Minerau

[thumb|[Cristal|Cristaus de qüars citrina, un exemple de minerau.]]

Un **minerau** (var. **mineral**) es una substància quimica generalament inorganica, formada naturalament ò non, qu'es caracterizada per sa composicion quimica e per l'agençament espaciau de seis atòms segon una periodicitat e una simetria precisa. Lei mineraus son generalament solids e associats entre elei per formar de ròcas. Pasmens, es possible de lei trobar a l'estat pur dins la natura, generalament sota la forma de cristaus ò de venas eissits de mecanismes geologics permetent la formacion de depaus mineraus. L'estudi d'aquelei compausats es una branca importanta de la geologia car lei mineraus an de proprietats importantas per l'economia modèrna. 

## Etimologia e definicion

### Etimologia

Lo mot « minerau » sembla de venir dau latin *minera* que significava « mina » ò « miniera ». Durant l'Edat Mejana, designèt pauc a cha pauc lo monde sosterranh e minier. Prenguèt son sens durant lo periòde de transicion entre l'alquimia e la quimia. D'efiech, per lei sabents dau periòde, existiá una diferéncia fondamentala entre lei substàncias eissidas dau vivent e de l'inèrt. Per exemple, i aviá un « carbon minerau » e un « carbon animau » qu'èran respectivament eissit de l'esplecha miniera e de la calcinacion dei carns. Lo tèrme minerau foguèt ansin associat a l'inorganic e leis expressions quimia inorganica e quimia minerala designan la meteissa branca de la quimia.

### Definicion

I a ges de definicion consensuala de la nocion de minerau. Pasmens, lei règlas definidas per l'Associacion Internacionala de Mineralogia an una influéncia importanta au sen de la comunautat scientifica :
* un minerau es una substància que se forma segon de procès geologics naturaus
* un minerau es una substància solida dins lei condicions normalament observadas dins la natura. Lo mercuri natiu es una excepcion a aquela règla car son ponch de fusion se situa a −38,842 °C. Segon aquela règla, l'aiga liquida e lo dioxid de carbòni gasós presents a la superficia terrèstra son pas de mineraus. En revènge, es lo cas de l'aiga solida.
* un minerau a una estructura cristallina ben definida ò, au mens, un agençament ordenada d'atòms. Segon aquela règla, un compausat amòrf coma l'obsidiana es pas un minerau.
* un minerau a una composicion quimica ben definida. Pasmens, aquò permet de variacions se son previsiblas. Per exemple, la mackinawita es un sulfur de fèrre e de niquèl qu'es considerat coma un minerau. Sa formula quimica es (Fe, Ni)9S8. Es a dire que se l'estructura demòra la meteissa, la plaça dau metau pòu èsser ocupada per un atòm de fèrre ò un atòm de niquèl.
Lei contestacions principalas regardant aquelei linhas directritz son nombrosas e divèrsas. I a tanben de diferéncias dins lor aplicacion. Per exemple, lei compausats artificiaus, compres aquelei que presentan totei lei caracteristicas d'un minerau, son excluchs d'aquela definicion. Mai i a de cas pauc clars coma aqueu de la chornobilita que se formèt durant la catastròfa de Chornobil a partir dau còri. Un autre ponch problematic pertoca la soliditat de l'estructura dins lei condicions presentas dins la natura. Per exemple, i aguèt un lòng debat per reconéisser la natura de minerau de la meridianiita que son ponch de fusion se situa a 2 °C.

## Istòria

### Lei premierei classificacions mineralogicas

[thumb|right|''[De re metallica*, obratge major de [[Georgius Agricola]].]]

Un interès per lei mineraus presents dins la [[natura]] es atestat tre la [[Preïstòria]]. Per exemple, durant lo [[Calcolitic]], lo [[coire natiu]] èra utilizat per renforçar d'[[Esplech|otís]] de pèire. Pus tard, lo desvolopament de la [[metallurgia]] necessitèt de basas en mineralogia per identificar lei mineraus [[metal]]lics destinats a la produccion de [[bronze]] e de [[fèrre]]. De mineraus, coma l'[[aur natiu]] e lo [[lapislazuli]], èran tanben utilizats coma [[moneda]]. Aquò menèt a l'aparicion d'un saber dedicat que foguèt en partida formalizat per de [[Filosofia|filosòfs]] e de sabents [[Grècia antica|grècs]] que prepausèron de classificacions dei mineraus coneguts a aquela epòca. La pus importanta es probablament aquela de [[Teofrast]] (vèrs [[Sègle IV apC|372]]-[[Sègle III abC|288 avC]]) que definiguèt lei [[Ròca|ròcas]], lei tèrras e lei [[Metal|metaus]].

Durant lo [[Edat Mejana|periòde medievau]], la [[geologia]] se desvolopèt principalament gràcias ai progrès realizats en [[Republica Populara de China|China]] e dins lo monde arabomusulman. Leis [[Arabs|Arabis]] [[Traduccion|traduguèron]] leis obratges grècoromans e desvolopèron lei [[Coneissença|conoissenças]] geologicas generalas en prepausant de mecanismes, sovent erronèus, de formacion dei relèus. Lei [[Republica Populara de China|Chinés]] inventèron la [[sismologia]] e comprenguèron lei principis de l'[[erosion]] e de la [[sedimentacion]]. Pasmens, dins lei doas regions, l'estudi dei mineraus elei meteissei foguèt mai que mai laissat ai [[Metallurgia|metallurgistas]].

La [[mineralogia]] modèrna se formèt en [[Euròpa]] a la fin de l'[[Edat Mejana]] ò durant la [[Renaissença]] amb [[Albertus Magnus]] ([[1193]]-[[Sègle XIII|1280]]) e [[Georgius Agricola]] ([[Ans 1490|1494]]-[[Ans 1550|1555]]). [[Albertus Magnus]] critiquèt lei tèxtes grècs e prepausèt de descripcions novèlas dei mineraus dins son tractat *De mineralibus.* [[Georgius Agricola|Agricola]], considerat coma lo paire de la [[mineralogia]], prepausèt una sintèsi dei sabers [[Metallurgia|metallurgics]] de son periòde, una descripcion de certanei mecanismes de formacion dei mineraus e un sistèma de classificacion. Son trabalh demorèt una referéncia fins a la [[Revolucion industriala|Revolucion Industriala]]. Foguèt completat per la [[classificacion scientifica]] dau [[Vida|vivent]] e de la [[matèria]] inèrta prepausada en [[Ans 1730|1735]] per [[Carl von Linné]] ([[Ans 1700|1707]]-[[Ans 1770|1778]]).

=== Lei classificacions modèrnas ===

Lei classificacions modèrnas apareguèron durant lo sègle XIX. Son una consequéncia dei progrès de la [[quimia]] durant aquela epòca car permetèron de descubrir la composicion quimica dei mineraus. Ansin, de familhas foguèron pauc a cha pauc identificadas. Venguèron la basa dei classificacions que gropèron desenant lei mineraus en foncion de sei caracteristicas [[Quimia|quimicas]]. [[James Dwight Dana]] ([[1813]]-[[1895]]) e [[Karl Hugo Strunz]] ([[1910]]-[[2006]]) foguèron lei doas figuras principalas dau desvolopament d'aqueu trabalh. Regularament modernizadas, lei classificacions de [[classificacion de Dana|Dana]] e de [[classificacion de Strunz|Strunz]] son encara fòrça utilizadas au començament dau sègle XXI. Pasmens, d'autrei sistèmas son tanben ben difusats en certanei país coma la [[classificacion de Kostov]]. Aquelei metòdes partejan de ponchs comuns, mai an tanben de diferéncias.

=== La teoria de l'evolucion minerala ===



La [[teoria de l'evolucion minerala]] es una teoria prepausada en [[2008]] per lo mineralogista [[USA|estatsunidenc]] [[Robert Hazen]] (nascut en [[1948]]) e sa còla. A per objectiu de definir un contèxte [[istòria|istoric]] per la mineralogia. Segon ela, lei mineraus dei [[planeta]]s e, pus generalament deis objèctes dau [[Sistèma Solar]], son venguts mai e mai complèxs dempuei sa creacion. Aquò seriá lo resultat de l'evolucion dei condicions [[fisica|fisico]][[quimia|quimicas]] que permetriá l'aparicion de mineraus novèus.

Dins lo cas de la [[Tèrra]], la [[teoria de l'evolucion minerala]] prepausa tres temps principaus. Au començament dau [[Sistèma Solar]], après la formacion dei [[planeta]]s e deis [[asteroïde]]s, lo nombre de mineraus seriá estat d'aperaquí 250. Puei, lei movements [[tectonica dei placas|tectonics]] e lei remanejaments au sen de la [[crosta terrèstra|crosta]] permetèron l'aparicion de mineraus novèus. Ansin, a la fin d'aqueu segond periòde,  mineraus serián estats presents a la superficia de la [[Tèrra]]. Enfin, durant la tresena fasa, lei mecanismes dau [[vida|vivent]] aurián favorizat l'aparicion de  compausats suplementaris.

Aquela teoria obtenguèt rapidament un certan succès e foguèt represa per d'autrei [[sciéncia|scientifics]]. Es tanben sovent presentada dins de [[musèu]]s. Pasmens, en despiech d'aqueu costat prometeire, la validitat dau concèpte d'evolucion minerala es pas encara confiermada.

== Genèsi e formacion dei mineraus ==

La formacion dei mineraus despend dei condicions fisicoquimicas de lor environament de cristallizacion. Dins un premier temps, lei mineraus se forman a partir dau refrejament dau [[magma]] ò de [[lava]]s emesas durant d'erupcions [[volcan]]icas. La [[temperatura]], la [[pression]] e la preséncia de [[gas]] e d'[[aiga]] principaus que dictan la cristallizacion dei mineraus. Entre 800 e  °C, la fasa ortomagmatica de la cristallizacion mena a la formacion de mineraus a basa de [[fèrre]] e de [[magnèsi]] coma l'[[olivina]], lei [[piroxèn]]s, lei [[plagioclasis]] e leis [[amfibòl]]s. Entre 600 e 800 °C, a luòc la fasa pegmatitia qu'es sovent associada a la formacion de [[granit]]. Lo [[qüars]] e lei [[feldspat]]s son lei mineraus principaus d'aquela partida dau refrejament magmatic. Puei, entre 374 e 600 °C, vèn la fasa pneumotolitica. Lo qüars contunia de se formar durant aquela fasa, mai se tròban pereu de mineraus coma la [[cassiterita]]. Enfin, a de temperaturas inferioras a 374 °C, comença la fasa idrotermala qu'es caracterizada per la formacion dei sulfurs metallics, de la [[baritina]] ò de la [[fluorina]].

Aquelei mineraus son somés a l'[[erosion]]. Sei compausants son alora susceptibles de participar a la formacion de mineraus sedimentaris. Au mens dos mecanismes permèton de lei formar. Dins lo premier cas, de compausats solubles dins l'aiga se concentran dins un volum d'aiga. L'evaporacion d'aquela aiga entraïna la precipitacion de [[sau (quimia)|saus]] que pòdon intrar dins la composicion de mineraus. La [[calcita]], lo [[gip]] ò la [[silvita]] son de mineraus d'aquela categoria. Lo segond mecanisme regarda lei compausats insolubles dins l'aiga. La destructuracion de la [[ròca]] onte se tròban inicialament pòu entraïnar son transpòrt vèrs de zònas de sedimentation. I forman alora de concentracions que son dichas « [[placer|placers]] ». Aquò necessita un pes volumic important e una bòna resisténcia a l'[[abrasion]]. Per aquela rason, lei placers concentran generalament de mineraus metallics ò de mineraus durs.

Enfin, lei mineraus pòdon subir de [[metamorfisme|transformacions metamorficas]]. Aquò se debana generalament a proximitat d'una intrusion de [[magma]] ò dins de zònas de [[subduccion]]. Lei variacions de [[temperatura]] e de [[pression]] engendra alora de transformacions dins l'estructura dei mineraus. Una partida importanta dei mineraus actualament coneguts fan partida d'aqueu grop coma lei [[granat]]s, la [[muscovita]] ò lo [[grafit]].

== Proprietats ==

En [[2023]], l'[[Associacion Internacionala de Mineralogia]] aviá reconegut la descripcion de  mineraus. La màger part pòrtan lo nom d'una persona, lo nom d'un luòc ò un nom liat a sa composicion quimica. Son caracterizats per divèrsei proprietats. Lei pus visiblas son la forma [[cristal]]lina, la [[escala de Mohs|duretat]], la [[densitat]], lei proprietats [[optica]]s (esclat, indici de [[refraccion]], etc.), la linha laissada sus un supòrt e la color. De proprietats fisicoquimicas simplas ([[ponch de fusion]] particular, [[fluorescéncia]], [[reaccion quimica|reaccion]] ò abséncia de reaccion en preséncia d'[[acid]]s [[acid fòrt|fòrts]], etc.) e leis associacions amb d'autrei mineraus, aguent de condicions de formacion similaras, son tanben frequentament mencionadas dins lei descripcions per levar d'ambigüitats.

=== L'exfoliacion ===

[[Fichièr:Fluorita green.jpeg|thumb|Exfoliacion octaedric de la [[fluorita]].]]

L'[[exfoliacion]] es la proprietat caracteristica d'un minerau de se rompre segon de plans e de direccions privilegiats. L'existéncia d'aquelei plans d'exfoliacion depend de la [[simetria]] e de l'estructura [[Cristal|cristallina]] dau minerau. Existisson de tipes generics d'exfoliacion:
* ges d'exfoliacion se, après èsser estat espeçat, lo minerau presenta solament de superficias irregularas e ordinàrias. Aquelei mineraus son rars.
* exfoliacion amb una direccion privilegiada (ò [[clivatge]] basau), se lo minerau se romp per formar de pampalhetas ò de fuelhs parallèls.
* exfoliacion amb doas direccions privilegiadas (ò clivatge prismatic), se lo minerau s'espèça en rompent lei prismas dau cristau iniciau dins lo sens de la longor.
* exfoliacion amb tres direccions privilegiadas se lo minerau se romp per formar de cristaus compactes, sensa alongament marcat.

=== La color ===

La [[color]] es una caracteristica importanta dei mineraus per lor identificacion o seis aplicacions. D'efiech, certanei mineraus tènon divèrsei varietats amb de colors diferentas. Per exemple, es lo cas dau [[qüars]] que sa varietat violeta es dicha [[ametista]] e sa varietat incolòra es dicha [[cristau de ròca]]. En revenge, de mineraus an de còps una color fòrça caracteristica coma la [[malaquita]] qu'es verd viu.

La color dei mineraus es causada per l'absorcion ò lo rebat deis ondas que compausan la [[lutz]]. Ansin, la color blanca es la consequéncia d'un rebat de totei lei radiacions fasent la lutz solara. La preséncia d'impuretats permet egalament d'explicar una color determinada. Per exemple, la preséncia d'oxids de [[cròme]] dins l'estructura dau [[corindon]] es a l'origina de la color [[Roge|roja]] dau [[robin]].

En foncion de sa coloracion, lei mineraus son dichs :
* *'Acromatics** per lei mineraus sensa color. I a pas d'absorcion de la lutz solara e lo minerau es vist transparent. Per exemple, es lo cas dau [[qüars]] [[cristau de ròca]] e dei diamants transparents.
* **Idiocromatics** per lei mineraus que tènon una color en causa de l'estructura dau minerau e non de la preséncia d'una impuretat. Per exemple, es lo cas de l'[[azurita]] o de la [[malaquita]].
* **Alocromatics** per lei mineraus que tènon divèrsei colors en foncion deis impuretats presentas dins lo cristau. Es lo cas, per exemple, dau [[corindon]] o de divèrsei varietats de [[qüars]].
* **Pseudocromatics** per lei mineraus amb de colors que son la consequéncia de fenomèns optics coma la [[difraccion]]. Un exemple es la [[labradorita]].

<gallery>
Fichièr:Lagardette.jpg|
Fichièr:Améthystre sceptre2.jpg|
Fichièr:Venachat.jpg|
Fichièr:Azurite 2.jpg|
Fichièr:LabradoriteAMD.jpg|
</gallery>

=== La duretat ===

La duretat es la resisténcia d'un còrs fàcia a l'abrasion, la penetracion o la raiadura. L'[[escala de Mohs]] es lo metòde principau per determinar una duretat. Es un sistèma simple onte cada minerau raia lo precedent o es raiat per lo seguent. Lei mineraus de l'escala son :


=== L'esclat ===

L'esclat indica la natura dau rebat de la lutz a la superficia dau minerau. Depend subretot de l'[[indèx de refraccion|indici de refraccion]] dau minerau. I a tres tipes principaus d'esclat :
* **metallic** : es caracterizat per un indici de reflexion fòrça important, entre 0,4 e 0,6, e una absorcion de la [[lutz]] per lo minerau. Es lo cas deis elements natius coma l'[[aur]] ò lei sulfurs. L'indici de refraccion es generalament superior a 3.
* **submetallic** : es caracterizat per un indici de refraccion situat entre 2,6 e 3 e una reflexion pas totala de la lutz. Un exemple es la [[cuprita]].
* **non metallic** : es l'esclat dei mineraus transparents. Tèn divèrsei tipes segondaris :
** **veirenc** : es l'esclat dau veire e dei mineraus amb un indici de refraccion entre 1,3 e 1,9. 70 % dei mineraus fan partida d'aqueu grop coma lei silicats, lei carbonats, lei [[fosfat]]s, leis alogenurs e certaneis oxids e idroxids.
** **adamantin** : es caracteristic dei mineraus amb un indici de refraccion entre 1,9 e 2,6 e un indici de reflexion entre 0,1 e 0,2. Per exemple, es lo cas dau [[diamant]].
** **nacrat** : es caracterizat per una estructura de fibras finas.
** **perlejat** : es caracteristic dei mineraus dau tipe dau [[mica]].
** **cierós*' : lo minerau pareis cubèrt per un jaç de ciera.
Dins fòrça cas, un minerau pòu aver d'esclats diferents segon la [[qualitat]] de sa cristallizacion.

<gallery>
Fichièr:Pyrite foolsgold.jpg|
Fichièr:4101M-cuprite1.jpg|
Fichièr:Quartz Japan Twin Huaron Peru.jpg|
Fichièr:Diamant verdâtre (Vénézuéla).jpg|
Fichièr:Talc-177586.jpg|
Fichièr:Mica 3155.jpg|
Fichièr:Zairite-520948.jpg|
</gallery>

=== La color de la linha ===

La color de la linha es obtenguda per fretament dau minerau a la superficia d'una porcelana non esmautada. Coma la linha es gaire sensibla ais impuretats, aquela tecnica permet d'aver d'entresenhas sus la color dau minerau, especialament dins lo cas de varietats diferentas per la color. Per exemple, lei varietats roja ([[robin]]) e blava ([[safir]]) dau [[corindon]] an una linha blanca identica.

=== La macla ===

La macla es l'associacion orientada d'unei cristaus identics liats per una operacion de simetria. La classificacion d'aquelei simetrias es relativament complèxa, mai pòu permetre l'identificacion de mineraus susceptibles de presentar de formas caracteristicas.

=== Lei proprietats opticas ===

Lei rais [[lutz|luminós]] permèton d'observar mai d'una proprietat caracteristica de certaneis espècias mineralas. Au mens tres fenomèns son frequentament presentats dins lei descripcions :
* la refraccion dobla s'obsèrva dins lei materiaus que son capables de devesir un rai luminós en dos rais distints. S'obsèrva aisament amb de cristaus de [[calcita]] ò de [[gip]] de quauquei centimètres d'espessor.
* l'indici de refraccion es una proprietat caracteristica dau materiau transparent qu'intra en jòc dins lei fenomèns de refraccion. Existís d'aparelhs per o calcular d'un biais precís a partir dei [[lèis de Snell-Descartes]].
* lei fenomèns de luminescéncia comprènon l'ensemble deis emissions luminosas entraïnadas per una sollicitacion especiala dau minerau. Per exemple, de mineraus emeton una lutz après un fretament ([[triboluminescéncia]]), après un caufatge ([[termoluminescéncia]]), après un tractament quimic ([[quimiluminescéncia]]) ò après una exposicion a un raionament [[electromagnetisme|electromagnetic]]. Lo pus important d'aquelei fenomèns es probablament la [[fluorescéncia]] que s'obsèrva après una exposicion a un raionament [[ultraviolet]] car permet de caracterizar un certan nombre de mineraus.

=== Lo magnetisme e la radioactivitat ===

Lo [[magnetisme]] e la [[radioactivitat]] son de proprietats pus raras que pòdon s'observar per certanei mineraus. Leis espècias magneticas son generalament d'oxids de fèrre coma la [[magnetita]] e l'[[ematita]] que pòdon formar d'[[asimant]]s naturaus. Lo [[camp magnetic]] produch es feble, mai observable amb una [[bossòla]] ò amb d'agulhas finas de [[fèrre]]. Lei mineraus [[radioactivitat|radioactius]] son sovent d'[[oxid d'urani|oxids d'urani]]. La radioactivitat engendrada varia segon la concentracion dei materiaus radioactius, mai es aisament detectabla amb un [[comptaire Geiger]].

== Classificacion dei mineraus ==

=== Classificacion per origina ===

Lei mineraus pòdon èsser classats en foncion de lor origina volcanica, plutonica, sedimentària ò metamorfica. Aqueu sistèma es practic per estudiar lei [[ròca]]s, mai es limitat quand un nombre important de mineraus son presents.

=== Classicacion de Strunz ===

La classificacion de Strunz es basada sus la composicion quimica dei mineraus e permet lor classament entre dètz classas :
# Lei elements natius fachs d'un element quimic unic coma lo [[diamant]], lo [[sofre]], l'[[Argent (metal)|argent]], l'[[aur]] o lo [[coire]].
# Lei sulfurs amb l'ion S<sup>2-</sup>
# Leis oxids e leis idroxids amb leis ions O<sup>2-</sup> o HO<sup>-</sup>. Aquela classa tèn de mineraus coma lo [[corindon]].
# Leis alogenurs coma lei clorurs e lei fluorurs.
# Lei nitrats e lei carbonats amb leis ions NO<sub>3</sub><sup>-</sup> o CO<sub>3</sub><sup>2-</sup>.
# Lei borats amb l'ion BO<sub>3</sub><sup>3-</sup>
# Lei sulfats (SO<sub>4</sub><sup>2-</sup>), lei cromats (Cr<sub>4</sub><sup>2-</sup>), lei molibdenats (MO<sub>4</sub><sup>2-</sup>) e lei wolframats (WO<sub>4</sub><sup>2-</sup>).
# Lei [[fosfat]]s (PO<sub>4</sub><sup>3-</sup>), lei vanadats (VO<sub>4</sub><sup>3-</sup>), leis arsenats (AsO<sub>4</sub><sup>3-</sup>).
# Lei silicats (SiO<sub>x</sub>).
# Lei mineraus organics.

=== Classificacion de Kostov ===

La classificacion de Kostov utiliza dotze classas egalament basada sus la composicion quimica dei mineraus :
# Leis elements natius.
# Lei sulfurs e sulfosals
# Lei alogenurs.
# Leis oxids e idroxids
# Lei silicats
# Lei borats
# Lei [[fosfat]]s, arseniats e vanadats
# Lei wolframats
# Lei sulfats, seleniurs e tellururs
# Lei cromats
# Lei carbonats
# Lei nitrats e iodats.

== Utilizacions ==

[[Fichièr:Louis XIV Gold.jpg|thumb|Moneda francesa en [[aur]].]]

Lei mineraus tènon una gamma importanta d'aplicacions dirèctas o indirèctas dins la [[societat]] modèrna. Son ansin lo còr de l'industria miniera que s'ocupa de recercar e d'esplechar lei concentracions mineralas economicament interessentas. Après son extraccion, un minerau pòu èsser utilizat dins mai d'un domeni. D'exemples importants son :
* la joielariá qu'utiliza certanei mineraus preciós ò semipreciós, dichs [[gemma]]s, per la fabricacion d'objèctes coma d'anèus o de braçalets. Lei varietats transparentas dau [[diamant]] son un exemple de minerau preciós mai de desenaus de [[gemma]]s existisson.
* l'[[agricultura]] qu'utiliza lei [[nitrat]]s e lei [[fosfat]]s coma [[engrais]].
* l'[[metallurgia|industria metallurgica]] qu'utiliza lei mineraus metallics tenent un percentatge important d'atòms metallics per produrre de lingòts de [[metau]] pur. Per exemple, es lo cas de la [[galena]] que pòu permetre de produrre de [[plomb]].
* la construccion amb lo [[gip]].
* la fabricacion de [[moneda]]s. Per exemple, es lo cas de l'[[aur]].
* l'industria dau veire per de mineraus coma lo [[qüars]].

== Astromineralogia ==



L'[[astronomineralogia]] es l'estudi dei mineraus formats en defòra de la [[Tèrra]]. S'interèssa donc ai [[meteorit]]s e ai descubèrtas realizadas durant lei missions d'exploracion dau [[Sistèma Solar]]. Dins una mendra mesura, la disciplina estúdia tanben lei signes de mineraus identificats dins d'autrei sistèmas estellars, mai aquò es fòrça limitat per lei dificultats tecnicas de l'exercici. Aqueleis estudis permèton d'obtenir d'[[informacion]]s sus l'istòria dau [[Sistèma Solar]] e sus lo foncionament [[geologia|geologic]] deis objèctes en [[orbita]] a l'entorn dau [[Solelh|Soleu]]. Permèton tanben de cercar de traças de [[vida extraterrèstra]] car la formacion de certanei mineraus pòu èsser lo resultat de procès [[Biologia|biologics]].

== Annèxas ==

=== Liames intèrnes ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
* [[Cristau]].
* [[Gemma]].
* [[Geologia]].
* [[Joielariá]].
* [[Metallurgia]].
* [[Mina (jaç)|Mina]].
* [[Mineralogia]].
* [[Quimia]].
* [[Ròca]].
* [[Solid]].
* [[Teoria de l'evolucion minerala]].
* [[Vena (geologia)|Vena]].
</div>

=== Bibliografia ===

* Deer, W. A., Howie, R. A. i Zussman, J.: *Orthosilicates*, volum 1 de: *Rock-forming minerals*. Longman, Londres, 2a edició, 1982.
* Florence Mégemont: *Dictionnaire des pierres et minéraux*, Edicions Exclusif, ISBN 978-2-84891-004-8
* Kleber, W.: *Einführung in die Kristallographie*, Oldenbourg, 18 edicion. 1998, ISBN 3-486-27319-1
* Rösler, H. J.: *Lehrbuch der Mineralogie*, Deutscher Verlag für Grundstoffindustrie, Leipzig, 1991 ISBN 3-342-00288-3
* Edition Dörfler: *Mineralien Enzyklopädie*, Nebel Verlag, ISBN 3-89555-076-0
* Stefan Weiß: *Das große Lapis Mineralienverzeichnis*. 4 edicion. Christian Weise Verlag, Munic 2002, ISBN 3-921656-17-6
* Landmann, Dr. Andreas: *Edelsteine und Mineralien*, Verlag EDITION XXL, edicion de 2004. ISBN 3-89736-705-X
* Schumann, Prof. Dr. Walter: *Edelsteine und Schmucksteine*, BLV Verlags GmbH (11 edicion, 1999), ISBN 3-405-15808-7
* Nicola Cipriani, *Minéraux et Roches'', Edicions Gründ, 1996.

### Nòtas e referéncias