Rius (Volvèstre)

**Rius** (*Rieux-Volvestre* en francés) es ua comuna lengadociana de Volvèstre, probablament lingüisticament gascona, situada dens le departament de la Hauta Garona e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. 

## Geografia
Es una comuna de l'Airal urban de Tolosa.

### Perimètre deu territòri

## Toponimia

Las fòrmas ancianas que son *Rivis* en 1231, 1257, 1454, *Rivorum*, shens data , *de Rivis* en 1268 . 
*Rius* que ven deu latin *rivus*, « arriu » . 
Segon Negre, *Rius* que ven de l'occitan *riu*, au plurau. La vila qu'es situada dens ua vòuta d'Arisa e a la punta d'un petit afluent. Le nom qu'es un arcaïsme pr'amor le nom comun sus plaça es *arriu* . Se le nom es le de l'epòca de sa fixacion, aqueth airau èra moderadament gascon.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Rius qu'èra (de segur) de la diocèsi civila de Rius, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Rius, de la senescaucia de Tolosa. En 1790, Rius qu'èra caplòc de districte e de canton, en 1801 lo canton qu'estoc, çò sembla, suprimit e la comuna de Rius estacada au canton de Montesquiu de Volvèstre; en l'an XII (1804-1805), que restabliguèron le canton. En 1790, le nom de la comuna qu'èra *Rieux et Saint-Hilaire*. La glèisa qu'es devath le patronatge de Nòstra Dòna (d'après l' *Ordo*) . La parròquia de *Saint-Hilaire-[sur-Arize]* qu'èra de la diocèsi de Rius e de la senescaucia de Tolosa . Le lòc, a l'èst-nòrd-èst de Rius, sembla desparegut. 
Le nom francés oficial, tradicionalament *Rieux*, que vengoc *Rieux-Volvestre* en 2009.. 

L'Epòca Contemporanèa qu'estoc la d'un declin demografic e probablament economic. En 1793, ambe un territòri de talha en gròs comparable a Carbona, les duas comunas qu'avian ua populacion comparable. Que creishèn d'un biais comparabla dinc au recensament de 1861. Brutalament, Rius que comencèc a baishar, mentre Carbona que's mantengoc. En 1911, Rius qu'èra a 1605 abitants e Carbona a 2393, quitament 50% de mèi. E la diferéncia que contunhèc de créisher. Recentament, Carbona que profitèc mèi de la rurbanizacion que Rius, estant que's mèi près de Tolosa. L'explicacion qu'es probablament devuda a la reorganizacion de las comunicacions. Que i a la linha de camin de hèr Tolosa-Baiona qui passa a Carbona e pas a Rius, mesa en servici dens las annadas 1860, mès que cau tanben gaitar las rotas en utilizant - ambe prudéncia ! - las mapas istoricas. En mèi de la rota de Volvèstre Carbona-Rius-Montesquiu, que i avia un axe de Lesat a la region de Casèras en passant per Rius. Entre Carbona e Lesat per La Caunha, que creèn ua rota navèra qu'escala les pois a l'èst de la vila. Que data de l'epòca entre la mapa d'Estat-Major e la mapa de las annadas 50. D'aqueth temps ua partida de la rota de Rius a Casèras, qui devia aver tròp de contorns, qu'estoc copada. Per anar de Lesat a Casèras, que cau ara passar per Carbona. E Rius qu'es a 6 km de Carbona, la concurréncia qu'es inevitabla. Que i a 673 emplecs a Rius e 2230 a Carbona. Carbona, proporcionalament, qu'es mei comerciala e industriala que Rius .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Rius (caplòc); es ara del canton d'Autariba.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Rieux,_house_14e,_15e_century.jpg|ostau deu sègle XIV en faça la catedrala.
Rieux-Volvestre_mairie.jpg|L'ostau de comuna.
Rieux-Volvestre_maison_Laguens.jpg|Ostau Laguens.
Cathédrale_de_la_Nativité-de-Marie_de_Rieux_03.jpg|Catedrala de la Nativitat de Maria.
Cathédrale_de_la_Nativité-de-Marie_de_Rieux_(beffroi).jpg|Campanèr de la catedrala.
Rieux-Volvestre_église_fortifications_(2).jpg|Camin de ronda.
Orgue_Cathédrale_Rieux-Volvestre.jpg|L'orguena.
Rieux-Volvestre_église_stalles_(6).jpg|La bancada.
Rieux-Volvestre_église_stalles_miséricorde_(7).jpg|Ua misericòrdia.
Rieux-Volvestre_église_autel.jpg|L'autar deu còr deus canonges.
Rieux-Volvestre_église_monument_sépulcral.jpg|monument sepulcrau deus avesques.
Rieux-Volvestre_pl_Lastic_colombages_(1).jpg|Colanats plaça de Lastic.
Rieux-Volvestre_pont_Lajous.jpg|Pont de Lajós.
Rieux-Volvestre_pont_d'Auriac_(2).jpg|Pont d'Auriac ambe capèra.


## Personalitats ligadas ambe la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas