open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Florença

**Florença** (en nòrma mistralenca: *Florènçi*, *Flourènço*; en italian modèrne: *Firenze* ; ancianament e dins lo lengatge poetic *Fiorenza*), tanben coneguda coma **Floréncia**, es la capitala de la region italiana de Toscana.

La populacion de la ciutat es de 378236 abitants, mas en considerant las localitats que l'enròdan, arriba a far una aglomeracion urbana d'aperaquí un milion e mièg d'abitants.

Durant l'Edat Mejana foguèt un important centre cultural, economic e financièr. Coneguèt la seuna epòca de major esplendor après de l'instauracion del Grand Ducat de Toscana jos la dominacion de la dinastia Medici.
Florença es lo nuclèu urban qu'aguèt per origina en la segonda mitat del sègle XIV lo movement artistic e cultural nomenat Renaissença, e es considerada un dels brèces mondials de l'art e de l'arquitectura. Aital, es remarquable per la seuna riquesa arquitecturala e los seus musèus. Son centre istoric foguèt declarat Patrimòni Mondial de l'Umanitat en 1982, amb d'òbras medievalas notablas coma la copòla de Santa Maria del Fiore, lo Ponte Vecchio, la Basilica de Santa Crotz, lo Palazzo Vecchio e de musèus coma l'Uffizi, lo Bargello o la Galaria de l'Acadèmia de Florença, que aculhís lo David de Miquel Àngel.

### Comunas limitròfas
Bagno a Ripoli, Campi Bisenzio, Fiesole, Impruneta, Scandicci, Sesto Fiorentino.
## Personalitats istoricas ligadas al nom de Florença
* Dante Alighieri
* Michelangelo Buonarroti
* Leonardo da Vinci
* Laurenç de Medici
* Nicolau Maquiavèl
* Girolamo Savonarola
* Filippo Brunelleschi

## Monuments
thumb|280px|right|Façada de la Sinagòga.
* Sinagòga màger: es situada dins lo centre istoric. Sa copòla en coire verd fa partida integranta del panorama de la vila.

## Embessonatges
* 
* 
* 
* 

## Nòtas e referéncias
Felix Mendelssohn Bartholdy

**Felix Mendelssohn** (n. **Jakob Ludwig Felix Mendelssohn Bartholdy** en 1809, m.1847), foguèt un important compositor classic del Romantisme alemand.

## Òbras principalas

### Sinfonias
* Dotze Sinfonias per orquèstra de còrdas (1821-1825)
* ''Sinfonia nº 1 en ut menor'', op. 11 (1824)
* ''Sinfonia nº 2 en re major, op. 52 (1840)
* ''Sinfonia nº 3 en la menor'', op. 56 (1842)
* ''Sinfonia nº 4 en la major'', op. 90 (1833)
* ''Sinfonia nº 5 en re major'', op. 107 (1832)

### Concertòs
* *Concertò per piano e còrdas en la menor* (1822)
* *Concertò per violon e còrdas nº 1 en re menor* (1822) 
* *[[Concertò per violon n° 2 (Mendelssohn)|Concertò nº 2 per violon e orquèstra en mi menor]]*, op. 64 (1844)
* *Concertò per dos pianos en mi major* (1823)
* *Concertò per piano, violon e còrdas en re menor* (1823)
* *Concertò per dos pianos en la bemol major* (1824)
* *Concertò per piano nº 1*, op. 25 (1831)
* *Concertò per piano nº 2*, op. 40 (1837)

### Autras òbras sinfonicas
* *[[Lo Sòmi d'una nuèch d'estiu (Mendelssohn)|Lo Sòmi d’una nuèch d’estiu]]*, dobertura, op. 21 (1826), e musica de scèna, op. 61 (1843)
* Dobertura *[[Las Ebridas]]*, op. 26 (1830 - 1832)
* Dobertura *[[Mar calma e viatge urós (Mendelssohn)|Mar calma e viatge urós]]*, op.27 (1828)
* Dobertura *[[La Bela Melusina]]*, op. 32 (1834)
* Dobertura *[[Ruy Blas (Mendelssohn)|Ruy Blas]]*, op. 95 (1839)

### Oratòrios
* *Paulus*, op. 36 (1834 - 1836)
* *Elias*, op. 70 (1845 - 1847)

### Musica de cambra
* *[[Octuor de còrdas de Mendelssohn|Octuor de còrdas en mi bemol major]]*, op. 20 (1825) 
* Quatuors de còrdas (1827 - 1847)

### Piano
* Sonatas (1821, 1826, 1827)
* *[[Romanças sens paraulas]]* per piano (1829 - 1845), dont lo famós *Cant de la prima*
* *Variacions seriosas*, op. 54 (1841)

### Òrgue
* 6 Sonatas per òrgue (1829, 1831, 1844, 1845)
* Preludis e Fugas (1837)
Leipzig

Leipzig es la pus granda vila de Saxònia. Sa populacion èra estimada a  abitants en 2014. Sa superficia totala es .

Recebèt los privilègis de ciutat l'an 1165. Es coneguda dempuèi aquesta epòca per sas fièras de Pascas e de Sant Miquèl que fan d'ela una plaça de comèrci plan importanta.

La seuna universitat foguèt fondada en 1409. Joan Sebastian Bach i trabalhèt entre 1723 e 1750.

La vila foguèt tanben la capitala de l'edicion alemanda fins a la Segonda Guèrra Mondiala.

thumb|230px|left|''Neues Rathaus'' (Nòva comuna) de Leipzig.

thumb|230px|left|Glèisa de Sant Tomàs (''Thomaskirche'').

thumb|230px|left|Tramvia de Leipzig.
Amborg

**Amborg** (en alemand: *Hamburg*, ; en bas saxon: *Hamborg*, ), oficialament la **Ciutat Liura e Anseatica d'Amborg** (**CLAA**; en alemand: *Freie und Hansestadt Hamburg*), es la segonda vila d'Alemanha après Berlin, amb una populacion de gaireben 1.9 milion. 

Constituís un dels  16 *[[Land (Alemanha)|Länder]]* federals d'Alemanha. Situada al nòrd del país, prèp de la boca d'Elba e pròcha de la mar del Nòrd, Amborg es lo primièr pòrt del país. Es tanben lo segond pòrt d'Euròpa en tèrmes de volum de merças escambiadas, darrièr Rotterdam.

La vila s'estend sus 755 quilomètres carrats km e compta  d'abitants ; l'aglomeracion aperaquí . Amborg èra membre fondador de la Liga Anseatica. 

Lo gentilici es **amborgués, -esa** (mistralenc: *ambourgués, eso*)

## Istòria

## Geografia

## Subdivisions administrativas
thumb|Map dels ''bezirk'' d'Amborg.
La vila es descopada en set *Bezirk* (arrondiments o districte municipals) dispausant cadun d'un conselh elegit : 
* Amborg-Mitte
* Amborg-Altona
* Amborg-Eimsbüttel
* Amborg-Nord
* Aborg-Wandsbek
* Amborg-Bergedorf 
* Amborg-Harburg

## Referéncias
Sorocaba

**Sorocaba** es una vila de Brasil, dins l'estat de São Paulo. Sa populacion totala èra estimada a  personas en 2007. Sa superfícia totala es 456&nbsp;km².

Fondada lo 15 d'agost de 1654, es actualament una vila industriala importanta de l'interior de l'estat.
Lantan (Char)

**Lantan** es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre.

## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Innocenci III

**Giovanni Lotario de Segni** (Gavignano, 1160–Perosa, 1216), elegit papa lo 8 de genièr de 1198 jol nom d**'Innocenci III** — *Comes signatus* dins la profecia de Sant Malaquia.

*De notar qu'un [[antipapa]] portava tanben lo nom d'[[Innocenci III (antipapa)|Innocenci III]].*

### Ligam extèrne

* Lo renhe d'Innocenci III
Lantani

Lo **lantani** (o *lantan*) es un element quimic, de simbòl La e de numèro atomic 57.

Lo lantani a donat son nom a la familha dels lantanids que fan partida de las tèrras raras.
Son nom deriva del mot grèc *lanthanein* que significa « amagar »: lo lantani es demorat longtemps amagat dins l'oxid de cèri.
Pèire de Castèlnòu

**Pèire de Castèlnòu** (vèrs 1170-Sant Geli, 15 de genièr de 1208) siaguèt un religiós de Cistèl e archidiague de Magalona, Cistercenc francés, temptèt vanament d'endigar l'eretgia catara en Occitània, amb la qualitat de legat extraordinari del papa Innocenci III, per recercar los erètges albigeses e los liurar al braç secular, e aguèt per collèga Ramièr, monge de Cistèl. Èran acompanhats entre autres de Domenge de Guzmán, fondador de l'òrdre dels Fraires Presicaires. Aquestes enquisidors rescontrèron una viva resisténcia, e Castèlnòu acabèt per èsser assassinat a proximitat d'Arle sus las tèrras de Raimon VI, comte de Tolosa (1208), al moment que veniá d'enjónher a aquel prince d'abandonar la causa dels Albigeses; aquel murtre faguèt escomenjar Raimon e foguèt la causa del començament de la Crosada dels Albigeses.

Declarat martir per Innocenci IV, puèi beatificat, es celebrat lo 15 de genièr dins las diocèsis de Carcassona e Nimes.
The Clash

**The Clash** es un grop de musica punk de Londres, actiu de 1976 a 1986. Es un dels mai famoses grops de musica de la primièra epòca del Punk (amb los Sex pistols). Jogavan basicament de Punk Rock mas i ajustèron d'influéncias vengudas del reggae, del rockabilly, del jazz o del ska. 

Los Clash desvelopèron atanben una cèrta consciéncia politica dins loras cançons qu'anava pus luènh que la susmauta niïlista dels autres grops punks de la primièra epòca.

## Lo grop

### Los musicians màgers

* Joe Strummer- Votz, guitarra (1976-1986)
* Mick Jones- Votz, Guitarra (1976-1983)
* Paul Simonon- Bassa (1976-1986)
* Topper Headon- Batària (1977-1982)

### Autres musicians

## Discografia (datas de sortidas al Reiaume Unit)
### Albums
* 1977 : *[[The Clash (album)|The Clash]]*, N°12 UK
* 1978 : *[[Give 'em Enough Rope]]*, N°2 UK, N°128 US
* 1979 : *[[London Calling]]*, N°9 UK, N°27 US
* 1980 : *[[Sandinista!]]*, N°19 UK, N°27 US
* 1982 : *[[Combat Rock]]*, N°19 UK, N°24 US
* 1985 : *[[Cut the Crap]]*, N°16 UK, N°171 US

### Compilacions e live
* 1980 : *[[Black Market Clash]]*, N°74 US
* 1988 : *[[The story of The Clash, volume 1]]*, N°7 UK
* 1991 : *[[Clash on Broadway]]*
* 1991 : *[[The Singles Collection (The Clash)|The Singles Collection]]*, N°68 UK
* 1994 : *[[Super Black Market Clash]]*
* 1999 : *[[From Here To Eternity]]*, (live) N°13 UK
* 2003 : *[[The Essential Clash]]*
* 2004 : *[[London Calling : 25th Anniversary Legacy Edition]]*
* 2006 : *[[The Singles]]* (Coffret Deluxe 19 Cd-singles)
* 2008 : *[[Live at Shea Stadium]]*

### Singles
* 1977 : *White Riot*, N°38 UK
* 1977 : *Capital Radio One*
* 1977 : *Remote Control*
* 1977 : *Complete Control*, N°28 UK
* 1978 : *Clash City Rockers*, N°35 UK
* 1978 : *White Man In Hammersmith Palais*, N°32 UK
* 1978 : *Tommy Gun*, N°19 UK
* 1979 : *English Civil War*, N°25 UK
* 1979 : *The Cost Of Living*, (EP) N°22 UK
* 1979 : *London Calling', N°11 UK
* [[1980]] : *Bankrobber*, N°12 UK
* [[1980]] : *The Call Up*, N°40 UK
* [[1981]] : *Hitsville UK*, N°56 UK
* [[1981]] : *The Magnificent Seven*, N°34 UK
* [[1991]] : *This Is Radio Clash*, N°47 UK
* [[1982]] : *Know Your Rights*, N°43 UK
* [[1982]] : *Rock The Casbah*, N°30 UK, N°8 US
* [[1982]] : *Should I Stay Or Should I Go* / *Straight To Hell*, N°17 UK, N°45 US
* [[1985]] : *This Is England*, N°24 UK
* [[1988]] : *I Fought The Law*, N°29 UK
* [[1988]] : *London Calling*, N°46 UK
* [[1990]] : *Guns Of Brixton*, N°57 UK
* [[1991]] : *Should I Stay Or Should I Go*, N°1 UK
* [[1991]] : *Rock The Casbah*, N°15 UK, N°8 US
* [[1991]] : *London Calling*, N°64 UK
* [[1991]] : *Train In Vain (Stand By Me)*, N°23 US en 1980

== Videografia ==
* [[Rude Boy (The Clash)|Rude Boy]]
* [[Westway to the World]]
* Essential Clash

== Ligams extèrnes ==
*  [https://web.archive.org/web/20070316105222/http://dmoz.org/Arts/Music/Bands_and_Artists/C/Clash,_The/ Categoria Dmoz The Clash]
*  [https://web.archive.org/web/20061112105923/http://www.bside-rock.com/THE-CLASH-Seul-contre-tous.html Biographie : *The Clash, sol contra totes]
Guglielmo Marconi

Guglielmo Marconi (n.1874, m.1937) foguèt un fisician italian. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisica en 1909.

Es tanben considerat coma l'inventor de la ràdio.
Praga

**Praga** (pron. chèca: [ˈpraɦa]; en chèc *Praha*) es la capitala de la Republica Chèca.  Es a l'encòp una de las quatorze regions del país, lo capluòc de la region administrativa de Boèmia Centrala e la capitala de la region istorica de Boèmia. Es traversada per Vltava ( en alemand) e compta  abitants en 2016.

Lo gentilici es **pragués**, **praguesa**.

Praga es situada en plen còr de l'Euròpa Centrala. Foguèt dins la passat capitala del reiaume de Boèmia, del Sant Empèri Roman Germanic e de Checoslovaquia (ČSR, ČSSR e enfin ČSFR). La *vila de las mila torres e mila cloquièrs* a miraculosament escapat a las destruccions de la Segonda Guèrra Mondiala e porgís una arquitectura que mescla los estils preromanic, romanic, gotic, barròc, rococó, Art novèl e cubist. En 1968, la Prima de Praga e l'espotiment del *socialisme de cara umana* per las tropas de l'URSS e de la Pacha de Varsòvia an prigondament marcat les pragueses e inspirat la cultura dels ans 1960-1980. Dempuèi 1992, lo centre vila istoric es es marcat al Patrimòni Mondial de l'Umanitat per l'UNESCO.

### Galariá

Image:2005-04 - prague - toits - st guy - st nicolas.jpg|Vista suls teulats de Praga, catedrala de Sant Vit e glèisa de Sant Nicolau
Image:Cathédrale de Prague.JPG|Absida de la catedrala de Sant Vit
Image:Saint Vitus Cathedral in Prague.jpg|Faciada de la catedrala de Sant Vit
Image:Prager Burg und Karlsbrücke.jpg|Praga de nuèch : lo pont Carles e lo castèl
Image:Praha Bridges.JPG|Ponts de Praga
Image:Strahovsky klaster 01 2003-12-24.jpg|Lo convent Strahov
Image:Mikulas.jpg|La glèisa de Sant Nicolau de Malá Strana
Image:ZPraha-07.JPG|Lo centre de la ciutat de Praga, Republica Chèca.
Superòrdre (biologia)

En biologia, un **superòrdre** es un nivèl intermediari, immediatament superior a la categoria **[[òrdre (biologia)|òrdre]]** de la classificacion classica dels èssers vivents (vejatz sistematica).
Superclassa (biologia)

En biologia, una **superclassa** es un nivèl intermediari, immediatament superior a la categoria **[[classa (biologia)|classa]]** de la classificacion classica dels èssers vivents (veire sistematica).
Infraòrdre (biologia)

En biologia, un **infraòrdre** es un nivèl intermediari, immediatament inferior a la soscategoria **[[sosòrdre (biologia)|sosòrdre]]** de la classificacion classica dels èssers vivents (veire sistematica).
Lista dels sobeirans d'Aragon

Vaquí la lista dels reis d'Aragon

## Reis d'Aragon

### Ostal Ximena

*1004-1035 : Sanç III de Navarra "lo Grand"
*1035-1063 : Ramir I d'Aragon
*1063-1094 : Sanç I d'Aragon "Remíriz", tanben Sanç V de Navarra "Ramírez"
*1094-1104 : Pèire I d'Aragon "lo d'Òsca", conquistaire d'Òsca 
*1104-1134 : Anfós I d'Aragon  "lo Batalhaire", conquistaire de Saragossa
*1134-1137 : Ramir II d'Aragon "lo Monge"
*1137-1162 : Peironèla d’Aragon (maridada a Raimon Berenguièr IV de Barcelona, comte de Barcelona) 

### Ostal de Barcelona
*1162-1196 : Anfós II d'Aragon "lo Cast", conquistaire de Teròl
*1196-1213 : Pèire II d'Aragon "lo Catolic", un dels venceires de la batalha de Las Navas de Tolosa en 1212, mòrt a la batalha de Murèth en 1213
*1213-1276 : Jacme I d'Aragon "lo Conquistaire", conquistaire de Valéncia, Malhòrca e Eivissa. Autor del ''Llibre dels feyts''.
*1276-1285 : Pèire III d'Aragon "lo Grand", conquistaire de Sicília
*1285-1291 : Anfós III d'Aragon "lo Franc", conquistaire de Menòrca
*1291-1327 : Jacme II d'Aragon "lo Just", conquistaire de Sardenha
*1327-1336 : Anfós IV d'Aragon "lo Benigne"
*1336-1387 : Pèire IV d'Aragon "lo Ceremoniós", depausèt lo rei de Malhòrca, Jaume III. Autor de las *Cronicas* 
*1387-1396 : Joan I d'Aragon "l'Amator de la gentilhomariá"
*1396-1410 : Martin I d'Aragon "l'Uman", rei d'Aragon e de Sicília, darrièr sobeiran de l’ostal de Barcelona

### Ostal de Trastamara
100 px|right|thumb|Armas dels reis d'Aragon e de Sicília

**Nòta [1]**  Entre 1462 e 1472, Joan II deguèt far fàcia a una revòuta de Catalonha e d'Aragon, que reconeguèron de reis concurrents, que descendián totes, a de gras mai o mens divèrses, del rei Pèire IV "lo Ceremoniós".
Aqueles sobeirans renhèron pas que dins lo reialme d'Aragon e lo comtat de Barcelona:
* 1462-1463 : Enric I d'Aragon, tanben rei de Castelha e de Leon jol nom d'Enric IV de Castelha
* 1463-1466 : Pèire de Portugal (1429-1466) "lo Conestable", infant e conestable de Portugal. Prenguèt lo títol de "rei dels Catalans".

## Vejatz tanben

*Reialme d'Aragon
Varietat (botanica)

En botanica e en micologia, una **varietat** es un ensemble d'individús (una populacion) apartenent a una espècia que diferís de las autras populacions d'aquesta espècia per un ensemble de caractèrs. Aquestes caractèrs particulars, determinats per un genotipe comun, se pòdon reproduire de generacion en generacion per las semenças o los espòrs. 

Una varietat es pas de confondre amb un **[[cultivar]]**. Una diferéncia entre una varietat e un cultivar es lo fach que lo cultivar es cultivat (varietat cultivada) e es estat causit per sas caracteristicas unicas, que devon èsser transmesas d'una generacion a l'autra per de metòdes apropriats, siá reproduccion vegetativa (clonatge), siá per de culturas de linhadas puras, siá per autofertilizacion, etc.

Per acréisser la confusion, los tèrmes de *varietat* e de *cultivar* s'utilizan d'un biais intercambiable dins lo mitan orticòla.
Ramon Rogièr Trencavèl

**Ramon Rogièr Trencavèl** (1185 - 10 de novembre 1209) es un membre de l'Ostal de Trencavèl.
Èra vescomte d'Albi e de Besièrs (infeodat al comte de Tolosa), 
e vescomte de Carcassona e de Rasès (infeodat al comte de Barcelona qu’èra dins lo meteis temps rei d'Aragon). Foguèt un dels eròis e al meteis temps una de las primièras victimas de la Crosada dels Albigeses. 

## Biografia
Raimon Rogièr èra lo filh de Rogièr II Trencavèl e d'Azalaís de Tolosa, e lo nebot de Ramon VI de Tolosa. Viviá al castèl comtal de Carcassona que foguèt construch per sos aujòls al sègle XI. Aviá esposat Agnès de Montpelhièr e d'aquela union nasquèt un filh, Ramon II Trencavèl.

Malgrat qu'èra pas catar, Raimon Rogièr aviá adoptat una actitud permissiva e liberala, pro caracteristica dels senhors de Lengadòc, en matèria de religion.
D'efièch, comptava sus la comunautat jusieva per administrar Besièrs, son segond fièu per òrdre d'importància.
Pasmens los eveniments advèrses se precipitèron e cambièron la vida del país e de sos dirigents. En seguida de l'assassinat de son legat Pèire de Castelnòu en 1208, lo papa Innocenci III declarèt una guèrra al catarisme, e metèt en camin la Crosada contra los Albigeses.
A l'encòp faguèt prononciar de senténcias d'escomenge envèrs los senhors de Lengadòc (çò que concernissiá, entre d'autres, Ramon Rogièr e son oncle Ramon VI de Tolosa) qu'èran estats jutjats tròp permissius envèrs los "erètges" e balhèt lor tèrra en preda. 

A la mièg-1209, los crosats s'acampèron a Lion e comencèron de caminar vèrs los territòris occitans. En junh, Raimon de Tolosa, vesent lo dangièr se sarrar, decidiguèt de far acte de contricion e prometèt de luchar contra l'eresia.
Alara son escomenge foguèt levat e sas tèrras venguèron protegidas dels crosats.

Aquestes darrièrs se virèron alara vèrs Montpelhièr e cobejavan las tèrras de Raimon Rogièr. Aqueste temptèt de seguir los passes de son oncle mas los legats del papa refusèron de daissar que se rencontrèssen pendent que los crosats caminavan sus Besièrs que ne faguèron lo sac en julhet. Aquò butèt Raimon Rogièr a se replegar sus Carcassona. 

Lo , los crosats comencèron lo sètge de la ciutat. Coma vassal del rei d'Aragon, Ramon Rogièr pensava que Pèire II lo vendriá secórrer, mas aqueste darrièr, vassal dirècte del papa, preferiguèt la via diplomatica e joguèt lo mediador. Las negociacions capitèron pas e lo rei tornèt partir.
L'aiga venguèt a mancar dins la ciutat, çò que provoquèt sa reddicion vèrs lo 15 d'agost.

Raimon Rogièr prenguèt en carga las negociacions. Çò que s'i passèt es somés a d'especulacions. Foguèt arrestat pendent los parlaments o se constituiguèt otatge en escambi de la vida dels abitants de la ciutat? Çò segur es que se retrobèt embarrat dins una de sas pròprias bassas-fòssas e los abitants de Carcassona foguèron caçats de la vila sens poder prendre de qué assegurar lor per viure.

Qualques meses mai tard, Raimon Rogièr moriguèt al fons de son croton, versemblablament d'una dissentariá, causa que s'adobèt plan per Simon de Montfòrt que se poguèt aital apoderar dels territòris dels Trencavèls.

## Nòtas
Lista dels comtes de Tolosa

Lista dels comtes de Tolosa

## Comtes e ducs precarolingians

## Comtes e ducs carolingians (beneficiaris; 778-849)
Las ortografias *en italica* son de formas probablas, de verificar.

## Comtes ereditaris (849-1271)
### Numeracion tradicionala (abans 942)
Las ortografias *en italica* son de formas probablas, de verificar.

### Numeracions tradicionala e corregida (aprèp 942)
::*Nòta : Aicí, se plaçan dos comtes que figuran pas dins la [[genealogia]] tradicionala dels comtes de Tolosa, establida pels [[Benedictins]] dins l'"[[Istòria Generala del Lengadòc]]". D'estudis recents an establit qu'entre Ra(i)mon III Ponç e Guilhèm III (que segon eles aurián renhat prèp de 80 ans) se plaçan dos comtes nomenats Ra(i)mon, falsant la [[numerotacion]] dels Ra(i)mons. Las [[parentèsi]]s precisan la numerotacion corregida.



<gallery mode="packed">
Raymond IV of Toulouse.jpg|Ra(i)mon IV (VI)
Alphonse Jourdain-Cartulaire de la Cite (Toulouse).jpg|Anfós Jordan, representat dins una [[letrina]] enluminada figurant dins lo premièr cartulari de la Ciutat de Tolosa, realizat en 1205.
</gallery>

== Comtes non ereditaris ==
*'1215-1218 : Simon IV de Montfòrt**, 5en [[Lista dels comtes de Leicester|comte de Leicester]], vescomte de [[Besièrs]] e de [[Carcassona]]<br />''comte de Tolosa per conquista''<br />
**1681-1737 : Loís Alexandre de Borbon*' ([[1678]] † [[1737]]), comte de Tolosa, filh illegitim de [[Loís XIV de França|Loís XIV]] e de [[Madama de Montespan]]

==Veire tanben==
===Ligams intèrnes===
* [[Comtat de Tolosa]]
===Ligams extèrnes===
===Bibliografia===
[[Roger Genty]], *Les comtes de Toulouse : histoire e traditions'', Ferrières, Éd. de Poliphile, 1987, ISBN 2-86888-013-4
## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Barbara Streisand

**Barbara Joan Streisand** (n. 1942 en Nòva York) es una actritz e realisatora de cinèma, actritz de teatre, cantaira e compositora dels Estats Units d'America. A recebut l'Oscar de la melhora actritz en 1968, amb lo filme *Funny Girl*, e tanben l'Oscar de la melhor cançon amb lo filme *Yentl* (1983).
Azac

**Azac** o **Asac** (en francés *Abzac*) es una comuna occitana situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània.

Segon Xavier Lansade, lo parlar de la comuna es lo lemosin.
## Geografia

### Comunas limitròfas

## Toponimia

## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

## Luecs e monuments

* Chasteu de Serra (s. 15)
* Vau d'Eissuére

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes
* Comunas de Charanta
### Liams externes

## Nòtas e referéncias
Piccio

* **[[Giovanni Carnovali]]**;
* **[[Danilo Innocenti|Danilo «Piccio» Innocenti]]**;
* **[[Giuseppe Piccio]]**;
* **[[Juan Carlo Piccio]]**;
* **[[Osvaldo Piccio]]**;
* **[[Pier Ruggero Piccio]]**;
* **[[Vicente Piccio, Jr.]]**;
* **[[Piccio Raffanini]]**.
Glenn Ford

Glenn Ford (n. **Gwyllyn Samuel Newton Ford** en 1916, m.2006) foguèt un important actor de Hollywood nascut en Canadà. Es sustot conegut per sos filmes de *[[western]]*.
Wellington (Nòva Zelanda)

thumb|300px|left|Vista de la ciutat de Wellington, Nòva Zelanda.

**Wellington** (prononciacion en anglés neozelandés: ; en maòri: **Te Whanganui-a-Tara**, ) es la capitala de Nòva Zelanda. Sa populacion èra estimada a  abitants en 2006. Sa superfícia es de 290&nbsp;km². La superfícia totala de la Region de Wellington (amb d'autras ciutats) es 7860&nbsp;km², e sa populacion totala èra de  abitants en 2006.
thumb|left|700px|Panorama de Wellington
Wellington

Lo nom Wellington pòt designar:

* Wellington (Nòva Zelanda), la capitala de Nòva Zelanda.
* Wellington, Somerset, ciutat britanica
* Los Ducs de Wellington, en Anglatèrra. Lo premièr Duc de Wellington foguèt Arthur Wellesley, 1èr Duc de Wellington.
Rita Coolidge

**Rita Coolidge** (Lafayette, Tennessee, 1 de mai de 1945) es una cantaira americana qu'a trabalhat amb Joe Cocker, Eric Clapton e Leon Russell.

## Discografia
* *Rita Coolidge* (1971)
* *Nice Feelin*' (1971)
* *The Lady's Not For Sale* (1972)
* *Full Moon* amb Kris Kristofferson (1972)
* *Fall Into Spring* (1974)
* *Break Away* amb Kris Kristofferson (1974)
* *It's Only Love* (1975)
* *Radio Special* (1977)
* *Anytime... Anywhere...* (1977)
* *Love Me Again* (1978)
* *Natural Act* amb Kris Kristofferson (1978)
* *Satisfied* (1979)
* *Live In Japan* (1980)
* *Heartbreak Radio* (1981)
* *Never Let You Go* (1983)
* *Inside The Fire* (1984)
* *That's the Way Love Is*
* *Good Old Days* (1984)
* *Fire Me Back* (1990)
* *Dancing With An Angel* (1991)
* *Love Lessons* (1992)
* *For You* (1993)
* *Someday* (1994)
* *Behind The Memories* (1995)
* *Cherokee* (1995)
* *Out Of The Blues* (1996)
* *Letting You Go With Love* (1997)
* *Thinking About You* (1998)
* *And So Is Love* (2005)
Eric Clapton

**Eric Patrick Clapton** (Ripley, Surrey, Anglatèrra, 30 de març de 1945) es un musician, cantaire e compositor anglés de rock, blues e rock psicodelic. Escaissat "Slowhand" ('man lenta'), es considerat coma un dels melhors guitarristas e un dels mai influents de l'istòria. Foguèt classificat segond dins la lista dels "100 melhors guitarristas de l'istòria" per la revista musicala americana *[[Rolling Stone]]* e mai quatren sus lista Gibson dels "Top 50 melhors guitarristas de l'istòria". En 2009 la revista *[[Time]]* lo placèt en cinquena posicion dins sa lista dels "10 melhors guitarristas electrics".

## Discografia

**The Yardbirds**

* *Five Live Yardbirds* (1964)

**The Blues Breakers**

* *John Mayall and the Bluesbreakers with Eric Clapton* (1966)

**Cream**
thumb|250px|Eric Clapton amb Cream dins las annadas 1960
* *Fresh Cream* (1966)
* *Disraeli Gears* (1967)
* *Wheels Of Fire* (1968)
* *Goodbye Cream* ((1969)
* *Best Of Cream* (1969)
* *Live Cream* (1970)
* *Live Cream Volume II* (1972)
* *BBC Sessions* (2003)
* *Royal Albert Hall - London May 2-3-5-6 2005* (2005)

**Blind Faith**

* *Blind Faith* (1969)

**[[Derek and the Dominos|Derek & The Dominos]]**

* *Layla and Other Assorted Love Songs* (1970)
thumb|200px|Eric Clapton en 1977
**Eric Clapton**

* *Eric Clapton* (1970)
* *Eric Clapton's Rainbow Concert* (1973)
* *461 Ocean Boulevard* (1974)
* *There's One In Every Crowd* (1975)
* *E.C. Was Here* (1975)
* *No Reason To Cry* (1976)
* *Slowhand* (1977)
* *Backless* (1978)
* *Just One Night* (1980)
* *Another Ticket* (1981)
* *Money And Cigarettes* (1983)
* *Behind The Sun* (1985)
* *August* (1986)
* *Journeyman* (1989)
* *24 Nights Live, Royal Albert Hall* (1990-1991)
* *Unplugged* (1992)
* *From The Cradle* (1994)
* *Pilgrim* (1998)
* *Chronicles* (1999)
* *Riding With The King* (2000), amb BB King 
* *Reptile* (2001)
* *One More Car, One More Rider* (2002)
* *Me & Mr. Johnson* (2004)
* *[[Back Home (Album)|Back Home]]* (2005)
* *[[Escondido (Album)|Escondido]]* (2007)
* *[[Old Sock]]*, 2013
* *The Breeze: An Appreciation of JJ Cale* (2014)
* *I Still Do* (2016)
* *Happy Xmas* (2018)
* *Meanwhile* (2024)
Comtat de Surrey

Lo Comtat de Surrey es un comtat tradicional de l'Anglatèrra.

### Istòria

### Geografia

### Economia

### Ligams extèrnes
Viena

**Viena** (en alemand: *Wien* ) es la capitala d'Àustria. Sa populacion èra estimada a  abitants, en genièr de 2013. Sa superfícia totala es 414,9&nbsp;km².
Es una de las capitalas mai ancianas d'Euròpa, foguèt lo centre de l'Empèri Austro-ongrés.
Lo gentilici es **vienés -esa**.

Es lo centre cultural, economic e politic d'Àustria. La ciutat es lo sèti de divèrsas institucions e entrepresas, e tanben lo sèti d'organismes de l'ONU e de l'OPEP.

## Societat

### Administracion

### Demografia
Viena (omonimia)

**Viena** se pòt referir a:

* Viena o Vinhana, riu d'Occitània e de França.
* Viena o Vinhana, departament de l'estat francés (emb una franja pichona en Occitània).
* au País de Viena o País de Vinhana (parçan d'Occitània).
* a la Nauta Viena o Nauta Vinhana, departament de l'estat francés (en Occitània).
* Viena, vila d'Àustria.
* Viana, vila dau Daufinat.
Navarra

**Navarra** que designa un territòri situat suus dus versants deus Pirenèus occidentaus, autorn d'un èish Sent Palai - Pampalona - Tudèla, qui constitueish lo son còr istoric, correspondent au reiaume medievau de Navarra. Aqueth territòri qu'evoluí au cors deus sègles; la soa estenduda e la soa unitat que hon modificadas peus eveniments militars, diplomatics o dinastics intèrnes e extèrnes.

Navarra que tien donc tres realitats istoricas e juridicas indissociablas mes distintas:
* lo **[[Reiaume de Navarra]]**: reiaume medievau, devesit en dus au sègle XVIau.
* la **[[Comunautat Forala de Navarra]]** (anciana Hauta Navarra), comunautat autonòma d'Espanha la capitau de la quau ei Pampalona. 
* la **[[Baisha Navarra]]**, qui correspond a la part septentrionau de l'ancian reiaume de Navarra, uei integrat au departament francés deus Pirenèus Atlantics.

## Vejatz tanben
* Rei de Navarra
Montevideo

Montevideo es la capitala d'Uruguai. Sa populacion èra estimada a  abitants en 2004. Sa superficia totala es de 525,5&nbsp;km².

[thumb|230px|left|L'Edifici ''Palais Salvo'' ("Palacio Salvo") e l'estatua equèstra de [José Gervasio Artigas sus la Plaça Independencia, centre de Montevideo, Uruguai.]]

## Istòria
Entre 1680 e 1683, per'mor de desafiar la sobeiranetat espanhòla de la region, los colonizadors portugueses de Brasil establiguèron divèrses implantaments a las còstas del Riu de l'Argent, davant Buenos Aires, coma la Nòva Colonia don Sacramento. Malgrat tot, los espanhòls ensagèron pas de deslotjar los portugueses fins en 1723, quand aqueles refortiguèron las nautors qu'environavan la baia de Montevideo. Una expedicion espanhòla provenenta de Buenos Aires e organizada pel governador espanhòl dins aquela vila, Bruno Mauricio de Zavala, obliguèt los portugueses a deslotjar la zòna, ont los espanhòls, fin finala, comencèron de poblar la nòva vila. Lo 20 de decembre de 1726 se confeccionèt un cens d'abitants e, fin finala, lo 24 de decembre se confeccionèt un plànol delineatori de la vila a la que se nomenèt "San Felipe y Santiago de Montevideo", nom que posteriorament foguèt abracat. En 1828, la vila foguèt designada coma la capitala d'Uruguai.
La Plata

La Plata es la capitala de la província de Buenos Aires, en Argentina. Sa populacion èra  abitants en 2001. Sa superfícia totala es 940 km². Es situada a 60 km a l'èst de la ciutat de Buenos Aires, la capitala del país.

thumb|230px|left|Ostal del govèrn de la Província de Buenos Aires, a La Plata.

[thumb|left|230px|[Catedrala de La Plata.]]
Béal Feirste

**Belfast** (en anglés), **Béal Feirste** (en gaelic irlandés) o **Bilfawstes** (en scòts), es la capitala de l'Irlanda del Nòrd, una nacion constitutiva del Reialme Unit, que n'es tanben la vila pus poblada. Belfast es la quatorzena vila pus poblada del Reialme Unit. Es en nombre d'abitants la segonda vila de l'illa d'Irlanda darrièr Dublin, amb una populacion de 333 871 abitants en 2015 (641 638 dins la zona urbana alargada del Grand Belfast). Situada a caval suls comtats d'Antrim e de Down, Belfast fa partit de la província istorica irlandesa d'Ulster. Dempuèi 1888, Belfast ten oficielament l'estatut de ciutat e constituís dempuèi 1998 lo sètge del governament nòrd-irlandés.

Belfast foguèt un centre important de l'industrializacion del lin, del tabat, e de la construccion navala — es ailà que foguèt bastit lo Titanic. La vila foguèt tanben fòrça marcada pel conflicte nòrd-irlandés, opausant las communautats catolicas e protestantas. Belfast es uèi una vila en pa'tz qui se desvolopa e se moderniza considerablament. 

## Galariá

Fichièr:A view of Belfast from the Lower Braniel road - DSCF7460.jpg|Vista de la ciutat de Belfast, Irlanda del Nòrd.
Fichièr:RoyalAvenueBelfast.jpg|Royal Avenue.
Fichièr:Titanic Belfast side view.jpg|Titanic Belfast.
Fichièr:St Anne's Cathedral, Belfast 20180427-3.jpg|Catedrala Santa Anna.
Fichièr:Belfast City Hall - Belfast, Northern Ireland, UK - August 13, 2017 - 01.jpg|Municipi de Belfast.


## Nòtas e referéncias

### Voses connèxas

* Reialme Unit
** Irlanda del Nòrd
*** Derry
Medellín

Medellín es la capitala del departament d'Antioquia, en Colómbia. Sa populacion èra de  abitants en 2005. Sa superfícia totala es 382 km².

thumb|250px|left|La ciutat de Medellín.
Irlanda del Nòrd

L**'Irlanda del Nòrd** (en anglés *Northern Ireland*; en gaelic irlandés *Tuaisceart Éireann*; en scòts d'Ulster *Norlin Airlann*) es un territòri autonòm situat al nòrd de l'illa d'Irlanda e apertenent a l'estat del Reialme Unit. Es considerat coma una de las quatre nacions que compausan lo Reialme Unit de Grand Bretanha e d'Irlanda del Nòrd.

La capitala n'es Belfast. Possedís pus de bandièra oficiala dempuèi mars de 1972, data de suspencion de l'autonomia de l'Irlanda del Nòrd, après los eveniments de «Dimenge Sagnant».

### Istòria

### Politica

### Geografia
#### Los 6 comtats
* Fermanagh
* Tyrone
* Derry o Londonderry
* Antrim
* Down
* Armagh

Los 6 comtats administratius foguèron remplaçats en 1973 per 26 conselhs locals.

### Ligams extèrnes
* Descobrissètz l'Irlanda del Nòrd en imatges
* Actualitat e dorsièrs sus l'Irlanda del nòrd
Petrópolis

**Petrópolis** es una vila toristica de l'estat de Rio de Janeiro en Brasil. Sa populacion èra estimada a  abitants en 2006. Sa superfícia totala es de 774,6 km².

Lo primièr nom de la region foguèt *Fazenda Córrego Seco*, quand èra camin entre la vila de Rio de Janeiro e Minas Gerais. Lo començament de la construccion de la vila aguèt luòc durant lo govèrn de Pedro II de Brasil, en 1843: lo nom de *Petrópolis* significa "vila de Pedro", en son onor. Lo clima temperat transformèt la vila en residéncia d'estiu de l'emperaire. Aprèp la construccion de la vila, 600 familhas d'immigrants alemands colonizèron la region; los primièrs arribèron en 1824.

L'importància politica de la vila perdurèt fins a la fin de l'empèri. Entre 1894 e 1902 Petrópolis foguèt la capitala de l'estat de Rio de Janeiro. Actualament, per sas construccions d'epòca imperiala (coma lo Musèu Imperial), plaças arborizadas e païsatges naturals pròches, la vila es una importanta destinacion toristica de l'estat, dempuèi la capitala.

## Nòtas
Ambernac

**Ambernac** (*Ambernac* en francés) es una comuna occitana situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.

## Geografia

### Comunas limitròfas

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
*  - ''; au segle XVIII (Cassini).

## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes
* Comunas de Charanta
### Liams externes

## Nòtas e referéncias
Ançac

**Ançac**, **Ançac sus Vinhana** o (erroneament?) **Ansac** (en francés *Ansac-sur-Vienne*) es una comuna occitana situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània.

Segon Xavier Lansade, lo parlar de la comuna es lo lemosin.
## Geografia

### Comunas limitròfas

### Idrografia

Ansac pont.JPG|Pont sus Viena.
Ansac vienne.JPG|Viena vut vers l'amont.


## Toponimia

## Istòria
*Villatte* (nom fr; oc **Vilata*?) foguet sieti de baroniá en 1789, emb 3 parròfias (o partidas) dependentas.

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

## Luecs e monuments
* Chapela (de) Nòstra Dama (s. 15)
* Egleisa de Sent Benet (s. 12)
* Ostau de la Vilata (s. 16)

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes
* Comunas de Charanta
### Liams externes

## Nòtas e referéncias
Blanzaguet

**Blanzaguet** o **Blanzaguet e Sent Cibard** (en francés *Blanzaguet-Saint-Cybard*) es una comuna d'Occitània situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània.

## Geografia

### Comunas limitròfas


    
    



## Toponimia
* **Blanzaguet** es un diminutiu de Blanzac, vila situada a 25 km.
* Jan Urroz a pas chausit lo nom occitan de *Saint-Cybard* (nom d'un autre vilatge e pas chafre o complement de Blanzaguet) « Sanctus Eparchius », dau nom d'un ermita dau segle VI, onorat en Engolmés . Lo nom d'aqueu sent a generalament una iniciala consonantica : *Sanctus Eparchius* > *Saintz Ibarç* > *Sentz Ibard* (simplificacion dau diftongue *-ai-* abans nasala e analogia dau sufixe *-ard* germanic) > *Sent Cibard* (*Sivard* ?). **Sent Cibard** sembla una grafia comòda, populara e fonologicament rigorosa (respècte de la maissanta copadura daus mots, eretada dau passat e venguda definitiva).

## Istòria
* En 1790, las doas parròquias de Sent Cibard e dau Peirat formèren la comuna de *Saint-Cybard-Le Peyrat* (nom francés), donc : **Sent Cibard e Lo Peirat**.
* En 1862, Blanzaguet annexèt *Saint-Cybard-lès-Peyrat* (en francés), donc Sent Cibard e Lo Peirat..

## Administracion
### Lista daus maires

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Vilaboé-La Valeta; aura, es dau canton de *Tude-et-Lavalette* (en francés).

## Demografia

* en 1862, Blanzaguet annexèt Sent Cibard (dejà recensat emb Blanzaguet en 1861)

### Demografia de Sent Cibard e Lo Peirat (1793-1856)

* Las donadas de la drecha dau grafic son las de tota la populacion de Blanzaguet e Sent Cibard. Lo grafic foncionariá pas sens elas

## Luecs e monuments
### Egleisa de Sent Peir de Blanzaguet
L'egleisa parrofiala de Sent Peir data de la segonda meitat dau segle XII. Es classada monument istoric dempuei 1920.

Blanzaguet eg6.JPG|Vuda dau sud-oest
Blanzaguet eg2.JPG|Vuda dau sud-est
Blanzaguet eg3.JPG|Vuda de l'oest
Blanzaguet eg4.JPG|Interior


### Egleisa de Sent Cibard

Image:blanzaguet stcyb eg3.JPG|
Image:blanzaguet stcyb eg1.JPG|
Image:blanzaguet stcyb eg2.JPG|

### Anciana abadia dau Peirat
### Chasteu de Blanzaguet

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes
* Comunas de Charanta
### Liams externes

## Nòtas e referéncias
Jonathan Swift

Jonathan Swift (1667-1745) foguèt un escrivan satiric e poèta angloirlandés, sustot conegut per son libre *[[Los Viatges de Gulliver]]*.

## Òbras
* *[[Pamphlets et satires]]*, (1703-1735)
* *[[La Bataille des livres]]*, (1704)
* *[[Le Conte du tonneau]]*, (1704)
* *[[Méditation sur un balai]]*, (1710)
* *[[Les Lettres du drapier]]*, (1724)
* *[[Cadenus et Vanessa]]*, (1726)
* *[[Les Voyages de Gulliver]]*, (1726)
* *[[Modeste proposition]]*, (1729)
* *[[La Conversation polie]]*, (1738)
* *[[Instructions aux domestiques]]*, (1745)
* *[[Journal à Stella]]*, (1766-1762)

## Ligams extèrnes
* http://www.evene.fr/celebre/biographie/jonathan-swift-490.php
* https://web.archive.org/web/20061128131448/http://www.ricochet-jeunes.org/auteur.asp?id=1871
* https://web.archive.org/web/20060929183007/http://www.proverbes-citations.com/swift.htm
Ridley Scott

Ridley Scott (n. 1937) es un productor e realizator anglés de cinèma, sustot conegut pels filmes *Alien* (1979), *Blade Runner* (1982), *Thelma e Louise* (1991), *1492* (1992, una vision dels 500 ans de la descobèrta d'America per Cristòl Colomb), *[[Gladiator (filme, 2000)|Gladiator]]* (2000) e *Hannibal* (2001).
Salzborg

Salzborg (//; en alemand Salzburg, prononciat // ) es la capitala del « land » omonim, en Àustria. Sa populacion èra estimada a  abitants, en 2022. Sa superfícia totala es . La distància de la ciutat a Viena es de .

Es considerada coma la capitala del Barròc austrian.

## Cultura

### Celebritats
De celebritats nombrosas i son nascudas o i an viscut; ne vaquí qualques noms :

#### Musicians
* Mönch von Salzburg (sègle XIV)
* Paul Hofhaimer (1459-1537)
* Johann Stadlmayr (ca. 1575-1648)
* Bartholomäus Riedl († 1688)
* Heinrich Ignaz Franz Biber (1644-1704)
* Georg Muffat (1653-1704)
* Leopold Mozart (1719-1787)
* Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791)
* Johann Michael Haydn (1737-1806)
* Sigismund von Neukomm (1778-1858)
* Joseph Mohr (1792-1848), prèire e compositor de « Doça nuèch »
* Joseph Messner (1893-1969)
* Cesar Bresgen (1913-1988)
* Herbert von Karajan (1908-1989)

#### Escrivans
* Georg Trakl (1887-1914)
* Stefan Zweig
* Thomas Bernhard
* Peter Handke

#### Scientifics
* Theophrastus Bombastus von Hohenheim (Paracelsus)
* Christian Doppler

#### Actors
* Hans Makart

#### Pintres
* Josef Bergler
Capitala

En politica, una **capitala** es al sens pròpri una vila qu'es associada al govèrn d'una region administrativa especifica que n'es lo sèti. Lo mot ven del latin *caput* (genitiu *caputis*) que significa «cap, tèsta». 

Lo tèrme **capluòc** (var. **capluec**, **caplòc**, **chapluec**, **chapluòc**) o **capduelh** (en gascon: **capdulh**) es tanben emplegat per designar la capitala d'una subdivision administrativa.

## Origina
Istoricament, lo principal centre economic d'un Estat o d'una region es sovent vengut lo centre del poder politic, venent la capitala per conquista o federacion. (La vila modèrna, pasmens, non a totjorn existit: en Euròpa Occidentala a l'Edat Mejana, lo governament itinerant èra corrent). La capitala trai naturalament las personas politicament motivadas e possedissent las competéncias necessàrias per administrar eficaçament los govèrns nacionals o imperials, coma los avocats, los politològs, los banquièrs, los jornalistas e los politicians.

## Articles connèxes
* Lista de las capitalas del mond
* Lista dels capluòcs dels departaments de França

## Bibliografia

* 
* 
* 

## Nòtas e referéncias
Niçard

Lo niçard es una varietat regionala de l'occitan que si parla en la part bassa de la Comtat de Niça, dintre de la vila de Niça e au sieu entorn. Es generalament classat per lu especialistas de la lenga d'òc coma un sosdialècte dau provençau. E pura, li sieus caracteristicas pròpri originali e la sieu tradicion literària fòrta implican, segon mai d'un actor culturau e mai d'un lingüista, la sieu reconoissença coma un estandard regionau de l'occitan, a egalitat emb au provençau generau.

## Comparason dei nòrmas

En niçard, doi nòrmas si fan concurréncia: la nòrma classica e la nòrma mistralenca.




Li diferéncias son dins la grafia, mas finda dins la forma orala de quaucu mots. La nòrma classica evita sovent lu francismes e lu italianismes: si preferisse *liure* e *consciéncia* a de francismes coma *libre* e *consciença*; si preferisse *frairesa* a l'italianisme *fratelança*. La nòrma mistralenca accèpta mai sovent lu francismes e lu italianismes.
## Lèxic niçard
*panaman: eissugaman
*passeron: aucèu
*alhà: ailà, alai

## Veètz finda
* Roiasc

## Nòtas


## Estacs extèrnes
*  Diccionari niçard de Reinat Toscano (nòrma classica)
*  Francis Gag: Istòria en niçard
*    Tradicions musicales de la comtat de Niça
*  Prénoms - Lou Sourgentin (nòrma mistralenca?)
Niça la bèla

***Niça la bèla*** (en grafia d'origina: *<Nissa la bella>*) es l'imno de la vila de Niça.
Es lo barda niçard Menica Rondelly que l'escriguèt en lo 1904. Una version que denóncia l'urbanizacion e la polucion foguèt escricha per Mauris: Niça Rebèla.




## Tanben veire
* Niça Rebèla

## Liames extèrnes
* Niça la Bèla
* Particion, fichier MIDI e paraulas
Lemosin

*Geografia
** **[[Lemosin (Occitània)|Lemosin]]** es una region istorica d'Occitània.
** **[[Lemosin (region)|Lemosin]]** es tanben una anciana region administrativa francesa.
*Lingüistica
** Lo **[[lemosin (dialècte)|lemosin]]** es un dialècte de la lenga occitana.
** Lo **lemosin** foguèt un autre nom de l'occitan au sègle XIII.
** Lo **lemosin** foguèt un autre nom dau catalan aus sègles XVIII e XIX.
Encendi de bòsc

Un **encendi de bòsc** var. **incendi** (o *encendi de selva*, *huec de seuva* en gascon) es un encendi que tòca una superfícia de bòsc.
Incineracion

L**'incineracion** (o *encineracion*) es un tractament termic que transforma los dechais en cendres e gas, emb una combustion contrarotlada a nauta temperatura ( o mai).
Incinerator

L**'incinerator** (o *encinerator*, *incineradera*) es un establiment destinat a l'incineracion de los dèishas.
Embalatge consignat

Un **embalatge consignat** (o *embalatge tornader*) es un embalatge que deu èsser reütilizat per l'embalaire, que fa pagar una consigna.
Embalatge perdut

Un **embalatge perdut** (o *embalatge non-tornader*, *embalatge d'un còp*, *embala*) es un embalatge que s'empleja un sol còp, e que pòt pas èsser tornat au fabricant.
Energia doça

Una **energia doça** (o *energia blosa*, *energia neta*) es una energia que sa produccion o son utilizacion porduissen pas de dechais, que son efech sus l'environament es feble o moderat, e que produis 'una pollucion quimica o acostica.
James Joyce

**James Augustine Aloysius Joyce** (Dublin, 2 de febrièr de 1882 - Zuric, 13 de genièr de 1941) foguèt un poèta e escrivan irlandés. Es considerat coma un dels autors mai influents del sègle XX e es conegut especialament per las narracions de *[[Dubliners]]* (1914) e las novèlas * [[A Portrait of the Artist as a Young Man]]* (1916), *[[Ulysses]] *(1922) e *[[Finnegans Wake]]* (1939).

Joyce nasquèt dins una familha de la classa mejana a Dublin, ont foguèt un escolan egrègi a las escòlas de jesuitas de *[[Clongowes Wood College]]* e *[[Belvedere College]]*, puèi a l*'[[University College Dublin]]*. Cap a l'atge de vint ans emigrèt en Euròpa continentala, demorèt a Trieste, París e Zuric. E mai que la pus granda part de sa vida d'adult se debane a l'estrangièr, l'univèrs ficcional de Joyce s'alunha pas fòrça de Dublin, e es largament poblat de personatges pròches dels membre de sa familha, e de sos amics o enemics d'aqueste periòde; *Ulysses* en particular se debana precisament per las carrièras e los luòcs de la ciutat. Pauc de temps après la publicacion d' *Ulysses* Joyce expliquèt aquò:  "Per ieu, escriguèri sempre sus Dublin, pr'amor que se pòdi èsser al còr de Dublin pòdi èsser al còr de de totas las vilas del mond. Dins lo local es contengut l'universal." çò diguèt.

### Referéncias
Mihály Csokonai Vitéz

Nascut en 1773 a Debrecen e mòrt dins la meteissa vila en 1805, poèta. En ongrés, lo seu nom se ditz «Chòcònò-í Mihhalh».

## Sa vida

Lo seu pepin èra pastor protestant (Debrecen èra la vila mai protestanta d'Ongria, la sonavan «la Geneva ongresa» o la «Roma calvinista») e lo seu paire barbièr-cirurgian e professor. Los estudis, los fa al Collègi Reformat de la vila (lo «Reformatus Kollégium») ont ensenhan alavetz los melhors professors del país. Amb amics del collègi, se dedica a la descobèrta de las autras literaturas, qu'el es cargat d'aprener l'italian (que l'ongrés es a la fin del sègle XVIII una lenga amenaçada, que los Austrians, mèstres del país, ensajan de far morir per daissar lòc a l'alemand, e i a donc pas gaire de traduccions). En 1794, es nomenat professor al meteis collègi e ensenha las versificacions latina, grèga, italiana e ongresa. Mas son biais de viure e d'ensenhar agrada pas brica a la direccion, qu'aquel professor «pèrd lo seu temps bevent vin e fumant pipas». Li cal partir de Debrecen en 1795 per un autre collègi protestant a Sárospatak, puèi a autras vilas del nòrd d'Ongria abans de far de jornalista a Pozsony (uèi Bratislava) quand i sèi la Dieta ongresa en 1796. Arriba en 1797 a Komárom ont ven amorós-pèc de Julianna Vajda, la filha d'un mercadièr de la vila. Li tròba l'escais de «Lilla» (qu'es dempuèi aquò un pichon nom plan corrent en Ongria) e li dedica fòrça poesias durant los nòu meses de lor passion. Mas Lilla deu esposar un autre òme e Csokonai partís per d'autras vilas de Transdanubia ont fa de professor dins los collègis ont a amics. Es ja conegut per sos verses e escambia letras amb los òmes qu'ensajan de reviscolar la lenga et la literatura ongresas coma Kazinczy. Torna a Debrecen en 1800 ont es encara sa maire (son paire moriguèc l'an 1786). Ara, viu de sa pluma e viatja sovent per legir poèmas o cercar una situacion pus establa. Mas l'ivèrn es pas aisit a Debrecen e lo seu ostal qu'a cremat dins lo grand fuòc de 1802. Trapa fred legint una òda jos la pluja a un entèrrament a Nagyvárad (uèi Oradea, en Romania) en abriu 1804 e morís a Debrecen en genièr 1805.

## Son òbra

«Versek» (Poesias) 1789 a 1804
«Dorottya» 1798