open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lista dels presidents de Portugal

thumb|right|250px|Bandièra del president de Portugal.
Lo president es lo cap d'Estat de Portugal. Es elegit per un periòde de 5 ans per la populacion, amb una possibilitat de reeleccion en el periòde subsequent.

Vaquí la lista dels presidents de Portugal dempuèi 1910.

## Primièra Republica (1910 - 1926)

## Segonda Republica o Estat Nòu ("Estado Novo", 1932 a 1974)

## Tresena Republica (1974 fins a uèi)

## Nòtas

## Vejatz tanben
* Primièrs ministres de Portugal
* Portugal
Abric de Cap Blanc

L**'abric de Cap Blanc** es un site  arqueologic de l'epòca magdaleniana situat a Marcais, a qualques quilomètres de las Aisiás de Taiac e Siruèlh, en Sarladés, dins la region istorica de Peiregòrd e lo departament de Dordonha. Venguèt  en 1926 e fa partida del Patrimòni Mondial de l'Umanitat de l'UNESCO dempuèi 1979 al sen dels .
António de Spínola

**António Sebastião Ribeiro de Spínola**, militar (1910–1996) foguèt president de Portugal entre lo 25 d'abril e lo 30 de setembre de 1974.
Junta Grana

La **Junta Grana** que ho lo poder executiu de las Províncias Unidas de l'Arriu de la Plata qui seccedí a la Purmèra Junta a partir deu 18 de deceme de 1810 dab la juntada de representants d'autas províncias en mei de Buenos Aires. Lo son president que ho Cornelio Saavedra. Que ho remplaçada en seteme de 1811 peu Purmèr Triumvirat.
Purmèr Triumvirat (Argentina)

Lo **Purmèr Triumvirat** que governè las Províncias Unidas de l'Arriu de la Plata (futura Argentina) enter lo 23 de seteme de 1811 e lo 8 d'octobre de 1812. Après, que ho remplaçat peu Segond Triumvirat mei au grat de la Lòtja Lautaro.

Originaument que's compausè de Feliciano Chiclana, Manuel de Sarratea e Juan José Paso, puish, a partir d'abriu de 1812 Paso que ho remplaçat peu bearnés Joan Martin Pueyrredon.

A partir d'abriu de 1812, après lo partir de Paso

* **Secretaris sens nat vòte:** 
:* Bernardino Rivadavia 
:* José Julián Pérez
:* Vicente López y Planes
Vicente López y Planes

**Vicente López y Planes**  (Buenos Aires, lo 3 de mai de 1785 e lo 10 d'octobre 1856) que ho un òmi politic e un òmi de letras argentin, combatent durant las invasions anglesas, membre deu Cabildo durant la Revolucion de Mai, representant de Buenos Aires dens l'Amassada de l'An XIII, autor de las paraulas de l'Imne Nacionau Argentin, sindic deu Purmèr Triumvirat, ministre de Manuel Dorrego, president de las Províncias Unidas de l'Arriu de la Plata (1827), jutge durant la legislatura de Juan Manuel de Rosas (que jutgè los Hrairs Reynafé, assassins de Facundo Quiroga) e, après la soa caduda, governador de la Província de Buenos Aires.
António Óscar Carmona

**António Óscar de Fragoso Carmona** (1869-1951) militar e òme politic foguèt president de Portugal entre 1926 e 1951. Tanben foguèt primièr ministre, entre lo 9 de julhet de 1926 e lo 18 d'abril de 1928.
Francisco Javier de Elío

**Francisco Javier de Elío** (Pampalona, 1767 -Valéncia, 1822), que ho un militar espanhòl qui s'opausè au vicerei de l'Arriu de la Plata Jacques de Liniers abans d'estar eth medish nomat vicerei (lo darrèr dens aquesta region) per la Junta de Cadis ; au cap sonque de Montevideo e de la Benda Orientau (lo territòri uei ocupat per Uruguai) que gavidè la contrarevolucion de Mai). Tornat en Espanha entà pelejar entà l'absolutisme, que ho executat per la Revolucion de 1820.
Bauma de Rofinhac

right|250px|thumb|L'entrada de la bauma
La **[[bauma]] de [[Rofinhac e Sent Sarnin de Relhac|Rofinhac]]** o **bauma dau [[Cròs]] de Granville** o **bauma de Miramont** conten mai de 250 gravaduras e trachs dau Paleolitic Superior (Magdalenian, fai mai de  ans). Se dubrís au còr de Perigòrd, entre Brageirac e Sarlat, dins lo departament de Dordonha. 

## Istoric
Coneguda dempuei mantun segle, l'escrivan comengés Francés de Belleforest ne faguet 'na descripcion en 1575. En 1956, l'òm admetet definitivament la preséncia de pinturas e de gravaduras paleoliticas. Dempuei 1979, fai partida dau Patrimòni Mondiau de l'Umanitat de l'UNESCO, en associacion emb d'autres sites e baumas ornadas de Perigòrd sos lo nom de . Es tanben .

## Descripcion
Dempuei 1959 es duberta au torisme. Emb mai de , es 'na de las baumas ornadas mai grandas d'Euròpa. La visita, en chamin de fèrre electric, percorrís  au totau dins las galariás principalas. Las recerchas permeteren d'identificar de las arpas e de las zonas de voludament daus ors de las cavernas avans l'intervencion umana. Fai aperaquí  ans, l'òme dessenhet 158 mamots associats a daus rinoceros lanós, daus bisonts, daus chavaus e daus boquetins dins 'quelas galariás. Las figuras son prigondament gravadas o pintadas en negre. Presenta tanben 4 figuracions umanas e daus signes tectifòrmes.

## Nòtas


## Liams externes
* Bauma de Rofinhac
* Presentacion de la bauma de Rofinhac dins lo site dau Pòl Internacionau de la Preïstòria
Partit de Nueve de Julio

Lo **Partit de Nueve de Julio** que pertanh au territòri de la Província de Buenos Aires. Lo son caplòc qu'ei la vila de Nueve de Julio.

## Geografia
Nueve de Julio que costeja los partits de : Bolívar, Bragado, Carlos Casares, General Viamonte, Lincoln e 25 de Mayo.

### Localitats deu Partit
*Nueve de Julio
*Dudignac
*Alfredo Demarchi (Est. Facundo Quiroga)
*Manuel B. Gonnet (Est. French)
*Patricios
*La Aurora (Est. La Niña)
*Carlos María Naón
*Villa General Fournier (Est. Nueve de Julio Sud)
*Morea
*Doce de Octubre
*Marcelino Ugarte (Est. Dennehy)
*Norumbega
*Santos Unzué
*El Tejar
 
## Istòria
Lo parçan qu'èra a l'origina ocupat peus indians e lo lor capdau Calfucurá qu'i establí un campament d'on e podèva atacat las hortalessas de l'armada argentina quan aquesta lo ho ostila. 

En 1863, com lo president Bartolomé Mitre e decidé de har avançar la termièra dab los indians, lo colonèl Julio Vedia que sortí de Bragado e qu'installè un campament. En 1964 lo governador de la província Julio Saavedra que decreté la focnacion deu partit votada peu congrès l'annada seguenta. En 1868 que's fondè la purmèra glèisa, la bibliotèca en 1874 e lo tren qu'arribè en 1883.
El Tejar (Nueve de Julio)

**El Tejar** qu'ei ua localitat deu Partit de Nueve de Julio dens la Província de Buenos Aires, en Argentina. La soa populacion qu'ei estimada a 60 abitants. Qu'ei provesida d'ua linha de tren dab ua gara.
Dudignac

**Dudignac** qu'ei ua localitat deu Partit de Nueve de Julio situada a un quarantenat de quilomètres de la vila de Nueve de Julio. Qu'ei accessibla per la Rota Provinciau 65 e, autes còps, per la gara deu medish nom que la localitat qui pertanhèva a la companhía deu Camin de Hèr Midland. Qu'èra poblada de 2 542 abitants en 2001 segon l'INDEC.

Dudignac que deu lo son nom a Ezequiel Dudignac, d'origina peiregòrda, propietari de l'expleitacion *La Avanzada* (en referéncia a l'avançada de la termièra dab los indians) que dè tèrra au govèrn entà la fondacion de la vila.
Abric de Cròsmanhon

thumb|Abric de Cròsmanhon
thumb|Placa commemorativa
thumb|Placa de l'UNESCO
L**'abric de Cròsmanhon** es un site preïstoric situat a las Aisiás de Taiac e Siruèlh, dins la val de Vesera, en Sarladés, dins la region istorica de Peiregòrd e lo departament de Dordonha. Es lo site eponim de l'òme de Cròsmanhon. En mai de las sepulturas, i son estats trobats d'elements de pimpa atribuits a l'Aurinhacian o al Gravetian e d'ustensilhas de silex.

## Toponimia
Lo primièr element est l'occitan *cròs*, d'origina celtica probabla pr'amor de sa reparticion geografica, mas sense correspondent coneissut. *Manhon* poiriá èsser un nom de persona; mas se *Manhe* es un patronime frequent (d'origina germanica : *Magno*), lo diminutiu *Manhon* sembla pas atestat . N.B. *Magnou* es un patronime coneissut, mai que mai en Perigòrd .
Chuck Norris

right|thumb|Chuck Norris.
**Carlos Ray ''Chuck'' Norris** (10 de març de 1940, Oklahoma – 19 de març de 2026, Hawaii) èra un celèbre actor american de cinema e television.

## Filmografia

* *The Wrecking Crew* (1969)
* *Way of the Dragon* (1972)
* *The Student Teachers* (1973)
* *Slaughter in San Francisco* (1974)
* *The Warrior Within* (1976)
* *Bruce Lee, the Legend* (1977)
* *Breaker! Breaker!* (1977)
* *Good Guys Wear Black* (1978)
* *A Force of One* (1979)
* *The Octagon* (1980)
* *An Eye for an Eye* (1981)
* *Silent Rage* (1982)
* *Forced Vengeance* (1982)
* *Lone Wolf McQuade* (1983)
* *Missing in Action* (1984)
* *Missing in Action 2: The Beginning* (1985)
* *Code of Silence* (1985)
* *Invasion U.S.A.* (1985)
* *Fire Walker* (1986)
* *The Delta Force* (1986)
* *The Karate Kommandos* (1986)
* *Braddock: Missing in Action III* (1988)
* *Hero and the Terror* (1988)
* *Delta Force 2: The Colombian Connection* (1990)
* *Delta Force 3: The Killing Game* (1991)
* *The Hitman* (1991)
* *Sidekicks* (1992)
* *Hellbound* (1994)
* *Top Dog* (1995)
* *Forest Warrior* (1996)
* *The President's Man* (2000)
* *The President's Man 2: A Line in the Sand* (2002)
* *Bells of Innocence* (2003)
* *Dodgeball: A True Underdog Story* (2004)
* *The Cutter* (2005)
* *[[Walker, Texas Ranger]]*: (2005)
Abric de la Magdalena

right|250px
L**'abric de la [[Maria Magdalena|Magdalena]]** es un jaç preïstoric de Tursac, en Sarladés, dins la region istorica de Peiregòrd e lo departament de Dordonha.

Es lo site eponim del Magdalenian. A servat un grand nombre d'objèctes d'art mobiliari de la fin del Paleolitic superior. Foguèt descobèrt e excavat per Edoard Lartet de 1863 a 1865.

Fa partida dels  inscriches dins lo Patrimòni Mondial de l'UNESCO.


File:L'enfant de la Madeleine - Tursac - 20090925.jpg|
File:Speerschleuder LaMadeleine.jpg|Propulsor , en bana de rangièr
File:Baton Lartet MHNT PRE .2010.0.1.2 Seul noir.jpg|Baston pertusat de la colleccion Edoard Lartet - musèu de Tolosa
File:Collier 1.8 global.jpg|Dent pertusada per pimpalhadura – musèu de Tolosa


## Edat Mejana
Lo site foguèt ocupat a l'Edat Mejana. Una glèisa parcialament cavada dins la ròca e las roïnas d'un castèl dominant lo site demòran coma testimòni d'aquel vilatge trogloditic.


File:F07 0019.Ma.JPG|L'intrada de la capèla de Santa Magdalena
File:F07 0038.Ma.JPG|La nau de la capèla de Santa Magdalena
File:F07 0068.Ma.JPG|Lo donjon del castèl de Petit Marzac
L'Aujariá Bassa

250px|right|thumb|L'abric de L'Aujariá Bassa
**L'Aujariá Bassa** es un site paleolitic d'Occitània situat dins un abric de las Aisiás, dins la val de Vesera, en Sarladés, dins la region istorica de Peirigòrd e lo departament francés de Dordonha.

Prigond d'aperaquí  e long d'aperaquí , lo site es pas estat complètament cercat. Se compausa en efièch de dos abrics: l'abric classic e l'abric de las Marselhas. Quand Edoard Lartet excavèt lo site al cors dels ans 1860, enregistrèt pas amb precision l'estratigrafia del jaç, que seriá fixada als environs de la Primièra Guèrra Mondiala: s'i destria 4 estadis del Magdalenian, de III a VI, durant la Glaciacion de Würm. Demest los 600 objèctes trobats, cal remarcar mantuna òbra magdaleniana coneguda, entre d'autras una estatueta de femna amb lo cap copat apelada  descobèrta pel marqués de Vibraye vèrs 1864 en mai d'una pichona placa apelada .

[250px|left|thumb||[ur (bovid)|Ur escultat trobat dins lo site]]
Lo site fa partida del Patrimòni Mondial de l'Umanitat de l'UNESCO dempuèi 1979, en associacion amb d'autres sites e caunas pintadas de la region jol nom de 

## Bibliografia
* H. Delporte, *L'image de la femme dans l'art préhistorique*, Picard, París, 1993
* J.-P. Duhard, "Réalisme de l'image féminine paléolithique", CNRS, París, 1993

## Ligams extèrnes
* Presentacion de l'abric de L'Aujariá Bassa dins lo site del Pòl Internacional de la Preïstòria
L'Aujariá Nauta

right|250px|thumb|L'abric de L'Aujariá Nauta, dins la Val de Vesera
left|250px|thumb|Fragment de fuèlha de laurièr solutreana - Edoard Lartet - Musèu de Tolosa
L'abric preïstoric de **L'Aujariá Nauta** se tròba en riba drecha de la val de Vesera, a las Aisiás de Taiac, en Sarladés, dins la region istorica de Peiregòrd e lo departament de Dordonha.

Las recèrcas comenzadas en 1863 se seguiguèron en 1911, en 1921, e de 1936 a 1939. Las cèrcas permetèron d'establir mantun jaç de terren, mostrant l'importància d'aqueste site ocupat per l'òme sens interrupcion durant un periòde d'aperaquí  ans, al Gravetian, al Solutrean e al Magdalenian, en mai de descobrir un grand nombre d'ustensilhas en òs e en selze.

Dempuèi 1979, fa partida del Patrimòni Mondial de l'Umanitat de l'UNESCO, en associacion amb d'autres jaces e caunas pintadas de Peiregòrd sota lo nom de .
Stefanos Stefanopulos

**Stefanos Stefanopulos** (1898-1982) òme politic foguèt primièr ministre de Grècia entre 1965 e 1966.
Ròc de Sent Circ

left|150px|thumb|Replica de la gravadura del  visibla dins lo pichon musèu a l'intrada de la cauna
La **[[cauna]] del Ròc de [[Sent Circ (Perigòrd)|Sent Circ]]**, tanben apelada la **cauna del **, es un jaç preïstoric descobèrt en 1951. Venguèt site del Patrimòni Mondial de l'Umanitat de l'UNESCO en associacion amb d'autres jaces e caunas pintadas de Peiregòrd jol nom de .

Embarra de gravaduras de l'epòca magdaleniana. Son presents d'animals (bisonts, cavals e boquetins), de signes geometrics e de representacions umanas coma lo  celèbre.

Es dobèrta al public, mas lo nombre de visitaires es limitat. Las òbras son dins un estat de conservacion estable de mercé aquela limitacion.

### Ligams extèrnes
* La cauna del bruèis
Cauna del Grand Ròc

right|300px|thumb|L'interior de la cauna del Grand Ròc
La **cauna del Grand Ròc** se tròba a las Aisiás de Taiac, en Sarladés, dins la region istorica de Peiregòrd e lo departament de Dordonha.

## La descobèrta
Foguèt descobèrta en 1924 per Joan Maurin, espeleològ e preïstorian. Mentre que cavava despuèi longtemps lo jaç de  a L'Aujariá Bassa amb son amic Le Bel, se mainèt d'un pòrge dins la partida aeriana del Grand Ròc. Malgrat las dificultats per l'aténher, veguèt que un rajolet ne sortissiá e examinèt de seguida de perlongaments possibles. Trauquèt un tunèl d'una quarantena de mètres e entreprenguèt l'exploracion en companhiá de sa filha e de sa sòrre. De la descobèrta a l'esplecha toristica i aviá pas que un pas; la cauna foguèt dobèrta al public en 1927.

## Descripcion
Sas formacions excentricas extraordinàrias evòcan un bòsc de cristallizacions calcàrias fòrça divèrsas: estalagmitas, concrecions excentricas, estalactitas fistulosas, triangles, colomnas, drapariás.

Fa partida del Patrimòni Mondial de l'Umanitat de l'UNESCO despuèi 1979, en associacion amb d'autres sites e caunas pintadas de Peiregòrd jol nom de .

## Ligams extèrnes
* La cauna del Grand Ròc
La Micòca

thumb|upright 1.2|
Lo site preïstoric de **La Micòca** se tròba a las Aisiás de Taiac, en Sarladés, dins la region istorica de Peiregòrd. A servat un grand nombre de vestigis litics del Paleolitic inferior. Ne venon sensiblament los noms de Micoquian e de Taiacian, culturas arqueologicas del Paleolitic Inferior.

## Istoric
Conegut dempuèi 1895, Emili Cartalhac, Otto Hauser e d'autres i menèron de cavaments nombroses, de còps pauc metodics fins a aqueles de Denis Peironin de 1926 a 1932, que descriguèt la sequéncia estratigrafica en i destriant 15 jaces comprenent 6 nivèls arqueologics. 

L'industria litica foguèt estudiada per Francés Bòrdas que i entreprenguèt una cèrca en 1956.

Al començament dels ans 1970, la sequéncia foguèt revisada un primièr còp per Henri Laville e Joan Felip Rigaud, puèi aqueste darrièr en associacion amb André Debénath i condusiguèt de cavaments novèls de 1989 a 1997.

Una revision de l'istòria sedimentària del depaus foguèt publicada per Jean-Pierre Texier e Pascal Bertran en 1993.
Lo Mostièr

**Lo Mostièr** es un site preïstoric d'Occitània situat a Sent Leu de Vesera, al confinh de Paisac e Lo Mostièr, en Peiregòrd. Se compausa de dos jaces principals, l'abric superior, site eponim del Mosterian, e l'abric inferior, que se trapa a una quinzena de mètres aval dins lo meteis balç, al nivèl actual de la val de Vesera.
Castèl de Puèi Martin

Lo **[[Castèl]] de Puèi Martin** se quilha a Marcais, a  de Sarlat e  de las Aisiás, dins lo Peiregòrd Negre e lo departament de Dordonha. Venguèt  per decision del 1èr de març de 1977.

## Istòria
Lo bastiment comencèt al sègle XIII. En 1357, venguèt possession anglesa. Los cònsols de Sarlat l'abandonèron en restacant lo domeni als angleses.

## Veire tanben
### Articles connèxes
### Ligams extèrnes
* Lo site oficial
## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Apellacion d'origina contrarotlada

**Apellacion d'origina contrarotlada** o **AOC** (en francés *Appellation d'origine contrôlée*) es una certificacion francesa que permet d'identificar cèrts produches alimentaris franceses (los formatges, los vins, la frucha etc..). L'apellacion delimita un airal e un metòde de fabricacion, per exemple lo sanclame d'afinatge d'un formatge.

Dempuèi 1992, l'AOP (qu'es una apellacion europèa) remplaça pauc a pauc l'AOC e las autras apellacions europèas.

## Ligams extèrnes
* Site de l'INAO
Peiregòrd Verd

Lo **Peiregòrd Verd** o lo **Perigòrd Verd** es un país administratiu de França, constitutiu de Peiregòrd (Guiana). Una partida importanta de son territòri se situa dins lo Pargue Naturau Regionau de Perigòrd-Lemosin.

Lo Peiregòrd Verd es tanben lo tet dau departament de Dordonha dins los ranvers dau chasteu e de la seuva de Vielhacor (Viellecourt)emb una nautor de 518 m.
Pargue Naturau Regionau de Perigòrd-Lemosin

[right|250px|thumb|[Tèrme geografic a la font de Drona]]
thumb|left
Lo **Pargue Naturau Regionau de Perigòrd-Lemosin** o **Parc Naturau Regionau de Peiregòrd-Lemosin** (inicialament dins lo projècte daus ans 1980 *pargue [[Bandiat]]-[[Tardoira]]*, dau nom de doas de las principalas ribieras que lo traversan) fuguet creat lo 9 de març de 1998. Los territòris dominants son lo boscatge (au nòrd), lo bòsc, la vau e la palun.
Batalha de Mărăşeşti

La **batalha de Mărășești** se debanèt pendent la Premiera Guèrra Mondiala entre lo 6 e lo 8 de setembre de 1917 entre Romania ajudada per Russia d'un caire, Alemanha e Àustria-Ongria d'autra caire. Foguèt una victòria romanesa e russa.

L'objectiu alemand èra de rompre la resisténcia romanesa e d'obtenir la capitulacion dau país, ja quasi entierament envaït en 1916. Lei premiers combats entraïnèron facilament una retirada russa. Pasmens, l'ofensiva deis Alemands e deis Austrians se turtèt a una resisténcia acarnada dei Romanés, solidament retrencats entre lei ribieras Putna e Susiţa. Finalament, lei assalhidors realizèron que quauquei avançadas menoras e Romania continuèt de combatre fins au retirament rus après la revolucion bolchevica.
Batalha d'Antivari

La **batalha d'Antivari** se debanèt lo 16 d'aost de 1914 entre una flòta francesa e quauquei naviris de l'Empèri d'Àustria-Ongria. Foguèt la premiera batalha navala de la Premiera Guèrra Mondiala e una victòria per lei Francés.

D'efièch, après lei declaracions de guèrra, la flòta austriana poguèt faire facilament lo blocatge dei còstas de Montenegro. Lo 13 d'aost de 1914, França declarèt la guèrra ais Austrians. Lei Francés e leis Anglés assaièron donc d'aprofichar sa superioritat numerica. Intrèron donc dins l'Adriatica per constrénher leis Austrians de se batre. La flòta austriana capitèt de se retiradar vèrs sei pòrts solidament defenduts.

Pasmens, quatre naviris austrians, un crosaire leugier, un còntra-torpilhaire e dos torpilhaires, foguèron sosprés per l'esquadra aligada davant Antivari. Lo crosaire *Zenta* assaièt d'atacar per parar la fugida d'autrei bastiments austrians. La portada de sei canons èran largament despassada per la de l'artilhariá francesa e lo crosaire foguèt tocat per d'unei còps sensa poder replicar. Foguèt donc finalament aprefondit mai lei tres autrei naviris capitèron de s'escapar.
Batalha de Texel (1914)

La **batalha de Texel** se debanèt lo 17 d'octòbre de 1914 au larg de l'illa neerlandesa de Texel, entre d'esquadras anglesa e alemanda durant la Premiera Guèrra Mondiala. Foguèt una victòria anglesa que limitèt lei temptativas alemandas per minar leis aigas dau sud dau Reiaume Unit.

La batalha comencèt per lo rescòntre entre la 3 flotilha de còntra-torpilhaires anglesa de Cecil Fox e la 7 mieja flotilha alemanda de Georg Thiele. La flòta anglesa èra compausada dau crosaire leugier *[[HMS Undaunted]]* e de còntra-torpilhaires *[[HMS Lennox]]*, *[[HMS Lance]]*, *[[HMS Loyal]]* e *[[HMS Legion]]*. En fàcia, la flòta alemanda alinhèt lei torpilhaires *[[S115]]*, *[[S117]]*, *[[S118]]* e *[[S119]]*. Leis Alemands, largament inferiors en poténcia de fuòc e en portada, assaièron de fugir puei de lançar de torpilhas mai finalament sei naviris foguèron rapidament tocats puei aprefondits.

218 marins alemands foguèron tuats e 30 capturats durant lei combats. De mai, lo 30 de novembre, un pescaire britanic trobèt un còfre gitat per lo comandant Georg Thiele pendent la batalha. Lo còfre conteniá de còdis utilizats per lei tropas alemandas desplegadas sus la còsta de Flandra.
Georg Thiele

**Georg Thiele** (11 de mai de 1881 – 17 d'octòbre de 1914) foguèt un oficier de la marina alemanda. Pendent la premiera guèrra mondiala, comandèt lei naviris alemands participant a la batalha de Texel lo 17 d'octòbre de 1914 ambé lo torpilhaire *[[S119]]*. Foguèt tuat pendent la batalha.

Un còntra-torpilhaire alemand portèt son nom en son onor pendant la segonda guèrra mondiala.
Peiregòrd Blanc

Lo **Peiregòrd Blanc** o lo **Perigòrd Blanc** es d'una part, amb lo Peiregòrd Negre, lo Peiregòrd Purpau e lo Peiregòrd Verd, una de las quatre apelacions toristicas-administrativas de Peiregòrd, e de l'autra lo nom d'una anciana region naturala, las doas entitats en correspondent a de territòris diferents.
Peiregòrd Purpau

Lo **Perigòrd Porpal** o lo **Peiregòrd Porpal** es emb lo Peiregòrd Blanc, lo Peiregòrd Negre e lo Peiregòrd Verd, una de las quatre apellacions toristicas de Peiregòrd e lo darrèra per òrde cronologic. Correspond al Brageiragués.

Lo nom fuguèt inventat per lo Comitat departamental de Torisme de Dordonha pendent las annadas 80 e èra motivat per la color de las fuèlhas a l'automne dins lo vinhal de Brageirac, mas s'aplica tanben a la partida del Landés, region de bòscs, compresa dins l'arrondiment de Brageirac.

Son eficacitat es limitada, pr'amor de la concurréncia del nom de Brageirac, milhor identificat toristicament .
Cotlliure

**Cotlliure** (en catalan; oficialament en francés: *Collioure*) es una comuna nòrd-catalana de Rosselhon, situada administrativament dins lo departament francés dels Pirenèus Orientals e la region d'.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cecil Henry Fox

**Cecil Henry Fox** (Dublin, 1873-Dorset, 1963) foguèt un militar irlandés de la Royal Navy. En particular, foguèt lo comandant de l'esquadra britanica que participèt e averèt la batalha de Texel lo 17 d'octòbre de 1914 contra lei torpilhaires alemands de Georg Thiele. Après la premiera guèrra mondiala, venguèt còntra-amirau en 1922.
Auguste Boué de Lapeyrère

**Auguste Manuel Hubert Gaston Marie Boué de Lapeyrère** (Lo Casterar Leitorés, 18 de genier de 1852 – Pau, 17 de febrier de 1924) foguèt un amirau francés.

Nasquèt dins una familha de marins : son oncle èra lo còntra-amirau Augustin Dupouy que venguèt son tutor après la mòrt de son paire. En 1860, intrèt a l'Escòla navala puei participèt ai campanhas dau Tonkin. Venguèt còntra-amirau en 1902 e comandant de la division de l'ocean Atlantic entre 1904 e 1906. Vice-amirau en 1908, foguèt lo cap de la division de la mar Baltica puei prefèct maritim de Brest. Lo 24 de julhet de 1909, venguèt Ministre de la Marina fins au 1 de març de 1911. Lancèt la produccion d'unei naviris, en particular la classa *Courbet* de tipe *Dreagnought*. En 1914, foguèt lo comandant de la premiera armada navala aligada dins la Mediterranèa.
Maugrat de succès notables coma la batalha d'Antivari, l'afaire dau torpilhatge dau cuirassat-crosaire *Léon-Gambetta* per un sota-marin alemand entraïnèt sa demission. Se retirèt a Pau.

Recebèt la Grand-Crotz de la Legion d'Onor en abril de 1921 e son còrs foguèt transferit ais Invalides en 1931.
Jean-Marie Degoutte

**Jean-Marie Joseph Degoutte** (Charnay, 1866-1938) foguèt un generau francés.

Soudat dins lo 36 regiment d'artilhariá, intrèt a l'Escòla de Saint-Cyr lo 29 d'octòbre de 1888. Entre 1890 e 1896, participèt ai campanhas en Tunisia e Madagascar. Venguèt capitani en 1896, luòctenent-coronèu en 1912 e coronèu lo 1 de novembre de 1914. Participèt en particular ais ofensivas de Champanha en setembre de 1915 puei venguèt generau de bregada lo 25 de març de 1916 e generau de division lo 9 de mai de 1917. Comandèt adonc lo 21 còrs de la VI armada francesa. Après la fin de la Premiera Guèrra Mondiala, foguèt cap de l'armada dau Ren puei venguèt membre dau Conseu de guèrra superior. Enfin, entre 1923 e 1925, dirigiguèt lei tropas francesas durant l'ocupacion de la Ruhr.

Foguèt tanben Grand Crotz de la Legion d'Onor en 1923.
Cadaqués

thumb|right|200px|Cadaqués, la plaja
**Cadaqués**  es un municipi de la comarca d'Alt Empordan dins la província de Girona en Catalonha (Espanha).
Batalha de Dobro Pole

La **batalha de Dobro Pole** se debanèt entre lo 14 e lo 19 de setembre de 1918 pendent la fin de la Premiera Guèrra Mondiala. Foguèt un succès important per l'Entenduda car entraïnèt la signatura d'un armistici lo 26 de setembre ambé Bulgaria.

La batalha comencèt lo 14 de setembre per un bombardament massís de l'artilhariá. Lo 15, doas divisions francesas (122 d'infantariá e 17 d'infantariá coloniala) e tres sèrbas (Shumadia, Timok e Iogoslavia) ataquèron lei 2 e 3 divisions d'infantariá bulgaras. Lei Bulgars èran inferiors en nombre e foguèron encerclats lo 19. Lei Sèrbes aprofichèron la situacion per avançar fins a Velès lo 23. Enterin, lei soudats bulgars se revoutèron e se repleguèron en Bulgaria.
Batalha deis illas Falkland

La **batalha deis illas Falkland** se debanèt lo 8 de decembre de 1914 entre d'esquadras anglesa e alemanda durant la Premiera Guèrra Mondiala. Foguèt una victòria per leis Anglés qu'aquistèron lo mestritge dei mars per lo rèsta de la guèrra.

Après sa victòria navala de Coronel, la flòta alemanda dau còntra-amirau Maximilian von Spee estacionèt un mes dins lo pòrt chilian de Valparaiso. Recebèt l'òrdre de tornar en Alemanha maugrat lo blocatge anglés. Decidiguèt de bombardar la basa britanica de Port Stanley dins leis illas Malvinas (*Falkland* en anglés) avans de lampar vèrs lo nòrd. Pasmens, enterin que leis Alemands èran a Valparaiso, lei Britanics mandèron dos crosaires de batalha modèrnes dins lo sud de l'ocean Atlantic. Aquelei naviris avián de canons de  contra  per leis Alemands e una velocitat pus granda. Rejonhèron un grop anglés ja important.

Lo 8 de decembre de matin, von Spee mandèt dos crosaires per atacar l'estacion de ràdio e lo depaus de carbon de Port Stanley. Lei Britanics lei remarquèron e respotèron ambé precision. Leis Alemands decidiguèron de s'enfugir pendent que lei bastiments anglés dau còntra-amirau Doveton Sturdee quitavan lo pòrt entre 9 h 45 e 10 h. Von Spee decidiguèt de laissar sei dos crosaires cuirassats liurar batalha per alentir l'esquadra anglesa. Pasmens, lei naviris alemands foguèron rapidament desfachs e aprefondats. De mai, una partida de l'esquadra britanica poguèt donar caça ai vaissèus en fugida e dos foguèron destruchs avans la fin dau jorn.
Maremne

**Maremne** qu'ei un parçan d'Occitània situat en . 

La soa vila principau qu'ei Cap Berton.

## Etimologia
L'antica vicomtat de Maremne (*archipresbyteratus maritime* en 1527, *Annales du Midi*, 1894), enter l'Ador et la mar de Gasconha, que's tira precisament lo nom de l'adjectiu latin *maritimu* : *marít(i)mu* > *marétme* > *marénme* e *marémne* .

## Nòtas
Bauma de Vilars

La bauma de **[[Vilars (Perigòrd)|Vilars]]**, en Perigòrd, dins lo departament de Dordonha, fuguet descuberta en 1953 au luec sonat lo Cluseu, en riba dau riusset de l'Estanh Romput.

A partir de 1956 òm comencet de trobar de las pinturas paleoliticas, realizadas emb l'oxid de manganès (lo chavalet blau). Las visitas comenceren en 1959.

## Liams externes
* Lo site de la bauma de Vilars
Vitus Bering

thumb|Vitus Bering 
**Vitus Bering** (Horsens, Danemarc, 12 d'agost de 1681 - Illa de Bering, Russia, 8 de decembre de 1741) foguèt un navigaire e explorator d'origina danesa al servici de l'Empèri Rus.

L'estrech de Bering e l'illa de Bering pòrtan aquel nom en onor sieu.

En 1703 partiguèt a Russia, ont se maridèt e aguèt de filhs puèi s'enrotlèt a l'armada russa. Levat una visita a Copenaga en 1715, jamai tornèt pas dins lo país ont nasquèt.

La primièra expedicion a Kamchatka se debanèt entre los ans 1725 e 1730. S'agissiá de verificar per ont se jonhián America e Asia; amb la circomnavegacion, en agost de 1728, de la còsta asiatica, Bering comprenguèt qu'èra a demostrar qu'aquela connexion existissiá pas e que doncas los dos continents èran separats. Coma poguèt pas veire la còsta americana, que demorava cobèrta per la nèbla, las autoritats russas lo creguèron pas.

La segonda expedicion de Kamchatka, nomenada la *Granda Expedicion Nordica*, se debanèt entre 1733 e 1743; comptava fòrça mejans e  òmes. Ensajava de cartografiar la còsta occidentala nòrd-americana e, en fach, foguèron los primièrs a far aiçò a la còsta d'Alaska. Descobriguèron tanben qualques unas de las illas de l'archipèla de las Aleutianas. Arribèt a America en 1741 e al retorn cap a l'ostal lor calguèt ivernar dins l'illa de Bering, ont Vitus moriguèt.
Álvaro Arzú Irigoyen

**Álvaro Enrique Arzú Yrigoyen** (n. 1946 - 27 April 2018) entrepreneire e òme politic foguèt President de Guatemala entre 1996 e 2000. 
Foguèt tanben prefècte de la Ciutat de Guatemala.

## Biografia
Álvaro Arzú faguèt los sieus estudis primaris e segondaris en lo collègi *San José de los Infantes* e se graduèt en lo Collègi Licèu Guatemala en 1963. Estudièt posteriorament drech en l'Universitat Rafael Landívar (congregacion dels jesuistas) de Guatemala, qu'arribèt pas a conclure. Amb l'edat de 22 ans èra gerenta proprietari d'una agéncia de viatges.

Comencèt en la vida politica dins las filas del *Movimiento de Liberación Nacional*, de ultradrecha, anticomunista e de tendéncia conservadora. Foguèt expulsi del meteis per de diferéncias amb lo cap d'aqueste partit.

Se filièt al Partit Nacional Renovador, que ganhèt amb el l'ajuntament de la Ciutat de Guatemala en las eleccions de 1982. Aquestas eleccions foguèron anulladas pel còp d'Estat executat per una amassa militara dirigida pel general Efraín Ríos Montt. En 1985 Arzú se presentèt nòuament coma candidat e ocupèt l'ajuntament de la capitala en lo periòde 1986-1990.

En 1990 amassa amb lo tanben empresari Óscar Berger, fondèt lo *Partido de Avanzada Nacional*, PAN, qu'o presentèt coma candidat presidencial en 1990, en ocupant lo quatren luòc.

En lo primièr gabinet del vencedor de las eleccions de 1990, Serrano Elías, foguèt designat Ministre de Relacions Exterioras, en lo periòde 1991-1992. A l'èsser reconeguda l'independéncia de Belize per aqueste govèrn, Arzú renoncièt al Ministèri per considerar que se violava la Constitucion del país.

Durant las eleccions de 1995 tornèt a presentar coma candidat per la presidéncia de la Republica, qu'arribèt en el pas a aver majoritat absoluta de vòtes, pel que se desvolopèt un segond torn electoral a on derrotèt amb de dificultats lo candidat del Front Republican Guatemaltèc, Alfonso Antonio Portillo Cabrera.

## Presidéncia
Lo sieu govèrn se caracterizèt pel desvolopament d'òbras publicas e per la privatizacion de qualques entrepresas estatalas, coma l'Entrepresa Electrica de Guatemala, lo corrièr e la telefonica GUATEL. Malgrat la venta d'actius estatales aver daissat mai eficientes e foncionatz los servicis abans publics, aquestas privatizacions foguèron consideradas pauc transparentas, amb d'acusacions de corrupcion, de ventas aval de la valor reala de mercat e de cambiament de favors en de negòcis entre la presidéncia de la Republica e qualques particulars.

## Referéncias
Kamchatka

thumb|right|250px|Localizacion geografica respècte a Russia
thumb|Carta topografia de Kamchatka

**Kamchatka** (en rus полуо́стров Камча́тка, *poluóstrov Kamchatka*) es una peninsula de  km de long en Asia, a l'extrèm èst de Russia, amb una superfícia de  km². Es banhada per l'Ocean Pacific a l'èst e per la mar d'Okhotsk a l'oèst. La fossa de las illas Kurils, amb una prigondor de  m, percor la còsta pacifica de la peninsula, contunhant en direccion sud, ribejant las illas Corils.

La peninsula de Kamchatka ocupa la màger part del subjècte federal de Russia nomenat Krai de Kamchatka, resultat de la fusion en 2007 de l'oblast o província de Kamchatka amb l'okrug (districte) autònom dels Koriaks. El Krai de Kamchatka inclutz tanben una part del continent limitròf, en mai de las illas Komandorski e l'illa Karaginski. La majoritat dels  abitants son russes, mas lo pòble indigena son los koriaks, amb una popopulacion de  personas, e los itelmèn.
Collegiada de Sent Liunard

La **[[collegiada]] de [[Sent Liunard]]**, dins la Montanha Lemosina e lo departament de Nauta Vinhana, fuguet bastida segon l'arquitectura romanica e es . Fai partida dau Chamin de Sent Jaume (estapa sus la *[[Via Lemovicensis]]*, la ).
Astroblèma de Rechoard-Chassanom

[right|25opx|thumb|Imatge de sintèsi del [cratèr d'impacte|cratèr qualques ans aprèp l'impacte]]
L**'[[cratèr d'impacte|astroblèma]] de [[Rechoard]]-[[Chassanom]]**, tanben apelat lo , es un ensems de traças laissadas en Lemosin per l'impacte d'un asteroïde tombat fa pus de 200 milions d'ans çò que lo fa contemporanèu de l'escantiment massís del Triassic-Jurassic.

A aquesta epòca, un asteroïde d’un quilomètre e mièg de diamètre percutiguèt la Tèrra a una velocitat d’aperaquí vint quilomètres per segonda, al luòc-dit de la Judiá, dins la comuna de Pressinhac en Charenta. Laissèt un cratèr d’al mens  de diamètre, e estralhèt tot a mai de  a l'entorn. D'ejeccions tombèron a mai de  d'aquí. L’impacte modifiquèt tanben las ròcas del sos-sòl sus mai de  de prigondor.

Dempuèi, l’erosion a completement escafat tota traça dins lo relèu e sol lo leugièr bestorn de Vinhana cap al sud dins la comuna de Chassanom li podriá èstre atribuït. Per contre, lo sos-sòl conserva nombrosas ròcas fracturadas, fondudas, remenadas, que sonam de bèrcas. Aquelas ròcas particularas foguèron utilizadas per la basteson dels monuments galloromans, coma los tèrmes de Chassanom, tant coma per d'abitacions e monuments dins tota la region.
### Referéncias
Texel

[thumb|right|200px|Localizacion de l'illa de Texel respècte als [Païses Basses]]
**Texel** (**Tessel** en frison, prononciat 'Tèssel' en neerlandés) es la mai granda de las Illas Frisonas e tanben la pus occidentala. Es situada entre la Mar de Wadden (al levant) e la Mar del Nòrd (al ponent), al sud de l'illa de Vlieland e al nòrd de la província d'Olanda Septentrionala, que ne fa partida administrativament. L'estrech de Marsdiep la separa de Den Helder, sus la tèrra ferma.

L'illa tota forma una sola comuna amb una superfícia de  que 416,14 ne son d'aiga. L'illa fa 20&nbsp;km de long e 8 de larg. En 2004 teniá una populacion de  abitants.

## Texel e Eierland
L'actuala illa de Texel es constituida de doas illas (ancianament separadas): Texel al sud e Eierland al nòrd. En 1630 foguèt acabada la levada de sabla (*Zanddijk*) unissent las doas illas. En 1835 Nicolas Joseph De Cock formèt una societat anonima amb l'objectiu de convertir las estendudas descobèrtas per las marèas entre ambdoas en pòlders. Sul nòu pòlder se fondèt un vilatge, inicialament batejat Nieuwdorp (*Vila nòva*), mas que posteriorament foguèt rebatejat en onor del sieu fondador: De Cocksdorp.
Ròca de Sent Cristau

thumb|200px|La Ròca de Sent Cristau
thumb|200px|La Ròca de Sent Cristau
La **Ròca de Sent Cristau** (referéncia insufisenta !) es un balç calcari d' de long e de  de naut situat a Paisac e Lo Mostièr, prèp de las Aisiás, en Sarladés, dins la region istorica de Peiregòrd e lo departament de Dordonha.

Amb lo temps, lo riu e lo gèl i an cavat un grand nombre d'abrics jos ròca e de longas terrassas sus 5 nivèls.

Aquelas cavitats naturalas serviguèron d'abitat trogloditic als òmes de la Preïstòria despuèi  ans abans lo Crist e de fortificacion tre l'Edat Mejana fins a la Renaissença, en particular contra las incursions vikingas o durant la Guèrra de Cent Ans. Los abitacles, servissent de refugi als uganauds, foguèron destruches durant las guèrras de religion en 1588.

La Ròca de Sent Cristau se tròba al còr de la val de Vesera, als environs de nombroses sites declarats per l'UNESCO coma Patrimòni Mondial de l'Umanitat.

### Galariá

Fichièr:Roque St Christophe 04.JPG|Maqueta del vilatge a l'Edat Mejana
Fichièr:Poutres maison.JPG|Fixacion de las fustas per un ostal dins la ròca
Fichièr:Abri_sous_roche.jpg|Abric jos ròca
Fichièr:Roque saint christophe3.jpg|Vista a partir de la carrièra
Fichièr:Roque St Christophe 05.JPG|Grand escalièr de 32 lòcas talhat dins la ròca. Condutz a la cinquena terrassa 
Fichièr:Roque St Christophe 08.JPG|Sepultura dobla de l'Edat del Bronze
Fichièr:Troglodyte church in Roque Saint-Christophe.JPG|Glèisa trogloditica
Fichièr:Roque-Saint-Christophe 02.JPG|Vista del passatge pus estrech de la carrièra que mena a l'unic accès del site


## Referéncias


### Ligams extèrnes
* Lo site oficial
Cratèr d'impacte

[right|250px|thumb|[Astroblèma de Rechoard-Chassanom]]
Un **cratèr d'impacte** qu'ei la depression de forma mei o mensh circulara sortida de la collision d'un objècte sus un aute de talha sufisentament grana entà que non sia pas complètament destrusit per l'impacte. L'expression qu'ei particularament utilizada en Astronomia entà designar lo resultat de la collision d'objèctes celèstes (un asteroïde o ua cometa qui impactan ua planeta per exemple).

Mei generaument, que's designa devath lo tèrme d**'astroblèma** l'ensems de las consequéncias de l'impacte. Lo cratèr n'ei pas qu'un deus elements constitutius de l'astroblèma.
Sent Tria

**Sent Tria** (escrich anteriorament **Sent Trían**) (*Sainte-Trie* en francés) es una comuna d'Occitània, benleu dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [ʂɛ̃n’trijɒ]. Lo nom es atestat *Ecclesia Sancti Trojani*, en latin, sens data. *Troianus*, en latin « abitant de Tròia », es un evesque de Sentas au segle VI. L'evolucion fonetica seriá **Troja(n)* > **Troja* (reculament de l'accent tonic) > **Truia* (mas Chantal Tanet e Tristan Hordé an besonh dau francés per explicar la seguda; en realitat la confusion de *u*, vocala barrada, emb la mieg consonanta barrada *i* es pas malaisada).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

### Luecs e monuments
* l'Abadiá de Dalon.

## Personalitats ligadas emb la comuna
*Bertran de Bòrn (trobador) (1140-1215)
*Bernat de Ventadorn (trobador)

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Abadiá de Dalon

L**'Abadiá cisterciana de Dalon** (*Daloun, Dalou* en grafia mistralenca) se tròba a Sent Tria, en Perigòrd, dins lo departament de Dordonha.

Fuguet fondada en 1114 per Giraud de Salles (o de Salis) († 1120) sos la regla de Sant Beneset, gràcias a 'na donacion de Giraud de Las Tors e de son fraire (*Golferidus* de Las Tors) presents lo jorn de la fondacion, emb Eustòrgi, 48 evesque de Lemòtges, e divers senhors de la region.

Los trobadors Bertran de Bòrn e Bernat de Ventadorn retirèron e se moriguèron aicí.
Nathalia Dill

thumb|Nathalia Dill (2014)
**Nathalia Goyannes Dill Orrico** (nascuda lo 24 de març de 1986) es una actritz brasilièra.
Liberato Marcial Rojas

**Liberato Marcial Rojas Cabral** (1870-1922) òme politic, foguèt president de Paraguai entre 1911 e 1912.

Designat pel Congrès, governèt en un periòde de revòltas de politicas. Una revòlta militara o obliguèt a renonciar, mas foguèt reposat tres jorns après. La rèsta de lo sieu govèrn transcorreguèt al mitan de convulsions politicas, en essent obligat nauament a renonciar en febrièr de 1912.

Durant lo sieu govèrn s'aqueriguèt l'ostal Patri per residéncia presidenciala (actuala Direccion generala de Corrièrs).

Maridat amb Susana Dolores Silva, aguèt 3 filhs. Moriguèt en Montevideo, Uruguai, lo 22 d'agost de 1922.
Pèrdas umanas de la Premiera Guèrra Mondiala

Lo nombre de victimes de la Premiera Guèrra Mondiala es quasi 37,8 milions ambé 16,5 milions de mòrts e 21,3 milions de nafrats.
Chasteu de Ventadorn (Lemosin)

right|250px|thumb|Las roïnas dau chasteu
Lo **chasteu de Ventadorn**, a Mostier de Ventadorn, en Lemosin, dins lo departament de Corresa, se tròba sus un esperon rochós susplombant la vau de la ribiera de Sodelheta. Auei es en roïnas: lo barri existent s'adapta au contorn de l'esperon en tot defender aitau 'na plaça de  de long per 'na larjor maximum de ; a l'interior se tròba de las traças de chapela e lòtja, 'na importanta tor redonda e un tròç de mur que sembla estre lo de 'na tor mestra carrada. Bastit au segle XI e restaurat au segle XII, lo chasteu comandava lo Vescomtat de Ventadorn, dont las capitalas eran Aus Gletons, Ussel e Maismac. Venguet  en 1840.
Mostier de Ventadorn

**Mostier de Ventadorn** (*Moustier-Ventadour* en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la  region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Corresa

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vescomtat de Ventadorn

Lo **vescomtat** puei **comtat** puei **duchat-pariá de Ventadorn** era un ancian principat feudau dau Bas Lemosin, dins l'actuau departament de Corresa, comprenent las regions d'Ussel, de Maismac, de Nòu Vic e daus Gletons. Correspond aperaquí a l'arrondiment actuau d'Ussel e a la Montanha Lemosina (replanat de Miuvachas). Sas frontieras fluctueren au cors daus temps, mas gardet 'na certana omogeneitat a l'entorn dau chasteu de Ventadorn. S'estendet daus còps juscanta Gimel e a la region au nòrd de Tula. La vila de Corrèsa ne faguet partida, mas sa frontiera orientala fuguet totjorn la ribiera de Dordonha que la separava d'Auvèrnhe, ente aguet ça que la de possessions nombrosas. 
 
Demest las ancianas senhoriás d'aqueu vescomtat, las mai importantas eran au segle XII Sodelhas e Mirambel. Sus lo territòri dau vescomtat se trobavan las abadiás de Maismac, de Sent Angel, de Bona Sanha (prep de Combrossòl, benedictina) e de Bona Aiga (prep d'Ussel, cisterciana) en mai de priorats nombrós.

## Istòria
[100px|left|thumb|Armas daus Ventadorn: ''escacat d'[aur (heraudica)|aur e de gules'']] 
Lo vescomtat de Ventadorn se formet vers 1040, per 'na particion dau vescomtat de Combòrn, au profiech d'Ebles I, filh d'Archambaud II (o III) de Combòrn. Lo noveu vescomtat de Ventadorn correspondiá a la meitat orientala dau vescomtat de Combòrn.

Bernat II (1329-1389) fuguet creat 1er comte de Ventadorn en 1350.

Ventadorn fuguet erigit en duchat-pariá en 1589 au profiech de Gilbert III de Levis (1547-1591), governaire de Lemosin.

Las roïnas dau chasteu se quilhan enguera a Mostier de Ventadorn, coma a Combòrn, a Torena, a las Tors de Merle, e testimònian de l'autoritat de lors possessors e de l'aspretat de las guerras feudalas. Se pòt tanben citar los chasteus de Segur lo Chasteu, Pompador, Gimel, Malamòrt.
Ventadorn

**Ventadorn** pòt designar:
* Lo Vescomtat de Ventadorn
* Castèl de Ventadorn
** Lo castèl de Ventadorn es situat a Mairàs en Bas Vivarés,
** Lo castèl de Ventadorn es situat a Mostier de Ventadorn en Lemosin.
* Bernat de Ventadorn foguèt un trobador del sègle XII.
* Maria de Ventadorn, foguèt una trobairitz del sègle XII.
* Ventadorn, una marca de discs occitans.
Amgun

[right|250px|thumb|Localizacion d'Amgun dens lo bacin d'[Amur (fluvi)|Amur (çai dessús a dreta)]]
L'arriu d**'Amgun** (Амгунь en rus) qu'ei un cors d'aiga deu sud-èst de Siberia, dens la Federacion de Russia. Aqueth arriu, afluent esquèr d'Amur, que correish sus 723 km.
Bureia

[right|250px|thumb|Localizacion de Bureia dens lo bacin d'[Amor (fluvi)|Amor (çai dessús a dreta)]]
**Bureia** (Бурея en rus) qu'ei una arribèra deu sud-èst de Siberia, dens la Federacion de Russia. Aqueth arriu, afluent esquèr d'Amor, que correish sus 623 km.
Menòrca

**Menòrca** (en catalan: *Menorca*) es una illa de la mar Mediterranèa, la mai septentrionala de las illas Balearas. Son nom ven de las expressions latinas *Balearis Minor* e *Minorica*, del biais que la nomenavan los romans pel fach que l'illa es la mai pichona d'entre las doas illas Balearas  (respècte a Malhòrca)

La capitala n'es Maon, mentre que d'autras vilas importantas son la Ciutadella de Menòrca e Alaior. Lo gentilici es **menorquin -a.**

## Geografia
thumb|Plaja d'Algaiarens, a la VallMenòrca, amb una extension de 701&nbsp;km², se situa al bèl mitan de la mar Mediterranèa occidentala (40º N 4º È), gaireben equidistanta de las tèrras africanas, italianas e ibericas, es la pus septentrionala de las Balearas. L'illa e los illòts que l'enròdan constituisson un resumit de la Mediterranèa occidentala, ont se pòdon trobar la majora part dels ecosistèmas caracteristics d'aquesta region, excepte los fluvials e los montanhencs. Mas a l'encòp, Menòrca conten de nombrosas espècias endemicas o tirrenicas, es a dire, exclusivas d'aquesta illa o ben compartidas solament amb d'autras tèrras prèpas coma Malhòrca, Corsega e Sardenha. Aquesta barreja de generalitats e singularitats fa especialament atractiu lo patrimoni natural d'aqueste territòri, a l'encòp fortament umanizat dempuèi fa 4000 ans.

## Referéncias
Ussuri

right|250px|thumb|Situacion geografica d'Ussuri (en blau marin)
**Ussuri** (*Уссури* en rus, *Usuri ula* en manchó), qu'ei un cors d'aiga deu nòrd-èst de la Republica Populara de China, dens la província de Heilongjiang e deu sud-èst de Russia, dens lo Krai de Primòrie. Aqueth arriu, afluent dret d'Amur, que correish vèrs lo nòrd sus  e que forma ua part de la termièra enter China e Russia.