Pebre d'ase

Lo **pebre d'ase**, **pebre d'ai,** la **sadrèia**, o lo **sarrion** o la **sedriega** en gascon (*Satureja*), es un genre de plantas vivaças aromaticas de la familha de las Lamiacèas, que se trapa per las talvèras mediterranèas.

Existisson doas espècias principalas de pebre d'ase: ambedoas apartenon al genre *Satureja* e a la familha de las Lamiacèas (labiadas).

* la *Satureja hortensis* L., qu'es una planta annadièra; 
* la *Satureja montana* L., qu'es un sosarbrilhon.

Son de plantas de climat mediterranèa, originàrias d'una zona inclusissent l'Euròpa mediterranèa (Occitània, Catalonha, Espanha, Itàlia, Balcans), Magrèb, una partida de l'Euròpa centrala (Ucraïna), l'Asia Menora e l'Orient Mejan (Turquia, Siria, Liban, Palestina).

Ambedoas espècias son utilizadas coma plantas aromaticas, condimentàrias e medicinalas.

## Ecologia
Las espècias de *Satureja* an coma abitat preferencial de luòcs solelhats de sòls calcaris, leugièrs e plan desaigats.

Los pebre d'ase son las plantas ostessa de las larvas d'espècias de lepidoptèrs (parpalhons de jorn e de nuèch). La tòra de *[[Coleophora bifrondella]]* se noirrís pas que de fuèlhas de *Satureja montana*.

## Cultura
Lo pebre d'ase se multiplica per semenason a la prima vèrs la fin d'abril. La butada de las granas pren de sièis a uèit jorns e la reculhida se pòt far dos meses mai tard.
S'utiliza tanben lo brocatge semi-erbacèu per lo reproduire.

## Utilizacion en cosina
Las fuèlhas son utilizadas coma condiment dempuèi l'Antiquitat, a l'encòp per las grasilhadas, las salsas e los legums e coma ajuda a la digestion per contrar los conflaments e gases.

## Proprietats medicinalas
Las fuèlhas e las cimas floridas son digestivas, estimulantas, antisepticas e antiputridas. Serián tanben vermifugas. Fòrça estudis scientifics foguèron menats dins los ans 1970 e 1980 per una equipa dirigida pel professor Pellecuer, de l'universitat de Montpelhièr, per mostrar l'activitat bactericida e antiparasitària de l'òli essencial de pebre d'ase (*Satureja montana L.*). Los resultats d'aquels estudis permetèron de classificar l'esséncia d'aquela planta aromatica entre los òlis essencials majors (index aromatic superior a 0,45).

## Autras espècias del genre ''Satureja''

Existisson mai de 150 espècias del genre *Satureja* espandidas dins de regions temperadas del mond, coma dins lo bacin mediterranèu e dins las Andes.

* *Satureja acropolitana* (Halácsy) Greuter & Burdet
* *Satureja acutifolia* (Benth.) Briq.
* *Satureja adamovicii* ili
* *Satureja aintabensis* P. H. Davis
* *Satureja albanica* K. Mal'y
* *Satureja altaica* Boriss.
* *Satureja amani* P. H. Davis
* *Satureja arganietorum* Emberger
* *Satureja argentea* (Kunth) Briq.
* *Satureja ascendens* (Jordan) K. Mal'y
* *Satureja athoa* K. Mal'y
* *Satureja atlantica* (Ball) Maire
* *Satureja baborensis* (Batt.) Briq.
* *Satureja baetica* (Boiss. & Heldr.) Pau
* *Satureja barceloi* (Willk.) Pau
* *Satureja betulifolia* (Boiss. & Balansa) Briq.
* *Satureja biflora* (D. Don) Briq.
* *Satureja boissieri* Boiss.
* *Satureja boliviana* (Benth.) Briq.
* *Satureja borissovae* Zein.
* *Satureja brevicalyx* Epling
* *Satureja briquetii* Maire
* *Satureja brivesii* (Batt.) Murb.
* *Satureja bulgarica* (Velen.) K. Mal'y
* *Satureja bzybica* Woronow
* *Satureja candica* Greuter & Burdet
* *Satureja candidissima* (Munby) Briq.
* *Satureja carica* (P. H. Davis) Greuter & Burdet
* *Satureja chionistrae* (Meikle) Greuter & Burdet
* *Satureja cilicica* P. H. Davis
* *Satureja clivorum* Epling
* *Satureja coerulea* Janka
* *Satureja conferta* (Cosson) Béguinot & Vacc.
* *Satureja confinis* Boriss.
* *Satureja connata* Epling
* *Satureja cremnophila* (Boiss. & Heldr.) Briq.
* *Satureja cretica* (L.) Briq.
* *Satureja cristata* (Hampe) Nyman
* *Satureja croatica* (Pers.) Briq.
* *Satureja cuneifolia* Ten.
* *Satureja cylindrostachys* Epling & Játiva
* *Satureja cymuligera* (Boiss. & Hausskn.) Briq.
* *Satureja cypria* (Kotschy) Prain
* *Satureja dalmatica* (Bentham) Nyman
* *Satureja dolichodonta* (P. H. Davis) Greuter & Burdet
* *Satureja douglasii* (Benth.) Briq.
* *Satureja exigua* (Sm.) Holmboe
* *Satureja filiformis* Desf.
* *Satureja flabellifolia* Epling & Játiva
* *Satureja flacca* Náb.
* *Satureja fortii* Pamp.
* *Satureja frivaldszkyana* (Degen) Briq.
* *Satureja fruticosa* (L.) Briq.
* *Satureja fruticulosa* (Bertol.) Grande
* *Satureja fukarekii* ili
* *Satureja glabrata* (H.B.K.) Briq.
* *Satureja graveolens* (MB.) Caruel
* *Satureja guamaniensis* Mansf.
* *Satureja guichardii* Quézel & Zaffran
* *Satureja hellenica* Halácsy
* *Satureja heterotricha* (Boiss. & Reuter) Greuter & Burdet
* *Satureja hispidula* (Boiss. & Reuter) Briq.
* *Satureja hochreutineri* Briq.
* *[[Satureja hortensis]]* L.
* *Satureja horvatii* ili
* *Satureja hungarica* (Simonkai) Hayek
* *Satureja icarica* P. H. Davis
* *Satureja innota* (Pau) G. López
* *Satureja inodora* Host
* *Satureja insularis* Greuter & Burdet
* *Satureja intermedia* C.A.Mey.
* *Satureja intricata* Lange
* *Satureja jamesonii* Briq.
* *Satureja junctionis* Epling & Játiva
* *Satureja kitaibelii* Heuffel
* *Satureja kochii* Greuter & Burdet
* *Satureja libanotica* (Boiss.) Briq.
* *Satureja linearifolia* (Brullo & Furnari) Greuter
* *Satureja lineata* Epling
* *Satureja macrantha* C. A. Meyer
* *Satureja macrosiphon* (Cosson) Maire
* *Satureja majoranifolia* (Miller) K. Mal'y
* *Satureja marginata* (Sm.) Greuter & Burdet
* *Satureja maritima* (Bentham) Briq.
* *Satureja mathewsii* Briq.
* *Satureja mimuloides* (Benth.) Briq.
* *Satureja monantha* Font Quer
* *[[Satureja montana]]* L.
* *Satureja multiflora* (Ruiz & Pav.) Brizicky
* *Satureja mutabilis* Epling
* *Satureja mutica* Fisch. & C.A.Mey.
* *Satureja myrtifolia* (Boiss. & Hohen.) Greuter & Burdet
* *Satureja nubigena* (Kunth) Briq.
* *Satureja nummulariifolia* (Boiss.) Briq.
* *Satureja obovata* Lag.
* *Satureja orontia* K. Mal'y
* *Satureja pallaryi* J. Thiébaut
* *Satureja pamphylica* (Bentham) Briq.
* *Satureja parnassica* Heldr. & Sart. ex Boiss.
* *Satureja parvifolia* (Philippi) Epling
* *Satureja peltieri* Maire
* *Satureja pilosa* Velen.
* *Satureja plicatula* Epling
* *Satureja pomelii* Briq.
* *Satureja pseudocroatica* (ili) Greuter & Burdet
* *Satureja pulchella* (H.B.K.) Briq.
* *Satureja pulegium* (Rochel) Briq.
* *Satureja revoluta* (Ruiz & Pav.) Briq.
* *Satureja rigidula* Epling
* *Satureja rouyana* Briq.
* *Satureja rumelica* Velen.
* *Satureja salzmannii* P.W. Ball
* *Satureja sancta* Greuter & Burdet
* *Satureja sardoa* (Ascherson & Levier) Greuter & Burdet
* *Satureja serbaliana* (Danin & Hedge) Greuter & Burdet
* *Satureja sericea* (C. Presl ex Benth.) Briq.
* *Satureja sericifolia* Epling & Játiva
* *Satureja serpyllifolia* (MB.) Briq.
* *Satureja shepardii* (Post) Greuter & Burdet
* *Satureja sieheana* Greuter & Burdet
* *Satureja sinaica* (Bentham) Briq.
* *Satureja sphaciotica* (Bentham) Greuter & Burdet
* *Satureja sphenophylla* Epling
* *Satureja spicigera* (C. Koch) Boiss.
* *Satureja spinosa* L.
* *Satureja stachyodes* Epling
* *Satureja striata* (Ruiz & Pav.) Briq.
* *Satureja suaveolens* (Sm.) Watzl-Zeman
* *Satureja subdentata* Boiss.
* *Satureja subisodonta* (Borbás) Greuter & Burdet
* *Satureja subnuda* (Waldst. & Kit.) Dörfler
* *Satureja tauricola* (P. H. Davis) Greuter & Burdet
* *Satureja taxifolia* (Kunth) Briq.
* *Satureja taygetea* (P. H. Davis) Greuter & Burdet
* *Satureja tenella* Epling
* *Satureja thymbra* L.
* *Satureja thymbrifolia* Hedge F & einbrun
* *Satureja tomentosa* (Kunth) Briq.
* *Satureja troodi* (Post) Holmboe
* *Satureja umbrosa* (MB.) Scheele
* *Satureja vana* Epling
* *Satureja vardarensis* (ili) Greuter & Burdet
* *Satureja vargasii* Epling & Mathias
* *Satureja viminea* L.
* *Satureja visianii* ili
* *Satureja weberbaueri* Mansf.
* *Satureja weilleri* Maire
* *Satureja wiedemanniana* (Avé-Lall.) Velen.
* *Satureja zuvandica* D.A.Kapan.

## Annèxes

### Bibliografia
* Guide des plantes sauvages comestibles et toxiques, François Couplan Eva Styner, Les guides du naturaliste, éd. Delachaux et Niestlé (ISBN 2-603-00952-4)

## Notas e referéncias