open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Selknam (lenga)

thumb|right|La Tèrra deu fuòc vuda dempuei l'espaci.

Lenga deu pòple **[[Selknam]]** apelat tot-parier **Onas**. Vivian en Argentina e Chile, sus la Tèrra deu Fuòc.
Fai partida de las lengas chon.

La darniera representanta de queu pòple moriguet en 1970, lor linga coma ela.
Aura quauquas personas se disen enquera onas au sud de l'Argentina, autorn de Rio Gallego.
Haumea (planeta nana)

**Haumea** (simbòl: ), o pus precisament **136108 Haumea**, es una planeta nana del Sistèma Solar situada darrièr l'orbita de Neptun, dins la Cencha de Kuiper. Foguèt descoberta en 2004 per una còla dirigida per Mike Brown del California Institute of Technology a l'observatòri de Palomar als Estats Units e independentament en 2005, per una equipa menada per José Luis Ortiz Moreno a l'observatòri de la Sierra Nevada en Espanha. Lo 17 de setembre de 2008, foguèt reconeguda coma planeta nana per l'Union Astronomica Internacionala (IAU) e nomenada d'après la divinitat hawaiiana de la naissença e la fertilitat Haumea.
.ice

**** (nom d’entrepresa americana, acorcha d'IntercontinentalExchange, borsa internacionala) es un nom de domeni generic depausat per societat americana IntercontinentalExchange, Inc..
Es en servici dempuèi lo 22 de julhet de 2015.

## Referéncias
.itau

**** (nom d’entrepresa brasilièra, pres a la vila brasilièra de Itaú de Minas) es un nom de domeni generic depausat per la banca brasilièra Itaú Unibanco Holding S.A..
Es en servici dempuèi lo 22 de julhet de 2015.

## Referéncias
Marie Mauron

thumb|Marie Mauron**Marie Mauron** (de son verai nòm **Maria Antoneta Roumanille** ; Sant Romieg de Provença, lo 5 de mai de 1896 e lo 31 d'octòbre de 1986) fuguèt una regenta, escrivana, poetessa provença la e tanben francesa e una provençalista, majorala dau Felibritge.

## Liame extèrne
* http://www.rts.ch/archives/tv/information/carrefour/3461918-marie-mauron.html Entrevista de la television Soïssa, 1968.
EXID

**EXID** (이엑스아이디) ei un grop de musica pop corean de Seol. Es actiu dempuish 2012.

## Membres
* Solji ()
* LE ()
* Hani ()
* Hyelin ()
* Junghwa ()
* Yuji
* Dami (ダミ)
* Haeryeong (ヘリョン)
* Yuki Kishimoto (岸本有紀)

## Discografia
* *Hippity Hop* (2012)
* *Ah Yeah* (2015)

## Ligams extèrnes
* Site oficiau (en corean)
.srl

**** (acorcha de "societat de la responsabilitat limitada") es un nom de domeni generic.
Es en servici dempuèi lo 24 de julhet de 2015.

## Referéncias
.tatamotors

**** 

(nom d’entrepresa indiana) es un nom de domeni generic depausat per la societat indiana Tata Motors.
Es en servici dempuèi lo 24 de julhet de 2015.

## Referéncias
Cervasca

**Cervasca** (var. **Çarvasca**) (*Cervasca* tanben en italian) es una comuna italiana de la comunautat montanhòla de la Val Grana, dins las Valadas Occitanas. Administrativament dins la província de Coni, dins la region de Piemont.

La comuna es compausaa de mantunas ruaas. L'ostal de la comuna es a Sant Esteve.
Comunautat d'aglomeracion de Besièrs Mediterranèa

La ****  es una comunautat de comunas francesa, situada dins lo departaments d'Erau.

## Composicion
Amassa  comunas :
* Besièrs
* Bojan
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Veire tanben
* Intercomunalitats d'Erau
* Arrondiments d'Erau
* Comunas d'Erau

## Nòtas
Comengés

Lo **comengés** es un sosdialècte de l'occitan gascon de Comenge.

## Fonetica

* Reduccion del diftong AI, en fin de diccion, davant consonanta, non solament en finala absoluda, mas tanben dins del mot : FACTU> hèta (= fait/fach), TRACTU> trèt (= trait/trach), LACTE> lèt (= lait/lach), etc.

* Conservacion de la *d* intervocalica deu latin al lòc de *s*: ex. *véger??*/*véier??* per *véser*.

## Morfologia

* L'article definit es *eth/era* en Naut Comenge (Sent Gaudenç).

* Enonciatius *que*, *ja*, *be*, *e*.

## Parabòla de l'enfant prodig (version en naut comengés)

Un òme aviá cap que dus hilhs. Eth mes joés que diguèc/didèc a sa pair: “Qu’é ora que siá eth mèn mèstre e qu’aja moneda/sòuses; que cau que me’n posca anar e que veja país.  Partejatz eth vòste ben e datz-me eth çò que devi aver.”  -  “Ò,  mon hilh”,  didèc eth pair,  “coma volhas! Qu’ès un dolent e que seràs castigat!”  Après que dauric ua tireta,  que partegèc eth son/sòn ben e que’n hèc duas parts.

## Lexic

*cap que: pas que, sonque

## Bibliografia

*CÒSTAS, Joan-Francés, 1992, *Entre lengadocian e gascon en Arièja un parlar interferencial : le parlar de Massat*. Estudis Occitans 11, p. 3-20.

## Ligams extèrnes
* ''Les Interférences linguistiques entre gascon et languedocien dans les parlers du Comminges et du Couserans'', Pèire Bec (Pierre Bec)
Georgiasaurus pensensis

**Georgiasaurus penzensis** siguec un reptil marin aué escandit, apartenhent ara familha des plesiosaures. Demorèc pendent eth cretacèu superior (Santonian, hè d'aperaquí uns 85 milios d'annades). Es sues réstes sigueren trapades en Russia.

#### '''Descripcion'''
Aguest plesiosaure siguec classat gràcies a ua esqueleta qu'ère pas sancera e qu'arrecebèc de còps pendent es trabalhs de premaniment dera caisha de husta on ère. Es uassi que subervisquèren èren en mau estat de conservacion mès an permetut rebastir er animal, de prèp de 4-5 de longada. Coma toti es plesiosaures, Georgiasaurus penzensis avie un cos relativaments cuert e tanben avie aletes. Eth còth ère cuert e eth cran prim, semblant a Trinacormerum, tot e que non ère pas tant long.

#### '''Classament'''
Tot e que es uassi èren en plan mau estat, diuèrsi scientifics confirmaren que Georgiasaurus apertenhie ath grop des policotilids, un grop de plesiosaures que demorèc pendent eth cretacèu, de mesures petites o mieies, nautaments especializat e damb un còth mès cuert que non pas eth d'autes plesiosaures. Es fossils de Georgiasaurus sigueren trapadi en Oblast, ena region del Volga, en Russia. 

Aguest animal siguec descrit per prumèr còp en 1976 sos eth nom de Georgia antà aunurar Georgy Ochev, eth pair deth scientific que descriguèc eth fossil, mòrt pauc dempús dera publicacion der estudi: Eth nom Georgia ja avie estat utilizat (Baird e Girrard en 1853) e Ochev cambiec aguest per Georgiasurus.

#### Bibliografia
* V. G. Otschev. 1976. A new pliosaur from the Upper Cretaceous of Penza Province. Paleont. Zhurnal 2:135-138
* G. W. Storrs, M. S. Arkhangel'skii, and V. M. Efimov. 2000. Mesozoic marine reptiles of Russia and other former Soviet republics. In M. J. Benton, M. A. Shishkin, D. M. Unwin, E. N. Kurochkin (eds.), The age of dinosaurs in Russia and Mongolia 187-210
Cratèr de Chicxulub

Lo **cratèr de Chicxulub** (AFI: /tʃitʃulub/) es un cratèr d'impacte situat a Chicxulub dins la peninsula de Yucatan en Mexic. Foguèt provocat per la casuda d'un meteorit de près de 10 quilomètres de diamètre que s’es espotit sus la la Tèrra fa 66038000 ans segon las darrièras analisas radiometricas de nauta precision, es a dire a la fin del Cretacèu. Sa casuda marquèt la fin de l'èra segondària e una de las extincions massissas que toquèron la Tèrra, l'Escantiment del Cretacèu-Terciari. Lo diamètre del cratèr, d’aperaquí 180 quilomètres, daissa imaginar una poissança d'explosion similària a . Lo bacin del cratèr, rebondut jos aperaquí mila  de calcari, s'esten mitat jos la tèrra ferma, mitat jos lo golf de Mexic.
### Referéncias
Wajir

**Wajir** es una vila al nòrd-èst de Kenya.

Al recensament de 1999, aviá 32907 abitants.

La vila es situada dins una region arida propícia a la secada. A la prima de 2006, i agèt una granda famina.
Callawayasaurus colombiensis

thumb|Callawayasaurus siguec un plesiosaure que demorèc pendent eth cretacèu en Colómbia. Aué ei classat coma un ancessor des Elasmosaurids.
**Callawayasaurus** colombiensis siguec un reptil marin escandit apartenhent ara familha des plesiosaures. Demorèc pendent eth cretacèu inferior (Aptian, hè d'aperaquí 120 milions d'annades). Es sues rèstes sigueren trapades en America del Sud, en Colómbia.

**Descripcion**

Coma toti es plesiosaures, aguest animal avie un còth long e un cap petit damb dents longues. Es pates s'avien desvolopat en aletes, mentres qu'eth cos ère plan long. Ua caracteristica de Callawayasaurus ère qu'avie un morre plan long. Ath delà, avie plan de vertèbres cervicals (56) mès n'avie mens que s'autes pliosaures semblants coma es elasmosaurids e èren plan cuertes. Hèia entre 7,5-8 m de longada e eth sòn cran 34 cm. Es sues rèstes sigueren trapades ath cant de 100 gastrolits.

**Classament**

Descrit per Welles en 1962 e classat coma un plesiosaure damb eth nom Alzadasarus, un aute estudi hèt en 1999 per Kenneth Carpenter confirmèc qu'apertenhie a un genre pròpi. Aué Callawayasaurus ei considerat coma un ancessor primitiu des elasmosaurids, un grop de plesiosaures damb còth plan desvolopat.

Dus exemplars adults de Callawayasaurus sigueren trapats ena formacion de Paja, prèp de Villa de Leiva (ena provincia de Boyoca, en Colómbia). En aguesti que i a ua disparietat ena estructura deth cos. Ei possible qu'açò estosse peth dimorfisme sexual. Eth nom Callawayasaurus ei tà aunorar eth paleontològ M. Calleway, es estudis deth qual ajudaren plan entà compréner era evolucion des plesiosaures.

**Bibliografia**

. Welles, S. P., 1962, A new Species of Elasmosaur from the Aptian of Colombia and a review of the Cretaceous Plesiosaurs: University of California Publications Bulletin Department of Geological Sciences, v. 44, p. 1-89.

. Carpenter, K., 1999, Revision of North American elasmosaurs from the Cretaceous of the western interior: Paludicola, v. 2, n. 2, p. 148-173.
Jaguar europèu

thumb|Eth jaguar euroèu ei ua espècia escantida de felid que siguec probablaments er ancessor deth leon actual e demorèc en Euròpa enquia hè 1,5 milions d'annades.
Eth **Jaguar europèu** (Panthera gambazoegensis) ère un felid que demorèc entre eth pliocèn superior e eth pleistocèn inferior (hè 1,5 milions d'annades) en Euròpa.

**Classament**

Es prumères réstes fossils d'aguest animal sigueren trapades en Olivola, Itàlia. Se n'an trapat d'autes en Anglatèrra, Alemanha, Occitània, Espanha e eth País Bas. D'autes réstes semblantes an sigut trapades en Africa de l'Èst e poirien éster tanben apartenhents a aguesta espècia. Eth jaguar europèu avie carcateristiques comunes damb eth tigre e eth leon e dilhèu ère dera madeisha familha.

En Occitània es fossils an sigut trapadi en baumes coma era Bauma d'Artenac (Lemosin) e Vallonet, prèp de Ròcabruna Caup Martin, en es (Aups Maritims).

**Descripcion**

Eth jaguar europèu ère mès gran qu'eth jaguar actual american. Açò suggereish que podie caçar predes mès granes qu'es predes deth jaguar american. Probablaments demorave solet coma era pantera o eth jaguar actual. Se crè que demorave en bòsqui coma eth jaguar actual mès es darrèrs estudis hèn pensar que dilhèu non i demorave pas. De segur qu'avie ua pèth coma era dera pantera actual. Açò l'ajudave a non pas éster vist pes sues predes.

**Familha**

Era espècia *Panthera gombaszoegensis*  ère dera familha des leons (Panthera leo). dilhèu ère son ancessor. Mès non se sap pas s'ère tanben dera madeisha familha qu'eth jaguar (Panthera onca), eth leopard (panthera pardus) o eth tigre (Panthera tigris).

**Environament**

Er environament on demorave eth jaguar europèu non ère pas eth dera Euròpa d'aué: semblave mès coma eth des savanes africanes; açò vò díder planes amb èrba e quauqu'ns arbes e pro. Era epòca ena qual demorèc ei aperada Plio-pleistocèn e a coma caracteristiques un climat e ua fauna unencs damb Rinocèros, proboscidis, bueus, shivaus, cèrvis, pòrc-singlars, felids, canids e dilhèu primats (macacos e Homo erectus/Homo antecessor).

**Tà veir tanben**

· Panthera leo

· Panthera onca

· Felidae

· Leon de Beringia
Batalha de Solebay

La **batalha de Solebay** foguèt un combat navau que se debanèt lo 7 de junh de 1672 durant la Guèrra d'Olanda. Foguèt la consequéncia d'una ataca d'una flòta olandesa (75 naviris) dirigida per Michiel de Ruyter còntra una flòta francoanglesa (93 naviris) ancorada a Solebay sus la costat èst d'Anglatèrra. S'acabèt per una victòria olandesa qu'empachèt la flòta aliada de sostenir l'ataca terrèstra francesa còntra lei Províncias Unidas e permetèt ansin de protegir Amsterdam transformada en illa per la dubertura dei restancas. Leis Olandés perdiguèron dos naviris (un aprefondat e un capturat) e leis Anglés un (aprefondat).

## Liames intèrnes

* Guèrra d'Olanda.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Batalha de Texel (1673)

La **batalha de Texel** es un combat navau que se debanèt lo 21 d'aost de 1673 durant la Guèrra d'Olanda. Opausèt una flòta francoanglesa (92 naviris) comandada per lo prince Rupert de Ren e lo còmte d'Estrées a una flòta olandesa (75 naviris) dirigida per l'amirau Michiel de Ruyter. Maugrat sa superioritat numerica, leis Aliats mau capitèron de coordenar sei manòbras e foguèron tornarmai batuts per leis Olandés. En particular, lei Francés foguèron accusats d'aver laissat leis Olandés concentrar la màger part de sei fòrças còntra leis Anglés. Aquò entraïnèt de tensions importantas entre lei marins dei doas marinas. Per leis Olandés, la victòria permetèt la perseguida de la resisténcia d'Amsterdam transformada en illa l'annada precedenta ambé la dubertura dei restancas qu'aviá arrestat la progression terrèstra dei Francés. Ges de naviri foguèt destruch durant la batalha.

## Liames intèrnes

* Guèrra d'Olanda.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Batalha de Palèrme (1676)

La **batalha de Palèrme** foguèt un combat navau que se debanèt lo 2 de junh de 1676 durant la Guèrra d'Olanda. Foguèt la consequéncia de l'ataca de la flòta francesa dau duc de Vivonne (29 vaissèus, 25 galèras e 9 brutlòts) còntra la flòta hispano-olandesa ancorada dins lo pòrt de Palèrme (27 vaissèus, 19 galèras e 4 brutlòts). Durament tocats per sa desfacha d'Agosta, leis Espanhòus e leis Olandés èran a reparar sei naviris e avián pres ges de mesura per protegir lo pòrt. Foguèron donc totalament suspres per l'ataca dei brutlòts francés que destruguèron aperaquí la mitat dei naviris presents.

Lo bilanç dau combat foguèt catastrofic per leis Espanhòus e leis Olandés que perdiguèron 12 vaissèus, 6 galèras, 4 brutlòts e  a  marins tuats, compres leis amiraus Don Diego de Ibarra e Jan den Haen que comandavan respectivament lei naviris espanhòus e olandés. De son caire, la marina francesa perdiguèt solament 200 tuats e bleçats e ganhèt lo contraròtle de la Mar Mediterranèa.

## Liames intèrnes

* Guèrra d'Olanda.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Batalha de Seneffe

La **batalha de Seneffe** se debanèt lo 11 d'aost de 1674 durant la Guèrra d'Olanda. Foguèt la consequéncia d'una ataca olandesa còntra París de l'armada dau stadhouder Guilhem d'Aurenja ( òmes e 70 canons) arrestada per lo prince de Condé ( òmes e 60 canons). Lo combat foguèt fòrça murtrier e prefigurèt leis afrontaments saunós dau sègle seguent e dei guèrras revolucionàrias. Finalament, leis Olandés, menaçats d'enceuclament, foguèron obligats d'abandonar lo prat batalhier e  òmes ( tuats,  bleçats e  presoniers). De son caire, l'armada francesa perdiguèt  (mòrts, bleçats e presoniers).

## Liames intèrnes

* Guèrra d'Olanda.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Yanoconodon

thumb|Yanoconodon ei un mamifèr escantit que demorèc pendent eth cretacèu, çò ei damb es dinosaures. Minjave insectes, invertebradi e vèrmes.
**Yanoconodon** ei un genre escantit de mamifèr monotipic er especimèn mès representatiu deth qual ei *Yanoconodon allini*, que demorèc pendent eth Mesozoïc en China. A sigut classat coma un fossil de transicion pera formacion dera sua aurelha mieja, a miei camin entre era des mamifèrs actuals e es mamaliformes.

Siguec trapat ena formacion Haujiying, en Qiaotou, ena provincia de Gebei, en China e se sap pas de segur quan i demorèc. Es fossils trapadi en Qiaotou son coneishuts per aver demorat pendent eth cretacèu inferior, e açò vò díder hè 122 milions d'ans .

Yanoconodon ère un Eutriconodont, un grop semblant as Triconodonts que demoraren pendent ena epòca des dinosaures. Totun, quauqu'ns coma Repenomanus creisheren plan e es desvoloparen en ues bèsties tan granes que podien, eri, minjar petits dinosaures . Yanoconodon ère dera madeisha familha que Jeholodons .

Eth nom Yanoconodon ei pr'amor que siguec trapat enes montanhes de Yan, en eth nòrd dera provincia de Yebei, on se trapèc eth sòn fossil olotipe. *Canodon* vò díder dent tuc. Eth nom dera espècia *allini* vie deth nom deth cercaire de mamifèrs Edgar Allin, coneishut per sòns estudis dera aurelha mieja entre es mamifèrs  .

Yanoconodon ère un mamifèr petit que hèia solament 13 cm de longada. Ère plan leugèr e probablaments minjave insectes, vèrmes e d'autes invertebradi. Coma d'autes Eutriconodonts, Yanoconodon caçave probablaments pendent es nets, luenh deth perilh des dinosaures predators que minjaven pendent eth dia. Coma plan de mamifèrs Yanoconodon avie ues pates cuertes qu'èren utilizades entà excavar era tèrra  .

Eth fossil de Yanoconodon siguec trapat enes montanhes Yan, a 300 km de Pequin. Ère tan ben conservat qu'es scientifics podèren estudiar enquias uassi dera aurelha mieja. Era anatomia d'aguesta a sigut des d'alavetz coma ua pèira Rosetta dera evolucion dera aurelha mieja des mamifèrs. Ath delà, Yanoconodon avie costelhes lumbars, ua caracteristica plan pauc comuna en es mamifèrs d'aué .
Joholodents, qu'ère tanben un Eutriconodont, non a pas aguestes costelhes lumbars e s'a ditz qu'aguesti cambis morfologics èren per cambis en es gens de Hox, particolarments en eth grop Hox 10 .

En es arrats ua mutacion en eth gen Hox 10 condusís entà era aparicion des costelhes lumbars. Aquerò confirma era teoria que ditz qu'aqueri gens an evolucionat entà hèr aparéisher un aute còp es costlehes lumbars des ancessors atau coma s'a vist ena morfologia des Eutricondonts.

**Referéncies**
Batalha de Cassel

La **batalha de Cassel** ò **batalha de la Peene** se debanèt lo 11 d'abriu de 1677 durant la Guèrra d'Olanda. Opausèt una armada francesa dirigida per Felip d'Orleans, assistit per lo manescau d'Humières e lo manescau de Luxemborg, ( ­òmes) a una armada olandesa comandada per lo stadhouder Guilhem d'Aurenja ( òmes). S'acabèt per una victòria francesa majora qu'entraïnèt la conquista de la màger part d'Artés que foguèt definitivament annexada a l'eissida de la guèrra l'annada seguenta. Lei Francés perdiguèron entre  e  tuats e bleçats e leis Olandés de  a  tuats e bleçats e  presoniers.

## Liames intèrnes

* Guèrra d'Olanda.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
.ipiranga

**** (nom d’entrepresa brasilièra, mot tupi que significa "riu roge") es un nom de domeni generic depausat per societat brasilièra Ipiranga Produtos de Petroleo S.A.
Es en servici dempuèi lo 26 de julhet de 2015.

## Referéncias
.lexus

**** 

(marca d’automobilas) es un nom de domeni generic depausat per societat japonesa Toyota.
Es en servici dempuèi lo 26 de julhet de 2015.

## Tanben veire
*.toyota

## Referéncias
.pet

**** ("animal de companhia", en anglés) es un nom de domeni generic.
Es en servici dempuèi lo 26 de julhet de 2015.

## Referéncias
.คอม

**** (punycode .xn--42c2d9a, *khxm*, ".com" en tai) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 28 de julhet de 2015.

## Referéncias
Kaiwhekea kaitiki

**Kaiwhekea kaikiti** siguec un reptil marin escandit apartenhent ara familha des plesiosaures. Demorèc pendent eth cretacèu superior (hè 80 milions d'annades). Es sues rèstes sigueren trapades en Nòva Zelanda.

## Descripcion
Aguest animal ère semblant as plesiosaures tipics damb un còth long, un cap petit, un cos cuert e quate pates desvolopades en aletes e coa cuerta. Eth cran ère, totun, plan especial: cuert e naut, robust e damb dents cuertes e sobtils: quan era boca ère barrada, es dents s'amassaven e se crotzaven entre eres.

Eth còth ère plan mobil e permetia ar animal hèr plan de movements en totes es direccions mès pas coma hè ua sèrp. Era mesura ère importanta e podie arténher es 7 m de longada.

## Classament
Kaiwhekea siguec descrit per prumèr còp per Cruickshank e Fordyce en 2002 e siguec classat coma un criptoclidid, un grop de plesiosaures damb un cran plan caracteristic que demorèc pendent eth jurassic en Anglatèrra. Es dents èren es tipiques d'un criptoclidid e era sua preséncia en tèrres deth cretacèu superior en Nòva Zelanda suggereish qu'aguest animal subervisquèc pendent plan milions d'annades en er emisferi sud dera planeta coma tanben ac heren d'autes animals semblants ( Morturneria e Aristonectes).

## Vida
Pera forma de sòn cos e cap aguest animal ère un predator segons díden es scientifics. Minjava animals de mesura mieia coma peishi e cefalopòds (pr'açò eth sòn nom Kaiwhekea, que en Maòri vò díder "minjador de calmars". Es uelhs d'aguest animal èren plan grani e açò dilhèu vò díder que demorec enes prehonditats on i avie pauca lutz.

## Bibliografia
· (EN) Cruickshank A R I & Fordyce, R E. 2002. A new marine reptile (Sauropterygia) from New Zealand: Further evidence for a late Cretaceous Austral radiation of cryptoclidid plesiosaurs. Palaeontology 45(3):557-75.
État de siège (film, 1972)

**État de siège** (occitan "Estat de sièti") qu'ei un film estreat en França en 1972 deu relizator franco-grèc Costa-Gavras dab un escripte de Franco Solinas, inspirat de la presa, jutjament e execucion deu conselher, assistant e formator en interrogatòri dab totura e execucion nòrd-american Dan Mitrione peus gerrilleros Tupamaros en Uruguai.

Lo film e segueish pro fidelament los hèits quasi simultanèus dab totun noms fictius e en bèth estar virat dens lo Chile de Salvador Allende avans la presa deu poder peu còp d'estat d'Augusto Pinochet : arribada de Philip Michael Santore (l'avatard de Mitrione, interpretat per Yves Montand oficiaument com emplegat deu consulat american entà ajudar la policia ; la soa presa peu Tupamaros, lo son interrogatòri per los guerrilleros (los rincipaus interpretats per Jacques Webert e Jean-Luc Bideau e las soa dificultats a dehéner dab la pròvas acablantas qu'en vertat es estat instructor en torturas dab exemples practics sus subjèctes vius qui administrè descargas de hauta tension dens las partidas mei sensiblas (uelhs, genitaus) deu còrs. Fin finala qu'ei executat e las pròvas de las soas accions desveladas publicament en tot creant un escandal public. Fin finala, tau com s'escadè istoricament, en quauques dias d'estat d'execions, la repressions governamentala que las se vira entà gahar los capadaus tupamaros.

Lo fim s'acaba aquí (aquí e n'èran los eveniment au moment deu viratge deu film en 1972) ; istoricament los tupamaros arresttas serveron d'ostages entà oblugar lo moviment a abandonar la luta ; dab lo retorn de la democracia totun, las custòdis deu moviment be governèn fin finala lo país en tot ganhar las eleccions.

La musica deu film qu'ei de Míkis Theodorákis e qu'i participèn Los Calchakis.


Yves Montand Cannes.jpg|Yves Montand
Jacques-weber.jpg|Jacques Weber
Jean-Luc Bideau Cannes 2009.jpg|Jean Luc Bideau
Bandera dels Tupamaros.svg|Banera deus Tupamaros
Candidatura d'Unitat Populara - Crida Constituenta

thumb|180px|Candidatura d'Unitat Populara - Crida Constituenta

|alt=
**Candidatura d'Unitat Populara - Crida Constituenta** (en catalan: *Candidatura d'Unitat Popular - Crida Constituent*, CUP-CC) es una coalicion de caractèr independentista catalana e socialista liderada per la Candidatura d'Unitat Populara amb lo supòrt d'autras organizacions per'mor de concórrer a las eleccions dins lo Parlament de Catalonha de 2015.

A lo supòrt de la Candidatura d'Unitat Populara, *Col·lectiu Drassanes*, *Constituents per la Ruptura*, *Lluita Internacionalista*, *En lluita*, *Corrent Roig*, *Els Verds - Alternativa Verda*, *Endavant*, *Poble Lliure*, *Arran*, *Sindicat d'Estudiants dels Països Catalans*, *Coordinadora Obrera Sindical* e los partits locales *Alternativa d'Esquerres de Cornellà*, *Alternativa d'Esquerres del Prat*, *Compromís per Ripollet* e *Alternativa Ciutadana de Rubí*.

Autras agropacions de la societat civila, coma l'Assemblada Nacionala Catalana (ANC), Òmnium Cultural e Súmate, e de partits politics coma lo Partit Socialista de Liberacion Nacionala (PSAN), sostenon a aquela candidatura e tanben a Amassa per l'Òc qu'ambedoas an coma objectiu l'independéncia de Catalonha.

## Ligams extèrnes
* Candidatura d'Unitat Populara - Crida Constituenta
Sebastian Klinga

**Sebastian Klinga** (Lahti, Finlàndia, 26 d'abril 1992) es un sautaire amb esquís finlandés.
## Ligams extèrnes
*Fis
.コム

**** (punycode .xn--tckwe, komu, "punt com" en japonés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 29 de julhet de 2015.

## Referéncias
.lixil

**** (nom d’entrepresa japonesa, 株式会社LIXILグループ, *Kabushiki-gaisha Lixil Gurūpu*) es un nom de domeni generic depausat per l’entrepresa japonesa Lixil Group. Es en servici dempuèi lo 30 de julhet de 2015.

## Referéncias
Naviraí

**Naviraí** es una vila de l'estat brasilièr de Mato Grosso do Sul, dins la region del Rio Paraná. Sa populacion èra estimada a 50&nbsp;692 abitants en 2014. Sa superfícia totala es 3&nbsp;193,84&nbsp;km².

Image:Navirai1.jpg|Naviraí
Image:Parque_Sucupira.jpg|Pargue Sucupira


### Populacion
Mireia Boya

thumb|250px|Mireia Boya en 2016 a Barcelona
**Mireia Boya Busquet** (Sant Gaudenç, 26 de junhsèga de 1979) ei ua professora e politiciana aranesa. Ensenhaira en geografia umana ara Universitat Pompeu Fabra de Barcelona, fondèc er’ANC ena Val d’Aran.
En mai de 2015 se presentèc as eleccions der ajuntament de Les ena lista deth navèth partit Corròp e siguec elejuda cònsol major. En seteme ei candidata de la CUP en segona posicion de lista dera circonscripcion de Lhèida as eleccions deth Parlament de Catalonha. Siguèc pas elejuda, totun eth deputat dera CUP Ramon Usall demissionèc e deuré préner era sua plaça en gèr de 2016.
Ei tanben fondadora e actuau presidenta dera associacion Hemnes de Les. 

Ei era hilha dera sindica Pilar Busquet e era sòr der istorian Jusèp Boya.

## Biografia
Mireia Boya nasquèc en 1979 en Sant Gaudenç dens ua familha originària de Guilhamuc de Les. Estudièc ena Universitat Autonòma de Barcelona on se licencièc en sciéncies environamentales, mastèr en gestion e organizacion deth territòri. Obtenguèc posteriorament, en 2009, eth sòn doctorat en concepcion environamentau ena Universitat de Montreal. Estudièc durant un temps era gestion deth territòri des isles São Tomé e Príncipe.

Ei consultanta environamentau e professora de geografia umana ara Universitat Pompeu Fabra. 
## Referéncies


## Ligams extèrnes
* Mireia Boya sus Twitter.
Raimon Escrivan

vinheta|esquèrra|Un trabuc de l'epòca de Raimon Escrivan quan erá dins la ciutat de Tolosa.
**Raimon Escrivan** (fl. sègle XIII) foguèt un trobador tolosan identificat coma lo canonge Raimundus Scriptor de Sant Estève de Tolosa o benlèu Raimon de Costiran, una victima de l'inquisicion papala en Avinhonet en 1242. Lo sieu escainom d'escrivan (en latin *scriptor*) èra fòrça utilizat a l'epòca. 

Mentre qu'èra dins la vila de Tolosa durant lo sètge de 1218 escriguèt una tenson (genre de la poesia trobadoresca) qu'es un dialòg entre un trabuc e una autra maquina de sètge, apelada  *gata*. La composicion poetica comença amb lo vers  *Senhors, l'autrier vi ses falhida*e es estat interpretada coma una obscenitat abilament camoflada sens una rason versemblanta. Pendent lo sètge, un trabuc foguèt bastit per los ciutadans e utilizat per  destrusir las gatas dels assetjants, e foguèt una capitada pr'amor que lo trabuc de la poesia destrusiguèt la *gata*. La Cançon de la Crosada a una descripcion del sètge (del ponch de vista dels tolosans) qu'amassa la cançon d'Escrivan.

## Bibliografia
* Martí de Riquer.  Los trovadores: historia literaria y textos. 3 vol. Barcelona: Planeta, 1975.
Susanna Forsström

**Susanna Forsström** (Lahti, Finlàndia, 19 de abril 1995) es una sautaire amb esquís finlandés.
## Ligams extèrnes
*Fis
Arnaut de Comenge

**Arnaut de Comenge** (fl. 1218-1246) siguec un nòble e trobador gascon (fl. 1218-1246), hrair de Bernat IV de Comenge. Partecipèc ena guèrra contra era Crotzada des albigesi, sustot ena defensa de Tolosa, en 1218. Escriguèc un sirventés que comença damb eth vers *Be·m plai us usatges, que cor*. Encara ère viu en 1246.

### Sirventés
::Be·m plai us usatges, que cor
::E qe·is vai er mest nos meten
::E·m plai que dure longamen
::Que cel que forssara·l menor,
::C'autre sia que lui fors ar
::E volria pogues pojar
::D'aissi tro a l'emperador,
::Que ad un mal un autre pejor aia,
::Mas non vezem c'autra dreitura plaia.
::[...]

### Bibliografia
* Alfred Jeanroy, *La poésie lyrique des troubadours.* Tolosa: Privat. 1934.
Pulsa diNura

**Pulsa diNura** (פולסא דנורא en aramèu, çò qui vòu díser "hoets de huec", tèrme qui designa las es·hlamas de forma estreta e alongada, parièr en occitan per "lengas de huec") qu'ei lo nom balhat a un rituau cabalistic dens lo quau òm invoca los anjos de la destruccion tà blocar lo perdon celèste taus pecats d'un individú en tot provocar totas las malediccions contiengudas dens la Bíblia qui deven entrainar la soa mort. Puishque la Torah interditz de pregar tà que quacòm maishant e arribe a ua auta persona, la responsa que's presenta devath la forma de pregar tà que lo mau d'aquera persona e's morisca tà har vàder ua persona justa. La hont d'aqueth rituau modèrne ne's trapa pas dens la Cabala mes au miei deus manuaus de magia judiva de l'Antiquitat, en particular lo Sefer haRazim e la Ḥarba deMoshe.

L'expression qu'apareish per exemple dens lo tractat Hagigah 15a deu Talmud de Babilònia au respècte de la pena infligida per Diu a l'anjo Metatron, e dens lo Sefer haZohar (ua de las òbras classicas de la Cabala) au respècte deu castig celèste contra la persona qui ne compleish pas las soas obligacions religiosas.

Bèths judius ultraortodòxes aderents de la Cabala que desvolopèn l'idèa de lançar un malefici contra un pecaire, qui aperèn *Pulsa diNura*. La ceremònia que's hè dens un cemitèri a miejanueit; après bohar uas candèlas negras e sonar lo shofar, lo cap deu *minyan* o quorum de 10 òmis adultes necessari tà la recitacion de las pregàrias mei importantas de tot ofici o de tota ceremònia judiva, que demanda a Diu de condemnar e d'eliminar l'amna deu subjècte per'mor d'estar ua menaça contra lo pòble judiu.
Arrondiment d'Aurenja

L’**arrondiment d’Aurenja** es una anciana division administrativa e circonscripcion electorala francesa d’Occitània, que son capluòc èra Aurenja.

L’arrondiment foguèt creat per la lei del 28 de pluviós de l'an VIII (17 de febrièr de 1800). Aviá la meteissa espandida que lo districte d’Aurenja qu'existiguèt de 1790 a 1795.

Serviguèt de circonscripcion electorala per la eleccions legislativas en 1815, e de 1875 a 1919.

En 1819 la comuna d’Aubinhan n’es destacada per passar dins l’arrondiment de Carpentràs.

L’arrondiment d’Aurenja foguèt suprimit pel decrèt-lei del 10 de setembre de 1926. Son territòri foguèt partatjat entre los arrondiments d’Avinhon (cantons d’Aurenja, Bolena e Vauriàs) e de Carpentràs (cantons de Baumas de Venisa, Malaucena e Vaison).

## Sos-prefèctes
* 1809-1810 Goswin de Stassart
* 1823-1830 François-Amédée de Pontbriand
* 1924 Angelo Chiappe
* -1926 Yvon Bizardel

## Deputats
* 1876-1877 Alphonse Gent
* 1877-1878 Raoul de Biliotti
* 1878-1882 Alphonse Gent
* 1882-1893 Jules Gaillard
* 1893-1898 Joseph Ducos
* 1898-1902 Paul Faure
* 1902-1906 Marius Loque
* 1906-1910 Alexandre Blanc
* 1910-1914 Auguste Lacour
* 1914-1924 Alexandre Blanc
Berenguer d'Anoia

**Berenguer d'Anoia** o de Noya (1300-...) foguèt un trobador catalan originari de l'illa de Malhòrca.

## Biografia
thumb|Pagina de lo Mirall de Trobar.
Escriguèt lo *Miralh de trobar* en lenga occitana, un tractat poetic, gramatical e retoric dins la tradicion de las *Razos de trobar* de Raimon Vidal e las *Regles de Trobar* de Jofre de Foixà, un genre tostemps popular en Catalonha.

Los paires de Berenguer èran de nòbles catalans, originaris del vilatge de Sant Sadurní d'Anoia que s'establiguèron a Inca, dins l'illa de Malhòrca un còp conquistada per Jaume I d'Aragon. Entresenha subre la sieuna familha e las sieunas originas dins un poèma en forma d'acrostic:


```
(Oc ancian)                                (Oc modern)
« Berenger d'Anoia·m dits hom;             "Berenguer d'Anoia m'apela òm
mon payre fo asats prom.                    lo mieu pair foguèt noble
En Incha fo mos naximens,                   En Inca foguèt la mieuna naissença
e a Noia naschron mos parens. »             e en Anoia nasqueron los mieus paires"
```


Lo Miralh comença amb un prològ qu'explica la sieuna division en quatre capítols ont se tractaràn las formas de la retorica e las errors poeticas pus comunas. Comença aital:

"Comença la miraylls de trobar o de versificar o de rimar. Car si hom mira o regarda sas fausas en un mirall"

Tot es illustrat amb exemples estrachs de composicions de trobadors anteriors a Berenguer d'Anoia mas pas totjorn corrèctament citats. Berenguer meteis non a cap trabalh signat amb lo sieu nom tot e que presomptament sián trabalhs sieus. La seguenta seccion es presa de la sieuna illustracion de l'"alba" religiosa:

```
« Gaita, be gardatz
que no us sia amblatz
lo castell que tan beyl
vos a Deus comanatz,
car si es noveyl
non es aycell
qui mantz n'a enganatz.
No us fisetz en l'enemich
qui per plazer vos destrich,
ans fayts gens queix vostra gaita »
```

L'Institut Berenguer d'Anoia foguèt fondat en Inca en 1970 per aquest trobador.

## Bibliografia

* http://www.xtec.cat/~malons22/trobadors/index.htm Els trobadors catalans, amb la sieua autorizacion.

* Anoia (d’), Berenguer; Vidal i Alcover, Jaume (estudi introductori i edició). Mirall de Trobar. Barcelona: Publicacions de l’Abadia de Montserrat i Universitat de les Illes Balears, 1984. ISBN 84-7202-647-7.

* Miralles i Montserrat, Joan. Corpus d’antropònims mallorquins del segle XIV. Barcelona: IEC. Repertoris de la Secció Filològica. III, 1997. ISBN 84-7283-365-8.
Guillem de Ribes

thumb|Guillem de Ribes foguèt sénher del castèl de Ribes pendant lo sègle XII.
**Guillem de Ribes** ( de còps apelat Guillem I de Ribes  ) nasquèt aproximativament en 1140. Foguèt  trobador e sénher del Castèl de Ribes (Sant Pere de Ribes) tot e que non n'èra lo propietari. Sonque n'aviá l'usufrut pr'amor que los sieus nebots, filhs del sieu frair Arnau II de Ribes, èran minors d'edat. Pendant la sieuna epòca ressortiguèt per la sieuna intervencion en una demanda judicial sus Mirapeis.

Non demora pas res de la sieuna òbra literaria, mès es citat en una satira poetica de Pèire d'Auvèrnhe .

**Referéncias**
Bernaut Arnaut d'Armanhac

thumb|Bernaut IV d'Armanhac siguec comte d'Armanhac e tanben un trobador gascon.
**Bernaut Arnaut d'Armanhac** o **Bernaut IV d'Astarac**, siguec comte d'Astarac e comte d'Armanhac , (1249-1291) mecènes e trobador.

Tresau hilh de Centul I e de Seguina d'Armanhac. Ena sua cort trapam poetes coma Amanieu de Sescars, Bernart de Tot lo Mon, Guillem Anelier e Guiraut Riquièr. Aguest cambièc damb eth un *partimen* e l'escolhiguèc coma jutge entà un aute amassa damb eth comte de  Rodés .

## Referéncies
Amassa per l'Òc

thumb|180px|Amassa per l'Òc
**Amassa per l'Òc** (en catalan: *Junts pel Sí*) foguèt una candidatura de caractèr transversal e independentista catalana formada de Convergéncia Democratica de Catalonha (CDC), Esquèrra Republicana de Catalonha (ERC), Democratas de Catalonha (DC), Movement d'Esquèrras (MES), Reagropament Independentista (RI), e amb lo supòrt de Solidaritat Catalana per l'Independéncia (SI), per concórrer a las eleccions dins lo Parlament de Catalonha de 2015.

Autras agropacions de la societat civila, coma l'Assemblada Nacionala Catalana (ANC), Òmnium Cultural e Súmate, e de partits politics coma lo Partit Socialista de Desliurança Nacionala (PSAN), sostenon a aquela candidatura e tanben a la Candidatura d'Unitat Populara - Crida Constituenta recebuda qu'ambedoas an coma objectiu l'independéncia de Catalonha.

## Ligams extèrnes
* Amassa per l'Òc
L'espasa de Moïses

**L'[[espasa]] de [[Moïses]]** (חרבא דמשה *Ḥarba deMoše* en arameu) es lo nom d'un tractat de magia cabalistica que fai partida daus libres apocrifs de l'Ancian Testament. Fuguet publicat per l'ebraïsta Moses Gaster en 1896 a partir d'un manuscrich daus segles XIII o XIV de sa pròpria colleccion. S'apiejant sus 'na letra de Hai Gaon (939-1038), que menciona "L'espasa de Moïses" a costat dau *Sefer haYašar* (un autre libre de formulas magicas), Gaster estima possible de li atribuir 'na data de composicion anteriora au segle XI, podent remontar aus 4 prumiers segles de l'era comuna.
Agathemera crassa

La **Agathemera crassa**, apelada maitot *chinchemòlhe* (*chinchemolle*, *chinchimolle* o *chichina* en espanhòl), es un insecte fasmatòde originari de Chile e d'Argentina. Es conegut per son odor fòrta que segrega, utilizada coma mòde de defensa. L'etimologia de son nom comun fai allusion a questa caracteristica distintiva : **Chinchemolle** (Dau quíchoa, **chinche** = *bestia pudenta*, **molle** = *aubre perfumat*).

## Nòtas
Andrzej Duda

**Andrzej Duda** (nascut a Cracòvia lo 16 de mai de 1972), es un jurista e òme politic polonés, e president de Polonha dempuèi lo 6 d'agost de 2015.

Las eleccions presidencialas, las se ganha al segond torn contra lo president Bronisław Komorowski, lo 24 de mai de 2015, amb 51,55 % de las voses. Foguèt investit president lo 6 d'agost del meteis an.

## Ligams extèrnes
Uxue Barkos

right|thumb
**Uxue Barkos Berruezo** (Pampalona, 5 de julhet de 1964) qu'ei ua jornalista e ua politiciana basca, presidenta de Navarra dempuish lo 22 de julhet de 2015.

Qu'ei licenciada de Sciéncias de l'Informacion de l'Universitat de Navarra. Que tribalhè com locutritz de Ràdio Nacionau d'Espanha (RNE) e de Television Espanhòla (TVE) en Navarra e, tre 1990, d'Euskal Telebista (ETB) a Pampalona, a Iurreta e a Madrid. 

Que hasó partida de "Nafarroa Bai", coalicion politica d'ideologia basquista, que n'estó deputada au congrès deus deputats pendent la VIII (2004-2008) e la IX legislatura (2008-2011). En 2007, qu'estó elejuda a la comuna de Pampalona, puish relejuda en 2011.

En 2011, qu'estó reelejuda deputada de Navarra au Congrès deus Deputats de la lista "Geroa Bai". En 2015, qu'ei elejuda au parlament de Navarra en la lista *Geroa Bai*. Dab l'ajuda deus partits Geroa Bai (9), EH Bildu (8), Podemos (7) e Izquierda-Ezkerra (2) ei investida presidenta lo 22 de julhet.
.vin

**** (mot occitan) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 5 d’agost de 2015.

## Referéncias
Sefer Raziel haMalakh

Lo ***Sefer Raziel haMalaḥ*** (ספר רזיאל המלאך‎ "Libe de l'anjo Razièl" en ebrèu) qu'ei un recuelh de tèxtes magics e cabalistics qui segon la legenda e seré estat balhat a Adam per l'arcanjo Razièl. En purmèr escriut en ebrèu e en aramèu, qu'ei tanben conservat en traduccion latina (*Liber Razielis Archangeli*) dens un manuscrit deu sègle XIII realizat devath Anfós X de Castelha.
Batalha de Ballinalee

thumb|Ballinalinee siguec eth solet vilatge irlandés que lutèc en camp obèrt contra es anglesi e guanhèc era batalha en 1920.
Era Batalha de **Ballinalee** passec pendent era Guèrra d'Independéncia d'Irlanda , eth 3 de noveme de 1920. Era Armada Republicana Irlandesa (IRA), condusida per Séan Mac Eoin e damb ua fòrça de prèp de 300 òmes hèc hòra deth vilatge de Ballinalee (Comtat de Longford) ua fòrça dera Armada Britanica e dera Policia Reial Irlandesa (Royal Irish Constabulary) de prèp de 900 òmes.

Es anglesi aguèren prèp de 20 mòrts e aguest nombre multiplicat per dus o tres mès de herits. Era batalha aguèc lòc quan es soldats anglesi e irlandesi deth nòrd volguèren ahlamar eth vilatge de Ballinalee coma resvenja, mès sigueren vençuts per d'aperaquí 300 voluntaris der IRA. Ballinalee siguec eth solet vilatge en tota Irlanda pendent era Guèrra d'Independéncia d'Irlanda (1919-1921) que reboquèc un atac britanic e guanhèc.

## Referéncies
Sefer Yetzirah

Lo ***Sefer Yeṣirah*** (ספר יצירה "Libre de la Creacion" o "Libre de la Formacion" en ebrieu) es un texte de la Cabala atribuit au patriarcha Abraam. N'existís 4 versions: la version lonja, d'aperaquí  mots, remontant au mens au segle X; la version corta, d'aperaquí  mots, ja atestada au segle XIII; la version en arabi de Saadia Gaon (segle X) en 8 chapítols; e la version dau Gaon de Vilna (segle XVIII), coneguda coma version GRA, de  mots en 6 chapítols, qu'es la pus completa. Lo mielhs manuscrich, datant d'entre los segles X e XI, qu'es ben tot un daus manuscrichs originaus, seriá servat au Vatican. Per sa forma poetica e visionària, lo libre se restacha a la Literatura daus Palais (o Escrichs dau Charri) de l'epòca talmudica, mas se ne distinguís per sa natura essencialament cosmologica e especulativa. Tracta, d'un biais concís e suggestiu, daus conceptes màgers sus los quaus s'apieja la Cabala medievala, sensiblament las detz *sefirot*, los detz nombres assimilables a las detz extensions o mesuras infinitas d'un principi centrau, unic e desconegut; las detz dimensions de l'Univers dins lo quau Dieu s'espandiguet: lo naut, lo bas, lo sud, lo nòrd, l'est, l'oest, la debuta, la fin, lo ben e lo mau.
Formacion Lameta

Era **Formacion Lameta** qu'ei ua formacion d'arroques sedimentàries que's trapa en Madhya Pradesh, Gujarat, e Maharashtra, en Índia. Se formèc pendent eth cretacèu e ei importanta pr'amor que s'i an trapat fòrça fossils de dinosaure. S'an creat plan de nòms dobtosi entà uasi isoladi mès diuersi genres de dinosaures tanben sigueren trapats en aguestes arroques en bones condicions includint eth sauropòde titanosaurid Isisaurus e eth abelisaurid Indosaurus, Indosuchus, Laevisuchus, e Rajasaurus .

Es seguents dinosaures an sigut trapadi en aquesta formacion d'arroques, entre d'auti :Indosaurus, Brachypodosaurus, Coeluroides, Dryptosauroides, Indosuchus, Isisaurus, Jainosaurus, Jubbulpuria, Lametasaurus, Laevisuchus, Ornithomimoides, Orthogoniosaurus, Rajasaurus, Rahiolisaurus, Titanosaurus e era sèrp Sanajeh.

## Referéncies
Indosaurus

thumb|Indosaurus siguec un dinosaure carnivòr que demorèc pendent en cretacèu ena Índia, çò ei hè 100 milions d'ans.
**Indosaurus** (que vò díder *ludert indian*) ei un genre de dinosaure dera familha des terapòdes que demorèc en Índia hè d'aperaquí 69 milions d'ans pendent eth cretacèu. Pesave solament 700 kg.

Eth fossil siguec trapat en Jabalpur, Índia, e eth holotype GSI K27/565 , ei un troç de cran trapat per Charles Alfred Matley ena Formacion Lameta. D'autes troçi dera esqueleta an sigut trapades dempús. Eth sòn cran hè pensar qu'Indosaurus avie còrnes sus es uelhs tot e que non demoren evidéncies fossils. Indosaurus ère dera familha des dinosaures d'America del Sud coma eth Carnotaurus. S'aguest ei eth cas Índia no serie un continent desseparat en aquera epòca e pendent es seguents 100 milions d'ans posteriors, coma pensaven fòrça paleontològs. Ei possible alavetz qu'es dus territòris estossen connectadi per pònts de tèrra intermitents e açò aurie permetut qu'es dinosaures des dus airaus migrassen.

Era espècia tipe, *Indosaurus matleyi*, siguec aperada atau per Huene and Matley en 1933 . Eth sòn nom generic hè referéncia ara Índia mentres que eth sòn nom especific hè reféncia a Matley. Aguesta espècia includís aué *Megalosaurus matleyi*. Totun, eth nom  Orthogoniosaurus a eth madeish nom especific tot e que era esqueleta ei desparièra. Bèri uns paleontològs an dit qu'Indosuchus e Compsosuchus aurien tanben d'éster includits laguens era espècia Indosaurus.

Aué, Indosaurus ei classat coma un Abelisaurid.

## Referéncies
Legion romana

La **legion** èra l'unitat de basa de l'armada romana antica dau periòde republican a la fin de l'Empèri Roman. Unitat d'infantariá pesuca dotada d'una disciplina e d'un entraïnament lòngtemps inegalat, lei legions compausavan l'elèit de l'armada romana. Dominèron lei prats batalhiers europèus fins a la fin dau sègle IV e la batalha d'Andrinòple (378).

Conoguèron d'organizacions variablas dins lo corrent de l'istòria romana. A l'origina, èran tradicionalament formadas d'aperaquí  a  combatents, recrutats au sen dei ciutadans romans, devesits entre tres linhas e 30 manipules. A la fin dau sègle II av. JC, lei manipules foguèron remplaçadas per 10 coòrts. A partir dau periòde imperiau, leis efectius dei legions demeniguèron fins a  òmes e sei combatents èran generalament d'estrangiers que podián venir ciutadans romans a la fin de son engatjament. En parallèl d'aquela demenicion de l'infantariá legionària, lei tropas auxiliaras (infantariá barbara, cavalariá... etc.) venguèron pus importantas. Lei legions dispareguèron dins lo corrent dau sègle V ambé l'afondrament de l'Empèri Roman d'Occident e lei mutacions militaras de l'Empèri Roman d'Orient.

## Liames intèrnes

* Roma antica.
* Empèri Roman.

## Bibliografia

* **[[Francés|(fr)]]** Yann Le Bohec, *L'armée romaine sous le haut empire*, Picard, 2002.

## Nòtas e referéncias
Dani Rodrik

**Dani Rodrik** (Istambol, Turquia, 14 d'agost de 1957) es un economista e professor universitari turc. 

## Trajectòria
Cossent damb IDEAS/RePEc, Rodrik es considerat un dels 100 economistas mai influents del mond. Lo 2002 recebèt lo Prèmi de Leontief «per avançar en los limits de la pensada economica».

Dani Rodrik proven d'una familha sefardita que va emigrar d'Espanha a fins del sègle XV.  Se va graduar de la *Robert College* dins aquela vila. Obtenguèt la siá licenciatura en arts *[[summa cum laude]]* a l'Universitat d'Harvard e un doctorat en economia e un mestratge en administracion publica (MPA) a l'Universitat de Princeton. Se convertiguèt en un professor *Rafiq Hariri* de politica economia internacionala a *John F. Kennedy School of Government* (Escòla de Govèrn John F. Kennedy) de l'Universitat d'Harvard, ont ensenha dins lo programa de mestratge en administracion publica (MPA).

## Prèmis e d'Onors
* 2002 Prèmi de Leontief, *per avançar en los limits de la pensada economica*.

## Òbras
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referéncias

## Ligams extèrnes

*  Pagina de Dani Rodrik a l'Universitat de Harvard 
*  Blòc oficial de Dani Rodrik
Isisaurus

thumb|Isisaurus siguec un titanosaure que demorèc en Índia pendent eth cretacèu. Es sues caracteristiques son plan singulares.
**Isisaurus**, aperat atau per Institut d'Estadistiques dera Índia , ei un genre de dinosaure deth cretacèu. Isisaurus ère un sauropòde, e mès especificaments un titanosaure que demorèc en eth territòri dera Índia actuau.

Er especimèn tipe de *Isisaurus colberti*, ISI R 335/1-65, siguec descrit e aperat  Isisaurus colberti per Sohan Lal Jain e  Saswati Bandyopadhyay en 1997. Eth sòn nom ei entà aunorar  Edwin Harris Colbert   mès aguec eth sòn propi genre pr'amor que Wilson e Upchurch atau'l classaren en 2003 . Avie ua forma plan singulara, damb un còth cuert e verticau e ues pates plan longues  e açò que'l hèia plan desparièr d'autes sauropòdes. Er uas umer hèia 148 cm de long  e segons açò Isisaurus podie aver hèt enquias 18 m de longada e pesar enquias 14.000 Kg .

Isisaurus ei plan mès conegut que d'autes titanosaures  pr'amor que plan de sòns uassi postcraneans sòn plan coneguts. Era esquelata que Jain e Bandyopadhyay traparen entre 1984 e 1986 ère "en plan bones condicions". Includive vertèbres cervicals, dorsals, sacrals e caudals costelhes, pelvis, scapula e coracoides, pata quèrra deth davant e d'autes uassi. Totun, que no traparen eth cran, es pates de darrèr ne es uassi des pès . Eth lòc on sigueren trapats ei eth tucò Dongargaon, ena Formacion Lameta , en Índia. Aguest tucó qu'ei en er estat indi de Maharashtra.

Es fongi trapats en es coprolits d'Isisaurus confirmen que minjave huelhes de desparières espècies d'arbe pr'amor que se pensa qu'aguesti fongi solament se trapen en huelhes d'arbes .

## Referéncies
.fage

**** (acronim del grèc *Φιλιππου Αδελφοι Γαλακτοκης Επιχειρησεις*, "entrepresa de produches lachièrs dels fraires Filipo", mas *φάγε* tanben vòl dire "manja!") es un nom de domeni generic depausat per la multinacionala gregala Fage International. Es en servici dempuèi lo 8 d’agost de 2015.

## Referéncias
.ceb

**** (acronim de *The Corporate Executive Board Company*, "la companhiá del comitat executiu de l’entrepresa", en anglés) es un nom de domeni generic depausat per la societat de servicis americana CEB. Es en servici dempuèi lo 8 d’agost de 2015.

## Referéncias