Dòn

**Dòn** (en rus Дон), lenga dels Scitas - « aiga ») es un dels flumes principals de Russia.

## Geografia

Pren sa font prèp de Tola, al sud-èst de Moscòu, a una altitud de 180 mètres environ e percor una distància de gaireben  abans de s'escampar dins la mar d'Azov en donant naissença a un dèlta d'una superfícia de 540 km².

Don possedís totas las caracteristicas d'un flume de planura. Sa penda mejana vària pauc de sa font fins a son embocadura amb una valor flaca de 0,1‰. Lo flume s'escampa dins de vastas planuras d'inondacion sus tot son percors salvat aprèp Kalatch de Dòn ont sa valada se restrechís fòrça.

La val de Dòn, coma la d'autres cors d'aiga de la region, presenta un aspècte asimetric. La riba drecha del flume es nauta de fòrtas pendas alara que l'esquèrra e bassa e plana.

Dempuèi sa font, lo flume s'escampa en primièr cap al sud-èst a l'entorn de Voronej, puèi cap al sud-oèst fins a l'embocadura.

## Vilas traversadas

La principala vila sul flume es Rostov de Dòn.

## Afluents

Cors superior :
* esquèrra – Voronej
* drecha – Nepriadva, Krassivaïa Metcha, Sosna
Cors mejan :
* esquèrra – Bitioug, Khoper, Medveditsa, Ilovlia
* drecha – Tikhaïa Sosna, Tcherna Kalitva
Cors inferior :
* esquèrra – Sal, Manytch
* drecha – Donets

## Istòria

Don foguèt conegut en Grècia antica e dins l'Empèri Roman jos lo nom de « Tanaís » (en grèc ancian Τάναϊς), nom tanben donat a una citat sarmata, Tana-Azaq, situada sus son embocadura meridionala. Lo flume foguèt considerat coma la frontièra entre Euròpa e Asia.

## Agençament

Al punt pus oriental de son caminament, Don s'apròcha de Vòlga. A aquel nivèl, s'edifiquèt lo barratge de Tsimliansk que forma una retenguda de .

Bastit al debut d'aquela retenguda, lo canal Vòlga Dòn ( de long) religant los dos flumes es una importanta via de navigacion.

[thumb|right|290px|Don prèp de [Ielets dins l'oblast de Lipetsk.]]

## Idrologia

Don possedís un regim nival de planura. Lo flume comença de gelar vèrs la fin de novembre e lo començament de decembre. Es pres dins lo glaç 140 jorns per an dins la partida superiora de son cors contra 30 a 90 jorn dins la partida inferiora.

Lo debit del flume foguèt observat de 1891 a 1984 a Razdorskaïa, localitat situada aperaquí  en amont de Rostòv de Dòn, doncas a  de l'embocadura de Dòn dins la mar d'Azov .

A Razdorskaïa, lo debit annal mejan foguèt de  per una superfícia de drenatge de prèp de , o 88,8 % de la totalitat del bacin idrografic. La lama d'aiga d'escolament annal dins lo bacin foguèt doncas de , çò qu'es gaireben flac, en relacion amb lo pauc de precipitacion registradas en general dins son bacin.


**Debit mejan mensual (en m³/s) mesurat a l'estacion idrologica de Razdorskaïa - bacin idrografic:  - donadas calculadas sul periòde 1891-1984**


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.3)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.9)

ImageSize = width:500 height:300
PlotArea = left:40 bottom:40 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period = from:0 till:3000
TimeAxis = orientation:vertical
AlignBars = justify
ScaleMajor = gridcolor:lightgrey increment:500 start:0
ScaleMinor = gridcolor:lightgrey increment:100 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:Gen text:Genièr
  bar:Feb text:Febrièr
  bar:Mar text:Març
  bar:Abr text:Abril
  bar:Mai text:Mai
  bar:Jun text:Junh
  bar:Jul text:Julh
  bar:Ago text:Agost
  bar:Set text:Set.
  bar:Oct text:Oct.
  bar:Nov text:Nov.
  bar:Dec text:Dec.

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:Gen from:0 till: 330
  bar:Feb from:0 till: 457
  bar:Mar from:0 till: 859
  bar:Abr from:0 till: 2115
  bar:Mai from:0 till: 2627
  bar:Jun from:0 till: 823
  bar:Jul from:0 till: 458
  bar:Ago from:0 till: 391
  bar:Set from:0 till: 360
  bar:Oct from:0 till: 362
  bar:Nov from:0 till: 389
  bar:Dec from:0 till: 314

PlotData=
  bar:Gen at: 330 fontsize:S text: 330 shift:(-10,5)
  bar:Feb at: 547 fontsize:S text: 547 shift:(-10,5)
  bar:Mar at: 859 fontsize:S text: 859 shift:(-10,5)
  bar:Abr at: 2115 fontsize:S text: 2115 shift:(-10,5)
  bar:Mai at: 2627 fontsize:S text: 2627 shift:(-10,5)
  bar:Jun at: 823 fontsize:S text: 823 shift:(-10,5)
  bar:Jul at: 458 fontsize:S text: 458 shift:(-10,5)
  bar:Ago at: 391 fontsize:S text: 391 shift:(-10,5)
  bar:Set at: 360 fontsize:S text: 360 shift:(-10,5)
  bar:Oct at: 362 fontsize:S text: 362 shift:(-10,5)
  bar:Nov at: 389 fontsize:S text: 389 shift:(-10,5)
  bar:Dec at: 314 fontsize:S text: 314 shift:(-10,5)




## Vejatz tanben
### Articles connèxes

## Nòtas e referéncias