open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Musica classica

La **musica classica** designa l'ensemble de la musica sabenta occidentala, en oposicion amb la musica populara, del començament de l'Edat Mejana fins a uèi. 

Mai precisament, dins l'istòria de la musica, l'expression  designa lo periòde de la segonda mitat del sègle XVIII al sègle XIX. De fach, lo desinterès de la fin del sègle XVIII e e del començament del sègle XIX (periòde classic) per la musica anciana e barròca, mas atanben l'importància de las formas novèlas, an fach oblidar l'eiretatge anterior e dempuèi l'expression  designa totas las musicas sabentas occidentalas. 

Los diferents periòdes de l'istòria de la musica son:

## Musica de l'Edat Mejana (ca 500 - 1470)

Genèsi de la musica sabenta occidentala, d'en primièr monodica puèi polifonica; naissença de la notacion musicala, dels repertòris religioses e corteses etc.
 
## Musica de la Renaissença (1470 - ca 1607)

Desvolopament de la polifonia sabenta (contrapunt) dins la musica sacrada e dins las cançons; volada de la musica instrumentala, etc.

## Musica barròca (ca 1608 - 1750)

Maturitat de l'escritura polifonica e del contrapunt, desvolopament de la votz sola, de la musica instrumentala (sonatas, concertos), de l'opèra dins d'estils italian, francés (Tragedias liricas), germanic, etc. 

## Musica classica (1750 - 1820)

Construccions pus simplas mas enlargidas (sinfonias) ont la melodia ten una plaça importanta...  

## Musica romantica (1820 - 1900)

Escritura musicala que vòl exprimir las passions umanas; desvolopament de l'orquèstra...

## Musica del sègle XX

Ruptura amb l'escritura tonala e ritmica classica; expressionisme germanic, impressionisme francés
Region de Danemarc

La **region** es la division administrativa principala de Danemarc dempuèi lo primièr de genièr de 2007.

Las 5 regions de Danemarc son :

* Jutlàndia Septentrionala (*Nordjylland*) compausat de l'amt del Jutlàndia Septentrionala e d'una part de l'amt de Viborg amb una administration centrala en Aalborg. 11 municipalitats. 7&nbsp;927 km². 
* Jutlàndia Centrala (*Midtjylland*) compausat dels amter de Ringkjøbing, d'Aarhus e d'una part dels amter de Viborg et de Vejle. La region es administrada a Viborg. 19 municipalitats. .
* Danemarc Meridional (*Syddanmark*) compausat dels amter de Fyns, Ribe e de la Jutlàndia Meridionala e d'una part de l'amt de Vejle. La region es administrada a Vejle. 22 municipalitats. .
* Hovedstaden compausada dels amter de Copenaga et de Frederiksborg, dels comunas de Copenaga et de Frederiksberg e de la comuna regionala de Bornholm. La region es administrada a Hillerød. 29 municipalitats. .
* Sjælland compausada dels amter de Roskilde, de Storstrøms et del Sjælland Occidental. La region es administrada a Sorø. 17 municipalitats. .
Jutlàndia Centrala

La **Jutlàndia Centrala** (*Midtjylland* en danés) es una de las cinc regions de Danemarc. Se compausa dels *amter* de Ringkjøbing, d'Aarhus e d'una part dels *amter* de Viborg e de Vejle. La region es administrada a Viborg. 19 municipalitats. .
Danemarc Meridional

Lo **Danemarc Meridional** (danés *Syddanmark*) es una de las cinc regions de Danemarc. Se compausa dels *amter* de Fiònia, Ribe, de la Jutlàndia Meridionala e d'una part de l'amt de Vejle. La region es administrada a Vejle. 22 municipalitats. .
Hovedstaden (region)

La **region Hovedstaden** o, en occitan, la **region capitala** es una de las cinc regions de Danemarc. Se compausa dels *amter* de Copenaga e de Frederiksborg, de las comunas de Copenaga e de Frederiksberg e de la comuna regionala de Bornholm. La region es administrada a Hillerød. 29 municipalitats. 2561&nbsp;km².
Sjælland (region)

La ** region Sjælland** es una de las cinc regions de Danemarc. Se compausa dels *amter* de Roskilde, de Storstrøms e del Sjælland Occidental. La region es administrada a Sorø. 17 municipalitats. 7273&nbsp;km².
Lennart Meri

**Lennart Meri** (1929-2006) escrivan, cineasta e òme politic, foguèt president d'Estònia entre 1992 e 2001.
Ubiquitina

L**'ubiquitina** es un polipeptid de 76 aminoacids (8,56 KDa) extrèmament conservat, present a cò dels eucariòtas e absent  a cò dels procariòtas. Lo procèssus d'ubiquitinacion es la modificacion pòsttraduccionala d'una proteïna per fixacion covalenta d'un o mai d'un monomèrs d'ubiquitina. La principala foncion de l'ubiquitinacion es la de marcar las proteïnas per fin de lor degradacion pel proteosòma.
Lista dels presidents d'Estònia

Vaquí la lista dels presidents d'Estònia.

## Vejatz tanben
* Lista dels primièrs ministres d'Estònia
* Estònia
Ammospermophilus

L**'Amospermofil** o **esquiròl-antilòp** es un pichon rosegaire de la familha dels sciuridae. Sembla estranhament son cosin canadian lo (pichon) soís e tanben als tamias. Viu dins lo sud-oèst dels Estats Units e lo nòrd-oèst de Mexic dins los terrens de desèrt amb una vegetacion rara. Lo genre se repartís segon las espècias seguentas :
* Ammospermophilus harrisii (Audubon e Bachman, 1854) :  esquiròl-antilòp d'Harris ;
* Ammospermophilus insularis (Nelson e Goldman, 1909) ;
* Ammospermophilus interpres (Merriam, 1890) : esquiròl-antilòp de Tèxas ;
* Ammospermophilus leucurus (Merriam, 1889) : esquiròl-antilòp de coa ;
* Ammospermophilus nelsoni (Merriam, 1893) : esquiròl-antilòp de San Joaquin.

Aqueles esquiròls mesuran entre 14 e 17&nbsp;cm de long, sens comptar la coa de 6 a 10&nbsp;cm. Pesan solament environ un quart de liura. 

Deu son nom d*'[[antilòp]]* a sa coa blanca e a son biais de la levar quand avertís sos congenères d'un dangièr imminent. 

Lo mantèl de l'esquiròl-antilòp es gris rosenc amb una raia blanca de cada costat del còs. Aquesta raia s'arrèsta abans lo cap. I a doas mudas cada an : lo mantèl d'ivèrn a un sospel pus fin que lo mantèl d'estiu, qu'a una textura mai dura. 

La femèla a dètz pepelons. 

L'esquiròl-antilòp s'alimenta de grans e d'insèctes. Aqueste rosegaire mena una existéncia principalament solitària. Son d'animals diürnes qu'ivèrnan pas (mas son mens actius pendent l'ivèrn).

Coma d'autres esquiròls, aqueste mamifèr amaga sa noiridura e cava un nis (en tunèl) per i dormir.
Andalgalomys

Lo genre ***Andalgalomys*** recampa de rosegaires de la familha dels murids, apelats *chaco mice* pels anglofòns.

## Lista de las espècias
* *[[Andalgalomys olrogi]]* Williams e Mares, 1978 
* *[[Andalgalomys pearsoni]]* (Myers, 1977)

## Ligams extèrnes
* 
* 
* 
* 
*
Andinomys edax

Lo genre ***Andinomys*** compòrta pas qu'una sola espècia, un rosegaire de la familha dels murids :
* ***Andinomys edax***, apelat *Andean mouse* (mirga dels Andes) pels anglofòns.

Se rencontra aquesta espècia en America del Sud : en  Argentina, Bolívia, Chile e a Peró (IUCN).

## Ligams extèrnes
* 
* 
* 
* 
* 
*
Anisomys imitator

Lo genre ***Anisomys*** compòrta pas qu'una sola espècia, un rosegaire de la familha dels murids :
****Anisomys imitator***, apelat *squirrel-toothed rat* (rat de dents d'esquiròl) pels anglofòns. Se rencontra en Indonesia e en Papoa-Nòva Guinèa (IUCN).

## Ligams extèrnes
Genre :
* 
* 
* 
* 
Espècia :
* 
* 
* 
* 
*
Anomalurus

Lo genre ***Anomalurus*** conten quatre espècias. Los **anomalurs**, coneguts tanben jol nom d’esquiròls volants, son de mamifèrs rosegaires que vivon dins los arbres en Africa subsaariana. Lor aspècte general es lo d'un esquiròl amb la coa longa e espessa. Una pèl fina, entre lo còrs e los membres, permet a aqueles animals de far de vols planats.

## Lista de las espècias
* *[[Anomalurus beecrofti]]* Fraser, 1853 — Anomalure de Beecroft o esquiròl volant de Beecroft.
* *[[Anomalurus derbianus]]* (Gray, 1842) — Esquiròl volant de Derby o anomalur de Fraser.
* *[[Anomalurus pelii]]* (Schlegel e Müller, 1845) — Anomalur de Pel.
* *[[Anomalurus pusillus]]* Thomas, 1887 — Esquiròl volant pigmèu.
Anonymomys mindorensis

Lo genre ***Anonymomys*** compren pas qu'una sola espècia de rosegaire, de la familha dels Murids :
* ***Anonymomys mindorensis***, rosegaire terrèstre dels bòsques tropicals e subtropicals a la Filipinas . Es una espècia menaçada, endemica de l'illa de Mindoro.

## Nòtas e referéncias


## Ligams extèrnes
* 
* 
* 
* 
* 
Autres ligams:
* Mammalian fauna of the Philippine Islands: ''Anonymomys mindorensis'', Crâne.
Århus (comtat)

Lo **comtat de Aarhus** (en danés *Århus Amt*) es un ancian comtat de Danemarc (en danés, *[[Amt danés|amt]]*).
Anotomys leander

***Anotomys leander*** es un rosegaire que se rencontra pas qu'en Eqüator. Es una espècia de rat aqüatic perfièchament adaptada a la captura e lo consum dels peisses en aiga doça . L'espècia es classada en dangièr.

## Nòtas e referéncias


## Referéncias extèrnas
* 
* 
*
Atlàs (massís)

**Atlàs ** (amazigh tashelit: ⵉⴷⵓⵔⴰⵔ ⵏ ⵡⴰⵟⵍⴰⵙ, *Idrarn n Waṭlas*; amazigh cabil: ⵉⴷⵓⵔⴰⵔ ⵏ ⵡⴰⵟⵍⴰⵙ, *Idurar n waṭlas*; arabi: جبال الأطلس, jibāl al-Aṭlas) es una cadena de montanhas del nòrd d'Africa que s'espandís sus aperaquí  a travèrs Marròc, Argeria, e Tunisia. Lo pic culminant es Jbel Toubkal, amb un altitud de  al sud de Marròc. Lo segond somalh es M'Goun amb . La cadena d'Atlàs dessepara las còstas de la mar Mediterranèa e de l' ocean Atlantic del desèrt de Sahara. La populacion d'aquelas montanhas es mai que mai berbèra en Marròc e cabila en Argeria. Los tèrmes per 'montanha' en berbèr son *adrar* e *adras*, que serián a l'origina del toponim.

Las montanhas son devesidas en mai d'una cadenas desseparadas, lo Mejan Atlàs, Naut Atlàs, e Anti-Atlàs. L'Atlàs Telian mai bas corrís prèp de la còsta e l'Atlàs Saharian mai larg s'estend pus al sud per s'acabar dins las montanhas d'Aurès situadas en Argeria e Tunisia. Atlàs constituís una de las divèrsas províncias fisiograficas de la division màger del sistèma alpin african.
Aplodontia

L**'Aplodontia rufa**, lo "vibre de montanha", es un rosegaire d'America del Nòrd, lo sol de son genre. Sinonims : Sewell, Aplodontie.

Es aparentat als esquiròls e als Vibres, mas forma una familha separada. Es un rosegaire pro grand (amb un còrs de 30 a 46&nbsp;cm de long, mas una coa fòrt corta, de 1 a 2&nbsp;cm, e un pes de 0,9 a 1,8&nbsp;kg).

Viu dins los bòsques de montanha umids de la còsta pacifica de l'America del Nòrd, en Canadà e als Estats Units, de la Colómbia Britanica a Califòrnia. Mas es pas especialament atirat per l'aiga, contràriament a çò que son nom poiriá daissar suggerir.

Aqueste animal cava de terrièrs pauc prigonds mas ramificats, ont viu sol o en coble. Ivèrna pas.

La femèla met al mond de dos a sièis pichons al cap d'un mes de gestacion.

L'espècia es classada coma "quasimenaçada" en rason d'un airal de reparticion pro restrench (env. ), e de la raretat de doas sosespècias sus las sèt que compta l'espècia.

## Ligams extèrnes
Sits de referéncias taxinomicas :
* 
* 
* 
* 
* 
* 
Autres ligams extèrnes :
* Mountain Beaver (Aplodontia rufa) Jornnal 
* Mountain Beaver (Aplodontia rufa) per Dale Steele, Conservation Biologist. 
* Mountain Beaver : fòtos d'adult, terrièr e emprentas dins la natura. 
* The North American mammals : Aplodontia rufa, Mountain Beaver. Tèxt, fòtos, mapa de reparticion e cran.
Fòtos :
* cap
Bibliografia :
*  L. N. Carraway e B. J. Verds. *Aplodontia rufa*. The american Society of Mammologists, dins "Mammalian Species", 431:1-10. 1993. Legir lo document PDF, 10 paginas .
Apomys

***Apomys*** es un  de rosegaires de la sosfamilha dels Murins.

## Lista de las espècias

Compren las espècias seguentas :
* *[[Apomys abrae]]* (Sanborn, 1952)   
* *[[Apomys datae]]* (Meyer, 1899)    
* *[[Apomys hylocoetes]]* Mearns, 1905    
* *[[Apomys insignis]]* Mearns, 1905    
* *[[Apomys littoralis]]* (Sanborn, 1952)    
* *[[Apomys microdon]]* Hollistar, 1913    
* *[[Apomys musculus]]* Miller, 1911    
* *[[Apomys sacobianus]]* Johnson, 1962

## Ligams extèrnes
* 
* 
* 
*
Arborimus

Aqueste genre compren las espècias seguentas :
*  *[[Arborimus albipes]]* (Merriam, 1901) 
* *[[Arborimus longicaudus]]* (True, 1890) 
* *[[Arborimus pomo]]* Johnson e George, 1991
Archboldomys luzonensis

***Archboldomys luzonensis*** es un pichon rosegaire de la sosfamilha dels Murins que viu excusivament a las Filipinas. Seriá la sola espècia del genre ***Archboldomys***.

Mas se tròba tanben de còps mencion d'autras espècias : *Archboldomys musseri* e *Archboldomys kalinga*.

## Estatut de conservacion
Aquesta espècia de pichon rosegaire es endemica de las Filipinas. Pus exactament del Mont Isarog, Camarines Sus Província e Luzon, ont viu en altitud mejana dins las montanhas e los bòsques umids. En rason de sa zòna de reparticion restrencha, *Archboldomys luzonensis* es estat declarat espècia en dangièr per l'IUCN.  .



## Nòtas e referéncias


## Ligams extèrnes
* 
* 
* 
Autre site:
* Archboldomys luzònansis dins *Mammalian Fauna of the Philippine Islands*.
Arvicanthis

Aqueste  compren de rosegaires de la familha dels Murids. Son d'espècias de rats dels camps endemics d'Africa.

Sinonim : *Isomys*.                           

## Lista de las espècias
Aqueste genre compren las espècias seguentas :
* *[[Arvicanthis abyssinicus]]* (Rueppell, 1842) 
* *[[Arvicanthis blicki]]* Frick, 1914    
* *[[Arvicanthis nairobae]]* J. A. Allen, 1909  
* *[[Arvicanthis neumanni]]* (Matschie, 1894)   
* *[[Arvicanthis niloticus]]* (Desmarest, 1822) - rat rossenc o rat de Nil, lo mai conegut del genre.

A las qualas qualques classificacions classicas apondon:
* *Arvicanthis ansorgei* (Thomas 1910)
* *Arvicanthis rufinus* Temminck, 1853

E la classificacion filogenetica apond tanben:
**Arvicanthis dembeensis*
**Arvicanthis somalicus*
**Arvicanthis sp. Koumbala*   
**Arvicanthis sp. Kyambura*

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben
### Articles connèxes
* Rat
### Ligams extèrnes
Taxinomia:
* 
* 
* 
* 
Autres sits:
* , Guide for Saharan vertebrates : Arvicanthis niloticus.
Odense

**Odense** es la tresena vila de Danemarc per òrdre d'importància e la pus granda situada dins l'illa de Fiònia.
Murinae

***Murinae***, o **Murins**, es una sosfamilha dels murids. Aqueste grop de rosegaires compren de genres fòrt nombroses que representan las mirgas e rats del « Mond Ancian ».

## Lista genres

## Ligams extèrnes

* 
* 
* 
*
Mus (genre)

***Mus*** es un genre de rosegaires, apelats mirga,  de la sosfamilha dels Murins.

## Lista de las espècias
Aqueste genre compren las espècias seguentas :

* *[[Mus baoulei]]* (Vermeiren and Verheyen, 1980)  
* *[[Mus booduga]]* (Gray, 1837)    
* *[[Mus bufo]]* (Thomas, 1906)    
* *[[Mus callewaerti]]* (Thomas, 1925)    
* *[[Mus caroli]] Bonhote*, 1902    
* *[[Mus cervicolor]]* Hodgson, 1845    
* *[[Mus cookii]]* Ryley, 1914    
* *[[Mus crociduroides]]* (Robinson and Kloss, 1916) - Mirga de Sumatra 
* *[[Mus cypriacus]]* (Cucchi, Orth, Auffray, Renaud, Fabre, Catalan, Hadjisterkotis, Bonhomme, Vigne, 2006) - la mirga de Chipre
* *[[Mus famulus]]* Bonhote, 1898    
* *[[Mus fernandoni]]* (Phillips, 1932)
* *[[Mus fragilicauda]]* (Auffray, Orth, Catalan, Gonzale, Desmarais, Bonhomme, 2003)- la mirga de coa fragila
* *[[Mus goundae]]* Petter and Genest, 1970    
* *[[Mus haussa]]* (Thomas and Hinton, 1920)  
* *[[Mus indutus]]* (Thomas, 1910)    
* *[[Mus kasaicus]] * (Cabrera, 1924) 
* *[[Mus macedonicus]]* Petrov and Ruzic, 1983 
* *[[Mus mahomet]]* Rhoads, 1896    
* *[[Mus mattheyi]]* Petter, 1969    
* *[[Mus mayori]]* (Thomas, 1915)    
* *[[Mus minutoides]]* Smith, 1834 - Mirga nana d'Africa    
* *[[Mus musculoides]]* Temminck, 1853    
* *[[Mus musculus]]* Linnaeus, 1758 , Mirga comuna o Mirga domestica 
* *[[Mus neavei]]* (Thomas, 1910)    
* *[[Mus orangiae]]* (Roberts, 1926)    
* *[[Mus oubanguii]]* Petter and Genest, 1970   
* *[[Mus pahari]]* Thomas, 1916    
* *[[Mus phillipsi]]* Wroughton, 1912    
* *[[Mus platythrix]]* Bennett, 1832    
* *[[Mus saxicola]]* Elliot, 1839    
* *[[Mus setulosus]]* Peters, 1876    
* *[[Mus setzeri]]* Petter, 1978    
* *[[Mus shortridgei]]* (Thomas, 1914)    
* *[[Mus sorella]]* (Thomas, 1909)    
* *[[Mus spicilegus]]* Petenyi, 1882 - mirga espigaire 
* *[[Mus spretus]]* Lataste, 1883  - mirga de coa corta  
* *[[Mus tenellus]]* (Thomas, 1903)    
* *[[Mus terricolor]]* Blyth, 1851    
* *[[Mus triton]]* (Thomas, 1909)    
* *[[Mus vulcani]]* (Robinson and Kloss, 1919)

## Ligams extèrnes
* 
* 
* 
* 
*
Poul Nyrup Rasmussen

**Poul Nyrup Rasmussen**, economista e òme politic n. 1943, foguèt primièr ministre de Danemarc entre 1993 e 2001.
Myomorpha

Lo sosòrdre dels **miomòrfes** (***Myomorpha***) compren quasi lo quart de totas las espècias de mamifèrs. S’agís sustot de rosegaires que se semblan a la mirga, inclusas las gerbilhas, los rats, las mirgas e los campanhòls. Se los recampa en foncion de l'estructura de las gautas e de l'estructura de las molaras : lors dos muscles  masseter medial e lateral son desplaçats cap a l'abans, los rendent aptes a rosegar. Lo muscle masseter medial passa per la soca de l'uèlh, una situacion unica demest los mamifèrs.

La màger part dels miomòrfe aparten a la familha dels *[[Muridae]]*. Las familhas d'aqueste sosòrdre son :
* familha *[[Dipodidae]]* G. Fischer, 1817
* familha *[[Geomyidae]]* Bonaparte, 1845
* familha *[[Heteromyidae]]* Gray, 1868
* familha *[[Muridae]]* Illiger, 1815
* familha *[[Myoxidae]]* Gray, 1821

## Ligams extèrnes
* 
*
Dipodidae

Los **dipodidae** son una familha de rosegaires creada pel zoologista rus d'origina alemanda Johann Fischer von Waldheim (1771-1853) en 1817.

Compren los animals apelats **rats saltaires** o gerbesas que los membres posteriors fòrt longs lor permeton de sauts remirables.

## Lista de las sosfamilhas
*Allactaginae Vinogradov, 1925 
*Cardiocraniinae Vinogradov, 1925 — gerbesas nanas.
*Dipodinae G. Fischer, 1817 — gerbesas
*Euchoreutinae Lion, 1901.
*Paradipodinae Allen, 1901.
*Sicistinae Coues, 1875 — sicistas.
*Zapodinae Pavlinov e Shenbrot, 1983 — zapòdes

## Ligams extèrnes

*Jaculus Orientalis vidèos
Geomyidae

La  dels **Geomyidae** foguèt creada pel zoologista Charles Lucien Bonaparte (1803-1857) en 1845.

Los representants de la familha dels **Geomyidae** son de rosegaires apelats *rats a pòcha* en rason de lors grandas gautas. Aquestas se dobrisson cap a l'exterior e servisson a estockar la noiridura ; las voidan amb l'ajuda de lors patas de davant.

Son originaris d'America Centrala e d'America del Nòrd.

## Lista dels genres
* *[[Geomys]]* Rafinesque, 1817. 
* *[[Orthogeomys]]* Merriam, 1895. 
* *[[Pappogeomys]]* Merriam, 1895.
* *[[Thomomys]]* Wied-Neuwied, 1839.
* *[[Zygogeomys]]* Merriam, 1895.
Heteromyidae

Aquesta familha es subdevesida en tres sosfamilhas :
* Dipodomyinae Gervais, 1853 
* Heteromyinae Gray, 1868 
* Perognathinae Coues, 1875
Myoxidae

***Myoxidae*** (ancianament ***Gliridae***) es una  de rosegaires creada pel zoologista american John Edward Gray (1800-1875) en 1821.

## Lista de las sosfamilhas e dels genres
* *[[Graphiurinae]]*  Winge, 1887.
** *[[Graphiurus]]* Smuts, 1832.
* *[[Leithiinae]]*  Lydekker, 1896.
** *[[Dryomys]]* Thomas, 1906.
** *[[Eliomys]]* Wagner, 1840 — Exemple : rat calhòl (*Eliomys quercinus* (Linnaeus, 1766)).
** *[[Myomimus]]* Ognev, 1924.
** *[[Selevinia]]* Belosludov and Bazhanov, 1939.
* *[[Myoxinae]] Gray, 1821.
** *Glirulus* Thomas, 1906.
** *Muscardinus* Kaup, 1829.
** *Myoxus'' von Zimmermann, 1780.
Lonzac (Menerbés)

**Lonzac** (*Olonzac* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es : [αl un'zak] (= a Lonzac). Las fòrmas ancianas son : *villa Olentiaco* en 852, *Otonis de Oronzag* en 1095, *Wilhermi de Olonzaco* en 1127, *Flotardus de Olonziacho* en 1166, *castrum de Olonzaco* en 1176, *Bernardus de Olonsiaco* (varianta : *Olorsiaco*) en 1197, *de Olonzaco* en 1222, *in castro de Oronzaco* en 1224, *hominibus de Olonsaco* en 1247, *Berengario de Olonziaco* en 1247-1248, *apud Olunzacum*, *apud Olunzachum* en 1250, *in castro de Olonzaco* en 1259-1262, *rector de Olonsaco* en 1351, *Olonzac* en 1518, 1740-1760, 1770 (mapa de Cassini), 1171. 

Segon Dauzat, *Lonzac* ven benlèu del nom latin d'òme **Volonisius*, de *Volonius*, amb lo sufixe *-acum*; segon Hamlin, *Lonzac* ven del gentilici latin **Olen(n)itius*, amb lo sufixe *-acum*. Lonzac èra una proprietat galloromana. Segon Xavier Delamarre, *Lonzac* ven del nom gallic *Olondios* derivat en *-ācon* (lo resultat regular es *Olonjac*).

Fòrmas probablament vengudas del diccionari topografic d'Eugène Thomas (1865) :
*Oronzac* en 1095; *Olonzachum* en 1126; *Olonzacum* en 1176; *Olonziacum* en 1123; *Olonziachum* en 1166; *Olorsiacum* en 1187; *Olorziacum* en 1197; *Olonzag* en 1132; *Olonzac* en 1145; *cure* en 1760.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Kjell Magne Bondevik

**Kjell Magne Bondevik**, ministre luteran e òme politic n. 1947, foguèt primièr ministre de Norvègia en doas ocasions: entre 1997 e 2000, e entre 2001 e 2005.
Geranium macrorrhizum

right|250px
***Geranium macrorrhizum*** ('geranium d'arraditz granas') qu'ei ua espècia de planta erbacèa deu genre *[[Geranium (genre)|Geranium]]*, de hlors ròses o blancas e de huelhas persistentas, presenta sustot dens los Balcans.
Mahzor

Lo ***mahzor*** (o ***machzor***, plural ***mahzorim***, ebrieu: מחזור , prononciar [maxˈzor] e [maxzoˈrim]) es un libre de pregària utilizat pels josieus pendent lo Yarim Noriam de Ròsh Hashanà e de Yom Kippur. D'unes josieus utilizan tanben de *mahzorim* especializats per las tres fèstas de pelegrinatge de Pascas, Shavuot, e Sukkot. Aquel libre es una forma especializada del *[[siddur]]*, lo libre de pregària utilizat pels josieus dins lo mond entièr.

Lo mot *mahzor* significa "cicle" (la raiç Ħ-Z-R vòl dire "tornar"). S'aplica a la fèstas de pelegrinatge que tornan cada an. 

Existís un Mahzor redigit en shuadit (o judeooccitan) dins sa varianta montpelhierenca, que foguèt identificat pel professor Leopold Zunz (1794-1886) e que foguèt crompat per la vila de Montpelhièr  Es lo sol obratge conegut que sèrva los rites de la comunitat josieva montpelhierenca.
## Referéncias
Gange

**Gange** (*Ganges* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *ecclesia S. P[etri]de Agantico* en 1073, *ecclesiam S. Petri de Agantico*, *versus Aganticum*, *decimaria de Agantico*, *las vendedas de la vila de Agantico* en 1116, *de archidiaconatu Agantici*, *de Agantico*, *de archipresbiteratu Agantici*, sense data [sègle XII ?], *ad murum ville de Agantico* en 1152, *ecclesie de Agantico* en 1152, 1155, *villam de Agantico* en 1156, *apud Agnanticum* en 1161-1171, *castrum antiquum de Agangio*, *ipsum castrum de Agangio* en 1162, *S. Petri de Agantico* en 1184, *villam... de Agantico* en 1208, *castrum de Aquantico* en 1217, *ecclesia Beati Petri de Aganticho* en 1276, *versus Agantigum* en 1289, *senher d'Agange* en 1297, *senghour d'Agange* en 1307, *senher de Agange* en 1318, *archidiaconus de Agantico* en 1392, *Agange* en 1526, *de Agantico* en 1529, *baron de Ganges* en 1593, *Ganges* en 1613, 1622, 1648 (Cavalier), 1740-60, 1771, 1774-75 (mapa de Cassini), *Gange* en 1740. 

Segon Dauzat, *Gange* ven benlèu d*'acanthicum* (del latin *acanthus* « luòc ont l'acant (pata d'ors) brota  »); segon Hamlin, *Gange* ven del grèc ακανθικός « espinós ». Segon Negre (TGF, I, § 10925), es pauc probable que *Agantico* representa la fòrma *Aganticos*, varianta de lectura per lo nom etnic *Avanticos*, mençonat per Plini, *Istòria Naturala*, 3.37  (frasa pas clara).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
*Antòni Fabre d'Olivet
*Jules Émile Planchon

## Veire tanben
* Comunas d'Erau
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Rafael Ángel Calderón Fournier

**Rafael Ángel Calderón Fournier** (n. 1949) avocat e òme politic, foguèt president de Còsta Rica entre 1990 e 1994.
Ajac de Bandiat

**Ajac de Bandiat** (*Abjat-sur-Bandiat* en francés dempuèi 1974, *Abjat* davant) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània. Es traversada per Bandiat.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [a’ʣa] [debɑ̃n’djɛ].
Las fòrmas ancianas son *Abjac* vers 1185, *Abjat* au segle XVIII, *Ajac*' en 1760. *Ajac* ven d'un nom latin d'òme, *Apicius* (Dauzat, Chantal Tanet e Tristan Hordé) o *Avitius* (Chantal Tanet e Tristan Hordé, site de las comunas de Dordonha), emb lo sufixe *-acum*, latinizacion dau sufixe celtic *-ācon*. Ajac èra la propietat d'Apicius (o d'Avitius). N.B. *Avitius* + *ācon* auriá donat **Ausac* o *Avesac* (pus au sud); en Perigòrd,*-v-* se seriá normalament vocalizat e seriá pas pareissut coma *-p-* o *-b-*.
* **Bandiat**. Lo nom es escur. Conten benleu la raiç idronimica « preceltica » **ban-* coma la *Banège* (nom francés), la *Banisa* (aura probablament *Banhesa*, coma lo vilatge), las *Baïsas* de Gasconha, etc

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
* Egleisa romanica (s. XII)

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Ajac d'Aubaròcha

*Ajac d'Auba Ròcha* o pusleu **Ajac d'Aubaròcha** (*Ajat* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [ɒ’za] [dɔwbɒ’rɔɕɒ.

### Ajac
Las fòrmas ancianas son *Apsacum*, en latin, au mieg dau segle XII, *Abzacum*, en latin, en 1158, *Ajac* au segle XVIII, *Abjat* en 1760. *Ajac* ven d'un nom latin d'òme, *Apicius* (Dauzat, Chantal Tanet e Tristan Hordé) o *Avitius* (Chantal Tanet e Tristan Hordé, lo site de las comunas de Dordonha), emb lo sufixe *-acum*, latinizacion dau sufixe celtic *-ācon*. Ajac èra la propietat d'Apicius o d'Avitius. N.B. *Avitius* + *ācon* auriá donat **Ausac* o *Avesac* (pus au sud); en Perigòrd,*-v-* se seriá normalament vocalizat e seriá pas pareissut coma *-p-* o *-b-*.

### Aubaròcha
Lo determinant *Aubaròcha* es lo nom d'una anciana chastelaniá que s'espandiá sus 15 paròfias. Es una formacion occitana, de *auba*, « blanca », dau latin *albus*, *alba*, e *ròcha*, d'un preceltic **rocca* passat en occitan, que finiguèt per préner lo sens de « chasteu », a causa de l'emplaçament daus chasteus fòrts.
### Bausenç
Escrit *Bauzem* sus la mapa de Cassini.
Segon Chantal Tanet e Tristan Hordé, lo nom derivariá de l'occitan *bauç* « escarpament », d'origina preceltica. 

## Istòria
*En 1793, la comuna de *Bauzans* (aura *Bauzens*) fusionet emb Ajac.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Alàs

**Alàs** (*Allas-les-Mines* en francés) es una comuna occitana dins la region istorica de Perigòrd situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [ɒ’la] . Las fòrmas ancianas son *Alas* en 1218, *Alatum*, en latin, en 1365, *Alats* e *Alat* al sègle XVIII . *Alàs* ven d'un nom gallic d'òme, *Alacius*, o (Chantal Tanet e Tristan Hordé), sens cap de motiu dins las fòrmas ancianas, del nom dels Alans .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha 

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Alamans

**Alamans** (*Allemans* en francés) es una comuna occitana dins la region istorica de Perigòrd situada dins lo departament de Dordonha de la region de la Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [ɒlɒ’mɑ̃m]. Las fòrmas ancianas son *Allamans* au segle XIII, *Allemani*, en latin, en 1360, *Alamans* en 1382. Lo nom *Alamans* representa un pòble germanic, los *alamanni*, a l'epòca galloromana. Lo luòc èra una colonia rurala o un pòste militar tenguts per daus alamans.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Àlans

**Àlans** (*Alles-sur-Dordogne* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [‘alɒ] . Las fòrmas ancianas son *Allas* al sègle XIII, *Alas* en 1218, *Saint-Etienne-d'Als* en 1487,  *Ales* a la fin del sègle XIX . *Àlans* ven del nom dels Alans, *Alanos*, un pòble scitic .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna
* Loís Delluc (1894-1974), autor de *Tibal lo Garrèl* (diferent del realizator de cinèma), nascut dins la comuna
* André Patry (1902-1960), astronòm occitan

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Engoissa

**Engoissa** (*Angoisse* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia

La prononciacion es [ɛ̃n’gwɛjʂɒ]. Las fòrmas ancianas son *Engoischa* au segle XIII, *Hospital d'Angouisse* en 1560, *Angouasse* en 1760. *Engoissa* ven dau latin, *angustia*, « passatge estrech, estrech, desfialat ».

## Istòria
Engoissa èra en Lemosin. Engoissa a donat la *pera d'engoyssa* (citada en 1245), varietat de pera.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Anlhac

**Anlhac** (*Anlhiac* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [ɔ̃n’ʎɒ]. Las fòrmas ancianas son *Ulhac* au segle XIII, *Ulhacum* en 1365, *Alhacum* en 1446, *Enlhac* en 1581, *Anlhac* au segle XVIII, *Anliac* en 1760. En refusar de creire a las fòrmas *Ulhac*, Dauzat e lo site de las comunas de Dordonha interprètan *Anlhac* coma lo resultat dau nom d'òme *Allius*, emb lo sufixe *-acum*, latinizacion dau sufixe celtic *-acon*. Chantal Tanet e Tristan Hordé chausissen lo nom latin d'òme *Ovilius*, emb *-acum* e supausan una iniciala *U-* prononciada [u-] o [aw-], çò que permet lo passatge a *A-*. *En-* de *Enlhac* (1581) es la preposicion occitana *en*, puei l'aglutinacion de la preposicion *a* explica la fòrma recenta (*a-Enlhac* > *Anlhac*).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Província dels Païses Basses

thumb|350px|right|Mapa dels Païses Basses
Lo Reialme dels Païses Basses se compausa de 12 **províncias** :

* Brabant Septentrional (Noord-Brabant)
* Drenta (Drenthe)
* Flevoland
* Frisa (Fryslân)
* Groninga (Groningen)
* Guèldres (Gelderland)
* Limborg (Limburg)
* Olanda Meridionala (Zuid-Holland)
* Olanda Septentrionala (Noord-Holland)
* Overijssel
* Utrecht
* Zelanda (Zeeland)
E de dos territòris insulars dins las Antilhas :
* Aruba
* las Antilhas Neerlandesas (Bonaire, Curaçao, Saba, Sant Eustache e lo sud de Sant Martin).
Archinhac (Perigòrd)

**Archinhac** (*Archignac* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [ɒrʦi’ɲa] . Las fòrmas ancianas son *vicaria Arcaniensis*, al sègle X, *Sanctus Stephanus d'Archanac*, en 1168, *Archinac*, al sègle XIII, *Archiniac*, en 1760. *Archinhac* ven d'un nom gallo-roman d'òme,  *Arcanius*, e del sufixe *-acum* , latinizacion del sufixe gallés *-āco(n)*. Archinhac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre *Arcanius*. La fòrma *Archinhac* per un ancian **Archanhac* (inferit de l'atestacion de 1168) s'explica per una dissimilacion, fenomèn banal en occitan quand un nom de luòc a tres vocalas semblablas (veire la varianta *Salinhac* per Salanhac, los *Montanhac* venguts *Montinhac*, etc). Lo tractament **Arcaniacon* > **Archanhac* es de tipe nòrd-occitan, sense se prononciar sus l'apertenéncia actuala de la comuna al dialècte lemosin o al dialècte lengadocian, nimai sus l'isoglòssa actuala *ca*/*cha*, e curiosament lo tractament per La Cassanha, vilatge situat pus al nòrd e que son nom es en teoria pus recent (preséncia de l'article) es de tipe lengadocian.

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Salanhac e Aivigas ; es aura del canton de Terrasson e La Vila Dieu.

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Astur

**Astur** (*Atur* en francés) es una anciana comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Dempuei lo 1er de genier 2016, es comuna delegada de la comuna novela de Bolasac Eila Manoire, emb Bolasac, Chinhac (en 2017) e Sent Laurenç de Manoire.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Astureu*, au segle XIII, *Asturio*, latinizacion de 1382, *Astuers*, en 1399, *Astur*, en 1760. La prononciacion es [ɑː’tyr]. 

Dauzat jutjava lo nom escur, a causa de la prumièra atestacion . *Astur* vendriá d'un nom « galloroman » d'òme *Asturius*. Segon Xavier Delamarre, lo nom *Asturios* / *Asturius* es probablament celtic, mas Dauzat ne'n fasiá un nom latin. L'evolucion fonetica s'explica benleu (en partida) per l'anteposicion dau *-i-* de la finala (migracion dins la sillaba precedenta) : **Astuir-* ?  **Astuer* > *Astur* ? *Astureu* es benleu una cacografia per **Astuer*.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Sent Peir de Chinhac; es aura dau canton d'Eila Manoire.

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Aubàs (Perigòrd)

**Aubàs** (*Aubas* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [ɔw’ba] . Las fòrmas ancianas son *Ambas* (cacografia per *Aubas*) al sègle XIII, *Aubas* en 1365, *Albacium*, en latin, en 1479, *Les Bas* al sègle XVII . *Aubàs*, vendriá del nom latin d'òme **Albasius* (segon Dauzat), *Albatius* o *Albasius* (Chantal Tanet e Tristan Hordé) o del nom dels aubars (site de las comunas de Dordonha)  (vocalizacion *alb-* > *aub-* al sègle XIII ? abséncia de *-r* finala a la meteissa epòca ?).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Audrics

**Audrics** (*Audrix* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [ɔw’driː]. Las fòrmas ancianas son *Audris*, al sègle XIII, *Audricum*, en latin, en 1382 . *Audrics* ven d'un nom germanic d'òme, *Aldrik* (*Audricus* per Chantal Tanet e Tristan Hordé).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
* Lo Cròs de Promeissat.

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Auginhac

**Auginhac** (*Augignac* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [owʣi’ɲa]. Las fòrmas ancianas son *Auginhac* vers 1315, *Auguilhacum* (latinizacion aproximativa) en 1365. *Auginhac* ven d'un nom gallic d'òme, *Adgennus* (Dauzat), un nom germanic o gallic *Algeinus* o *Adgennus* (Chantal Tanet e Tristan Hordé), un nom « galloroman » d'òme *Aligenus* (site de las comunas de Dordonha), emb lo sufixe *-(i)acum*, latinizacion dau sufixe celtic *-ācon*. Auginhac èra la propietat d'Adgennus, d'Algeinus o d'Aligenus.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
* Chasteu de l'Aigurac.

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Auriac de Perigòrd

**Auriac de Perigòrd** (*Auriac-du-Périgord* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [ɔw’rja] [deperi’gɔr] . Lo nom es atestat *Auriacum*, en latin, al sègle XIII . *Auriac* ven d'un nom latin d'òme, *Aurius* (Dauzat) o *Aureus* (Chantal Tanet e Tristan Hordé, site de las comunas de Dordonha), derivats de *aurum*, « aur », emb lo sufixe *-acum* , latinizacion del sufixe celtic *-acon*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Aserat

**Aserat** o pusleu **Aserac** (*Azerat* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [ɒʐe’ra] . Las fòrmas ancianas son *Aseracum*, en latin, en 1365, *Azaracum*, en latin, en 1382, *Asseracum*, en latin, en 1483. *Aserac* ven d'un nom latin d'òme, *Acer*, emb lo sufixe *-acum*, [latinizacion dau sufixe celtic *-ācon*], o dau latin *acer*, « aserau o aser »; segon Chantal Tanet e Tristan Hordé, lo nom de persona *Acer*, dau latin *acer*, « agut, ponchut », emplegat au sens figurat coma « fogos, arderos, afric, afogat », es pus probabla qu'un nom de persona que seriá vengut dau nom de l'aubre . Aserac èra probablament la propietat d'Acer.

Segon lo site de las comunas de Dordonha, lo nom auriá lo sens de « forest d'aser(aus)s, dau latin *acer* emb lo sufixe collectiu *–atum* (maugrat las fòrmas ancianas, totas en *-acum*).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Badafòu d'Ans

**Badafòu d'Ans** (*Badefols-d'Ans* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [badɒ’fɔw] [dɑ̃m]. Las fòrmas ancianas son *Badeffol* al segle XIII, *Badafou* en 1292, *Badafol* en 1382 . *Badafòu* es una formacion risoliera e mocandiera d'epòca occitana, un chafre collectiu donat aus abitants; *badafòu*, dau vèrbe *badar*, a lo sens de *badauchon*, *badareu*, *badaud* .

Lo determinant *Ans* es lo nom d'una anciana chastelaniá. Las fòrmas ancianas son *Capella d'Ans* au segle XIII, *Anz* en 1243. *Ans* ven probablament d'un nom latin d'òme, *Antius* (a l'origina, un òme sortit d*'Antium*, vila de Laci) .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Província de Finlàndia

De 1997 a 2009, Finlàndia se compausava de 6 **províncias**  (*läänit* en finés, *län* en suedés).
Las 6 províncias finesas èron:

# Finlàndia Meridionala (Etelä-Suomen lääni/Södra Finlands län), capitala Hämeenlinna
# Finlàndia Occidentala (Länsi-Suomen lääni/Västra Finlands län), capitala Turku
# Finlàndia Orientala (Itä-Suomen lääni/Östra Finlands län), capitala Mikkeli
# Oulu (Oulun lääni/Uleåborgs län), capitala Oulu
# Laponia (Lapin lääni/Lapplands län), capitala Rovaniemi
# Åland (en suedés *Åland*, en finés *Ahvenanmaa*), capitala Mariehamn (en finés *Maarianhamina*)
Finlàndia Meridionala

La **Finlàndia Meridionala** (*Etelä-Suomen lääni* en finés, *Södra Finlands län* en suedés) foguèt una de las 6 províncias ancianas de Finlàndia. Aquesta entitat foguèt fondada en 1997 e desapareguèt en 2009 quand s'apliquèt la refòrma territoriala qu'aboliguèt las províncias de l'estat.

Situada al sud de las províncias de Finlàndia occidentala e de Finlàndia orientala, èra la division administrativa mai poblada del país e comptava 2.140.000 abitants per 31 872 km², valent a dire una densitat de 67 ab./km².
Finlàndia Occidentala

La **Finlàndia Occidentala** (*Länsi-Suomen lääni* en finés, *Västra Finlands län* en suedés) es una de las 6 províncias de Finlàndia.
Badafòl de Dordonha

**Badadòl de Dordonha** (*Badefols-sur-Dordogne* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [badɒ’fɔl] [dedur’duɲɒ] . Las fòrmas ancianas son *Badafol* en 1243, *Badefol* en 1273, *Batefol* a la fin del sègle XIV, *Badefol-sur-Dordogne* al sègle XVI, *Badifol-lez-Lalinde* al sègle XVI, *Badeffou* al sègle XVII, *Badefols-de-Cadouin* entrò 1953 . *Badafòl* es una formacion risolièra e trufandièra d'epòca occitana, un chafre collectiu donat als abitants; *badafòl*, del vèrbe *badar*, a lo sens de *badaluc*, *badaire*, *badarèl*, *badaud* .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Banuèlh

**Banuèlh** (*Baneuil* en francés) es una comuna occitana dins la region istorica de Perigòrd situada dins lo departament de Dordonha e la region de Novèla Aquitània.

## Geografia

Fabrica Polyrey a Pòrt de Cosa.
### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [ba’nɛj] . Las fòrmas ancianas son *Banolium* au sègle XIII, *Banolhium* en 1472 (latinizacions), *Baneilh* en 1582 . Dauzat laissa la possibilitat del latin *balneolum*, derivat de *balneum*, « banh », que designa en general dels banhs romans, çò que Chantal Tanet e Tristan Hordé considèran puslèu improbable. L'autra possibilitat es una origina gallica o en partida gallica. Per Dauzat, seriá per exemple lo nom germanic de persona *Banno* e lo gallic *-ialo-*, « camp, esclarièra » ; per Tanet e Hordé, lo gallic **banno*, « bana, còrna » o lo nom germanic de persona *Banno*, segut del gallic *-*ialo*, en primièr « espaci descobèrt, esclarièra, partida desboigada », puèi sufixe . Enfin, lo site de las comunas de Dordonha e Xavier Delamarre son per un nom completament celtic; lo site de las comunas de Dordonha causís los mots gallics *banno*, « bana, còrna », e *-ialo*, « esclarièra » emb un sens globau d'« esclarièra de la bana » . Delamarre dona per **bano-ialon* (nom privilegiat) lo sens de vilatge (per fondar un vilatge, caliá desboigar lo bòsc) de las femnas o de la Femna, designacion d'una divessa qu'es pas nommada (tabó o eufemisme); d'autras possibilitats serián **banno-ialon*, « vilatge de la punta » (mas en gallic i a puslèu *benno* dins aquel sens que *banno*) o **banuo-ialon*, « vilatge dels pòrcs » . Pr'aquò, *-u-* de *banuo* auriá poscut laissar una traça fonetica.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes
* Banèlh sul site de l'Insee

## Nòtas
Província d'Oulu

La **província d'Oulu** (*Oulun lääni* en finés, *Uleåborgs län* en suedés) es una de las 6 províncias de Finlàndia.
Bardon

**Bardon** (*Bardou* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [bar’du] . Lo nom es atestat en 1286, *Bardo* . *Bardon* vendriá d'un nom gallic d'òme, *Bardus*, emb lo sufixe *-onem*, o del mot occitan *bard*, probablament d'origina aquitanica, « tèrra argilosa » , o del nom germanic d'òme *Bardulf*, nom bastit sus *Bard*, « pigassa d'armas » ; lo site de las comunas de Dordonha latiniza en *Bardonem*, d'un nom germanic d'òme, *a priori* diferent de *Bardulf*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luècs e monuments
## Personalitats ligadas emb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Barç (Perigòrd)

**Barç** (*Bars* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [bɑːr]. Las fòrmas ancianas son *Ecclesia S. Petri de Bars*, en latin, en 1120, *Bartz* au segle XII, *Barcium*, en latin, au segle XV. 
Segon lo site de las comunas de Dordonha, *Barç* ven probablament dau nom occitan d'Eparchius, *(I)barç*. 
Segon Albèrt Dauzat, lo nom pòt èsser l'« ancian provençau » *bart*,  « limon, terra argilosa » o un derivat dau gallic **barr-*, « nautura »[sens que lo site, un travers, confirma pas emb evidéncia]. 
Chantal Tanet e Tristan Hordé examinan las tres possibilitats sens chausir. *Bars* seriá pas una fòrma de *Sanctus Eparchius*, per'mor que lo vocable de la gleisa au segle XII era *Sent Peir*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bassilhac

**Bassilhac** (*Bassillac* en francés) es una anciana comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània. Es asaigada per la ribiera d'Auvesera. Sus son territòri se tròba l'aeropòrt de Periguers - Bassilhac.

Dempuei lo 1er de genier 2017, es comuna delegada e chapluec de la comuna novela de Bassilhac e Aubaròcha, emb En Bòrn, Lo Chamnhe, Eilhac, Milhac d'Aubaròcha e Sent Antòni d'Aubaròcha.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Bassilhac*, *Saint Etienne de Bassilhac*, en francés, en 1534. La prononciacion es [bɒʂi’ʎa]. *Bassilhac*, ven d'un nom latin d'òme, *Bassilius*, emb lo sufixe *-acum* , latinizacion dau sufixe gallés *-āco(n)*. Bassilhac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mestre *Bassilius*.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Sent Peir de Chinhac; es aura dau canton d'Eila Manoire.

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Åland

**Åland** (; , ; en finés *Ahvenanmaa* ), ancianament escrit **Aaland**, es una província autonòma de Finlàndia. Es constituat per un archipèla entre Suècia e Finlàndia, dins lo golf de Bòtnia.

## Referéncias
Oulu

Oulu (en suedés, *Uleåborg*) es una vila finlandesa. Sa populacion èra estimada a  abitants, en 2007. Sa superficia totala es 449&nbsp;km².

thumb|230px|left
Albert Claude

**Albert Claude** (n. en 1899, m. en 1983) foguèt un biologista bèlga. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1974, amb Christian de Duve e George Emil Palade, per lor estudi de l'estructura e las foncions de l'interior de las cellulas.

## Biografia
Nasquèt lo 24 d'agost de 1899 al pòble de Longlier, situada a la municipalitat de Neufchâteau e a la província de Luxemborg. Estudièt medecina a l'Universitat de Lièja. Entre 1928 e 1929 trabalhèt a Berlin aital coma a l'Institut Kaiser Guilhèm de Dahlem, en venent membre de l'Institut Rockefeller de Nòva York l'an 1930. Dempuèi 1949 dirigiguèt lo Laboratòri Jules Bordet de la vila de Brussèllas, ont moriguèt lo 22 de mai de 1983.
George Emil Palade

**George Emil Palade** (n. en 1912) es un cercaire romanés-american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1974, amb Albert Claude e Christian de Duve, per lor estudi de l'estructura e las foncions de l'interior de las cellulas.