Lausèrta

**Lausèrta** (*Lauzerte* en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Dauzat dona coma explicacion lo nom de l'esparset dins lo Tarn, trobat dins *lo Tresor*  ; lo mot existís a l'entorn de la vila jos la fòrma *lausèrda*. Burgan e Lafon considèran a bon dret qu'una nocion tan banala es de pauc d'interès. Fornisson las fòrmas ancianas e fan la lista de las ipotèsis, totas de valor toponimica insufisenta o pauc probablas per una rason o per una autra.

Las fòrmas ancianas son *Lacerta*, en 1102, *trastot del pla del puoig de Lauzerta*, cap a 1194, *castèl de Lauzerta*, en 1241, *universitatis Losertae*, en 1243, *Lauzerta*, en 1249 e en 1257, *ballivia de Lauserta*, en 1259, *Laucerta*, en 1267, *... Laucerta... Loserta... Lauserta... Lauzertam*, en 1269, *Lauserta* en 1270, *datum Lauserte*, en 1275, *Lauserta*, en 1286, *gleia de Lauzerta... Lacerta*, en 1296, *Lauserte*, en 1326, *loci Lauserte*, en 1397, *Lauserta*, cap a 1400, *Beata Maria Valliam Lacertae*, en 1580, *Beatae Mariae Vallium Lauzertae*, en 1640, *Lauzerte*, sus la mapa de Cassini a la fin del sègle XVIII, *Belicerte*, *Bilacerte*, sense data.

Las autras explicacions valon pas mai que la de Dauzat o son dobtosas : *lucerna*, « lampa pichona o lusèrna », d'Ernèst Negre, mas las fòrmas ancianas ne deurián trobar de traças, lo mot *laus* utilizat en Carcin dins lo sens de « lòt de tèrra », etc. Pus seriosament, lo sens de *vila cèrta*, donc segura, s'apièja per exemple sus de mencions coma *Bellicerte*, *Belicerte* que Lagrèze-Fossat, l'erudit de Moissac declara conéisser, dins de documents que, malurosament, se pòdon pas trobar. *(Be)licerta* seriá tombat dins l'atraccion de *lausèrta*, planta ferratgièra. Lo *Lacerta* present dins certanas atestacions inspira d'autras temptativas. Lo sens de *lacerta* es « lusèrt, lusèrp, lausèrt, etc », que venon de *lacertus*. Siá la fòrma de la tuca de Lausèrta fa pensar al cap d'un lusèrt, siá lo cors del riu local, *Lendou* (en francés) motiva la comparason. Burgan e Lafon remarcan ambe rason que la fòrma locala del nom de l'animal es [ly'zɛr] o [ly'zɛrp], e pas [law'zɛr], mas dins lo passat cu sap ?  Los toponimistas acostumats a manejar las fòrmas ancianas sabon pr'aquò que los escribas, quand comprenon pas lo sens d'un nom, mai que mai quand se tracta d'un nom gallés o en general prelatin, ensajan de lo plegar a un mot del latin que coneisson, quin que siá... Probable qu'es atal que cal interpretar aquel *Lacerta*, vengut miraculosament *Lauzerta* qualque temps après.

Qualques observacions objectivas son necessàrias. Primièrament, totas las proposicions citadas dison pas ren de l'aspècte relativament excepcional e impressionant de la posicion de la vila. Secondament, mai que la primièra sillaba, es la fin del nom que sembla pas cap de toponimes coneguts. Auriam **Lausèrca*, per exemple, lo cas d'Usercha, *ucericā*, poiriá guidar lo toponimista. Tresenament, la semblança, benlèu d'azard, entre **Laus**èrta e Mont**laus**un, ancian nom de Montliausut, a 7 km, a pas atrait l'atencion. Dins los diferents *Lausun*, l'explicacion tradicionala per un nom d'òme **Laucos* (+ *dūnon*), present quand an besonh d'el e absent de tots los autres compausats toponimics, manca de versemblança. La per *leucos*, « clar, lusent »  manca de sosten dins las fòrmas ancianas (benlèu perqué *leu-* pretonic es susceptible de s'alterar). Çaquelà, parlar de Lausèrta ([lew-] > [law-] coma d'una vila, d'una tuca clara, benlèu pr'amor de la color de la ròca mai que de las construccions per l'epòca gallesa, es una interpretacion que ne val una autra, mès que pel moment permet pas d'explicar la curiosa finala, sufixe o encara milhor nom (puslèu qu'un autre adjectiu).

### Bèlcaire
Las fòrmas ancianas son *castrum Bellicadri*, en latin, en 1213, *de Belcaire*, en 1241, *castrum Belcaire*, en latin, en 1259-1260, *castel de Belcayre*, en 1271, *locis de Biaucaire*, en 1382, *Belcayre*, en 1446, *Baucaire*, sus la mapa de Cassini a la fin del sègle XVIII. Coma per son equivalent nimesenc lo nom es format de *bèl*, vengut del latin *bellum* e de *caire*, vengut probablament del latin *quadrum* (encara que d'unes fan intervenir un pre-indoeuropèu **kar-*) « cairat ». *Caire* a en occitan lo sens de « angle, canton, costat, pèira angulara » . Aquel darrèr sens es benlèu en relacion ambe la preséncia d'un ancian castèl.

## Istòria

* En 1819, Bèlcaire foguèt annexat a Lausèrta .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra caplòc del [canton de [Lausèrta; es ara del canton de *Pays de Serres Sud-Quercy* (en francés), donc del País de Sèrras Carcin Sud.

## Demografia

### Demografia Bèlcaire

* Per de rasons practicas, lo n° INSEE es estat cambiat
## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas ambe la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Tarn e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas