open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pau Paget

thumb|250px|Pau Paget a la debuta del sègle XX 
**Pau Paget** (en francés: *Paul Paget*; 20 d'agost de 1847 – 21 de decembre de 1934) foguèt un escrivan occitan de Lengadòc. Fondèt la Societat Literària e Artistica de Besièrs en 1878.

## Biografia
Filh d'un relotgièr, **Pau Paget** trabalhèt coma farmacian a Besièrs ont vendiá una crèma per garir las cidolas. Foguèt president e fondador de la Societat Literària e Artistica de Besièrs e tanben un dels creadors, proprietari e director del jornal *L'Hérault*. Es estat tanben membre de la Societat dels autors e compositors dramatics.

S'impliquèt puèi en politica del costat progressista, e en 1882 foguèt elegit conselhièr municipal de Besièrs. Arribèt a venir primièr adjonch de la comuna fins a 1885 e passèt puèi a d'instàncias mai nautas quand foguèt elegit conselhièr general d'Erau. Dirigiguèt una fabrica de vermot e de vins de quinquina e foguèt un membre de la francmaçonariá besierenca.

Escriguèt subretot en francés e publiquèt mantuna òbra de poesia, de pròsa e de teatre. De còps que i a utilizèt lo pseudonim de Léo Préville. A l'encòp s'especializèt dins la traduccion, que siá d'autors classics coma Virgili o d'òbras en occitan coma los *Vèrses pateses* del felibre Benjamin Fabre. Mantuna òbra sia es estada escricha amb l'escrivan de Pomairòls, Pau Pujòl.

Aguèt una filha Paule Paget. Una carrièra de la vila de Besièrs pòrta son nom e existís tanben una associacion de conselh filosofic, cercle de meteis nom.

## Òbras
### Reviradas en occitan
* *Las Bucolicas* de Virgili (1926)
* *Las Georgicas* de Virgili (1929)

### Creacions en francés
* *A Injalbert*, òda (1874)
* *Les Etincelles* sonet (1875)
* *Contes d'Apothicaire*
* *L'option*, pèça d'1 acte (1879)
* *Le Tripot*, pèça de teatre
* *La Jacquerie*, drama de 6 actes escrich amb Pau Pujòl (1884)
* *Le cadavre de Fonceranes*, roman escrich amb Pau Pujòl (1885)
* *Prométhée délivré*, pèça d'1 acte (1900)
### Reviradas en francés
* *Vèrses pateses* de Benjamin Fabre (1912)
* *Les Géorgiques* de Virgili (1922)
Yoshihiko Noda

**Noda Yoshihiko** (al biais japonés, amb lo nom de familha en  primièr, n. 1957) foguèt lo primièr ministre de Japon entre lo 2 de setembre de 2011 e lo 26 de decembre de 2012..

Es nascut a Funabashi, Prefectura de Chiba, filh d'un militar de la Fòrça Terrèstre de Autodefensa del Japon (Armada de Tèrra del Japon après la Segonda Guèrra Mondiala). Se graduèt a l'Universitat de Waseda lo 1980. Foguèt eligit membre de l'Assemblada de la Prefectura de Chiba l'an 1987.

Es tanben titular del segond *dan* de cencha negra al judo.

## Referéncias
Anem! Occitans!

**Anem! Occitans!** (ISSN 2105-620X) es un magazine cultural editat per l'Institut d'Estudis Occitans. Prenguèt la seguida del magazine *[[Occitans!]]* en 2007.

## Referéncias
Occitans!

**Occitans!** (ISSN 0293-0994) èra un magazine cultural editat per l'Institut d'Estudis Occitans. Lo numèro 1 sortiguèt en 1981. En 2007 càmbia de nom e ven *[[Anem! Occitans!]]* .

## Referéncias
Gerard de Cremona

**Gerard de Cremona** (en latin: **Gerardus Cremonensis**) (c. 1114–1187) èra un traductor italian d'òbras scientificas aràbias trobadas per las librariás abandonadas de Toledo.

Foguèt un dels pus importants erudits eissits de l'Escòla de traductors de Toledo que reviscolèt l'Euròpa medievala al sègle XII en li transmetre la coneissença aràbia, grèga e josieva en astronomia, medecina e autras sciéncias, la fasent disponibla per tota persona sabent legir. Una de sas pus celèbras revirada es l' *[[Almagest]]* de Claudi Ptolemèu a partir dels tèxtes en arabi trapats a Toledo. Li foguèt atribuit per error la traduccion del ''Canon de la medecina d'Avicena.

### Referéncias
Enric Bèl

**Enric Joan Clamenç Bèl** (en francés: *Henri Bel*; Vergesa, 2 de novembre de 1867 – 8 d'octobre de 1954) foguèt un erudit occitan que trabalhèt coma bibliotecari a l'Universitat de Montpelhièr. Aguèt un protagonisme important dins lo desvolopament de l'esperanto dins l'airal de Montpelhièr.

## Biografia
Aprèp aver seguit d'estudis de letras, Enric Bèl trabalhèt coma bibliotecari a la Sorbonne (París) e puèi a la Bibliotèca universitària de Dijon. Dintrèt finalament coma estagiari a la Bibliotèca de Montpelhièr en 1889. En 1911, foguèt nomenat bibliotecari en cap de l'institucion, e cumulèt aquesta foncion amb sa posicion de bibliotecari municipal de Montpelhièr a partir de 1916. Se retirèt en 1935.

Bèl foguèt tanben oficièr d'acadèmia, e mai conselhièr municipal de Montpelhièr. Èra tanben membre de la Societat Lengadociana de Geografia e de l'Acadèmia de Sciéncias e Letras de Montpelhièr. 

Jos l'impulsion de Gaston Moch, s'interessèt a l'esperanto e comencèt a publicar d'articles de divulgacion sus aquesta lenga dins *[[La vie montpelliéraine et régionale]]*. Venguèt puèi responsable de la Societat esperantista de Lengadòc. 

Amb Francés Deseuse, "L'Escotaire", foguèt cofondador de la Societat dels Dissabtièrs e publiquèt en 1895 un ensag de descripcion del parlar de Valerauga.

## Òbras
* *Le patois de Valleraugue* (1895)

## Ligams extèrnes
* Descripcion del parlar de Valerauga al sit de lingüistica "Dictionnaire Etymologique de l'Occitan" de Robert Geuljans
Loís Bocoiran

**Loís Bocoiran** (en francés: *Louis Boucoiran*; Nimes, 2 de genièr de 1813 - Nimes, 19 de novembre de 1895) foguèt un lexicograf occitan que publiquèt un diccionari analogic e etimologic occitan.

## Biografia
**Loís Boicoiran** nasquèt a Nimes en 1813. Son ainat Juli (nascut en 1808) trabalhèt coma redactor al *Courrier du Gard* e venguèt amic de George Sand.
Loís trabalhèt coma representant de la seda de Nimes et negociaire-banhaire. Èra pro biaissut coma dessenhaire mas s'especializèt dins l'elaboracion de guidas toristicas de Nimes e d'autres endreches. Foguèt un amic de Jansemin que li dediquèt un poèma sus Nimes. 

Publiquèt son diccionari analogic e etimologic occitan en 22 fasciculs entre 1875 e 1882.
 
## Òbras
* *Ariège, Andorre et Catalogne. Guide historique pittoresque et descriptif* (1854)
* *Guide historique et pittoresque dans Nîmes et les environs* (1856)
* *Monographie de la fontaine de Nïmes: histoire et description des jardins et monuments qu'elle renferme* (1859)
* *Guide aux monuments de Nîmes et au Pont du Gard* (1863)
* *Dictionnaire analogique et étymologique des idiomes méridionaux* (1875)

## Ligams extèrnes
* ''Dictionnaire analogique et étymologique des idiomes méridionaux'' a Archive.org 
* ''Ariège, Andorre et Catalogne. Guide historique pittoresque et descriptif'' a Archive.org
* ''Guide historique et pittoresque dans Nîmes et les environs'' a Gallica.fr
Congò

Lo **Congò** qu'ei ua dança populara se dançant a quate (dus òmes e duas hemnas), issuda dau quadrilh, qu'auré per origina los batelèirs de Garona. Se practica dempui lo XVIII° siègle en Gironda, Òlt e Garona e Lanas septentrionalas, mès los musicaires "trad" l'an espandit en mantun lòc. Los congòs mèi coneishuts son dits *congò de [[Capsiuts]]* e *marin-congò*. La maristingò ne'n deriva benlèu.
Peninsula

Una **peninsula** (del latin: *paeninsula*) es una tèrra restacada a un continent per una zona plan mai estrecha, coma un istme. Per extension se pòt sonar aital una region enrodada per la mar de quatre costats los tres, coma la peninsula dels Balcans.

Un exemple de peninsula en Euròpa es Peloponès.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Bantzenheim

**Banzenheim** en alemannisch (*Bantzenheim* en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Aeronautica

[thumb|Prototipe de l'avion de [Clement Ader]]
L**'aeronautica** es la sciéncia o disciplina en relacion amb l'estudi, la concepcion e la fabricacion dels aparelhs mecanics pesucs capables de s'auçar en vòl o las tecnicas de contraròtle d'avions. L'aeronautica inclutz una branca nomenada aerodinamica. Aquela branca estúdia lo movement de l'aire a l'entorn dels objectes en movement, coma los avions. Aquelas doas brancas son una partida de la sciéncia fisica.

Se deu pas confondre aeronautica amb aviacion (que se referís a la gestion dels avions), emai que en practica frequentament s'utilize un tèrme per se referir a l'autre.

## Los començaments de l'Aeronautica

Plan abans lo començament de l'aventura scientifica de l'aeronautica, las gents avián idèa de desvolopar de biaisses de volar. Dins la legenda grèga, Icar e son paire Dedal construiguèron d'alas de plumas empegadas amb de cera, e s'escapèt de la preson. Alara Icar, meravilhat, volèt tròp prèp del solelh, la cera se fondèt e se desfaguèron las alas, casèt a la mar. Quand se comencèt d'estudiar scientificament lo biais de volar, se comencèt de comprendre la basa l'aerodinamica, de mena primitiva. Coma scientifics que comencèron d'estudiar l'aeronautica i a Leonardo da Vinci. Da Vinci estudièt lo vòl dels aucèls per desvolopar d'esquèmas de las primièras maquinas volantas al sègle XV ApC. Sos esquèmas, coma per exemple l'Ornitoptèr, faguèron fracas quand s'ensagèt en practica. Las maquinas de batement d'alas que se dessenhèt èran tròp pichonas per s'auçar pro, o alara trop pesugas per èsser accionadas pels umans. Malgrat que l'Ornitoptèr venguèt un tèma d'interès per de scientifics passionats, aquel instrument foguèt remplaçat pel planaire al sègle XIX.

Sir George Cayley dessenhèt de modèls de planaires en 1804; lo primièr planaire amb equipatge, lo "Coachman Carrier", s'aucèt en 1853. Volèt pendent prèp de 130 mètres traversant una val a Brompton-by-Sawdon, prèp de Scarborough, ambedós dins lo comtat de Yorkshire, en Anglatèrra.

## Aeronautica modèrna

La recèrca dins l'aeronautica modèrna es subretot contrarotlada per d'entrepresas independentas e d'universitats. Existisson tanben, divèrsas agéncias de govèrn qu'estúdian l'aeronautica, coma la NASA, als Estats Units d'America e l'Agéncia Espaciala Europèa (ESA) en Euròpa

## Engenhariá aeronautica

L'engenhariá aeronautica es un camp de recèrca, dessenh, fabricacion e manteniment en bon estat de productes coma los avions, missils e satellits espacials. Es en relacion amb los camps scientifics de l'Aerodinamica, Materials, Tecnologia, Estructuras dels avions e Mecanica dels fluids.

## Vejatz tanben

* Aviacion
* Aerodinamica
* Astronautica
* Avion
* Autogir
* Elicoptèr
Tugan Sokhiev

**Tugan Sokhiev** (en rus Туган Таймуразович Сохиев, nascut en 1977 a Vladikavkaz (Ossetia del Nòrd), es un cap d'orquèstra  ossèta de ciutadanetat russa.
Estudièt al Conservatòri Rimski-Korsakov de Sant Petersborg. Disciple d'Iouri Temirkanov e d'Ilya Musin, foguèt diplomat en 2001, alara que ja aviá ganhat (en 2000) lo primièr prèmi del 3 Concors internacional Prokofiev. Venguèt cap màger de l'Orquèstra Sinfonica de Russia e director artistic de l'Orquèstra Filarmonica d'Ossetia del Nòrd, fins a la sason 2002-2003. Dirigiguèt los Orquèstras filarmonicas de Londres, de Munic, d'Estocòlme, d'Òslo, d'Amsterdam, lo Metropolitan Opera...).

Se faguèt remarcar pel primièr e tresen concertos per piano de Rachmaninov amb Mikhail Pletnev, en novembre de 2003, e per *[[L'Amor dels tres iranges]]* de Prokofiev al Festenal d'Ais de Provença, produccion que tornèt far al Grand Teatre de la vila de Luxemborg en 2005 e al Teatro Real de Madrid en 2006.

Son trabalh amb lo Teatre Mariinsky comencèt amb *Lo viatge a Rems*, de Gioachino Rossini, en decembre de 2001. I Tornèt en 2002 e 2003 per *[[Eugèn Oneguin (Chaikovskii)|Eugène Oneguin]]* de Chaikovskii, puèi en 2004 pel meteis opèra e lo *[[Lo Gal d'aur (opèra)|Lo Gal d'aur]]* de Rimskii-Korsakov, *[[Iolanta]]* de Chaikovskii, *[[Samson et Dalila]]* de Saint-Saëns.

Tugan Sokhiev es tanben sovent invitat al cap de la Philharmonia Orchestra que dirigiguèt amb succès pel primièr còp en agost de 2002. Per la sason 2003-2004, dirigiguèt l'Orquèstra Nacionala del Capitòli de Tolosa‎, e en abril de 2005, foguèt nomenat per la vila de Tolosa cap màger invitat e conselhièr musical, nominacion qu'onorèt per una dotzena de concèrts amb l'Orquèstra del Capitòli per la sason 2005-2006.
A la fin de junh de 2008, Tugan Sokhiev foguèt nomenat director musical de l'Orquèstra Nacionala del Capitòli de Tolosa per un periòde de tres ans, prolongada en 2010 fins a 2016.
Orquèstra Nacionala del Capitòli de Tolosa

L’**orquèstra nacionala del Capitòli de Tolosa** es l'orquèstra sinfonica de la vila de Tolosa. Lo sèt es al Mercat de Blat onte assegura la sason sinfonica. Tanben acompanha lo teatre del Capitòli dins las representacions liricas e coregraficas (Balet del Capitòli) e realiza fòrça tornadas en França e a l'exterior. Se desvolopèt subretot mercé a son cao d'orquèstra Michel Plasson.

## Istoric

L'Orquestra nacional del Capitòli de Tolosa foguèt creat al començament del sègle XIX per las sasons d’opèras del Teatre del Capitòli. Se comfirmèt coma Orquèstra Sinfonica aprèp 1945.

### L'apòrt de Michel Plasson
Arribat en 1968, Michel Plasson descobriguèt en 1974 lo Mercat de Blat, un bastiment exagonal, mercat cobèrt de blat del sègle XIX utilizat dempuèi 25 ans coma palais de los espòrts. Aquí faguèt jogar l'orquèstra per l'integralitat de las sinfonias e dels concertos de Ludwig van Beethoven e la sala venguèt demorànça principala. 

Michel Plasson alara conduguèt en tornada fòrça de França, enregistrèt amb el gaireben toda sa discografiá e faguèt encontrar los artistas fomosos de la musica classica: Barbara Hendricks, Régine Crespin, Roberto Alagna, Teresa Berganza, José Carreras, Jessye Norman...

Quand partiguèt en agost de 2003, Michel Plasson daissèt un orquèstra de fòrça naut nivèl e receptèt lo títol de *nacional* autrejat pel Ministre de la Cultura en 1980. En 2004, Michel Plasson foguèt nomenat cap d'orquestra onorari.

### La succession de Tugan Sokhiev
Nomat per la vila de Tolosa, es lo jove cap d'orquèstra Tugan Sokhiev que dirigís l'orquèstra al despart de Michel Plasson. Dempuèi setembre de 2005 lo primièr cap invitat e conselhièr musical de l'orquèstra. Assegura lo pòste de director musical dempuèi setembre de 2008.

## Jove public

L'orquèstre, amb Michel Plasson, se lancèt dins de programas destinats al jove public. E doncas, presenta cada an, acompanhant los abituals concerts de setmana *pels adults*, de concerts cada dimenge matin, al programa pus accessible (Pèire e lo lop, Piccolo, Saxo e Companhiá, Lo Carnaval dels animals...) e sovent presentat e explicat per un comentador. Fa un partenariat educatiu amb lo Rectorat de l'Acadèmia de Tolosa mejans l'associacion *Classisco*.

## L'association AÏDA

Depuèi 1988, l'orquestra es sostengut per l'AÏDA, l'Associacion dels Industrials e entrepresas Amics de l'orquèstra, que . I participan Airbus, lo Conselh regional de Mègjorn-Pirenèus o lo jornal *[[La Dépêche du Midi]]*. Son ajuda s'organiza en quatre grands axes d'accion :
• participar a la renomada nacionala e internacionala de l'orquèstra,
• contribuir a la produccion discografica,
• ajudar los joves musicians, caps d'orquèstras e compositors (dempuèi 1994, organizacion d'estagis dins de l'orquèstra e creacion de la borsa "Jeunes Musiciens"),
• investir dins la compra d'instruments de musica.

## Ligams extèrnes
* Site oficial
* Los musicians
* Site de l'associacion AÏDA
Michel Plasson

**Michel Plasson** (nascut lo 2 d'octobre de 1933 a París) es un cap d'orquèstra francés. 

## Biografia

Estudièt amb Lazare Lévy al Conservatòri de París. Fins a 1958, èra tocaire de batariá a l*'Européen* (sala situada carrièra Biot a París), dins de clubs e cabarets (participèt a d'enregistraments amb Édith Piaf). Obtenguèt lo primièr prèmi del Concors de Besançon en 1962, e anèt al Estats Units d'America seguent los conselhs de Charles Münch. Se perfeccionèt amb Erich Leinsdorf, Pierre Monteux e Leopold Stokowski e tornèt en França en 1965. Venguèt director musical de la vila de Mètz pendent tres ans e s'installèt a Tolosa en 1968, per dirigir l'Orquèstra del Capitòli, que l'aucèt al nivèl internacional. 

Dempuèi 1990, Michel Plasson a trabalhat tanben amb l'Orquèstra Filarmonica de Drèsda que ne foguèt lo cap màger pendent sèt ans. 

Sollicitat per las mai grandas orquèstras e opèras, en Euròpa, als Estats Units d'America, en China e al Japon, Michel Plasson fa viure la musica qu'ama, subretot la musica francesa. Foguèt invitat a l'Opèra de Shanghai, al Teatro Massimo de Palèrme, al Teatre de la Maestranza a Sevilha, al Teatre Reial de Parma, a l'Opèra de Zurich, a l'Opèra de Pequin, Coregias d'd'Aurenja, al Megaron d'Atenas, a Estrasborg, eca. 

Michel Plasson dirigís tanben las orquèstras que l'invitan l'Orquèstra de París, l'Orquèstra de l'Opèra de Niça, las orquèstras de Barcelona, Madrid, Valéncia, Sevilha, Las Palmas e Rotterdam, gaireben totas las grandas orquèstras italianas. Dirigís regularament l'Orquèstra Sinfonica Nacionala de China, que n'es lo cap màger per sèt ans.

## Ligams extèrnes

*  Petite leçon de Massenet par Michel Plasson à l'occasion de Werther à l'Opéra Bastille

## Nòtas e referéncias
Lista dels primièrs ministres de Turquia

thumb|130px|Blason de Turquia.
Aquesta es la lista dels primièrs ministres de Turquia de 1920 fins a uèi.

### Primièrs ministres durant la Guèrra d'Independéncia Turca (1920 fins a 1923)

### Republica de Turquia

=interim
Catedrala de Nòstra Dòna de Rodés

La **Catedrala de Nòstra Dòna** de Rodés (Lengadòc), que foguèt bastida a partir del sègle XIII e coneguèt de remodelacions fins al sègle XVI, es la catedrala del Diocèsi de Rodés e Vabras e un dels edificis religioses mai importants de Roèrgue.

## Descripcion
La **Catedrala de Rodés** es un monument impressionnant que s'aubora coma un gigant al mitan de la ciutat amb son cloquièr qu'arriba fins a 87 m. Es un bastiment massís que mesura 102 m de long e 37 m d'ample. Los murs de l'edifici son sostenguts gràcias a d'enòrmes arcs botants e de contrafòrts, çò que lo fa semblar a una mena de fortalesa. Lo portal sud es ricament ondrat amb 108 estatuas. Lo cloquièr, mòstra de l'art gotic, fach de gres ròsa es un cap d'òbra d'elegància e de subtilitat artistica malgrat son aspècte massís. Lo bas del cloquièr es una mena de torre de plan cairat, mas dapasset mentre s'i monta pren mai de refinament e d'elaboracion, amb de sas torrèlas d'angle. En naut, los nivèls superiors ostentan una riquesa artistica rara amb d'estatuas de sants, de balustradas, qualques arcs trilobats o quadrilobats, de pinnacles demest d'autras causas. 

## Istòria
thumb|180px|left|Lo cloquièr de la catedrala
Las primièras traças d’una catedrala son del temps de l’avesque Sant Dalmàs, cap a 516, valent a dire un pauc aprèp los sègles IV e V, quand se realizèt la cristianizacion del país. Malgrat aquò la basa de l’edifici actual sembla que data d’entorn l’an 1000. Demòran sonque qualques vestigis escasses d’aquela epòca que quand lo cloquièr se destrantalhèt en 1276 s’entamenèt una reconstruccion de la catedrala romanica. La reconstruccion durèt mai de tres sègles per s’acabar.  
Foguèt l’avesque Ramon de Calmont d’Òlt qu’i metèt la primièra pèira en 1277. Lo país puèi foguèt agarrit durament per conflictes (la guèrra de cent ans) e marranas (coma la pèsta negre en 1348), sens comptar divèrsas batèstas politicoreligiosas que faguèron que la construccion de l’edifici tardèsse tant de temps.
thumb|280px|Vista de l'interior de la catedrala
Puèi, a la fin del sègle XIV s’installèt lo cloquièr, un bastiment defensiu, coronat d’una sageta de fusta. Durant lo sègle seguent, las òbras se faguèron mai constantas e aital s’acabèt lo còr e sa vòuta e s’entamenèt la construccion del transèpte e de las primièras travadas de la nau.

Participèron a las òbras divèrses artistas dels mai importants d’aquel temps, coma l’escalpraire borgonhon Jacques Morel e un pauc mai tard, al sègle XVI, Francés d’Estanh e Jòrdi d’Armanhac. Aquestes darrièrs donèron un vam novèl a la construccion. 
En 1510, aprèp que qualques obrièrs atudèssen pas corrèctament de brasas lo cloquièr cremèt. Per astre, l’incendi se propaguèt pas e causèt pas que d’estralhs limitats. La reconstruccion d’aqueste foguèt entrepresa per un centenat de picapeiriès, capitanejats per Antòni Salvan, de 1513 a 1526.

L’ensems de la catedrala foguèt acabat finalament a l’entorn de 1531.

## Ligams extèrnes
* Sit plan complet a prepaus de la Catedrala de Rodés
Xavièr Reguís

**Xavièr Loís Reguís** (Sisteron, 12 de novembre de 1790 – Sisteron, 15 de març de 1882) èra un militar e politician occitan de Provença que foguèt deputat jol Segond Empèri. 
## Biografia
thumb|250px|Xavièr Reguís durant la segonda mitat del sègle XIX
**Xavièr Reguís** nasquèt en 1790 dins una familha de notables de Sisteron, filh de Glaudi Loís Reguís e de Maria Magdalena Margarida Guigas. Son paire èra avocat e monitor-sindic del districte de Sisteron. Lo jove Xavièr faguèt d’estudis a l’Escòla politecnica de París tre 1808 e ne sortiguèt primièr, abans de dintrar dins l'artilhariá. Foguèt luòctenent durant la campanha de Russia e quand ne tornèt foguèt fach capitani e cavalièr de la Legion d’onor. Puèi en 1813 participèt a la Campanha d’Alemanha ont patiguèt divèrsas nafras. Sas feridas l’obliguèron a tornar a la vida civila e èra doncas en mièja sòlda quand arribèt la Restauration. En 1835 venguèt director de la refinariá de salpetre de Marselha.

Del temps de la Monarquia de Julhet, tornèt a l’armada. Partiguèt en retirada en 1850, amb lo gra de luòctenent-coronèl (obtengut en 1848), e se presentèt jos l’etiqueta de candidat del govèrn en 1853 al Còs legislatiu. Il est par la suite constamment réélu en en 1857, 1863 et 1869. A mai se suportèt l’Empèri, de còps que i a votava tanben amb los liberals, mai que mai contra la lei militara en 1868. Signèt en 1869 la demanda d’interpellacion del grop dels 116 que reclamava la transformacion liberala de l’Empèri francés.

En novembre de 1869 presidiguèt la dobertura de la session del Còs legislatiu coma degan dels elegits. Votèt contra la guèrra en Prussa e tornèt a la vida privada quand  se debanèt la revolucion del 4 de setembre. Venguèt Comandador de la Legion d’onor lo 2 d’agost de 1860 e grand oficièr lo 12 d’agost de 1869.
Tariq ibn Ziyad

**Tariq ibn Ziyad** (arabi:طارق بن زياد), defuntat en 720) foguèt un general berbèr musulman que dirigiguèt la conquista islamica de l'Ispania visigotica en 711 A.D.  Es considerat per èsser un dels pus importants comandant militar de  l'istòria d'Iberia. Jols òrdres del calif  omeia Al Walid I menèt una armada granda de la còsta nòrd de Marròc, e refortiguèt sas tropas sus un grand puèg nomenat uèi Gibartar. Lo nom de "Gibartar" es la derivacion espanhòla del nom arabi *Jabal Tāriq* (جبل طارق), que significa  "montanha de Tariq".
Pèire Baudis

**Pèire Baudis**, nascut l'11 de mai de 1916 a La Sala (*Decazeville*) e mòrt lo 5 de genièr de 1997 a Tolosa, foguèt cònsol màger de Tolosa de 1971 a 1983.

Es lo paire de Domenge Baudis, el meteis cònsol màger de Tolosa de 1983 a 2001.

Elegit deputat de Nauta Garona en 1958 e reelegit en 1962, setiguèt dins lo grop del Centre democratic (Independents e MRP). Sostenguèt la candidatura de Jean Lecanuet a l'eleccion presidencila de 1965.

En març de 1967, se perdèt las legislativas contra André Rousselet, colaborator de François Mitterrand. Tornèt trobar lo sèti en junh de 1968 pel grop dels Republicans Independents (los " Giscardians"). 

Consòl de Tolosa dins la còla de Loís Bazerque dempuèi 1959, foguèt encargat de l'important sector social de la vila. En març de 1971, se presentèt contra lo Loís Bazerque e foguèt elegit al segond torn amb 58% dels vòtes.
Reelegit deputat en març de 1973, deguèt afrontar en març de 1977 los Socialistas menats per Alain Savary. Ganhèt dins dos dels tres sectors de la vila.
En març de 1978, perdèt las legislativas contra lo jove socialista Gérard Bapt.

En març de 1983, daissèt lo cap de lista al filh Domenge que foguèt elegit aisiment.
Loís Bazerque

**Loís Bazerque** (9 de mai de 1912, Tolosa – 10 de decembre de 1992) es un òme politic français. Foguèt cònsol màger SFIO de la vila de Tolosa d'octobre de 1958 a març de 1971. 

Resistent, membre del conselh municipal de Ramond Badiou, foguèt designat per lo remplaçar en 1958, quand aquel daissèt sos mandats en protèsta contra lo raliament de la SFIO a Charles de Gaulle. Trobèt una vila gerida prudentament per una majoritat socialista e centrista que volguèt modernizar, en l'adaptant a l'automobíl, a la construccion en nautor devans l'urgéncia de la creissénça demografica e lo desvolopament aviat de l'industria aeronautica. 

En dètz ans la comuna agencèt l'emsems del malhum de las carrièras e del transpòrt e se bastiguèt  demoranças qu'una granda partida en compromés entre la vila e los promotors. Aprèp las ciutats d'Aste e d'Empalot e en fàcia del projècte de Colomièrs capitat per son colèga del conselh general Eugène Montel, Loís Bazerque lancèt lo projècte contestat del Grand Miralh jos la responsabilitat arquitecturala de Georges Candilis, l'un dels principals disciples de Le Corbusier. Symbòl d'accession de las classas mejanas al lotjament confortable (aiga cauda e electricitat), aquel quartièr prolonga l'urbanizacion de la vila cap al sud-oèst.

Lo desvolopament de la comuna e de sos servicis, lo relai del clientelisme, lo sosten centrista de son cònsol als afars socials Pèire Baudis, li facilitèron sas reelecions contra los Gaullistas, que capitèron pas a s'implantar vertadièrament, e contra lo PCF o lo PSU de l'ancian cònsol (Badiou). Pasmens, la lentor de qualques projèctes (andanas Joan Jaurés, Miralh) e de las dificultats politicas (tensions dins sa majoritat a la succession de Montel al conselh general en 1966, afondrament de la SFIO aprèp Mai de 1968 qu'estimulèt lo PSU local, e subretot ruptura amb lo centre drech) lo faguèt pèrdre la municipalas de 1971. Es son cònsol Pèire Baudis que, al segond torn, ganhèt.
Benauja

La **Benauja** es una region de l'Entre Duas Mars, hasent partida de l'extrème èst dau Bordalés (Guiana), en Gironda. Hèi partida de Gasconha  pusque s'i parla tradicionalament una fòrma de gascon. La vila principala de Benauja es Cadilhac ; Targon, Sent Macari e Langoiran ne'n hèsen tanben partida. A l'entrada nòrd de Sent Macari existís d'alhurs una "pòrta de Benauja".

L'origina dau nom, ce disen certèns, es "ben auge" (qu'i auge dau ben) mès quò's una explicacion fantasiosa, poiria provenir de *vindaudia* ('país blanc'). La Benauja estut un comtat, dont lo shèite èra a Arb&iacute;s, au castèth dit *de Benauja*.

La Benauja, a part la valèia de Garona, es una region hòrt rurala, dont l'activitat essenciala es la viticultura, apelacions Senta Crotz, Cadilhac, Lopiac, Còstas de Bordèu, Prumèiras Còstas de Bordèu, Entre Duas Mars. Existissen aperitius a basa de vin, lo Bròc (Sent German de Grava), la Benaujana (plantas de Salabrunau) ; amèi una buvenda a basa de grata-quiu, produisuda au Pian.  Una auta especialitat, anuit quasi dispareishuda, es la cerisa, o lo guindolh dens sa version sauvatja. Una hèsta que se desrotla a Escossan au debut dau mes de junh a tornat botar aquesta especialitat au gost dau jorn. En efèit, nombr&oacute;s cerisèirs èran plantats aus caps de las règas ; esturen darrigats per perméter l'extension de la vinha, mès ne'n tròban encara quauques-uns.
Granulocit

Lo **granulocit** es una varietat de fagocit damb un nuclèu polilobat, balhant l'impression que compòrta mantun nuclèu. Distinguissen tres tipes sivant lo pH que tolèran milhor :
#Los basofils, implicats dens las reaccions allergicas.
#Los neutrofils e los eosinofils, implicats dens la defensa antibacteriana e antiparasitària.
Cernés

thumb

Lo Cernés es una region de l'extrème sud-èst dau Bordalés ; correspon a la valèia de Ciron, dont lo nom a d'alhurs la medissa origina, e a las Gravas. 

Tanlèu lo XII° siègle, formèt un archiprestat, dont lo caplòc èra Gradinhan. Amassèva lo comtat d'Ornon, la prevostat de Barsac, plusiors baronias, lo marquisat de Lendiràs, una partida de la baronia de Veirinas (Pessac) e quauquas senhorias, dont lo Castèthnau de Cernés. Caperèva 51 comunas actualas , dont lo quartèir Sent Nicolas de las Gravas a Bordèu 

Nau afluents de Garona travèrsan lo Cernés, mèi l'Èira au sud-oèst. Aqueste territòri es au caireforc entre lo camin de Tolosa e lo camin de Baiona (camin de Sent Jacme). Seré tanben a Sent Medard d'Airans, d'autscòps *d'Aruan*, qu'auré estut lo prumèir lòc de franquissament de Garona dens sa baisha valèia.

## Las comunas de Cernés
Arbanats - Aiga Mòrta de las Gravas - Balisac - Barsac - Bautiran - Bèglas - Belin-Beliet - Bomas - Bordèu (partida) - Budòs - Cabanac e Vilagrens - Cadaujac - Canejan - Castra - Cerons - Cestàs - Hargas de Lengon - Gradinhan - Guilhòs - Austens - Ilats - Isla Sent Jòrge - la Brèda - Lendiràs - lo Barp - Leujats - Leunhan - lo Tusan - Loishats - Martilhac - Navalhan - Aurinha - Pessac - Podensac - Portèths - Prenhac - Pujòus de Ciron - Sent Lugèir - Sent Magne - Sent Medard d'Airans - Sent Miquèu de Riufred - Sent Maurilhon - Sent Sèuve - Sent Sefrian - Saucats - Sautèrnas - Talença - Tolena - Vilandraut - Vilanava d'Ornon - Viralada.

## Nòtas
Los Caps Negues

**Los Caps Negues** es un grope de rugbijaires de Vasats qu'a aujut enveja de mantenir lo "patuàs vasadés" deus vièlhs en compausant cançons en gascon, sus la caça de la paloma, lo rugbi, las hemnas, lo bueu... Lo parelh de cantaires, Robert Offredo e Frédérique Dubos, son acompanhats de guitarras, acordeon, flaütas e percussions.
Cinematèca de Tolosa

La **cinematèca de Tolosa** es una institucion fondada dins los ans 1950 per Raymond Borde (1920-2004) e dedicada a la memòria del cinèma. Es situada al n° 69, carrièra del Taur a Tolosa es actualament dirigida per Natacha Laurent.

## Istoric

La cinematèca de Tolosa es dempuèi 1964 dins l'encastre d’associacion de la lei de 1901 de tòca non lucrativa. Es financiada per l’Estat (Centre Nacional de la Cinematografia, CNC, e Direccion Regionala dels Afars Culturals, DRAC), la vila de Tolosa, lo Conselh general de Nauta Garona e lo Conselh regional de Miègjorn-Pirenèus.

Dispausa de doas salas de projeccion, d'una bibliotèca e d'una sala d'exposicion dins lo centre vila.

En setembre de 2004, lo Centre de conservacion e de recerca dobriguèt a Balmar: es missionat per servar e d'archivar los filmes ( copias) e documents ligats al cinèma (prèp de  afichas, prèp de  fòtos...). Es a la Cinematèca de Tolosa que son servats los negatius originals de *[[La Granda Illusion]]* de Jean Renoir qu'èra perduts a Berlin pendent la Segonda Guèrra Mondiala abans que se tornèsson trapar en URSS en 1958 e que foguèsson restituits en 1960.

Cada an la cinematèca organiza un festenal e de collòquis suls filmes del passat e nomenat *Zoom arrière* (zoom enrè).

## Ligams extèrnes
*Site oficial de la Cinematèca de Tolosa
Palais dels Espòrts de Tolosa

Lo **palais dels espòrts [[André Brouat]] de Tolosa** es una sala multiespòrts que tornèt dobrir en 2006 a Tolosa.

Bastit en 1983, lo palais dels espòrts foguèt damatjat par l'Explosion de l'usina AZF, lo 21 de setembre de 2001. Foguèt demolit e un nòu palais dels espòrts tornèt èsser bastit sul meteis luòc amb un teulat en forma de copòla vegetalizada e parets de veiral.

Es situat dins lo quartièr Compans-Cafarrelli desservit per l'estacion de mètro Compans-Cafarrelli.

Es subretot utilizat actualament per aculhir de partidas de volleyball e d'handball. S'organiza cada an lo *Master France* de tennis. 

Sa capacitat maximala es de  espectators.
Haut Entre Duas Mars

Au levant de l'Entre Duas Mars, s'ag&iacute;s d'una region chic gasconizada, cubèrta d'autscòps per la Petita Gavaisheria e la zòna lengadociana de Gironda. Compren los cantons de la Rèula, Sauvatèrra (partida orientala), Montsegur e Pelagrua. Lo paisatge, au contrari dau cochant de l'Entre Duas Mars, es mens viticòla e mèi virat cap a l'eslevatge e a la policultura, dens la continuitat dau Vasadés e d'Òlt e Garona. I tròban frem de prats. 

Lo haut Entre Duas Mars es constituit en comunautat de comunas.

Los principaus rius son lo Dròt, la Vinhaga, lo Segur, l'Andolha, lo Mèc, lo Medièr, lo Siron, la Durèsa, l'Escoaish, la Gamaja.
Talca

vinheta|228px|drecha|Talca
**Talca** qu'ei ua vila chilena. En 2002 aviá una populacion de 207 797 abitants. Sa superfícia totala es 232 km².

## Referéncias
* 

## Ligam extèrne

* Ciutat de Talca (espanhòl)
Coyhaique

**Coyhaique** qu'ei ua vila chilena. En 2002 aviá una populacion de 50 041 abitants. Sa superfícia totala es 7 290,2 km².

## Vejatz tanben
### Referéncias
* 

### Ligam extèrne

* Ciutat de Coyhaique (espanhòl)
Sent Arlòdi

**Sent Arlòdi** (*Saint-Trélody* en francés) es ua anciana comuna dau Medòc, restacada a l'Esparra en 1855 , au mitan dau XIX° siègle. Sa glèisa, d'estil neogotic, es l'òbra de l'arquitècte Hosteing.

## Geografia
Lo borg de Sent Arlòdi èra a 1500 m dau de L'Esparra.
## Istòria
* En 1818, la comuna de Potençac estut annexada a Sent Arlòdi. Pui en 1845, Potençac estut annexat a Ordonac (L'ancian borg de Potençac es a 1800 m d'Ordonac e a 5 km de Sent Arlòdi). Enfin, en 1855, la comuna de Sent Arlòdi estut annexada a L'Esparra .

## Demografia

* Lo n° INSEE a estat camjat per rasons practicas

## Nòtas
Claudi Bellòc

Neishut en 1936 a Verdelais d'una familha dau Vasadés, Claudi Bellòc estut agent espitalèir. Au mièi de sas publicacions, plenhas de poesia, pòden retenir : *Per reténer lo temps* (IEO / A Tots, 1983), *Lo darrèir Bròs* (IEO / A Tots, 1985 - revirat per Eric Chaplain), *Après la batèsta de Castilhon* (revirat per Eric Chaplain). Collaborèt a *Per Noste* e a *La Croix*. Claudi Bellòc a dishat aqueth monde en 2002.

## Bibliografia
*

## Ligams extèrnes
Gui Dulau

Gui Dulau estut regent en Vasadés. Èra un remercable lexicografe, autor de diccionaris e repertòris de gascon vasadés. Escrivut tanben tèxtes, per exemple suu tème de la Halha de Nadau, e cançons, dont *Canti pertot Nadau*.
Pèir-Andriu Delbeau

**Pèir-Andriu Delbeau** estut un cantaire gascon pendent las annadas 1970, a l'epòca on s'avièva lo movement occitanista. *Vènen las tortas, tornan d'abòrd, e las palomas, torna l'abòr,... vielha paraula, vielha lenga, vielha puplada...* canta en gascon maritim, aqueth de Carcans on damòra actualament. A Vendais-Montalivet, a acompanhat los Tradinaires dens lurs permèirs pas en escritura. Après auger ensenhat l'anglés e l'occitan, a acabat sa carrèira coma provisor dau licèu Condorcet d'Arcaishon de 1999 a 2011.
Eric Astié

**Eric Astié** es un escrivan e cronicaire neishut lo 14 de març de 1960 a La Tèsta de Bug. Passèt lo joenèir dens las Lanas a Parent&iacute;s, apui a Castelculhèr en Òlt e Garona. Es pendent los estudis segondaris a Agen (estudièt au licèu Sant Caprasi) que descubrit la lenga e la cultura occitanas damb Crestian Rapin e tanben Marcèu Esquieu. Après estudiar l'espanhòu a Bordèu (tanben l'occitan, lo catalan e lo basco), aujut lo CAPES d'espanhòu en 1987 e estut nomat a Dieppe, on damorèt quate ans (1988-1992). Passèt lo CAPES d'occitan tanlèu sa creacion en 1992 e poscut s'entornar au pa&iacute;s. Ensenhèt 22 annadas a Lengon l'occitan e l'espanhòu e s'engatgèt dens divèrsas associacions : CREO Aquitania, CGLO (comitat girondin de la lenga occitana), Cèrcle Occitan dau Sud Gironda, avant d'anar de partir trabalhar en Guadalope en 2014. I descobrís lo reiki (es mèste reiki shinpiden) la CNV (comunicacion non violenta), la navigacion de vela e la cultura creòla.

'Quò's un grand amator de rugbí e de lengas (basc, catalan, espanhòu). Escriu en gascon e en lengadocian, tradusís dau francés e de l'espanhòu a l'occitan. Es pair d'una hilha : Elisà.

## Activitats
* Professor certificat d'occitan e d'espanhòu.
* Ancian cargat de cors a l'Universitat de Bordèu (1995-2003)
* Cronicaire ràdio (1992-95) e pressa escriuta.
* Escrivan.
* Animator a l'Escòla Occitana d'Estiu.
* President dau Cercle Occitan dau sud Gironda que creèt la *Calandreta de Siron* a Barsac.

## Òbras
* *Los Sorelhs de Bernard Lubat* (traduccion), Princi Negue, 1997
* *Lo Camar Sostrar* (version gascona dau *Kamasûtra* en collaboracion amb lo dessenhaire vasadés Tità), AAEL, 1998
* *Girlangues*, (Les langues de Gironde : occitan, poitevin-saintongeais, romanès) Les Sous-Fifres de Saint-Pierre, 2001
* *Òc-Ben !* (Pedagogia : metòde d'ensenhament, coautor), CRDP, 2004
* *Balade en Gironde* (coautor), Ed. Alexandrines, 2008
* *Diari d'un mes de març*, IEO-IDECO, 2009. (Prèmi especiau de la jurada Jaufre Rudel 2010).
**Astrologia Negra* (traduccion) Edite-moi, 2014
**Journal d'un mois de mars*, Edilivre, 2018
* Publicacions dens *[[Lo Leberaubre]],* *[[Reclams]], Pais Gascons, Lo Diari* e *Jornalet.* 
* Cronicas dens *[[La Setmana]]* devath lo pseudonima *Pèir Veishiga*.
**Poësias*
Cercle Occitan deu sud Gironda

Associacion creada en 2009, dont lo shèite sociau se tròba a Pompejac, en sud Gironda. Dirigida per Eric Astié, compòrta coma membres Eric e Natalia Roulet de Gric de Prat, los ensenhaires Frederic e Maria-Anna Roux, Philippe Chatain e Cécile Fourré, e la conselhèira generala e maira de Pompejac Isabelle Dexpert. La principala accion de l'associacion estut la creacion de la *Calandreta de Siron* a Barsac, mès organiza tanben hestejadas e concèrts coma a Lendiràs, Cadilhac, Barsac, o encara rencontras literàrias coma a la Rèula.
Castèu de Bèucaire

300px|thumb|Castèu de Bèucaire
Lo **Castèu de Bèucaire** es un dei monuments mai importants de la vila de Bèucaire (Lengadòc). La fondacion dau bastiment es probablament anteriora au sègle X.

## Istòria
La construccion dau castèu es fòrça anciana. Se pensa que foguèt bastit sus lei runas de l'anciana Ugernum. Foguèt lo castèu que donèt son nom a la vila de Bèucaire. La mencion mai anciana dau castèl es dins un acte fach en 1067 entre Ramon e Bernat, lo filh dau vescomte de Narbona, Berenguièr. Dins lo document se parlava ja de reparacions dau castèu, çò qu'es un indici de son ancianetat.

Lo castèu foguèt assetjat en 1216 per lei tropas occitanas dau comte de Tolosa, Ramon VII, dins l'encastre de la Guèrra contra leis albigés. Dins la fortalesa, se trobava una part de l’armada de Simon de Montfòrt qu'èra dirigida per lo senescalc de Montfòrt, Lambèrt de Limós. Leis assetjats patiguèron tant de l'assetjament que se veguèron obligats de manjar sos cavaus. 

Finalament se faguèt una pacha entre Montfòrt e Ramon que menèt a la capitulacion dau castèu e a la retirada dei tropas de Montfòrt d'aquest territòri.
thumb|250px|Pintura dau castèu de Bèucaire de la fin dau sègle XVIII
Lo castèu foguèt un centre important durant d'autres episòdis de l'airau, coma dau temps dei guèrras de religion fins a son desmantelament en 1632.
A partir d'aquela epòca lo castèu venguèt un monument toristic de la vila de Bèucaire.
Peiròl

**Peiròl** o **Peiròl d'Auvèrnha** (dins d'autres parlars ***Peiròu***) foguèt un trobador auvernhat, originari del castèl de Peiròu (comm. de Prondinas) dins Combralha. Nasquèt vèrs 1160 e defuntèt vèrs 1220. Escriguèt mai que mai de cansos de fin' amor a la fin del sègle XII e al començament del sègle XIII. Trente quatre poèmas nos son demorats entre losquals, dètz set amb sas melodias. 

### Biografia

Se sap pas grand causa de sa vida, mas la naissença de Peiròl es generalament estimada a l'entorn de 1160. Es benlèu originari del vilatge de Pérols a Prondines, Puèi de Doma, al pe del castèl de Rocafòrt Montanha). Una autra possibilitat per sa vila natala es Peiròl dins la vila modèrna de Riòm de las Montanhas. Sa patria èra doncas "*en la contrada del Dalfin*": dins lo comtat del Dalfin d'Alvèrnha.

Peirol èra a l'origina un paure cavalièr, descrit coma "*cortés e polit*" per l'autor de sa vida de la fin del sègle XIIIen. Serviguèt la cor de Dalfin d'Alvèrnha, mas èra amorós de sa sòrre Salh de Claustra, molhèr de Beraut III de Mercuèr, e escriguèt cansons per aquesta "domna" (dòna). Alara que Dalfin aviá menat sa sòrre a la cour per Peiròl e aviá ajudat Peiròl a respondre a sos gosts dins sas composicions, Dalfin finiguèt per venir gelós de l'atencion que sa sòrre acordava a Peirol e, en partida pr'amor de l'inconvenença, deguèt donar comjat a Peiròl. Son biograf indica, *Peirols no se poc mantener per cavallier e venc joglars, et anet per cortz e receup dels barons e draps e deniers e cavals*. 

Peiròl es conegut per èsser estat un violonista e un cantaire dins una tornada d'Albertet de Sestaro. Après èsser tornat d'un pelerinatge a Jerusalèm qualque temps en 1222 o après, Peiròl es saique mòrt a Montpelhièr dins los ans 1220. 
## Vejatz tanben
*Lista de poètas de lenga occitana
*Lista de trobadors e trobairises
Sant Jòrdi de Lodeva

thumb|200px|Sagèl de l'avesque Jòrdi de Lodeva
**Sant Jòrdi de Lodeva** èra un avesque originari de Roergue, de las environas de Rodés. Foguèt d’en primièr monge  al monastèri de Santa Fe de Concas. Coneguèt l’invasion dels normands que destrusiguèron lo monastèri. Foguèt convidat pel Comte de Tolosa e fondèt alara lo monastèri de Vabras que governèt plan. Venguèt puèi avesque de Lodeva en 880. Recebèt de dons del rei de França Carles lo Pelat, subretot lo telòni de Lodeva e la proprietat del lòc de Salèlas. Sembla que moriguèt cap a 884.
## Celebracion
Sant Jòrdi de Lodeva es celebrat lo 9 de novembre.
Gric de Prat

En 1994, Eric e Natalia Roulet, d'origina respectivament bordalesa e biarnesa, crean un grope de musica reprenent lo shafre dau poèta medoquin Rogèr Romafòrt (Gric de Prat). Es un grope de musica de rua (ripataulèra) qu'a per objectiu d'animar manifestacions tradicionalas, coma Carnaval, hèstas dau patrimòni... Un trabalh de collectatge es tanben entamiat. D'auts musicaires rejuntan los Roulet, coma Olivier Lescorce o Nicolas Piquet, e un premèir CD es enregistrat en 1998 : *Suus Camins de Garona*. En efèit, Gric de Prat se produsís majament dens la valèia de Garona : Lengoiran, Prenhac on damòra la familha, Cernés... Mès la musica de rua ne sufís pas : fau tanben se virar cap a d'una musica mèi sabenta. Las recèrcas d'Eric Roulet, qu'es tanben flaütaire, li hèsen descubrir compositors barròcs occitans dau Bordalés, coma Jausèp Cassanea de Mondonville, o Pèir Gaviniés. Eric Roulet realiza tanben un trabalh de contaire. Tot aquò menarà a plusiors espectacles de creacion : ***Itinéraire d'un rêveur solitaire*** qu'es una evocacion de la via de Fèlix Arnaudin (2004), ***Contes d'un doman acabat*** (2005), ***Viatge en Aquitània*** (2007) damb la sortida d'un novèth CD. Gric de Prat es programat a las Scènas d'Estiu en Gironda mès tanben a l'Estivada de Rodés en 2006, on torna en 2008 damb la Petita Orquèstra Bigardòia, escòla de musica de junes creada per Eric Roulet, e una ripataulèra peiregòrda, amassant en tot un trentenat de musicaires. Es en 2010 qu'es creat l'espectacle ***Bordèu***, que vòu rapelar la gasconitat de la bèra vila au Pòrt de la Luna. Un disc es enregistrat, acompanhat d'un libre *[[Bordèu]], contes et musiques du Bordeaux gascon*.

2014 : un CD 6 titres, sortit per hestejar los 20 ans deu grope.

2016 : sortida deu libe de contes de creacion "Contes d'un doman acabat" libe bilingüe FR/OC qu'a obtengut lo pretz de l'Academia de las Letras e deus Arts de Bordèu (2017)

2019 : Espectacle "Aquitània" o l'Edat Mejana en Aquitània repertòri medievau aquitan.

## Ligams extèrnes
* http://gricdeprat.com/
Pèire de Maensac

**Pèire de Maensac** foguèt un cavalièr e trobador auvernhat del . Èri originari de *Maensac*, vilatge de Combralha que seriá siá l'actual Manzat, siá Mançac. Luòc situat a l'epòca sus las tèrras del Dalfin d'Alvèrnha, Robert IV. Èra eissit de la pichona noblèssa locala mas sos talents literaris li permetèron de s'inserir dins las cors pus prestigiosas.
Guilhèm de Sant Desdèir

**Guilhèm de Sant Desdèir**, variantas **de Sant Leidier** o **de Sant Leidièr** (nòrma mistralenca: *Guilhem de Sant Deisdier* o *Leidier*; occitan ancian: *Guillem(s) de Saint Leidier* o *Disders*; abans 1150-entre 1195 e 1200), èra un trobador, chastelan de Noalhac en Velai. Èra senhor de Sant Desdèir de La Seuva.

Es lo grand delh trobador Gauceran de Sant Desdèir.

## Veire tanben
### Bibliografia
*Sakari, Aimo. Poésies du troubadour Guillem de Saint-Didier                            .  Helsinki: Société Néophilologique, 1956
### Articles connèxes
*Lista de trobadors e trobairises
### Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Monge de Montaudon

thumb|250px|Representacion del Monge de Montaudon dins un cançonièr del sègle XIII
**Pèire de Vic**, tanben conegut jos l'escais de **Monge de Montaudon** (Castelvielh de Vic de Carladés, a l'entorn de 1143 - Priorat de Sant Pere de Belloc, Conflent, Catalonha, 1210) foguèt un trobador occitan originari d'Auvèrnhe.

## Ligam extèrne
* Sas òbras a Trobar.org

## Vejatz tanben
*Lista de poètas de lenga occitana
*Lista de trobadors e trobairises
Na Castelosa

**[[Títol onorific|Na]] Castelosa** (*Castelouso* en nòrma mistralenca) es una trobairitz auvernhata, nascuda cap a 1200 e dòna del castèl d**Oze'' (nom francés) a [[Senesergue|Senesergues]] ([[Cantal (departament)|Cantal]] actual). En [[occitan ancian]] lo nom èra ortografiat ***Na Castellosa***, ***Na Castelosa*** o ***Na Castelloza**'.

[[Uc de Sant Circ]] la presenta aital : « *Na castellosa si fo Alvernha, gentils domna, moiler del Turec do Maironna. et amat N'Arman del Brehon, e fetz de lui sas cansos. Et era una domna mout gaia e mout enseignada e mout bella.'' »

## Vejatz tanben
*Lista de poètas de lenga occitana
*Lista de trobadors e trobairises
*Trobairitz
## Referéncias

## Ligams extèrnes
Niiranen, Susanna. "Miroir de mérite": valeurs sociales, rôles et image de la femme dans les textes médiévaux des trobairitz. Jyväskylä: University of Jyväskylä, 2009.
Austòrg de Segret

**Austòrg de Segret** (en occitan ancian ***Austau*** o ***Austorc de Segret***; fl. 1270) èra un trobador auvernhat.

## Veire tanben
*Lista de poètas de lenga occitana
*Lista de trobadors e trobairises
Joanet d'Albusson

**Joanet d'Albusson** èra un trobador lemosin originari d'Aubuçon.

## Nòtas e referéncias

## Vejatz tanben
*Lista de poètas de lenga occitana
*Lista de trobadors e trobairises
Garin lo Brun

**Garin lo Brun** (*Garin lou brun* en nòrma mistralenca; *Garins lo brus* en occitan ancian) èra un trobador de Velai.

## Veire tanben
*Lista de poètas de lenga occitana
*Lista de trobadors e trobairises
Jauceran de Sant Desdèir

**Jauceran** o **Gauceran de Sant Desdèir** (nòrma mistralenca: *Gausseran de Sant Leidier* [o *Deisdier*]; occitan ancian: *Jauceran*, *Gauseran* o *Gauceran de Sant Leidier*) èra un trobador èra un trobador de Velai e lo petit garçon o nebot delh trobador Guilhèm de Sant Desdèir. Es originari Sant Desdèir de La Seuva.

## Veire tanben
### Bibliografia
* Le troubadour Jauceran de Saint-Didier, per Aimo Sakari, 1965.
### Articles connèxes
*Lista de poètas de lenga occitana
*Lista de trobadors e trobairises
### Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Pònç de Chapduèlh

**Pònç de Chapduèlh** (*Pons de Capduei* en nòrma mistralenca, dialècte provençau; fl. 1160–1220 o 1190–1237) èra un trobador velaiés delh Puèi Nòstra Dòna.

I a mantes variacions de son nom en occitan ancian, inclusent *Pons* o *Pontz de Capduelh*, *Capduell*, *Capdveyll*, *Capdveill*, *Capduoill*, *Capdoill*, *Capdolh*, o *Chapteuil*.

## Veire tanben
### Bibliografia
### Articles connèxes
*Lista de poètas de lenga occitana
*Lista de trobadors e trobairises
### Liames extèrnes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Gustavia

**Gustavia** que pòt èster:
* Gustavia, la capdau de l'illa de Sant Bartomieu, en la borgada deu medish nom
* Gustavia, un projècte de pòrt inacabat sus l'illa de Rügen.
Bernart Amorós

**Bernart Amorós**, en grafia originala **Bernartz Amoros** (sègles  e ), foguèt un clergue e trobador occitan, originari de Sant Flor, en Auvèrnha. Viatgèt per la Provença e autras regions de tradicion trobadorenca, ont aprenguèt l'art de trobar. 


*Eu Bernartz Amoros clerges scriptors d'aquest libre si fui d'Alvergna don son estat maint bon trobador, e fui d'una villa que a nom Saint Flor de Planeza. E sui usatz luenc temps per Proenza per las encontradas on son mout de bonz trobadors, et ai vistas et auzidas maintas bonas chanzos. Et ai apres tant en l'art de trobar q'eu sai cognoisser e devezir en rimas et en vulgar et en lati, per cas e per verbe, lo dreig trobar del fals* (...)

## Articles connèxes
*Lista de poètas de lenga occitana
*Lista de trobadors e trobairises

## Nòtas e referéncias

## Ligams extèrnes

*Bertoni, Giulio. Il canzoniere provenzale di Bernart Amoros: (Complemento Campori) : edizione diplomatica preceduta da un'introduzione. 1911.