open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lo pòble unit jamai serà vençut

**"Lo pòble unit jamai serà vençut"** es cançon de chile.

{|cellspacing="10" rules="cols"
!Version originala Espanhòla !! version occitana formala !!
|-
!colspan="2"|Primièra estròfa
|-
|
El pueblo unido jamás será vencido,
el pueblo unido jamás será vencido... 

De pie, cantar 
que vamos a triunfar.
Avanzan ya 
banderas de unidad.
Y tú vendrás 
marchando junto a mí
y así verás 
tu canto y tu bandera florecer,
la luz 
de un rojo amanecer
anuncia ya 
la vida que vendrá.
|

Lou pouble unit jamai serà vençut!
Lou pouble unit jamai serà vençut!

1.Pauàs cantàs
Que vam a trioumfar.
Avançan a present
Lou drapeu de unità.
e vous vendres
marchant emb mi,
e veires 
lou tieu cant e florasoun drapeu
lou lus
de una rouge nassança
parla a present
la vita que venderà.
|-
!colspan="2"|Segonda estròfa
|-
|

De pie, luchar
el pueblo va a triunfar.
Será mejor
la vida que vendrá
a conquistar
nuestra felicidad
y en un clamor
mil voces de combate se alzarán
dirán
canción de libertad
con decisión
la patria vencerá.
|

Pauàs luchàs
Lou pouble anan a trioumfar.
Será melhora
La vita que venderà.
A conquistà
Lou naustri bounur,
E a clamour
Lu millioun voutz de coumbat pauaron,
Cantaran
la cant de libertat
Emb determinacioun
La patria surmontarà
|-
!colspan="2"|Refraina
|-
|
Y ahora el pueblo
que se alza en la lucha
con voz de gigante
gritando: ¡adelante!

El pueblo unido jamás será vencido,
el pueblo unido jamás será vencido... 
|

E ahura, lou puoble
que causà per la lucha,
Emb voutz de una gigant
exclamant "adelante!"

Lou pouble unit jamai serà vençut!
Lou pouble unit jamai serà vençut!
|-
!colspan="2"|Tresena estròfa
|-
|
La patria está
forjando la unidad
de norte a sur
se movilizará
desde el salar
ardiente y mineral
al bosque austral
unidos en la lucha y el trabajo
irán
la patria cubrirán,
su paso ya
anuncia el porvenir.
|
3.la partia esta
forgant la unità
de nourd a sud
se mouvilizarà
Despi lou  salar
ardient e minerau
au fourèst austrau
unit en la lucha e lu travalhari
von
coun couvrint
la partia
annonssarà lou futura
|-
!colspan="2"|Tresena estròfa
|-
|
De pie, cantar
el pueblo va a triunfar
millones ya,
imponen la verdad,
de acero son
ardiente batallón
sus manos van
llevando la justicia y la razón
mujer
con fuego y con valor
ya estás aquí
junto al trabajador.
|
4.Pauàs cantàs
que vam a trioumfar.
Lu milhoun pouble 
imposavan lou just
lu batalhoun d'acié
soun en paure
entranant en lu sieu man
justiça et resoun
Li frema
emb paure e lou valant
a present es aqui
la lonc ai travalhari.
|-
!colspan="2"|Refraina
|-
|
Y ahora el pueblo
que se alza en la lucha
con voz de gigante
gritando: ¡adelante!

El pueblo unido jamás será vencido,
el pueblo unido jamás será vencido... 
|

E ahura, lou puoble
que causà per la lucha,
Emb voutz de una gigant
exclamant "adelante!"

Lou pouble unit jamai serà vençut!
Lou pouble unit jamai serà vençut!
Lòt

**Lòt ** (en ebrieu: **לוט** - [lō]; en arabi: **لوط** - [lū]) es un patriarca de la Bíblia e de l'Alcoran. Es lo filh d'Aran e lo nebot d'Abraam.

## Dins la Genèsi

Aprèp que daissèt Ur en companhiá d'Abraam, Lòt arribèt sus las ribas de Jordan. Se separèron: Abraam demorèt dins lo país de Canaan e Lòt davalèt amb sos tropèls cap a la plana de Jordan al tèrma de que èra Sodòma. Pendent las guèrras entre los reis locals, Lòt foguèt pres. Abraam li venguèt al secors e le tornèt a Sodòma.
Dieu revelèt a Abraam sa decision de destruire Sodòma e Gomòrra que venguèron luòcs de pervercion. Abraam comencèt alara a intercedir après Dieu per evitar aquela destruccion.
**'

L'intercession s'arrèsta sul nombre de dètz justes per salvar Sodòma de la destruccion.
 
Dos ángels arribèron alara a Sodòme, foguèron aculhits per Lòt a çò d'aquel. Los Sodomitas, qu'avian entendut parlar de dos estrangièrs recentament arribats, frapèron a la pòrta de Lòt per ne far encontra amb l'idèa d'aver des relacions sexualas amb aqueles. Lòt aparèt los ángels fins en prepausant sas filhas verges a lors plaça. Demorant a [[Sodòma]], Lòt avertiguèt son pòble del castig que riscava a causa de sa practica de las turpituds e de la [[sodomia]]. Son pòble lo foragetèron e lor ciutat deuriá èsser deroïda. Los ángels aduguèron Lòt, sa femna e sas doas filhas fòra de la vila abans sa destruccion. Se refugièron de matin dins una vilòta nomenada [[Tsòar]]. Los ángels ordenèron de pas se tornar cap a Sodòma pendent qu'èra deroïda. Malgrat aquò, l'esposa de Lòt mirèt enrè e foguèt cambida en estatua de [[sal]]. Ambedoas vilas de la plana foguèron deroïdas. Lòt e sas filhas se refugièron dins una balma del mont. L'istòria de la femna de Lòt, cambiada en estatua de sal per aver regardar enrè, fa pensar als blocs salins de formas estranhas ribejant la [[mar Mòrta]].
 
[[Fichièr:Lot en zijn dochters Rijksmuseum SK-A-4866.jpeg|thumb|300px|right|''Lòt e sas filhas'', òli de [[Hendrik Goltzius]] 1616]]

Aprèp aver fugit Sodòma, Lòt demorèt doncas sol dins una balma amb sas doas filhas :
**'.
 
*.



== Lòt dins l'Alcoran==

Es tanben citat dins l'[[Alcoran]] coma un sant profèta. 

La situacion de Lòt dins l'[[Alcoran]] es gaireben la meteissa que dins la Gènesi.

*}}*
**

Dieu envia de messatgièrs solament per avertir del castig terrible per un pòble.
**

Sa femna avent denonciat l'arribada dels invitats (ángels) als abitants e essent complice podèt pas escapar al castig.

**

De notar que l'istòria de la balma es pas contada dins l'Alcoran.

=== Nòtas e referéncias ===
<div class="references-small" style="-moz-column-count:2;column-count:2;">
<references /> 
</div>

== Font ==
* *La Bíblia*
* *L'Alcoran''
Vegelshofe

**Vegelshofe** (alemanic; **Vögtlinshofen** en alemand estandard, *Voegtlinshoffen* o *Vœgtlinshoffen* en "francés") es una comuna d'Alsàcia Nauta. Administrativament, es dins lo departament del Haut Ren e de la region del Grand Èst de l'estat francés. 

## Geografia

thumb|left|Dintrada del village
thumb|left|Font de quatre fàcia a la dintrada del vilatge sonada font de Bacchus
thumb|left|Font Saint-Nicolas
thumb|left|La carrièra principala e sos ostals de corondatges
thumb|left|Un ancian ostal vinhairon

Voegtlinshoffen fa partit de l'arrondiment de Colmar e del canton de Wintzenheim. 

## Istòria
## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Arrondiments del Bas Ren

Lo departament de Bas Ren a 5 arrondiments:
* Estrasborg (fusion lo 1èr de genièr de 2015 dels arrondiments d’Estrasborg Ciutat e Estrasborg Campèstre)
* Haguenau e Vissemborg (fusion lo 1èr de genièr de 2015 dels arrondiments de Haguenau e Vissemborg)
* Molsheim 
* Saverne 
* Schlestadt e Erstein  (fusion en 1974 dels arrondiments d’Erstein e Schlestadt)

## Veire tanben

* Cantons del Bas Ren
* Comunas del Bas Ren
* Gropaments de comunas del Bas Ren
Arrondiments deu Haut Ren

Lo departament deu Haut Ren qu’a 4 arrondiments :
* Altkirch 
* Colmar e Ribeauvillé 
* Mul·hosa 
* Thann e Guebwiller 

## Istòria

Arrondiments deu Haut Ren (1934-2014).svg|Arrondiments de 1934 a 2014
Arrondiments deu Haut Ren (2015-2016).svg|Arrondiments de 2015 a 2017
Arrondiments deu Haut Ren (2017).svg|Arrondiments dempuish 2017


* En 1800, lo departament qu’a 5 arrondiments: Altkirch, Belfòrt, Colmar, Delémont, Porrentruy.
* En 1815, los arrondiments de Delémont e Porrentruy que disparéishen.
* En 1857, lo caplòc de l’arrondiment d'Altkirch qu’ei transferit a Mul·hosa.
* En 1871, lo departament qu’ei annexat per Alemanha, sauv un tròç de l'arrondiment de Belfòrt.
* En 1919, lo departament qu’ei restablit shens l’arrondiment de Belfòrt: arrondiments de Altkirch (ròse), Colmar-Campanha, Colmar-Ciutat, Guebwiller (vriulet), Mul·hosa (verd), Ribeauvillé (irange) e Thann (blu).
* En 1934, los arrondiments de Colmar-Campanha e Colmar-Ciutat que fusionan dens l’arrondiment de Colmar (jaune).
* De 1940 a 1945, lo departament qu’ei annexat per Alemanha.
* En 2015, los arrondiments de Colmar e Ribeauvillé que fusionan dens l’arrondiment de Colmar e Ribeauvillé (jaune); los arrondiments de Thann e Guebwiller que fusionan dens l’arrondiment de Thann e Guebwiller (blu).
* En 2017, 7 comunas de l’arrondiment de Thann e Guebwiller que son transferidas dens l’arrondiment de Colmar e Ribeauvillé.

## Demografia

Populacion : INSEE, .

## Veire tanben

* Cantons deu Haut Ren
* Comunas deu Haut Ren
* Gropaments de comunas deu Haut Ren
Arrondiment d'Altkirch

L’**arrondiment d’Altkirch** es una division administrativa francesa, dins lo departament del Haut Ren.

## Véder tanben
* Arrondiments deu Haut Ren
Arrondiment de Colmar

L’**arrondiment de Colmar** qu’ei ua anciana division administrativa francesa, dens lo departament deu Haut Ren.
## Istòria
L’arrondiment qu’ei creat en 1800.
De 1919 a 1934, qu’ei devesit enter Colmar Ciutat e Colmar Campanha.

Arrondiment de Colmar (1934-2014).svg|L’arrondiment abans 2014

En 2015 qu’ei suprimit e serveish a crear l’arrondiment de Colmar e Ribeauvillé.

## Véder tanben
* Arrondiments deu Haut Ren
Arrondiment de Blaia

L’**arrondiment de Blaia** qu’ei ua division administrativa francesa, situada dens lo departament de Gironda e la region d’Aquitània.
## Istòria


Arrondiment de Blaia (1800-2006).svg|1800-2006.
Arrondiment de Blaia (2006).svg|Dempuish 2006.

Creat en 1800, l’arrondiment de Blaia s'espandeish en 2006 dab l'annexion deu canton de Sent Andrieu.

## Véser tanben
* Arrondiments de Gironda
* Cantons de Gironda
* Comunas de Gironda
Arrondiment de Bordèu

L’**arrondiment de Bordèu** es una division administrativa francesa, situada dens lo departament de Gironda e la region de Novèra Aquitània, ancianament d’Aquitània. Lo caplòc es Bordèu.

## Istòria

Arrondiment de Bordèu (1800-1926 e 1942-2006).svg|1800-1926 e 1942-2006.
Arrondiment de Bordèu (1926-1942).svg|1926-1942.
Arrondiment de Bordèu (2006-2007).svg|2006-2007.
Arrondiment de Bordèu (2007).svg|Dempuish 2007.

Creat en 1800, l’arrondiment de Bordèu annexèt de 1926 a 1942 l'arrondiment de L'Esparra. En 2006, cedit quatre cantons aus arrondiments vesins: 2 a l'arrondiment de Lengon, 1 a l'arrondiment de Blaia e 1 a l'arrondiment de L'Esparra. En 2007, cedit enquèra 4 cantons per crear l'arrondiment d'Arcaishon. La superficia deminguèt de meitat en passant de 2903 km² a 1521,80 km².

## Composicion
### Composicion avant 2015
* canton de Bègla ;
* canton de Blancafòrt ;
* canton de Bordèu-1 ;
* canton de Bordèu-2 ;
* canton de Bordèu-3 ;
* canton de Bordèu-4 ;
* canton de Bordèu-5 ;
* canton de Bordèu-6 ;
* canton de Bordèu-7 ;
* canton de Bordèu-8 ;
* canton dau Boscat ;
* canton de La Breda ;
* canton de Carbon Blanc ;
* canton de Crion ;
* canton de Floirac ;
* canton de Gradinhan ;
* canton de Larmont ;
* canton de Merinhac-1 ;
* canton de Merinhac-2 ;
* canton de Peçac-1 ;
* canton de Peçac-2 ;
* canton de Senon ;
* canton de Sent Medard de Jalas o canton de Sent Medard en Jalés ;
* canton de Talança ;
* canton de Vilanava d'Ornon.

### Dempui 2015
Lo nombre de las comunas pòt cambiar pr'amor de las fusions e creacions de comunas noèras o per s'adaptar au perimètre de las intercomunalitats, mès per aqueste arrondiment a pas cambiat dempui 2015 (escrit en 2020) e damòra a 82. 

## Veire tanben
* Arrondiments de Gironda
* Cantons de Gironda
* Comunas de Gironda
Arrondiment de Lengon

L’**arrondiment de Lengon** es una division administrativa e una anciana circonscripcion electorala francesa, situada dens lo departament de Gironda e la region de Navèra Aquitània. Lo caplòc es Lengon.

## Composicion
### Avant 2015
L'arrondiment comprenèva 15 cantons :
* Canton d'Auròs
* Canton de Cadilhac
* Canton de Capsiuts
* Canton de Granhòs
* Canton de Lengon
* Canton de Montsegur
* Canton de Pelagrua
* Canton de Podençac
* Canton de La Rèula
* Canton de Sauvatèrra de Guiana
* Canton de Sent Macari
* Canton de Sent Sefrian
* Canton de Targon
* Canton de Vasats
* Canton de Vilandraud

### Dempui 2015
Lo nombre de las comunas pòt cambiar pr'amor de las fusions e creacions de comunas novèlas o per s'adaptar au perimètre de las intercomunalitats.

Dens l'arrondiment de Lengon, lo nombre de las comunas èra de 198 en 2015 e 2016, 197 de 2017 a 2019 e 196 lo 1èir de genèir de 2019. 
## Istòria

Arrondiment de Lengon (1926-2006).svg|1926-2006.
Arrondiment de Lengon (2006).svg|Dempuish 2006.


L’arrondiment neish en 1926, quand au parat de l’annexion de l’arrondiment de la Rèula per Vasats, lo caplòc ei transferit a Lengon. En 2006, l’arrondiment s’espandeish en annexar dus cantons de l’arrondiment de Bordèu : lo de Cadilhac e lo de Podençac.

## Véser tanben
* Arrondiments de Gironda
* Cantons de Gironda
* Comunas de Gironda
Arrondiment de Liborna

L’**arrondiment de Liborna** es una division administrativa e una anciana circonscripcion electorala francesa, situada dens lo departament de Gironda e la region de Novèla Aquitània. Creat en 1800, a lo caplòc a Liborna.

La partida sud es occitana, sustot gascona, tanben lengadociana (una partida dau canton de Senta Fe) e un pauc lemosina (Pueinarmand). La partida nòrd es gavaia (emb dei ligams pus fòrts emb la cultura occitana que non pas dens lo Blaiés).

## Composicion
### Avant 2015
L'arrondiment comprenèva 9 cantons emb 129 comunas :
* Canton de Brana
* Canton de Castilhon de la Batalha
* Canton de Cotràs
* Canton de Fronçac
* Canton de Guîtres
* Canton de Liborna
* Canton de Luçac
* Canton de Pujòus
* Canton de Senta Fe

### Dempui 2015
Lo nombre de las comunas pòt cambiar pr'amor de las fusions e creacions de comunas novèlas o per s'adaptar au perimètre de las intercomunalitats.

Dens l'arrondiment de Liborna, lo nombre de comunas demòra de 129 e lo territòri - çò sembla - a pas cambiat.

## Véser tanben
* Arrondiments de Gironda
* Cantons de Gironda
* Comunas de Gironda
Arrondiment d'Arcaishon

L’**arrondiment d’Arcaishon** qu’ei ua division administrativa francesa, situada dens lo departament de Gironda e la region de Novèla Aquitània.

Qu’estot creat en 2007 a partir de 4 cantons de l’arrondiment de Bordèu.

## Véser tanben
* Arrondiments de Gironda
* Cantons de Gironda
* Comunas de Gironda
Zillisheim

**Zillisheim** en alemannisch (*Zillisheim* en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region d'Alsàcia.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Biotecnologia

La **biotecnologia** es l'ensems deis aplicacions dei principis scientifics e de l'engenhariá a la transformacion de materiaus per d'agents organics.
Cauna del Pigalh

La cauna preïstorica del **Pigalh** o de **[[Fagus sylvatica|Fajal]]** se tròba dins los Pirenèus, sus un flanc rocós del massís calcari del Plantaurèl.

## Geografia
### Situacion
Situada a  al nòrd d'Aigasjuntas, en Coserans, dins lo departament francés d'Arièja, es accessibla per una dralheta abrupta. Se trapa a  d'altitud.

### Topografia
L'intrada es de mal accedir per amor dels rocàs espinoses que l'enròdan. Dona sus una cambra de  per  que se contunha per una galariá de  de long, que una segonda galariá d'aperaquí  se ne destaca a drecha entrò a un abausonament que empacha de contunhar. Sa longor es doncas de  e sa largor mejana de .

## Fauna
La tièra reculhida per B. Delay en 1978 mòstra que la populacion de *Speonomus longicornis* (coleoptèrs) poiriá aténher entrò a  individús en estiu, la mejana essent de  per la meteissa sason.

L*'Aphaenops* (autre genre de coleoptèrs) es tanben present, en mai dels *Antrocharis querilhaci*.

Son tanben l'abitat d'al mens tres espècias de ratapenadas: lo pichon fèrre de caval, lo grand fèrre de caval e lo minioptèr de Schreibers.

## Descobèrta e cèrcas
De cavaments menats per M. Miquèl e M. la Devesa en 1888 revelèron de jaciments de l'Edat del Fèrre (de tèstes de terralha relativament recents en mai d'ossaments umans dins un primièr jaç de peiregals) e de l'epòca galloromana (14 pèças dins lo segond jaç amb las efigias d'Antonin lo Piós, que regnèt de 138 a 161, de Tetric, usurpador roman que regnèt de 271 a 273, e de Licini, emperaire de 308 a 324). Se poguèt pas classificar 9 autras pèças. Lo tresen jaç entresenhèt de rèstas de terralhas comunas. Sembla que un dels objèctes de la cauna èra la sèrva d'urnas funeràrias, per la preséncia d'ossaments cremats al ran dels tèstes. La tièra dels objèctes desenterrats se tròba dins lo rapòrt fach per Miquèl dins lo Bulletin de la Societat Ariegenca de las Sciéncias, Letras e Arts de 1880. De cavaments menats per Xavier Leclercq probèron que la cauna serviguèt de sepultura a la Primièra Edat del Fèrre; en 1978, trapèt en particular .

## Ocupacion alemanda
Foguèt un abric pels maquisards durant lo regim de Pétain, particularament per de combatents espanhòls.
Divisions administrativas de tresen nivèl en Occitània

## Tanben veire
* Divisions administrativas de primièr nivèl en Occitània
* Divisions administrativas de segond nivèl en Occitània
* Divisions administrativas de quatren nivèl en Occitània
* Divisions administrativas de cinquen nivèl en Occitània
Arrondiment de Bourg-en-Bresse

L’**arrondiment de Bourg-en-Bresse** es una division administrativa francesa, dins lo departament d’Ain e la region Auvèrnhe Ròse Aups.
Arrondiment de Nantua

L’**arrondiment de Nantua** es una division administrativa francesa, dins lo departament d’Ain e la region Auvèrnhe Ròse Aups.
Arrondiment de Charleville-Mézières

L’**arrondiment de Charleville-Mézières** es una division administrativa francesa, dins lo departament de las Ardenas e la region de Champanha e Ardena.
Jardins penjats de Babilònia

Los **jardins penjats de Babilònia** (tanben nomenats los **jardins de [[Semiramis]]**), del temps de Nabucodonosòr II, e las muralhas de Babilònia foguèron consideradas coma una de las Sèt Meravilhas del Monde. Se supausa que foguèron bastits per Nabucodonosòr II a l'entorn de l'an 600 aC (dins l'actual Iraq). Pasmens, i a de dobtes que los jardins ajan vertadièrament existit. 

Los jardins de Babilònia se tròban fòrça documentats pels istorians grècs com Estrabon e Diodòr de Sicília, mas i a pauc indicis que fan pensar a son existéncia. Qualques rèstas pauc significativas eissidas dels excavaments del palais de Babilònia foguèron subresplechadas, e correspondon pas cap amb aquelas descripcions meravilhosas. 

Qualques escòlas de pensada creson que, amb los ans, se confondèt la localizacion amb de jardins que aqueles existiguèron a Niniva, coma fan testimònis de taulas eissidas d'aquela ciutat de Mesopotamia ont son mencionats clarament de jardins. Los escriches d'aquelas taulas descriguèron lo possible usatge de quicòm similar al vitz d'Arquimèdes coma instrument per portar l'aiga fins a una nautor determinada. 

Segon las cronicas anticas, los jardins foguèron bastits per alegrar Amitis, nostalgica femna de Nabucodonosòr. Amitis, filha del rei dels Mèdes, se maridèt amb lo rei babilonian per crear una aliança entre las doas nacions. Lo país d'ont veniá la nòvia, pasmens èra verd e montanhós, e Amitis trobava la tèrra plana e seca de Mesopotamia fòrça deprimenta. Lo rei decidiguèt de tornar crear per ela sa patria nativa amb la construccion d'una montanha artificiala amb un tèrme plantat d'un jardinat.

Los jardins penjats benlèu èran pas "penjats" dins lo sens d'èsser suspenduts per de cables o còrdas. Lo nom ven d'una traduccion del mot grèc *kremastós* o del latin *pensilis*, que significa mai segurament que los jardins penjavan cap aval dels tèrmes d'una terrassa o laissa. 

Lo geograf grèc Estrabon descriguèt los jardins al sègle I abC; escriviá:  

Se vertadièrament exististiguèron, aqueles jardins devián provocar una vision espectaclosa: una montanha artificiala, verda e galhardassa, enemic de la plana.
Destral

[thumb|''[l'òme amb destral*<br /> <small>Quadre de [[Paul Gauguin]] ([[1891]])</small>.]]
Una *'destral** (var. **destrau**, **pigassa**, **piòla**, **manaira*'), es un [[esplech]] format d'una [[lama]] de [[metal]] (d'[[acièr]] mai sovent) estacada a un margue de [[fusta]]. Es mai sovent utilizada per copar de fusta, mas foguèt tanben emplegada coma [[arma]]. Los [[pompièr]]s l'utilizan se cal per dubrir de pòrtas.

== Origina ==
[[Fichièr:Préforme de hache 223.1 (2).jpg|right|thumb|Destral de silex - [[Neolitic]] - [[Museum de Tolosa]]]]
[[Fichièr:Axt Handwerk.jpg|left|thumb|Destral]]

Las traças mai ancianas de destrals se trapèron en [[Africa]] e lor edat es evaluat a 1,6 milion d'ans..

De descobèrtas en [[Espanha]] donèron una edat mai anciana per las primièras destrals europèas e foguèron datadas del [[Pleistocèn]] superior entre  e .

Las primièras destrals èran formadas d'una pèira talhada inserida entre doas pòstes de fusta ambedoas serradas e ligadas amb un [[còrda]]. Las mai recentas son formadas d'una lama traucada ont passa lo margue.



== Arma ==

La destral es tanben utilizada coma [[arma]] de combat de prèp. Mai dificila de gaubejar qu'una [[espasa]] per encausa de son pes e de la manca d'equilibri (l'espasa essent equilibrada per son pomèl), la destral permet pasmens de tustar mai poderosament.


== Vejatz tanben ==


=== Bibliografia ===

*  P. Pétrequin & A.M. Pétrequin, *Écologie d'un outil: la hache de pierre en Irian Jaya (Indonésie)*, Paris, Éditions CNRS, Mongr. du Centre Rech. Arch. 12, 1993.
*  P. Pétrequin, *La hache de pierre : carrières vosgiennes et échanges de lames polies pendant le Néolithique (5400 - 2100 av. J.-C.)*, exposition du musée d'Auxerre (Musée d'Art et d'Histoire), Paris, Éditions Errance, 1995.
*  W. Borkowski, *Krzemionki mining complex*, Warszawa, 1995.
*  R. Bradley & M. Edmonds, *Interpreting the axe trade: production and exchange in Neolithic Britain'', 1993.

## Nòtas e referéncias
Temple d'Artèmis a Efès

Lo **Temple d'Artèmis** (en grèc **Ἀρτεμίσιον** e en latin **Artemisium**), tanben conegut mens justament coma **Temple de [[Diana]]**, èra un temple dedicat a Artèmis vèrs 550 aC a Efès (uèi en Turquia) jos la dinastia Aquemenida de l'Empèri Pèrsa. Res demòra pas del temple, una de las Sèt Meravilhas del Monde. Foguèt bastit pel rei Cressús amb soscripcion populara al meteis luòc ont i aviá agut un autre temple que foguèt destruit al sègle VII abC. La majora partida de la descripcion del Temple d'Artèmis ven de Plini lo Vièlh. Plini descriu un temple de 377 pès (115 mètres) de long e 180 pès (55 mètres) de larg, tot fat de marbre. Aviá 127 colomnas d'estil ionic antic de 60 pès (qualques vint mètres) d'auçada, estriadas en aresta viva, a la vam doric.

Lo temple foguèt destruit per un pastre, Erostrat d'Efès, que l'encendièt per venir famós.
Louis-Ferdinand Céline

thumb|right|100px|L.-F. Céline
**Louis-Ferdinand Céline** (Courbevoie, 27 de mai de 1894-Meudon, 1 de julhet de 1961) es un escrivan francés conegut per sas opinions racistas notadament contra los josieus e los occitans.

## Biografia
Nascut **Louis-Ferdinand Destouches**, es engatjat dins la Primièra Guèrra Mondiala ont es nafrat e reformat. Après la guèrra trabalha un temps al Cameron puèi estúdia per venir medecin. 
Comença après sa carrièra literària. 
Del temps de l'ocupacion nazi publica mai d'un article antisemita.
A la Liberacion, emigra en Danemarc. Es condemnat a l'indignitat nacionala. Amnistiat, torna en França en 1951.

## Citacion
Zone Sud, peuplée de bâtards méditerranéens, de Narbonoïdes dégénérés, de nervis, félibres gâteux, parasites arabiques que la France aurait eu tout intérêt à jeter par-dessus bord. Au-dessous de la Loire, rien que pourriture, fainéantise, infect métissage négrifié.

## Roman

* *[[Viatge al cap de la nuèch]] (*Voyage au bout de la nuit*), Denoël & Steele, Paris, [[1932]] 
* *Mòrt a sosta* (*Mort à crédit) Denoël & Steele, Paris, 1936 
* *[[Guignol's band]]*, Denoël, Paris, 1944 
* *[[Casse-pipe]]*, F. Chambriand, Paris, 1949 
* *[[Féerie pour une autre fois]]*, Gallimard, Paris, 1952
* *[[Normance|Normance : Féerie pour une autre fois II]]*, Gallimard, Paris, 1954 
* *[[D'un château l'autre]]*, Gallimard, Paris, 1957 
* *[[Nord (roman)|Nord]]*, Gallimard, Paris, 1960 
* *[[Le Pont de Londres|Le Pont de Londres : Guignol's band II]]*, Gallimard, Paris, 1964 
* *[[Rigodon (roman)|Rigodon]]*, Gallimard, Paris, 1969

### Pamplhet
* *[[Mea Culpa (Céline)|Mea Culpa]]*, Ed. Denoël & Steele, Paris, 1936 
* *[[Bagatelles pour un massacre]]*, Ed. Denoël & Steele, Paris, 1937 
* *[[L'École des cadavres]]*, Ed. Denoël, Paris, 1938 
* *[[Les Beaux Draps]]*, Nouvelles Editions Françaises, Paris, 1941
Estatua criselefantina de Zeus olimpian

[thumb|300px|'''Estatua de Zeus'''<br />L'escultor grèc Fidias creèt l'[estatua de Zèus (de prèp de 12 mètres de naut) a l'entorn de 435 abC. L'estatua èra a Olimpia, e foguèt, benlèu, l'escultura mai famosa de la Grècia antica. Fidias li faguèt la tunica e los ornaments d'aur e talhèt lo còs d'evòri.]]

L**'Estatua criselefantina de Zeus olimpian**, talhada pel famós escultor classic Fidias (sègle V abC) cap al 435 abC, dins la Grècia antica, es considerada tradicionalament una de las Sèt Meravilhas del Monde. En 394, aprèp que demorèt qualques 800 ans a Olimpia, foguèt transportada a Constantinòble (actuala Istambol), capitala de l'Empèri Bizantin. Los istorians creson que, poiriá èsser estada destruida dins un incendi.

## Istòria
L'estatua asseguda de Zèus, dieu suprèm del Panteon grèc, ocupava tota la largor de la nau del temple erigit per l'albergar. Segon de fonts contemporanèas, avián una auçada de qualques 12 mètres. , diguèt lo geograf Estrabon al començament del sègle I abC, . Amb la man drecha sosteniá una estatueta de Victòria de Samotràcia e amb l'esquèrra un sceptre coronat amb una agla. Zèus foguèt talhat en ivòri (tecnicament, l'ivòri es banhada per que venga mai malleable) e assegut en un magnific tròn de fusta de cèdre, incrustat d'ivòri, aur, ebèn e pèira precioses. Dins la man drecha de Zèus i aviá una pichona estatua de la Victòria de Samotràcia, la divesa de la victòria, e a l'esquèrra un sceptre brilhant ont repausava un agla. Los visitants coma lo general roman Luci Emili, vencedor suls macedonians, presentavan sos respèctes a la majestat divina e l'esplendor que Fidias desenhèt. 

La descobèrta majora sus aquela maravelha benlèu se faguèt an 1958 amb la trobalha del telhar ont foguèt creada l'estatua. Aquò permetèt als arqueològs de tornar crear l'anatomia d'aquela magnifica òbra.
Arrondiment de L'Argentèira

L’**Arrondiment de L'Argentèira** es una division administrativa francesa situada dins la region de Ròse-Aups e lo departament d’Ardecha.
Arrondiment de Grassa

L’**Arrondiment de Grassa** es una division administrativa francesa situada dins la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur e lo departament deis Aups Maritims.
Arrondiment de Niça (França)

L’**Arrondiment de Niça** es una division administrativa francesa del departament dei Aups Maritims.

Exista de 1800 a 1814 e despuei 1860.
Arrondiment de Sent Guironç

L’**Arrondiment de Sent Guironç** es una division administrativa francesa situada dens la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus e le departament d’Arièja.

## Composicion abans 2015
L'arrondiment qu'aviá 1497 km², 82 comunas, 27 781 abitants (en 2011). 
Lista deus cantons de l’arrondiment de Sent Guironç :
* canton de Castilhon de Coserans;
* canton de Massat;
* canton d'Ost;
* canton de Sent Guironç;
* canton de Sent Líser;
* canton de Senta Crotz de Volvèstre.

## Composicion despuish la refòrma cantonala aplicada en 2015
A data recenta, le nombre de comunas dens un arrondiment que pòt variar pr'amor de las fusions de comunas e, dempuèi lo 1èr de gèr de 2017, de l'adaptacion deus arrondiments a las intercomunalitats. Sol le segond critèri que sembla d'aver jogat per l'arrondiment. Le nombre de comunas de l'arrondiment de Sent Guironç qu'èra de 82 en 2015, 82 en 2016 et 121 en 2017. 
Pr'amor de la refòrma violenta de 2017, l'arrondiment qu'a quitat d'estar, en gròs, l'arrondiment de Conserans, entà venir, demograficament, un arrondiment de febla majoritat gascona. 
* Comunas retiradas a l'arrondiment de Fois e transferidas a l'arrondiment de Sent Guironç : Aigas Juntas, Alhèras, Alzenh, La Bastida de Seron, Cadarcet, Durban d'Arisa, Larbont, Montaganha, Montelhs, Montseron, Nescús, Sentenac de Seron, Susan.
* Comunas retiradas a l'arrondiment de Pàmias e transferidas a l'arrondiment de Sent Guironç : Artigat, La Bastida de Besplàs, Las Bòrdas d'Arisa, Camarada, Le Carlar de Baile, Casteràs, Castèths, Daumasan, Durfòrt, Hornèths, Le Fossat, Gabre, Lanós, Lesat, Lobaut, Le Mas d'Asilh, Meràs, Monesple, Montfan, Palhèrs, Savarat, Sent Ibarç, Siuràs, Senta Susana, Toars, Vilanava del Laton.

### Lista deus cantons
* Canton d'Arisa Lesa : 27 comunas;
* Canton de Conserans Èst : 37 comunas;
* Canton de Conserans Oèst : 30 comunas;
* Canton de las Pòrtas de Conserans : 28 comunas.

## Nòtas
Arrondiment de Nogent-sur-Seine

L’**arrondiment de Nogent-sur-Seine** es una division administrativa francesa, dins lo departament d'Auba.
Mausolèu d'Alicarnàs

Lo **Mausolèu d'Alicarnàs** o la **Tomba del rei Mausòl a Alicarnàs** foguèt un edifici sepulcral considerat coma una de las sèt Meravilhas del Monde antic, construit entre los ans 353 e 350 abC a Alicarnàs (uèi Bodrum, en Turquia) per Mausòl, un satrapa de Cariá dins l'Emperi Persan. Foguèt bastit per Artemisia II de Cariá pel seu marit e fraire Mausòl, mòrt en 353 abC. La construccion foguèt confiada a de grands artistas en arquitectura e escultura de las escòlas ionicas e atica. La reina volèt que lo monument subrepasse tot autre que jamai se vegèt. Los arquitèctes èran Fileu (o Fiteu) e Satir (aruitècte); aquel escriguèt una descripcion de l'òbra e de las decoracions esculturalas, fachas pels artistas de l'escòla atica Escopas, Briaxis, Leocarès, e benlèu Timotèu e Praxitelès segon Vitruvi. Los artistas competiguèron entre eles e cadun faguèt una faciada; a la mòrt d'Artemisia, que sobrevisquèt al seu marit dos ans, l'òbra  contunhèt cap a la fin. Plini lo Vièlh nomena tanben un artista de nom Pitis que faguèt una quadriga a la cima del monument amb las estatuas dels dos monarcas.

Los autors que parlan del Mausolèu donan pauc detalhs de la construccion; alara que qualques monedas ne donan una representacion son de creacions tardièras e la realitat se pòt estabir; tanpauc se sap pas si d'esculturas qu'aviá se conservèt vertadièrament. Lo sol que ne fa una descripcion complèta es Plini lo Vièlh, mas sa descripcion es complicada. Ditz que mesurava 19 mètres de nòrd al sud, e èra mai cort als frontals; son perimètre èra de prèp de 125 mètres e lo naut de 11 mètres; estava entornejada per 36 colomnas, zona nomenada Pteron, adornada amb esculturas de relèu fachas per Escopes sus la partida orientala, Briaxis sus la partida nòrd, Timotèu sus la partida sud e Leocarès a l'oèst; sus aquel Pteron i aviá una piramida de meteis nautor diminuida en 24 passes a la cima ont èra la quadriga de Pitis. Lo naut total inclusent l'ornament èra de 46 mètres. L'edifici estava format per una partida quadrangular (pteron) entornejada d'un peristíl de colomnas (segurament ionicas) e elevat per una basa.

L'edifici existissiá encara al sègle IV e benlèu sobreviure fins al sègle X. Qualques marbres trobats sus las muralhas de Bodrum foguèron portada a Anglatèrra per l'ambaissador britanic Sir Strafford Canning en febrièr de 1846 e son ara al Musèu Britanic, essent coneguts coma "Marbres de Budrum"; representan batalhas dels grècs amb las Amazonas.

Lo mot *mausolèu* es usat dempuèi aquels temps per designar tota tomba granda, perque "*Mausolm—eion*" originalament significava "dedicat a Mausòl".

## Referéncias
**Bodream*, Jean-Pierre Thiollet, Anagramme Ed. (Paris), 2010, ISBN 978-2-35035-279-4.
Arrondiment de Carcassona

L’**arrondiment de Carcassona** es una division administrativa francesa del departament d’Aude, dins la region d’Occitània, ancianament de Lengadòc-Rosselhon. 
## Istòria
Se creèt l’arrondiment de Carcassona en 1800. 

Arrondiments d'Aude (1800-1926).svg|L’arrondiment de Carcassona, en ròse, de 1800 a 1926
Arrondiments d'Aude (1926-2016).svg|L’arrondiment de Carcassona, en ròse, de 1926 a 2016
Arrondiments d'Aude 2017.svg|L’arrondiment de Carcassona, en ròse, dempuèi 2017


En 1926, i annexèron los quatre cantons de l’arrondiment de Castèlnòu d’Ari, suprimit. En 2017, cediguèt 27 comunas a l’arrondiment de Narbona e ne prenguèt 7 a l’arrondiment de Limós.

## Composicion d'aquí a 2015
* Canton d’Alzona
* Canton de Bèlpuèg
* Canton de Campendut
* Canton de Carcassona-Centre
* Canton de Carcassona-Èst
* Canton de Carcassona-Nòrd
* Canton de Carcassonne-Sud
* Canton de Castèlnau d'Arri-Nòrd
* Canton de Castèlnau d'Arri-Sud
* Canton de Concas
* Canton de Fanjaus
* Canton de La Grassa
* Canton del Mas de Cabardés
* Canton de Montreal (Aude)
* Canton de Motomet
* Canton de Peiriac de Menerbés
* Canton de Saissac
* Canton de Salas d'Èrs






## Composicion a partir de 2015

## Referéncias
Pussy Galore

**Pussy Galore** siguèt un grope de rock american format a Washington en 1985 e que son personau cambièt abòrd fins a sa separacion en 1990. Sa musica, "metallica e impiva", siguèt raprochada d'aquela de gropes emblematics coma Sonic Youth e exercèt una influéncia larja sus l'avant-garda bruchista de son temps.

L'encaminament iconoclasta e provocator dau grope s'illustra per exemple per lo titre d'una de sei cançons, *Eric Clapton Must Die* ("Eric Clapton Deu Morir").
La Sartan (setmanièr)

thumb|500px|Títol dau setmanièr marselhés ''La Sartan''
***La Sartan*** (1891-1905) foguèt un setmanièr umoristic, satiric, dau país de Marselha. 

## Istòria
*La Sartan* foguèt creada lo 16 de mai de 1891 per Pascal Cròs, un jornalista cronicaire dau *[[Petit Marseillais]]* amb la tòca de "sartanejar", de far critica de la vida locala de la vila de Marselha e de leis environas. Seguiá la dralha dau poèta Victor Gelu e se mostrava sovent ben critic amb lo Felibritge. Lo jornau que comptava quatre paginas e èra d'un format grandàs (40 x 29 cm) sortiá cada dissabte e costava pas que dos sòus en 1902.
I participèron divèrs personatges importants de la vida sociala de la ciutat foceana e lo lectorat dau jornau arribèt a èsser pron considerable. A mai leis escrichs i èran de bona qualitat e *La Sartan* aquesiguèt lèu una bona reputacion. Lo setmanièr visquèt catòrze ans mas malastrosament aqueste referent culturau e lingüistic de l'airau marselhés s'arrestèt lo 16 de mai de 1905.
Eth Hreishet

right|250px|thumb|Vista de Hereishet
[right|250px|thumb|[Carrèra principau]]

**Hereishet** (*Fréchet-Aure* en francés), shens article, qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath d'Aura, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [héré'chét] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Fraxineto*, en latin, en 1387, *Frechet* en 1790, *Frechet* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII), *Fréchet d'Arreau* en 1806.

Segon Boisgontier (NRO n° 21-22. 1993 p. 192), *Hereishet* que representa **fraxinetum*.
Segon R. Aymard, * Hereishet* que vien deth gascon *frèche*, dab eth sufixe collectiu botanic *-et*.

Segon Miquèu Grosclaude, *Hereishet* qu'ei un nom gascon, « lòc plantat de hrèishos », deth latin *fraxinus* (medish sens) e sufixe collectiu vegetau *-etum*; eth autor qu'escriu a bon dret *Hereishet*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Espeluga der'Averanhèr

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Garraf

**Garraf** (en catalan: *el Garraf*, tanben nomenat *Penedès Marítim* o *Marina del Penedès*) es una comarca de Catalonha, eissida de la divison comarcala del Penedés original en 1936. Lo capluòc es Vilanova i la Geltrú. Es frontalièra amb l'Alt Penedès al nòrd; amb lo Bas Lhobregat a l'èst; amb lo Bas Penedés a l'oèst e amb la Mediterranèa al sud.

## Geografia
Lo nom Garraf designa tres realitats diferentas, que cal pas confondre. Garraf es abans tot lo nom d'un massís montanhós, situat entre Penedès e la mar. Garraf es tanben lo nom de la comarca. Fin finala Garraf es el nom d'un vilatge situat al fons de la calanca del meteis nom, dins lo *municipi* de Sitges. La gara ferroviari de Garraf se trapa dins aquel luòc.

Malgrat sa superfícia pichona, la comarca de Garraf a una certa importància perque e
inclutz un territòri fòrça poblat. Es l'airal d'influéncia dirècta de Vilanova i la Geltrú. La comarca de Garraf es economicament fòrça activa. L'agricultura e l'elevatge i son pas gaire importants. En cambi, l'industria, lo comèrci e los servicis, i comprés lo torisme, ocupan fòrça monde.

## Etimologia
Lo nom ven de l'arab غراف "garrafa", que vòl dire "senha" o "luòc d'aigas abondantas". 

## Lista de las comunas
center|350px

*Vilanova i la Geltrú
*Sant Pere de Ribes
*Sitges
*Cubelles
*Canyelles
*Olivella

## Referéncias
Medalhièr Olimpic General

Garatz-aicí lo medalhièr olimpic general ( *id est* jòcs d'estiu e d'ivèrn mesclats...) dempuèi Atenas 1896 fins a Vancouver 2010.

## Medalhièr Olimpic General

## Bibliografia
## Vejatz tanben
* 

* Comitat Internacional Olimpic
* Jòcs Olimpics
* Istòria dels Jòcs Olimpics
* Medalhièr general de l'atletisme olimpic
* Estatisticas olimpicas generalas

*amai* 

** articles {*26* en total) amb pòdis exaustius e medalhièrs complets subre l'atletisme olimpic, jòcs aprèp jòcs sul modèl Atenas 1896 - Atletisme fins a Pequin 2008 - Atletisme...

***e ca***

## Ligams extèrnes
**
***

*      Sit oficial CIO

## Nòtas & referéncias
Liga de Peloponès

La **Liga de Peloponès** èra una aliança de l'Antiquitat grèga entre lei ciutats de Peloponès entre lei sègles VI e IV avC, especialament durant la Guèrra de Peloponès. Èra principalament dominada per la poissança d'Esparta.
Batalha de Maraton

La **batalha de Maraton** foguèt una batalha qu'aguèt luòc en 490 avC durant la Premiera Guèrra Medica. Opausèt una aliança dei ciutats grègas d'Atenas e de Platèa a una armada d'invasion de l'Empèri Pèrsa. Lo combat foguèt averat per lei Grecs que capitèron de causar de pèrdas importantas ai Pèrsas.
Vilanova i la Geltrú

**Vilanova i la Geltrú** es la capitala de la comarca de Garraf, situada dins la província de Barcelona, en Catalonha.

## Patrimòni
* Biblioteca Museu Víctor Balaguer

## Cultura

Festival de las musicas del monde a Vilanova i la Geltrú: nòvas creacions artisticas que s’inspiran de la tradicion. 

## Personas ligadas a la vila

* Aitana Bonmatí i Conca, fotbolaira
* Sergi López i Ayats, actor
* Isaac Gàlvez López, ciclista
* Francesc Macià i Llussà, politician 
* Leonora Milà i Romeu, pianista
* Joaquim Mir i Trinxet, pintor

## Embessonatges
* Vila-real, , País Valencian
* Matanzas, 
* Merinhac, 

## Articles connèxes
* Comarcas de Catalonha
## Nòtas e referéncias
James Bond

thumb|Païses que visitèt James Bond pendent sas aventuras.
**James Bond** es un personatge dels romans de Ian Fleming, conegut tanben coma **007**, lo sieu matricul. Es un agent secret anglés que trabalha coma espia per tot lo monde. Lo succès del personatge provoquèt d'adaptacions al cinèma e una fòrta preséncia dins la cultura populara, amb produches mercands e parodias. 

Ian Fleming escriguèt dotze romans amb James Bond coma protagonista, mai uèit istòrias cortas, que serviguèron d'inspiracion per totes los filmes de la seria, levat *Licence to Kill* e *GoldenEye*. Fleming estudièt a Eton e passèt dos ans a l'escòla militara de Sandhurts. Abandonèt los estudis militars en 1927, data quand decidiguèt de començar una carrièra universitària. Trabalhèt coma jornalista per l'agéncia de prensa Reuters e, pendent la Segonda Guèrra Mondiala, s'enrotlèt dins los Servicis Secret de la Navala. Acabada la guèrra, comprèt sièis ectaras de terren en Jamaica, ont se faguèt bastir un ostal, que nomenèt *Goldeneye*. Moriguèt en 1964, a 56 ans.

## Romans

Romans escrichs per Ian Flemming:
* Quantum of solace
* Casino Royale, 1953 (Casino Reial)
* Live and Let Die, 1954 (Viu e daissa morir)
* Moonraker, 1955
* Diamonds Are Forever, 1956 (Los diamants son per totjorn) 
* From Russia with Love, 1957 (Dempuèi Russia amb amor)
* Doctor No, 1958
* Goldfinger, 1959
* For Your Eye Only, 1960 (Solament pels teus uèlhs) Recuèlh d'istòrias cortas.
* Thunderball, 1961
* The Spy Who Loved Me, 1962 (L'espia que m'aimèt)
* On Her Majesty's Secret Service, 1963 (Al servici secret de Sa Majestat)
* You Only Live Twice, 1964 (Se viu solament dos còps)
* The Man with the Golden Gun, 1965 (L'òme de la pistòla d'aur) Postum.
* Octopussy and the Living Daylights, 1966 Octopussy i un espant de mort () Recull d'històries curtes pòstum.

## Cinèma

Image:Sean Connery.jpg|Sean Connery.
Image:Sir Roger Moore crop.jpg|Roger Moore.
Image:PierceBrosnan(CannesPhotoCall).jpg|Pierce Brosnan.
Image:Daniel Craig - Film Premiere "Spectre" 007 - on the Red Carpet in Berlin (22387409720) (cropped).jpg|Daniel Craig.

Las aventuras de James Bond foguèron portadas al cinèma en nombrosas ocasions pendent mai de 40 ans. Son personatge foguèt interpretat per sièis actors diferents a mesura que passa lo temps; Sean Connery, George Lazenby, Roger Moore, Timothy Dalton, Pierce Brosnan e Daniel Craig.

Los filmes foguèron editats per EON:
Titus Quinctius Flamininus

thumb|right|Moneda batuda ambé lo retrach de Titus Quinctius Flamininus.

**Titus Quinctius Flamininus** (vèrs 229 - 174 avC) èra un òme politic e un generau roman. Participèt a la Segonda Guèrra de Macedònia ont averèt la batalha decisiva de Cinoscèfales en 197 avC.
Olivella

**Olivella** es una comuna (*[[municipi]]*) de la província catalana de Barcelona, situada dins la Comarca de Garraf de la Generalitat de Catalonha.

## Luòcs e Monuments
* Monestèri Bodista d'Olivella e lo musèu dels monjes budistas "Sakya Tashi Ling".

## Nòtas e referéncias


## vejatz tanben
### Articles connèxes

* comarcas de Catalonha
Sant Pere de Ribes

**Sant Pere de Ribes** es una comuna (*Municipi*) de la Província d'Espanha espanhòla de Barcelona, en Catalonha, dins la Comarca de Garraf.

## Geografia
Sant Pere de Ribes es situada dins la partida Sud del massís del Garraf, que representa lo sud extrèm de la serrada costièra dins une region ont lo relief es plan e forma una depression de sediments quaternaris amb una seria de puèges e costièras que forman lo paisatge.

## Istòria
Sant Pere de Ribes possedís los rèstas d'un castèl del sègle XII que foguèt bastit pel trobador Guillem de Ribes. Guillem de Ribes (nascut en 1140) èra un senhor catalan seigneur e trobador e castelhan de Sant Pere de Ribes. Èra un compositor conegut per sa poesia lirica, mas ges d'òbras nos venguèron. A causa de la cançon de Pèire d'Alvernhe, benlèu foguèt executada pels gents d'Eleanor, la filha d'Enric II d'Anglatèrra e nòbia d'Anfós VIII de Castelha, en Gasconha sul camin ont tornèron cap a Castelha en 1173, Guillem es un dels dotze  trobadors contemporanèus satirics.

## Luòcs e monuments
* Castèl del sègle XII ont viviá Guillem de Ribes

## Nòtas e referéncias


## vejatz tanben
### Articles connèxes

* comarcas de Catalonha
Cubelles

**Cubelles**, es una comuna (*Municipi*) de la Província d'Espanha espanhòla de Barcelona, en Catalonha, dins la Comarca de Garraf.

## Geografia

### Accès
Comuna situada sus Mediterranèa, amb un accès par l'AP C-32 e C-31. Cubelles es desservida pal tren de banlèga religat à Barcelona (viatge de 45 minutas) cada mièg ora.

### Lo riu Foix
Lo dèlta del riu mediterranèu *Foix* se trapa a Cubelles, e va cap a la Mediterranèa. Pasmens, lo riu es sovent sec dempuèi la construccion de la restanca de Castellet i la Gornal. L'embocadura del permetèt la formacion d'un espaci de tèrras paludencas d'aiga doça, apreciada pel torisme e a lo plaser dels abitants. Las aigadas de 1994 separèron lo corrent en dos braces, formant atal una pichona illa de sabla ligada a la riba per una plana.

## Vejatz tanben
### Articles connèxes

* comarcas de Catalonha
Electromagnetisme

L**'electromagnetisme** es lo domeni de la fisica qu'estúdia leis interaccions dei camps electromagnetics ambé lei particulas cargadas. Es aparegut dins lo corrent dau sègle XIX per descriure d'un biais unificat lei fenomèns electrics e magnetics.
NGC

Lo **New General Catalogue** o **NGC** es un dei catalògs astronomics mai coneissuts dins lo domeni de l'astronomia amatora, ambé lo catalòg Messier.

Contèn  objèctes dau cèu prefond (principalament de galaxias, mai pas solament) recensats per John Dreyer fins en 1888, data de la premiera publicacion dau catalòg dins lei *Memoirs of the Royal Astronomical Society*. Aqueu catalòg es una revision e un alargament dau General Catalogue de William Herschel que pareissèt en 1864, en qué pòrta de melhoraments nombrós. Dreyer classèt leis objèctes de l'NGC còmpte tengut de son ascension drecha, çò que permete de dedurre lo melhor moment de l'an per leis observar. Maugrat la dificultat que presentan certans d'aqueleis objèctes, l'NGC s'utiliza fòrça per leis amators, mai tanben per lei professionaus que coma aquò an accès ais objèctes pus accessibles dau cèu prefond - ensin fòrça objèctes NGC faguèron l'objècte d'estudis aprefondats. Pasmens aqueu catalòg conteniá encara de doblons e imprecisions nombrós e doncas si faguèt remplaçar per l'RNGC (Revised New General Catalogue), establit per Sulentic e Tifft (1973).

John Dreyer perseguissèt seis enquistas après la publicacion de l'NGC e presentèt en 1895 e en 1908 (version aumentada) un catalòg complementari de  objèctes, lo catalòg IC (Index Catalogue I e II), que portèt lo nombre d'objèctes repertoriats per Dreyer a mai de . Fin finala leis objèctes dei catalògs NGC e IC originaus siguèron en partida corregits en 1988 (sieche exactament un sègle après lo catalòg NGC originau) per Roger Sinnott per formar lo catalòg NGC 2000.0 que s'utiliza encuei. Un autre projècte de correccion deis NGC e IC es lo Projècte NGC/IC. A l'ora d'ara la correccion mai completa deis NGC e IC si faguèt per Wolfgang Steinicke, ancian collaborator dau Projècte NGC/IC - aquela version s'utiliza per fòrça sistèmas informatizats de contraròtle de telescòpi.
Camp magnetic

Un **camp magnetic** es un camp produch per de particulas electricas cargadas en movement, per un camp electric evolucionant au cors dau temps e per lo camp magnetic intrinsec dei particulas elementàrias associat ambé lo spin de la particula.
Manés

Lo **gaelic manés** o **gaelic de Man** (*Gaelg*), es una lenga celtica parlada sus l'illa de Man per 1&nbsp;700 personas.
## Vocabulari

### Nombres en manés
Arrondiment de Bayeux

L’**arrondiment de Bayeux** es una division administrativa francesa, dins lo departament de Calvadòs e la region de Normandia.
Arrondiment de Lisieux

L’**arrondiment de Lisieux** es una division administrativa francesa, dins lo departament de Calvadòs e la region de Normandia.