open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hermann Suchier

**Hermann Heinrich Ludwig Suchier** (Carlshafen, 11 de decembre de 1848-Halle, 4 de julhet de 1914) es un linguista alemand d’origina occitana qu’estudièt l’occitan e lo francés ancians.

Foguèt professor a Zuric e a Halle.
## Publicacions
Donam pas que las publicacions que pertòcan l’occitan. Hermann Suchier emplega "Provenzalisch" dins lo sens d’occitan.
* amb Paul Rohde, ''Denkmäler provenzalischer Literatur und Sprache'', Halle: Max Niemeyer, 1883
* ''Le français et le provençal: Trad.par P. Monet'', París: E. Bouillon, 1891
* ''Provenzalische Diätetik: Auf Grund neuen Materials'', Halle: Max Niemeyer, 1894
* ''Manuscrits perdus de la somme provençale du code de Justinien'', extrait des annales du Midi, tome VI, année 1894, Tolosa: Privat.
* ''Die französische und provenzalische Sprache und ihre Mundarten'', Estrasborg: K. J. Trübner, 1906
* amb Ricardus Pisanus, ''Lo Codi: Eine summa Codicis in provenzalischer Sprache aus der Mitte des XII'', Halle: Max Niemeyer, 1906

## Referéncias
Tadrart Roge

thumb|Eth Tadrart Roi o Roge ei ua cadia de montanhes plan coneguda peth color dera sua sable.
Eth **Tadrart Roi**,  tanben aperat **Tadrat Roge**, ei ua cadia de montanhes en eth sud-oèst d'Argeria. 

**Descripcion**

Era sua longada ei d'aperaquí uns 100 km ath sud deth Tadrart Acacus, aguest en Libia. Era sua maxima elevacion ei de 1,340 m, en eth sud dera cadia a uns 160 km ath sud-oèst dera vila de Djanet.

Er airau deth Tadrart Roi ei fòrça conegut peth color oranja deth color dera sable e qu'ei un contrast damb eth color roi mès hosc des formacions d'arroques des montanhes  .

**Referéncies**
Eslovíncia

**Eslovíncia** (en cachob, *Słowińskô*) es lo nom del parçan que s’i parlava l’eslovinç, una lenga eslava sovent agropada amb lo cachob.
Es ara dins l’estat polonés.
## Referéncias
Wadi Mathendous

**Wadi Mathendous** ei un lòc preïstoric arqueologic plaçat en Mesak Settafet, ena region deth Fezzan, en er sud-oèst de Libia. Aguest lòc deth desèrt deth Sahara ei conegut per sòns famosi petroglifs (grabacions enes arroques) de diuèrsi temes. Es grabats includissen animals coma er elefant, era girafa, er auroc e eth crocodil. Aguesti grabats sigueren hèts hè 8000 annades.
Montanhas Hombori

thumb|Las montanhas Hombori son un massís rocalhós situadas aprèp lo bauç de Bandiagara, a Mali
Las **Montanhas Hombori** son un massís rocalhós de ròcas sedimentàrias, situada aprèp lo bauç de Bandiagara dins la region de Mopti de Mali. Se tròba aprèp lo vilatge d'Hombori, a aperaquí 150 km de la vila de  Douentza. Culmina a 1.155 mètres, e l'Hombori Tondo es lo cim mai naut de Mali.

Es un jadiment arqueologic. Plan de las sieunas baumas èran abitadas fa ja mai de 2.000 annadas. Actualament i demòran las etnias Songhaï e Dogon.
Binga

La montanha **Binga** es lo cim mai naut de Moçambic, amb 2.436 metres.

Se troba aprèp de la termièra amb Zimbabwe, en lo Parc Transfronterier de Chimanimani, en la provincia de Manica. Forma part de la cadena de muntanhas Chimanimani, que se troben en Manicaland, en Zimbawe.
Mbini

thumb|Lo riu Mbini, avans aperat Benito per los espanhòls, dessepara la Guinèa Eqüatoriala de nòrd a sud.
Lo riu **Mbini** es un riu de la Guinèa Equatoriala. Es conegut tanben en espanhòl amb lo nom de Benito, mès en lo país se coneis amb lo nom de Mbini. Dessepara lo país per la mieitat pr'amor que cor d'èst a oèst. Neis en Gabon e a 338 Km de longitud. En la boca de l'ocean Atlantic i a la vila de Mbini, e tanben grans paluns de mangròvas que dintran mai de 20 Km  tèrra dedins . Solament aquest troç de riu es navegable. Lo riu es utilizat per batèus de la industria forestièra per copar arbres .

## Referéncies
Campo, riu

thumb|Lo riu Campo o Ntem es un riu que dessepara Cameron de Guinèa Eqüatoriala,
Lo riu **Campo** (tanben apelat Ntem ) es un riu situat en la part continentala nòrd del país african de Guinèa Eqüatoriala. Part de la sieuna longitud, includint la sieuna boca, en la badia de Bonny, forma part de la termièra amb la nacion africana de Cameron.

## Referéncies
Pico Basilé

thumb|Lo Pico Basilé es la montanha mès nauta de Guinèa Eqüatoriala amb 3011 metres.
Lo **Pico Basilé** (ancianament apelat Pico de Santa Isabel) es la montanha mai nauta de Guinèa Eqüatoriala. Es situada en l'illa de Bioko, aprèp de la vila de Malabo. Amb una altitud de 3.011 m (9.878 pies) , es lo cim mai gran e mai naut dels tres volcans basaltics que forman l'illa. Des de lo sieu cim se pòt veire lo  Mont Cameron al nòrd-oèst. Se troba protegit per lo Parc Nacional del Pico Basilé, creat en abril de 2000 . 

L'illa de Bioko se formet prèp de Cameron, una de las principalas falhas geologicas que van des l'ocean Atlantic, dinc a Cameron. Aquesta linha includís d'autes illas volcanicas en lo Golf de Guinèa com Annobón, Sao Tomé e Príncipe, amassa amb l'estratovolcan massiu del Mont Cameron.

## Istòria

La primièra ascension feita per un estranger foguet realizada per un commandant anglés en 1827-1828, pauc après de l'arrivada de l'expedicion del capitan Owen . La primièra ascension oficiala data de 1839, condusida per lo britanic John Beecroft (1790-1854), que sera pr'aquò  nomenat governador de Fernando Poo (ancian nom de l'illa de Bioko).

## Referéncies
Parc Nacional de Monte Alén

thumb|Lo Parc Nacional de Monte Alen, tot e que pichon, a 1400 Km2 de fauna e flora e es plan ric en plantas de la familha caesalpiniaceae,
Lo **Parc Nacional de Monte Alén** es un parc nacional situat aprèp de la cadena de montanhas de Niefang, dins la region continentala de Guinèa Eqüatoriala. La sieuna superfícia es d'uns 1.400 km² de bòsc umid e la sieuna altitud es demest los 300 e los 1.200 m. 

Lo bòsc de Monte Alén a una fauna e una flòra tipica del bòsc african amb d'espècias caracteristicas de la zona forestièra guineoatlantica. Es ric en plantas de la familha caesalpiniaceae, e los sieus bòsques an una  granda riquesa especifica. Las montanhas mai nautas son lo Mont Alén e lo Mont Mitra.

Mès de 105 espècias de mamifèrs son estadas classadas, demest las qualas son importantas 16 espècias de primat, coma lo mandril, lo chimpanzé o lo gorilla. E mai que lo parc siá plan pichon  d'autres espècias animalas son presentas coma l'elefant nan, l'elefant de bòsc e lo crocodil, demest autres.

En 2009 s'ellaborèt un plan per dirigir lo parc nacional amb lo supòrt del programa ECOFAC  validat tecnicament en 2010 per l'ONG ANDEGE  e la collaboracion de Conservation International e SEO/BirdLife .

## Referéncias
Parc Nacional dels Nauts de Nsork

thumb|Los fangs demoran en pichons vilatges dins lo Parc Nacional dels Nauts de Nsork, en Guinèa Eqüatoriala.
Lo **Parc Nacional dels Nauts de Nsork**    es una zona protegida del país african de Guinèa Eqüatoriala. ,declarada parc nacional en 1988 a travers de la Lei Nº 8/1988.4 Se troba a l'èst del país (en la part continentala d'Africa)) en lo Districte de Nsork, que forma part de la Provincia Wele-Nzas, e a una superficia de 800 km². A tanben divèrsas formacions rocalhósas e rius e  tanben una fauna plan rica. De mai, en lo sieu territòri i a pichons vilatges amb gents que en la sieuna majoritat son de l'etnia Fang.

**Referéncies**
Parc Nacional del Pico Basilé

thumb|Lo Parc Nacional del Pico de Basilé se troba en l'Illa de Bioko,  en lo país african de Guinèa Eqüatoriala.
Lo **Parc nacional del Pico Basilé**  es un espaci protegit amb la categoria de Parc Nacional en l'illa de Bioko, en la part nòrd del país african de Guinèa Eqüatoriala , aprèp del Golf de Guinèa, en l' ocean Atlantic. A plan de paisatges e vegetacion e tanben plan de primats, menaçats per la caça illegal. En 2007 lo govèrn interdiguèt la caça de divèrsas espècias mès los organismes internacionals an destacat que lo decret non es complís pas .

Lo parc a lo sieu nom per lo Pico Basilé, lo mai naut de Guinèa Eqüatoriala, amb 3.011 m (9.878 pes). Administrativament se troba includit dins la jurisdiccion de la provincia ecuatoguineana de Bioko Nòrd.

## Referéncies
Parc Nacional Al Hoceima

thumb|Lo Parc Nacional d'Al Hoceima se troba en lo nòrd-oèst del Marròc, aprèp de la vila del meteis nom.
Lo **Parc Nacional d'Al Hoceima** es situat al nòrd del Marròc, a l'oèst de la vila d'Al Hoceima, en la region de la tribú de Bocoya, a 150 km a l'èst de l'Estrech de Gibartar e a una superficia terrestre e marina de 310 km². A un gran nombre d'airaus amb gran valor biologic on son importantas las costas rocalhósas sauvatges e pauc explotadas. Lo massís calcari d'uns 40 km. que constituís aquest litoral contunha dinc a la mar en formar bauçes que arriban als 700 m e que crean un paisatge d'una diversitat tant geografica com biologica. 

Lo principal valor del parc es la sieuna vegetacion mediterranèa que en divèrses  lòcs se troba plan ben conservada, amb exemplars d**araar'' demest d'autas espécias forestièras e aucels com l'[[agla]] pescaira qu'an la melhor poblacion de tot lo Mediterranèu en aquestas costas. Tanben i demoran [[Ichthyaetus audouini]]  qu' an los nius en las Illas Chafarinas e en la illa de Tierra, en la Badia d' Al Hoceima, mès demora tanben en las aigas del parc.

En la sieuna costa se troba lo Peñón de Vélez de la Gomera. Originalment èra una illa, mès a causa d'un tèrratrem de 1930 l'illa se vegèt amassada amb tèrra ferma. Aquò es un dels territòris espanhòls que i a en tèrra marroquina, una reliquia de l'istòria.[[Fichièr:Alhucemas (9).JPG|thumb|Plan de las espécias de plantas que demoran dins lo Parc d'Al Hoceima son endemicas e se troban pas en d'autes lòcs.]]

==Geologia==

Lo parc es sus un territòri sismic plan actiu. I aguèt un terratrèm en 2004 mès tanben d'autes en 1994, 1930,...

==Biodiversitat==

La vegetacion del Parc  Nacional consistís en un bòsc d**araar*  e tanben divérsas espècias d'arbolets mediterranèus com *Pistacia lentiscus*, *Periploca angustifolia*, *Ephedra fragilis'', etc.

Las aigas del parc son importantas per la poblacion d'Ichthyaetus audouini que an los sieus nids aprèp de las illas Chafarinas. Tanben a una de las melhors poblacions d'aglas pescairas de tot lo Mediterrani.

## Conservacion

Aquest Parc nacional ha recebut lo supòrt d'un gran nombre de projectes de cooperacion, demest los quals UICN, SEO/BirdLife, MPDL e ACTLC,e tanben ONG localas. 

Ichthyaetus audouini e l'agla pescadora son objecte de divèrses plans de gestion realizats per l'administracion del Parc en collaboracion amb SEO/BirdLife e lo finançament d'AECID.

## Ecoturisme

S'han desvolopat divèrses camins ecoturistics dins lo parc, amb ostals que fan mès aisida la realizacion d'aquests a pè o amb bicicleta. Las ong ACTLC e MPDL han agut un paper particolar en lo desvolopament d'aquest sector.
Parc Nacional d'Ifrane

thumb|Eth Parc Nacional d'Ifrane ei plaçat en Marròc e es darrères poblacions de monards de Berberia i demoren.
Eth **Parc Nacional d'Ifrane** (en arab: المنتزه الوطني إفران) ei un airau protegit ena cadia montanhosa der Atlàs, en Marròc. . A ua extension de 500 km carrats. Gran part deth parc a bòsqui coma eth cèdre der Atlàs .Eth parc nacional d'Ifrane ei un des paucs abitats on i demòra eth monard de Berberia. Aguest primat preïstoric ère plan mès estenut en eth nòrd d'Africa, mès aué suberviu solament coma espècia protegida en perilh d'extincion en abitats restrenhuts e isolats .

## Referéncies
Parc Nacionau de Talassemtane

thumb|Aguest parc deth nòrd de Marròc a bèri uns climats fòrça desparièrs pr'amor des sues desparières altituds.
Eth **Parc Nacionau de Talassemtane** ei plaçat sus es montanhes deth Rif centrau, en eth nòrd deth Marròc, sus ua superfície de 58.000 Ha..

Ei un territòri plan singular pera sua beresa, per sòns paisatges e pera sua grana biodiversitat. Se trapa prèp dera vila de Chauen .

Aguest parc qu'a plojes anuaus entre es 500 mm deres vaths orientaus enquias mès de 2000 mm enes montanhes mès nautes. Pr'açò qu'a tota sòrta de climats: termomediterranèu, mesomediterranèu, supramediterranèu e oromediterranèu.

Eth parc a 747 especies vegetals desparières, des quaus 47 son endemiques de Marròc; 27 son endemiques iberoafricanes y 9 son endemiques argerino-marroquines. Es especies vegetals presents apertenhen ath bòsc  mediterranèu. D'aguestes son importantes: *abies maroccana*, cèdre *deth Atlàs*, *quercus spp*, *pinus spp*, *tetraclinis articulata*, *buxus balearica* e *olea silvestris*. . Er mamifèr mès important que demòra en eth parc ei eth monard de Berberia. tanben s'i an vist espècies coma eth caparroi o gipaèt barbut e tanben mès de 100 audèths de desparières espècies.

**Referéncies**
Jbel Toubkal

Lo **Jebl Toubkal** o **Mont Tubqal**, (en arab, جبل توبقال **yabal Tūbqāl**; en tamazigt, **tizi n'Tubqal**), es lo som mai naut de Marròc e de tota l'Africa del Nòrd. Es situat en l'Atlàs, dins lo Parc Nacional de Toubkal e arriba als 4.167 m.
thumb|Lo Jebl Toubkal o Mont Toubkal es lo som mai naut de Marròc. A una altitud de 4167 m.
Es un dels paucs soms del país on se pòt trobar de nèu, que cobrís la majoritat de la cima tot l'an.

**Ascension**

Nombrosas expedicions vòlon pujar aquesta montanha, situada a uns 60 Km de Marraquèsh e qu'es una de las principalas atraccions toristicas de la zona.

La partença pel som se fa al vilatge d'Imlil, situat a 1800 m d'altitud e òm i pòt arribar en veitura dempuèi Marraquèsh, en direccion del sud, en un pauc mai d'una ora. A Imlil se pòt aver l'ajuda d'un guida e un muòl per pujar l'equipatge fins a un dels dos refugis de montanha que i a a 3200 m d'altitud. Aqueste camin se fa en 5 oras. 

La pujada dels refugis sins al suque pren 4 oras. Es una pujada aisida, sens problemas tecnics mas es l'altitud de mai de 4000 m pòt pausar de problemas e pr'aquò avèm d'estar alerta abans de la pujada. Amb la nèu cal utilizar crampons e piolet. Las temperaturas nocturnas son plan baissas fins a la prima e en estiu son plan nautas pendent lo jorn. Per tot aquò cal totjorn far apèl a un guida.
Djebel Ouanoukrim

thumb|Djebel Ouanoukrim es lo second cim mai naut de Marròc amb 4089 m.
Lo **djebel Ouanoukrim** es una montanha de Marròc situada en lo massís de l'Atlàs, al sud de Marraquèsh e tanben al sud-oèst de Jbel Toubkal, lo ponch mai naut d'aquest país  .

Lo forman dos cims: Timesguida , mai naut amb 4 089 m d'altitud , e al nòrd Ras n'Ouanoukrim que a 4 083 m d'altitud . Aquests dos cims son desseparats per un pichon còl situat a 3 968 m d'altitud . Aquesta altitud de 4 089 m fa de djebel Ouanoukrim lo second cim mai naut de tota Africa del Nòrd e de Marròc darrièr de Jbel Toubkal . Aquesta montanha es situada dins lo Parc Nacional de Toubkal.

## Referéncias
Parc Nacional de Toubkal

thumb|Lo Parc Nacional de Toubkal a lo cim mai naut de l'Atlàs: Jbel Toubkal, amb 4167 m.
Lo **Parc Nacional de Toubkal** es un parc nacional situat dins la cadena montanhosa de l'Atlàs, a 70 Km de Marraquèsh e en la part centrala de Marròc. Foguèt creat en 1942 e a una superfícia de 380 km². Lo cim mai naut es Jbel Toubkal amb 4167 m.

## Lòcs arqueologics

En octubre de 2012 los salafistas sigueren acusats de la destruccion d'una ròca situada dins lo parc e grabada fa 8.000 ans, tanben coneguda com petroglif on i aviá un Solelh com un Dieu    .

## Referéncias
Parc Nacional Auyuittuq

thumb|Lo Parc Nacional Auyuittuq es un parc situat en l'illa de Baffin, en Nunavut.
Lo **Parc Nacional Auyuittuq** es un parc nacional situat en l'Illa de Baffin, en la peninsula de Cumberland, en la region de Qikiqtaaluk en Nunavut, Canadà. Dins lo sieu territòri i a plan de tèrres per lo desvolopament de la vida salvatge de l'Artic, com son lo  fjòrd, lo glacièr, o lo camp de gel. Tot e que lo parc  Auyuittuq foguèt establit en 1976 com un parc nacional de reserva, foguèt declarat parc nacional en l'an 2000.

En aquest parc se tròba pauca vegetacion. Entre las paucas plantas que s'i pòdon trobar i a flors, com las que i a en las montanhas Avens. Tanben i a arbolets com lo beç, lo salze artic o d'autas. Plan de las plantas dins lo Parc Auyuittuq creisson en grops per crear los sieus propis microclimats cauds per subreviure en las duras condicions de l'Artic.

Pr'amor d'aquesta vegetacion excepcional la fauna es pauc representada. Sonque i demoran dotze espècias de mamifèrs dins lo parc com lo lemming, la lèbre de la nèu, la mostèla, l'ors polar, lo rainal artic e lo rangièr. 

Los vilatges vesins son Qikiqtarjuaq y Pangnirtung. Los visitants que vòlon intrar dins lo parc son obligats d'inscriure's en lo burèu del parc o e en Pangnirtung o Qikiqtarjuaq e assitir après a una session d'orientacion. 

Son plan coneguts los cims del Mont Asgard amb 800 m d'altitud en lo sieu cim e lo Pic Thor amb 1250 m.
Mont Asgard

thumb|Lo Mont Asgard es la montanha mai coneguda de lo Parc Nacional d'Auyuittuq, en l'illa de Baffin.
Lo **Mont Asgard** es una montanha qu'aperten  a la cadena de montanhas Artica e situada en lo territòri de Nunavut, en Canadà. A dos cims que son subre dus torres desseparadas. Es dins lo Parc Nacional Auyuittuq, en la peninsula de Cumberland, en l'Illa de Baffin. Lo nom del cim es Asgard, com lo reiaume de la mitologia nòrdica. Asgard es benlèu la montanha mai coneguda de tota l'illa de Baffin .

La paret nòrd foguèt escalada per primièr còp en 1953 per J. Weber, J. Marmet, e H. Röthlisberger, scientifics de Soïssa, e amb lo guida canadian P. Baird 

La paret sud foguèt escalada per primièr còp en 1971 per G. Lee, R. Wood, e P. Koch.

## Referéncias
Parc Nacional d'Iriqui

thumb|Era oasi d'oum Lâalag laguens deth Parc nacional d'Iriqui.
Eth **Parc nacionau d'Iriqui**  ei un des airaus protegits de Marròc e a ua superfície de 123.000 ectares. Ei plaçat en un airau arid (Oarzazat). Aguest ei un parc plaçat ath sud deth Sahara e a espècies desertiques. Es viles vesines  son Oarzazat, ua vila deth sud de Marròc coneguda coma era *pòrta deth desèrt* que tanben ei era principal vila dera província deth madeish nom. Ei plaçada en es 29 ° 50' 30" latitud Nòrd e en es 6 ° 31' 2 longitud Oèst e a ua altitud de 1.151 m. Prèp d'aciu tanben i a era vila de Zagòra, ua vila mès ath sud , ena vath des palmèrs der Oadi Draa. Eth parc ei plaçat en Souss-Massa-Draa (34 851 abitants en 2004), qu'apertenh tant ara província de Zagòra coma ara província de Tata.

**Referéncies**
Parc Nacional de Khenifiss

thumb|Lo Parc Nacional de Khenifiss se troba en lo Sahara Occidental, un territòri envasit per Marròc en 1975.
Lo **Parc Nacional de Khenifiss** (en arab:متنزه اخنيفيس الوطني ) es un espaci protegit situat en lo  Sahara Occidental. Se troba en la costa atlantica del país, en la region d'El Aaiún-Bojador-Saguia el Hamra. Foguèt creat per Marròc en l'an 2006. L'area del parc a 1850 Km quadrats. Lo parc nacional foguèt creat per protegir lo desèrt, los paluns e las dunas costièras . Lo vilatge mès aprèp es Akhfenir.

Lo parc foguèt creat com una reserva naturala en 1960, e en 1980, foguèt classificat com un palun d'importancia internacionala. En 1983, aquesta reserva naturala foguèt transformada en una reserva biologica permanenta e en 2006, fin finala, foguèt declarat parc nacional .

## Referéncias
Pic Thor

thumb|Lo Pic Thor es la montanha amb la casuda mai grana de tota la Tèrra, amb 1250 m  de casuda vertical.
Lo **Pic Thor**, tanben conegut coma **Thor Peak**, es una montanha amb una altitud de 1.675 m situada dins lo Parc Nacional Auyuittuq, en Canadà, e es plaçada a 46 km al nord-èst de Pangnirtung. Es coneguda per èstre la montanha amb la mai granda casuda verticala de tota la Tèrra ( 1250 m), e amb un angle mejan de 105º. Los primièrs que pugèron aquesta montanha foguèron los membres d'una equipa de l'Institut Artic d'America del Nòrd, amb Hans Weber, J. e F. Rothlisberger Schwarzenbach coma caps de l'equipa, en 1953  .

Lo Pic Thor forma part de las Montanhas de l'Illa de Baffin, e aquestas son dins la Cadena Artica. 

**Referéncias**
Amulet

**Amulet** es una aira non inclusa en la comunautat de lo vilatge de Norton No. 69, Saskatchewan, Canadà. Foguèt creat com vilatge lo 1 de genièr de 1965. La comunautat a una poblacion de solament 33 personas.

Lo vilatge foguèt fondat en 1911 quan la gara de trens foguèt construcha en 1910. Un burèu de la  pòsta, una botiga e dos elevadors de gran tanben foguèron construchs en 1910 mès tots foguèron tancats en 1973. Una escola foguèt construcha tanben en 1910 e alargada en 1919 mès tanben foguèt barrada en 1961. St. Boniface, la Glèisa Anglicana de Canadà foguèt construcha en 1916 mès mudada al vilatge de Weyburn Heritage en 1990 . 

## Istòria

Abans de genièr de 1965, Amulet foguèt inclús com vilatge e reconstruch com comunautat non inclusa jos la jurisdiccion del vilatge rural de Norton aquel an .

## Referéncias
In Salah

thumb|In Salah qu'ei una ciutat argeriana plaçada en eth centre deth Sahara.
**In Salah** o **Aïn-Salah** (en arab: ان صلاح, ān ṣlāḥ), eth nom dera quau vò dider bon potz, ei ua vila d'Argeria dera wilaya de Tamanrasset. Ei situada en eth cèntre deth desèrt deth Sahara argerin, laguens Tidikelt (un sistema d'oasis). Ain Salah en temps ancians avie bòsqui qu'an demorat petrificadi. En 2008 avie 32.518 abitants . 
## Economia

Er airau ath torn d'In Salah ei eth lòc d'Argeria damb mès reserves de petroli e de gas e equipaments entàth sòn processament  .

## Transport

In Salah a un aeroport a 7 km de la ciutat.

## Clima

In Salah a un climat desèrtic caud. Era temperatura mejana anuau ei de 21 °C, en gèr  era temperatura mejana ei de 13,5 °C e era de junhsega de 36,5 °C. (es maximes de junh enquia agost son de 50 °C). Era pluviometria anuau ei de 17 litres damb un maximum qu'ei en noveme damb 5 litres . Pendent er ostiu eth vent Sirocco boha plan.

## Referéncies
Tamanrasset

thumb|Tamanrasset qu'ei considerada era capitau des tuaregs en eth Hoggar. Ei situada a 1400 m d'altitud, en plen Sahara.
**Tamanrasset**, o تمنراست en araba,  ei una vila d'Argeria situada en un oasi a 1.400 m d'altitud, en eth desèrt deth Sahara, en la cadia de montanes deth Hoggar. A 76.000 abitants. 

## Climat

Eth mes mès caud qu'ei junhsega, damb 29,2°C de temperatura mejana e damb temperatures mejanes de 35,3°C e minimes de 23,1°C. Eth mes mès heired qu'ei gèr, damb ua temperatura mejana de 12,7°C e damb temperatures maximes mejanes de 20,1°C e minimes de 5,2°C. Era precipitacion anuau ei de 55 litres, e cada mes se registren pauques precipitacions. Eth mes mès plojós ei agost, damb 8,1 litres.

## Istòria

Eth territòri ja ère abitat pendent eth tresau e quatau millenis avans dera nòsta epòca, coma ja se pòt vèder en es printures deth Hoggar, airau on Tamanrasset ei era pòrta de dintrada. Enquiath sègle XX, i demorave era etnia zeriba e es tuaregs, des quaus se considera era capitau.
Bradley Cooper

**Bradley Cooper** (nascut **Bradley Charles Cooper** en 1975) es un actor american de cinèma.

## Filmografia
* 2001: *[[Wet Hot American Summer]]* - Ben
* 2002: *[[My Little Eye]]* - Travis Patterson
* 2002: *[[Bending All the Rules]]* - Jeff
* 2003: *[[The Last Cowboy]]* - Morgan Murphy
* 2004: *[[I Want to Marry Ryan Banks]]* - Todd Doherty
* 2005: *[[Wedding Crashers]]* - Zachary "Sack" Lodge
* 2006: *[[Failure to Launch]]* - Demo
* 2007: *[[The Comebacks]]* - Cowboy
* 2008: *[[The Midnight Meat Train]]* - Trash
* 2008: *[[The Rocker]]* - Trash Grice
* 2008: *[[Yes Man]]* - Peter
* 2008: *[[Older than America]]* - Luke
* 2009: *[[He's Just Not That Into You]]* -  Ben
* 2009: *[[The Hangover]]* - Philip "Phil" Wenneck
* 2009: *[[All About Steve]]* - Steve Gunders 
* 2009: *[[New York, I Love You]]* - Gus Cooper
* 2009: *[[Case 39]]* - Douglas J. Ames
* 2010: *[[Valentine's Day]]* - Holden Bristow
* 2010: *[[The A-Team]]* - Templeton Arthur "The Faceman" Peck
* 2010: *[[Brother's Justice]]* - Bradley Cooper/Dwight Sage
* 2011: *[[Limitless]]* - Edward "Eddie" Morra
* 2011: *[[The Hangover Part II]]* - Philip "Phil" Wenneck
* 2012: *[[Hit and Run]]* - Alex Dimitri
* 2012: *[[Silver Linings Playbook]]* - Patrick "Pat" Solatano, Jr.
* 2012: *[[The Words]]* - Rory Jansen
* 2013: *[[The Place Beyond the Pines]]* - Avery Cross
* 2013: *[[The Hangover Part III]]* - Philip "Phil" Wenneck
* 2013: *[[American Hustle]]* - Richard "Richie" DiMaso
* 2014: *[[Guardians of the Galaxy]]* - Rocket
* 2014: *[[Serena]]* - George Pemperton
* 2014: *[[American Sniper]]* - Chris Kyle
* 2015: *[[Aloha]]* - Brian Gilcrest
Apex

thumb|Apex es un pichon vilatge inuit situat en l'Illa de Baffin, en Nunavut. Solament a 33 abitants.
**Apex** o **Niaqunngut inuktitut** es una comunautat inuit non inclusa en l'Illa de Baffin en Nunavut, Canadà. Se tròba a 5 km al sud-èst d'Iqaluit, en una pichona peninsula que dessepara Koojesse e Tarr. Istòricament Apex èra lo lòc on la majoritat d'inuits demoravon pr'amor qu'Iqaluit èra un lòc militar e enebit a cap persona que non trabalhèsse en la basa militara de Canadà. I a un refugi per la femna, una glèisa, una escòla per pichons e un petit hotel. La banlèga d'Iqaluit foguèt construcha en 1949, quan la Companhia  de la Baia d'Hudson mudèt las sieunas operacions al sud de Baffin, en Ward Inlet e a la platja d'Apex, per favorir la pista de d'aterratge  . Apex Hill es aprèp.

## Referéncias
Tit

**Tit** ei un vilatge situat en la comuna de Tamanrasset , en eth Districte de Tamanrasset, Provincia de Tamanrasset, Argeria. Ei plaçat ath sud d'Oued Abalessa, a 38 km ath nòrd-oèst dera vila de Tamanrasset . Aquest vilatge argerian ei plan conegut pr'amor qu'ei eth lòc on se debanèc era Batalha de Tit en 1902 entre tropes meharistes franceses e toaregs de Kel Ahaggar.

## Referéncies
Sefer haBahir

Lo ***Sefer haBahir*** (ספר הבהיר "Libre de la Clartat" en ebrieu) es un tractat anonim de mistica jusieva, atribuit au saberut dau segle I Neḥunya ben ha-Qanah (perque comença emb los mots ). "*Bahir*" se pòt revirar per "dins la lutz", mas tanben per "dins la serenitat". 'Queste libre desvolopa un sistema de mistica jusieva apiejat sus la nocion rabinica fòrça anciana de *šeḥinah*, concebuda coma l'immanéncia divina dau nom sant e inefable, que sa vida interiora s'organizariá en dietz poissanças creatritz, las *sefirot* enumeradas dins lo ''Sefer Yeṣirah''. 'Questa doctrina s'inscriu dins lo movement de la Cabala e es pròcha dau gnosticisme que, dempuei l'epòca ellenistica anciana, penetra progressivament tota l'Euròpa medievala.
Tagelmust

thumb|Un toareg que pòrta lo tagelmust.
Lo **tagelmust** es un mot toareg per apelar una sòrta de mocador de cap que fa demest 4 a 8 m de longor. Aquesta peça de rauba la pòrtan los toaregs d'Africa del Nòrd.Los òmes l'enrotlan a l'entorn del cap e de la cara per se protegir del solelh e del vent sec del desèrt. 

## Etimologia

Lo sieu nom toareg de *tagelmust* vòl dire *vel de cara*, *vel de cap* . En aquesta meteissa lenga lo terme *kel tagelmust*, vòl dire literalament *aquests del vel* e es regularament utilizat coma sinonim per apelar lo pòble toareg meteis .

Lo sieu nom francés *chèche* ven de la vila de Chach en Sogdiana, uei Tashkent, capitala de l'Ozbequistan. Amb aqueste mot los angleses an format tanben lo mot *sash* qu'utilizon per apelar una eissarpa o una cinta.

Ancianement lo mot *chèche* (شاش) voliá dire una còfa que las femnas pòrtavon pendant lo sègle VIII e qu'aviá forma de giba de camel. Neissiá sus lo front de la femna e acabavá a l'esquina.

## Tradicion

Tradicionalament, l'òme toareg, non quita jamai lo sieu turbant, una defensa contra lo solelh torrid e el vent, mès tanben dissimula las sieunas emocions. Pòt èstre de desparièrs colors, com lo roge, jaune, vert o de dos colors qu'ajan un significat especial. Lo blanc es portat per mostrar respecte un jorn particular. Lo qu'es fait d'indi es fait de lin, sovent amb una teissedura fòrça complèxa. Lo porton los jorns de festa (e tanben los jorns de freg pr'amor qu'es mai caud que lo qu'es fait de coton). La sieuna tintura sovent tenda a destintar sus lo pèl e dòna aital a l'òme  un color blavós qu'es la basa de lo sieu susnom d*'òme blau*. En lenga tamasheq, segons las tribús, tanben es apelat *taɣelmust* o *litham*. En Mauritània, es apelat comunament *Hawli*.

## Utilizacion derivada

Tanben foguèt adoptat per divèrses unitats de l'Armada francesa al Sahara o en d'autas zonas desèrticas, sustot los tiradors e los legionaris e uei s'a espandit en la majoritat d'unitats que trabalhon en airaus amb una temperatura plan nauta.

## Referéncias
Azerbaijanfilm

**Azerbaijanfilm** (en azèri: *Azərbaycanfilm*) es la companhiá de produccion de cinèma estatal de l'Azerbaitjan e los principals estudis de cinèma del país. Foguèt creat a Bakó lo 1920 coma un departament de fotografia e cinèma del Comissariat del Pòble de la Republica Socialista Sovietica de l'Azerbaitjan e lo 1923 foguèt renomenada coma "Burèu de Fòto-Cine de l'Azerbaitjan" (AFKI).

Passèt per divèrses cambiaments de nom, en comprenent *Azdovletkino* (1926-1930), *Azkino* (1930-1933), *Azfilm* (1933), *Azdovletkinosenaye* (1934), *Azerfilm* (1935-1940), e *Estudi de Cinèma de Bakó* (1941-1959), abans d'adoptar lo sieu nom actual en 1960 coma estudi de cinèma Azerbaijanfilm Jafar Jabbarly. A l'ora d'ara, Azerbaijanfilm es proprietat del Ministèri de Cultura e Torisme de l'Azerbaitjan.

En los estudis se filmèron e produsir divèrsas de las grandas produccions del periòde sovietic de l'Azerbaitjan, coma *Arşın mal alan* (1965), *İstintaq* (1979) o *Qorxma, mən səninləyəm* (1981).

## Referéncias

## Vejatz tanben
* Cinèma azerbaitjanés

## Ligams extèrnes
* Sit oficial   
* Cinema àzeri 
* Azerbaijanfilm a IMDb
Joan Brunet

**Joan Brunet** (Avinhon, 27 de decembre de 1822-23 d'octobre de 1894) es un poèta occitan e un dels primadiers dau Felibritge. Publiquèt sota l'escais dau "felibre de l'arc de seda".
vinheta|Placa dins de la paret de l'ostau ont visquèt Joan Brunet
Batalha de Tit

thumb|En 1902 ua Companhia de Meharistes Saharians siguec atacada pes toareg mès artenhec era victòria.
Era **Batalha de Tit** se debanèc en Tit, d'aperaquí 50 km ath nòrd-oèst de Tamanrasset e ei un episodi important dera istòria des Companhies Meharistes Saharianes entre aguestes e atacants toareg. Se cre que siguec  ua revenja pera tuadera dera mission Flatters.

## Descripcion

Aguesta batalha siguec dirigida eth 7 de mai de 1902 peth lòctinent Cottenest, qu'avie era ajuda des Goum d'In Salah. Atau, un gran nombre de toaregs dera tribú de Kel Ahaggar, dera region montanhosa deth Hoggar argerian sigueren derrotadi totauments.

Era tropa meharista ère compausada per 90 meharistes de tribús ligades a França pr'amor que cad'ua avie d'enviar ara guèrra un contingent. Damb aguesti soldats, Cottenest, completèc es efectius enquia 130 fusils en tot i adjónher 40 moghaznis, era majoritat des quaus èren Châamba d'Ouargla.

Cottenest, qu'ère eth solet francés que i aguec ena batalha . Eth 7 de mai de 1902, en eth vilatge de Tit, en Argeria, Cottenest, siguec atacat pes toareg, e aguèc era victòria, damb solament tres mòrts e un dotzenat de herits. Es pèrtes des toareg arribaren a 84 mòrts e nombrosi herits. Eth cap touareg Mohammed Ag Bessat tanben moriguèc.

## Bilanç

Pr'amor d'aguesta batalha tota era region deth Hoggar demorèc daurida as francesi. Moussa ag Amastan, cap d'un grop de tribús des Toareg, avie refusat d'i participar.

## Referéncias
Tindouf

thumb|En la vila argeriana de Tindouf i demoran mai de 200.000 refugiats saharauis que demoran la resolucion del conflicte amb lo Marròc.
**Tindouf** es una vila d'Argeria, capitala de la provincia de Tindouf, amb una poblacion de 56.906  abitants en 2009. Situada aprèp de divèrsas basas militaras argerianas, e tanben del Sahara Occidental, qu'an los  camps de refugiats de la provincia de Tindouf dirigits per lo Front Polisario, on i demoran  200.000 saharauis fa mai de 30 ans, mentre demoran la resolucion del conflicte del Sahara Occidental. 

En lo nòrd-oèst de la vila, i a un aeropòrt amb vols d'Air Algérie regulars dinc a Argèr e d'autas vilas. Dins lo territòri de la vila de Tindouf, se tròba Gara Djebilet, un lòc aprèp de la termièra amb Mauritània amb una mina de fèrre e un ancian aeropòrt. Es situat aperaquí 70 Km al nòrd-oèst d'Aet Legra.

## Istòria

La vila de Tindouf se construïguèt aprèp d'un oasi saharian isolat en 1852 per membres de la tribú Tajakant, mès foguèt pilhada e destruïda per la tribú Reguibat en 1895. Demorèt desèrt dinc a l'arrivada dels franceses en 1934. Des de l'independéncia argeriana en 1962, la vila a crescut duna forma importanta, p'amor de la sieuna importáncia com a darrièr vilatge avans d'arribar a la termièra de Marròc e Mauritània.

Tindouf es un bon objectiu economic. En la sieuna region i a un jaciment de mineral de fèrre, plan important e de plan bona qualitat. Com qu'es un lòc plan aprèp de la termièra, pendent 1960 i aguèt divèrses conflictes per contrarotlar Tindouf, especialament en 1963.  En 1980 aviá una poblacion de 6.500 abitants. En l'airau de Tinduf se trobon los campaments de refugiats saharauis.

## Referéncias
Rebellion toareg de 1916

La **revólta toareg de 1916-1917** o revòlta de Kaocen es un soslevament toareg qu'aguèt lòc demest 1916 e 1917 contra la colonisacion francesa. Se desvolopèt aprèp del massís de l'Aïr en lo nòrd de Nigèr. Aquest conflicte es la primièra rebellion toareg. La rebellion foguèt dirigida per Ag Mohammed Wau Teguidda Kaocen (1880-1919) e los toaregs aguèron l'ajuda dels Senussi.

La majoritat de las granas vilas d'Agadez, com Ingall, Assodé, e Auderas tombèron jos lo contraròtle dels rebels pendent divèrses meses abans qu'arribèsson refòrts enviats des de Zinder per relevar la garnison d'Agadez en març de 1917 e reprendguèsson lo contraròtle de las vilas qu'avián tombat jos los toaregs. Los rebels alavetz se retirèron al nòrd (Fezzan) on lo sieu cap foguèt pendut en Murzuk per fòrças localas ostilas a aquest moviment.

## Bibliografia

· Finn Fuglestad, Les révoltes des Touaregs du Niger (1916-1917), Cahiers d'études africaines - 049, pp. 82–121, Paris, Mouton - Ecole des hautes études en sciences sociales (1973).

· Ali Salifou, Kawousan ou la révolte sénoussiste, Études nigériennes n° 33 (Niamey, 1973)

· Yves Riou, Contribution à l'histoire du Niger : la révolte de Kaocen et le siège d'Agadès, 1916-1917. OCLC 58303279
Rebellion toareg de 1962

La **rebellion toareg de 1962-1964** afrontèt los toaregs al govèrn  de Mali.

En 1962, dos ans après l’independéncia de Mali, una premièra rebellion toareg esclatèt en la region de Kidal, per refusar l'autoritat del president Modibo Keïta. La revòlta concernís basicament la tribú dels Ifoghas  .

Les autoritats malianas reprimiguèron amb ferocitat la region amb l'armada  . Lo govèrn de Bamako apliquèt la politica de tèrra cremada. L'economia nomada d'aquest troç de l'Azawad foguèt destruïda pendant annadas. Las tropas malianas, amb l'acòrd del president 
Ben Bella, intervinguèron tanben dins territòri argerian per perseguir los rebels. La rebellion finiguèt en 1964. 
## Referéncias
Molan (omonimia)

**Molan** es un toponim:
* Molan es una comuna occitana (departament francés de Droma)
* Molan es una comuna bretona (departament francés de Finistèrra)
Rebellion toareg de 1990

La **rebellion toareg de 1990** es una rebellion que i aguèt demest los ans 1990 e 1996 e foguèt un soslevament que cercava l'autonomia d'aquesta etnia o la creacion d'un estat propi. Se desvolopèt en Mali e Nigèr al meteis còp. La rebellion esclatèt après una grana fam que i aguèt en la region en las annadas 1980, amassa amb una grana represion e crisi politicas en los dos países que provoquèt una gran crisi de refugiats.

En Mali la rebellion s'inicièt en 1990, quan las tropas del govèrn ataquèron Gao amb una represion sagnosa. Un dels mès grans clams toareg erá que los soldats d'aquesta etnia podion pas accedir a mai nauts lòcs de comandament en l'armada. Lo conflicte s'apaisèt un pauc après lo nau govèrn d'Alpha Oumar Konaré, que faguèt reparacions en 1992 . De mai, Mali creèt una naua region autonoma, la region de Kidal, e tanben una mai grana integracion dins la societat de Mali de los toaregs. 

Mès en 1994 una fòrça de toaregs entrainada e armada per Libia ataquèt Gao, e aquò faguèt que l'armada maliana ataquèsse tanben aquesta etnia. Aital, la guèrra comencèt un aute còp e lo govèrn creèt una milicia songhai apelada Ghanda Koi. La guerra finiguèt finalament en 1996 quan se cremàron simbolicament 3.000  armas en Timboctó.

En Nigèr  los combats en l'Aïr comencèron en 1990, en Agadez, un centre turistic, e Arlit, un vilatge minièr d'on s'extrasiá urani, e tanben en In-Gall, un centre istoric del comerçi regional que recebèt plan de tropas e d'on los estrangièrs foguèron evacuats. Los atacs foguèron paucs e la responsa foguèt pas eficaça mès lo dan economic foguèt gran. Aital, los dos grops mai importants signàron una trèva en 1994 e iniciàron negociacions. Mès los dos grops començàron a lutar demest els quan en 1995  moriguèt sospeitosament en un accident un cap rebel, e la guèrra contunhèt.

Fin finala, lo govèrn arribèt a divèrses acòrds de patz en 1995  amb tots los toareg e tanben amb divèrses tubu rebels, e negociàron en Ouagadougou. La majoritat dels combats finiguèt en aquela epòca mès los darrièrs rebels non deissàron las armas dinc a 1998. Lo govèrn prometèt que divèrses ex rebels intrarián en l'armada e, amb ajuda francesa, poguèt ajudar d'autes a tornar a la vida civila productiva. Tot e que i aguèron divèrses controversias politicas per l' integracion dels toareg, aquests poguèron s'integrar en la reconstruccion del comerci, la mineria e lo turisme.
## Referéncias
Rebellion toareg de 2006

La **rebellion toareg de 2006** foguèt una rebellion dels toaregs en Mali en aquest an.

## Desvolopament

La rebellion toareg que i aguèt demest 1990 e 1996 finiguèt amb l'acòrd d'un Pache Nacional malian que prevesiá una melhor integracion dels toaregs en la societat maliana, mès quauques ans après divèrses toaregs estimèron que las promessas del pache non s'avián realizat. Aital, en 2006, Iyad ag Ghali, Hassan Fagaga, Ibrahim Ag Bahanga e Amada Ag Bibi fondèron l'Aliança Democratica del 23 de mai per lo cambi (ADC). Volián aver un estatut especial per la region de Kidal  .

Lo 23 de mai de 2006, los rebels ataquèron simultanament Kidal e Menaka. En Kidal ocupèron dos camps militars, en Menaka pilhèron lo bureu d'armas. Los rebels fugiguèron alavetz fins al sieu refugi: l'Adrar Tigharghar .

Lo president malian Amadou Toumani Touré envièt soldats malians a Kidal mès tanben envièt lèu negociaires als rebels. Kafougouna Koné, ministre d'Administracion Territorial e Collectivitats Localas, faguèt lo dossier .

La mediacion contunharà en Argeria pr'amor que los rebels vòlon pas l'implicacion de los caps de las tribús del Nòrd, sos influencia encara de Libia. Argeria vòl que non se demande mai l'autonomia, que los rebels demoren en l'Adrar Tigharghar e que se proïbisca contactar amb d'autes grops toaregs que tanben son actius dins lo país .

Les negociacions finiguèron lo 4 de julhet de 2006 amb l'acòrd de naus acòrds en Argièr. Aquest acòrd foguèt mal acolhit per una part de la clase politica e la premsa maliana e aquò retarda la sieuna aplicacion .

## Referéncias
Jenny Rautionaho

**Jenny Rautionaho** (Rovaniemi, Finlàndia, 26 de julhet 1996) es una sautaire amb esquís finlandés.
## Ligams extèrnes
*Fis
Sefer haBrit

Lo ***Sefer haBrit*** (ספר הברית "Libre de l'Aliança" en ebrieu), escrich per lo rabin Pinchas Horowitz de Vilna, es un tractat etic religiós sus de questions de fe, la Halaḥah, la morala, la Cabala, la natura, la filosofia, la sciéncia e la tecnologia. Fuguet publicat de maniera anonima en 1797 e aguet un succes daus grands au mieg dau pòble d'Israel. L'autor declara que pretend escriure un comentari explicatiu de la tresena partida de ''Šaarei Keduša'' ("Pòrtas de santetat") dau rabin cabalista Hayyim Vital, un disciple d'Isaac Lória. Es una font de referéncia per los rabins per fixar la lei, per daus cerchaires e per daus escrivans dins lo mond entier.
Teorias Gaïa

Lo tèrme generic **teorias Gaïa** fa referéncia a un ensems d'ipotèsis e de teorias que:
* Los èsser vivents an una influéncia sus la totalitat de la planèta ont se tròban;
* L'ecosfèra devolopa una autoregulacion (punt non contestat quitament fòra de l'ipotèsi Gaïa); l'existéncia de cada èsser vivent es alara supausada regulada *al benefici* de l'ensems de l'ecosfèra (la quita ipotèsi Gaïa) ;
* Lo sistèma autoregulat constituit per la totalitat dels èssers vivents (biomassa) e dels constituents non vivents compausan la massa totala de la Tèrra, e sens dobte tanben lo rai solar exterior, possèda de mecanismes intèrnes podent lo far considerar coma un èsser vivent, en conformitat amb lo paradigme cibernetic. Aquel es nomenat per convencion Gaïa per allusion a la divesa maire grèga.

S'unes penson que d'aspèctes de la teoria Gaïa son ja presents disn fòrça religions e culturas autoctonas, la quita teoria foguèt d'en primièr descricha coma ipotèsi (ipotèsi Gaïa) per James Lovelock, quimista britanic, e Lynn Margulis, una microbiologista estatsuniana en 1974. L'ipotèsi originala repausa sul concèpte d'omeostasia e sosten que las formas viventas d'una planèta òsta associadas amb lor environament, se comportèron en encara o fan coma un sistèma autoregulator. De multiplas formas d'aquel concèpte coexistisson, quitament se son controversiadas, e una partida al mens es gaireben admesa per la comunautat scientifica.

Aquelas teorias se volon tanben aver fòrça sens per l'ecologia politica. Las teorias Gaïa son desvelopadas per de corrents del New Age.

James Lovelock es oficialament desligat del biais que lo tenents del *vam Gaïa* presente sa teoria, qu'estima caricaturada per aqueles.
Autoestòp

[thumb|250x250px|Autoestopistas a [Nòva Zelanda.]]
L**<nowiki/>'autoestòp** es una practica realizada per de viatjaires que cercan un transpòrt a çò dels autres que se desplaçan en automobila, camion o amb autres mejans. La distància percorrida pòt variar d'una corta camida que s'auriá podut far a pé, a de longas distàncias que sovent demandan diverses tranferiments d'autoestòp.

## Metòde
thumb|200x200px|Gèst abitual per l'autoestòp.
Lo biais mai comun,  pel mond entièr, per demandar l'autoestòp, es d'estirar lo braç cap a la carrièra o autorota levant lo poce. Los conductor comprenon qu'aquò es un senhal que la persona sollicita que lo transpòrt. Un autoestopista pòt tanben mòstrar un papièr o carton amb lo nom de la seuna descion escrich, d'aquel biais los conductors an pas besonh de s'arrestar per demandar cap a ont se vòl anar.

Endacòm mai s'utilizan d'autres signes. en Sudamerica, un autoestopista mòstra la fàcia de la man amb l'indèx levat, al luòc del poce. En Polonha, se brandís la man en abans. En Índia, se fa la man brandida amb lo revèrs cap aval. A Israèl, s'apunta l'automobila amb l'index.

Normalament se dona pas res en escambi del transpòrt, malgrat que, a vegadas, lo viatjaire ofrís de contribuir a pagar lo esséncia. Per fòrça conductors sufisís lo fach d'aver una companhiá pel camin.

## Rasons
Un autoestopista pòt aver divèrsas rasons per realizar aquela practica, entre elas:
* Pòt pas pagar cap autra forma de transpòrt,
* I a pas transpòrt public,
* I a pas transpòrt public al moment que se vòl viatjar,
* Lo transpòrt public passa gaire sovent dins aquel luòc,
* Lo darrièr tren o autobús del jorn ja es passat,
* A perdut lo transpòrt public amb que pensava viatjar,
* Per rasons ecologicas o politicas (coma reduire la consomaacion de combustibles fossils),
* Pel desfís de despensar lo mens per arribar endacòm,
* Pel sens de l'aventura qu'implica: viatjar, conéisser de gents nòvels e per escasença o, simplament, pas saber pas ont arriba la rota.
Los conductors pòdon tanben aver de divèrsas rasons per reculhir d'autoestopistas, per exemple:
* vòlon companhiá pendent lo viatge,
* An viatjat precendentament coma eles e an de compassion,
* Sollicitan drògas o sèxe,
* Sens de responsabilitat sociala.
Los conductors que son demorats en pana o de gents sens argent o sens mejans de transpòrt coma los indigents recorron sovent a l'autoestòp, d'autres o fan per passion o coma espòrt.
* Hitchwiki es un wiki pels autoestopistas
3 Enòc

Lo **Libre ebrieu d'Enòc** o l**'Apocalipsi ebraïca d'Enòc** o lo **Tresen libre d'Enòc** (**3 Enòc** o **Enòc III**) o lo **Libre daus Palais** (ספר היכלות *Sefer Heḥalot* en ebrieu) es un apocrif de l'Ancian Testament atribuit au rabin Ismael ben Elisha (segles I-II). Es un texte mistic de natura apocaliptica e angeologica dau judaïsme ancian. Versemblablament redigit au segle IV o V, es considerat coma 'na de las jòias de la mistica judiva e un daus portics de l'esoterisme judaïc e de la Cabala medievala. Escrich essencialament en ebrieu, òm i tròba 'na formula en arameu e quauques expressions en grèc e en latin.
Consumerisme

Lo mot « **consumerisme** » a mai d'un sens:
* un sens corrent dins la vida sociala que definís l'« accion concertada de consomators » fàcia a la entreprisas;
* un sens etimologicament erronèu mas espandit en sociologia que definís un « biais de vida ligat a la consomacion » ;
* una teoria que considèra que l'aument de la consomacion dels bens provesís un benefic economic.

## Defensa dels consomators
Son sens primièr, segon l'etimologia anglesa « *consumer* », que significa « consomator », es aquel de l'accion concertada de consomators per tòca de defendre lors interesses fàcia a las entrepresas. Lo tèrme es atestat a partir de 1915 p*er l'Oxford English Dictionary* amb per definction : .

Las raíças son ja ancianas e venon d'una part al Movement de las Cooperativas de consomacion actiu pendent tota la segonda mitat del sègle XIX, e d'autra part a las diferentas ligas e associacions reünissent coma al Danemarc al començament del sègle , de femnas crompairas e ont se creèt en 1935 un Conselh economic per la proteccion dels consomators.

Lo movement ven al vam als Estats Units d'America e al Canadà ont en 1967 foguèt creat lo *Department of Consumer and Corporate affairs*. A partir de la fin dels ans 1970 apareguèron en Euròpa una seriá de legislacions volent protegir lo consomator: França (1978), Àustria (1979), Belgica (1991), Soïssa (1992).

## Sens donat pels sociològs
Jean De Munck pausa la question .

## Autres usatges
Un usatge corrent tend a utilizar lo mot « consumerisme » coma l’epistemè associat a la societat de consomacion. S’agiriá d’una ideologia ont la consomacion de bens pren una importança capitala, aquela situacion essent plan illustrada dins lo roman *Les Choses* de Georges Perec. 

Ne faguèron aquel usatge d'analistas, ensagistas, demografs (Emmanuel Todd, eca.), filosòfs (Bernard Stiegler, etc.) o de grops engatjats coma las associacions denonciant la subreconsomacion.

## Notas e referéncias


## Vejatz tanben

### Bibliografia
*  Isabelle Cassiers et al., *Redéfinir la prospérité*, Éditions de l'Aube, 2011 , 281 pages
*  Jackson, T and M Pepper (2010), *Consumerism as Theodicy – an exploration of religions and secular meaning functions* ; , In Thomas, L *Consuming Paradise*, Oxford, Palgrave-Macmillan
.mom

**** ("mamà", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 19 d’agost de 2015.

## Referéncias