open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bruish

**Bruish**   o *Brug* (*Bruch* en francés) es una comuna agenesa de Gasconha, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [bryʃ]. las fòrmas ancianas son : *parrochia de Brughs* en 1239, *castrum de Brug* en 1271, *capella de Bruxia* en 1326.

Segon Dauzat, Negre, Astor, los dus darrèrs citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, lo nom representa lo latin *brucus*, deu gallic *brucos* [en realitat *uroica*, puish lo nom se mudèc en *bruca* en passant en latin; *bruc* es ua fòrma masculina].

Bénédicte Boyrie-Fénié pensa que *Bruish* es derivat de *bruc*. La fòrma de 1326 representa segon era *bruisha* (de *bruc-* e sufixe *-ea*/*-ia*), ajustat aus noms de vegetaus. *Bruisha* a segon lo diccionari Palay, lo sens de « gròssa bruga, brostèr, bruishon, broishòc, pleishaga ». Las fòrmas *bruishon*, *broishòc*, *bruishòc*, *bruishòu* pòden venir d'un mot **bruish*, inatestat, que correspón a la prononciacion actuala. La parròpia es anciana pr'amor an descobèrt ua necropòli a Sent Martin.

NB. Justament, sent Martin èra ua auta parròpia . D'auta part, es pas segur que i aja ua diferéncia de prononciacion entre *-ish* e *-g*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Brunhac

**Brunhac** (*Brugnac* en francés) es una comuna agenesa , situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània. 

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre del territòri

## Toponimia
### Brunhac
La prononciacion es [bry'ɲa] o [bry'ɲat] (sud-oèst de la comuna). Las fòrmas ancianas son *Brinhaco (parrochia de ~)*, en latin, al sègle XIII, *Brunhac (decima de ~)*, en occitan, al sègle XIII, *Brunhaco (S. Petri de ~)*, en latin, en 1309 e en 1310, *Brunhaco (capella S. Petri de ~)*, en latin, en 1326, *Brinhaco (P. de ~)*, en latin, en 1520. *Brunhac* vendriá, segon Ernèst Negre e Bénédicte Boyrie-Fénié que lo cita, d'un nom germanic de persona *Brunus* (fòrma latinizada), associat al sufixe *-iacu(m)* , varianta del sufixe *-acu(m)*(o de *Brunus* declinat en *Brunius* + *acum*). Las fòrmas en *Bri-* menan a una autra solucion, **Brinnius*, derivat del gallés *Brennus* (Dauzat) o *Briginniū-*, citat per Delamarre e lo meteis sufixe . Brunhac d'origina o Brinhac, los dos son possibles.
* *Los Verdegàs* (nom supausat)

## Istòria
La comuna de *[les] Verdegas* (nom francés) foguèt suprimida lo 26 de julhet 1826 e annexada per Brunhac .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Castèlmauron d'Òut; es adara del canton de Tonens.

## Demografia

* en 1793, la municipalitat èra *Verteuil, Brugnac, Coulx et Verdegus* (en francés), donc Vertuèlh d'Agenés, Brunhac, Cors de Vertuèlh e *Verdegàs* ? (comuna de Brunhac)
* en 1826, Brunhac annexèt *Los Verdegàs* (nom supausat) 
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km²

### Demografia ''dels Verdegàs'' (nom supausat)

* Per 1793, meteissa remarca que per Brunhac
* las donadas de la dreta del grafic son las de la comuna entièra de Brunhac

## Lenga
Lo nom de Brunhac se pronóncia [bry'ɲa] (amudiment de la consonanta finala, après evolucion *-ac* > *-at*) al nòrd-oèst de la comuna e [bry'ɲat] (evolucion *-ac* > *-at*) al sud-oèst . La comuna sembla donc al limit entre lo lengadocian brageiragués, qualificat de *perigòrd*, lo lengadocian agenés, parlat cap a Vilanuèva d'Òut e lo gascon, parlat a Gratalop e Sent Gairan.

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Caüsac (Òlt e Garona)

**Caüsac**, o **Caisac**, prononciat adara [kεj'za] (*Cahuzac* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd (probablament), administrada per lo departament d'Òut e Garona e la region  de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Dauzat e Rostaing postulan **Cadusiacum*, d'un nom d'òme gallo-roman **Cadusius*, del gallic *Cadus*, emb lo sufixe *-acum*. Astor òpta per **Caducius*, nom d'òme gallic, a partir de *Cadusius* e Ernèst Negre per un nom de persona roman *Cabutius* (los dos citats per Bénédicte Boyrie-Fénié). Bénédicte Boyrie-Fénié, que cita doás atestacions escritas, *Cauzac (Sancti Martini de ~)*, en 1153, e *Cauzac* en 1643, accèpta lo nomen *Cabutius*, *-b-* intervocalic passant a [w], emb lo sufixe *-acu*. Lo resultat seriá una fòrma emb iatus, *Caüsac*, venguda **Caisac* (prononciacion actuala [kεj'za]). B. Boyrie-Fénié conselha la fòrma grafica *Caisac*, pus près de la realitat orala . Pels divèrs *Cahuzac*, Xavier Delamarre causís tanben *Cabutios* seguit del sufixe *-acon*, *cabutiācon*. Los noms *Cabutius*, *Cabutō* son atestats e venon d'una soca celtica *cab-* « gola, morre » .

## Istòria
La comuna vesina de Castilhonés èra considerada al còp coma de la diocèsi de Sarlat e de la diocèsi d'Agen . Sembla que per Caisac i aja pas de dobte e la parròquia èra perigòrda ; lo canonge Durengues, istorian de la diocèsi d'Agen, qu'escriu sus Castilhonés, ditz logicament pas ren de Caisac.

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Castilhonés; es ara del canton de La Val de Dròt.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Calinhac

**Calinhac** (*Calignac* en grafia mistralenca e en francés) es una comuna agenesa de Gasconha situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [kali'ɲat]. las fòrmas ancianas son : *parrochia Sancti Stephani de Calinhac* au sègle XIII, *parrochia de Calinhaco*, en latin, au sègle XIII, *de Calinhaco*, en latin, en 1279 e 1281, *Calignac* en 1286, *capella Sancti Stephani de Calinhaco*, en latin, en 1326.

Dauzat, Negre, Astor (los dus darrèrs citats per Bénédicte Boyrie-Fénié), e B. Boyrie-Fénié era medisha son d'acòrd : *Calinhac* representa *Calinius*, varianta deu cognomen latin *Calinus*, damb lo suffixe *-acum*, latinizacion deu sufixe celtic *-ācon*. Calinhac èra donc probablament ua anciana grana proprietat antica qu'avèva per mèste *Calinius*; pr'aquò Delamarre pensa que **Calinos* pòt estar eventualament celtic (*Calenus* es un nom de persona frequent).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
*Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Calonjas

**Calònjas** o **Calonjas**  (*Calonges* en francés) es una comuna agenesa de Gasconha situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son totas en latin : *Calongis (decime Sancti Vincentii de ~)*, au sègle XIII, *Calongis (castrum de ~)*, en 1216, *Calongis*, en 1271, *Calongiis (de ~)*, en 1293. La prononciacion locala es [ka'lɔnjəs] (en prononciacion francesa, seré ka'lonyes); per error, Bénédicte Boyrie-Fénié escriu [kalɔn'jəs] . A una certana distància de de la comuna, la prononciacion es [ka'lunjəs]  (demb la medisha error grafica d'accentuacion). Dauzat explica lo nom per un nom latin d'òme *Callonius* e lo sufixe *-ica* , solucion retenguda per B. Boyrie-Fénié. Negre, cité par B. Boyrie-Fénié, avèva una auta explicacion : lo mot *colonica*, en latin tardiu, « bòrda autrejada a un *colonus*», çò qu'auré demandat una dissimilacion de mau explicar. Mès *-ll-* intervocalica auré donat *-r-* e lo nom seré estat **Caronjas* dans l'ipotèsi de Dauzat e de Boyrie-Fénié (lo vilatge es a la periferia deu gascon, mès en quita riba dreta, la toponimia anciana es impecablament gascona e se pòt pas imaginar en riba esquèrra una influéncia lengadociana anciana e pus hòrta). Se cau donc virar cap au nom gallés de riu *Calona* o *Calonia* , demb un sufixe *-ica*, se lo nom es pas *Calonia* (las fòrmas ancianas en *-ng-* hèsen supausar pr'aquò que lo nom deu lòc es pas **Calonhas/Calònhas*. Lo riu es adara sus la mapa *ruisseau de Tareyre*, deu nom d'un lòc situat près de sa hont, entre Veirias e Montcassin, mès èra benlèu *Calona* o *Calonia*. L'auta solucion seré d'acceptar l'explicacion d'Ernèst Negre, en supausant necessàriament una dissimilacion doriva. La diferéncia de prononciacion entre los lòcs près de la comuna e los lòcs pus lonhs se pòt explicar per la tendéncia normala daus abitants daus darrèrs, qu'entenen pas sovent un nom,  a interpretar en *-on* los noms que coneishen devath una fòrma francesa en [-ɔn]. Mès aquò ditz pas çò qu'èra la fòrma d'origina. Normalament, las innovacions començan dens los lòcs concernits e se pòt que lo nom èra **Calonjas*, pui qu'estot modificat en *Calònjas* : véser lo cas de *(Senta) Pomponha*, demb un etime segur, lo latin *Pomponia*, que vengot localament *[[Pompunha]]*. La question demòra ubèrta. La preséncia de *-s* finala, banala en Gasconha dau nòrd-èst, se pòt explicar per un gentilici shens sufixe, **los Calonjas/Calònjas*, qu'auré transmés son plurau au nom dau vilatge.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton dau Mas d'Agenés; es adara deu canton de las Seuvas/Ahorèsts /daus Bòscs de Gasconha.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Busèth

**Busèth** (*Buzet-sur-Baïse* en francés) es una comuna agenesa situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Buzel (ecclesia Sanctae Fidei de ~)*, en 1009, *Buzet (ecclesiae Sanctae Fidei de ~)*, en 1016, *Busello (Sancti Petri de ~)*, en 1028, 1092, *Baiza jus (prope ~)*, au sègle XIII, *Buzed (prope ~)*, au sègle XIII, *Buzetum (prope ~)*, au sègle XIII, *Buzeto (de ~)*, cap a 1204, *Buzet (in honore, in castra de ~)*, en 1259, *Buseto (de ~)*, en 1288, *Buzet (prior de ~)*, en 1300, *Buzeto (prior de ~)*, en 1326, *Buzeto (capella Beate Marie de ~)*, en 1326, *Buset*, en 1383, *Buseto*, en 1389, *Buzet*, en 1390, *Buzet*, en 1407. La prononciacion es [by'zɛt (de ba'izə)]. Dauzat imagina « l'ancian provençal » *boza/buza*, « bosa », dab lo sufixe *-ellum*. Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, postula un nom germanic *Bositto*.

B. Boyrie-Fénié constata que lo mot prepausat per Dauzat pòt dificilament nommar un vilatge e que *Bositto*, de Negre, conven pas pr'amor deu vocalisme de la purmèra sillaba [e, çò qu'es mèi significatiu, *è* de la segonda sillaba es dobèrt], mès se garda de prepausar la basa. Lo sufixe es *-ellum* . Per Busi e Busiet, Miquèu Grosclaude prepausava lo nom latin d'òme *Busius* . Dauzat accèpta tanben *Busius* per Buzy-Darmont. *Busius* + *-ellum* doneré **Busièth*, çò que conven pas. Un derivat **Busus* es benlèu pas impossible. Lo gallés *boutios*, present dens Bouze-lès-Beaune, o lo germanic *Boso* aurén donat meilèu **Bosèth*, mès lo passatge de *-o-* etimologic a *-u-*, aumens a la pretonica, es banal en occitan. Auta possibilitat : lo nom germanic *Budo* que Grosclaude e Le Nail causeishen per Buson .
* Lo nom de **Baïsa** ([ba'izə] a Busèth, o [ba'izɔ]) es atestat *Vanesia* au sègle IV e *Flumen Banisiœ* en 1213. La basa es prelatina e lo sens escur segon Bénédicte Boyrie-Fénié ; *-n-* intervocalica ven muda en gascon. Xavier Delamarre hè de *Banitiā* un nom celtic, atau com per l'omonime bearnés e l'aiga de Cruesa (*Banisia* en 1315, probablament en latin) qu'explica lo nom de la comuna de Banisa (prononciada com Banhesa. Lo nom s'explica benlèu per lo nom de la hemna, *bena-*, *bano* (nom que representa benlèu lo d'ua divessa taboïzat) . La fòrma grafica *Vanesia* deu sègle IV porré har dobtar d'un etime en *B-*, pr'aquò pòt estar ua ipercorreccion, per ua prononciacion locala incapabla d'articular [v].

## Istòria
* Lo territòri de Busèth èra de la ciutat deus *Nitiobrògues* e après de la diocèsi d'Agen, çò que justifica de lo plaçar dens l'Agenés. Dempui lo 13 d'agost 1317 e d'aquí a la Revolucion, èra de la diocèsi de Condòm creada per Joan XXII. 

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Damasan; es adara deu canton de Lavardac.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cancor

**Cancor** (*Cancon* en francés) es una comuna agenesa de Guiana. Administrativament, es situada dins lo departament d’Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
 
## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Canaechoris* (inscripcion sus un *triens* [moneda romana, donc inscripcion antica], *parrochia de Cancon*, al sègle XIII, *castrum de Canco*, en 1259, *Honor de Cancor*, en 1259, *castrum de Cancer*, en 1271, *dominus de Campcort*, en 1289, *domino Amanevo, domino de Campcort*, en 1295, *Cancor*, en 1303, *parrochia eccl. Sancti Martialis de Cantor*, en latin, en 1319, *decima de Cantorio*, en latin, en 1319, *Cantcor*, en 1324, *capella de Cantor*, en 1326, *de Cacurrio*, en latin ?, en 1340, *Canquor*, en 1407, *Cancos* en 1416, *Quancon*, en 1423, *Cancons*, en 1495, *ecclesia de Cancone cum ejus annexa de Perilhaco*, en 1505, *rector de Cancorn et de Perilhaco*, en 1520, *Cancors*, sense data, *Cancon*, sus una mapa del sègle XVII. La prononciacion es [kaŋ'ku]. I a pas agut d'explicacion toponimica abans la de Bénédicte Boyrie-Fénié. La primièra atestacion es pas una latinizacion mès una fòrma antica e mena regularament a *Cancor* : **Canaechóre* > **Canecóre* > **Cancore* > *Cancor*. Coma las finalas en *-or* e en *-on* (pus frequenta) son omofònas, lo nom es estat comprés *Cancon* (grafia francesa). L'element *choris*, ablatiu plural de *chora*, a lo sens de « districte » o de « sector », qu'aquelas nocions sián en rapòrt emb un tipe de relèu (Cancon es sus un morre naut) o un territòri a l'entorn d'una vila (**Cana* ?) o que ne depend. Lo primièr element poiriá èsser segon B. Boyrie-Fénié una basa preindoeuropèa **KaN*, « autura, puèg, tuca » .

### Milhac
*Milhac* (vilatge e glèisa al nòrd de la comuna) ven del nom latin *Aemilius*, emb lo sufixe *-acum* , latinizacion del sufixe gallés *-ācon*. Milhac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre *Aemilius*. 

### ''Périllac''
Malgrat las fòrmas de 1505 e de 1520 *Perilhaco* (latinizacions), *Périllac* es probablament un **Pairilhac* [pejri'ʎak], vengut benlèu [peri'ʎak] per dissimilacion (absorcion de iòd pr'amor del segond *i*), mès aquò seriá a verificar sul terrenh. Se n'es aital, ven d'un nom latin d'òme *Patrilius* , emb lo sufixe *-acum* , latinizacion del sufixe gallés *-ācon*. Pairilhac o Perilhac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre Patrilius.

## Istòria
* Entre 1972 e 1979, Bodin de Bòrregard e Sent Maurici de Lestapèl fusionèron emb Cancor 

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Cancor (capluèc); es ara del canton del Naut Agenés Perigòrd.

## Demografia

* En 1793, la municipalitat èra Cancor e Baugast (881 abitants en 1800) .
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km²
## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cassanuèlh

**Cassanuèlh** (*Casseneuil* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [kasa'nɛl]. Las fòrmas ancianas son *parrochia de Cassanolh*, al sègle XIII, *parrochia de Cassonolhio*, latinizacion del sègle XIII, *castrum de Cassonolio*, latinizacion de 1259, *Cassanholium*, latinizacion de 1266-1267, *parrochia Sancti Petri de Cassanolio*, latinizacion de 1306, *capella de Cassanolh* en 1326, *Casseneilh*, en 1469, *ecclesia Sancti Petri de Cassanolhio*, latinizacion de 1498, *P. de Cassanolhio*, latinizacion de 1520 . Las fòrmas latinas an lo meriti de representar fidèlament la prononciacion, tirat per las finalas. Tots los toponimistas son d'acòrdi : *Cassanuèlh* representa lo gallés *cassano-*, « casse » e un autre mot gallés, *-ialo(n)*, « clar, esclairada, esclairòl » . Lo sens d'origina del mot *-ialon* e del primièr element mòstra qu'un vilatge novèl s'establissiá en desbosigant un bòsc  e lo sens derivat es « novèl luèc cultivat e poblat ». A costat, un compausat mixte, latinoceltic, emb lo latin *pinus*, « pin » : Pinuèlh.

## Istòria

## Administracion

}

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Cancor; es adara del canton de *Le Livradais* (en francés), donc del Liuradés. 

## Demografia

* en 1793, la municipalitat èra *Casseneuil, Ledat et Les Pailloles*, donc Cassanuèlh, Lo Ledat e Las Palhòlas. 
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments
* Glèisa de Sent Pèir e Sent Pau

Casseneuil - Église Saint-Pierre -1.JPG|La faciada de la glèisa


## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Castèlculhèr

**Castèlculhèr** (*Castelculier* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
### Castèlculhèr
La prononciacion es [kasˌtɛlkyˈʎɛ]. Las fòrmas ancianas son : *Castelculhier (Castel de la Punta* au sègle XIII, *Parrochia Sancti Amancii de Castelculhier* au sègle XIII, *decima de Cavalsaut* au sègle XIII, *capella de Equo Saltu*, en latin, en 1326, *Castetculher* en 1389, *Cabalsault* en 1513, *in archipresbyteratu Ferrusaguensi : Prior Castriculherii, rector ejusdem et Sancti Amancii*, en latin.  
Segon Dauzat, *Castèlculhèr* ven de la fòrma meridionala del latin *castellum*, determinat per un nom de localitat vesina.  
Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, explica *Castèlculhèr* per l'occitan *castèl*, damb l'adjectiu *culhièr*, per un sens de « castèl fortificat en fòrma de darrèr ». 
Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, l'explicacion pus senada es la de Boisgontier (Nouvelle Revue d'Onomastique, n° 29-30, 1997) : *castellu colliaru*, « castèl bastit sus un puèg »; lo latin vulgar *collia* dona dins l'encontrada los noms de lòcs e de personas *Queille*, *Cueille*, *Laqueille*.

### Grand Fons
Es lo lòc ont an plaçat l'ostal de comuna a la fin del sègle XIX (abans, èra a Sent Amanç). *Fons* es en occitan una depression, donc una plana alluviala.
### Cavalsaut
Lo nom sembla format del resultat de *caballus*, « caval » e de *saltu-* > *saut*, « lòc de bòscs e de pastencs reservat als cavals » .

## Istòria
I aviá doás parròquias dins la comuna : Sent Amanç e Cavalsaut, mes Durengues explica que i aviá doás parròquias, unidas, Nòstra Dòna de Cavalsaut e Sent Andrieu de Cavalsaut (donc, se supausa, damb un sol curat). La sola glèisa coneguda es Nòstra Dòna.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna
* Jansemin li dediquèt un poèma.

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cassinhàs

**Cassinhàs** (*Cassignas* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [kasi'ɲas]. Las fòrmas ancianas son : *de Cassinhano*, en latin, en 1271, *capella de Cassinhas* en 1326, *Sancti Petri de Cassanhas* en 1520, *B. Petri de Cassignaco, B. Joannis Duabus Vallibus* en latin, al començament del sègle XVII.

Segon Dauzat, *Cassinhàs* vendriá del latin *cassanea*, derivat collectiu de *cassanus*, « casse », damb lo sufixe aumentatiu *-acium*. Mès Dauzat  usa tanben del nom latin *Cassenius* o **Cassanius* per explicar *Chassignieu* e *Chassigny*

Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, explica *Cassinhàs* per l'occitan *cassanha*, damb lo sufixe aumentatiu *-às*.

Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, una vocala de *cassanha* o de sos derivats, mots del lengatge ordinari, pòt pas èsser alterada e passar de *a* a *i* [de *Cassanhàs* a *Cassinhàs*]. Demòra, sense certitud, lo cognomen *Cassinius* damb lo sufixe *-anu-*. Lo sufixe a perdut *n* anteconsonantic e gardat *-s* de l'ablatiu locatiu de **Cassinian-*, *Cassinianis*, atal coma a Preishàs e a Sauvanhàs. Veire Cassinhabèra e Tornàs ont *Cassanha*, sense cap de dobte, es efectivament alterat per la meteissa dissimilacion.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lo Castelar (Agenés)

**Lo Castelar** (*Castella* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [lu,kaste'la]. Las fòrmas ancianas son : *Bourboul (ecclesia Sancte Marie de ~) prope Sarinhac*, en 1235, *Barbol (feodum de ~)*, en 1259, *Castellario (Petri de ~)*, en 1276, *Barbol (Sancti Petri de ~)* . Tres luècs son citats : *Borbol*, *Sarinhac* e *(Lo) Castelar*. 

*Sarinhac*, citat en 1235, deu èsser *Savinhac*, l'ancian nom de Sent Barç, o de faiçon mens segura l'ostal situat près de Mondon, a l'oèst del Castelar. 

*Borbol/Borbon/Borbó* (*ruisseau de Bourbon* sus la mapa IGN ) es lo nom d'un riu, mès tanben, segon Durengues citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, lo nom del castèl. Es un idronime vengut d'un celtic *borv-/borb-/borm-*, qu'a lo sens de « bolhiment, gargotament » . Aquel sens sembla ben d'èsser lo de la raiç, mes lo sens celtic de *boruo*, *bormo* es de « font cauda ». Durengues, dins son *Pouillé Historique du Diocèse d'Agen pour l'année 1789* nomma la glèisa del Castelar, *Saint-Pierre de Bourbon*, e pus precisament *saint Pierre ès liens*, « Sent Pèir encadenat (?) » , signe d'ancianetat segon Bénédicte-Boyrie-Fénié (Antiquitat, nauta Edat Mejana) . Lo Castelar es pas lo nom de la parròquia anciana.

*Lo Castelar* es lo nom actual del vilatge. Es pas *castellanum (fundum)*, ambe sufixe *-anum*, coma cresiá Dauzat , mès lo sufixe *-are*, çò qu'es pus frequent e que se justifica mai que mai pr'amor de l'article. Es un nom plan espandit, ambe de variantas, Lo Cailar (fòrma sincopada : ** Lo Castelar* > **Lo Castlar* > *Lo Cailar*),  
Le Carlar de Baile (autra fòrma sincopada) o Le Casterar, fòrma gascona qu'a tanben donat plan d'antroponimes. Negre, citat per B. Boyrie-Fénié, explica *castelar* per « residéncia senhorala fortificada » e Astor explica lo sufixe *-ar*, del neutre latin *-are*, per l'emplaçament, lo site d'un castèl . Lo sufixe permet pas de saber quora se tracta d'un castèl actual o d'un castèl ancian, a l'epòca de la fixacion del nom, mes l'usatge dona l'impression que lo tipe *castelar* e derivats es emplegat mai que mai per de castels arroïnats e donc sovent despareguts a nòstra epòca.

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de La Ròca Timbaud; es ara del canton del País de Sèrras.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments
* Caunas de Fontiron

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òlt e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Castèlmauron d'Òut

**Castèlmauron d'Òut** (*Castelmoron-sur-Lot* en francés) es una comuna agenesa situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La grafia classica separa pas lo determinant del nom . Cal donc escriure *Castèlmauron* e pas *Castèl Mauron*.

Tots los especialistas s'acòrdan sus una origina formada del nom *castèl* e d'un determinant, *Mauro(n)*: Dauzat e Rostaing , Ernèst Negre, Jacques Astor (citats per Bénédicte Boyrie-Fénié), Bénédicte Boyrie-Fénié. Lo determinant es un nom d'origina germanica, *Mauro*, al cas regime (complement), donc *Mauron*, ambe *-n* finala amudida en lengadocian. D'aquí al sègle XIV, las atestacions latinas del determinant son en *Mau-* (*Castrimaurone* e *Castro Mauronis*, en 1253, *Castrum Maurum* e *Castro Mauron* en 1242-1255, *castro Mauronis* en 1259, *Castro Mauronis* en 1279, *Castrum Maurini*, *Maurone* en 1307-1317, dins de contèxtes variats) e sola una fòrma en francés, *Chateau Moron* (1307-1317) lo fa començar per la sillaba *Mo-*. La prononciacion (teorica, pel determinant) seriá [kastɛlmaw'ru 'dɔw]. 

Lo nom del flume es *Lòut* [lɔw] a l'entorn de Fumèl e *Lòt* [lɔt] pus en aval; los noms de rius  o de flumes ambe iniciala vocalica aglutinan pus sovent l'article en occitan e es pas un francisme, coma la varianta [lɔw] zo pròva; pr'aquò, Bénédicte Boyrie-Fénié reten la finala *d'Òut*, sense article .

## Istòria

## Administracion

 

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra capluèc del canton de Castèlmauron d'Òut; es adara del canton de Tonens.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km²

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna
* Matieu Maurin, nascut a Castèlmauron en 1686, uganaud exilhat e mòrt en Virgínia, fondator de l’ostal de Maurin, una familha que donèt un cònse a Washington emai d’autres militars e sabents americans

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Castèthnau de Gupia

**Castèthnau de Gupia** (*Castelnau-sur-Gupie* en francés) es una comuna dau Vasadés istoric, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Geografia

## Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié dona atestacions ancianas : *Castellinovi (parrochia ~)*, en latin, en 1274, *Castelli Novi (bastide ~)*, en latin en 1276, *Castello*, en latin en 1307-1317, *Castro Novo (de ~)*, en latin en 1307-1317, *Castrum Novum (bastida de ~ prope Marmandam in Vasadesio*, en latin en 1312 [comprene : Castethnau es en Vasadés, non pas Marmanda, qu'es en Agenés].
 
La prononciacion estut relevada e pas supausada per Bénédicte Boyrie-Fénié, perqué precisa que, a l'interior de *Castèthnau*, lo *-è-* dau mot *castèth*, normalament [ɛ], en venent pretonic, a passat a [e] [se pòt que lo fenomèn sia recent, coma per Bèthpug, ont *bèth-* a passat a *beth-*, pretonic, segon çò que ditz B. Boyrie-Fénié, dempui l'epòca de l'A.L.L.O.c, Atlàs Lingüistic del Lengadòc occidental, cap a 1970]. Aquera prononciacion es [kaste'naw de gy'pijə]. Mès precisa tanben (a l'article *Lagupie*) que la prononciacion dau segond element es [la'gypjə] (donc Lagúpia) en amont [çò qu'es sovent un critèri de conservatisme] e [lagy'pijə]] en aval (donc Lagupia). B. Boyrie-Fénié causís la grafia *Gupia* (la comuna deu estar dens la zòna de la prononciacion [lagy'pijə]], atau coma sa vesina Lagupia, e lo càmbiament d'accent deu estar ancian). 

Lo sens de Castèthnau es simple: un castèth (castèl, castèu, chasteu, chastèl, castèlh...) qu'es nau (nòu, nueu, nuèu...). Demòra a explicar Gupia (o Gúpia).  

Dauzat e Rostaing, seguits de Negre segon Bénédicte Boyrie-Fénié, interprètan lo nom coma un resultat de *Vippia (villa)*, dau nom latin d'òme *Vippius*.

A l'article *Lagupie*, B. Boyrie-Fénié dona una atestacion de 1276, *Gelagupia (par. de ~)*, que ni Dauzat ni Negre non devèvan conéisher. Lo nom dau riu es basat sus un tèma idronomic preceltic *gela* e un aute tèma, tanben idronomic, **gul-*, present dens un riu bèlga, la *Gulpe* (
Cambas (comuna d'Agenés)

**Cambas** es una comuna agenesa de Guiana, situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *parochia de Cambas*, en 1274, *de Cambis*, en latin, en 1279, 1291, *Campis*, en latin, en 1305, *Arnaldus de Cambis*, en latin, en 1307-1317, *capella de Cambes*, en 1326, *Cambas*, en 1400, *prior et rector de Cambis*, en latin, en 1520. La prononciacion es [ˈkãmbɔ] . Dauzat explica que los noms deu tipe *Camb(as)* venen deu gallés **cambo*, « corba », emb una valor oronimica (Cambas es sus una autor) . Bénédicte Boyrie-Fénié refusa l'explicacion de Negre per la cambe (o la carbe), planta textila, perqué auriam un sufixe a sens collectiu e causís l'explicacion per un « prelatin » **kam-b*, emb un sens ligat au relèu . Mes Delamarre descriu lo mot *cambo-* dins lo sens de « corba d'un flume » o de « corba de la frontièra »  e explica lo *Cambas* agenés, tanplan coma lo bordalés e lo carcinòl coma de las propietats de *Cambos*, atestat; los noms *Cambas* serián venguts de *cambā*, emb lo sufixe *-a*, utilizat emb los noms de propietat .

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Sèishas; es adara deu canton deus Tuquets de Guiana, emb Duràs per burèu centralizator.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cauvèiras

**Cauvèiras** (*Caubeyres* en francés) qu'es ua comuna gascona d'Agenés, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas que son : *Caubeyrastri (de ~)*, au sègle XIII, *Cauberiis (parrochia Sancti Petri de ~)*, en latin, au sègle XIII, *Caubeyras (apud ~)*, en 1342, *Caubeyras*, en 1383, *Cauberas*, *Caubayras*, en 1461. La prononciacion qu'es [kaw'ßɛjrəs]. 

Dauzat, damb ua incertitud (justificada !) qu'explica *Cauvèiras* per lo latin *cavum*, « cau, curat », donc benlèu ua tuta, ua espuga, e lo latin *veterem*, « vielh ».

*Cauvèiras* que ven probablament deu latin *calvus*, « cauv, cappelat, clòscapelat », dab lo sufixe collectiu *-arias*, e designa tucas denudadas, desprovesidas de vegetacion, en generau pr'amor de las eishartigadas de l'Edat Mejana .

## Istòria
* En 1790-1793, la municipalitat qu'èra la de Damasan, atau com per Sent Leugèr e Sent Lèu; totas aqueras comunas que tornèn trobar l'independéncia avant 1800 (l'estat civiu qu'ei restablit en l'an IV, l'ate mei ancian ei deu 5 de Nivôse de l'an IV). En 1972, Cauvèiras que fusionè dab Hargas d'Orbisa, union rota en 1983 .

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Damasan; qu'es adara deu canton de *Les Forêts de Gascogne* (en francés), donc Los Bòsques (las Ahorèsts ? las Seuvas ?) de Gasconha. 

## Demografia

* En 1790-1793, la municipalitat qu'èra la de Damasan, atau com per Sent Leugèr e Sent Lèu; entre 1972 e 1943, la comuna qu'èra fusionada dab Hargas d'Orbisa.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Caubon e Sent Sauvador

**Caubon e Sent Sauvador** o *Cauvon e Sent Sauvador* (*Caubon-Saint-Sauveur*) es una comuna de Vasadés e d'Agenés  en Guiana, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Caubon
La prononciacion es [kaw'buŋ]. I a pas de fòrmas ancianas.

Segon Dauzat, *Caubon* ven deu nom latin d'òme *Calvus*, « cappelat »  (Bénédicte Boyrie-Fénié lo lugís mau e interprèta *Calvius*). Astor, citat per B. Boyrie-Fénié, escriu tanben lo cognomen *Calvus*. Negre, citat tanben per B. Boyrie-Fénié, causís lo nom de persona *Calvonius*.

Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, l'ipotèsi d'Astor [e per lo fèit la de Dauzat] mena a [kaw'buŋ], la de Negre donaré **Cauvonh*. Mes la posicion deu borg, en tresplomb de la vath deu riu *Caubon*, pòt har supausar un sintagme mei tardiu : *cau* (latin *cavum*) e *bon* (latin *bonum*), « coma bona, fertila ». Per exemple, dens l'encontrada de Sent Sever, tròban *Laubon*, « laur bon » e Casaubon, « casau bon », an tanben un sens positiu ligat a la natura deu sòu e a la cultura. Dens lo dobte, B. Boyrie-Fénié declara de grafiar segon la sola prononciacion e... escriu *Cauvon*.

### Sent Sauvador
Veire a l'article.

## Istòria
* En 1824, Caubon e Sent Sauvador fusionèren. Segon lo site Cassini, Caubon, comuna dus còps pus granda, fut incorporat a la comuna de Caubon e Sent Sauvador . La mapa d'Estat-Major (sègle XIX) mòstra Sent Sauvador coma comuna e Caubon coma vilatge , ierarquia inversada dens las mapas pus recentas. La rota entre Levinhac e Marmanda èra tanben la que passava per Sent Sauvador . Aqueth avantatge permetèva benlèu a Sent Sauvador d'estar lo caplòc de la comuna.

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Sèishas; es adara dau canton daus Tuquets de Guiana, damb Duràs per burèu centralizator.

## Demografia Caubon pui Caubon e Sent Sauvador

* Las donadas de 1806 semblan intervertidas per Sent Sauvador e Caubon 
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km²

### Demografia Sent Sauvador
Veire a l'article.

## Lòcs e monuments

Caubon-Saint-Sauveur_Église_Sainte-Catherine_01.jpg|La glèisa de Senta Catarina a Caubon.
Caubon-Saint-Sauveur_Église_Saint-Sauveur_01.jpg|La glèisa de Sent Sauvador, a costat de la RD 115.


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cadacòsta

**Cadacòsta** (*Caudecoste* en francés) es una comuna gascona d'Agenés, en Brulhés, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
La prononciacion es [kada'kɔstɔ]. Las fòrmas ancianas son : *Dono silvam unam et ecclesiam in honore Sancta Maria in eadem silvalodum de Mongnasco* (legir *Monguasco*), en latin, en 1062, *ecclesia Sancta Maria de Calda Costa*, en latin, en 1096, *Capcostede* en 1242-1255, *Caudecoste* en 1242-1255, *capella de Calida Costa*, en latin, en 1326, *apud Calidam Costam*, en latin, en 1344, *Caudecoste* en 1344, *Caudecoste* en 1527, *Caudecost* (mapa deu sègle XVII).

Segon Dauzat, *Cadacòsta* ven deu latin *calida costa*, « còsta cauda (expausada au migjorn) »
. Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, escriu la medisha causa en occitan, *cauda* e *còsta* (pujada). 

Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, Caudacòsta es situada sus ua tuqueta entre las combas d*'Estrissol* e d'Auroa. Lo nom pòt designar un travèrs solelhós e donc caud. Aquela formacion existís tanben a Caudavalh e a Caudabronda (Aude) e a Caude Côte, *villam Caldecota* en 1059 (Dieppe, França). L'òrdre germanic determinant-determinat hè supausar ua fixacion anteriora a l'epòca carolingiana, mes a pauca distància (comuna d'Autvilar), i a lo lòc Còstas Peladas, damb l'òrdre determinat-determinant romanic. La prononciacion actuala s'explica per ua reduccion deu diftongue [au] > [a].

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Causac (Òlt e Garona)

**Causac**, oralament [kaw'zak] (*Cauzac* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
L'ostal de comuna es a La Sala, lo vilatge pus important de la comuna, nommat *Causac lo novèl* (*Causac le Jeune* dejà sus la mapa de Cassini), per oposicion a *Causac lo Vièlh*, ambe sa glèisa e  tres ostals. I a autras doás glèisas dins la comuna, Sent Clar, al nòrd de la RD 656 e *Sainte Eulalie* (nom occitan a cercar) a l'oèst.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [kaw'zak]. Las atestacions ancianas son del tipe *Sancta Eulalia (parrochia de ~)* (1271); es pas qu'en 1681 qu'apareis *Cauzac (Sainte Eulalie de ~)*. I a pas de fòrmas ancianas sus la parròquia de Sent Grapasi (nom supausat) de Causac, lo Causac vertadièr.
Segon Dauzat, l'etime seriá **Cautiacum*, del nom gallic d'òme *Cautius*, ambe lo sufixe *-acum*, latinizacion del sufixe gallic *-ācon*.
A la seguida d'Ernèst Negre, Bénédicte Boyrie-Fénié garda la meteissa explicacion que pels noms de tipe *Caüsac* : lo nomen *Cabutius*, ambe lo sufixe *-acu*. Supausa donc que l'evolucion fonetica foguèt diferenta. Se tracta d'una *villa* gallo-romana. Coma Dauzat, Xavier Delamarre causís *Cautios*.

## Istòria
En 1839, la comuna de Sent Clar foguèt incorporada a Causac .

## Administracion

## Demografia

* En 1793, sembla que Sent Clar èra dins la comuna.
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

### Sent Clar

* En 1793, sembla que Sent Clar èra dins Causac.

## Luècs e monuments

Cauzac_-_Église_Saint-Clair_-1.JPG|Glèisa Sent Clar.
Cauzac_-_Église_Sainte-Eulalie_-1.JPG|Glèisa *Sainte-Eulalie* (Senta Aulària ?) (sègle XII).
Cauzac_-_Moulin_du_Conté_-1.JPG|Molin *du Conté*.
Cauzac_-_Mairie.JPG|L'ostal de comuna.


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cavarc

**Cavarc** (en francés coma en occitan) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *St Loup de Cavarc*, en 1266, *Cavaie*, en 1273, *parochia de Cavars*, en 1274, *Cavarac*, *Caveac*, en 1479, *Cavar*, en 1643 (la prononciacion actuala es [ka'ßar])

I a pas de dificultat a conéisser lo nom gallés *Cavaros*, « eròi, campion » , mèstre d'una *villa* galloromana, mas cal trobar lo sufixe. Pierre-Henri Billy ajusta a *Cavarius* (varianta latinizada de *Cavaros*) un sufixe latin atòn, *-icum* : **Caváricu-* > **Cavár(i)go* > **Cavarg* > *Cavarc*. Lo vilatge de Cavarcon, a 500 m del borg, es un diminutiu . Mas lo sufixe es vertadièrament latin ? I a de las finalas *-icon*, *-icā* dins dels noms probablament gallics, per exemple Usercha, de **Ucericā* e Usèr (nom francés), de **Ucericon* .

### ''Saint-Dizier'' (nom francés)
*Saint-Dizier* es una fòrma francesa del latin *Desiderius*, nom de mai d'un avesque, a Langres al sègle III, a Viana (Isèra) al sègle VI, a Caors al sègle VII, etc .

## Istòria
Coma una partida de las comunas de l'ancian canton de Castilhonés, Cavarc es una comuna perigòrda e doncas de l'anciana diocèsi de Sarlat abans la Revolucion. Pr'aquò, i a mai. Cavarc faguèt brèvament partida del departament de Dordonha, districte de Brageirac, canton de Sijac abans d'èsser estacada en 1793 al departament d'Òut e Garona, districte de Lausun, canton de Castilhonés. Una rason es benlèu qu'èra de la jurisdiccion de Castilhonés (vila qu'èra al còp de la diocèsi de Sarlat e de la d'Agen) e a la fin de l'Ancian Regime, de sa subdelegacion, tot coma Ferrançac, *Saint-Martin-Transfort* (comuna actuala de Ferrançac), *Saint-Dizier* (comuna de Cavarc) e Sent Quentin de Dròt, totas de la diocèsi de Sarlat . 

En 1841, *Saint-Dizier* (nom francés) fuguèt annexat a Cavarc . *Saint-Dizier* es tanben perigòrd .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Castilhonés; es ara del canton de La Val de Dròt.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

### Demografia ''Saint-Dizier'' (nom francés)

* Las donadas de la drecha del grafic, plaçadas automaticament, son las de la comuna entièra de Cavarc

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Clarmont Devath

**Clarmont Devath** (sola forma atestada ) o *Clarmont Sotiran* (forma arcaïca) o *Clarmont Soteiran*, forma fabricada en cramba segon l'oposicion de l'occitan orientau *soteiran* / *sobeiran* (*Clermont-Dessous* en francés) es ua comuna agenesa, probablament en partida gascona lingüisticament, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània,  ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son pauc informativas foneticament : *apud Clarum Montem Inferiorem*, en latin, en 1259, *de Claro Monte*, en latin, en 1259, *castrum de Claro Monte*, en latin, en 1271, *de protectione hominum Clari Montis superioris*, en latin, en 1312, *Claromontem inferiorem*, en latin, en 1326, *prior et capella de Claromonte Sotira*, en partida en latin, en 1326, *prior et rector Clarimontis Inferioris*, en latin, en 1520. La mencion de 1326 *Sotira* representa l'adjectiu *sotiran* (derivat del latin *subtus*) antonime de *sobiran* en lengadocian .

Segon Dauzat, lo sens de *Clarmont* es lo d'ua montanha que lo solelh esclaira, que se vei plan e conten donc l'idèa d'un castèth que se vei de luènh . Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, dona a *clar* los sens de « de color clara » o de « evident, distinguit » [segon lo latin]. *Devath*, francizat en *-Dessous* s'explica per oposicion damb Clarmont Sobiran, en amont d'Agen. B. Boyrie-Fénié dèisha a causir entre *Clarmont Devath* e *Clarmont Sotiran* (que justifica per ua forma anciana) .

L'ostau de comuna es a Fortic [fur'tit] (cf. [a'mit] per *amic*), vilatge dejà lengadocian situat a l'èst de l'aglomeracion e que consèrva *F-*. *Fortic* es un diminutiu deu pichon nom *Fòrt*  (Sent Fòrt es un martir, prumèr avesque de Bordèu, legendari ).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Clermont-Dessous_-_Église_Saint-Jean-Baptiste_-1.JPG|La glèisa Sent Joan Baptista.
Clermont-Dessous_-_Église_Saint-Jean-Baptiste_-4.JPG|La glèisa e lo domnon deu castèth.
Clermont-Dessous_-_Église_Saint-Jean-Baptiste_-3.JPG|Lo pòrge de la glèisa.
Clermont-Dessous_-_Église_Saint-Jean-Baptiste_-_Intérieur_-1.JPG|La nau.
Clermont-Dessous_-_Église_Saint-Jean-Baptiste_-_Intérieur_-2.JPG|Lo còr.
Clermont-Dessous_-_Église_Saint-Jean-Baptiste_-_Intérieur_-3.JPG|La copòla.
Clermont-Dessous_-_Église_Saint-Jean-Baptiste_-_Intérieur_-5.JPG|Capitèth.
Château_de_Clermont-Dessous_-1.JPG|Lo castèth.


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Clarmont Sobiran

**Clarmont Sobiran** (*Clermont-Soubiran* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [klar'mun suβi'raŋ]. Las fòrmas ancianas son : *decima de Claromonte Superiore*, en latin, al sègle XIII, *castrum Clarimontis Superioris*, en latin, en 1271, *Clari Montis Superioris*, en latin, en 1289, *Clarus Mons Superior Agenen*, en latin, en 1307-1317, *capella de Claromonte Sobira* en 1326, *parrochia Clarimontis Superioris*, en latin, en 1520. 
Segon Dauzat, lo sens de *Clarmont* es lo d'ua montanha que lo solelh esclaira, que se vei plan e conten donc l'idèa d'un castèl que se vei de luènh . Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, dona a *clar* los sens de « de color clara » o de « evident, distinguit » [segon lo latin]. 
Bénédicte Boyrie-Fénié accèpta los sens de *clar*, del latin *clarus*, fornits per Dauzat e Negre. L'adjectiu *sobiran*, del latin medieval *superanu*, s'aplica a un borg fortificat situat en amont d'Agen o s'opausa, per evitar las confusions, a l'ancian Clarmont Sotiran.

## Istòria
En 1973, *Clermont-Dessus* venguèt *Clermont-Soubiran* en francés.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².
* En 1793, Graissàs èra recensat damb Clarmont-Sobiran e lo total èra de 1184 abitants.

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cocumont

**Cocumont** (en francés tanplan com en occitan) es ua comuna gascona de Vasadés , situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [kɔky'muŋ]. las fòrmas ancianas son : *de Acoculomonte*, en latin, au sègle XI, *juratis et habit. de Cogutmont en 1224, *homines, fideles de Cocumond, Cogutmund* en 1242-1255, *Cocumundo*, en latin, en 1242-1255, Nemore del Perer in tenemento del Cogutmont* en 1274, *Coqmont*, en 1274, *Cogutmonte*, en latin, en 1289, *Cogutmount*, *Cogutmond* en 1307-1317, *Cogut-Mont* en 1389, *Coqmont* en 1542.
*
Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], A. Vincent interprèta « mont cornut »; seré puslèu un compausat de **cucut* > **cocut* (dissimilacion), adjectiu que ven deu preindoeuropèu **cūcc-*, « hautor arredondida », e de *mont*.

[[Ernèst Negre|Negre]], citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, explica lo nom per l'occitan *cogul*, « cocut (ausèth) », vengut *cocut* dens la lenga modèrna, e per *mont*. *Cocumont* seré « lo mont deu cocut » (!). Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, es per l'arrigada preindoeuropèa **kukk-*, « hautor », damb *mont*, resultat deu latin *montem*. 

Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, la fòrma mei anciana marca que l'origina es l'oronimic preindoeuropèu **cucc-*, com, per exemple, dens lo Mont Cucullo ([[Corsega]]), 372 m. Lo mot latin *cucullus*, « capucha », es « deu medish camp semantic ». Estant que *mont(em)* a lo medish sens, l'ensemble es ua tautologia. L'evolucion que seré : **cucullu(m) monte(m)* > *coguth mont* (damb la sonorizacion regulara de *-c-* intervocalic e evolucion gascona *-ll-* finau > *th*), « mont en fòrma de capucha » (implicitament, l'autora hè derivar lo nom deu mot latin *cucullus* e non pas dirèctament de la basa preindoeuropèa **cucc-*).

La prononciacion de locutors neishuts au començament de las annadas 20 es marcada per l'articulacion en [ɔ] (ò ubèrt) de la prumèra sillaba. Cèrtas, lo nom es compausat, pr'aquò seré estonable que lo prumèr element estusse accentuat sus la sillaba iniciala. Las fòrmas *Coqmont* dèishan aquera possibilitat dubèrta. La grafia non pòt exprimir aquera particularitat.

N.B. Dens ua fòrma regulara [kuky'muŋ], i a dus còps lo son [u] e lo son pauc diferent [y]; prononciar [kɔky'muŋ] pòt estar ua dissimilacion; las fòrmas *Coqmont'' sèrven a evitar ua allusion desplasenta per l'aunor deus abitants.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas