open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Iquique

**Iquique** qu'ei ua vila chilena capitala dins la region d'Tarapaca e tanben de la provincia omonima amb 216 419 abitants en 2002. Sa superficia totala es de 2 262,4 km². La vila de Iquique es fondada en 1866.

## Vejatz tanben
### Ligams intèrnes
### Referéncias
* 
### Ligams extèrnes

* Municipalitat de Iquique (espanhòl)
Paulo Costanzo

thumb|250px|Paulo Costanzo
**Paulo Costanzo** (Toronto, Canadà, 21 de setembre de 1978) es un actor canadian.
Pachycephalosaurus

**Pachycephalosaurus** es una espécia de dinosaures paquicefalosaures que visquèron durant lo Cretacèu superior sul territòri qu'es actualamens l'America del Nòrd. De fossils son estat trobats dins los estats de Montana, Dakota del Sud e Wyoming.
Lo Barnechea

**Lo Barnechea** qu'ei ua comuna chilena de lo Gran Santiago. Sa populacion, en 2012, èra de 97 230 abitants. Sa superfícia totala es de 1 024 km². 

## Bibliografia
* León Echáiz, René . *ÑuÑohue, Historia de ÑuÑoa, Providencia, Las Condes, Vitacura y La Reina*, Editorial Francisco de Aguirre, primera edición, 1972. (espanhòl)
* Piwonka Figueroa, Gonzalo. *Las Aguas de Santiago de Chile, 1541-1999*. (espanhòl)

## Ligams extèrnes
* Municipalitat locala de la comuna (espanhòl)
Protoceratops

**Protoceratops** ("Primièra cara banuda") es un genre de dinosaures ceratopsians protoceratopsids, que visquèron a de fins del periòde Cretacèu, fa aperaquí entre 85 e 71 milions d'ans, pendent lo Santonian e lo Campanian), en Asia actuala.
Bill Hader

thumb|250px|Hader a la Convencion Internacionala Comic-Con de San Diego en 2013
**William Hader**, mai conegut coma **Bill Hader** (Tulsa, Oklahoma, 7 de junh de 1978) es un actor, comedian, productor e escrivan american.
Tina Fey

thumb|Tina Fey
**Elizabeth Stamatina Fey**, mai coneguda coma **Tina Fey** (Upper Darby Township, Pennsilvània, 18 de mai de 1970) es una actritz, comediana, escrivana e productritz americana. Es coneguda per encausa de sas participacions al programa umoristic del canal american NBC *Saturday Night Live* e puèi tanben *[[30 Rock]]*. Sas interpretacions dins mantun film coma *[[Mean Girls]]* en 2004, *[[Baby Mama]]* en 2008, *[[Date Night]]* en 2010 e *[[Admission]]* en  2013 consolidèron sa popularitat.
Terry Callier

thumb|250px|Terry Callier en 2007
**Terrence Orlando Callier**, mai conegut coma **Terry Callier** (Chicago, 24 de mai de 1945 – Chicago, 27 d'octobre de 2012) foguèt un guitarrista, cantaire e cantautor d'estil jazz, soul e folk american.

## Discografia
* *The New Folk Sound of Terry Callier* (1964)
* *Occasional Rain* (Cadet, 1972)
* *What Color Is Love* (1972)
* *I Just Can't Help Myself* (1974)
* *Fire On Ice* (1977)
* *Turn You To Love* (1978)
* *Time Peace* (1998)
* *Lifetime* (1999)
* *Speak Your Peace* (2002)
* *Lookin' Out* (2004)
* *Hidden Conversations* (2009)
Altbüron

**Altbüron** es una comuna soïssa del canton de Lucèrna, situada dins l'arrondiment electoral de Willisau.
Solaris

**Solaris** es un sistèma operatiu de l'entrepresa Sun Microsystems inicialament basat en lo sistèma Unix BAS, de la'Universitat de Berkeley, qu'un dels fondators de la companhiá ne foguèt un programaire en los sieus tempses universitaris. Mai endavant incorporèt las foncionalitats del System V, en se convertint practicament en un sistèma operatiu totalament basat en System V.

Lo sistèma operatiu de Sun nasquèt lo 1983 e se nomenèt SunOS. Cambièt lo sieu nom a Solaris quand se comprenguèt pel primièr còp OpenWindows a la version 4.1.2 (1991).

Solaris fonciona principalament sus l'arquitectura SPARC a 32 e 64 bits (aquela darrièra coneguda coma UltraSparc) de la meteissa companhiá e sus l' arquitectura Intel, malgrat qu'aquela darrièra se sòl usar amb fins didactics, e escassament en entorns de produccion.
Sun Microsystems

**Sun Microsystems, Inc** èra una entrepresa informatica de Silicon Valley, fabricant de semiconductors e logicial.
Foguèt creada l'an 1982 per l'alemand Andreas von Bechtolsheim e los nòrd-americanes Vinod Koshla, Bill Joy e Scott McNealy.
Lo 27 de genièr de 2010, Sun foguèt aquerida per Oracle Corporation dels USA per 7.400 milions de dolars,

Las siglas *SUN* derivan de "Standford University NetWork" (ret de la Universitat de Stanford), projècte creat per connectar mejançant una ret las bibliotècas de Standford. Aquel an introdusiguèron la siá primièra ordenador, que dempuèi l'inici emplegava lo protocòl que se sosten sus el tot lo transit d'Internet, lo TCP/IP.

Los produchs de Sun comprenon d'equipas de servidors e d'estacions de trabalh basadas en la siá pròpria tecnologia: processadors SPARC, emmagazinatge de sistèmas, e una suite de produchs de logicial en comprenent lo Solaris (lo sistèma operatiu), esturments de desvolopament, lo logicial d'infrastructura de la web, e gestion d'identitats aplicacions. Sun èra un defensor del logicial liure en general e Unix en particular, e un dels principals provedidors de còdi dobèrt de logicial. Sun creèt, e distribuiguèt liurament, lo lengatge de programacion Java.

## Nòtas e referéncias
Vyborg

**Vyborg** (Вы́борг en rus, **Viipuri** en finlandés, **Viborg** en suedés, **Wiborg** en alemand e en estonian **Viibur**) es una vila de Russia dins l'óblast de Leningrad, situat sus l'istme de Carelia, prèp de la baia de Viipuri.
Hamada

**Ua hamada** (en aràb *ammada* ) ei ua forma de païsatge desertic qu'ei hét de planèrs d'arroques dures, plan esterils. An brica arena pr'amor qu'era deflacion (1) l'a presa.

## Formacion

Es hamades son produsides per un vent que bolega es accions climatiques ben fines. Atau, es productes de gran fin son bolegats en suspension pendent qu'era arena ei bolegada a trauers dera saltacion e der auanç dera superficie. Aguesta accion deisha un païsatge de grava, grinches e arrocs nus (2).

## Formes dera terra

Era *hamada* donques, pode éster descrita com un peirat desertic (tamben conegut coma *reg*, *serir* o *saï* ) que finís per éster taperada damb grava o arrocs més que no pas planèrs nauts. Es hamades existeishen eth cant des ergs que son granes areas de dunes d'arena bolegadisses (3).

## Referencies

1.-^ a b "Hamada, Reg, Serir, Gibber, Saï". Springer Reference. 2013. Retrieved 2013-05-23.  

2.- ^ B.W. Sparks. Geomorphology, 2nd ed., pp. 322-3. Longman Group Ltd. 1972. (ISBN 0-582-48147-3) 

3.- ^ McKnight, Tom L. and Darrel Hess. Physical Geography: A Landscape Appreciation, 8th ed., pp. 495-6. Upper Saddle River, NJ: Pearson Education, Inc. 2005. (ISBN 0-13-145139-1) 

250px|Es hamades aucupen planèrs de peires nues en eth desèrt
Ć

**Ć** (en minuscula: **ć**) es una letra emplegada dins los alfabets de mantuna lenga eslava coma lo polonés, lo sorab, lo serbocroat o dins de transcripcions romanizantas del sèrbe, del macedonian, o mai del bielorús.
Lauri Asikainen

thumb|250px|Lauri Asikainen en 2014
**Lauri Asikainen** (Savonlinna, 28 de mai de 1989) es un esquiaire de saut e de combinat nordic finlandés.
## Ligams extèrnes
*Fis
Vesa Hakala

**Vesa Hakala** (Harjavalta, Finlàndia, 5 de decembre 1968) es un ancian sautaire amb esquís finlandés.
## Ligams extèrnes
*Fis
Lauri Hakola

**Lauri Hakola** (Oulu, Finlàndia, 13 de decembre 1979) es un ancian sautaire amb esquís finlandés.
## Ligams extèrnes
*Fis
Janne Happonen

vinheta|<center>Janne Happonen</center>
**Janne Mikael Happonen** (Kuopio, Finlàndia, 18 de junh 1984) es un sautaire amb esquís finlandés.
## Ligams extèrnes
*Fis
Janne Ahonen

vinheta|<center>Janne Ahonen</center>
**Janne Petteri Ahonen** (Lahti, Finlàndia, 11 de mai 1977) es un sautaire amb esquís finlandés.

## Ligams extèrnes
*Fis
Matti Hautamäki

**Matti Antero Hautamäki** (Oulu, Finlàndia, 14 de julhet de 1981) es un ancian sautaire amb esquís finlandés. Retirat dempuèi 2012.
Veikko Heinonen

**Veikko Heinonen** (Lahti, Finlàndia, 4 de octòbre 1934) es un ancian sautaire amb esquís finlandés.
## Ligams extèrnes
*Fis
Antti Hyvärinen

**Antti Abram Hyvärinen** (Rovaniemi, 21 de junh de 1932– Bad Nauheim, 13 de genièr de 2000) foguèt un sautaire amb esquís finlandés. Ganhèt la medalha d'aur a Cortina d'Ampezzo en 1956.
## Ligams extèrnes
*Fis
Ensio Hyytiä

vinheta|Hyytiä, 1958.

**Ensio Hyytiä** (Rovaniemi, Finlàndia, 24 de març 1938) es un atlèta de combinat nordic e sautaire d'esquis
finlandés.
## Ligams extèrnes
*Fis
Kalle Keituri

thumb|250px|Kalle Keituri en 2010
**Kalle Keituri** (Lahti, Finlàndia, 25 d'abril de 1984) es un sautaire amb esquís finlandés.
## Ligams extèrnes
*Fis
Eino Kirjonen

**Eino Kirjonen** (Koivisto, 25 de febrièr de 1933 - Kouvola, 21 de agost de 1988) foguèt un sautaire amb esquis finlandés.
## Ligams extèrnes
*Fis
Tami Kiuru

**Tami Kiuru** (Vantaa, Finlàndia, 13 de  Setembre 1976) es un ancian sautaire amb esquís finlandés.
## Ligams extèrnes
*Fis
Aulis Kallakorpi

**Aulis Arnold Kallakorpi** (Kuusankoski, 1 de genièr de 1929 - Mikkeli, 15 de mai de 2005) foguèt un sautaire amb esquis finlandés.
## Ligams extèrnes
*Fis
Anssi Koivuranta

**Anssi Einar Koivuranta** (Oulu, 3 de julh de 1988) es un atlèta de combinat nordic e sautaire d'esquis finlandés.
## Ligams extèrnes
*Fis
Olavi Kuronen

**Eino Olavi Kuronen** (Maaninka, 22 de genièr de 1923 – Joensuu, 8 de genièr de 1989) foguèt un sautaire amb esquís finlandés.
## Ligams extèrnes
*Sports-Reference.com
Tauno Käyhkö

**Tauno Käyhkö** (Rovaniemi, 6 de mai de 1950) es un ancian sautaire amb esquís finlandés.
## Ligams extèrnes
*Fis
Baidu

**Baidu** (chinés: 百度, pinyin: bǎidù) es una entrepresa chinesa de comunicacions sur Internet.

## Vejatz tanben
* .baidu
Ethnologue

Ethnologue es un site de lingüistica american que recensa las lengas del mond.

Per l'especialista d'etnologia, consultar etnològ.
Bodissin

**Bodissin** (*Budyšin* en sorab, *Bautzen* en alemand) es una vila soraba de l'estat alemand de Saxònia.
Es lo principal centre de la minoritat soraba, amb lo sèti de la Domowina e de l’Institut Sorab.
Canton de Liernais

Lo **canton de Liernais** es una anciana division administrativa francesa situada dins lo departament de la Còsta d'Aur e la region Borgonha. Dempuèi la refòrma cantonala de 2014, lo Canton de Liernais es estat integrat dins lo Canton d'Arnay-le-Duc.
Juhani Kärkinen

**Juhani Kärkinen** (Kotka, Finlàndia, 28 de octòbre 1935) es un ancian sautaire amb esquís finlandés.
## Ligams extèrnes
*Fis
Julia Kykkänen

thumb|Julia Kykkänen (2014)
**Julia Kykkänen** (Lahti, Finlàndia, 17 d'abril de 1994) es una sautaira amb esquís finlandesa.
## Ligams extèrnes
*Fis
Mettmann

**Mettmann** es una localitat alemanda, lo capluòc de l'arrondiment de meteis nom dins lo districte de Düsseldorf en Ren del Nòrd-Vestfàlia.
Ostfildern

**Ostfildern** es una vila situada en Republica federala d'Alemanha dins lo Land de Baden-Württemberg dins la region de Stuttgart.

La vila es nascuda de la refòrma comunala de 1975 e es devesida en 6 quartièrs (Stadtteil) :
* Kemnat a l’èst
* Nellingen a l’oèst
* Parksiedlung al nòrd-oèst
* Ruit al nòrd
* Scharnhausen al sud
* Scharnhauser-Park al centre
Langen

thumb|250px|Vista de la vièlha vila de Langen
**Langen** es una vila alemanda situada dins lo districte de Darmstadt e lo estat (Land) d' Èssa. Comptava 35.988 abitants en 2014.
Josèp Telièr

**Josèp Telièr** (en francés: *Joseph Tellier*; 29 de març de 1873 – 29 d'abrial de 1941) siaguèt un escrivan occitan felibrenc del Poget, vilatge del País de Clarmont d'Erau.

## Bibliografia
* *Lou pastre d'Artemount* (1928)
* *Titinot au paradis : galejada* (1928)
* *Sioi lou vi* (1931)
* *Agriotas e poumetas* (1933)
* *La mort de la cigala* (1935)
Brno

**Brno** (prononciat [ˈbr̩no] en chèc; *Brünn,* [bʁʏn] en alemand) es la segonda vila en nombre d'abitants de la Republica Chèca, darrèr Praga, e la primièra de Moràvia ambe una populacion de 400 000 abitants. Son aira urbana n'a mai de 800 000. Es situada al sud-est del país, a 40 km de l'Àustria e 60 de l'Eslovaquia, a la confluéncia dels flumes Svitava e Svratka. Es la capitala de la Moràvia del Sud.

La ciutat amassa lo podèr judicial de Chèquia. S'i trapan la còrt constitucionala, la còrt suprèma, la còrt administrativa suprèma e lo defensor del pòble. La vila tanben aculhís 63 000 estudiants de 13 institucions d'ensenhament superior.

## Referéncias
Bill Raisch

thumb|Bill Raisch (1965)
**Carl William Raisch**, mai conegut coma **Bill Raisch** (North Bergen, Nòva Jersei, 5 d'abril de 1905 – Santa Monica, Califòrnia, 31 de julhet de 1984) foguèt un dançaire e actor american. Es conegut subretot per son ròtle de l'òme sens braç perseguit per Richard Kimble dins la sèria de television de las annadas 1960 *[[The Fugitive]]*.
Georges Theunis

**Georges Theunis** (Montegnée, 28 de febrièr de 1873 – Bruxelles, 4 de genoièr de 1966) siaguèt un politician bèlga, membre del Partit catolic bèlga, electrician de formacion. Ocupèt la carga de primièr ministre de 1921 a 1925.
Gaston Eyskens

thumb|250px|Gaston Eyskens
**Gaston François Marie Eyskens** (Lier, Belgica, 1 d'abril de 1905 – Leuven, Belgica, 3 de genièr de 1988) foguèt un economista e un politician bèlga. Foguèt primièr ministre de Belgica.
Renat Cailús

**Renat Cailús** (en francés : **René Caylus**; Lo Poget, 3 de març de 1921 – Canet, 7 de decembre de 2012) qu'aviá per escais *lo comisset*, siaguèt un escrivan occitan felibrenc del país clarmontés.

## Bibliografia
* *Passejada dins las nivous* (2000)
Gollum

**Gollum** es un personatge fictiu de l'univèrs de J.R.R Tolkien, la Tèrra Mejana. A l'origina èra un hobbit amb lo nom de **Sméagol**, mas en trobant l'Anèl Unic se corrompiguèt fins a se convertir en una creatura deformada e completament dominada per l'influéncia de l'anèl. Aquesta meteissa influéncia va tanben prolongar sa vida. Pels desagradables sons guturals qu'emetiá en parlant foguèt rebatejat amb lo nom de Gollum. Es un dels protagonistes principals de la novèla del Senhor dels Anèls.
Finsteraarhorn

**Finsteraarhorn ** es una montanha de 4.274 mètres que se tròba entre los cantons de Bèrna e del Valés en Soïssa.

Es lo somalh pus naut dels Alps situat fòra de la cadena principala alpina, e la cima pus nauta del canton de Bèrna e la tresena de tota la cadena alpina.

## Referéncias
Óscar Tabárez

upright|thumb|Óscar Tabárez
**Óscar Washington Tabárez Silva** (Montevideo, 3 de març de 1947) es un ancian fotbolaire e entrainador uruguaian. Es l'actual entrainador de la seleccion nacionala de son país. 

Dirigiguèt l'equipa nacionala de fotbòl d'Uruguai durant la Copa del Mond de Fotbòl en 1990.
Guangxi

**Guangxi** (chinés: 广西; pinyin: Guăngxī) es una Region autonòma de la Republica Populara de China.
Nuevo León

**Nuevo León** , oficialament l'Estat liure e sobeiran de Nuevo León (*Estado Libre y Soberano de Nuevo León*), es un dels 31 estats federats que constituisson Mexic. Es devesit en 51 municipalitats e sa capitala es Monterrey.

Es situat dins lo nòrd-èst de Mexic. Es bordat pels Estats de Tamaulipas al nòrd e a l'èst, San Luis Potosí al sud e Coahuila a l'oèst. A nòrd, Nuevo León a un tròç de 15 quilomètres (9 mi) de la frontièra americanomexicana adjacenta a l'Estat american de Tèxas.

L'Estat foguèt nomenat d'après lo Novèl Reialme de León, un territòri administratiu de la vicireialtat de la Novèla Espanha el meteis nomenat d'après lo reialme espanhòl istoric de León.

En mai de la capitala, d'autras vilas importantas son Guadalupe, Santa Catarina, San Nicolás de los Garza e San Pedro Garza García, qu fan totes partit de la region metropolitaa de Monterrey.
Aletschhorn

**Aletschhorn** es un somalh dels Alps berneses a  d'altitud, situat entre lo canton de Valés e lo canton de Bèrna en Soïssa mas se tròba entièrament en territòri valesan. Domina lo glacièr d'Aletsch a l'oèst e son versant dona naissença al *Mittelaletschgletscher* que rejonh lo glacièr principal pus bas a aperaquí  d'altitud. Es réputat per èstre lo suc pus freg dels Alps.
Jungfrau

**Jungfrau** (en alemand: "gojata / verge") es lo somalh d'un massís montanhós del meteis nom, situat dins la region d'Oberland e  lo canton de Bèrna en Soïssa. Los autres dos somalhs del massís son Eiger (3970 m) amb sa famosa fàcia nòrd, e Mönch (4099 m). Jungfrau es la tresena montanha pus nauta dels Alps après la Finsteraarhorn bernesa e Aletschhorn. La Jungfrau ten una auçada de 4.158 m.
 
Lo suc de la montanha foguèt escalat pel primièr còp lo 3 d'agost de 1811, pels fraires Meyer d'Aarau. A causa de l'accès malaisit, lo tren de cremalhièra del Jungfraubahn ara corrís per l'interior de la montanha, fins a l'estacion de tren del Jungfraujoch a 3.454 m, la pus nauta d'Euròpa.
Rat-Man

**Rat-Man** es una benda dessenhada italiana creada per Leonardo Ortolani que ten son nom de son personatge principal.
Carolyn Talcott

thumb|250px|Carolyn Talcott en 2004
**Carolyn L. Talcott** (Caldwell, Ohio, 14 de junh de 1941) es una informaticiana americana. Es coneguda mai que mai per son trabalh sul rasonament automatic, mai especificament dins lo domeni dels ordinadors, la criptoanalisi e la biologia de sistèmas.
Robert Elias Fries

thumb|Robert Elias Fries
**Clas Robert Elias Fries** (Uppsala, 11 de julhet de 1876 – Estocòlme, 29 de genièr de 1966) foguèt un botanista suedés.
William Thomas Hamilton

**William Thomas Hamilton** (8 de setembre de 1820 – 26 d'ochoire de 1888), siaguèt un politician american, membre del Partit Democrata. Siaguèt lo 38en Governador de l'estat de Maryland de 1880 a 1884. Abans èra estat senador e representèt l'estat de Maryland de 1868 a 1874.
William John Hamilton

**William John Hamilton** (Wishaw, Escòcia, 5 de julh de 1805 – 27 de junh de 1867) foguèt un geològ anglés.
Angelo Taylor

**Angelo F. Taylor** (Albany, Georgia, 29 de decembre de 1978) es un atlèta american especialista del 400 mètres baranhas. Sus aquela distància, se ganhèt lo títol olimpic en 2000 e en 2008.
Alex Schwazer

**Alex Schwazer** (Sterzing, Sud Tiròl, 26 de decembre de 1984) es un atlèta italian. Aqueste especialista de la caminada atletica èra campion del mond mas se deguèt retirar durant los Jòcs Olimpics de 2012 aprèp que foguèt desqualificat per encausa de dopatge.
Andrey Silnov

thumb|Andrey Silnov (2018)
**Andrei Aleksàndrovich Silnov** (en rus: Андрей Александрович Сильнов; Chakhty, 9 de setembre de 1984) es un atlèta rus, especializat dins lo saut de nautor.
Theodor Magnus Fries

thumb|250px|Theodor Magnus Fries
**Theodor Magnus Fries** (Femsjö, 28 d'octobre de 1832 – Uppsala, 29 de març de 1913) foguèt un botanista e liquenologista suedés.
Lil Wayne

**Dwayne Michael Carter Jr** coneissut sota faus-nom **Lil Wayne** per que mesura 1m68 (es pichon).Carter a donc simplament abreujat Little (« pichon » en anglès) en 'Lil. Wayne. La seconda partida de son nom de scena es l’abreviacion de « Dwayne » en « Wayne ». Es un cantaire e es un rapaire afro- american e productor, entreprenaire american. Naissèt lo 27 de setèmbre de  1982 a  La Novela-Orléans en Louisiana. 

Sa Fortuna es estimado a 135 millions de dollars. Leis genres musicaus son Dirty south, rap-rock, rap conscient, Hip-house.  A Leva la  « D » per portar pas lo meme  nom que son paire biologic (Dwayne Michael Turner),  que renegèt dempuei son pus joine age per amor de tot lei actes de violenci que fasiá patir a la maire de Wayne.
Cupidon (luna)

**Cupidon** es un satellit natural d'Uranus. Foguèt descobèrt per la còla de Mark Showalter en 2003 amb l'ajuda del telescòpi espacial Hubble. Pòrta lo nom d'un persontage de la pèça *[[Timon d'Atena]]* de William Shakespeare. Sa designacion provisòria èra S/2003 U 2.

Cupid èra tròp escur per poder èsser detectat per la sonda Voyager 2 dins lo sistèma d'Uranus.

L'orbita de Cupid diferís pas de la de Belinda que de . Es doncas possible que siá instabla.

## Veire tanben
* Uranus (planeta)
* Satellits d'Uranus

## Ligams extèrnes
*  ''NASA's Hubble Discovers New Rings and Moons Around Uranus''

## Bibliografia
# Showalter, Mark R., Jack J. Lissauer (22 décembre 2005) : *The Second Ring-Moon System of Uranus: Discovery and Dynamics*, Science Express. DOI:10.1126/science.1122882
Thuban

250px|thumb|Localizacion de l'estela α Draconis (centre drech)
**Thuban**, tanben coneguda per sa designacion de Bayer coma **Alpha Draconis** (**α Draconis**, **α Dra**), es una estela de la constellacion de Draco.
Colt Python

Lo **Colt Python** es un revòuver de la companhiá estatsunidenca Colt sortit en 1955. Utiliza la municion .357 Magnum. Conoguèt un succès fòrça important e foguèt produch fins a 1999. Foguèt adoptat per plusors fòrças de polícia fins a la generalizacion dei pistolets. Es tanben l'arma preferida de mai d'un personatge de ficcion.

## Liames intèrnes

* .357 Magnum.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Risto Laakkonen

**Risto Laakkonen** (Kuopio, Finlàndia, 6 de mai 1967) es un ancian sautaire amb esquís finlandés.
## Ligams extèrnes
*Fis
Arttu Lappi

**Arttu Lappi** (Kuopio, Finlàndia, 11 de mai 1984) es un ancian sautaire amb esquís finlandés.
## Ligams extèrnes
*Fis
Ville Larinto

thumb|Ville Larinto (2015)

**Ville Larinto** (Lahti, Finlàndia, 11 d'abril de 1990) es un sautaire amb esquís finlandés.
## Ligams extèrnes
*Fis
Tauno Luiro

**Tauno Luiro** (Rovaniemi, 24 de febrièr de 1932 – Rovaniemen mlk, 29 d'octobre de 1955) foguèt un sautaire amb esquís finlandés.
## Ligams extèrnes
*Sports Reference.com
Olli Muotka

thumb|250px|Olli Muotka
**Olli Muotka** (Rovaniemi, Finlàndia, 14 de julh de 1988) es un sautaire amb esquís finlandés.
## Ligams extèrnes
*Fis
Leo Laakso

**Leo Laakso** (Heinola, 21 de agost de 1918 – Helsinki, 4 de abril de 2002) foguèt un sautaire amb esquís finlandés.
## Ligams extèrnes
*Sports Reference.com
Jarkko Määttä

**Jarkko Määttä** (Iisalmi, Finlàndia, 28 de decembre 1994) es un sautaire amb esquís finlandés.
## Ligams extèrnes
*Fis
Topi Mattila

**Topi Mattila** (Helsinki, 29 de març de 1946) es un ancian sautaire d'esquís finlandés.
## Ligams extèrnes
*Fis
Armavir (Russia)

thumb|250px|Vista del centre d'Armavir
**Armavir** (en rus: Армавир) es una vila russa situada sus la riba esquèrra del flum Koban dins la region de Krasnodar Krai. Comptava 191.799 abitants en 2014.
1. FC Nuremberg

L**'1. FC Nurembèrg** (en alemand *1. FC Nürnberg*) es un club alemand de fotbòl  de Nurembèrg fondat en 1900. Actor màger del campionat alemand de l'entre doas guèrras, ganhèt 9 campionats (1920, 1921, 1924, 1925, 1927, 1936, 1948, 1961 e 1968) e 4 copas d'Alemanha (1935, 1939, 1962 e 2007). Son estadi tradicional es la Max-Morlock-Stadion  plaças e sas colors son lo roge e lo blanc.

## Ligams intèrnes

* Fotbòl.

## Bibliografia

* **[[anglés|(en)]]** Matthias Hunger, *Fußballkosmos 1. FC Nürnberg*, Arete Verlag, Hildesheim, 2022,

## Nòtas e referéncias
Tomaž Šalamun

**Tomaž Šalamun** (Zagrèb, 4 de julhet de 1941 − Lhoblhana, 27 de decembre de 2014) èra un poèta eslovèn màger.
Curtis LeMay

thumb|250px|Curtis LeMay
**Curtis Emerson LeMay** (Columbus, Ohio, 15 de novembre de 1906 – 1 d'octobre de 1990) foguèt un militar american. Èra general de las fòrças aerèas dels Estats Units.
Freddie Mercury

thumb|200px|Freddie Mercury en 1977.
**Farrokh Bulsara**, mai conegut pel nom artistic de **Freddie Mercury**, (Stone Town, Zanzibar, 5 de setembre de 1946 - Kensington e Chelsea, Londres, 24 de novembre de 1991) foguèt un musician britanic, cantaire e cap del grop de rock Queen.

Nasquèt lo 5 de setembre de 1946 dins la vila de Stone Town (Zanzibar), amb lo nom de Farrokh Bulsara, filh de Bomi, foncionari de la Cort Suprèma del govèrn britanic, e Jer Bulsara. Los sieus parents èran parses (una comunitat persa, normalament residenta a la Índia, que practica l'anciana religion zoroastriana). Aviá una sòr, Kashmira Bulsara-Cooke. Al cap de pauc temps los sieus parents se transportèron a Bombai. Lo 1954 anèt estudiar al collègi St. Peter a Panchagani, a unes 80 quilomètres de Bombai. Foguèt ailà ont los sieus amics comencèron a li dire Freddie, nom que la familha adoptèt tanben.

Sens dobte, es una de las melhoras voses qu'a donat lo pop-ròck lo sègle XX, dotada d'un extraordinari registre (tres octaves e mièja), e que cantèt amb el una granda varietat d'estils musicales.

Tant la carrièra coma vocalista principala del grop Queen coma en solitari aguèt un grand succès, e arribèt a far los concèrts amb mai public de l'epòca.
Brian May

thumb|250px|Brian May en 2013
**Brian Harold May** (Hampton, Londres, 19 de julh de 1947) es un musician e astrofisician anglés. Guitarrista e pianista de rock, foguèt un dels membres fondadors del grop Queen, qu'i compausèt una part bèla de las cançons mai conegudas de la formacion (coma "We Will Rock You", "I Want It All", "Save Me"...). Es considerat coma un dels melhors guitarristas del mond entièr.
Esquèit

L**'esquèit** (; en anglés: ***skateboard***) es una mena de pòst corta, garnida de quatre ròdas que servís a far divèrsas figuras dins un encastre urban.

## Referéncias
Éva Tardos

thumb|250px|Éva Tardos (a man drecha) e Elisabeth Bauer a l'Universitat Cornell en 2013
**Éva Tardos** (Budapèst, 1957) es una matematiciana ongresa. Aquesta ensenhaira d'informatica a l'Universitat Cornell recebèt lo Prèmi Fulkerson en 1988.
Amy Macdonald

**Amy Macdonald** es una cantaira escocesa, nascuda lo 25 d'agost de 1987 a Bishopbriggs, pichon vilatge prèp de Glasgow. Lo sieu estil se mòu entre rock folk, indie e country. Sa tessitura de votz es la d'un contralt.

Sortiguèt lo sieu primièr single, *Poison Prince*, lo 7 de mai de 2007. Pauc mais tard, lo 30 de julhet de 2007, publiquèt son primièr album, *[[This Is the Life]]*, que se ne vendèron mai de dos milions e mièg de copias.

## Discografia
* *This Is the Life* (2007)
* *A Curious Thing* (2010)
* *Life in a Beautiful Light* (2012)
* *Under Stars* (2017)
Milan Jesih

thumb|250px|Milan Jesih en 2010
**Milan Jesih** (Ljubljana, 14 d'abril de 1950) es un poèta, dramaturg e traductor eslovèn.

## Òbras
* *Uran v urinu, gospodar!* (1972)
* *Legende* (1974)
* *Kobalt* (1976)
* *Volfram* (1980)
* *Usta* (1985)
* *Soneti* (1989)
* *Soneti drugi* (1993)
* *Jambi* (2000)
Slovenske Konjice

thumb|300 px|Slovenske Konjice
thumb|300px|Situacion de la comuna en Eslovènia

**Slovenske Konjice** es un vilatge e comuna d'Eslovènia. Foguèt part istoricament de la region d'Estíria.
Amy Winehouse

thumb|250px|Amy Winehouse en concèrt a Les Eurockéennes en 2007

**Amy Jade Winehouse** (Southgate, Londres, 14 de setembre de 1983 – Camden, Londres, 23 de julh de 2011) foguèt una cantaira e cantautora anglesa. Se faguèt conéisser tre 2003 al Reialme Unit gràcias a son primièr album  *Frank* e son genre vestimentari fòranòrma e sa vida particulara. Son segond album *Back to Black* li conferiguèt una notorietat internacionala e li permetèt de ganhar cinc Prèmis Grammy en 2008. Moriguèt tragicament lo 23 de julh de 2011 dins son apartament londonenc, aparentament per encausa d'un excès de consomacion d'alcoòl.

## Discografia
* *Frank* (2003)
* *Back to Black* (2006)
* *Lioness* (2011)
* *Amy Winehouse: At the BBC* (2012), publicat postumament
Metallica

**Metallica** es un grop de musica estatsunidenc actiu dempuèi 1981. 
Foguèt creat a Los Angeles pel danés Lars Ulrich e James Hetfield, als quals s'ajustèron Lloyd Grant e Ron McGovney. Aquestes dos musicians seràn rapidament substituits  pel guitarrista Dave Mustaine e lo bassista Cliff Burton, respectivament. 
Mustaine serà licenciat un an après aver rejonch lo grop a causa de son excessiva addiccion a las drògas e serà remplaçat per Kirk Hammett. 
Cliff Burton moriguèt dins un accident d'autobús en Suècia (en 1986) e foguèt remplaçat  per Jason Newsted, que, quinze ans mai tard, quitèt lo grop. Es Robert Trujillo que lo remplaça fins ara.

Lo grop a participat al desvolopament del thrash metal durant los annadas 1980, mas es a la debuta de las annadas 1990  que va conéisser un succès mai larg amb una musica considerada coma mai comerciala. The Black Album foguèt una de las melhoras vendas d'albums als Estats-Units en 1991.

## Discografia

* 1983 : **'
* 1984 : **'
* 1986 : **'
* 1988 : **'
* 1991 : **'
* 1996 : **'
* 1997 : **'
* 2003 : **'
* 2008 : **'
* 2016 : **'
* 2023 : **

## Referéncias
Kanye West

thumb|250px|Kanye West en concèrt a Lollapalooza en 2011
**Kanye Omari West** (Atlanta, Georgia, 8 de junh de 1977) es un cantaire de rap e productor musical american. Es maridat dempuèi 2014 a la modèla Kim Kardashian.

## Discografia
* *The College Dropout* (2004)
* *Late Registration* (2005)
* *Graduation* (2007)
* *808s & Heartbreak* (2008)
* *My Beautiful Dark Twisted Fantasy* (2010)
* *Watch the Throne* (2011)
* *Yeezus* (2013)
* *The Life of Pablo* (2016)
* *Ye* (2018)
* *Jesus Is King* (2019)
* *Donda* (2021)
* *Donda 2* (2022)
* *Bully* (2026)
Walter Breisky

**Walter Breisky** (Bèrna, Soïssa, 8 de julhet de 1871 – Klosterneuburg, 25 de setembre de 1944) foguèt un foncionari e politician austrian.
Bart Somers

thumb|250px|Bart Somers en 2013
**Bartolomeus Jozef Lodewijk Rosalia Somers**, mai conegut coma **Bart Somers** (Mechelen, Belgica, 12 de mai de 1964) es un politician bèlga flamenc.
Jo Vandeurzen

thumb|250px|Jo Vandeurzen en 2014
**Johan Maria Gerardus Vandeurzen**, mai conegut coma **Jo Vandeurzen** (Heusden, Belgica, 2 de junh de 1958) es un politician bèlga. Neerlandofòn e membre del Partit Democrata Crestian Flamenc, es actualament, e dempuèi 2009, ministre flamenc del Benésser, de la Familha e de la Santat al sen del Govèrn Peeters II.
Spandau Ballet

**Spandau Ballet** es un grop de musica rock e new wave anglés. La formacion que comptava inicialament que doas personas, Gary Kemp e Steve Norman, foguèt fondada a Londres en 1979. Se faguèron conéisser mondialament gràcias a la capitada de sa cançon "True" en 1983. Los musicians se disseparèron en 1989 aprèp que l'album *Heart like a Sky* capitèsse pas comercialament e se tornèt formar en abril de 2009. Tiran son nom d'un barri, Spandau, de la capitala alemanda Berlin.

## Discografia
* *Journeys to Glory* (1981)
* *Diamond* (1982)
* *True (1983)
* *Parade* (1984)
* *Through the Barricades* (1986)
* *Heart like a Sky (1989)
* *Once More* (2009)

## Cançons mai conegudas en Occitània
* *To cut a long story short* (1981) 
* *True* (1983)
* *Gold* (1983)
* *Only when you leave* (1984)
* *Through the barricades* (1987)
Wermsdorf

**Wermsdorf** es una comuna alemanda de Saxònia, situada dins l'arrondiment de Saxònia del Nòrd e lo districte de Leipzig.
Zschepplin

**Zschepplin** es una comuna de Saxònia (Alemanha) que se situa dins l'arrondiment de Saxònia del Nòrd, dins lo districte de Leipzig.
Braintree

thumb|right|250px|Bibliotèca publica Thayer
**Braintree** (pron.: [bɹeɪnˈtɹiː]), e oficialament **Town of Braintree**, es una vila americana, situada dins lo comtat de Norfolk e l'estat de Massachusetts.
Ahrensburg

**Ahrensburg** es una vila alemanda, situada dins l'arrondiment (en alemand *Landkreis*) de Stormarn qu'es part de l'Estat de Schleswig-Holstein. Es la localitat mai importanta del districte amb una populacion de 31.652 abitants.
Satan

**Satan** (שטן *śāṭān* en ebrieu) es un terme de la Bíblia significant  /  o  /  (au sens de calomniador); sos la forma de verbe, apareis 6 còps dins lo texte massoretic de la Bíblia ebraïca, que 5 dins lo Libre daus Psalmes (38, 71 e 109) e 1 dins lo Libre de Zacàrias (3:1); sos la forma de nom, se pòt aplicar a d'èssers umans, de creaturas celestas o 'na allegoria; lo rei Dàvid es per exemple qualificat aitau per los filisteus, es a dire d'adversari militar (1 Samuel 29:4); eu mesme qualifica aitau Abishai, un membre de sa cort, per 'ver propausat de condemnar a mòrt un ancian opausant au rei (2 Samuel 19:23); dins sa letra a Hiram de Tir, òm vei lo rei Salamon utilizar lo terme per significar qu'a pas mai d'enemic que menace son reiaume (1 Reis 5:18); pus tard, quand Hadad d'Edòm e Rasin de Siria atacan son reiaume, son qualificats aitau; dins 4 passatges de la Bíblia, lo terme es utilizat per designar de creaturas celestas: Libre daus Nombres 22:22 e 22:32, Prumier Libre de las Cronicas 21:1, Libre de Zacàrias 3:1 e Libre de Jòb (capítols 1 e 2); lo nom apareis egalament coma 'na figura allegorica dins lo tresen capítol dau Libre de Zacàrias; dins lo Prumier libre de las Cronicas, lo mot apareis a la forma indefinida e 'quò es lo sol endrech dins la Bíblia ebrieva ente 'questa forma designa ben tot un nom pròpri () e non pas un nom comun (); 'queste passatge indica que Satan incitet Dàvid a recensar lo pòble; dins lo passatge parallel dau Segond libre de Samuel, au contrari, Dieu es a l'origina dau recensament. Dins la literatura judiva de l'epòca ellenistica, ben tot sos l'influéncia de la religion persa e dau dualisme zoroastrian, se desvolopa la demonologia dins lo judaïsme; dins 'questa literatura postbiblica, Satan apareis coma lo nom d'un demòni que figura dins lo Libre daus Jubileus (23:29) e dins l'Assompcion de Moïses (10:1); lo texte de l'Apocalipsi de Moïses conten 'na legenda sus la transformacion de Satan en àngel de lutz e sa cooperacion emb la serp per enganar Eva.
Nus

Los **Nus** ( en chinés: 怒族, pinyin:Nùzú; lor etnia es tanben coneguda jols noms de Nusu, Nung, Zauzou o Along segon la lenga parlada) son una de las etnias de China e de Myanmar.
Al recensament de 2010 èran 37 523 (en 1990 27 123).
Los **Nus** parlan quatre lengas vesinas: lo nusu, lo nung, lo zauzou e l'along (o dulong).

Lors religions son l'animisme, lo bodisme tibetan. I a tanben qualques crestians.

## Referéncias
Ariana Jollee

alt=Ariana Jollee|vinheta|Ariana Jollee

**Laura Jennifer David**, mai coneguda coma **Ariana Jollee** (Long Island, 29 de setembre de 1982) es una actritz e realizadora pornografica americana.
Aria Noir

**Aria Noir**, tanben coneguda coma **Maria Silva**, **Keri Doudna** o **Keri Humble** (Newport, Rhode Island, 14 de setembre de 1975) es una actritz pornografica americana.
Abbos Atoev

**Abbos Atoyev** (en ozbèc: **Atoyev Abbos Abdurazzoqovich**; Qulkhatib, 7 de junh de 1986) es un boxaire ozbèc. Ganhèt una medalha d'aur dins la categoria dels peses pesants leugièrs durant los Campionats del Mond de Bòxa en 2007 e tornar coma pes mejan en 2009. Emportèt tanben una medalha de bronze als Jòcs Olimpics de 2012.
April Flowers

vinheta
**April Flowers** (Wasilla, Alaska, 28 de març de 1978) es una anciana actritz pornografica americana.
Anja Juliette Laval

**Anja Juliette Laval**, tanben coneguda coma **A. Laval**, **Juliet Anja Laval**, **Schwester Anja** o **Anja Juliette** (6 de junh de 1981) es una anciana actritz pornografica alemanda.
Ai Kurosawa

**Ai Kurosawa** (en japonés: 黒沢愛; Shiga, 24 de decembre de 1982) es una modèla e actritz pornografica japonesa. Comencèt sa carrièra en 2001 e se retirèt en 2006 abans de tornar l'an seguent.
Anna Ohura

**Anna Ohura** (en japonés: 大浦あんな) (Hokkaido, 30 de mai de 1980) es una modèla erotica e actritz pornografica japonesa.
Adrianna Nicole

thumb|Adrianna Nicole
**Adrianna Nicole**, tanben coneguda anteriorament jols escaisses de **Seven** o **Petal Benson** (San Francisco, 25 de març de 1977) es una actritz de films pornografics americana.

## Liames extèrnes
* Adrianna Nicole, *imdb.com*
* Adrianna Nicole, *iafd.com*
Aubrey Addams

vinheta
**Aubrey Addams** (Westfield, Nòva Jersei, 25 de mai de 1987) es una actritz pornografica americana.
Akira Watase

**Akira Watase** (en japonés: 渡瀬晶, segon l'usatge de país: **Watase Akira**, Tòquio, 2 de julhet de 1980), tanben coneguda coma **Akira Seto** o **Sho Watase**, es una modèla e actritz pornografica japonesa. Se retirèt del mond de la pornografia en 2005.
Akiho Yoshizawa

vinheta
**Akiho Yoshizawa** (en japonés: 吉沢明歩, Tòquio, 3 de març de 1984), mai coneguda coma **Acky** (あっきー), es una actritz japonesa de films pornografics e erotics.
Ava Rose

thumb|Ava Rose
**Ava Rose** (Sutton, Alaska, 9 de febrièr de 1986) es una actritz pornografica americana. Es la sòrre ainada de Mia Rose.
Austyn Moore

thumb|Austyn Moore
**Austyn Moore**, tanben coneguda coma **Taylor Shanes** (Indiana, 6 de mai de 1981) es una actritz pornografica americana.
Alexis Love

thumb|Alexis Love (2008)
**Alexis Love** (Sacramento, Califòrnia, 7 d'abril de 1988) es una anciana actritz pornografica e modèla erotica mexicanoamericana. Sa carrièra comencèt cap a la mitat de 2006 e s'acabèt en 2010, an que se prenguèt la retirada d'aquesta profession.
Ava Vincent

vinheta
**Ava Vincent**, coneguda anteriorament coma **Jewel Valmont** (Placerville, Califòrnia, 29 de setembre de 1975), es una anciana actritz pornografica americana.
Allysin Chaynes

vinheta
**Andrea Kovacs**, mai coneguda coma **Allysin Chaynes** (11 de febrièr de 1979) es una actritz pornografica romanesa.
Alaura Eden

thumb|Alaura Eden
**Alaura Eden**, tanben coneguda coma **Allura Eden** o **Alura** (San Francisco, 13 de junh de 1977) es una anciana actritz de films pornografics.
Angelina Valentine

**Angelina Valentine** (Lexington, Kentucky, 19 de setembre de 1986) es una actritz pornografica americana.
Loreto Mauleón

**Loreto Mauleón** (nascuda lo 14 d'agost de 1988 a Burgos) es una actritz espanhola de cinèma e de television.

## Carrièra

### Filmografia

* 2009: La máquina de pintar nubes; Sara
* 2011: Bi anai
* 2012: El extraño anfitrión; Laida 

### Television

* 2008 - 2012: Goenkale; Joana
* 2012 - actuellement: El secreto de Puente Viejo; Maria Menéndez Samaniego / Maria Castañeda Ulloa 

## Prèmis

* 2020 - Prèmi Feroz de melhora actritz de seria de television
* 2021 - Prèmi Platino de melhora interpretacion femenina dins una seria o una seria corta

## Referéncias

## Ligams extèrnes

* http://www.biografias.es/famosos/loreto-mauleon.html
* 

## Nòtas
El Periódico de Catalunya

thumb|250px|Las doas edicions del jornal ''El Periódico'', en espanhòl (roja) e en catalan (blava)
***El Periódico de Catalunya***, dempuèi 2020 ***El Periódico***, es un quotidian d'informacion generala editat e imprimit a Barcelona, distribuit en Catalonha.

Creat en 1978 pel jornalista e entrepreneire espanhòl Antonio Asensio Pizarro, es publicat originalament en espanhòl, mas dempuèi 1997 existís egalament una version en catalan. Es actualament lo jornal mai vendut en Catalonha e compta 5.000 abonats.

## Nòtas e referéncias


## Ligams extèrnes
*  El Periódico
Angelica Costello

thumb|Angelica Costello (2005)
**Angelica Costello** (Plattsburgh, 5 de junh de 1978) es una actritz pornografica americana.
Annette Schwarz

vinheta
**Annette Schoenlaub**, mai coneguda coma **Annette Schwarz** (26 de març de 1984) es una actritz pornografica alemanda.
Ava Devine

alt=Ava Devine|vinheta|Ava Devine

**Ava Devine** (Long Island, Estat de Nòva York, 22 de genièr de 1974) es una actritz pornografica americana.
Ashley Blue

vinheta
**Oriana Rene Small**, mai coneguda coma **Ashley Blue** (Los Angeles, 8 de julhet de 1981) es una actritz e realizadora pornografica estatunidenca.
Alektra Blue

thumb|Alektra Blue (2017)
**Alektra Blue** (Phoenix, Arizòna, 9 de junh de 1983) es una actritz pornografica americana.
Ann Marie Rios

thumb|Ann Marie Rios
**Ann Marie Rios** (Santa Clarita, 5 de setembre de 1981) es una actritz pornografica americana.
Idiom Neutral

L'**Idiom Neutral** es una linga construcha publiada en 1902 per l**Akademi Internasional de Lingu Universal'' (« l'academia internacionala per una linga universala ») e deguda a l'engenhaire rus **Vladimir Karlovitsj Rozenberger*' (Владимир Карлович Розенбергер, mai conegut dins los país occidentaus sos lu nom de *Waldemar Rosenberger'') (1848-1918).
Bill Hicks

**William Melvin Hicks**, mai conegut coma **Bill Hicks** (Valdosta, Georgia, 16 de decembre de 1961 - Little Rock, Arkansas, 26 de febrièr de 1994) foguèt un umorista american.
Dumbarton

[thumb|drècha|Lo pònt vièlh de Dùn Bretann, amb lo [riu Leven.]]
***Dumbarton*** en anglés, o ***Dùn Breatann*** en gaelic escocés, que significa "fòrt dels britons",  es una vila d'Escòcia, centre administratiu del *council area* de West Dunbartonshire.
Natalie Clifford Barney

thumb|250px|Natalie Barney a l'entorn de 1900
**Natalie Clifford Barney** (Dayton, Ohio, 31 d'octobre de 1876 - París, 2 de febrièr de 1972) foguèt una escrivana e poetessa americana. S'expatrièt jove a la capitala francesa, çò que fa qu'escriguèt la màger part de son òbra en francés. 

## Òbras
### En anglés
**Poems & Poèmes: Autres Alliances* (1920)
**The One Who Is Legion* (1930)
### En francés
* *Quelques Portraits-Sonnets de Femmes* (1900)
* *Cinq Petits Dialogues Grecs* (1901)
* *Actes et entr'actes* (1910)
* *Je me souviens* (1910)
* *Eparpillements* (1910)
* *Pensées d'une Amazone* (1920)
* *Aventures de l'Esprit* (1929)
* *Nouvelles Pensées de l'Amazone* (1939)
* *Souvenirs Indiscrets* (1960)
* *Traits et Portraits* (1963)
* *Amants féminins ou la troisième* (2013)
David Broome

thumbnail|David Broome sus ''Sportsman'' en 1975 a Amsterdam
**David McPherson Broome** (Cardiff, 1 de març de 1940) es un ancian cavalièr de sauts d'obstacles galés.
Albuquerque

**Albuquerque** (en navaho *Beeʼeldííl Dahsinil*) es la vila mai granda de l'estat de Nòu Mexic, al sud-oèst dels Estats Units. La vila foguèt fondada en 1706 pels colonizadors espanhòls, e reten encara qualques aspèctes d'eiretatge cultural e istoric espanhòla.
Asu

L**'asu** (tanben sonat abewa, ebe) es una lenga nupoïda parlada dins l'Estat de Nigèr, dins la part occidentala de Nigèria. Los locutors d'asu èran estimats a 5 000 en 1998.

## Fonts
*  Roger Blench, 2013, *[https://web.archive.org/web/20201101013111/http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/VN/Nupoid/Nupoid%20Overview%202013.pdf The Nupoid Languages of West-Central Nigeria. Overview and Wordlists]*
Lamborghini

**Automobili Lamborghini S.p.A.**, mai coneguda coma **Lamborghini**, es una filiala d'Audi AG. Es una entrepresa italiana fabricant d'automobilas "superesportivas" localizada a Sant'Agata Bolognese, a Bolonha, a pauques kilòmetres de Maranello. Foguèt creada en 1963 per Ferruccio Lamborghini (1916 - 1993) après la capitada de sa fabrica de tractors, *Lamborghini Trattori S.p.A.*.
HMS Beagle

Lo **HMS ''Beagle*** foguèt un naviri de la *Royal Navy* de la classa Cherokee. Foguèt lançat lo [[11 de mai]] de [[1820]] al pòrt de [[Woolwich Arsenal (DLR)|Woolwich]], sus [[Tamèsi]]. Au mes de julhet d'aquesta annada, lo *Beagle* prenguèt part a la celebracion del coronament del rei [[Jòrdi IV del Reialme Unit|Jòrdi IV]]. Lo naviri aguèt puèi pas pus d'utilitat fins a çò que foguèsse reabilitat en naviride recerca. Faguèt tres expedicions. Foguèt famós per aver embarcat lo naturalista [[Charles Darwin]], del temps de sa segonda mission, entre [[1831]] e [[1836]]. Le raconte del viatge es detalhat dins lo libre de Darwin, *Lo Viatge del Beagle'', publicat en 1839.
Ligier

[thumb|la Ligier JS11 de [Jacques Laffite (presentada aici a Goodwood en 2008).]]
**Ligier** es un fabricant d'automobilas  francesa. Uèi especializat dins la construccion de veituretas, Ligier es subretot conegut per son implicacion dins le campionat del monde de Formula 1 entre 1976 e 1996 e sas participacion a las 24 oras del Mans.
Lengatge

vinheta|Lengatge.
Lo **lengatge** es la capacitat de comunicar los pròpris sentiments e pensadas a un receptor o interlocutor transmetent un sistèma o còdi determinat de signes interpretable per l'entitat emissora e la receptora. S’emplega per exèmple per lo lengatge uman. Se ditz lengatge cada còp que dos individus, en avent atribuit convencionalment un cèrt sens a un acte determinat, l'executan amb fin de se comunicar entre eles.  

La facultat de representar un significat transmetent un còdi es pas connaturata sonque en l'èsser uman, mas en fòrça espècias d'animals, per plan que lo lengatge verbal uman aja de caracteristicas que ho diferéncian mai del d'aqueles darrièrs. Qualques autors contemporanèus definisson lo lengatge uman coma un instrument de la pensada, que la comunicacion n'es solament un accessòri pas indispensable, e las lengas son consideradas coma objèctes biologics e pas coma esturments projectats pels èssers umans. 

Dins la Grècia antica, las questions sobre la filosofia del lengatge (*coma rapresentar los mots*) existisson dempuèi Gorgiàs e Platon. De pensaires coma Rousseau se son pensats que lo lengatge uman veniá de las emocions, mentre que Kant teniá que procedissiá de la pensada logica e racionala. De filosòfs del  coma Wittgenstein pretendon que la filosofia es en realitat l’estudi del lengatge. Demèsts los linguistas mai coneguts se pòt citar Ferdinand de Saussure, Robèrt Lafont e Noam Chomsky.

L'estudi scientific del language se ditz la lingüistica que se dividís entre tres disciplinas: la filologia (que s'ocupa tanben de las lengas concrètas), la filosofia e la semiotica.

## Nòtas e referéncias


## Articles connèxes

* Comunicacion
* Lenga (lingüistica)
* Lenga artificiala
* Lenga fiulada
* Sciéncias cognitivas
Ashlynn Brooke

vinheta
**Ashlynn Brooke** (Choctaw, Oklahoma, 14 d'agost de 1985) es una anciana actritz pornografica americana.
Maserati

**Maserati** es una marca d'automobilas creada en 1914 a Bolonha (Itàlia) per Alfiero Maserati e sos fraires.

## Tanben veire
* nom de domeni: .maserati
Alexis Texas

thumb|Alexis Texas (2010)
**Alexis Texas** (nascuda **Thea Alexis Samper** a Panamà lo 25 de mai de 1985) es una actritz e realizatritz pornografica americana.
Aletta Ocean

vinheta

**Dóra Varga**, mais coneguda coma **Aletta Ocean** (Budapèst, 14 de decembre de 1987) es una actritz pornografica ongresa.
Angel Dark

thumb|Angel Dark (2005)
**Viktória Knezová**, mai coneguda coma **Angel Dark** (Sobrance, Eslovaquia, 11 d'abril de 1982) es una actriz pornografica eslovaca.
Aria Giovanni

vinheta

**Cindy Renee Volk**, mai coneguda coma **Aria Giovanni** (Long Beach, 3 de novembre de 1977) es una modèla e actriz erotica americana.
Ilocano

thumb|250px|Airal d'extension de l'ilocano (segon ''Ethnologue'')
L**'ilocano** (en ilocano: *Pagsasao nga Ilokano*) es una lenga austronesiana parlada a Filipinas. Es la tresena lenga mai importanta demograficament del país. Es parlada per mai de 9 milions de personas coma lenga nadiva e es emplegada coma lenga veïculara per de locutors d'autras lengas (pangasinan, ibanag, ivatan etc...) de l'airal.

## Dialectologia
Existisson dos grands dialèctes en ilocano: l'amianan, que n'es lo dialècte septentrional, e l'abagatan, la varietat meridionala.
Se diferéncian subretot per son biais de prononciar la letra -e-.
### Fonologia
#### Vocalisme
Lo nombre de vocalas en ilocano pòt variar entre 5 vocalas (amianan) e 6 (abagatan)

* En amianan (nòrd de l'airal): , , , , 
* En abagatan (ilocano meridional): , , , , ,
Animere

L**'animere** es una lenga kwa parlada en Ghana. La lenga es en dangièr.

## Localisacion
L'animere es parlat a Kecheibe e Kunda, dins lo centre èst de Ghana, per los benimbere.

## Notas e referéncias

## Fonts
WWE Hall of Fame

La **WWE Hall of Fame** es una institucion americana que fa omenatge a la carrièra d'ancians membres de la World Wrestling Entertainment.
Mercedes-Benz

**Mercedes-Benz**  es un fabricant d'automobilas alemand, una  division multinacionala del constructor alemand Daimler AG. La marca es coneguda pels veïculs de luxe, buses, veituras, e camions. Lo sèti de Mercedes-Benz es a Stuttgart, dins l'estat federal de Baden-Württemberg, en Alemanha.

## Istòria
A l'origina Carl Benz creèt la primièra veitura amb motor de combustion foncionant a l'esséncia, la Benz Patent Motorwagen, finançada per Bertha Benz e brevetada en genièr de 1886; Gottlieb Daimler e l'engenhaire Wilhelm Maybach convertiguèron una diligéncia per addicion d'un motor d'esséncia  un an pus tard. La primièra  automobila Mercedes foguèt comercializada en 1901 per Daimler-Motoren-Gesellschaft. Los primièrs veïculs de marca Mercedes-Benz foguèron produïts en 1926, après la fusion de las entrepresas de Carl Benz e Gottlieb Daimler  en Daimler-Benz companhiá.
Lilo & Stitch

***Lilo & Stitch*** es un filme d'animacion american produch per Walt Disney Feature Animation e sortit en 2002. Es le 42e filme de la seria *Walt Disney Animated Classics*.