open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Focala

[thumb|right|Representacion dei [ponch principau|ponchs principaus e dei distàncias focalas d'una lentilha convergenta.]]

La **distància focala** es una dei caracteristicas principalas d'un sistèma optic. Es egala a la distància entre un de sei plans principaus e lo fogau correspondent :
* la distància focala objècte, generalament notada *f*, es la distància algebrica que separa lo ponch principau objècte, generalament notat *H*, e lo fogau objècte, generalament notat *F*.
* la distància focala imatge, generalament notada *f’*, es la distància algebrica que separa lo ponch principau imatge, generalament notat *H’*, e lo fogau imatge, generalament notat *F’*.
Per contraccion, lo tèrme « focala » designa normalament la distància focala imatge. Lo concèpte de « distància algebrica » implica que lo signe de la distància focala despend de la convencion classica de l'optica : es positiu quand es orientada dins lo sens de propagacion de la lutz e negatiu dins lo cas contrari. Ansin, lei sistèmas optics divergents an una distància focala negativa e lei sistèmas convergents una distància focala positiva.

## Liames intèrnes

* Optica.

## Bibliografia

* **[[francés|(fr)]]** Richard Taillet, Pascal Febvre e Loïc Villain, *Dictionnaire de physique*, De Boeck, coll. « De Boeck Supérieur », 2013.

## Nòtas e referéncias
Bima

La lengua Bima o Bimanés (Bima : Nggahi Mbojo, Idonesian: Bahasa Bima) qu'ès ua lengua Austronesiana parlada dens méi-ést de l'isla Sumbawa en Indonesia que parteja l'isla damb locutors de la lengua Sumbawa. Lo territòri Bima includís peninsula Sanggar on la lengua papós Tambora disparèshuda a estat parlada. Bima ès un exonime, lo nom autochtòn dau territòri ès Mbojo e lengua ès aperat Nggahi Mbojo. I a 500 000 locutors dau Bima. Me lo poble Nggahi o Sumbawa an briga lors alfabèts e utilisan l'alfabèt deus Bugis o de la lengua malai.

## Classificacion
Longament pensa pròcha de las lenguas dau sud ést de l'isla de Sumba, Aquesta susposicion foguèt refutada per Blust (2008), que hè dau Bima ua branca primària dens sosgrop Malai Polinesian Central Èstial.

## Distribucion
Lo Bima ès parlat dens meitat ést de l'isla Sumbawa en Indonesia. Es tanben parlat dens las islas Banta, Sangeang, e Komodo.

## Dialèctes
Siban Ethnologue,  dialèctes de la lengua comprenent Kolo, Sangar (Snagar), Toloweri, Bima, e Mbojo.

Donggo, parlada dens regions montanhosas a l'oèst de la baia de Bima, com en Doro Ntika dens region d'Oromboha, es pròche dau dialècte prin ipaude Bima. Es parlat per  à pauc de 25.000 personas qu'èran en primièr crestians e animistas; fòrça an estat  convertat a l'Islam, subretot com resultat deus intermarriatges.

## Fonologia

### Consonants

### Vocalas

Las vocalas /i e o u/ pòdon aver acorchats los alofons coma [ɪ ɛ ɔ ʊ].

## Referéncias
 

## Ligams extèrnes

* Paradisec a ua colleccion d'enregistraments de Bima dens collectatge en 2005 e tanben deus enrengistraments de Robert Blust.
* Kaipuleohone a tanben ua colleccion d'accès liure deus trablhs de Robert Blust amb un .
* (en) : paramètre titre mancant
Elpidio Herrera

**Elpidio Herrera** (Villa Atamisqui, lo 23 de decème de 1947 - lo 30 de mai de 2019) qu'ei un musician e compositor argentin de folclòre e laütier e atau inventor de la sachaguitarra (en quíchoa de Santiago, *sacha* que vòu díser "mont") un instrument de còrdas puntejadas mès provesit d'un horat sus la soa taula d'armonia on e s' hè passar ua mena d'aqruet entà 'u jugar com un vriulon.

## Ligam extèrne
Herrera dab la soa sachaguitarra https://www.youtube.com/watch?fbclid=IwAR08TcDB4y0PZGuJDg6XwQTVffJoJB9eE7lgxtnpQfBDtN3v6UstK1DZ3i0&v=ST8sizM_aiA&feature=youtu.be
Louis Bayle

**Louis Bayle**, nascut lo 11 de setembre de 1907 a Bazas (Gironda) e mòrt lo 23 de març de 1989 a Tolon (Var), es un provençalista francés.

## Biografia
Aprèp l'obtencion d'una licéncia de letras, ensenhèt lo francés al Marròc puèi venguèt professor de literatura e de provençal a Tolon. Foguèt director de la revista *La Targo*. *Revue bilingue de la Provence* a comptar de 1962 e fondèt l'associacion de promocion del provençal *[[L'Astrado]]* a Tolon en 1965, que publicava una revista e de libres.

Collaborèt primièrament a de revistas pròchas del Felibritge, coma l'Armana Prouvençau e Marsyas.

Çaquelà, adoptèt pus tard una postura fòrça critica contra l'aplicacion de la grafia classica al provençal, publiquèt mantuns documents e libres ostils a l'occitanisme, e mai al  Felibritge. En 1975, l*'Astrado* publiquèt, en collaboracion ambe lo geograf Piare Bonaud, un document que regetava l'unitat de la lenga d'òc. Bayle es aital conegut, ambe lo sociolingüista Felipe Blanchet aprèp el,  coma lo teorician màger que cauciona lo secessionisme lingüistic provençal, en s'opausar asprament a l'utilizacion de la nòrma classica.

Foguèt autor de mantunas òbras literàrias, en provençal e en francés, en pròsa o en vèrses, e se ganhèt mantuns prèmis literaris.

## Publicacions

### Òbras literàrias

*  (pref. Émile Ripert)
* 
* 
*  (pref. Henri Bosco)
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Autras

* 
*  (mantunas reedicions)
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Prèmis literaris

* Prèmi Mistral 1949
* Prèmi internacional del roman de lenga latina 1961
* Grand prèmi literari de Provença 1967

## Nòtas e referéncia

### Bibliografia

* 
* 
* 

## Ligams extèrnes
Pierre-Joseph Bédard

**Pierre-Joseph Bédard** (Vilanòva de Besièrs, Erau, 1859 - Besièrs, 1938) es un jornalista e escrivan d'expression occitana. Siaguèt redactor en cap de la revista *La Cigalo Lengadouciano*.

## Òbras

**Raport legit a l'assemblado mantenencialo de Beziès lou 24 de nouvembre 1912 subre l'unificatiu de quauques punts de grafio oucitano* (1913)
**Al doctor Vinas* (1913)
**Estudi sul majoral Junior Sans, de Beziers, e soun obro* (1913)
**Las sornetas de Boscatiu*

## Bibliografia
*

## Ligams extèrnes
Dona de Villanova

**Dona de Villanova** o **Dona de Vilanova** (var. e mod. *Dauna* o *Dòna de Vilanòva*) que ho ua trobairitz qu'espelí a la fin deu sègle XV.

Qu'ei coneguda per sa composicion *Quan lo printems acampat a las nivas* que presentè davant lo Consistòri del Gai Saber en 1496.

Simbolicament Carles Camprós que gaha aquesta òbra com marca de la fin de la literatura occitana classica en occitan ancian comun. Que clava atau aqueste periòde en bèth obrir ua tempsada literària de transicion dab las "reneishenças* occitanas en dialectes occitans que, per eth, se debana enter [[1513]] e [[1567]] (sia enter la darrera composicion premiada en occitan per lo Consistòri e l'edicion deu catequisme bearnés seguit peus [[Psaumes]] d'[[Arnaut de Saleta]]. 

Camproux suslinha qu'aquesta transicion qu'ei simbolica per 'mor la lenga classica que s' manten dens l'encastre juridic e administratiu e que los dialèctes qu'existivan abans e que son de quan e quan amagats dehens las composicions deu trobadors.

<poem>Quan lo printens acampat a las nivas
e que tenen lo florit mes de May,
vos uffrizetz a manhs dictators gay
del gay saber las flors molt agradivas.

Reyna d'amor, poderosa Clamensa,
A vos me clam per trobar lo repaus,
que si, de vos, mos dictatz an un laus,
Aurey la flor que de vos pren naysensa.</poem>

== Honts ==
*Camproux, Charles. *Histoire de la littérature occitane'' (Payot, 1953) 
*Noulet, Jean-Baptiste. http://books.google.it/books?id=MHU_AAAAcAAJ&pg=PA278&dq=Quan+lo+printens+acampat+a+las+nivas&hl=it&sa=X&ei=aaRFUYCJI6iS7Aaa8YHYAw&ved=0CDIQ6AEwAA#v=onepage&q=Quan%20lo%20printens%20acampat%20a%20las%20nivas&f=false
Pierre Bellot

**Antoine-Pierre Bellot**, mai conegut coma **Pierre Bellot** (Marselha, 1783 - 1859), es un escrivan e jornalista provençal d'expression occitana.

## Òbras

**Lou pouèto cassaïre* (1817)
**Moussu Canulo vo lou fiou ingra* (1832)
**Lou gymnaso e lou grand thiatre* (1838)
**Dernièros bélugos pouétiquos* (1853)
**Lou galegeaïre* (1855)

## Bibliografia
*
*

## Ligams extèrnes
Hestejada Nacionau de Folclòre Cosquín

La **Hestejada Nacionau de Folclòre Cosquín** (var. **Festejada Nacionala**, en castelhan *Festival Nacional de Foclore de Cosquín*) que s'escad cada an dens la ciutat de Cosquín, Província de Córdoba, en Argentina.

Que s'estreè en 1961 e sus nau dias a l'escadença de la tradicionau *Novena de la Virgen* (los nau dias en aunor de la Vèrge Maria) d'aquesta vila.

Per aquesta rason la hestejada que s'escad en nau dias aperat la "luas" sus la plaça Próspero Molina on e s'apita l'empont Atahualpa Yupanqui.

Qu'ei lo lòc on e s' revelan las navèras estelas deu folclòre argentin e on e s' amassan dab los folcloristas reconeguts autes còps qu'i arrecoteishin.

## Galeria

Atahualpa Yupanqui en Cosquín.jpg|Atahualpa Yupanqui a Cosquín
Festival de Cosquín 1970 ca.jpg|En 1970
Festival Nacional de Folklore de Cosquín - 1.jpg|
Pericón nacional.jpg
Benoit Robert

**Benoit Robert** (Moissídan, Perigòrd, 1862 - Periguers, 1942) es un escrivan d'expression occitana, majoral del Felibritge a comptar de 1909.

## Òbras

**Lous bigoudis* (1903)
**Lou porcs de Jumilha* (1912)
**L'amour deicimo tout, pito comedio en dous ateis, boucirado de chants* (1926)

## Bibliografia
*

## Ligams extèrnes
Pierrette Bérengier

**Pierrette Bérengier** (Marselha, 1947) es una romanista e felibressa provençala.

Collabòra a divèrsas publicacions coma *[[Provènça d'aro|Prouvènço d'aro]]* o *[[Lou Felibrige]]*.

Es majorala del Felibritge dempuèi 1984.

Escriu jols pseudonims de Fino de Parouvié, Ano de Sant-Amand e La Lignoto.

## Òbras

**Lou tresor d'Arlatan* (revirada en provençal de *Le Trésor d'Arlatan* d'Anfós Daudet, 1978)
**Laus d'Andriéu Chamson* (1985)
**Li discours de Santo Estello de 1986 à 1941* (1986)
* *Textes politiques de Frédéric Mistral* (ambe René Jouveau, 1989)

## Bibliografia
*

## Ligams extèrnes
Emmanuel Bernard

**Emmanuel Bernard** (Marselha, 1838 - 1913) es un capelan e escrivan d'expression occitana.

## Òbras

**Vihado*
**L'ase de Tounin* (1890)
**Le fraxinet* (1895)
**La pas* (1900)

## Bibliografia
*

## Ligams extèrnes
Gabriel Bernard

**Gabriel Bernard** (Puegoulen, Vaucluse, 1881 - 1954) es un escrivan d'expression occitana, majoral del Felibritge en 1939.

## Òbras

**Pèire Laplanche, pintre de la bugado* (1929)
**Madeloun Pourtoulago, raconte de moun vilage* (1934)
**L'an que vèn, raconte de moun vilage* (1935)

## Bibliografia
*

## Ligams extèrnes
Nicolas Béronie

**Nicolas Béronie** (Tula, Corresa, 1742 - 1829) es un capelan e bibliotecari, autor d'un diccionari del bas lemosin.

## Òbras
**Dictionnaire du patois du bas Limousin et plus particulièrement des environs de Tulle* (òbra postuma, completat e completat per Joseph-Anne Vialle, 1822)

## Bibliografia
*

## Ligams extèrnes
Pierre Bertas

**Pierre Bertas** (Marselha, 1864 - 1950) es un jornalista e felibre marselhés, majoral del Felibritge en 1896.

## Òbras
**Flour e chato* (1882)
**Li sèt saume d'amour* (1887)
**Pierrot Badaio* (1910)

## Bibliografia
*

## Ligams extèrnes
Ferdinand Bernède

**Ferdinand Bernède** (Arjusan, Gasconha, 1869 - Dacs, 1963) es un fotograf e folclorista gascon.

## Òbras
**Histouères en rimalhotes* (1933)
**Poèmes de la Lande et de la Chalosse* (1930)
**Poésies choisies en gascon et en français de Ferdinand Bernède* (1980)

## Bibliografia
*

## Ligams extèrnes
Noël Blache

**Noël Blache** (Tolon, 1842 - 1920) es un avocat, òme politic e escrivan provençal d'expression occitana, que foguèt cònsol de Bessa d'Issòla e de Tolon, e president del Conselh departamental de Var.

## Òbras
**La bataio de Pamparigousto. Lou jurat de Barbignolo. Lou juge de Barbignolo* (1914)
**Histoire de l'insurrection du Var en décembre 1851* 

## Bibliografia
*

## Ligams extèrnes
Pierre Bergeras

**Pierre Bergeras** (Salias (Bearn),  28 de febrièr de 1737 - Paris, 1823) es un òme politic e escrivan bearnés.

Foguèt procuraire general syndic del departament  de Pirenèus Baisses en 1790, puèi deputat en 1791-1792. President del tribunal civil de Pau en 1794, foguèt elegit al Conselh dels Ancians lo 26 de germinal de l'an VII. Favorable al còp d'estat del 18 de Brumaire, seguèt al Còrs legislatiu fins 1805. Foguèt nomenat cònsol de Salias en 1814.

## Òbras

*  
* 

## Bibliografia

* 

* « Pierre Bergeras », dans Adolphe Robert et Gaston Cougny, Dictionnaire des parlementaires français, Edgar Bourloton, 1889-1891 [détail de l’édition]

### Ligams extèrnes
Literatura en occidental

Una granda part de la **literatura en occidental** s'es publicat en la siá revista oficiala *Cosmoglotta*. L'occidental es un idiòma artificial creat per Edgar de Wahl en 1922. Se caracteriza per èsser un idiòma naturalista e regular, una via mièja entre çò d'artificiau de l'esperanto e de l'ido, e la naturalitat totala de l'interlingua (qu'inclutz fòrça irregularitats).

Los periòdes que se dividís en el la literatura en interlingue son:
* Primièr periòde (1921-1927): Dempuèi la creacion de l'idiòma fins al cambiament de sedença en Viena.
* Periòde de Viena (1927-1949): Dempuèi lo cambiament de sedença en Viena fins al cambiament de nom a interlingue.
* Periòde de paralizacion (1950-1999): Dempuèi lo cambiament de nom de l'idiòma fins a de la creacion del primièr Yahoo! Group.
* Reneishença en internet (1999 fins a l'actualitat): Dempuèi la creacion del primièr Yahoo! Group Fins a l'actualitat.

## Autors

## Nòtas
Los Hermanos Ábalos

**Los Hermanos Ábalos** (en castelhan *Los Hrairs Ábalos*) qu'ei un deus mei ancians grop de folclòre argentin. 

Los hrairs (Napoleón Benjamín Ábalos - “Machingo” -, Adolfo Armando Ábalos, Roberto Wilson Ábalos, Víctor Manuel Ábalos - "Vitillo" - e Marcelo Raúl Ábalos - “Machaco” -) originaris de Santiago del Estero, que 'u fondèn en 1939 e la mort deus purmèrs miè a la fin deu grop de cap a la debuta de las annadas 2000, deishant atau sheis decadas de carriera.

Que conformèn lo son l'ensemble folclòre dab un bombo legüero, un charango, tres guitarras, un piano e amassas cinc votz. 

En 1942 que pareishon dens lo film La Guerra Gaucha interpretant *Carnavalito quebradeño* e qu'editèn lo son purmèr album en 1952.

## Ligam extèrnes
Sus youtube.com :
* Lo *Carnavalito quebradeño* dens *La Guerra gaucha*. https://www.youtube.com/watch?v=h6H6IlstQcM
* https://www.youtube.com/watch?v=4VLe0VGklMI
Quimia organometallica

thumb|right|Exemple de compausat organometallic.

La **quimia organometallica** es la branca de la quimia qu'estúdia lei compausats quimics contenent una liason covalenta entre un metau e un atòm de carbòni situat dins una foncion organica. Intègra donc d'aspèctes de la quimia organica e de la quimia minerala e es tradicionalament devesida en sosbrancas centradas sus l'estudi d'un tipe donat d'organometallic. Es un domeni important de la quimia modèrna car lei compausats organometallics permèton de realizar de reaccions quimicas particularas. Au nivèu environamentau, es tanben un domeni en cors de desvolopament car fòrça organometallics semblan de tenir un ròtle dins divèrsei pollucions.

## Personalitats importantas


Fichièr:William C. Zeise.jpg|
Fichièr:Frankland Edward 26.jpg|
Fichièr:Charles Friedel 1890s2.jpg|
Fichièr:Crafts James Mason.jpg|
Fichièr:Ludwig Mond by Solomon Joseph Solomon.jpg|
Fichièr:Paul Sabatier.jpg|
Fichièr:Paul Ehrlich 1915.jpg|
Fichièr:Viktor-grignard (cropped).jpg|
Fichièr:Gilman-Henry.jpg|
Fichièr:Karl Ziegler Nobel.jpg|
Fichièr:Giulio Natta 1960s.jpg|
Fichièr:Professor Dorothy Hodgkin.jpg|
Fichièr:Kenichi Fukui.jpg|
Fichièr:Richard F. Heck2010.jpg|
Fichièr:Geoffrey Wilkinson ca. 1976.png|
Fichièr:Nobel Prize 2010-Press Conference KVA-DSC 7383.jpg|
Fichièr:Nobel Prize 2010-Press Conference KVA-DSC 7398.jpg|
Fichièr:Roald Hoffmann.jpg|
Fichièr:Rioji Noyori.jpg|
Fichièr:Barry Sharpless 02.jpg|
Fichièr:Robert Grubbs Royal Society.jpg|
Fichièr:R. Schrock 2012.jpg|


## Annèxas

### Liames intèrnes

* Metau.
* Quimia minerala.
* Quimia organica.

### Bibliografia

* **[[anglés|(en)]]** Robert H. Crabtree, *The Organometallic Chemistry of the Transition Metals*, John Wiley & Sons, 2009.
* **[[anglés|(en)]]** Paul R. Jenkins, *Organometallic Reagents in Synthesis*, Oxford University Press, 1992.
* **[[anglés|(en)]]** Anthony J. Pearson, *Metallo-organic chemistry*, Wiley, 1985.

### Nòtas e referéncias
Jan Bessat

**Jan Bessat** o **Joan Bessat** (en francés *Jean Bessat*, Bèucaire (Gard), 1873 - Arle, 1963) es un escrivan d'expression occitana, majoral del Felibritge en 1932.

Escriguèt jols pseudonims de Jan de Montmajour e Pouly.

## Òbras
### Poesias
*
*
*
*
*

### Contes
*

### Teatre
*
*
*

### Cants
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

### Istòria, ensages, biografias
* 
* 
* 

## Annèxes
### Bibliografia
*

### Ligams extèrnes
Émile Bessède

**Émile Bessède** (Aigas Vivas (Gard), 1869 - Nimes, 1956) es un escrivan d'expression occitana.

## Òbras
**Lou sanglié, sa vido, sa mort* (1936)
**De cabano de grasiho* (1946)

## Annèxes
### Bibliografia
*

### Ligams extèrnes
Jules Bessi

**Jules Bessi** (Niça, 1844 - 1908) es un archivista, escrivan e poèta d'expression occitana.

## Òbras

**Le chansonnier niçois* (1868)
**La lanterna nissarda* (1870)
**Lou fanàu de Villafranca* (1870)
**La perruca d'un sacrestan* (1870)
**Lou festin de Bendegium* (1871)
**Lu faux amic* (1872)
**La tina de li fada* (1872)
**Proverbi nissart* (1906)
**canson nissardi*

## Annèxes
### Bibliografia
*

### Ligams extèrnes
Jòrdi Blanc

**Jòrdi Blanc** (en francés *Georges Blanc*, Sant Juèri, 1944) es un escrivan, filosòf e editor d'expression occitana.

## Biografia
Jòrdi Blanc fondèt en 1973 l'associacion Vent Terral, e d'aquí enlà n'assegura l'animacion e l'activitat editoriala.

En mai de son òbra poetica e son trabalh sus Joan Jaurés, Jòrdi Blanc produsiguèt de reviradas en occitan d'òbras màgers de la literatura mondiala.

Recebèt lo Prèmi Joan Bodon en 1986 per *Jaurès e Occitània*.

## Òbras
; Poesia
* *Cresi pas que los muts* : Vent Terral, reed., 1980.
* *Còr singlar* : Vent Terral, 1980.
* *Solstici de amor* : Vent Terral, 1992.

Ensages :
* *Jaurés e Occitània* : Vent Terral, 1985

Reviradas :
* *[[Manifèst del Partit comunista]]*, de Karl Marx e Friedrich Engels : Vent Terral, 1976.
* *L'escalièr de veire*, de Loïsa Paulin : Vent Terral, 1994.
* *[[Lo Princilhon]]*, d'Antoine de Saint-Exupéry : Vent Terral, 1994.

En francés :

* *Le petit livre de l'Occitanie* : participacion, 1e édition 4 vertats, 1971, rééd. Maspero, 1972.
* *Juifs et sources juives en Occitanie* : Vent Terral, 1988.
* *Jaurès philosophe*, thèse de doctorat, Universitat de Tolosa-Lo Miralh, 1995.

## Referéncias


## Annèxes

### Bibliografia

* 

### Ligams extèrnes
Felipe Blanchet

**Felipe Blanchet** (en francés e oficialament *Philippe Blanchet*, Marselha, 1961) es un lingüista francés e escrivan d'expression provençala, professor a l'Universitat de Rennes II - Nauta Bretanha e especialista de sociolingüistica.

Es autor de nombroses libres sul provençal e collaborator a divèrsas revistas.

Continuaire de Louis Bayle, es tanben conegut coma un dels teoricians màgers que caucionan lo secessionisme lingüistic provençal e s'opausan a l'utilizacion de la nòrma classica.

## Òbras

**La cansoun dóu Mistrau, pouèmo d'amour e d'eisil* (1983)
* *Dictionnaire du français régional de Provence* (1991)
* *Le Provençal. Essai de description sociolinguistique et différentielle* (1992)
**Li cant di camin qu'ai treva dins l'autouno* (1993)
* *Zou, boulegan !, expression familières de Marseille et de Provence* (2000)
**Cant de l'èstre entre oumbra e soulèu* (2006)

## Prèmis literaris
*Prèmi Mistral 1992
*Grand prèmi literari de Provença 2001

## Referéncias


## Annèxes
### Bibliografia
*

### Ligams extèrnes
Libuš

**Libuš** (*Libusch* en alemand; pr. *Líbosh*) es una anciana comuna de Boèmia, annexada en 1968 a Praga, una seccion cadastrala, e una part del quartièr de Praga-Líbosh. 

## Istòria
Lo vilatge de Líbosh se situava a 1,5 km de Kunratice (Conratitse), que n'èra partida. Es l'assemblada regionala de Boèmia que decidiguèt, lo 30 de maç de 1930, de ne far una comuna independenta.

En 1968 foguèt annexada a la comuna de Praga e inclusa dins lo quatren arrondiment (Praga 4).

En 1974 s'annexèt tanben a Praga la comuna de Písnice (Písnitse), e se creèt lo conselh popular de quartièr de Libuš-Písnice, mai tard renomenat Praha-Libuš.
Alcides Blavet

**Alcides Blavet** (*Alcide Blavet* en francés e en grafia mistralenca, Alès, 1868 - 1934) es un magistrat e escrivan d'expression occitana.

## Biografia
Nascut en 1868, participèt a la vida literària cevenesa.

Majoral del Felibritge a comptar de 1914, òpta pel pseudonim de « Jan Pagan », e signèt mantunas òbras jos aqueste nom en occitan.

Fondèt La Cigalo d'or amb Albèrt Arnavièla e collaborèt a l'Armana Prouvençau. Foguèt Majoral del Felibritge a comptar de 1914.

En 1930, venguèt jutge al tribunal civil de Florac.

Moriguèt en 1934 dins sa vila nativa. Es paire de Jean Blavet, avocat e autor de dos romans.

## Òbras

*  *Labro e roso: pouësio prouvençalo* (préf. Paul Gaussen), Alès, Castagnier, 1888.
* *Le Muscat de Frontignan : chanson*, Avinhon, Romanilha, 1895.
*  *L'amigo rustico: pouësio prouvençalo* (ill. Albert Eloy-Vincent), Avinhon, Romanilha, 1912.
*  *Lou barbié de Sauset: coumedîo en un ate en vers dins lou parla raiôu embé la versiéu franceso rimado e la musico de l'ér cevenôu ; segui de La calandro de basco : péço dramatico en un ate en vers embé la traduciéu franceso*, Avinhon, Romanilha, 1934.

## Referéncias

## Annèxes

### Bibliografia

* 
* « Blavet (Alcide) », Ivan Gaussen (pref. André Chamson), Poètes et prosateurs du Gard en langue d'oc : depuis les troubadours jusqu'à nos jours, París, Les Belles Lettres, coll. « Amis de la langue d'oc », 1962 (BNF 33021783), p. 49.
* Catherine Bernié-Boissard, Michel Boissard et Serge Velay, « Pagan Jan », *Petit dictionnaire des écrivains du Gard,* Nimes, Alcide, 2009 (ISBN 978-2-917743-07-2), p. 179.

### Ligams extèrnes
Bernard Blua

**Bernard Blua** (Sant Tropetz, 1936 - Versalhas, 2003) es un enarc e escrivan d'expression provençala. Foguèt cònsol de Sant Tropetz, contributor a la revista *[[Provença ara|Prouvènço d'aro]]* e autor de mantuns libres e romans en provençal.

## Òbras
**Ço que bat, vibre dóu Rose* (1971)
**Der e vob* (1975)
* *Destin d'une langue minoritaire* (1975)
**Lou cantico di cantico* (1975)
**L'itineràri d'Antòni Santin* (1988)
**Lou retour d'Estève Courboun* (1996)

## Annèxes
### Bibliografia
*

### Ligams extèrnes
The White Stripes

**The White Stripes** es un grop de ròck anglofòn american, originari de Detroit, dins Michigan (Estats Units). Es un duò format en 1997 compausat de **Jack White** (*John Anthony Gillis*) al cant, a la guitarra, al piano e a l'escritura, e de **Meg White** (*Megan Martha White*, son esposa fins en 2000, annada de lor divòrci), a la batariá, al cant e al piano. 

Lo grop se separa lo 2 de febrièr de 2011.

Lo riff de guitarra de lor títol de 2003, *Seven Nation Army*, mi-mi-sòl-mi-re-dò-si, es vengut un repic immensament popular en Euròpa pels suportaires dels clubs de fotbòl. Seriá estat cantat per de suportaires lo primièr còp lo 22 d'octobre de 2003 pendent una partida entre lo Club Bruges contra l'AC Milan. Aqueste repic foguèt alavetz représ en liga italiana, puèi pels suportaires de l'equipa nacionala d'Itàlia en 2006 pendent la Copa del mond de fotbòl, ganhada aquela annada contra França.

## Discografia
*1999 : *The White Stripes* 
*2000 : *De Stijl* 
*2001 : *White Blood Cells* 
*2003 : *Elephant* 
*2005 : *Get Behind Me Satan* 
*2007 : *Icky Thump* 

## Referéncias
Niça Rebèla

**Niça Rebèla** es una cançon de Mauris sus l'èr de Niça la bèla. Li paraulas son de Jean-Noël Varo, dich Jan Calenas.
## Tèxte

Ò la miéu paura Niça,
As perdut la flor ;
A la tiéu joinessa
Iéu penserai totjorn.
Canti pus li montanhas
Cuberti d’estacions ;
Li tiéu verdi campanhas
Son pleni de maions.

Jamai pus canterai,
Son mòrti li tonelas,
Li es pus de cançons
Per lo beton.
E totjorn penserai
Au tèmps dont ères bèla,
Ailàs, ailàs, Niça rebèla.

Si sente la benzina
En plaça dau lilà ;
Cen que sònan marina
Non fa que m’embilar.
Niça, ti siás venduda
Coma una petan ;
Ti van pilhar li combas
Per un morcèu de pan.

Perdone-mi, Menica,
De cambiar la cançon
Dont es la tiéu amiga,
La tiéu bèla Nanon.
Adiéu la sofieta,
An cubert Palhon
E lo país de Niça
Es vengut palhasson.


## Tanben veire
* Niça la bèla
## Liames extèrnes
* Paraulas
* "Niça Rebèla" cantada per Mauris
Jan Blaquièra

**Jan Blaquièra** (pseudonim de *Jean Raybaut*, Niça, 1906 - 2006) es un escrivan niçard d'expression occitana, mèstre d'òbra del Felibritge en 1991.

## Òbras
**Couma lou dihès acò ?* (1985)
**Proverbes du pays niçois*
**Un grand nissart casi incounouissut : Rancher* (1980)
*'Dictionnaire français-nissart* (1998)
**Dialecte nissard, initiation''

## Annèxes
### Bibliografia
*

### Ligams extèrnes
Jules Boissière

**Jules Boissière** (Clarmont d'Erau, 1863 - Hanòi, Vietnam, 1897) es un escrivan d'expression francesa e occitana.

Foguèt l'espós de Teresa Romanilha, filha de Josèp Romanilha, 

## Òbras
;en occitan
**Li gabian* (1899)
**Peno de gabian*
;en francés

## Annèxes
### Bibliografia
*

### Ligams extèrnes
Eusebi Bombal

**Eusebi Bombal** (en francés *Eusèbe Bombal*, Argentat, Corresa, 1827 - 1915) es un arqueològ, istorian, escrivan e dramaturg d'expression occitana.

Escriguèt jol pseudonim de Jean d'en Bourlhou e foguèt majoral del Felibritge en 1910.

## Òbras
* *Bernard Palissy* (amb Auguste Lestourgie, s. d.)
* *Histoire de la ville d'Argentat et de son hospice*, 1879
* *Notes sur Saint-Martial et Malesse deux cardinaux limousins*, Tula, 1881
* *Notes et documents pour servir à l'histoire de la maison de Saint-Chamans*, París, E. Lechevalier, 1885
* *Le Conte limousin de Champalimau*, Tula, 1893
* *Recherches sur la villa gallo-romaine de Longour*, Tula, 1897
*  *Mémoires du Mis de Saint-Chamans* (amb Hippolyte de Saint-Chamans, Tula, 1899)
* *Lou Drac, pessa fantastica en tres ates, meilada de chantz popularis et autres*, Briva, Impr. de Roche, 1900
* *La Haute Dordogne et ses gabariers*, Tulle, 1903
* *Rapport sur les fouilles opérées au Puy du-Tour*, Tula, 1907
* *Notice sur Pierre Relier, curé d'Argentat (1763-1846)*, Tula, 1908
* *Second rapport sur les fouilles opérées au Puy-du-Tour, commune de Monceaux (Corrèze), campagne 1907*, Tula, 1908
* *Anciens chemins et voies romaines d'Argentat et de ses environs*, Tula, 1910
* *Découverte d'un puits funéraire et d'un souterrain-refuge au village de Bros, commune de Monceaux, canton d'Argentat (Corrèze)*, 1911
* *Compte rendu des nouvelles fouilles opérées au Puy-du-Tour, commune de Monceaux, en 1911* (ambe Amédée Muzac, Tula, 1912)
* *La Forteresse de Merle (Corrèze). Historique et guide*, Tula, 1912
* *Lou Pountounier* 1913
* *La Châtellenie de Merle*, 1914
*  *Lous Francimands (Les Francimands)* (ambe Marguerite Genès, Briva, 1924)

## Annèxes
### Bibliografia
*

### Ligams extèrnes
Billy Ze Kick

thumb|right|200px|'''Billy Ze Kick''' (Nathalie Cousin) en 2015
**Nathalie Cousin** (nascuda lo 10 de setembre de 1967), dicha **Billy Ze Kick**, o amb son grop, **Billy Ze Kick et les Gamins en Folie**, es una cantaira francesa originària de Rennes, en Bretanha. 

Lo grop **Billy Ze Kick et les Gamins en Folie** aguèt una capitada considerabla en 1994 amb son primièr album **Billy Ze Kick et les Gamins en Folie**, gràcias al tube reggae *Mangez-moi ! Mangez-moi !*. 

**Billy Ze Kick et les Gamins en Folie** provoquèt una polemica en França perque la dicha cançon *Mangez-moi ! Mangez-moi !* evòca la consomacion illicita de campairòls allucinogèns, mentre que lor autra cançon *O.C.B.* parla del cannabís. 

Demest los **Gamins en Folie**, se pòt citar Matthieu Chedid, guitarrista del grop en 1996.

## Discografia

*1993 : *Billy Ze Kick et les Gamins en Folie*
*1996 : *Paniac*
*2001 : *Verdure et Libido*
*2003 : *Premiers titres*
*2013 : *Artémis Révélation*

## Cançons mai conegudas

* *Mangez-moi ! Mangez-moi !* (1994)
* *O.C.B.* (1994)
* *Non, non, rien n'a changé* (1997, represa dels Poppys)

## Referéncias
Josep Bonafont

**Josep Bonafont** (en francés *Joseph Bonafont*,  El Soler, Pirenèus Orientals, 1854 -  Illa, 1935), conegut coma **Lou Pastourellet de la Vall** / **Lo Pastorellet de la Vall**, es un prèire e poèta d'expression catalana. Fòrça actiu dins la Renaissença catalana literària, foguèt un dels membres fondators de la Societat d'estudis catalans.

## Biografia
Nascut tardivament al sen d'una familha d'obrièrs agricòlas illetrats, venguèt vicari d'Arles de Tec puèi de la vila de Ribesaltes. En 1904 venguèt curat d'Illa e canonge de Perpinhan, foncions qu'ocupèt fins a sa mòrt. 

Defensor e pilar de la Renaissença catalana dins Rosselhon, foguèt autor de la primièra antologia de poesia catalana rosselhonesa. foguèt membre fondator de la Societat d'estudis catalans en 1906, puèi son vicepresident. En 1912, foguèt majoral del Felibritge. En 1921, fondèt la Revista istorica e literària de la diocèsi de Perpinhan. Collaborèt a mantunas revistas de Rosselhon, particularament dins la ''Revue Catalane''.

## Òbras

* .
* .

* .
* .

## Referéncias

## Bibliografia
* 
* 
*
Firmin Boissin

**Firmin Boissin** (Vernon (Ardecha), 1835 - 1893) es un jornalista e escrivan catolic e regionalista d'expression francesa e occitana.

## Œuvres
*1867 : Opinion d'un catholique sur les idées de Madame Aubray, Paris 
*1868 Nos prédicateurs(Portraits et silhouettes), Paris, 
*1868 :  *Études artistiques : Salon de 1868* (e-book)
*1868 :  *L'œuvre d'une libre croyante*, Paris et Toulouse, 
*1869 :  *Des étrennes du point de vue symbolique*, Orléans
*1869 :  *Visionnaires et illuminés* 
*1875 :  *Restif de la Bretonne* Paris, Paul Daffin, Libraire-Éditeur, Rue Guénégaud, 3.
*1878 :  *Le Vivarais et le Dauphiné aux Jeux floraux de Toulouse* 
*1879 :  *Frédéric Mistral et les Félibres*
*1883 :  *La Jacquerie dans le Vivarais de 1789 à 1793* (Simon Brugal)
*1883 :  *Un épisode de la Révolution dans le Bas-Vivarais*
*1885 :  *Les [[Camps de Jalés|Camps de Jalès]]* 
*1887 :  *Jan de la Lune* 
*1887 :  *Lou reveilhet de Jan de la luno*
*1888 :  *Le paysan dans la littérature contemporaine*
*1889 :  *Le Schisme constitutionnel dans l'Ardèche. Lafont-Savine, évêque-jureur de Viviers* (Simon Brugal)
*1890 :  *Excentriques Disparus*

## Referéncias


## Annèxes
### Bibliografia
*

### Ligams extèrnes
Benedicta Bonet

**Benedicta Bonet** (en francés *Bénédicte Bonet*, Sent Iriès, Nauta Vinhana, 1964) es una escrivana e poetessa lemosina d'expression occitana.

## Òbras
**Los uèlhs sus tèrra* (2000)
**Biòlas d'aiga*

## Annèxes
### Bibliografia
*

### Ligams extèrnes
*Presentacion - IEO dau Lemosin
Justin Nozuka

[thumb|right|200px|'''Justin Nozuka''' en [Occitània sus l'empont a Niça (Provença) en 2010]]
**Justin Nozuka** es un autor e compositor e cantaire anglofòn de pop fòlc, Canadian mas nascut lo 29 de setembre de 1988 a Nòva York, als Estats Units, e de soca japonesa per son paire. En Occitània, es sustot conegut per sa cançon *After tonight*, qu'a agut un plan polit resson en 2008.

Per l'anecdòta, es lo nebot per sa maire de *Kyra Sedgwick*, esposa del actor Kevin Bacon.

## Discografia
*2007 : Holly 
*2010 : You I Wind Land and Sea 
*2014 : Ulysses 
*2018 : Run to Waters 

## Cançons mai conegudas
* *Mr. therapy man* (2008)
* *After tonight* (2008)
* *Criminal* (2009)
* *Heartless* (2010, amb Zaho)

## Referéncias
Quaderni Padani

Los ***Quaderni Padani*** (*Quasèrns padans*) foguèt una revista bimestrala lançada l'estiu de 1995, al començament coma bulletin intèrne de l'associacion “La Libera Compagnia Padana”, entrò lo n°7 de decembre de 2015.

Son contengut pertocava l'istòria, la cultura, las tradicions e la politica de las regions padanas. Es sovent citada dins los estudis sus l'autonomisme en Itàlia.

## Istòria
La revista es imaginada per Gilberto Oneto. Las darrièras annadas es compausada de numèros tematics coma lo n°59 dedicat a Occitània. Lo darrièr numèro sortís en 2015. Après la mòrt de Gilberto Oneto, la revista es archivada sus un sit web de l'associacion Gilberto Oneto.

## Contengut ligat a Occitània

* "Il Po nasce occitano", n°6
* "Il nome vero dei nostri paesi", n°9 (toponimia de la província de Coni)
* "Il nome vero dei nostri paesi", n°11 (toponimia de la província de Turin)
* "I Valdesi: una comunità padana", n°12
* "Catari di Padania e Catari d'Occitania", n°17
* "La Repubblica degli Escarton", n°28
* "Ugonotti alle sorgenti del nostro Po", n°30
* "Il Movimento Autonomista Occitano", "Coumboscuro", "Il voto valdese", n°32
* "Speziale: la Carta di Chivasso", n°50
* "Ricordo di Gustavo Malan", n°57-58
* "Speziale Occitania", n°59

## Autre contengut d'interés
* Sergio Salvi, ''La lingua padana e i suoi dialetti''
* "I confini della Padania", n°3
* "La lingua arpitana", n°11
* "La vera toponomastica padana", n°13
* "I confini meridionali della Padania", n°27

## Ligams extèrnes

* Sit oficial de l'associacion Gilberto Oneto
Marcèl Bonet

**Marcèl Bonet** (en francés *Marcel Bonnet*, Sant Romieg, Bocas de Ròse, 1922 -  2007) foguèt un erudit, istorian e escrivan provençal d'expression occitana, majoral del Felibritge en 1962.

## Òbras
### Poesias
* *L'Aigo e l'Oumbro*, Sant Romieg, Escolo dis Aupiho, 1960.
* *L'Aigo e l'Oumbro*, seguit de *Queiroun de Magino*, Bèrra de l'Estanh, L'Astrado prouvençalo, 1989
* « Saqueto bounetenco », in *L'Astrado Prouvençalo*, num. especial, Bèrra de l'Estanh, L'Astrado, 2006.

### Participacion à d'antologias
* *Pouèto prouvençau de vuei*, tèxtes reünits e présentat per Bathélemy A. Taladoire, Ais, Groupamen d'Estùdi Prouvençau, 1957.
* *Morceaux choisis des auteurs provençaux. 2 : de la mort de Mistral à nos jours* (Louis Bayle éd.), Tolon, L'Astrado, 1971.
* *Anthologie de la littérature provençale moderne* (Michel Courty éd.), Bèrra de l'Estanh, L'Astrado, 1997.
* *La Mount-Joio de Sant-Roumié e de l'Escolo dis Aupiho*, enaussado en l'ounour dóu païs pèr Marcèu Bonnet emé l'ajudo de Glaude Mauron, Nimes, Imprimerie Barnier, 2003.

### Òbras istoricas e d'estudis literaris
* *Le Citoyen Cloivis Hugues poète provençal*, Saint-Rémy-de-Provence, Escolo dis Aupiho, 1953.
* *Lou Dóutour Andriéu Jaubert: majourau e militant dóu Felibrige (1870-1961)*, Saint-Rémy-de-Provence, Escolo dis Aupiho, 1953.
* *Marius Girard : la Cigalo dis Aupiho*, Saint-Rémy-de-Provence, Escolo dis Aupiho, 1961.
* *Astier de Saint-Rémy, poète troubadour du *, Sant Romieg, Escolo dis Aupiho, 1971.
* *Au cœur du vieux Saint-Rémy*, Saint-Rémy, Imprimerie Lacroix, 1978.
* *L'Empire du soleil : La Provence de Frédéric Mistral, la vie et l’œuvre du poète*, Le Bernerie-en-Retz, éditions Marc Guitteny, 1986.
* *Les Baux de Provence* (cartas postalas, dessenhs e fotografias reünits e comentats per Marcèl Bonet), Margarida, Equixone, 1990.
* *De mot pèr la bouvino*, Marselha, CIREP, 1990.
* *Le Berger de la Petite Crau* (dessenhs de Jean Bayol, tèxte de Marcel Bonnet), Sant Romieg, Imprimerie Lacroix, 1991.
* *Le Massacre de "La Galine", 9-10 juin 1944*, Airaga, Centre Culturel Eyraguais, 1991. 
* *Saint-Rémy-de-Provence, chronique photographique de Frédéric George, 1868-1933*, Margarida, Equyinoxe, 1992
* *Provence : Images, histoire et découverte des grands sites, des villes et des villages* (Jacky Granier, Marc Guitteny, Marcèl Bonet), Mónegue, Imprimerie de Monaco, 1993.
* *La Carreto ramado : La Charrette provençale en son terroir et en son temps*, Margarida, Équinoxe, 1994.
* *Les Grimaldi, seigneurs de Saint-Rémy*, Sant Romieg, Imprimerie Lacroix, 1997.
* *Louis Gros et Louis Noé ou Un drame dans les carrières de St-Rémy* (tèxte de Josèp Romanilha, éditat per Marcèl Bonet), Barbentana, Équinoxe, 1987.

## Nòtas e referéncias

## Annèxes
### Bibliografia
*

### Ligams extèrnes
Pierre de Maere

**Pierre de Maere** es un autor, compositor e cantaire francés de Belgica.

**Pierre de Maere** es nascut lo 24 de mai de 2001 a Uccle (region de Brussèlas) e a passat son enfança dins una bòria de Walhain, vilòta del Brabant Valon bèlga. 

Es estat revelat en 2022 gràcias a la capitada de son *single* *Un jour, je marierai un ange*.

## Discografia
*2022 : *Un jour, je* (mini album)
*2023 : *Regarde-moi*

## Referéncias
LP

right|200px|thumb|'''LP''' en 2017
**LP** per **Laura Pergolizzi**, nascuda lo 18 de març de 1981 a Huntington sus l'illa de Long Island a Nòva York, es una cantaira e musiciana anglofòna americana d'origina italiana. En Occitània, es sustot coneguda per son tube de 2016 *Lost on you*, e per son duò *N'oublie pas* en 2018 amb la cantaira francesa Mylène Farmer.

## Discografia
*2001 : *Heart-Shaped Scar*
*2004 : *Suburban Sprawl & Alcohol*
*2014 : *Forever For Now*
*2016 : *Lost on You*
*2018 : *Heart to Mouth* 
*2021 : *Churches*

## Referéncias
Maurici Bòni

**Maurici Bòni** (en francés *Maurice Boni* o *Bony*, Sent Cebrian, Avairon, 1926 - Olemps, id., 2012) es un escrivan d'expression occitana.

Foguèt secretari del Grelh Roergàs.

## Òbras

**Lo nòstre Roèrgue aimat* (3 volums, 1980, 1982, 1986)
**Pajas de memòria per nòstra Occitania* (2003)

## Annèxes
### Bibliografia
*

### Ligams extèrnes
Black Box

**Black Box** èra un grop de house music anglofòn italian format del discjòquei *DJ Lelewel* (de son nom vertadièr, *Daniele Davoli*), de *Valerio Semplici* e de *Mirko Limoni* als clavièrs. La cantaira de disco americana Martha Wash es recrutada al cant, mentre qu'en realitat, a l'imatge, foguèt la francesa de Guadalope *Catherine Quinol* que siá presentada al public coma essent la "cantaira del grop". Es jos aquela forma que **Black Box** va conéisser son ora de glòria entre 1989 e 1991 e venir aital un grop emblematic de la house, en particular amb lo títol *Ride on time*, l'una de las mai gròssas capitadas d'aquel estil (n°1 en 1989 al Reialme Unit e en Irlanda, n°3 en França e en Espanha).

*Ride on time* es una cançon basada sus un escapolon del títol disco *Love Sensation* de Loleatta Holloway, çò que valrà un procès a **Black Box** per atac als dreches d'autors vist que emplegat sens n'aver agut l'autorizacion. 

**Black Box** contunha d'existir entre 1991 e fins en 1998 dins lo mitan de l'eurodance, mas amb una capitada mai modèsta e amb mantuns cambiaments de sòcis, en avent per exemple enregistrat una version novèla de *Ride on time* en cambient l'escapolon contestat per, al cant, Heather Small.

## Discografia
*1990 : *Dreamland*
*1995: *Positive vibration*

## Cançons mai conegudas
* *Ride on time* (1989, basat sus *Love sensation* de Loleatta Holloway)
* *I Don't Know Anybody Else* (1989, basat sus *Love sensation* de Loleatta Holloway)
* *Everybody everybody* (1990)
* *Fantasy* (1990, represa de Earth, Wind & Fire)
* *Strike it up* (1991)
* *Open your eyes* (1991)

## Referéncias
Pierre Bachelet

**Pierre Bachelet**, nascut lo 25 de mai de 1944 a París (França) e mòrt d'un cancèr lo 15 de febrièr de 2005 còsta París a Suresnes (Nauts de Sèina), es un autor, compositor e cantaire francés.

Sa familha es originària de Picardia : aital, **Pierre Bachelet** passa una partida de son enfança a Calais, la vila de son paire. Evòca d'alhors la Picardia (lo Nòrd de França) dins mantunas de sas cançons, en particular dins *Les corons*, cançon emblematica de son repertòri. 

Obten una primièra gròssa capitada discografica comerciala en avent compausat la benda sonòra del film *Emmanuelle* de *Just Jaeckin* : 1,4 milion de 33 torns (albums) e 4 milions de 45 torns son estats venduts. **Pierre Bachelet** participa tanben a la musica dels films *Coup de tête* e *La Victoire en chantant* de Jean-Jacques Annaud, *Les bronzés font du ski* de Patrice Leconte e *Gwendoline* de *Just Jaeckin*. A tanben realizat la musica del film *Histoire d'O* en 1975, la dels *Enfants du marais* (1999) e de *Un crime au paradis* de Jean Becker (2001). 

**Pierre Bachelet** ven mai que mai un cantaire plan popular en França dins las annadas 1980 (fins a 1990) seguida a la plan gròssa capitada del títol *Elle est d'ailleurs* en 1981, puèi *Les corons* al succès comparabla en 1982. Demest los autres tubes de **Pierre Bachelet**, se pòt citar *Marionnettiste* e *En l'an 2001* en 1985, *Vint ans* en 1987, *L'homme en blanc* a la fin de l'annada 1989, *Pleure pas Boulou* e *Flo* (en duò amb Florence Arthaud) en 1990.

## Discografia
* 1975: *L'Atlantique* 
* 1980: *Elle est d'ailleurs*
* 1982: *Les corons* 
* 1983: *Découvrir l'Amérique*
* 1985: *Marionnettiste*  
* 1985: *En l'an 2001*
* 1987: *Vint ans* 
* 1989: *Quelque part... c'est toujours ailleurs*
* 1992: *Les Lolas* 
* 1995: *La ville ainsi soit-il* 
* 1998: *Un homme simple* 
* 2001: *Une autre lumière* 
* 2003: *Tu ne nous quittes pas - Bachelet chante Brel* (album de represas de Jacques Brel)
* 2008: *Essaye* (album postum)

## Cançons mai conegudas
* *Emmanuelle* (1974)
* *L’Atlantique* (1975)
* *Baby bye bye* (1977)
* *Elle est d'ailleurs* (1981)
* *Les corons* (1982)
* *Écris-moi* (1982)
* *Embrasse-la* (1984)
* *Marionnettiste* (1985)
* *En l'an 2001* (1985)
* *Vingt ans* (1987)
* *C'est pour elle* (1988)
* *Tu es là au rendez-vous* (1989)
* *L'homme en blanc* (1989)
* *Pleure pas Boulou* (1990)
* *Flo* (1990, amb Florence Arthaud)

## Referéncias
Calendau (revista)

***Calendau*** foguèt una revista felibrenca mesadièra publicada a Montpelhièr entre febrièr de 1933 e junh de 1945, dirigida per Pèire Azemà.

## Bibliografia
*
Calendau

**Calendau** pòt designar :
**[[Calendau (poèma)|Calendau]]*, poèma epic de Frederic Mistral ;
**[[Calendau (revista)|Calendau]]*, revista montpelhierenca en lenga occitana.
U (omonimia)

**U** pot èsser:
* una letra de l’alfabet latin
* un estat tradicional e una municipalitat de Micronesia
U (municipalitat)

**U** o **Uh** es una municipalitat de 18,6 km² e 3192 abitants al nòrd-èst de l’illa de Pohnpei, en Micronesia. Lo vilatge principal es .
Ten son nom de l’estat tradicional d’U.
Maurice Béjart

[thumb|right|Maurice Béjart en [1984.]]

**Maurice-Jean Berger**, dich **Maurice Béjart** (1 de genier de 1927, Marselha – 22 de novembre de 2007, Lausana) es un dançaire e coregraf francosoís.

## Biografia

Fiu dau filosòf Gaston Berger (1896-1960), foguèt orientat vèrs la dança per de rasons medicalas. Aquel art venguèt lèu sa vocacion e, en 1948, Béjart intrèt dins la companhiá de Roland Petit (1924-2011). Puei, passèt per de balets internacionaus en Anglatèrra e en Suècia. En 1953, fondèt la sieuna companhiá que cambièt mai d'un còp d'apellacion : *Balets romantics* (1953), *Balets de l'Estèla* (1954), *Balet-Teatre* (1957) e, finalament, *Balet dau sègle XX* (1960) qu'es probable son nom pus conegut. Aqueu balet venguèt rapidament un grop internacionau qu'aculhiguèt de dançaires famós coma l'Argentin Jorge Donn (1947-1992). En parallèl, Béjard s'installèt a Brussèlas en 1959 e i fondèt l'escòla de dança Mudra en 1970. La dirigiguèt fins a 1988. Enfin, aquela annada, s'installèt a Lausana e son balet prenguèt alora lo nom de *Béjart Balet Lausana* e contunièt de crear d'escòlas de dança.

## Òbras e influéncia

Autor de mai de 250 balets, Béjart es un dei dançaires majors de la segonda mitat dau sègle XX. D'efiech, foguèt un dei promotors de la dança modèrna en França e en Belgica durant aqueu periòde. Per aquò, assaièt d'explorar lei potencialitats dau còrs uman per crear un lengatge coregrafic novèu. Integrèt tanben de concèptes exteriors a la dança dins seis òbras coma d'idèas filosoficas e s'interessèt ai musicas orientalas. Enfin, esitèt pas de crear de versions novèlas d'òbras classicas per ne'n prepausar d'autrei visions.

## Annèxas

### Liames intèrnes

* Balet.
* Coregrafia.
* Dança.

### Bibliografia

* **[[francés|(fr)]]** Marie-Françoise Christout, *Maurice Bejart*, Chiron, coll. « La Recherche en danse », 1988.
* **[[francés|(fr)]]** Ariane Dollfus, *Béjart : le démiurge*, Éditions Arthaud, 2017.

### Nòtas e referéncias
Maurice Pialat

**Maurice Pialat**, realizator de cinèma e pintre francés de soca occitana, es nascut lo 31 d'agost de 1925 a Cunlhat (Auvèrnhe). Sos parents quitan Auvèrnhe per la region parisenca ont Maurice Pialat i passa la màger partida de son enfança. 

Après aver primièr volgut èsser pintre, Maurice Pialat realiza pendent las annadas 1950 e 1960 cortmetratges amators puèi professionals. 

Es pas qu'en 1968, a l'edat de 43 ans, que pòt realizar son primièr film vertadièr, *L'enfance nue*, una ficcion sus un mainatge de l'assisténcia publica fach amb d'actors amators. 

Après la realizacion d'una seria per l'ORTF, *La maison des bois*, fa amb Marlène Jobert e Jean Yanne un film qu'empòrta una primièra capitada publica, *Nous ne vieillirons pas ensemble*. 

Per contra, lo film d'après, *La gueule ouverte*, es una malescaduda publica e financièra, e Maurice Pialat deu esperar quatre ans abans de poder far un longmetratge novèl.

Dins las annadas 1980, sos films *Loulou* (amb Isabelle Huppert, Gérard Depardieu e Guy Marchand), *À nos amours* (amb Sandrine Bonnaire), *Police* (amb un còp mai Gérard Depardieu e Sandrine Bonnaire, mas tanben Sophie Marceau e Richard Anconina) e *Sous le soleil de Satan* (tostemps amb Gérard Depardieu e Sandrine Bonnaire), tornan aver de succès.

A tanben fach en 1991 un film biografic sul pintre Vincent van Gogh, amb Jacques Dutronc dins lo ròtle màger.

Maurice Pialat a recebut lo prèmi *Jean-Vigo* per *L'enfance nue* (1968), lo prèmi Louis-Delluc e lo *Cesar* del melhor film per *À nos amours* (1983) e la palma d'aur al festenal de Canas per *Sous le soleil de Satan* (1987). 

Èra proprietari d'un ostal dins lo Savés, a Agaçac, ont aimava se pausar luènh del mitan del cinèma e de l'espectacle.

Maurice Pialat es mòrt lo 11 de genièr de 2003 a París (França) de las seguidas d'una malautiá als rens.

## Entradas (en França)
The Smashing Pumpkins

**The Smashing Pumpkins** es un grop de ròck anglofòn american originari de Chicago, dins l'Illinois (Estats Units). Es istoricament compausat de *Billy Corgan*, *James Iha*, *Jimmy Chamberlin* e *D'Arcy Wretzky*, mas i a agut mantuns cambiaments de musicians, per exemple, *D'Arcy Wretzky* es estada remplaçada per la bassista canadiana Melissa Auf der Marr en 1999 e 2000. Aital, lo cantaire, *Billy Corgan*, es lo sol a èsser totjorn estat sòci dels **Smashing Pumpkins**. 

Per l'anecdòta, Melissa Auf der Marr a cantat sul títol *Le grand secret* (2002) del grop francés Indochine, succès en França au començament de l'annada de 2003.

La cançon la mai coneguda dels **Smashing Pumpkins** en Occitània se ditz *Bullet with butterfly wings* ; foguèt un tube en 1996.

## Discografia
*1991 : *Gish*
*1993 : *Siamese Dream*
*1995 : *Mellon Collie and the Infinite Sadness*
*1998 : *Adore*
*2000 : *MACHINA/The Machines of God*
*2000 : *MACHINA II/The Friends & Enemies of Modern Music*
*2007 : *Zeitgeist*
*2009 : *Teargarden by Kaleidyscope*
*2012 : *Oceania*
*2014 : *Monuments to an Elegy*
*2018 : *Shiny and Oh So Bright, Vol. 1* / mini album : *No Past. No Future. No Sun.*
*2020 : *CYR*
*2023 : *Atum: A Rock Opera in Three Acts*
*2024 : *Aghori Mhori Mei*

## Cançons mai conegudas en Occitània
* *Bullet with butterfly wings* (1996)
* *1979* (1996)
* *The end is the beginning is the end* (1997)

## Referéncias
Rinhac

**Rinhac** es un toponim occitan:
* Rinhac, una comuna de Carcin
* Rinhac, ua anciana comuna de Condomés reünida en 1823 a Poi e Ròcalaura
* Rinhac, una comuna de Roergue