Ascas (Tarn e Garona)

**Ascas** (*Asques* en francés) es una comuna gascona de Lomanha, situada dens lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas d**'Ascas** son : *domini de Asquis*, en 1343, *Beata Maria de Asquis*, en 1480, *Asquis*, en 1532, *Asques* (Cassini). La prononciacion es : ['askɔs] .

Cau benlèu metre lo nom en relacion ambe Ascas (Gironda)), Asca (Hauts Pirenèus), Ascon, Ascó (Catalonha), qu'es exactament lo meteis nom que Ascon, mès tanben damb Asco (Corsega). Son de noms qu'embarrassan los toponimistas. Per Ascon, Dauzat vei lo basque *as*, *aitz*, « punta rocassosa » e un sufixe escur, per Asco, los dos Ascas e Asca, un tèma prelatin escur . Per Ascas de Gironda, Bénédicte Boyrie-Fénié tròba pas de solucion, mès evòca un mot prelatin, eretat peu basque *aska*, « bes, regòla, comba ». Burgan e Lafon vesen pas tanpauc de solucion clara per **Ascas** de Tarn e Garona. La proposicion de Negre, un nom roman **asca*, « hasti » es regetada per B. Boyrie-Fénié e per Burgan e Lafon, com de febla acceptibilitat toponimica .

La situacion geografica d'aqueths toponimes presenta çaquelà quauques semblanças. Ascon tresplomba de 100 m la vath prigonda deu riu nommat en francés *La Lauze*. La situacion es la medisha per Asco, que domina la cluta deu riu Asco, nommat localament Stranciacone. Son pr'aquò de situacions banalas en montanha e benlèu que lo nom a una auta origina. Mès per Ascas (Gironda), es quicòm mèi. Dens la ribèra de Dordonha, las ribas alentorn despassan a pena lo nivèl del flume, tirat a Ascas, plaçat sus una tuca isolada de la planada calcària, que tresplomba dirèctament las aigas. Dens lo païsatge girondin pauc traversut, un tau siti devó impressionar los abitants. L'exemple d'Ascas ha comprene milhor perqué l'idèa de « **lòc que tresplomba un riu** » pòt èsser un punt comun. Per la vila d'Ascó, es pas tan caracteristic : l'aglomeracion es pus hauta qu'Èbre d'un desenat de mètres, çò qu'es banal dens un país mediterranèu, que los aigats i son perilhoses. Ascas (Tarn e Garona) es sus una planada, mès entre dus rius a pauca distància, lo Riu d'Ascas e Riutòrt : l'idèa principala es mèi o mens mantenguda.  I a pas que per Asca (Hauts Pirenèus), que Michel Morvan explica per un mot basque *aska*, « nauc »  qu'òm pòt estar embarrassat; pr'aquò, la glèisa es sus un tap que domina un riu, çò que pòt justificar un brin l'idèa prepausada.

Totis aqueths noms son dens un territòri aquitano-basco-iberic, hòra d'Asco; mès la Corsega es pas exempta de toponimes aparentats au basque. Lo mot *aska*, « nauc » es pas la solucion çaquelà. Cau supausar un **as-k-*, benlèu aparentat au tèma idronimic **as* , qu'auré quitat d'estar un apellatiu en gascon, en catalan e en lenga euscarica. Encara que lo mot *asque* (grafia de Palay), « lhavet, avalanca, lit » que conten per natura l'idèa de *haut* e de *baish*, es benlèu pas desprovesit de ligam semantic damb lo mot comun a totis nòstes toponimes.

* **Doasac**. Las fòrmas ancianas son : *Doazaco* en 1380, *Beata Maria de Doazaco*, en 1741, *Douasac Succ.* « sucursala », dens Cassini. La prononciacion es [dwa'zak]. *Doasac* ven deu nom latin d'òme *Donatius* damb lo sufixe *-acum*, latinizacion deu sufixe gallés *-aco(n)*. Doasac èra donc probablament ua anciana grana propietat gallo-romana qu'avèva per mèste *Donatius*. **Donatiacum* passa a *Doasac*, equivalent de *Donasac* dens los autes dialèctes occitans : lo grope *-ti-* après vocala dona [z] e l' *n* intervocalica dispareish en gascon . 

## Istòria
* En 1822, Ascas annexèt *Doazac* (nom francés), Doasac en occitan .

## Administracion

## Demografia

* 1822 : annexion de Doasac

### Demografia de Doasac

* Las donadas de la dreta deu grafic son las de la comuna entièra d'Ascas.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Tarn e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas