open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Arnaud Guilhèm

**Arnaud Guilhèm** (*Arnaud-Guilhem*  en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.  

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
*Arnaud Guilhèm* qu'ei un nom de persona, mès que i a diferéncias segon eths autors. Segon Dauzat, *Arnaud Guilhèm* qu'ei compausat de dus noms de persona recents . Er autor explica pas arren a prepaus deth o deths portaires. 
Segon Negre, *Arnaud Guilhèm* qu'ei un petit nom e un nom de familha . 
Segon Cassagne e Korsak, *Arnaud Guilhèm* qu'ei un petit nom doble, de mòda abans era Renaishença  e per un còp qu'an probablament rason.

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Arnaud Guilhèm qu'èra dera eleccion de Ribèra-Verdun, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Martin. Tanlèu 1790, Arnaud Guilhèm qu'èra deth canton de Sent Martòri .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Sent Martòri; qu'ei ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Aspret e eth Sarrat

**Aspret e eth Sarrat** (*Aspret-Sarrat* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Eth Sarrat qu'ei a un petit km ath nòrd d'Aspret.

### Perimètre deth territòri
 

## Toponimia
*Aspre*, deth latin *asper*, que s'aplica a un lòc calhavut, escalabrós, rascanhut. Eth nom qu'ei aprovedit deth sufixe diminutiu *-et* (Negre, Astor), [deth latin *-ittum*], o collectiu *-et*, deth latin *-etum* (Dauzat) . 
Aspret qu'ei dens ua vath meilèu estreta, entre montanhetas boscosas.
### Eth Sarrat
Eth nom que representa un tuc isolat, un turon isolat, ua sèrra isolada. Correspón mèi o mensh ara topografia, un ensemble de tucs damb ua partida mèi hauta.

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Aspret qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Fiacre. Tanlèu 1790, Aspret qu'èra deth canton de Sent Gaudenç. Era comuna que pren eth nom oficiau d*'Aspret-Sarrat* lo 3 de deceme de 1943 .

## Administracion

* Ara refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna que demorè en eth canton de Sent Gaudenç.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Aspret-Sarrat_01.jpg|Era glèisa Sent Fiacre.
Aspret-Sarrat_03.jpg|Eth Sarrat.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Aulon (Nebosan)

**Aulon** (*Aulon* en francés) qu'ei ua comuna gascoa, situada en departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Eth nom qu'ei atestat *castrum de Aulo* en 1263 . 
Segon Dauzat, *Aulon* que ven deth nom latin d'òme *Aulus*, damb eth sufixe *-ōne* . 
Astor que causeish tanben eth prenom *Aulus* (sufixe implicit) .
Negre e eths Féniés non diden arren.

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Aulon qu'èra de Nebosan (país d'estats)], dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei era Nativitat dera Verge; que i a autas glèisas : era parròpia de *Mengué* (nom francés), eras glèisas despareishudas de Sent Miquèu e de Sent *Lisèr de Lucet* (nom supausat e aproximatiu); *Lucet* qu'ei ath nòrd-oèst d'Aulon. Tanlèu 1790, Aulon qu'èra deth canton d'Aurinhac. Eth nom dera comuna qu'èra *Aulon e Mengué*, de 1791 a er an IV , pr'amor dera incorporacion de *Mengué* ara comuna.

*Mengué* (nom francés, probablament **Menguèr*) qu'èra ua parròquia dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Casanava, qu'ei Sent Antòni. *Mengué* qu'èra ua comuna en 1791, mès tanlèu 1791 qu'estó annexada a Aulon . *Mengué* qu'es ath nòrd-oèst d'Aulon, sus era RD 75, en riba de Loja e que guarda sa glèisa e son cementèri.

## Administracion

* Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton d'Aurinhac; qu'ei ara deth canton de Casèras.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Aulon_-_Église_Notre-Dame_-_4.jpg|Era glèisa Nòsta Dauna, vista sus er exterior dera sacristia.
Aulon_-_Église_Notre-Dame_-_2.jpg|Campanèr.
Lavoir_d'Aulon_(Haute-Garonne).jpg|Lavader e hont.
Aulon_-_Église_Notre-Dame_-_3.jpg|Crotz de mission.
Aulon_-_Église_Notre-Dame_-_5.jpg|Agéncia postala a costat dera glèisa.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Ausson

**Ausson** (*Ausson* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Ausson* que pòt vénguer deth nom latin d'òme *Alcius*, damb eth sufixe *-onem*, o, eventualament deth tèma preceltic *aliso-* [qu'ei celtic !), damb eth medish sufixe .

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Ausson qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Montrejau, qu'ei Sent Pèr. Tanlèu 1790, Ausson qu'èra deth canton de Montrejau .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Montrejau; qu'es ara deth canton de Sent Gaudenç.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Église Saint-Pierre à Ausson.jpg|Era glèisa Sent Pèr.
Salle des fêtes d'Ausson.jpg| Era sala deras hèstas.
Monument aux morts Ausson.jpg|
Saint Roch Ausson.jpg|
Barrage d'Ausson.jpg|Barratge d'Ausson.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Ausàs (Nauta Garona)

**Ausàs**, foneticament [aw'zas] , (*Auzas* en francés), qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.  

## Geografia
Era comuna qu'ei situada en Comenge, a 15 km ath nòrd-èst de Sent Gaudenç.

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, eth nom d'Ausàs que venguerè deth nom d'òme latin *Avitius* damb eth sufixe *-acum*. Eth càmbiament de sufixe, se n'i a un, que demòra a explicar. Astor qu'ei d'acòrd sus er etime, mès precisa pas eth sufixe . Xavier Delamarre, damb arguments excellents, que considèra *Avitos*, *Avitios* son noms celtics. Non saben perqué, mès supausa la derivacion ei en *-acon* ; ua derivacion en *-ate*/*-ati* qu'ei foneticament mei adaptada. Com que sia, Ausàs qu'èra probablament ua grana propietat galloromana o gala qui avè per mèste *Avitius*/*Avitios*.

Qu'ei a remarcar qui, enter eths eretèrs de *Avitius* e sufixe, n'i a qui son en *Aves-* e d'autes qui son en *Aus-*. Era prononciacion gascona majoritària de *-v-* intervocalic que facilitè benlèu eth passatge a *Aus-* dens eth nom d'Ausàs.

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Ausàs qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Helitz. Tanlèu 1790, Ausàs qu'èra deth canton de Sent Martòri .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, Ausàs qu'èra deth canton de Sent Martòri; qu'es ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Auzas_Eglise_Saint-Félix_11.jpg|Era glèisa Sent Helitz.
Auzas_Eglise_Saint-Félix_-_Plaque_de_construction_datée_de_1821.jpg|Data de construccion o restauracion : 1821.
Auzas_La_mairie.jpg|Er ostau de comuna.
Auzas_Monument_aux_morts.jpg
Auzas_Ancien_travail.jpg|Ancian tribalh de manescau.
Auzas_Ancienne_meule.jpg|Anciana mòla publica.
Auzas_Linteau_sculpté_daté_de_1565.jpg|Renvorsura escultada data de 1565.
Auzas_Oratoire.jpg|Oratòri.
Auzas_Calvaire.jpg|Calvari de l'esplanada.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Valarauga

**Valerauga** o melhor **Valarauga** (*Valleraugue* en francés ) es una anciana comuna lengadociana de la Cevena, situada dins lo departament de Gard e la region de Lengadòc-Rosselhon. Lo 1èr de genièr de 2019  fusionèt amb Nòstra Dama de la Rovièira dins la comuna de Val d'Augal que ne venguèt lo capluòc e una comuna delegada.

## Geografia

## Toponimia
* **Valarauga** - Extraits de la topografia del departament de Gard, edicion de 1868, per Eugène Germer-Durand :
* *Castrum de Valarauga*, *in diocesi Nemausensi* en 1225, (*Layette du trésor des chartes* tom II).
* *Vallis-Araugia* en 1228, (capítol de Nimes, archiu departamental).
* *Vallarauga* en 1247, (capítol de Nimes, archiu departamental).
* *Ecclesia de Varalauga*, 1249, (cartulari de Notre-Dame de Bonheur, capítol 20).
* *S. de Baralauge* en 1262, (papièr de la familha d'Alzon).
* *Ecclesia Vallis-Eraugo* en 1265, (cartulari de Notre-Dame de Bonheur, capítol 47).
* *Valarauga* en 1309, (cartulari de Notre-Dame de Bonheur, capítol 73).
* *Locus de Valle-Araugia*, 1314, (Guèrra de Flandres, archiu departamental de Nimes).
* *Bajulia Vallis-Eraugie* en 1314, (Guèrra de Flandres, archiu departamental de Nimes).
* *Vallis Arauria* en 1314, (Guèrra de Flandres, archiu departamental de Nimes).
* *Vallis-Araugia* en 1384, (*dénombrement de la sénéchaussée).
* *Valerauge* en [[1435]], (reparticion del subsidi de [[Carles VII (rei de França)|Carles VII]]).
* *Sanctus-Martinus Vallis-Heraugio* en [[1461]], (registre còpia de letras reialas E, IV, folio 16).
* *Valleraugue*, viguerie du Vigan en [[1582]], (Tar. univ. de la diocèsi de Nimes).
* *Le prieuré Saint-Martin de Vallerauge* en [[1610]], (insinuacion eclesiastica de la diocèsi de Nimes).
* *Le château de Valleraugue* en [[1634]], (archiu departamental C. 436).
* *A Ballorauguo fou l'amour. A la Salle l'entretènou*. (escarniment o lampon, mena d'[[epigrama]] dins Revue des Langues Romanes n. 4).

Selon [[Albèrt Dauzat|Albèrt Dausat]] e [[Charles Rostaing|Carles Rostaing]], se tracta d'un compausat romanic. Es benlèu constituit de l'apellatiu toponimic *Val-* « val, terrenh entre doas montanhas », pegat a un mot prelatin **Araurica* . **Araurica* es un derivat en *-ica*, del nom antic de l'Eraur : *Araur*. D'on la significacion globala possible de « tèrra entre doas montanhas dins la val d'Eraur » çò que correspond plan a la situacion de Valarauga.

* *'Bertezena''' (fr Berthezène)

## Etimologia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion de Val d'Augal èra de  abitants (1061 en 2016 per Valarauga).

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna
* Laurenç Anglevièlh (1826-1773), escrivan occitan en lenga francesa, propagador d'idèas liberalas e de tolerància religiosa.

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vilaseca de las Corbièras

**Vilaseca (de las Corbièras)** (*Vilo-seco* en grafia mistralenca e *Biloséco* en grafia de Savartés; localament *Vilaseca de las Corbièiras* e *Villesèque-des-Corbières* en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
### Vilaseca (de las Corbièras)
Las atestacions ancianas son : *Sanctus Andreas de Villa Sicca* en 1177; *Castrum de Villasicca* en 1271; *Vylaseca* en 1390; *Vialaseca* al sègle XIV; *Vialasequa* en 1402; *Vylha Seca…, Vylha Sequa* en 1539; *Vilasèque* en 1595; *Villesèque* en 1781; *Biloséco* en 1912 (Savartés).
*Villa* designa las grandas proprietats ruralas a partir del sègle IV, puèi pren pauc a pauc lo sens de « vilatge ». Lo nom es completat per [lo resultat de] l'adjectiu latin *sicca*, « seca » .

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Durban; es ara del canton de las Corbièras (burèu centralizator : Fabresan).

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Vilaseca sul site de l'Insee

## Nòtas
Bagiri

**Bagiri** (*Bagiry* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Bagiri* que ven benlhèu deth basco *bago*, « hau », e *iri*, « vilatge » . 
Segon Negre, *Bagiri* qu'ei benlhèu format de duas rasics precelticas qui an miat ath basco *bago*, « hau », e ath basco *iri*, « vilatge » . 

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Bagiri qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Siradan (Hauts Pirenèus),  qu'ei Sent Alari. En 1790, Bagiri qu'èra deth canton de Sent Bertran, a partir de 1888 canton de Barbasan (era comuna qu'estó deu canton de Sent Biat en l'an VIII) .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra en eth canton de Barbasan, qu'es adara en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Bagiry_01.jpg|En venent de Bertren.
Bagiry_03.jpg|L'ostau de comuna.
Bagiry_02.jpg|Eth pic de Gar e eth Pic *Saillant* vistis de l'ostau de comuna.
Bagiry_Sainte_Marie_ND_des_Vignes.jpg|Era capèra Nòsta Dòna deras vinhas.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Belestar (Nauta Garona)

**Belestar ** (*Balesta* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, Astor, *Belestar* qu'ei format de *bèl*, « bèth », e *estar*, « estar situat », donc « bèra situacion (o bèra plaça) » . 
Segon Negre, eth sens de *bèl estar* qu'ei « bèth sejorn »  . Lingüisticament e semanticament dobtós. 
Eth compausat que sembla manlevat ath lengadocian.

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Belestar qu'èra de Nebosan, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Blasi. Tanlèu 1790, Belestar qu'èra deth canton de Montrejau .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Montrejau; qu'es ara deth canton de Sent Gaudenç.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Balesta_-_La_mairie.jpg|Er ostau de comuna
Balesta_-_Entrée.jpg|Entrada per la RD 17.
Balesta_18.jpg|Terrenh de tenís, sala deras hèstas.
Balesta_24.jpg|Crotz de pèira.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Barbasan

**Barbasan** (*Barbazan* en francés) qu'es ua comuna gascona de Comenge, en Nebosan, situada en eth departament dera Nauta Garona e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Eth nom qu'ei atestat *Barbazano* en 1244 . 
*Barbasan* que ven deth nom latin d'òme *Barbatius*, damb eth sufixe *-anum* .  
Sovent marginau, Negre que causeish eth nom latin d'òme *Barbatianus*, shens sufixe
. 

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Barbasan qu'èra de Nebosan, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Miquèu. En 1790, Barbasan qu'èra deth canton de Sent Bertran (Sent Bertran de Comenge); eth decret deth 11 d'abriu de 1888 que transfereish eth caplòc a Barbasan .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra caplòc deth canton de Barbasan, qu'es adara en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Mairie_de_Barbazan.jpg|Er ostau de comuna.
Thermes_de_Barbazan_entrée.jpg|Era entrada deths Tèrmes.
Kiosque_buvette_des_Thermes_de_Barbazan.jpg|Quiòsc estanguet deths tèrmes.
Kiosque_buvette_des_Thermes_de_Barbazan_2.jpg
Parc_des_Thermes_de_Barbazan.jpg|Parc deths tèrmes.
Église_Saint-Michel_de_Barbazan_04.jpg|Era glèisa Sent Miquèu.
Château_de_Barbazan.jpg|Castèth de Barbasan.
Fontaine_Barbazan.jpg|Hont davant er ostau de comuna damb eth blason de Barbasan.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Varenh (Nauta Garona)

**Varenh** (*Baren* en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.  

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
*Varenh* que seré benlèu format deth gallic *bar*, « cima, poi » dab eth sufixe *-incum*, per Dauzat  qui tribalhava a partir deth nom francés. Se la grafia es *Varenh* e la prononciacion [ba'reɲ / ba'ren], l'origina que deu estar era medisha que per era comuna de Tarn e Garona : un nom latin d'òme *Varinius* o *Varenius* .
Segon Negre, *Varenh* que ven der occitan *baren*, *barenc*, « galihèrna, barranco, perider, galihòrça, baricomba ». 

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Varenh qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Pèr (encadenat ? deths ligams ?). Tanlèu 1790, Varenh qu'èra deth canton de Sent Biat .

## Administracion

* Avant era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deth canton de Sent Biat; qu'es ara deth canton de Banhères de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vauchalòt

**Vauchalòt** o *Bèuchalot* [baw-]  (*Beauchalot* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.  

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Eras fòrmas ancianas que son *Val Chaillot* en 1325 , *Vallis Chaloti*, *Chailloti* en 1336, 1397 . 
*Vauchalot* qu'ei format deth francés *vau*, « vath » e deth nom de Raoul Chaillot, fondator dera bastida ath sègle XIV; *-l-* estó pas compresa com palatala . O eth nom deth comissari fondator ei *Challot*, *Chalot*, segon Joan Seguí e eths autors d'ua monografia dera comuna  (noms enqüèra presents).

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Vauchalòt qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Nòsta Dauna. Tanlèu 1790, Vauchalòt qu'èra deth canton de Sent Martòri .

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Beauchalot_Entrée_1.jpg
Beauchalot_La_mairie.jpg|Er ostau de comuna.
Beauchalot_Monument_aux_morts.jpg
Beauchalot_Eglise_19.jpg|Eth campanèr.
Beauchalot_Eglise_12.jpg|Eth campanèr pòrge.
Beauchalot_Eglise_13.jpg|Clau de vòuta deth campanèr.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Baishàs

**Baishàs** (*Bachas* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, situada en departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Dauzat, Astor, eths Féniés non diden arren. 
Segon Negre, *Baishàs* que ven de l'occitan *bachàs*, « tòs, nauc; bacin; clòt, clòta, pesquèr »  (mots desconeishuts deth gascon dens aqueths sens).

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Baishàs qu'èra dera eleccion de Comenge, dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa d'Alan, qu'ei Nòsta Dauna. Tanlèu 1790, Baishàs qu'èra deth canton d'Aurinhac .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton d'Aurinhac; qu'ei ara deth canton de Casèras.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Baishòs

**Baishòs** (*Bachos* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. 

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Baishòs* que ven deth nom latin d'òme *Baccius*, *Bassius*, damb eth sufixe aquitanic *-ossum* . 
Negre que cita atestacions *Vexosio* en 1264, *Baxosium* en 1387. *Baishòs* que ven deth nom « romanic » de persona *Bassius*, damb eth sufixe *-oss* . 
*Bassiosso-* > *Bassos*.

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Baishòs qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Binòs, qu'es Sent Giniès (fòrma supausada). Tanlèu 1790, Baishòs qu'èra deth canton de Sent Biat. Baishòs e Binòs que fusionèn per ordenança deth 7 d'abriu de 1840, puish er arrestat prefectorau deth 21 de gèr de 1948 que tornè separar eras duas comunas .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Sent Biat; qu'es ara deth canton de Banhères de Luishon.

## Demografia

* 1840-1948 : Baishòs e Binòs
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Bachos_02.jpg|L'ostau de comuna.
Bachos_01.jpg
Bachos_05.jpg
Bachos_18.jpg|Er orader.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vedins e Garraus

**Vedins e Garraus** (*Bezins-Garraux* en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Segon era mapa actuala, er ostau de comuna qu'ei a Garraus.

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
### Vedins
Segon Dauzat, Negre, Astor *Vedins* que vengueré deth (bas) latin *vicinium*, un derivat de *vicus*, definit com « comunau », « vesinar, vesiat », puish, segon Astor, « quartièr », « vilatge » . Pr'aquò, a prepaus de Vesinc, Miquèu Grosclaude que considèra *Vesinc* deriva de *vicinum* . Era preséncia deth plurau *-s* que hè pensar *Vedins* representa *vicinum* > *vesin*, *vedin*. *Vicinium* que miaré a **Vedinhs*.
### Garraus
Las fòrmas ancianas que son *Garauz* en 1150, 1230, 1245 .
Dauzat, Negre e eths Féniés non disen arren de *Garraus*. Astor que parla sonque deth pic de Gar, arreligat ara rasic preindoeuropèa *gar-*, varianta de *kar-*, « arròca, pèira », e deth Ròc *Gar(r)aux* (Droma. Eth pic de Gar, montanha sacrada deths Convenae, qu'ei dens era comuna e l'aute **Garraus* que seré ua varianta en *-al* d'origina romanica. Un ligam entre *Garraus* e eth pic de *Gar* ei pas anormau. Citem tanben eth mot dera Montanha Negra, *garraussa*, « loc peirós » (diccionari d'Alibèrt).

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Vedins, tanplan com Garraus, qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias; Vedins (e benlèu Garraus) qu'èra dera generalitat d'Aush. Eth vocable dera glèisa de Vedins qu'es Nòsta Dauna, eth dera glèisa de Garraus, annèxa de Vedins, qu'es la descollacion de Sent Joan-Baptista. Tanlèu 1790, Vedins qu'èra deth canton de Sent Biat. Vedins e Garraus que son ua medisha comuna énter 1790 e eth an IV. Garraus qu'es ua comuna distinta despuish eth an VIII (mès era comuna de Vedins, o *Bezins-Dessous*, que s'apèra encara *Bezins-Garraux* en eth an VIII e en eth an XII). *Bezins-Dessous* (Vedins Devath o d'Avath) e *Bezins-Dessus* (Vedins Dessús o d'Amont) qu'apareishen com duas comunas distintas en eth an X. Vedins e Garraus que fusionèn per ordenança deth 24 de junh 1841 .

Vedins en gascon que significa « eths vesins » e Garraus « gardian deth Pic deth Gar » . Petit vilatge situat ath pè deth pic deth Gar, qui era deïficat, testimonia d'ua ocupacion romana e preromana. Eth castèth es aqueth d'ua senhoria d'origina feodau deth sègle XII remanegat aus sègles XVII, XVIII e XIX.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².
### Demografia Garraus

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vilhèra (Nauta Garona)

**Vilhèra** (*Billière* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Dauzat qu'explica *Vilhèra* ei lo resultat deth latin **villella*, « petit vilatge », diminutiu de *villa* . Negre qu'ac ditz autament : gascon *bièle*, « vilatge » e sufixe diminutiu *-èra* (latin *-ella*), doncas « petit vilatge ». Astor que senhala eth medish tipe toponimic . 
A prepaus de Vilhèras (Bearn), segon Miquèu Grosclaude, Pèire Bèc que senhala *-lh-* hè problèma : normaument **villella* mia a [bilɛrɔ] e non pas a [bi'ɣɛrɔ]. Mès, precisament, Grosclaude qu'explica aquera fòrma shens molhadura ei presenta  en 1154 per era comuna biarnesa. Donc, Grosclaude que pausa era question : quan e perqué *l* s'ei palatalizada en *lh* ?

## Istòria
Eras fòrmas ancianas que son *Vill**es* (de mau léger), *Villerès* (?) . 
Pendent eth Ancian Regime, Vilhèra qu'èra dera eleccion de Ribèra-Verdun, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia d'Aush. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Casaus de Larbost, qu'ei Sent Helitz. Tanlèu 1790, Vilhèra qu'èra deth canton de Banhèras de Luishon. Vernet qu'ei incorporat a Vilhèra a partir de l'an VIII .

Vernet qu'avè eras medishas apertenéncias. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Casaus de Larbost, qu'ei Senta Quitèira. Vernet qu'èra ua comuna deth canton de Banhèras de Luishon en 1790, mès, dens era nomenclatura de l'an VIII, qu'apareish incorporada a Vilhèra .

## Administracion

* Ara refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna que demorè en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bondigós

**Bondigós** (*Bondigoux* en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Ni Dauzat, ni Negre, ni los Féniés, nimai Astor non dison res de *Bondigós*.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Bondigós èra de la diocèsi civila de Bas-Montalban, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Montalban, de la senescauciá de Tolosa. Lo patron de la glèisa es Sent Orenç. Tanlèu 1790, Bondigós èra del canton de Vilamur; en l'an II, la comuna fosquèc suprimida e incorporada dins Vilamur. Bondigós fosquèc erigit en comuna per arrestat prefectoral del 9 d'agost de 1869 . I aviá autras doás parròquias annèxas sul territòri de Bondigós :
* Lo Fraisse, parròquia annèxa del Bòrn, de la diocèsi de Montalban, de la senescauciá de Tolosa; lo vocable es pas conegut ;
* La Roqueta, parròquia annèxa del Bòrn, de la diocèsi de Montalban, de la senescauciá de Tolosa; lo sent patron es pas conegut .

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra del canton de Vilamur, i demorèc.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bodrac

**Bodrac** (*Boudrac* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Bodrac qu'ei dens era partida extèrna deth Plan de Lanamesa.

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Bodrac* que ven deth nom germanic d’òme *Baldher*, damb eth sufixe *-acum* . 
Negre que causeish eth nom germanic de persona *Baltherus*, medish sufixe . Sola diferéncia : *-t-* ara plaça de *-d-*.

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Bodrac qu'èra dera eleccion de Ribèra-Verdun, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Nòsta Dauna. Tanlèu 1790, Bodrac qu'èra deth canton de Montrejau .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Montrejau; qu'es ara deth canton de Sent Gaudenç.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Boudrac_-_Entrée.jpg
Boudrac_04.jpg|Er ostau de comuna.
Boudrac_13.jpg|Era sala deras hèstas.
Boudrac_05.jpg|Monument aths mòrts en marme blanc.
Boudrac_-_Le_calvaire.jpg


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Borg de Guelh

**Borg de Guelh** (*Bourg-d'Oueil* en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Borg* que ven deth bas latin *burgus* « borg, lòc fortificat », manlevat ath germanic. *Guelh* que s'explica per *oelh*, deth latin *oculus*, « hont » . 
Segon Negre, eth sens primitiu de *borg* es ua aglomaracion fortificada près d'un castèth o d'ua ciutadèla, puish « vila navèra fortificada » . 
Segon eths Féniés, *borg* que designava prumèr eth castèth, eth lòc fortificat, puish eth nom que coneishó un grand succès après eth sègle X, en remplaçant eth vielh apellatiu *vic* . Possible, mès eths dus sens que son diferents. 
Segon Astor, *borg* es d'origina germanica (idèa d'« emparar ») ath sens de « ciutat fortificada » e que's crosè damb *burgus* deth latin de bassa epòca, manlevat ath grèc *pyrgos*, « tor » .

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Borg de Guelh qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Blasi. Tanlèu 1790, Borg de Guelh qu'èra deth canton de Banhèras de Luishon .

## Administracion

* Ara refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna, qui èra deth canton de Banhèras de Luishon, qu'en demorè.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Neste_d'Oueil_Bourg-d'Oueil_bord_D51.jpg|Era Nesta de Guelh.
Bourg-d'Oueil_mairie.jpg|Er ostau de comuna.
Bourg-d'Oueil_église_(2).jpg|Era glèisa.
Bourg-d'Oueil_église_choeur.jpg
Bourg-d'Oueil_portail_(1).jpg|Un portau.
Bourg-d'Oueil_ruisseau_à_côté_église.jpg|Arriu en vilatge.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Bossens (Nauta Garona)

**Bossens** (*Boussens* en francés) es una comuna gascona situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Bossens qu'es ua comuna industriala. La categoria de l'INSEE « industria manufacturèra, industrias extractivas e autas » que compta 13 establiments e que representa 14,8 % deus establiments non agricòlas, contra 5,7 % au nivèu departamentau (31 de decembre de 2019) . L'industria que representa 371 emplecs sus 502 a la fin de 2023 , dens ua comuna de 1100 abitants.

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre deu territòri

## Toponimia
*Bossens* que s'explica per un nom germanic d'òme, *Bosso*, dambe'u sufixe *-ingos* .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Bossens qu'èra de l'eleccion de Comenge (nocion diferenta de la diocèsi de Comenge), doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Rius e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa qu'èra Sent Supèri, ara Nòsta Dauna. En 1790, Bossens qu'èra deu canton de Sent Martòri, en l'an VIII, deu canton de Martras Tolosana, temporàriament unit a la comuna de Montclar, en l'an X deu canton de Casèras . 
Bossens qu'es ua comuna industriala dempèi 1915 (produccion de clòr), en cambiant d'especialitat segon las epòcas (en 1949, desgasolinatge deu gas naturau de Sent Marcèth, etc, ara fabrica ligada a l'industria automobila, d'ua superficia de 7200 m² au maximum) .

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qui èra deu canton de Casèras, qu'i demorèc.
 
## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dambe la comuna
* Edoard Lamorèra, poèta occitan (en lengadocian)

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Brinhemont

**Brinhemont** (*Brignemont* en francés) es una comuna gascona, situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Brugimons*, shens data, *Brugimonte* en 1289, *Brugymont* en 1433 e tanben, segon Negre, *Brugimont* en 1266, que caleré legir **Brugnimont*. Mès es malaisit de supausar ua error per qüate fòrmas ancianas, escampilhadas deu sègle XIII au sègle XV.  
Segon Dauzat, *Brinhemont* veng deu nom germanic d'òme **Brunio* e deu latin *mons*, « montanha » . 
Segon Negre, *Brinhemont* veng deu nom germanic d'òme *Brunicho* e deu latin *montem*. **Bruni(ch)o-* veng *Brinhe-* .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Brinhemont èra de l'eleccion de Ribèra-Verdun, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Lombèrs, de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Miquèu. Tanlèu 1790, Brinhemont èra deu canton de Cadors . En 2015, suprimiscón le canton de Cadors e Brinhemont passèc au canton de Legavin, largament espandit.

La parròpia de Sent Pau de Colonha (deu nom de la vilòta prèpa), es dens la comuna de Brinhemont, probablament despuish l'origina. La glèisa es (com esperat) devath lo patronatge de Sent Pau . Sent Pau guarda sa glèisa e son cementèri au sud de Brinhemont.

*Sainte-Menne*, nom francés, (o *Saint-Menne*, mapa de Cassini, error probabla), èra, com Brinhemont, de l'eleccion de Ribèra-Verdun, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Lombèrs, de la senescaucia de Tolosa. Tanlèu 1790, la comuna de *Sainte-Menne* èra deu canton de Cadors e l'incorporèn a Brinhemont en l'an II (1793-1794). La glèisa, annèxa de Sent Pau de Colonha, es, de segur, devath le patronatge d'aquera senta francesa , pauc coneishuda mès documentada pr'aquò .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Brignemont-vue_06.jpg|Vilatge e molin de Brinhemont.
Brignemont-vue_01.JPG|Dempèi la glèisa. Brinhemont, a mei de 250 m, tresplomba un airau d'altitud inferiora a 200 m.
Brignemont-eglise_01.JPG|La glèisa Sent Miquèu.
Moulin_de_Brignemont.jpeg|Le molin de Brinhemont.


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Burgalais

**Burgalais** (*Burgalays* en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. 

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Burgalais* ven benlhèu deth germanic *burg* e deth nom germanic de hemna *Adalhaid* (> *Azalais* en « ancian provençau »). 
Jacques Astor que tracta *burg* com ua varianta de *borg* .

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Burgalais qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Andriu. Tanlèu 1790, Burgalais qu'èra deth canton de Sent Biat .

*Hivernos* (nom francés) qu'es ua anciana parròpia d'Ancian Regime, annèxa de Burgalais. Eth vocable dera glèisa es pas documentat . Eth vilatge qu sembla dens Cièrp e Gaud.

## Administracion

* Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Sent Biat; qu'es ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Sanctuaire_Notre-Dame_de_Souesté_23.jpg|Vista sus eth vilatge despuish era capèra Nòste Dauna de *Souesté*.
Burgalays_04.jpg|Vista sus Sinhac.
Burgalays_14.jpg|Er ostau de comuna.
Burgalays_02.jpg|Estatua en marme blanc.
Burgalays_28.jpg|Un molin en renovacion, eths ancians arroeinats darrèr.
Burgalays_-_hameau_de_Muna_04.jpg|Hont ara entrada deth *Muna*.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cabanac e Casaus

**Cabanac e Casaus** (*Cabanac-Cazaux* en francés) qu'ei ua comuna gascoa situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
**Cabanac** que ven benlhèu d'un cognomen galloroman **Capannus*, deth bas latin *capanna*, « cabana », damb eth sufixe *-acum* , latinizacion deth sufixe gallic *-āco(n)*. Cabanac qu'èra donc benlhèu ua anciana grana proprietat antica qui aviá per mèste **Capannus*. Negre que prepausa eth nom gallic *Cavanus* damb eth medish sufixe . Entà autes lòcs, mès pas entà noms de tipe *Cabanac*, Xavier Delamarre qu'utiliza eth nom gallic *Cavānos*  (equivalent a *Cavanus* latinizat), mès entà er omonime girondin, Bénédicte Boyrie-Fénié qu'arrefusa *Cavanus*, qui auriá miat, damb era fonetica gascona, a **Cauanac* e se pronóncia, ara seguida de Jacques Boisgontier, per eth nom comun *capanna*, totjorn damb *-ācon*, en motivant eth nom per un vilatge compausat d'ostaus modèstes  Er argument hornit per era lana girondina que vau tanben per Comenge. Pr'aquò, damb *-acum*, Miquèu Grosclaude que's limita aths noms de personas e que causeish eth nom latin d'òme *Capannus* .
### Casaus
Casaus qu'ei un vilatge qui èra ni parròpia ni comunautat pendent er Ancian Regime. Eth son nom que sèrv a evitar era omonimia damb autes *Cabanac*. Eras honts que son per autes *Casaus*. 
*Casaus* que s'explica per eth latin *casa*, « cabana -----> ostau rurau ----> proprietat » e sufixe *-ale (m)* (*-alis*). Que i a ua grana varietat semantica entà *casau / casal*, a l'origina, tot çò ar entorn dera casa (tèrras...), puish meitaderia, claus, proprietat, òrt, castèth, cabana, ostau arroeinat. Eth nom qu'ei ath plurau . 

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Cabanac qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa d'En Causse, qu'ei Senta Catarina. Tanlèu 1790, Cabanac qu'èra deth canton d'Aspèth. *Cabanac* que vengó oficiaument *Cabanac-Cazaux* per decret deu 22 de junh de 1921 .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton d'Aspèth; qu'ei ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cardelhac

**Cardelhac** (*Cardeilhac* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, Astor, *Cardelhac* que ven deth nom gallic d'òme *Cardelia*, damb eth sufixe *-acum* .
*Cardelia* ei vertadèrament atestat ? 
Segon Negre, los Féniés, *Cardelhac* que ven deth nom gallic d'òme *Caratilius*, damb eth sufixe *-acos* . Segon Xavier Delamarre, er etime qu'ei **caratiliācon*, deth nom celtic d'òme *Caratilios*, derivat en *-ācon* . Totis eths autors que reproduseishen era error de Dauzat e que plaçan Cardelhac en Gironda !

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Cardelhac qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Vincenç. En 1790, Cardelhac qu'èra deth canton de Bolonha de Gessa .
 
## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Bolonha de Gessa; qu'es ara deth canton de Sent Gaudenç.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

117_Cardeilhac_(31350).jpg|Er ostau de comuna.
Cardeilhac_-_Entrée.jpg|Ua entrada deth vilatge.
112_Cardeilhac_(31350).jpg|Eth monument aths mòrts.
Cardeilhac_-_Le_lavoir.jpg|Eth lavader.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cassanha (Comenge)

**Cassanha** (*Cassagne* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.  

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Cassanha* que ven deth latin *cassanea*, derivat de *cassanum*, ancian provençau *cassanha*, « casse », emplegat dens un sens collectiu.
Segon Negre, *Cassanha* que ven der occitan *cassanha*, « cassanha [ensemble de casses] », deth gallic *cassano*, damb eth sufixe « romanic » *-ea*.
Segon Xavier Delamarre, *Cassanha* que ven deth gallic *cassaniā*, medish sens, derivat deth gallic *cassanos*, « casse ».

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Cassanha qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'ei Nòsta Dauna. Ara revolucion, Cassanha qu'èra en Arièja. En 1791 qu'estó transferida en Hauta Garona. Eth nom enter 1790 e eth an IV qu'èra *Sarradas et Cassaigne* .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Salias de Salat; qu'ei ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Castanheda (Nauta Garona)

**Castanheda** (*Castagnède* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. 

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Castanheda*, atestat *Casteneda* en 1082, que ven deth latin *castaneum* « castanh, castanhèr »,  damb eth sufixe collectiu *-eta* [etime *castaneta*], puish influéncia posteriora de *castanh* per explicar era *-nh-* palatala actuala . 
Segon Negre, *Castanheda* que ven der occitan *castanheda*, « castanhèra, castanhar, castanheda » . 
Astor que pensa *Castanheda* ei un derivat collectiu romanic de *castanh* . Se la fòrma anciana de 1082 representa en realitat *castanheda*, Astor qu'a rason (eths escribas medievaus que penavan a representar *n* e *l* palatalas), siquenon qu'a tòrt e Dauzat qu'a rason.

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Castanheda qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Castèthviague, qu'ei Sent Laurenç. Tanlèu 1790, Castanheda qu'èra deth canton de Saliás .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Salias de Salat; qu'ei ara deth [canton de [Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Castèthviague

**Castèthviague** (*Castelbiague* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [kastɛl'bjage] a Roeda. Aquera prononciacion lengadociana, mès probablament devuda ara influéncia francesa, qu'ei estada verificada a Castèthviague damb dus informators. Un d'aquestes que destria clarament, en francés, eth toponime e er apellatiu : « [kastɛt], c'est le château » (qu'ei eth castèth) .
En 1350, eth nom qu'ei atestat *Castro Aceto*, doncas *Castèth Vi(n)ague*. Eth nom *Castet Vinagre* qu'abonda dens eths actes notariats, mès *Vinagre* que representa *Viague*. Eth cadastre de 1664 deths archius comunaus qu'ei intitulat "Cadastre de Castet Viague" . Era varianta *castèl-* qu'ei donc recenta. Era motivacion de *Vi(n)ag(r)e* qu'ei escura, benlèu ua atraccion paronimica e ni Dauzat e Rostaing, ni Negre, ni Astor, nimei eths Féniés non disen arren deth toponime.

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Castèthviague qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'ei Nòsta Dauna. Tanlèu 1790, Castèthviague qu'èra deth canton de Saliás deth Salat .

## Administracion
  

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Salias de Salat; qu'es ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Castèthgalhard

**Castèthgalhard** (*Castelgaillard* en francés) ei ua comuna gascoa, situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *castèth* ven deu latin *castellum*, diminutiu de *castrum*, de sens variats segon las epòcas (hortalessa, castèth hòrt, etc) . 
*Galhard* a lo sens de « solide » (Dauzat) , « valent, hòrt », segon Negre , « vigorós, fòrt » , segon Astor; Burgan e Lafon horneishen las idèas de  « solidament fortificat » e tanben de « gai, gaujós, audaciós, valent, coratjós, abille, vigorós », en brembant l'etimologia gallica (segon P.Y. Lambert e J. Lacroix), **galia*, que representava la fòrça; les derivats celtics significan la fòrça, la furor guerrèra, lo poder, la poténcia, dambe ua connotacion d'origina d'efervescéncia, de furor . 

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Castèthgalhard èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Lombèrs e de la senescaucia de Tolosa. Lo vocable de la glèisa ei Sent Martin. Tanlèu 1790, Castèthgalhard èra deu canton de L'Isla de Haut 

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de L'Isla de Haut; ei ara deu canton de Casèras.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dambe la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas