establit en França dempuèi 1990) 
* Billy Idol (establit als Estats Units dins las annadas 1980, pasmens es un cantaire anglés) 
* Ministry
* Q Lazzarus
* Sparks
* Talking Heads

#### [[Canadà]]
* Martha and the Muffins
* Men Without Hats
* Trans-X

### [[Austràlia]]
* INXS
* Men at Work

### [[Escandinàvia]]
#### [[Norvègia]]
* A-ha
* Avalanche

#### [[Suècia]]
* Fake
* Secret Service

### [[Alemanha]], [[Àustria]]
#### [[Alemanha]]
* Alphaville
* Camouflage
* Nina Hagen
* Kraftwerk
* Modern Talking
* Nena
* Off
* Propaganda
* Sandra
* Peter Schilling
* Trio

#### [[Àustria]]
* Falco

### [[Neerlandés|Neerlanda]]
* Fox the Fox
* Front 242 (grop establit a Brussèlas, mas fondat en Flandra bèlga)
* Time Bandits 
* Twee Belgen (Flandra bèlga)

### [[Espanha]]
* Hombres G
* Iván

### [[Itàlia]]
En Itàlia, pòt i aver confusion entre la **new wave** e la scène locala dicha italo disco.
* Baltimora
* Finzy Kontini
* Koto
* Ken Laszlo
* Moon Ray, Topo & Roby
* Giorgio Moroder
* My Mine
* P. Lion
* Ryan Paris
* Silver Pozzoli
* Raf
* Savage
* Scotch
* Spagna

### [[França]], [[Brussèlas]], [[Valonia]]
#### [[França]]
* Animo (grop Parisenc, mas fondat en Occitània, a Montpelhièr)
* Annabelle
* Daniel Balavoine
* Axel Bauer
* Buzy
* Corynne Charby
* Desireless
* Elli et Jacno
* Guerre froide
* Indochine
* Kas Product
* Kazino
* Luna Parker
* Jeanne Mas
* Lizzy Mercier Descloux
* Magazine 60
* Monte Kristo
* Jakie Quartz
* Rita Mitsouko
* Taxi Girl
* Arnold Turboust
* Noé Willer

#### [[Brussèlas]], [[Valonia]]
* Léopold Nord et Vous
* Lio
* Muriel Dacq
* Plastic Bertrand (Brussèlas)
* Zinno

#### [[Alsàcia]]
* Rãga (Mülhausen)

#### [[Bretanha (istorica)|Bretanha]]
* Étienne Daho (establit a Rènnas de Bretanha, pasmens es un cantaire francés).
* Goûts de Luxe
* Marquis de Sade
* Niagara (*Muriel Laporte*, la cantaira, s'es establida a Rènnas de Bretanha, pasmens es una cantaira francesa).

#### [[Occitània]]
* Partenaire Particulier (Bordèu)

## Vejatz tanben
* Synthpop
* Hi-NRG
* EBM
* Ròck gotic
* Italo disco