open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Larsa

thumb|right|300px|Mapa de la Mesopotamia antica
**Larsa** es una vila de Mesopotamia antica. Foguèt tanben la capitala d'un reiaume important de l'Antiquitat.

## Lo reiaume de Larsa

Lo reiaume de Larsa seriá estat fondat vèrs -2025 per Naplanum pendent lo començament de l'afondrament dau reiaume de la tresena dinastia d'Ur. Lo réine dau cinquen rèi de la dinastia, Gungunum, marca l'eissidor de la vila ambé la presa d'Ur còntra Isin. Sei successors contunièron la guèrra còntra aquela vila. Vèrs -1898, Larsa comencèt donc de trabalhs idraulics força importants per desviar l'aiga de canaus alimentant Isin. Acabadas en -1877, aqueleis òbras li donèron un avantatge decisiu. En -1870, Isin perdèt la vila santa de Nippur. Maugrat una reconquista quatre ans pus tard, es una victòria simbolica fòrça importanta. Isin acumulèt adonc lei revèrs : pèrda d'Ibrat en -1844, desfacha d'una coalicion unissent Uruk, Kazallu, Isin e l’Elam còntra Larsa en -1837, segonda pèrda de Nippur en -1828 e novèla revirada d'una coalicion ambé Uruk, Babilònia, Sutum e Rapiqum en -1809.

D'aqueu temps, la dinastia en plaça foguèt reversada en -1834 per Kudur-Mabuk qu'aprofichèt una campanha còntra Isin. Nomèt son fiu Warad-Sin rèi de la vila. Un periòde de construccion (temples, canaus) comencèt. En -1802, lo rèi Rim-Sin lancèt son ofensiva finala còntra lo reiaume d'Isin. Prenguèt Uruk (-1802), Al-Damiq (-1799), Dunnum (-1795) e assetgèt Isin. Maugrat una intervencion de Babilònia, la vila tombèt en -1794 o -1793. Es l'apogèu de Larsa mai durèt gaire. En -1764, una guèrra esclatèt ambé Babilònia. Mashkan-shapir, capitala segondària, e Larsa foguèron presas en -1764 e -1763. Rim-Sin e sei fius foguèron capturats e mandats en Babilònia.

## La rebellion de Rim-Sin II

Larsa foguèt adonc annexada au reiaume de Babilònia fins a -1741 quand la vila lancèt una revòuta dins lo país de Sumèr. Pasmens, l'insurreccion, comandada per un nomat Rim-Sin II foguèt matada en -1738 o -1736. Après aquelei combats, la region èra devastada e subiguèt donc lo despoplament dau sud de Mesopotamia.

## Lista dei rèis de Larsa

* Vèrs -2025/-2005 : Naplanum. 
* Vèrs -2004/-1977 : Emisum.
* Vèrs -1976/-1942 : Samium.
* Vèrs -1941/-1933 : Zabaia.
* Vèrs -1932/-1906 : Gungunum.
* Vèrs -1905/-1895 : Abi-sare.
* Vèrs -1894/-1866 : Sumu-El.
* Vèrs -1865/-1850 : Nur-Adad.
* Vèrs -1849/-1843 : Sin-iddinam.
* Vèrs -1842/-1840 : Sin-eribam.
* Vèrs -1840/-1835 : Sin-iqisham.
* Vèrs -1835/-1834 :Silli-Adad.
* Vèrs -1834/-1823 : Warad-Sin.
* Vèrs -1822/-1763 : Rim-Sin.
* Vèrs -1741/-1736 : Rim-Sin II.

## Nòtas e referéncias
Naplanum

**Naplanum** foguèt lo primier rèi e lo fondator d'una dinastia dau reiaume de Larsa aprofichant lo començament de l'afondrament dau reiaume de la tresena dinastia d'Ur. Reinèt vèrs -2025/-2005. Aguèt per successor Emisum.

## Liames intèrnes

* Larsa.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Emisum

**Emisum** es un rèi de Larsa que reinèt vèrs -2004/-1977. Succediguèt a Naplanum e foguèt remplaçat per Samium.

## Liames intèrnes

* Larsa.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Zabaia

**Zabaia** es un rèi de Larsa, fiu dau rèi Samium (1976-1942 aC), que reinèt vèrs -1941/-1933. Son successor es Gungunum.

## Liames intèrnes

* Larsa.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
.рф

**.рф** (*rf*, còdi punycode: .xn--p1ai) es lo nom de domeni en rus per Russia. Foguèt activat lo 12 de mai de 2010.
Lo còdi latin es .ru.

## Referéncias
Sin-iddinam

**Sin-iddinam** foguèt un rèi de Larsa que reinèt vèrs 1849-1843 aC. Succediguèt a Nur-Adad e foguèt remplaçat per Sin-eribam. En 1845 avC, vencèt una armada de Babilònia.

## Liames intèrnes

* Larsa.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Silli-Adad

**Silli-Adad** foguèt un rèi de Larsa que reinèt vèrs 1835-1834 aC. En 1834 aC, pendent una campanha contra Isin, Larsa foguèt presa per Kudur-Mabuk que bailèt lo tròne de la vila a son fiu Warad-Sin.

## Liames intèrnes

* Larsa.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Kudur-Mabuk

**Kudur-Mabuk**, fiu de Simti-shilhak, foguèt un cap de la tribú nomada amorrita *Iamútbal*. En 1834 aC, prenguèt la vila de Larsa e i nomèt son fiu Warad-Sin rèi de la vila.

## Liames intèrnes

* Amorittas.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
John Sheperd-Barron

Sir **John Sheperd-Barron** (nascut a Shillong, Índia lo 15 de junh de 1925, mòrt a Inverness, Escòcia lo 15 de mai de 2010) es l'inventor (en 1967) del distributor automatic de bilhetas de banca.

En 2005, foguèt fach chivalièr de l'òrdre de l'empèri britanic.

## Referéncias
Mashkan-shapir

**Mashkan-shapir** es una vila de Mesopotamia antica. Foguèt dirigida per una dinastia amorrita locala conquistada per Kudur-Mabuk vèrs 1835 aC. Pendent lo rèine de Sin-iddinam (1849-1843 aC), la vila venguèt la capitala segondària dau reiaume de Larsa per còntrarotlar sei regions setentrionalas. En 1764 aC, leis armadas de Mari e Babilònia faguèron lo sètge de Mashkan-shapir pendent sièis mes e la vila tombèt. Annexada per lo reiaume de Babilònia, foguèt abandonada quasi quaranta ans après la conquista.
Lengas maias

thumb|right|250px|Airal lingüistic de las lengas maias
Las **lengas maias** forman una familha de lengas parladas en Mesoamerica e al nòrd de l'America Centrala. per aperaquí 6 milions de personas, mai que mai en Guatemala, Mexico, Belize e Honduras. En 1996, Guatemala reconeguèt formalament 21 lengas maias pels sieus noms, e Mexico ne reconeguèt uèit de mai. 

La familha de las lengas maias es una de las melhoras documentadas e pus estudiada de las Americas. Las lengas maias modèrnas davalan del protomaia, una lenga que foguèt parlada fa 5000 ans e qu'es estada parcialament reconstrucha per lo metòde comparatiu.

Las lengas maias forman una part de l'Aira Lingüistica Mesoamericana, una zòna de convergéncia ligüistica que s'es desvolopada a travèrs los millennis per las interaccions entre los pòbles de Mesoamerica.

## Referéncias
Boris Becker

thumb|right|Boris Becker
**Boris Franz Becker** foguèt un jogaire de tennis alemand. Nasquèt lo 22 de novembre de 1967 a Leimen, Alemanha Orientala. Arribèt a èsser nº 1 del mond pendent 12 setmanas. Ganhèt 6 torneges de Grand Chelem. Becker conquistèt 49 títols individuals e 15 en dobles. E mai, ganhèt la medalha d'aur als Jòcs Olimpics de Barcelona en dobles. Ganhèt tanben la copa Davis en 1988 e 1989, e la copa Hopman en 1994.

Boris Becker ganhèt 713 partits per 214 desbrandas. Se retirèt en 1999.

## Torneges de Grand Chelem
* Open Austràlia: 1991 e 1996.
* Wimbledon: 1986, 1987 e 1989.
* US Open: 1989. 

## Tornègs
* 1985: Queens, Wimbledon e Cincinnati.
* 1986: Chicago, Wimbledon, Toronto, Sydney, Tòquio e Paris.
* 1987: Indian Wells, Milan e Queens.
* 1988: Indian Wells, Dallas, Queens, Indianapòlis, Tòquio, Estocòlme e Masters.
* 1989: Milan, Filadèlfia, Wimbledon, US Open e Paris.
* 1990: Brussèlas, Stuttgart, Indianapòlis, Sydney e Estocòlme.
* 1991: Open Austràlia e Estocòlme.
* 1992: Brussèlas, Rotterdam, Basilèa, Paris e Masters.
* 1993: Doha e Milan.
* 1994: Milan, Los Angeles, New Haven e Estocòlme.
* 1995: Marselha e Masters.
* 1996: Open Austràlia, Queens, Viena e Stuttgart e Grand Chelem Cup (Munic)
Jean-Baptiste Millière

**Jean-Baptiste Millière** (1817-1871) es un deputat de la Sèine, un avocat e un jornalista francés. Pendent la Comuna de París, temptèt de conciliar lo govèrn de Versalhas e la Comuna. Participèt pas ni a la Comuna ni a la guèrra civila. Pasmens, foguèt arrestat e fusilhat per l'armada governamentala lo 28 mai de 1871 sus leis escaliers dau Panteon. Sei paraulas darrieras foguèron 

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Rim-Sin II

**Rim-Sin II** es un aventurièr que se proclamèt rèi de Larsa pendent la revòuta dau país de Sumèr de 1741-1736 aC (o 1741-1738) contra lo reiaume de Babilònia de Samsu-Iluna. Foguèt tuat quand son insurreccion foguèt vencuda.

## Liames intèrnes

* Larsa.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Pete Sampras

thumb|right|Pete Sampras (2008)
**Petros ''Pete'' Sampras** es un èx-jogaire de tennis nòrd-american, d'origina grèga. Nasquèt lo 12 d'agost de 1971 a Washington, Estats Units. Es lo teniste que mai temps es estat coma nº 1 del mond pendent 286 setmanas. Sampras ganhèt 14 torneges de Grand Chelem, e mai se poguèt pas ganhar Roland Garros. A ganhat 64 torneges en individuals e 2 en dobles. Ganhèt tanben 2 copas Davis.

Pete Sampras ganhèt 765 partits per 225 desbrandas. Se retirèt en 2003.

## Torneges de Grand Chelem
* Open Austràlia: 1994 e 1997.
* Wimbledon: 1993, 1994, 1995, 1997, 1998, 1999 e 2000.
* US Open: 1990, 1993, 1995, 1996 e 2002.

## Tornègs
* 1990: Filadèlfia, Manchester, US Open e Grand Chelem Cup (Munic).
* 1991: Los Angeles, Indianapòlis, Lion e Masters.
* 1992: Filadèlfia, Kitzbühel, Cincinnati, Indianapòlis e Lion.
* 1993: Sydney, Miami, Tòquio, Hong Kong, Wimbledon, US Open, Lion e Anvèrs.
* 1994: Sydney, Open Austràlia, Indian Wells, Miami, Osaka, Tòquio, Roma, Wimbledon, Anvèrs e Masters.
* 1995: Indian Wells, Queens, Wimbledon, US Open e Paris.
* 1996: San Jose, Memphis, Hong Kong, Tòquio, Indianapòlis, US Open, Basilèa e Masters.
* 1997: Open Austràlia, San Jose, Filadèlfia, Wimbledon, Cincinnati, Grand Chelem Cup (Munic), Paris e Masters.
* 1998: Filadèlfia, Atlanta, Wimbledon e Viena.
* 1999: Queens, Wimbledon, Los Angeles, Cincinnati e Masters.
* 2000: Miami e Wimbledon.
* 2002: US Open.
Bòrmas

thumb|200px|left|Carriera pedona de la vila vièlha

**Bòrmas** o **Bòrma** (*Bormes-les-Mimosas* en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. 

Seis abitants si dién *bormeans, bormeanas* en occitan.

## Geografia

Bòrmas si compara sovent, gràcias a son vilatge vièlh, a un belem provençau : ostaus vièlhs cubèrts de teules ròses, carreirons florits, barris e roïnas de castèu. Lo vilatge medievau vièlh somonde una vista panoramica sus la plana e leis Illas d'Òr.

Lo quartier de la Faviera es agradiu, lo pòrt e lo Carrat d'Onor son de descurbir.

Mai luenh, après lei pinedas e lei còstas de vinhas dins una natura fèra e aparada, s'estendon lei plaias de Cabasson, de l'Estanhòu, de Pelegrin e de la Faviera.

Sus lo masatge de Cabasson, vilatge de pescadors ancian, s'atròba lo celèbre Fòrt de Bregançon (sus una pichona peninsula), residéncia d'estiu dei Presidents de la Republica Francesa.

Bòrmas es una vila florida ambé quatre flors, medalha d'òr 2003 dau Concors europèu dei vilatges florits.

## Istòria
thumb|center|300px|La comuna

thumb|right|300px|Vista generala de Bòrmas

* Los Bormans, pòble ligur.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luecs e monuments

* Lo Fòrt de Bregançon, residéncia de vacanças oficiala dei Presidents de la Republica Francesa.
* En plaça Sant Francés s'atròba l'estatua de Sant Francés de Paula, monge calabrés qu'auriá desliurat lo vilatge de la pèsta en 1481.

## Personalitats liadas ambé la comuna

* Ipolit de Bocard, marin e corsari que participèt activament a l'independéncia d'Argentina e de Peró.

* Lo pintre Alfred Courmes (*Aufrèd Cormas*) nasquèt a Bòrmas lo 21 de mai de 1898.

* Hermann Sabran, avocat e filantròpe.

* Bòrmas siguèt lo quadre de la màger part dei romans de Joan Aicard. L'escrivan i celebrèt sa província meridionala dins son *Maurin des Maures* (*Maurin dei Mauras*) sei *Poèmes de Provençe* (*Poèmas de Provença*).


Image:Bormes 117.jpg|Glèia de Sant Trefume
Image:Bormes 023.jpg|Plaça l’Isclon d’Amor
Image:Bormes 069.jpg|Carriera dau Relòtge
Image:Bormes 003.jpg|Fòrt dei Senhors de Fòs
Image:Bormes 071.jpg|La famosa pèira de Bòrmas
Image:Bormes 083.jpg|Carriera dei Contorns
Image:Bormes 097.jpg|Montada deis Esquiròus
Image:Bormes 044.jpg|Carriera tipica de Bòrmas
Image:Bormes2009.jpg|Vista dau vilatge


## Vèire tanben
* Comunas de Var

## Liames extèrnes

## Nòtas
Plasença deu Toish

**Plasença de Tog** o **Plasença de Toish** o **Plasença deu Toish** (*Plaisance-du-Touch* en francés) es ua comuna lengadociana, mès lingüisticament gascona,  administrada peu departament de Hauta Garona dens la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

Es ua anciana bastida traucada per l'arriu Tog.

Enter los sons lòcs toristics que compta dambe la glèisa Sant Bertomiu e sustot lo son parc zoologic (African Safari) qui hè la renomada de la ciutat.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Plazencia* en 1319, *Plasencia* en 1371 e 1430, *Plasença* en 1428. La vila estoc fondada entre 1282 e 1285 per Eustache de Beaumarchais. Le nom es manlevat a Plasença (Itàlia), quitament se Negre es mei prudent .
* *Minhac* (nom ancian) : deu nom latin d'òme *Minius* dambe'u sufixe *-acum*.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Plasença de Tog, un còp èra Plasença de Minhac, èra de la diocèsi civila de Tolosa, donc de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Bertomiu. Tanlèu 1790, Plasença èra deu canton de canton de Legavin .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Legavin; es ara deu canton de Plasença deu Toish  e en es le burèu centralizator.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Warad-Sin

**Warad-Sin** foguèt un rèi de Larsa vèrs 1834-1823 aC, fiu de Kudur-Mabuk. Son paire li donèt lo tròne après sa conquista de la vila en 1834 aC. Per Larsa, un periòde de construccions comencèt. Son successor foguèt Rim-Sin.

## Liames intèrnes

* Larsa.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Jules Bergeret

thumb|right|Jules Bergeret
**Jules Henri Marius Bergeret** (Gap, 1830 - New York, 1905) foguèt un membre e generau de la Comuna de París. Foguèt engatjat dins l'armada francesa de 1850 a 1864. Durant lo sètge de París de 1871, venguèt capitani dau 8 batalhon de la Gàrdia Nacionala e membre de son Comitat Centrau. Lo 22 de març de 1871, reprimiguèt la manifestacion dei partisans de Thiers e foguèt elegit membre de la Comuna lo 26 dins la Comission Executiva. Venguèt generau e participèt a la sortida còntra Versalhas lo 3 d'abriu. I dirigiguèt lei Federats mandats contra Rueil e foguèt desfach. Lo 6, una autra ataca de l'armada de Versalhas contra Neuilly se terminèt per una desfacha per lei Comunards. Entraïnèt son remplaçament per Dombrowski sus aqueu frònt. Foguèt tanben empresonat dau 8 au 20 d'abriu. Pendent la Setmana Saunosa, participèt a l'incendi dei Tuileries. Condamnat a mòrt, s'enfugiguèt a Nòva York.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Doris Leuthard

thumb|Doris Leuthard
**Doris Leuthard** (Merenschwand, Aargau, 10 d'abril de 1963) es una avocada politiciana soïssa, del Partit Democrata Crestian (PDC). Foguèt presidenta de la Confederacion Soïssa de l'1 de genièr de 2010 al 31 de decembre del meteis an. Serà tanben presidenta en 2017.

## Biografia
Doris Leuthard nasquèt a Merenschwand en 1963, filha de Leonz Leuthard, secretari de comuna e deputat del Partit Democrata Crestian, e de Ruth Köchli. Après d'estudis de drech a Zuric, venguèt avocata en 1991. Es maridada dempuèi 1999 amb Roland Hausin, un quimista.

Seguís tanben una carrièra politica:
* Deputada al Grand Conselh d'Argòvia (1997-2000)
* Elegida presidenta del Partit Democrata Crestian (2004)
* Membre del Conselh Federal dempuèi lo 14 de junh de 2006

Lo 2 de decembre de 2009 foguèt elegida presidenta per 2010. Foguèt la tresena femna presidenta. Lo 7 de decembre de 2016 es elegida presidenta per 2017.
Maxime Lisbonne

**Maxime Lisbonne** (1839, París - 1905, La Ferté-Alais) es un comandant militar de la Comuna de París.

Durant la Guèrra de Crimèa (1854-1856), foguèt volontari dins la Marina francesa puei venguèt caçaire d'a pè e enfin zoave. Après la guèrra, dirigiguèt una sala de teatre a Paris mai faguèt falhida en 1868. Pendent lo sètge de París de 1871, foguèt elegit per capitani dau 24 batalhon de la Gàrdia Nacionala de la vila e participèt a la batalha de Buzenval (genier de 1871). Lo 14 de març, venguèt membre dau Comitat Centrau de la Gàrdia Nacionala. Lo 1 d'abriu, la Comuna li ordenèt de defendre lei fortificacions entre lo Point-du-Jour e la pòrta de Versalhas. Après l'intrada dei soudats governamentaus dins la capitala, participèt ai batalhas de la la crosiera de la Crotz Roja e la carriera Vavin (23-24 de mai) , lo Panteon (24 de mai)  e lo quartier dau Chateau-d'Eau amb Eugène Varlin (25-26 de mai). Bleçat lo 25 de mai, foguèt capturat e condamnat a mòrt lo 4 de decembre de 1871 . Pasmens, sa pena foguèt cambiada en deportacion. Après l'amnistia de 1880, recomençèt lo teatre e venguèt tanben jornalista amb *"l'Ami du Peuple"*. Arroïnat, venguèt enfin vendeire de tabac en Ferté-Alais.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Ishbi-Erra

**Ishbi-Erra** foguèt un governador puei rèi d'Isin vèrs 2017-1985 avC. D'efiech, proclamèt son independéncia a rèspecte d'Ur en 2017 avC e fondèt la premiera dinastia d'Isin. Après la tombaba de la III dinastia d'Ur en 2004 avC, pervenguèt a rebutar l'armada elamita. Puei, s'emparèt d'Ur e poguèt se revendicar de la prestigiosa tresena dinastia. Aquò marquèt lo començament dau periòde de dominacion d'Isin en Mesopotamia. Aguèt per successor Shu-ilishu.

## Liames intèrnes

* Isin.
* Ur.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Lista dels presidents de Soïssa

Lo **president de la Confederacion Soïssa** (en alemand: *Bundespräsident der Schweizerischen Eidgenossenschaft*; en italien: *Presidente della Confederazione svizzera*; en romanch: *President da la Confederaziun svizra*) es un membre del Conselh Federal qu'assegura l'autoritat del govèrn de Soïssa en qualitat de *primus inter pares*.

## Lista
La lista seguenta presenta los presidents de Soïssa dempuèi la creacion de la foncion, en 1848.

## Nòtas
Massalia (asteroïde)

**20 Massalia** es un gròs asteroïde de la cencha principala, e lo mai grand dels asteroïdes de la familha Massalia.

## Descobèrta
Massalia foguèt descobèrt per A. de Gasparis lo 19 de setembre de 1852 e tanben, lo 20 de setembre, per J. Chacornac. Es la descobèrta per Chacornac que foguèt anonciada en primièr.

Son nom ven de *Massalia* lo nom grèc de Marselha, que Chacornac i faguèt sa descobèrta.

## Referéncias
Feleti Sevele

**Feleti Vakaʻuta Sevele** (n. 1944) consultor e òme politic foguèt primièr ministre de Tònga entre 2006 e 2008.
Jean Chacornac

**Jean Chacornac** es un astronòm occitan nascut lo 21 de junh de 1823 e mòrt lo 23 de setembre de 1873 a Sant Joan de Roians. Lo nom de *Chacornac* es originari de Velai o de Vivarés, en Occitània.

Faguèt sos estudis a l’Observatòri de Marselha qu’i venguèt d'ajutòri de Benjamin Valz. Anèt puèi a l’Observatòri de París. Es l’autor d’un *Atlas écliptique* (1856).

Descobriguèt sièis asteroïdes e una cometa.
Lo 21 de setembre de 1852, obsèrva l’asteroïde Massalia, e li dona lo nom ancian de Marselha. Un an après n’obsèrva un autre e li dona lo nom de la metropòli de Marselha, Focea.

L’asteroïde 1622 Chacornac e lo cratèr Chacornac sus la Luna foguèron aital nomenats per li far omenatge.
## Descobèrtas
Curdistan

**Curdistan** es a dire lo país dels curds
. ; en curd : *Kurdewarî* o simplament *curdistan* (aqueste darrièr es pus usitat), ancianament transcrit Gordiène o Kardochi, es une region geografica e culturala d'Asia occidentala, majoritariament poblada pels curds. Aquesta region s'estend dins lo sud-èst de Turquia, dins lo nòrd-èst d'Iraq, dins lo nòrd-oèst d'Iran e sus doas pichonas regions a nòrd-èst e al nòrd-oèst de Siria. Entre aqueles quatre païses , sols dos reconeisson oficialament una region nomenada "Curdistan" : Iran amb la província de Curdistan e  Iraq amb la region autonòma de Curdistan.

## Referéncias
Agonges

**Agonges** es una comuna francofòna de Borbonés del departament d’Alèir, dins la region d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Istòria

En 1807, lo anciana comuna del Breuil a amassat a Agonges.

En 1807, l'ancienne commune du Breuil est réunie à Agonges.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats liadas a la comuna
## Veire tanben

## Liams extèrnes

## Nòtas
Stefan Edberg

thumb|right|Stefan Edberg
**Stefan Edberg** es un jogaire de tennis suedés. Es nascut lo 19 de genièr de 1966 en Växjö, Suècia. Foguèt nº 1 del mond pendent 72 setmanas. Edberg se ganhèt 6 títols de Grand Chelem, 2 medalhas als Jòcs Olimpics de Seol 88 e 2 copas Davis. A ganhat 42 torneges en individual e 18 en dobles.

Stefan Edberg ganhèt tanben la medalha d'aur als Jòcs Olimpics de Los Angeles 84, mas lo tennis èra espòrt de demostracion. Atenguèt 806 victòrias per 270 desfachas. Se retirèt en 1996.

## Torneges de Grand Chelem
* Open Austràlia: 1985 e 1987.
* Wimbledon: 1988 e 1990.
* US Open: 1991 e 1992. 

## Torneges
* 1984: Milan e Jòcs Olimpics de Seol (demostracion).
* 1985: Memphis, San Francisco, Basilèa e Open Austràlia.
* 1986: Gstaad, Basilèa e Estocòlme.
* 1987: Open Austràila, Memphis, Rotterdam, Tòquio (Outdoor), Cincinnati, Tòquio (Indoor) e Estocòlm.
* 1988: Rotterdam, Wimbledon e Basilèa.
* 1989: Tòquio e Masters.
* 1990: Indian Wells, Tòquio (Outdoor), Wimbledon, Los Angles, Cincinnati, New Haven e París.
* 1991: Stuttgart, Tòquio (Outdoor), Queens, US Open, Sydney e Tòquio (Indoor).
* 1992: Amborg, New Haven e US Open.
* 1993: Madrid.
* 1994: Doha, Stuttgart e Washington.
* 1995: Doha.
Émile Eudes

**Émile Eudes** (1843, Roncey - 1888, París) foguèt una personalitat de la Comuna de París.

Partisan de Blanqui, foguèt condamnat a mòrt pendent lo sètge de París per l'ataca de la casèrna de pompiers de la Vilette. Foguèt sauvat per la desfacha de Sedan e la proclamacion de la Republica. Venguèt capitani dau 138 batalhon de la Gàrdia Nacionala e participèt a l'insurreccion dau 31 d'octòbre de 1870. Lo 18 de març de 1871, prenguèt l'Hôtel-de-Ville ambé lei gàrdias nacionaus de Belleville. Lo 26, foguèt elegit membre de la Comuna e nomat dins la Comission executiva. Lo 3, foguèt un generau comandant leis unitats dau centre de la sortida catastrofica dei Federats. Combateguèt a l'entorn de Meudon e capitèt de se resplegar vèrs lo fòrt d'Issy. Puei, venguèt comandant dei fòrts sud de París. Enfin, participèt a la Setmana Saunosa.

Après la Comuna, s'exilièt en Soïssa puei a Londres. Condamnat a mòrt per lo tresen conseu de guèrra (aost de 1872), tornèt en França en 1880 e collaborèt amb Édouard Vaillant ai jornaus *Ni Dieu ni Maître* e *L'Homme Libre*.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Théophile Ferré

thumb|right|Théophile Ferré
**Théophile Ferré** (París, 1846 - Satory, 1871) foguèt una personalitat de la Comuna de París.

Partisan de Blanqui, foguèt condamnat quatre còps pendent lo rèine de Napoleon III. Membre dau 152 de la Gàrdia Nacionala, participèt a la defensa dei canons parisencs lo 18 de març de 1871. Prepausèt sensa succès d'atacar immediatament Versalhas. Elegit membre de la Comuna lo 26, trabalhèt per la Comission de seguretat generala. Puei, votèt la creacion dau Comitat de Salut Public. Enfin, acceptèt l'execucion dei ostatges lo 24 de mai de 1871. Capturat per l'armada de Versalhas, foguèt condamnat a mòrt e fusilhat ambé Louis Rossel.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Jules-Paul Johannard

**Jules-Paul Johannard** (Beaune, 1843 - Londres, 1892) foguèt una personalitat de la Comuna de París.

Membre de l'Internacionala dempuei 1867, foguèt condamnat en 1870 mai liberat per la proclamacion de la Republica lo 4 de setembre de 1871. Foguèt un cap de l'insurreccion dau 31 d'octòbre de 1870 puei foguèt elegit membre de la Comuna lo 16 d'abriu de 1871. Participèt ai Comissions de la guèrra e dei relacions exterioras. Votèt la creacion dau Comitat de Salut Public puei temptèt de defendre Montmartre pendent la Setmana Saunosa.

Condamnat a mòrt per un conseu de guèrra, s'exilièt a Londres.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Abrèt

**Abrèt** (*Abrest* en francés, ancianament *[[Abrèt#Toponimia|Abret]]*) es una comuna occitana d'Auvèrnhe, situada dins lo departament d’Alèir e la region francesa d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

Abrèt dins lo canton de Cucet Sud.png|Abrèt (roge) dins l'ancian canton de Cucet Sud (irange).
Abrèt dins la Comunautat d'Aglomeracion Vichèi Val d'Alèir.png||Abrèt (roge) dins la Comunautat d'Aglomeracion de Vichèi Val d'Alèir (ròse).


### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia
Abrèt ven del latin *Arboretum*, lo verdièr.

**Abret** es l'ancian nom oficial (en francés) de la comuna occitana d'Abrèt.

## Istòria

Abrèt.png|thumb|200px|left|Abrèt sus la carta de Cassini.


Lo nom d’*Abr&ecirc;t* (del latin *arbor*, arbre) es mençonat pel primier còp en 1301 dins lo *Diccionari del Sr. Chazaud*.

Èra un país de vinhas e aviá un pòrt sus Alèir, qu'a las aigas bassas se podiá gasar.

En 1789 Abrèt depend :
* de la generalitat de Molins
* de l’eleccion de Gatnat
* de la subdelegacion de Cucet
* del parlament de Paris
* de la senescaucia de Molins
* de la diocèsi de Clarmont

La comuna es dins lo districte de Cucet puèi dins l’arrondiment de La Paliça (que ven en 1942 lo de Vichèi).

Apartenéncia cantonala :
*1793, Vichèi
*1801, Cucet
*1892, Vichèi
*1973, Vichèi Sud
*1985, Cucet Sud
*2015, Vichèi 2
Fa ara partida de l’aglomeracion de Vichèi.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veir tanben
* Comunas d'Alèir

## Liams extèrnes

* Site oficiau de la comuna

## Nòtas
Ainay delh Chastèl

**Ainay delh Chastèl** (en francés, *[[Ainay-le-Château]]*, ancianament *[[Ainay]]*, *[[Ainay sur Salogne]]* o *[[Ainay-sur-Sologne]]*) es una comuna de Borbonés del departament d’Alèir, dins la region d’Auvèrnhe.

## Geografia
La comuna confronta lo departament de Char e la region del Centre. Es traversada per los rius Solonha e Marmanda.

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Istòria

Pendent la Revolucion Francesa s'apelava *Ainay-sur-Sologne*.

I nasquèt André Lwoff, laureat del Prèmi Nobel de Medecina en 1965.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats liadas a la comuna
## Veire tanben

## Liams extèrnes

## Nòtas
Jules-Nicolas-André Babick

**Jules-Nicolas-André Babick** (1820-1902) foguèt una personalitat polonesa de la Comuna de París.

Perfumaire e quimista, venguèt membre de l'Internacionala en 1871 puei, foguèt elegit membre de la Comuna lo 26 de març de 1871 per lo X arredoniment. Participèt ai Comissions de justícia puei dei servicis publics. Après la Setmana Saunosa, s'exilièt en Soïssa.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Ciutat Ho Chi Minh

**Ciutat Ho Chi Minh** (en vietnamian *Thành phố Hồ Chí Minh*) o popularament **Saigon** (en vietnamian *Sài Gòn*) es una vila de Vietnam. Sa populacion èra estimada a  abitants, en 2009. Sa superfícia totala es 2095&nbsp;km².

thumb|430px|left|Vista de Ciutat Ho Chi Minh
Hana Mandlikova

thumb|Hana Mandlikova (2009)
**Hana Mandlikova** es una ex-jogaira de tennis chèca. Nasquèt lo 19 de febrièr de 1962 a Praga, Republica Chèca. Arribèt a èsser nº 3 del mond e ganhèt 4 torneges de Grand Chelem. Ganhèt 27 torneges en individuals e 19 en dobles. Mandlikova conquistèt 3 còps la Copa Federacion.

Hana Mandlikova obtenguèt la nacionalitat australiana en 1988. Se retirèt en 1989 e exercís coma entrenadora.

## Torneges de Grand Chelem
* Open Austràlia: 1980 e 1987.
* Roland Garros: 1981.
* US Open: 1985.

## Torneges
* 1978: Milan e Barcelona.
* 1979: Montreal, Kitzbühel, Melbourne, Adelaïde e Sydney.
* 1980: Mahwah, Atlanta, Estocòlm, Amsterdam, Open Austràlia e Adelaïde.
* 1981: Houston, Roland Garros e Mahwah.
* 1984: Washington, Oakland, Houston, Dallas e Boston.
* 1985: Oakland, Princeton e US Open.
* 1987: Brisbane, Open Austràlia e Washington.
Archinhac (Borbonés)

**Archinhac** (*Archignat* en francés, *Archignac* en 1800) es una comuna occitana de Borbonés dins lo departament d’Alèir e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

Archinhat dins lo canton d'Uriat.png|Archinhac (roge) dins lo canton d'Uriat qu'es tanben comunautat de comunas (irange).


### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Istòria

Archinhat.png|Archinhac sus la carta de Cassini.


En 1793 es dins lo canton de Sent Sauvador e lo districte de Montluçon.
Dempuèi 1801 es dins lo canton d'Uriat.
En 1810 annèxa la comuna de Frontenat.

## Toponimia
Primièra mencion en 802 : *Archiniacum*.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments


Image:egliarchi2.jpg|La glèisa d'Archinhat.
Image:eglisefront.jpg|Chapelle privée de Frontenat.
Image:fontstpierre.jpg|Fontaine Saint-Pierre.
Image:Les pierres Giraud.jpg|Les Pierres Girauds.
Image:croix2.jpg|La croix du Bonnet.
Image:croixages.jpg|La croix des Ages.
Image:Arneige.jpg|Plan d'eau "La Pêcherie".
Image:Chachoux.jpg|L'ancien chalet du Gars Choux.


## Nòtas e referéncias

## Liams externes
* marchés, d'Archinhac, pres de Montluçon'', d'E. Yverneau
Charles Amouroux

thumb|right|Charles Amouroux
**Charles Amouroux** (Eissalabra, 1843 - París, 1885) es una personalitat de la Comuna de París.

Membre de l'Internacionala, foguèt condamnat mai d'un còp pendent lo rèine de Napoleon III per sindicalisme. Durant lo sètge de París de 1870-1871, venguèt membre de la Gàrdia Nacionala e de son Comitat Centrau. Puei foguèt elegit membre de la Comuna dins la Comission dei relacions exterioras. Anèt en mission a Marselha, Lion, Sant Estève e Tolosa mai foguèt capturat lo 21 de mai de 1871. Evasit de Brèst, foguèt capturat tornarmai e exiliat en Nòva Caledònia. Tornèt en França en 1880 e venguèt deputat dau  departament de Léger en 1885.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Eugène Protot

**Eugène Protot** (Carisey, 1839 - París, 1921) foguèt una personalitat de la Comuna de París (1871).

Partisan de Blanqui, foguèt condamnat mai d'un còp pendent lo rèine de Napoleon III. Durant lo sètge de la capitala, venguèt membre de la Gàrdia Nacionala puei elegit de la Comuna lo 26 de març. Faguèt partida de la Comission de justícia. Pendent la Setmana Saunosa, foguèt bleçat e s'exilièt en Soïssa car condamnat a mòrt en novembre de 1872. Tornèt en França en 1880.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Clovis Dupont

**Clovis Dupont** (Neuve-Maison, 1830 – Issy-les-Moulineaux, 1908) foguèt una personalitat de la Comuna de París (1871).

Pendent lo sètge de París, foguèt elegit au Comitat Centrau de la Gàrdia Nacionala. Puèi, lo 26 de març de 1871, venguèt membre de la Comuna e faguèt partida de la Comission dau trabalh, de l'industria e dau cambi. Capturat après la Setmana Saunosa, foguèt condamnat a vint ans de trabalhs forçats en Nòva Caledònia. Tornèt en França en 1880.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Raoul Urbain

**Raoul Urbain** (Condé-sur-Noireau, 1837 – París, 1902) foguèt una personalitat de la Comuna de París (1871).

Durant lo sètge de París de 1870-1871, venguèt membre de la Gàrdia Nacionala. Lo 18 de març, ocupèt la comuna dau VII arredoniment e lo 26, foguèt elegit membre de la Comuna. Faguèt partida de la Comission de l'ensenhament puei de la Comission dei relacions exterioras e enfin de la guèrra. Votèt la creacion dau Comitat de Salut Public. Après la Setmana Saunosa, foguèt capturat e condamnat ai trabalhs forçats en Nòva Caledònia. Tornèt a París après l'amnistia de 1880.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
François Jourde

**François Jourde** (Chassanha, 4 de julh de 1843 – Niça, 20 de març de 1893) foguèt una personalitat de la Comuna de París (1871).

Membre dau 160 batalhon de la Gàrdia Nacionala pendent lo sètge de París de 1870-1871, foguèt elegit lo 26 de març de 1871 a la Comuna. Faguèt partida de la Comission dei finanças. Son respèct de la Banca de França li atirèt la rancuna d'unei Comunards après la guèrra mai parvenguèt a pagar la Gàrdia Nacionala pendent tota la durada de la Comuna. Capturat après la Setmana Saunosa, foguèt deportat en Nòva Caledònia per lo conseu de guèrra de setembre de 1871. S'escapèt en 1874 e s'exilièt en Anglatèrra. Tornèt en França après l'amnistia de 1880.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Ulysse Parent

**Ulysse Parent** (París, 1828 – Veulettes, 1880) foguèt una personalitat de la Comuna de París (1871).

Partisan de l'oposicion republicana pendent lo rèine de Napoleon III, foguèt elegit membre de la Comuna lo 26 de març e faguèt partida de la Comission dei relacions exterioras. Pasmens, demissionèt lo 5 d'abriu. Capturat lo 27 de mai de 1871, foguèt acusat de l'incendi dau quartier de la Borsa e aquitat en setembre de 1871.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Jules Martelet

**Jules Martelet** (Saint-Brice-Courcelles, 27 de setembre de 1843 – Ivry, 27 d'abriu de 1916) es una personalitat de la Comuna de París (1871).

Membre de l'Internacionala, s'engatgèt dins lo 136 batalhon de la Gàrdia Nacionala e participèt ai temptativas revolucionàrias dau 31 d'octòbre de 1870 e 22 de genier de 1871. Prenguèt la comuna dau XIV arredoniment lo 18 de març. Elegit de la Comuna lo 26, faguèt partida de la Comission dei servicis publics. Condamnat a la deportacion en 1873, s'escapèt de París e s'exilièt en Soïssa, en Belgica puei ais Estats Units.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Jules Andrieu

**Jules Andrieu** (París, 30 de setembre de 1838 - Jersey, 25 de febrier de 1884) foguèt una personalitat de la Comuna de París (1871).

Pendent lo rèine de Napoleon III, dirigiguèt un cors per leis obriers de 1863 a 1870. Après la proclamacion de la Republica lo 4 de setembre de 1870, venguèt cap dau personau de l'Hôtel-de-Ville e foguèt elegit membre de la Comuna per lo I arredoniment lo 16 d'abriu de 1871. Faguèt partida de la Comission executiva e de la Comission dei servicis publics. Après la Setmana Saunosa, fugiguèt en Anglatèrra. Amnistiat en 1880, venguèt vicecònsol de França a Jersey durant lo govèrn de Léon Gambetta.

Foguèt tanben l'autor de libres coma *Histoire du Moyen-Age* (1866), *Philosophie et Morale* (1867) o *Notes pour servir à l'histoire de la Commune de Paris en 1871*.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Eugène Gérardin

**Eugène Gérardin** es una personalitat de la Comuna de París (1871).

Membre e cap parisenc de l'Internacionala en 1867, foguèt arrestat mai d'un còp pendent lo rèine de Napoleon III. Pendent la Comuna, foguèt elegit lo 26 de març de 1871 e faguèt partida de la Comission dau trabalh, industria e cambi. Votèt contra la creacion dau Comitat de Salut Public. Capturat per lei Prussians e liurat a l'armada de Versalhas, foguèt deportat en Nòva Caledònia en 1872 e amnistiat en genier de 1879.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
François-Charles Ostyn

**François-Charles Ostyn** (París, 1823 - Argenteuil, 1912) foguèt una personalitat de la Comuna de París (1871).

Membre dau Comitat centrau de la Gàrdia Nacionala pendent lo sètge de París de 1870-1871, foguèt elegit membre de la Comuna per lo XIX arredoniment lo 26 de març. Faguèt partida de la Comission dei subsisténcias puei de Comission dei servicis publics. Après la Setmana Saunosa, s'exilièt en Soïssa e tornèt en França après l'amnistia de 1880.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
François-Louis Parisel

**François-Louis Parisel** (1841 - 1878) foguèt una personalitat de la Comuna de París (1871).

Metge e farmacian dau XV arrondiment de París, foguèt elegit membre de la Comuna lo 26 de març per lo VII. Faguèt partida de la Comission dei subsisténcias puei de la Delegacion scientifica. Après la Setmana Saunosa, s'exilièt a Londres puei ais Estats Units.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Henri Mortier

**Henri Mortier** (París, 1843 - París, 1894) foguèt una personalitat de la Comuna de París (1871).

Partisan de Blanqui e membre de l'Internacionala, foguèt capitani dau 191 de la Gàrdia Nacionala pendent lo sètge de París de 1870-1871. Elegit membre de la Comuna lo 26 de març, faguèt partida de la Comission dei servicis publics puei de la Comission de seguretat generala. Après la Setmana Saunosa, s'exilièt a Londres.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Louis-Denis Chalain

**Louis-Denis Chalain** (1845 - vèrs 1885) foguèt una personalitat de la Comuna de París (1871).

Membre de l'Internacionala en 1870, foguèt arrestat e condamnat pendent lo tresen procès de l'Internacionala (30 de junh de 1870). Liberat per la proclamacion de la Republica lo 4 de setembre de 1870, foguèt elegit membre de la Comuna per lo XVII arredoniment lo 26 de març. Faguèt partida de la Comission de seguretat generala puei de la Comission dau trabalh, industria e cambi. Après la Setmana Saunosa, s'exilièt a Londres puei en Soïssa.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Charles Ledroit

**Charles Ledroit** (Château-Gontier, 3 de junh de 1818 - ?) foguèt una personalitat de la Comuna de París (1871).

Condamnat per una cauma en 1845 a Marselha, venguèt membre de l'Internacionala. Lo 26 de març de 1870, foguèt elegit a la Comuna per lo V arredoniment de París. Faguèt partida de la Comission de justícia, puei de la Comission dei relacions exterioras e enfin de la Comission de la guèrra. Après la Setmana Saunosa, foguèt condamnat a mòrt per contumàcia per un conseu de guèrra e s'exilièt en Soïssa.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Cabildo de Salta

Lo **Cabildo de Salta** qu'ei un edifici cloniau de la capitala de la província deu medish nom. 

L'edifici present que ho bastit au sègle XVIII ; que ho la sede de l'autoritat administrativa enter 1626 e 1880 annada qui ho venut e parciaument avalit après. 

Que ho restaurat en 1945 dab la partcipacion de l'arquitècte Mario Buschiazzo (egaument restaurador de l'Ostau de Tucumán e deu Cabildo de Buenos Aires).

Uei qu'acessa dus musèu istorics.

## Ligam extèrne

*http://www.museonor.gov.ar/edificio.htm Site oficiau deu cabildo.
Jim Courier

thumb|right|Jim Courier
**Jim Courier** es un èx-jogaire de tennis nòrd-american. Nasquèt lo 17 d'agost de 1970 a Sanford, Florida (Estats Units). Foguèt nº 1 del mond pendent 58 setmanas e ganhèt 4 torneges de Grand Chelem. Courier conquistèt 23 títols en individuals e 6 en dobles. Ganhèt tanben doas copas Davis (92 e 95). Se retirèt en 2000.

## Torneges de Grand Chelem
* Open Austràlia: 1992 e 1993.
* Roland Garros: 1991 e 1992.

## Torneges
* 1989: Basilèa.
* 1991: Indian Wells, Miami e Roland Garros.
* 1992: Open Austràlia, Tòquio, Hong Kong, Roma e Roland Garros.
* 1993: Open Austràlia, Memphis, Indian Wells, Roma e Indianapòlis.
* 1995: Adelaïda, Scottsdale, Tòquio e Basilèa.
* 1996: Filadèlfia.
* 1997: Doha, Los Angeles e Pequin.
* 1998: Orlando.
Prosper-Olivier Lissagaray

**Prosper-Olivier Lissagaray** (24 de novembre de 1838 - 25 de genier de 1901) foguèt una personalitat de la Comuna de París (1871) e un jornalista francés.

En 1860, après un viatge en America, s'installèt a París onte realizèt lei premierei conferéncias publicas. Après una conferéncia agitada sus Alfred de Musset, creèt un jornau (l**Avenir'') a [[Aush]] contra lo Segond Empèri de [[Napoleon III]]. I ataquèt lo deputat [[Paul de Cassagnac]], son bòn cosin e un duèl aguèt meme luòc. En genier [[1870]], fondèt lo jornau ''La Marseillaise'' ambé [[Henri Rochefort]]. Lei condamnacions esperèron pas per Lissagaray estent que foguèt condamnat lo 4 de genier per ofensas envèrs l'Emperaire e l'Emperairitz. Liberat lo 6 d'abriu de 1870, foguèt mai condamnat per ofensas lo 10 de mai e preferiguèt de s'exiliar en [[Belgica]] durant tres mes.

Tornèt en [[França]] après la proclamacion de la Republica lo 4 de setembre de 1870. Pendent lo sètge, partiguèt ambé [[Leon Gambetta]] e venguèt comissari de guèrra. A [[Tolosa]], organizèt un còrs de volontaris puei rejonhèt l'armada de Léger coma comandant. Pendent la Comuna de París, fondèt encara un jornau publicat fins au 9 d'abriu quand decidiguèt de far partida dei patrolhas dau barri. Pendent la Setmana Saunosa, se bateguèt dau 25 au 28 de mai. Una legenda ditz que Lissagaray foguèt lo combatent darrier de la Comuna. Après la batalha, s'exilièt tornarmai en Belgica puei a Londres.

I escriguèt lei dos libres que lo rendèron celèbre : ''Huit journées de mai derrière les barricades'' (1871) e subretot ''Histoire de la Commune de 1871'' ([[1876]]). Aquelei libres foguèron traduchs en anglés per [[Jenny Marx]]. D'efèct, Jenny Marx, filha de [[Karl Marx]], e Lissagaray foguèron promés. Pasmens, Jenny rompèt lei acordalhas en 1880 e Prosper-Olivier Lissagaray tornèt donc en França.

Se i opausèt au generau Boulanger e venguèt secretari de la ''Société des Droits de l'Homme et du citoyen'' creada ambé [[Georges Clemenceau]], [[Jules Joffrin]] e [[Arthur Ranc]]. Fondèt tanben dos jornaus nomats ''La Bataille'' (1881-1889) puei ''La Grande Bataille'' (1893) e denoncièt especialament l'escàndol de Panamà. Se consacrèt adonc a la tresena edicion de l**Histoire de la Commune de 1871'' publicada en 1896.

Moriguèt en 1901 d'una laringiti. Quasi 2000 personas assistiguèron a sa cremason dins lo cementèri dau Père-Lachaise.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Gaston Da Costa

**Gaston Da Costa** o **Gaston Dacosta** (París, 1850 – París, 1909) es una personalitat de la Comuna de París.

Foguèt substitut dau procuraire de la Comuna, Raoul Rigault. Capturat en junh de 1871, foguèt deportat en Nòva Caledònia. Tornèt en França après l'amnistia de 1880. Es subretot conegut per son libre tractant de la Comuna e intitulat *Mémoires d'un Communard : la Commune vécue* (1904).

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Léo Fränkel

thumb|right|Léo Fränkel
**Léo Fränkel** (Budapèst, 1844 - París, 1896) foguèt una personalitat ongresa de la Comuna de París (1871).

Membre de l'Internacionala dempuei 1867, foguèt arrestat en abriu de 1870 mai liberat per la proclamacion de la Republica lo 4 de setembre de 1870. S'engatgèt dins la Gàrdia Nacionala e venguèt membre de la Comuna lo 26 de març. Faguèt partida de la Comission dau trabalh, industria e cambi puei de la Comission dei finanças. Lo 1 de mai, votèt la creacion dau Comitat de Salut Public e pendent la Setmana Saunosa, foguèt bleçat durant lei combats de la borgada Saint-Antoine. Foguèt sauvat per Élisabeth Dmitrieff.

Un conseu de guèrra lo condamnèt a mòrt per contumàcia lo 19 d'octòbre de 1872. Anèt a Londres e votèt l'exclusion de Bakounine en 1872. Puei, expulsat d'Alemanha en 1875, s'installèt en Ongria e ajudèt a organizar lo Partit Obrier fondat en 1880. Foguèt donc condamnat en 1881 e liberat en 1883. Tornèt adonc en França en 1890. Participèt au congrès fondator de la II Internacionala puei collaborèt ambé Lissagaray au jornau *La Bataille*. Moriguèt d'una pneumonia en 1896.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Félix Pyat

**Félix Pyat** (Vierzon, 1810 – Saint-Gratien, 1889) foguèt un jornalista, un òme politic e una personalitat francesa de la Comuna de París (1871).

Après la Revolucion de 1848, lo govèrn provisòri de la Segonda Republica lo nomèt comissari dins lo departament de Char. Foguèt elegit deputat de l'Assemblada Constituenta de 1848 e reelegit en 1849. Compromés dins l'insurreccion dau 13 de junh de 1849, s'exilièt en Soïssa, Belgica e enfin a Londres. Venguèt membre de l'Internacionala en 1864.

Tornèt en França après la proclamacion de la Republica lo 4 de setembre de 1870 e venguèt deputat après leis eleccions dau 8 de febrier de 1871. Demissionèt lo 11 e venguèt membre de la Comuna lo 26 de març. Faguèt partida de la Comission Executiva puei de la Comission dei finanças e dau Comitat de Salut Public. Participèt pas a la Setmana Saunosa e s'exilièt encara a Londres. Après l'amnistia de 1880, foguèt senator dau Char en 1887 puei deputat dei Bocas de Ròse en 1888.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Jean-Baptiste Clément

thumb|right|Jean-Baptiste Clément
**Jean-Baptiste Clément** (Boulogne-sur-Seine, 30 de mai de 1836 – París, 23 de febrier de 1903) foguèt un cançonejaire francés e una personalitat de la Comuna de París (1871).

Nascut dins un familha aisada, la quitèt a 14 ans e anèt a París. Après quauquei mestiers divèrs, participèt au jornau "*Le Cri du Peuple*" de Jules Vallès. En 1867, s'exilièt en Belgica onte publiquèt la celèbra cançon *"Le Temps des Cerises"*. Tornat en França, foguèt condamnat per sa collaboration ambé lo jornau *"La Réforme"* de Charles Delescluze e Auguste Vermorel. Liberat per la proclamacion de la Republica lo 4 de setembre de 1870, foguèt elegit membre de la Comuna lo 26 de març de 1871. Faguèt partida de la Comission dei subsisténcias, foguèt delegat per la fabricacion de municions e enfin membre de la Comission de l'ensenhament. Combatèt durant la Setmana Saunosa e escriguèt son autra cançon pus celèbra, *"La Semaine sanglante"*, denonciant la repression de la Comuna. S'exilièt en Belgica puei a Londres. Tornèt en França en 1880.

Entre 4000 e 5000 personas assistiguèron a son enterrament dins lo cementèri dau Père-Lachaise.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Eugène Pottier

**Eugène Pottier** (París, 4 d'octòbre de 1816 – París, 6 de novembre de 1887) foguèt un cançonejaire francés e una personalitat de la Comuna de París (1871).

Membre de l'Internacionala e fondator de la Chambra Sindicala dei Dessenhaires en 1864. Faguèt partida de la Gàrdia Nacionala pendent lo sètge de París de 1870-1871. Lo 16 d'abriu de 1871, foguèt elegit membre de la Comuna per lo II arredoniment. Participèt a la Comission dei servicis publics. Se bateguèt durant la Setmana Saunosa puei, escondut dins París, escriguèt son poèma pus celèbre L'internacionala. Tornèt en França après l'amnistia de 1880 mai visquèt malaisadament.

Venguèt celèbre un an après sa mòrt quand lo musician Pierre Degeyter metèt L'internacionala en musica.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Victor Clément

**Victor Clément** foguèt una personalitat de la Comuna de París (1871).

Foguèt elegit membre de la Comuna lo 26 de març per lo XV arredoniment e faguèt partida de la Comission dei finanças. Votèt contra la creacion dau Comitat de Salut Public. Capturat après la Setmana Saunosa, foguèt condamnat per lo 3 Conseu de guèrra a tres ans de preson.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Augustin Avrial

**Augustin Avrial** (Revèl, 1840 – Fécamp, 1904) foguèt una personalitat francesa de la Comuna de París (1871).

Membre de l'Internacionala dempuei 1867, foguèt condamnat pendent lo tresen procès de l'Internacionala. Liberat per la proclamacion de la Republica lo 4 de setembre de 1870, foguèt elegit comandant dau 66 de la Gàrdia Nacionala e participèt a Montmartre a la jornada dau 18 de març de 1871. Foguèt donc elegit membre de la Comuna lo 26 de març per lo XI arredoniment e faguèt partida de la Comission dau trabalh, industria e cambi (29 de març - 10 d'abriu), de la Comission executiva (10 - 21 d'abriu) e de la Comission de la guèrra. Votèt contra la creacion dau Comitat de Salut Public. Durant la Setmana Saunosa, organizèt la resisténcia dau quartier dau Chateau-d'Eau (24 - 26 de mai). S'exilièt adonc a Londres, puei en Alemanha (1874 - 1876) e enfin en Soïssa. Tornèt en França après l'amnistia de 1880.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Alphonse Lonclans

**Alphonse Lonclans** foguèt una personalitat de la Comuna de París (1871).

Pendent lo sètge de París de 1870-1871, venguèt capitani puei cap dau 73 batalhon de la Gàrdia Nacionala e membre de son Comitat Centrau. Foguèt elegit membre de la Comuna après leis eleccions complementàrias dau 16 d'abriu de 1871. Faguèt partida de la Comission de la guèrra. Votèt per la creacion dau Comitat de Salut Public. Après la Setmana Saunosa, s'exilièt en Soïssa e foguèt condamnat a mòrt per contumàcia per lo Conseu de guèrra de decembre de 1872.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias