Prèmi Nobel de Quimia

La lista çai jos compren totes los laureats del Prèmi Nobel de Quimia de 1901 fins a l'ora d'ara. 

left|80px|Medalha Prèmi Nobel 



__NOTOC__
Ans 1900 - 1910 - 1920 - 1930 - 1940 - 1950 - 1960 - 1970 - 1980 - 1990 - 2000 - 2010

### Ans 1900

* 1901 Jacobus Henricus van 't Hoff   
*pels servicis extraordinaris qu'a rendut amb las descobèrtas de las leis de la [[dinamica quimica]] e de la [[pression osmotica]] de las solucions*
* 1902 Hermann Emil Fischer  
*pels servicis extraordinaris qu'a rendut per sos trabalhs sus la sintèsi dels idrats de carbòni e de las purinas*
* 1903 Svante August Arrhenius  
*pels servicis extraordinaris renduts a l'avançament de la [[quimia]] per sa teoria de la dissociacion de las [[electrolita]]s*
* 1904 Sir William Ramsay  
*en reconeissença de la descobèrta dins l'aire d'elements gasoses inèrtes, e de la determinacion de lor posicion dins la [[taula periodica]]*
* 1905 Johann Friedrich Wilhelm Adolf von Baeyer 
*pels servicis renduts a l'avançament de la [[quimia organica]] e industriala, gràcias a sos trabalhs suls colorants organics e los compausats idroaromatics*
* 1906 Ferdinant Frédéric Henri Moissan 
*en reconeissença dels grands servicis qu'a rendut per la descobèrta del [[fluòr]] e de sas proprietats, e per aver mes a disposicion de la sciéncia lo forn electric que pòrta son nom *
* 1907 Eduard Buchner 
*per sas recèrcas en [[bioquimia]] e la descobèrta de la [[fermentacion]] en l'abséncia de [[cellula]]s*
* 1908 Ernest Rutherford 
*per sas recèrcas sus la [[desintegracion]] dels [[element quimic|elements]] e la [[quimia]] de las substàncias radioactivas*
* 1909 Wilhelm Ostwald 
*en reconeissença de sos trabalhs sus la [[catalisi]] e per sas recèrcas suls principis fondamentals que govèrnan los [[equilibri quimic|equilibris quimics]] e las velocitats de reaccion*

### Ans 1910

* 1910 Otto Wallach 
*en reconeissença dels servicis renduts a la [[quimia organica]] e a l'industria quimica per sos trabalhs de pionièr dins lo domeni dels compausats aliciclics*
* 1911 Marie Skłodowska-Curie /
*pels servicis renduts a l'avançament de la [[quimia]] per sa descobèrta dels elements [[radi]] e [[polòni]], per aver isolat lo [[radi]] e estudiat la natura e los compausats d'aqueste element remirable* 
* 1912 François Auguste Victor Grignard¹  e Paul Sabatier² 
¹ *per sa descobèrta del reactiu dich de Grignard, lo qual a permés de complir de grands progrèsses en quimia organica sas darrièras annadas * 
² *per son metòde d'idrogenacion dels compausats organics en preséncia de metals finament devesits, çò qu'a permés de grands progrèsses en quimia organica sas darrièras annadas *
* 1913 Alfred Werner 
*per sos trabalhs sus las ligasons dels atòms dins las moleculas, gràcias als quals a portat un esclairatge novèl sus d'estudis anteriors e dobèrt de domenis novèls de recèrca, tot particularament en quimia minerala*
* 1914 Theodore William Richards 
*en reconeissença de sas determinacions precisas dels peses atomics d'un grand nombre d'elements quimics*
* 1915 Richard Martin Willstätter 
*per sas recèrcas suls pigments de las plantas e especialament sus la [[clorofilla]]*
* 1916 Prèmi non decernit
* 1917 Prèmi non decernit 

* 1918 Fritz Haber 
*per la sintèsi de l'[[ammoniac]] a partir de sos elements*
NB : prèmi decernit en 1919 e remés en 1920 
* 1919 Prèmi non decernit

### Ans 1920

* 1920 Walther Hermann Nernst 
*en reconeissença de sos trabalhs en termoquimia*
* 1921 Frederick Soddy 
*per sas contribucions a sas coneissenças de la quimia de las substàncias radioactivas, e per sas recèrcas sus la natura dels isotòps*
* 1922 Francis William Aston 
*per sas descobèrtas gràcias a l'espectromètre de massa, d'un grand nombre d'isotòps non radioactius, e mai per l'enonciat de la règla dels entièrs per las massas atomicas*
* 1923 Fritz Pregl 
*per son invencion del metòde de microanalisi de las substàncias organicas*
* 1924 Prèmi non decernit 

* 1925 Richard Adolf Zsigmondy 
*per sa demostracion de la natura eterogenèa de las solucions colloïdalas e pels metòdes qu'a utilizat, los quals son venguts d'un interès fondamental dins la quimia colloïdala modèrna*
* 1926 Theodor Svedberg 
*per sos trabalhs suls sistèmas dispersats*
* 1927 Heinrich Otto Wieland 
*per sas recèrcas sus la constitucion dels acids binaris e de las substàncias aparentadas*
* 1928 Adolf Otto Reinhold Windaus 
*pels servicis renduts per sas recèrcas sus la constitucion dels esteròls e lors relacions amb las vitaminas*
* 1929 Arthur Harden  e Hans von Euler-Chelpin 
*per lors trabalhs sus la fermentacion dels sucres e los enzims qu'i participan*

### Ans 1930

* 1930 Hans Fischer 
*per sos trabalhs sus la constitucion de l'emina e de la [[clorofilla]] e especialament per la sintèsi de l'emina*
* 1931 Carl Bosch e Friedrich Bergius 
*en reconeissença de lor contribucion dins la descobèrta e lo desvolopament dels metòdes quimics jos nauta pression*
* 1932 Irving Langmuir 
*per sas descobèrtas e trabalhs dins lo domeni de la quimia de las superfícias*
* 1933 Prèmi non decernit 

* 1934 Harold Clayton Urey 
*per sa descobèrta de l'idrogèn pesuc*
* 1935 Frédéric Joliot-Curie e Irène Joliot-Curie  
*en reconeissença de lors sintèsis d'elements radioactius novèls*
* 1936 Petrus Josephus Wilhelmus Debye 
*per sas contribucions a la coneissença de l’estructura moleculara gràcias a sas recèrcas suls moments dipolars e sus la difraccion X e electronica dels gases*
* 1937 Walter Norman Haworth¹  e Paul Karrer²  
¹ *per sas recèrcas suls [[glucid]]s e la [[vitamina C]]* 
² *per sas recèrcas suls [[carotenoïde]]s, las [[flavina]]s e las [[vitamina]]s A e B2* 
* 1938 Richard Kuhn  
*per sos trabalhs suls carotenoïdes e las vitaminas*
* 1939 Adolf Friedrich Johann Butenandt¹  e Lavoslav Ružička²  
¹ *per sos trabalhs sus las ormonas sexualas* 
² *per sos trabalhs suls polimetilèns e los terpèns superiors*

### Ans 1940

* 1940 Prèmi non decernit
* 1941 Prèmi non decernit
* 1942 Prèmi non decernit 

* 1943 George de Hevesy  
*per sos trabalhs sus l'utilizacion dels [[isotòps]] coma traçaires dins l'estudi dels procèssus quimics*
* 1944 Otto Hahn  
*per sa descobèrta de la fission dels nuclèus pesucs*
* 1945 Artturi Ilmari Virtanen  
*per sas recèrcas e sas invencions en quimia agricòla e alimentària, e especialament per son metòde de conservacion del ferratge*
* 1946 James Batcheller Sumner¹, John Howard Northrop², Wendell Meredith Stanley²  
¹ *per la descobèrta de la cristallizacion dels enzims* 
² *per la preparacion d'enzims e de proteïnas viralas jos forma purificada*
* 1947 Sir Robert Robinson  
*per sas recèrcas sus las substàncias vegetalas d'importància biologica, particularament los alcaloïdes*
* 1948 Arne Wilhelm Kaurin Tiselius  
*per sas recèrcas sus l'analisi per electroforèsi e adsorpcion, e en particular per sas descobèrtas de la natura complèxa de las seroproteïnas*
* 1949 William Francis Giauque / 
*per sas contribucions a la [[termodinamica quimica]], e en particular per aver estudiat las proprietats dels còrses a temperatura fòrça bassa*

### Ans 1950

* 1950 Otto Paul Hermann Diels e Kurt Alder  
*per aver descobèrt e desvolopat la sintèsi dienica*
* 1951 Edwin Mattison McMillan e Glenn Theodore Seaborg  
*per lors descobèrtas dins la quimia dels elements transuranians*
* 1952 Archer John Porter Martin e Richard Laurence Millington Synge  
*per lor invencion de la cromatografia de partiment*
* 1953 Hermann Staudinger  
*per sas descobèrtas dins lo domeni de la quimia macromoleculara*
* 1954 Linus Carl Pauling  
*per sas recèrcas sus la natura de la ligason quimica e lors aplicacions a la determinacion de l’estructura de substàncias complèxas*
* 1955 Vincent du Vigneaud  
*per sas recèrcas suls compausats sofrats d'importància biologica e particularament per la primièra sintèsi d'una ormona polipeptidica*
* 1956 Sir Cyril Norman Hinshelwood  e Nikolai Nikolaievich Semionov  
*per lors recèrcas suls mecanismes de las reaccions quimicas*
* 1957 Lord Alexander R. Todd  
*per sos trabalhs sus las [[nucleotid]]s e las [[coenzim]]s nucleotidics*
* 1958 Frederick Sanger  
*per son trabalh sus l’estructura de las [[proteïna]]s, especialament la de l'[[insulina]]*
* 1959 Jaroslav Heyrovsky  
*per la descobèrta e lo desvolopament del metòde d'analisi polarografic*

### Ans 1960

* 1960 Willard Frank Libby  
*per son metòde de datacion al carbòni 14 utilizable en [[arqueologia]], [[geofisica]], e dins d'autres domeni de la sciéncia*
* 1961 Melvin Calvin  
*per sos trabalhs sus l'assimilacion del dioxide de carbòni sus las plantas*
* 1962 Max Ferdinand Perutz / e John Cowdery Kendrew  
*per lors trabalhs sus l’estructura de las proteïnas globularas*
* 1963 Karl Ziegler  Giulio Natta  
*per lors descobèrtas dins lo domeni de la [[quimia]] e de la tecnologia dels nauts [[polimèr]]s*
* 1964 Dorothy Crowfoot Hodgkin  
*per la determinacion per la tecnica de la [[cristallografia de rais X]] de l’estructura d'importantas substàncias biologicas.*
* 1965 Robert Burns Woodward  
*per sas realizacions remirablas dins l'art de la sintèsi organica*
* 1966 Robert Sanderson Mulliken  
*per son trabalh fondamental concernent las ligasons quimicas e l’estructura electronica de las moleculas pel metòde de las orbitalas molecularas*
* 1967 Manfred Eigen , Ronald George Wreyford Norrish e George Porter  
*per lors estudis de las reaccions quimicas extrèmament rapidas efectuadas en perturbant l'equilibri amb l'ajuda d'impulsions d'energia cortetas*
* 1968 Lars Onsager  
*per la descobèrta de las relacions recipròcas que pòrta son nom e que son fondamentalas dins la termodinamica dels procèssus irreversibles*
* 1969 Derek Harold Richard Barton   e Odd Hassel  
*per lor contribucion al desvolopament del concèpte de conformacion e son aplicacion en [[quimia]]*

### Ans 1970

* 1970 Luis F. Leloir  
*per la descobèrta dels nucleotids-sucres e de lor ròtle dins la biosintèsi dels idrats de carbònis*
* 1971 Gerhard Herzberg /
*per sas contribucions a la coneissença de l’estructura electronica e de la geometria de las moleculas, e en particular dels radicals liures*
* 1972 Christian B. Anfinsen¹, Stanford Moore² e William H. Stein²  
¹ *per sos trabalhs sus la [[ribonucleasa]], e especialament los que concernisson la relacion entre la sequéncia dels [[acid aminat|acids aminats]] e la conformacion biologicament activa* 
² *per lor contribucion a la coneissença de las relacions entre l’estructura quimica e l'activitat catalitica del centre actiu de la [[ribonucleasa]]*
* 1973 Ernst Otto Fischer  e Geoffrey Wilkinson  
*per lors trabalhs de pionièrs, realizats independentament, suls compausats organometallics apelats compausats sandwich*
* 1974 Paul J. Flory  
*per sos trabalhs teorics e experimentals dins lo domeni de la [[quimia fisica]] macromoleculara*
* 1975 John Warcup Cornforth¹  e Vladimir Prelog² / 
¹ *per sos trabalhs sus l'[[estereoquimia]] de las reaccions enzimaticas*
² *per sos trabalhs sus l'[[estereoquimia]] de las [[molecula]]s e de las reaccions organicas*
* 1976 William Nunn Lipscomb, Jr.  
*per sos trabalhs sus l’estructura dels borans, qu'an portat un esclairatge novèl sus la [[ligason quimica]]*
* 1977 Ilya Prigogine  
*per sa contribucion a la [[termodinamica]] del non-equilibri, e mai particularament per la formulacion de la teoria de las estructuras dissipativas*
* 1978 Peter D. Mitchell  
*per sa contribucion a la compreneson del transferiment de l'energia biologica per la teoria quimiosmotica*
* 1979 Herbert C. Brown  e Georg Wittig  
*pels progrèsses aportats, per lors trabalhs respectius, suls compausats del [[bòr]] e del [[fosfòr]], als metòdes de la sintèsi organica*

### Ans 1980

* 1980 Paul Berg¹, Walter Gilbert²  e Frederick Sanger²  
¹ *per sos estudis fondamentals de la [[bioquimia]] dels [[acid nucleïc|acids nucleïcs]], e en particular de l'[[ADN]] recombinant*
² *per lors contribucions a la determinacion de las sequéncias de basas dins los [[acid nucleïc|acids nucleïcs]]*
* 1981 Kenichi Fukui  e Roald Hoffmann / 
*per lors teorias, desvolopadas caduna separadament, sul cors de las reaccions quimicas*
* 1982 Aaron Klug  
*per aver desvolopat la microscopia electronica cristallografica e per aver determinat l’estructura dels complèxes acids-nucleïcs proteïnas biologicament importants*
* 1983 Henry Taube / 
*per sos trabalhs suls mecanismes de las reaccions per transferiment d'[[electron]]s, en particular dins los complèxes metallics*
* 1984 Robert Bruce Merrifield  
*per son desvolopament de la metodologia de la sintèsi quimica sus matritz solida*
* 1985 Herbert A. Hauptman e Jerome Karle  
*per lors realizacions remirablas dins la mesa al punt de metòdes dirèctes de determinacion de las estructuras cristallinas*
* 1986 Dudley R. Herschbach , Yuan T. Lee / e John C. Polanyi / 
*per lors contribucions a la [[dinamica]] dels procèssus quimics elementaris*
* 1987 Donald J. Cram , Charles J. Pedersen  e Jean-Marie Lehn  
*per l'elaboracion e l'utilizacion de [[molecula]] exercent, del fach de lors estructuras, d'interaccions nautament selectivas*
* 1988 Johann Deisenhofer, Robert Huber e  Hartmut Michel  
*per la determinacion de l’estructura tridimensionala d'un site de la reaccion fotosintetica*
* 1989 Sidney Altman  e Thomas R. Cech  
*per la descobèrta de las proprietats cataliticas de l'[[acid ribonucleïc]]*

### Ans 1990

* 1990 Elias James Corey  
*pel desvolopament de la teoria e de la metodologia de la sintèsi organica*
* 1991 Richard R. Ernst  
*per sas contribucions al desvolopament de l'espectrometria de [[ressonància magnetica nucleara]] a nauta resolucion*
* 1992 Rudolph A. Marcus / 
*per sas contribucions a la teoria de las reaccions per transferiment d'electrons dins los sistèmas quimics*
* 1993 Kary B. Mullis¹ , Michael Smith²   
¹ *per son invencion de la reaccion en cadena implicant l'[[ADN polimerasa]]*
² *per sas contribucions fondamentalas a la coneissença de la mutagenèsi e a l'estudi de las [[proteïna]]s*
* 1994 George A. Olah / 
*per sas contribucions a la [[quimia]] de las [[carbocacion]]s*
* 1995 Paul J. Crutzen , Mario J. Molina / e F. Sherwood Rowland  
*per lors trabalhs sus la [[quimia]] de l'[[Atmosfèra (Tèrra)|atmosfèra]], particularament en çò que concernís la formacion e la descomposicion de l'[[ozòn]]*
* 1996 Robert Curl, Richard Errett Smalley  e Sir Harold Walter Kroto  
*per lor descobèrta de las [[fullerèna]]s*
* 1997 Paul D. Boyer¹ , John E. Walker¹  e Jens C. Skou²  
¹*per lor elucidacion del mecanisme enzimatic de la sintèsi de l'[[adenosina trifosfat]]*
²*per la primièra descobèrta d'un [[enzim]] transportaire d'[[ion]]s, lo Na+,K+-ATPase*
* 1998 Walter Kohn¹ / e John A. Pople²  
¹*per sa teoria de las foncions de densitat* 
²*per aver desvolopat de metòdes de calculs informatics en [[quimia quantica]]*
* 1999 Ahmed H. Zewail  
*per sos estudis dels estats de transicion de las reaccions quimicas, en utilizant l'[[espectroscopia]] de [[femtosegonda]]*

### Ans 2000

* 2000 Alan J. Heeger , Alan G. MacDiarmid 25px Nòva Zelanda e Hideki Shirakawa  
* per la descobèrta e lo desvolopament de [[Polimèr conductor|polimèrs conductors]]*
* 2001 William Standish Knowles¹, Karl Barry Sharpless²  e Ryoji Noyori¹  
¹*per lors trabalhs sus las reaccions d'[[idrogenacion]] amb [[catalisi]] [[quirala]]* 
²*per sos trabalhs sus las reaccions d'[[oxidacion]] en [[catalisi]] [[quirala]]*
* 2002 John B. Fenn¹ , Koichi Tanaka¹  e Kurt Wüthrich²  
¹*per lor desvolopament dels metòdes de desorpcion per ionizacion doça per d'analisis de macromoleculas biologicas per espectrometria de massa * 
²*per son desvolopament de l'espectroscopia per [[ressonància magnetica nucleara]] per la determinacion de l’estructura tri-dimencionala de macromoleculas biologicas en solucion*
* 2003 Peter Agre¹ e Roderick MacKinnon²  
¹*per la descobèrta de las [[Aqüaporina|aqüaporinas]] dins las membranas cellularas* 
²*per sos estudis estructurals e mecanistics dels [[canals ionics]] dins las membranas cellularas*
* 2004 Aaron Ciechanover, Avram Hershko  e Irwin Rose  
*per lors trabalhs sus la degradacion de las [[proteïna]]s contrarotlada per l'[[ubiquitina]]*
* 2005 Yves Chauvin , Robert H. Grubbs e Richard R. Schrock   
*per lors trabalhs sul desvolopament del metòde de la [[metatèsi (quimia)|metatèsi]] en sintèsi organica*
* 2006 Roger D. Kornberg *per l'estudi de las basas molecularas de la [[transcripcion genetica|transcripcion]] eucariotica, qu'explica lo procès pel qual l'informacion genetica de DNA es copiada a RNA*
* 2007 - Gerhard Ertl *Per sas recèrcas a prepaus de las reaccions quimicas en las superfícias solidas*
* 2008 Martin Chalfie , Osamu Shimomura , Roger Y. Tsien *per lors trabalhs sus la [[proteïna fluorescenta verda]]*
* 2009 Venkatraman Ramakrishnan , Thomas A. Steitz , Ada E. Yonath *per lors trabalhs sus lo [[ribosòma]]*

### Ans 2010
* 2010 Richard Heck , Ei-ichi Negishi , Akira Suzuki *per lo cross coupling dens las reaccions catalisadas per palladi en sintèsi organica* *for palladium-catalyzed cross couplings in organic synthesis*
* 2011 Daniel Shechtman *per la discoberta dels quasicristals*
* 2012 Robert Joseph Lefkowitz  e Brian Kent Kobilka "for studies of G-protein-coupled receptors"

## Referéncias

## Ligam extèrne
*  http://nobelprize.org/nobel_prizes/chemistry/laureates/index.html