Titània

**Titània** es la luna mai granda d'Uranus e la uechena mai granda del Sistèma Solar. Descoberta per William Herschel el 1787, Titània foguèt nomenada en onor de la reina de las fadas del *Sòmi d'una nuèit d'estiu*, de Shakespeare. Son orbita es dins la magnetosfèra d'Uranus.

Titània se consistuís en quantitats gaireben egalas de glaça e de ròca, e benlèu se destria un nuclèu rocasut e una crosta de glaça. Una capa d'aigua liquida poiriá èsser presenta al tèrme entre lo nuclèu e lo mantel. Sembla que la superfícia de Titània, qu'es gaireben fosca e leugierament roja, foguèt formada per d'impactes e de processediments endogens. Es cobèrta per fòrça cràters d'impacte, fins a 326 km de diàmetre. Titània benlèu coneguèt un període endogen inicial de cambiament de superfícia, que destruiguèt l'anciana superfícia amb fòrça craters. La superfícia de Titània es partida per un grand canhon e falhas escarpadas; lo resultat de l'expansion intèrne pendent l'evolucion posteriora. Coma totas las lunas mai grandas d'Uranus, Titània foguèt benlèu formada a partir d'un disc d'acrecion a l'entorn de la planeta just aprés de sa formacion.

Entre 2001 e 2005 se faguèt d'espectroscopiás infraroges que revelèt la preséncia de glaça d'aiga e dioxid de carbòni a la superfícia de Titània, fasent que lo satellit poirá possedir una atmosfèra compausada de dioxid de carbòni amb una pression a la superfícia de gaireben una desena bilionèma de bar. De mesuras que se realizèron pendent una ocultacion de Titània d'una estela ensenhèron que lo tèrme maximum de la pression superficiala de l'atmosfèra que poiriá i aver es de 10-20 nbars.

Enl 2009, lo sistèma uranian foguèt estudiat, per la sonda *[[Voyager 2]]* en genièr de 1986. Faguèt d'imatges de Titània, que permetèt de cartografiar en 40% de la superfícia del satellit.

## Descobèrta e nom
Titània foguèt descobèrta per William Herschel l'11 de genièr de 1787, lo meteis jorn qu'Oberon. Mai tard informèt de las descobèrtas d'autre quatre satellits, que mai tard se revelèron eronèas. Pendent gaireben cinquanta ans après la descobèrta, Titània e Oberon foguèron observats amb l'instrument qu'Herschel possedissiá a lepòca, que lo satellit se pòt encara veire dempuèi la Tèrra amb un telescòpi d'amator.

Totes los satellits d'Uranus foguèron nomenats en onor de personatges creats per William Shakespeare o Alexander Pope. Lo nom Titània ven de la reina de las fadas del *Sòmni d'una nuèch d'estiu*. Los noms de totes los quatre satellits d'Uranus alara coneguts foguèron prepausats pel filh d'Herschel, John en 1852, a la demanda de William Lassell, qu'aviá descobèrt las autras doas lunas, Ariel e Umbriel, l'an precedent.

D'en primièr lo nomenèt "lo primièr satellit d'Uran", e en 1848 William Lassel li donèt lo nom **Uranus I**, alara que a vegadas s'utilizava la numeracion d'Herschel (ont Titània e Oberon èran II e IV). En 1851 Lassel numerèt los quatre satellits coneguts segons sa distància al planeta utilizant de nombres romans, e alara Titània se nomenava **Uranus III**.

## Caracteristicas fisicas
Titània es un còs esferic de 1.578&nbsp;km de diàmetre e a pas atmosfèra. Sa densitat mejana es de 1.710&nbsp;kg/m3 indicant una composicion quimica de glaça d'aiga (50%), silicats (30%) i compausats de metan (20%). La caracteristica geologica mai important es un enòrme canhon mai grand qu'aqueles de la Tèrra e comparable al *[[Valles Marineris]]* de Mart. Aquesta e d'altras cicatriça en la superfícia del satellit indican que pel passat i aviá una activitat tectònica sus Titània. Tanben s'observa de cràters de granda talha e d'accidents geologics dels tipes *[[chasma]]* e *[[rupas]]*.

## Caracteristicas orbitalas
Lo periòde de rotacion de Titània es de 8,7 jorns, coma son periòde orbital, a causa d'efèctes gravitacionals sa rotacion es sincrona, mostrant sempre la meteissa cara al planeta.

## Exploracion
La lunason d'aqula luna empachèt d'estudiar sa superfícia en detalh. E foguèt la sonda Voyager 2, en genièr de 1986, que podèt se n'aprochar pron per prene d'imatges de bona qualitat. Pendent lo vol de  Voyager, l'emisfèri sud de Titània èra expausat al Solelh e sonque aquel.

## Referéncias