Talairan

**Talairan** (en francés tanplan coma en occitan; *Talayrà* en grafia de Savartés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
### Talairan
Las atestacions ancianas son : *Colusianum = Talairanum* en 834; *Castrum de Talayrano* en 1271; *Talayra* en 1280; *Talinieranum* en 1319; *Taleyranum* en 1416; *Talayran* al sègle XIV; *Tallayra* en 1538; *Talhayra* en 1538; *Tailleiran* en 1687; *Talairan* en 1781; *Talayrà* en 1912 (prononciacion) (Savartés). 
Segon Dauzat e Rostaing, *Talairan* vendriá del nom galloroman [en principi, d'origina gallica] d'òme *Talarius*, ambe'l sufixe *-anum* ; los Feniés precisan pas l'origina de *Talarius* .
Delamarre considèra (coma Dauzat e Rostaing) que **Talarios* (inatestat, mes probable) es un nom gallic; per venir toponime, lo nom es derivat en *-anon* (derivacion neutra singulara en lenga celtica). Talairan èra la proprietat de *Talarios .
### Forcas
Forcas es al sud de Talairan. Lo lòc sembla mai o mens desparegut. A costat, se vei la mencion de *St-Rome* (Sant Roma 
Las fòrmas ancianas son : *Ecclesia S. Romani de Furca* en 1119, *Furchae* en 1208, *Villa de Furciis* en 1215, *Sanctus Romanus de Furchis* en 1220, *Bastida de Furcis* en 1271, *Villare de Furchis* en 1280, *Forquas* al sègle XIV, *Forcas* en 1538 .
Lo tipe *Forca*, « crosament de camins » ven del latin *fŭrca*, meteis sens . Sul site (véser la mapa IGN), un pichon camin pas enquitranat se destaca cap al nòrd de la RD 40, çò que pòt donar idèa de la motivacion del nom.
### Fenolhièras
Fenolhièras es a l'extremitat sud de la comuna, près de la comuna de Quentilhan. Lo lòc sembla redusit a un bastiment sus la mapa. 
Fenolhièras formava ambe Forcas lo decimari de Sant Roman. Las fòrmas ancianas son : *Villa Foniliarias* en 959, *Fenolheriae in Terminesio* en 1263, *Fenolyeras* en 1538 .
Lo nom del lòc s'explica per la preséncia de fenolhs salvatges o per la cultura del fenolh. Es format del latin *fenuculu-*, « fenolh », ambe'l sufixe femenin *-aria*, lo tot al plural, çò que dona una valor collectiva.
### Treviac
I a Treviac Naut, que sembla lo site d'origina, e Treviac Bas, los dos al sud o sud-sud-oèst de Talairan e los dos, mai que mai lo primièr, semblan isolats e fòrça despoblats. 
Treviac es un ancian priorat del vocable de Sant Martin, unit a l'abadiá de la Grassa. Las fòrmas ancianas son : *Villa Triviaci..., ecclesia Sancti Martini de Triviaco* en 1119, *Castrum de Treviaco* en 1208, *Treuracum*, comprene *Treviacum*, en 1208, *Ecclesia de Terinaco*, comprene *Treviaco*, en 1360, *Triniacum*, comprene *Triviacum*, en 1366, *Traviac* al sègle XIV, *Ecclesia Sancti Martini de Treviaco* en 1479, *Villatrinas cum ecclesia Sancti Martini* en 1521, *Trévyac* en 1538, *Tréviac* en 1538, *Trebiac* en 1730, *Trevia* als sègles XIII-XVIII .
Lo nom es de segur pus ancian que lo priorat e remembra una proprietat antica, la de *Trebius*, nom latin atestat, o benlèu un autre nom, ambe'l sufixe *-acum*, latinizacion del sufixe celtic *-acon*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Talairan sul site de l'Insee

## Nòtas