open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Boçac (Nauta Marcha)

**Boçac** (*Boussac* en francés) es una comuna occitana de Berric, situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

[left|250px|thumb|Lo [Chasteu de Boçac]]
[left|250px|thumb|Un [ostau]]

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Boçac [bu'so]
es atestat *Bociacum*, sens data (per Dauzat), *Buciacum*, vers 1000, *Bociaco*, en 1095, *Bossiacus*, vers 1315 (segon los Féniés). Lo nom vendriá d'un nom latin d'òme *Bŭccius* o *Buttius* emb lo sufixe *-acum* , latinizacion dau sufixe gallés *-aco(n)*. Boçac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mestre *Bŭccius* o *Buttius*. En realitat, coma lo nom vau tanben per Boçac Borg, òm sap pas ont èra la *villa* d'origina; e coma un chasteu medieval es pus recent qu'una *villa*, coma es pus logic qu'un chasteu prenga lo nom d'un vilatge vesin (2&nbsp;km) qu'a l'encontrari, l'origina dau nom deu se trobar au vilatge emper qu'a la vila eiretiera dau chasteu.

## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna
* Pierre Leroux

left|250px|thumb|L'estatua de Pierre Leroux

## Veire tanben
### Liams connexes

### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Amadeo Carrizo

**Amadeo Carrizo Larretape** (Rufino, Província de Santa Fe, 1926) que ho un portèr de fotbòl argentin de River Plate e un deus gran jogadors istorics d'aquesta equipa.

que joguè entà River enter 1945 e 1968. La soa astruguessa que'u való lo chafre de *Tarzán* e los elògis deus gran portèr sovietic *L'Aranha* Lev Yashin qui'u auherí lo son par de gants a cap de l'unica partida qui s'afrontèn.

En bèth deishar River, que he ua segonda carrièra dab lo club Millionarios en Colómbia (club on èra jà passat lo son ancien collèga milionari Alfredo di Stéfano-Laulhèr).
Malaval

**Malaval** o **Mala Val** (*Malval* en francés) es una anciana comuna occitana en Lemosin administrada per lo departament de Cruesa e la region Novela Aquitània, ancianament de Lemosin. Despeu lo 1er de genier 2019, es comuna delegada de Linar e Malaval.

Segon Xavier Lansade, lo parlar de la comuna es lo marchés.
## Geografia

## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

* 2016 : 42
* En  la populacion èra de  abitants.

## Luecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes

### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Tragedia de Superga

La **tragedia de Superga** que ho un accident d'avion escadut lo 4 de mai de 1949 e qui ei famosa per'mor d'aver dalhadas las vitas deus membres de l'equipa (coneguda dab lo nom de Grande Torino) del Torino Football Club qu'i s'escagassè contre ua muralha de la Basilica de Superga.

L'equipa que tornava d'ua partida amistosa jogada en Portugal dab lo Benfica Lisbona en omatge au jogador Francisco Ferreira.

La FIFA que domandè ua minuta de silenci dens lo monde snacèr a l'escadença de las partidas de fotbòl. Deu son costats, l'equipa Argentina de River Plate que joguè dab lo malhòt deu club italian (qui hè partida ara deus sons malhòts istorics tornats emplegar regularament) e que joguè un par de partidas au prohèit de las veudas e deus orfanins deus defunts.
Omar Sívori

**Enrique Omar Sívori** (Buenos Aires, lo 2 d'octobre de 1935 e lo 17 de heurèr de 2005) mei conegut com **Omar Sívori** que ho un fotbolaire argentin tanben naturalizat italian qui comencè la soa carrièra dab River Plate (1952 – 1957) abans de passar a la Juventus de Turin (1957 – 1965).

Que joguè dens las seleccions nacionaus deus sons dus país.

En 1961 qu'arrecebó lo Ballon d'Or de la revista francesa France Football. 

Qu'acabè la soa carrièra dens lo SSC Naples en 1969.

Que's morí a Buenos Aires dens lo quartièr nadau de San Nicolás d'un cancer.
Walter Gómez

thumb|Walter Gómez (1950)
**Walter Gómez** (Montevideo, lo 12 de decembre de 1927 – Vicente López, Argentina, lo 4 de març de 2004) que ho un fotbolaire uruguaian qui joguè dens lo son país dab lo Club Nacional de Football (que ho campion dab eth en 1946 e 1947), puish en Argentina dab River Plate (que ho campion dab eth, aqueth còp d'Argentina, en 1950, 1952 e 1955).
Copa deu Monde de fotbòl de 1978

thumb|200px|left|Victòria finala d'Argentina per la soa purmèra copa mondiauthumb|200px|Logo de la competicionLa **Copa deu Monde de fotbòl de 1978** que ho la XIau edicion deu tornei de la Copa deu Monda de Fotbòl. Que's joguè en Argentina durant la Dictatura Militara, contèxte qui marquè hèra la competicion.

En ehèit, l'organizacion de la Copa deu Monde e la comunion autorn de la seleccion nacionau qu'ajudavan lo aqueth regim qui ho marcat per la mesa en practica d'ua repression illegau deus son opausant caracterizada per la disparicion, la sequestracion, la tortura e l'execucion a còps sus simples sopçons, e sovent de victimas hèra joenas. La polemica au subjècte de la participacion ad aqueth campionat mondiau qu'èra alavetz d'acceptar de con.hortar aqueth regim ; uei que's sap que l'apròche de la data deu campionat que marquè mei que mei ua acceleracion dramatica de la repression entà eliminar (fisicament) los risques d'expression de l'oposicion quan lo monde sancèr epiore lo país. 

Lo país participant qui marquè mei ostensiblament la soa ostilitat de cap a la dictatura que hon los País Baish qui refusèn de sarrar la man deu president *de facto* Jorge Rafael Videla.

La copa que ho ganhada per la Seleccion Nacionau Argentina acap d'un procès a còp controversiat (en particular que's discuteish l'escòrt de la partida Argentina - Peró, acabada dab un susprenent 6 - 0 e tan per tan un gòl mei que lo necessari entà la classificacion).
Ubaldo Fillol

thumb|Ubaldo Fillol (2006)
**Ubaldo Fillol** (San Miguel del Monte, Província de Buenos Aires, lo 21 de julhet de 1950) - chafrat *el Pato*, qu'ei a díser lo guit - que ho un portèr argentin campion mondiau dab la Seleccion Nacionau e un deus grans jogadors istorics de River Plate.
Emperor (grop de musica)

**Emperor** es un grope de black metal norvegian format en 1991. Lo grope es considerat coma l'un dei fondadors dau black metal sinfonic.
Judas Iscariot (grop de musica)

**Judas Iscariot** siguèt un grope de black metal deis Estats Units, format per Akhenaten (Andrew Harris) en 1992.

Akhenaten jogava de totei leis instruments (guitarra, bassa, batariá) e d'autrei musicians venián per lei concèrts, coma lo bassista Lord Imperial dau grope Krieg ò Kanwulf dau grope Nargaroth. Sièis albums siguèron enregistrats avant la dissolucion de Judas Iscariot, anonciada per Akhenaten en aost de 2002.
Marduk (grop de musica)

**Marduk** es un grope de black metal format en 1990 a Norrköping en Suècia. Es un dei premiers gropes de la branca suedesa dau black metal. Lo nom ven de la religion assiriana, onte Marduk èra lo dieu suprèm e batèt lei dragons dau caòs.
Mario Alberto Kempes

**Mario Alberto Kempes** - chafrat *el Matador* - (Bell Ville, Província de Córdoba, lo 15 de julh de 1954) que ho un jogador de fotbòl campion deu monde dab la Seleccion Nacionau argentina ; que ho un gran jogador de Rosario Central. 

Après que joguè entà River Plate dab qui e ho campion en 1981. 

Que joguè tanben dans lo Valencia FC.
Américo Gallego

**Américo Gallego** (Morteros, Província de Córdoba, lo 25 d'abriu de 1955) qu'ei un fotbolaire argentin e un entrenador.

Que ho jogador de Newell's Old Boys enter 1974 e 1981, annada qui ho crompat per River Plate. dab River que ho campion d'Argentina mantuas vegadas e qu'obtiengó tanben la Copa Libertadores, la Copa Intercontinentau e la Copa Interamericana.

Que he partida de la Seleccion Nacionau argentina de fotbòl e, atau, que participè a la Copa deu Monde de fotbòl de 1978 (en Argentina) e a la Copa deu Monde de fotbòl de 1982 (en Espanha).

Que's retirè de River en 1988 abans de començar ua prestigiosa carrièra d'entrenaire estant campion nacionau en Argentina e Méxic dab lo clubs River Plate, Independiente, Newell's Old Boys e lo Deportivo Toluca.
Sergio Goycochea

**Sergio Goycochea** (Lima, Partit de Zárate, Província de Buenos Aires, Argentina, lo 17 d'octubre de 1963) qu'ei un portèr argentin gessit de River Plate e qui ho revelat per la Copa deu Monde de 1986 a Méxic en bèth vàder un element decisiu e dilhèu provocator de la victòria argentina dens aquesta competicion.

Curiosament, autan en River com dehens la Seleccion Nacionau argentina qu'èra supleent deu portèr Nery Pumpido.

Com d'autes jogadors de River, que passè après au club colombian de Millionarios puish per mantuns autes club com, per exemple lo Stad Brest 29 (l'Estadi Brestés).
Abadiá de Sent Peire de Visoas

thumb|280px|<center>Vista generala de l'edifici
thumb|280px|<center>Chabeç
thumb|280px|<center>Autar
[thumb|280px|<center>[Absida]]
L'abadiá benedictina de **[[Sant Pèir|Sant Peire]] de [[Visoas]]** fuguet fondada per Arèdi d'Atan avans 572.
Arèdi d'Atan

**Sant Arèdi d'Atan**, deu latin *Attanum*, aperat tanben **Sant Iriès** o **Iriès de Lemosin**, en latin *Aredius* (nascut c. 511 a Lemòtges - mort lo 25 d'aost de 591 a Atan, la futura vila de Sent Iriès) qu'estó un religiós lemosin deu sègle VI qui contribuè a l'evangelizacion deu son país nadau. Arèdi qu'ei hestejat lo 25 d'aost.
Marçau de Limòtges

250px|thumb|right|Gravadura de Sent Marçau de Limòtges en prenent dos auseus fantastics
**Sent Marçau** (segle III) fuguet lo prumier evesque de Limòtges. Se festeja lo 30 de junh.

Las mencions escrichas mai ancianas de Sent Marçau remontan au començament de l'Atge Mejan. Sidòni Apollinar, evesque de Clarmont dau segle V, afirmet qu'Augustoritum recebet Marçau coma evesque; lo celebre Gregòri de Tors l'evoquet dins son *Historia Francorum (Istòria daus francs)*. Se sap que lo prumier evesque fuguet sebelit dins lo cementeri situat prep de la *Via Agrippa*. Dins los ans 1960 s'efectueren de las cerchas a Limòtges dins l'emplaçament de l'anciana Abadiá de Sent Marçau e s'i descubriguet la tomba de Sent Marçau en mai daus mosaïcs dau Naut Emperi testimoniant de l'importància dau personatge sebelit. D'autres recits pòden pas èsser provats scientificament e deven èsser pres emb prudéncia.
Nokturnal Mortum

**Nokturnal Mortum** es un grope de black metal ucraïnian format en 1994 a Kharkiv per Knjaz Varggoth. Aqueu grope a la particularitat d'apartenir au corrent national socialist black metal (NSBM). Aquel interès per l'ideologia nacionala socialista aparéis clarament per exemple dins lo títol *The Call of Aryan Spirit*. Alevat dau nacionau socialisme, lei temas dei musicas de Nokturnal Mortum son tanben lo paganisme, la natura e lei legendas e tradicions ucraïnianas.
Negură Bunget

**Negură Bunget** es un grop de black metal amb una tendéncia folk/pagan metal (de còups qualificat de black metal atmosferic ò melodic) format en 1995 a Timişoara en Romania. Lo nom ven dau romanés ancian, onte *Negură* significa "brumosa" e *Bunget* "selva".

Ara lo grope es establit en Alemanha.

## Ligams extèrnes
*Negura Bunget Music
Copa deu Monde de fotbòl de Mexic de 1986

vinheta|
La **Copa deu Monde de fotbòl de Mexic de 1986** que ho la XIIIau edicion de la Copa deu Monde. Que s'escadè en Mexic e que ho remportada per la Seleccion Nacionau argentina de fotbòl.

A l'origina l'organizacion de la competicion qu'èra estada autrejada a Colómbia qui abandonè per rasons economicas. 16 annadas après l'aver organizada en 1970, Méxic, a maugrat d'un terrible terratrem escadut ua annada abans, que tornè arcuélher las espravas d'aqueth tornéi.

Lo percors de l'equipa d'Argentina que ho marcat peu jòc de Diego Armando Maradona qui, contre Anglatèrra e dens un contèxte de tension enter ambs país, marquè lo Gòl de la man de Diu e Gòl deu sègle (considerats respectivament com lo péger e lo géncer) e la revelacion quasi accidentau deu portèr Sergio Goycochea.
Visoas

left|250px|thumb|La comuna
left|250px|thumb|Potz dins lo vilatge
[left|250px|thumb|Monument aus mòrts e [egleisa abadiala]]

**Visoas** (*Vigeois* en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la  region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

## Geografia

## Istòria
Atestat *Vosidensis* en 1082.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments
*Abadiá de Sant Peire de Visoas

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Corresa

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Abadiá

Una **abadiá** (var. **abadia**, **abaiá**, **abadièr**, **abadier**) (dau latin *abbatia*) es un monastèri o un convent catolic sota la direccion d'un abat (o d'una abadessa; dau latin *abbate(m)*, derivat de l'aramèu אבא / ܐܒܐ *abba*, que significa ), lo quau sèrv de paire espirituau a la comunautat religiosa. Leis òrdres monastics, lei capítols canoniaus (de canongessas subretot) e lei comunautats de canonges regulars son qualificats per fondar d'abadiás. L'abadiá es donc pas forçadament un luòc de clausura monastica.

Lo priorat e lo convent conoisson lo mesme genre d'organizacion que leis abadiás, mas an pas d'abat o d'abadessa a sa tèsta; dependon d'una abadiá  o dirèctament dau superior de l'òrdre monastic.

## Terminologia
### Istòria dau tèrme

### Tèrmes variants en occitan
*Abadòt, abadon, aberòt, abaton, abachon, abeton, abechon*, e *abequet* significan "abadiá pichona".

*Abatàs* e *abetàs* significan "abadiá granda".

*Abadiassa* significa "abadiá granda" o "abadiá en roïnas".

## Istòria dau monaquisme crestian

## Site e elements

## Arquitectura

## Veire tanben
### Liames intèrnes
### Liames extèrnes
## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Bronisław Komorowski

**Bronisław Komorowski** (nascut a Oborniki Śląskie lo 4 d'abril de 1952), es un istorian, editor e òme politic polonés, e president de Polonha de 2010 a 2015.

De 2000 a 2001 foguèt ministre de la defensa.

En 2007, foguèt elegit president de la Cramba bassa del parlament.

A la debuta de 2010, foguèt investit coma candidat de l'oposicion a la presidenciala de la fin de l'annada, contra lo president Lech Kaczyński. Mas la mòrt d'aquel dins un accident d'avion, lo 10 d'abril de 2010, ne fa constitucionalament lo president per interim de Polonha. Lo 8 de julhet, demissiona de la Cramba bassa e daissa la plaça de president per interim a Bogdan Borusewicz.

Las eleccions presidencialas anticipadas, las ganha al segond torn contra Jarosław Kaczyński, lo 4 de julhet de 2010. Foguèt investit president lo 6 d'agost del meteis an.

## Vida personala
Es lo filh de l'africanista  Zygmunt Komorowski e de Jadwiga z Szalkowskich. Es maridat dempuèi 1977 amb Anną Dembowska, e an 5 enfants : Zofia (1979), Tadeusz (1981), Maria (1983), Piotr (1986) e Elżbieta (1989).

## Referéncias e bibliografia


## Ligams extèrnes
* Pagina personala
Héctor Veira

**Héctor Veira** - tanben conegut com lo *Bambino Veira* - (Buenos Aires, lo 26 de mai de 1946) qu'ei un fotbolaire e un entrenador argentin. Durant la soa carrièra que ho ligat dab mantuns clubs de fotbòl, mes mei que mei dab lo Club Atlético San Lorenzo de Almagro.

Devath la soa direccion tecnica River Plate qu'obtiengó la Copa Libertadores e la Copa Intercontinentau.

Qu'ei estat implicat dens un cas de forçament d'un menor de 13 ans de la joentut de River, e condemnat a 6 annadas de càrcer en 1991 ; que ho liberat entà tribalhar a San Lorenzo en 1992. Eth qu'a tostemps clamat estar innocent acusant la mair deu mainatge de'u manipular entà realizar un prohèit financièr.

Après que tribalhè entà Boca Juniors.

## Carrièra e clubs
### Com jogador

### Com entrenaire
Nery Pumpido

**Nary Pumpido** (Monje, Santa Fe, Argentina, lo 30 de julh de 1957) qu'ei un portèr de fotbòl e un entrenaire argentin.

Que comencè de lo club Unión de Santa Fe abans de passar a River Plate. 

Que participè dab la Seleccion Nacionau argentina de fotbòl aus tornéis a la Copa deu Monde de fotbòl de 1982 (com remplaçant) e a la Copa deu Monde de fotbòl de 1986. Durant la segonda que ho alebat durant ua partida contre Union Sovietica e remplaçat per Sergio Goycochea (qui èra jà lo son remplaçent a River) qui's revelè estar lo miélher portèr deu campionat.

## carrièra e clubs
## Clubes
Oscar Ruggeri

**Oscar Alfredo Ruggeri** - tanben conegut com *El Cabezón* - (Rosario, Província de Santa Fe, Argentina, lo 26 de genèr de 1962) qu'ei un fotbolaire e un entrenaire argentin.

Que joguè comencè dab lo Boca (lo club qui'u formè dehens la soa seccion juvenila), puish, que passè a River Plate e a San Lorenzo.

A maugrat d'estar estat format per Boca, lo son passatge peu club rivau de River que ho marcant dens la soa carrièra per'mor River, alavetz entrenat per Héctor Veira, que passava per ua de las soas tempsadas mei gloriosas quan remportè la campionat nacionau, la Copa Libertadores e la Copa Intercontinentau. En mei d'aquò que ho l'annada qui Ruggeri he partida de la Seleccion nacionau argentina qui ho coroada campiona deu Monde a l'escadença de la Copa deu Monde de fotbòl de 1986

## Carrièra e clubs
Héctor Enrique

**Héctor Enrique** qu'ei un fotbolaire argentin qui joguè entà Lanús, Deportivo Español e River Plate.

Dab aqueth darrèr e devath la direccion tenica d'Héctor Veira que ganhè lo campionat nacionau, la Copa Libertadores e la Copa Intercontinentau en 1986.

La medisha annada que ho campion deu monde dab la Seleccion Nacionau e que passè lo balon a Diego Armando Maradona abans qu'aqueth e marcosse lo famós Gòl deu sègle.

## Carrièra e clubs
Abaia de Nòstra Dòna de Boscodon

L**'[[abaia]] de Nòstra Dòna de Boscodon**, dau sègle XII, se tròba prèp de las Cròtas e pròche dau barratge de Sèrra-Ponçon, dins lo Daufinat e lo departament dels Auts Aups.
Cerièra

thumbnail|right|190px|Cerièras rojas

La **cer(i)èira**, **cer(i)èisa, cirera** o **cerièra** (Alibert) e **cerièsa** (e ancianament **cerísia**) es lo fruch del cerièr dins los dialèctes:

*en provençal: cerie(i)sa, cerei(s)a, cer(i)eia
*en gascon: cer(i)èia, ceriesa, cerèia, cerilha, cerisa (biarnés), cisera, cerija, cereja (bordalés cf. portugués), cerida (aranés) etc.
*en lemosin: cer(i)èisa, cirèisa, cireia [serèijo/serièijo/sirèijo/sir(i)èja]
*en auvernhat: celèira, cerèisa, cereira [sareida?, sardeira], ceriesa
*en aupenc: ceriesa [serieso/sirieso], ceriera
*en niçard: cerièia
Santiago Vernazza

**Santiago Vernazza** (Buenos Aires, lo 23 de seteme de 1928) qu'ei un folbolaire argentin ; que debutè dens lo club de Platense abans de passar a River Plate (equipa qu'afronté a la soa arrobada e au son partir de Platense). Après que joguè en Italia.

## Carrièra e clubs
Eliseo Prado

**Eliseo Prado** (Buenos Aires, lo 17 de seteme de 1929) qu'ei un fotbolaire argentin qui joguè successivament entà River Plate e Gimnasia y Esgrima de la Plata (çò qui vòu díser deu punt de vista metaforic deu fotbòl argentin que ho garia puish lop).

## carrièra e clubs
Club Atlético Ferrocarril Oeste

**Club Atlético Ferrocarril Oeste** mei comunement aperat **Ferro** qu'ei un club d'espòrt argentin mei que mei conegut per'mor de la soa equipa de fotbòl. Qu'ei associat dab lo quartièr de Caballito a Buenos Aires.

Que ho 2 vegadas campion d'Argentina e lo son rivau qu'ei lo Club Atlético Vélez Sarsfield e las loas rescontres que son aperadas lo "Classic de l'Oest" (en castelhan *Clásico del Oeste*) ; ambs club non se son pas afrontats darrèrament totun per'mor de non pas jogar dehens las medishas divisions.

Lo son estadi qu'ei l'Estadio Arquitecto Ricardo Etcheverri.
Astarte (grop de musica)

**Astarte** es un grop femenin de black metal grègo format en 1995.

Unofficial Page (Portuguese) on Facebook
Hantaoma

**Hantaoma** es un grope de folk metal occitan e francés qu'es pasmens orientat vèrs lo black metal. Siguèt format a Tarba en Gasconha en 2004 per lei sòcis de Stille Volk. Hantaoma siguèt tanben lo nom chausit per aqueu grope per son premier album sortit en 1997. Aqueu nom ven dau tèrme "fantauma", que son d'èstres fantastics coma de paurs nuechencas, d'esperits de la natura ò encara de gènis de la montanha que siguèron crenhuts a passat temps per leis abitants dei Pirenèus.
Lucifugum

**Lucifugum** es un grope de black metal ucraïnian. Foguèt format en 1995 a Zhytòmyr per Khlyst (Igor Naumchuk).

## Compausicion
Actuala:
* Khlyst (Igor Naumchuk) - vocaus (2014-), tèxtes (1995-), batariá (2008-)  
* Stabaath (Elena Naumchuk) - vocaus, guitarra, guitarra bassa (2004 - )
Ancians sòcis:
* Faunus (Serguiï Peretiatco) - vocaus (1995-2001)
* Bal-a-Myth (Dmytro Dziatco) - guitarra, guitarra bassa (1995-2002)

## Discografia
* Gates of Nocticula - 1996
* Path of Wolf - 1996
* Through the Indifferent Sky - 1997
* on the sortilage of christianity - 1999 
* On hooks to pieces! - 2000
* …and the Wheel keeps crunching… - 2001
* Stigma Egoism - 2002
* …back to chopped down roots - 2003
* Sociopath: philosophy cynicism - 2003
* Vector33 - 2005
* The Supreme Art of Genocide - 2005
* Involtation - 2006
* Sectane Satani - 2007
* Acme Adeptum – 2008
* Xa Heresy – 2010 
* Od Omut Serpenti – 2012
* Sublimessiah – 2014
Taake

**Taake** es un grop de black metal format en 1993 a Bergen en Norvègia. Lo premier nom dau grop siguèt "Thule", mai cambièt après dos ans. *Taake*, ò *tåke* amb una grafia mai modèrna, significa "nèbla" ò "bruma" en norvegian. Aqueu nom evòca l'univèrs misteriós e oniric de la musica que lo grop jòga.
Thorns

**Thorns** es un grope de black metal norvegian format en 1989 a Trondheim ambé lo nom de "Stigma Diabolicum". Si compausa de Snorre Ruch (Blackthorn ò S.W. Krupp) a la guitarra, Hellhammer a la batariá, e Aldrahn e Satyr ai vocaus.
Enslaved

**Enslaved** es un grope de black metal / viking metal originari d'Haugesund en Norvègia que siguèt format en 1991.
Pèsta

La **pèsta** (dau latin *pestis*, « malautiá contagiosa ») es una malautiá que pòu aver d'efiechs diferents e qu'es mortala per l'uman. Es causada per Yersinia pestis, una bacteria descubèrta per Alexandre Yersin de l'Institut Pasteur en 1894, qu'es tanben responsable de patologias dei paumons pas tant grèvas en de pichons mamifèrs e d'animaus de companhiá (dins aqueu cas si ditz *pèsta sauvatja*). Es principalament veïculada per un garri, lo Rattus rattus, que la transmet a l'uman per de nieras infectadas (niera dau garri Xenopsylla cheopsis dins lei país cauds coma Índia, ò Nosopsyllus fasciatus en Euròpa). Lei rosigaires sauvatges constituisson la sèrvia naturala de la malautiá. Lei lagomòrfs (lapin, lèbre) e carnivòrs pòdon infectar l'uman per lo contacte amb un animau infectat ò la mordedura d'un animau infectat. 

Per lei devastacions que causèt, sustot a l'Atge Mejan, la pèsta aguèt de consequéncias importantas dins l'economia, la religion e leis arts. La pèsta negra es una epidemia d'aquela epòca. Pasmens, mai que d'una epidemia de malautiás inconeissudas de mortalitat fòrta posquèt èsser qualificada de pèsta per lei cronistas de l'epòca. Per analogia, d'autrei malautiás de fòrta mortalitat en d'autreis espècias son tanben nomadas *pèsta*, coma la pèsta de l'anet ò la pèsta porcina, qu'an per la màger part ren de comun ambé la pèsta umana.
Abadiá de Senta Maria de la Regla

L'abadiá benedictina de **Santa Maria de la Regla** de Limòtges, en Lemosin, dins lo departament de Nauta Vinhana, fuguet fondada en 817 per Loís lo Piós. Aperteniá a la diocesi de Limòtges e a la província eclesiastica de Borges.

Abadiá benedictina de femnas, dirigida per de las abadessas eissidas de la noblessa lemosina, fuguet un important convent juscanta la Revolucion Francesa, a la fin dau segle XVIII.

L'egleisa abadiala e las bastissas monasticas fugueren gaireben completament destruchas au segle XIX e la resta vers 1960. Lo museu de l'eveschat de Lemòtges garda daus elements escultats que daus claveus de l'ancian portau. Un ancian refectòri e sas cavas voutadas fugueren entierament restaurats. Sos lo site de l'anciana lòtja de l'abadessa demòra un sosterranh. 

Aprep 1790 las bastissas monasticas abrigueren un ostau de detencion. Lo Grand Seminari fuguet bastit a l'entorn de la lòtja de l'abadessa sos lo Prumier Emperi e i demoret juscanta 1905. 'Na chapela serv d'annexe a la mediateca municipala, au depaus legau regionau e per lo Museu de la Resisténcia. Lo centre d'acuelh daus companhs dau  se tròba dins l'ancian refectòri. La plataforma ente se situava l'essenciau de la bastissa fuguet tre alara ocupada per 'na part dau jardin botanic de l'eveschat.
IAM

**IAM** (Imperial Asian Men) es un grop musical rap francés, originari de Marselha e creat en 1989. Si compausa d'Akhenaton (Philippe Fragione), Shurik'n (Geoffroy Mussard), Kheops (Éric Mazel), Imhotep (Pascal Perez), Kephren (François Mendy) e Freeman (Malek Brahimi), e marquèt lo començament dau rap deis annadas 1990 en França. Freeman quitèt lo grope en 2009.
Satyricon (grop de musica)

**Satyricon** es un grope de black metal norvegian que si compausa de Satyr (Sigurd Wongraven) e Frost (Kjetil-Vidar Haraldstad). Siguèt format en 1991.
Melechesh

[thumb|right|300px|Melechesh au [Bergen Metal Fest 2007]]

**Melechesh** es un grope de black metal format en 1993 a Jerusalèm, pas d'origina israeliana, qu'es ara establit ai País Bas. Lo grope es coneissut per seis influéncias orientalas. Siguèt format per Ashmedi qu'aguèt l'idèa de crear un black metal originau qu'inclutz d'influéncias de l'Orient Mejan, sustot orientat vèrs de tèmas mesopotamians / sumerians e ocultes, tant dins la musica coma dins lei paraulas. Coma aquò lo grope inventèt lo tèrme "mesopotamian metal" per descriure sa musica.

Lo nom *Melechesh* si constituisse de dos noms ebreus : מלך (*melech* = rèi), e אש (*esh* = fuec), una combinason que siguèt creada per lo grope. La prononciacion pus comuna e acceptabla deu èstre [melekɛʃ]. 

Lo grope comencèt de jogar en Israèl de 1993 a 1997. Si ditz sovent que lo grope es israelian mentre qu'es faus. D'efècte, lo grope si compausa de tres etnias que ges d'elei es israeliana : Ashmedi es d'origina armènia / assiriana, Moloch es d'origina assiriana, e Xul es europèu que ven dei País Bas.
Tot en òc

right|300px|thumb|Lògo de l'associacion Tot en òc
**Tot en òc** es una associacion culturala segon la lei de 1901, creada en 2010. A per tòca sus totes los territòris ont se parla la lenga occitana, en particular, e endacòm mai per via electronica, de provesir d'aisinas e de traduire d'interfàcias per tot mèdia electronic e informatic en lenga occitana.

## Objectius
* Melhor coordenar los projèctes e de fixar de prioritats.
* Una melhora publicitat per çò efectuat.
* Afortir la preséncia e la visibilitat de l'occitan sul malhum.
* Assegurar la perennitat de las traduccions e la possibilitat sistematica de lor mesa a jorn gràcias a la centralizacion e a l'escambi dels fichièrs e dels còdes d'accès a aqueles.
* Se posicionar coma interlocutor privilegiat alprèp de las institucions, de las entrepresas, de las autras associacions...
* Beneficiar d'un budget que poiriá permetre lo finançament de projèctes e d'una comunicacion de qualitat.
* Escambiar d'un biais convivial e de far dels contactes electronics d'encontres amicals vertadièrs.
* Poder aplicar las preconizacions lingüisticas dels organismes de referéncia d'un biais omogenèu e coerent, per evitar que las formas sián diferentas d'un site a l'autre.
* Prepausar d'espleches amb una qualitat de lenga satisfasenta.
* Organizar la preséncia e la valorizacion de totes los dialèctes per qu'a tèrme, los espleches sián disponibles dins totas las variantas de l'occitan.

right|150px|thumb|ancian lògo de l'associacion Tot en òc
Limitar los risques seguents :
* L'incoeréncia de las causidas lingüisticas d'una traduccion a l'autra.
* La manca de rigor al nivèl de la qualitat de la lenga.
* L'impossibilitat de modificar, completar o corregir çò fach se l'autor d'una traduccion .
* La manca de pes d'una persona soleta per demandar a una societat, sovent multinacionala, l'accès a sos fichièrs per los traduire.
* La manca de coordinacion e l'abséncia de priorizacion dins los projèctes.
* Las dificultats o l'impossibilitat pels locutors non-lengadocians de trobar d'espleches dins lor forma d'occitan.
* La quasi-abséncia de comunicacion entre los traductors occitanofòns e las comunitats de traduccion de las autras lengas.

## Estructura
* Aquela estructura es una associacion francesa segon la lei de 1901.

## Actualitat
Trabalha amb las associacions de promocion dels logicials liures e los autres organismes de traduccion de logicials, en particular amb los que partejan son interès per las lengas menorizadas.
Trabalha dempuèi qualques annadas a la bastison d'un corrector ortografic d'occitan-lengadocian. La version 1, abotiment de 6 annadas de trabalh sus la version bèta sortís en abril de 2017.

## Coordenadas
Associacion Tot en òc
Ostal d'Occitània
11, carrièra Malcosinat
31000 Tolosa

## Ligam
*  Site oficial de Tot en òc
Abadiá de Sent Peire e Sent Pau de Solenhac

thumb|250px|<center>Façada occidentala de l'egleisa abadiala
thumb|250px|<center>Nau subre tiera de copolas
thumb|250px|<center>Chabeç e braç sud dau transepte
L**'abadiá de Sent Peire e Sent Pau de Solenhac** es 'na abadiá benedictina que se tròba a Solenhac e que fuguet fondada per sant Elòi de Noyon. 'La se tròba rasís Lemòtges en Lemosin, dins lo departament de Nauta Vinhana.

Los darriers monges de Solenhac deguèron laissar l'abadiá au temps de la Revolucion. En junh de 2021, l'abadiá Sant-Josèp de Clairval en Borgonha a anonçat enviar sièis monges de la sua abadiá per reformar la premiera comunautat religiosa dins l'abadiá de Solenhac dempuei la Revolucion.
Catedrala de Sent Estève de Limòtges

La **[[catedrala]] de Sant Estève** (tanben se ditz **Sent Estiéne** en lemosin) es la principala glèisa de Limòtges e lo sèti de son evescat. Se tròba al còr del quartièr vièlh de la ciutat. Es la bastissa pus remarcabla de Limòtges e la sola de Lemosin que siá estada construcha en estil gotic omogenèu.

## Construccion
Sa construccion, començada en 1273, acabèt en 1888 amb lo restacament del cloquièr d'origina romanica a la nau. 
La construccion comencèt pel còr caracteristic del gotic radiant del sègle XIII que foguèt restacat a la nau romanica. Las òbras s'interrompèron un primièr còp en 1327 per la manca d'argent. En 1378, s'elevèron la capèla de Sant Marçal e una part del transèpte nòrd, e se refortiguèt lo cloquièr romanic per una maçonariá considerabla; qualques ans pus tard, foguèt lo torn del transèpte sud. Entre 1458 e 1499, après la Guèrra de Cent Ans, foguèron bastidas las doas primièras travadas de la nau. Entre 1516 e 1541, Joan de Lanjac faguèt bastir lo transèpte e lo portal de Sant Joan, òbra mèstra lemosina del gotic flamejant. Mas la construccion se repausèt amb la mòrt de l'evesque e las tres travadas de la nau que religan la glèisa al cloquièr de la catedrala romanica foguèron elavadas a la fin del sègle XIX.

## Arquitectura
La catedrala embarra doas òbras de la Renaissença d'una granda qualitat: un balet comandat per l'evesque Joan de Lanjac, e la tomba d'aquel evesque ont son escultadas de scènas de l'Apocalipsi inspiradas d'Albrecht Dürer. 

Los murs de la cripta romana, barrada al public, possedisson de bèlas frescas representant lo Crist en glòria. 

Qualques unas de las pinturas medievalas son encara visiblas dins d'unas capèlas radiantas (en representant sensiblament d'àngels musicians) mas la quasi totalitat presentan de frescas del sègle XIX.

### Los òrgues
La catedrala de Limòtges possedís dos òrgues: l'òrgue grand Gonzalez foguèt inaugurat en 1963 e l'òrgue de còr data de 1850.

#### La sason musicala estivala
Cada estiu, s'i organizan de concerts d'òrgue per metre en relèu l'òrgue grand.

## Galariá


Fichièr:Cathédrale de Limoges.jpg|La catedrala
Fichièr:Limoges Cathédrale Saint Etienne.jpg|La catedrala
Fichièr:Cathedrale stetienne limoges nuit.jpg|La catedrala de nuèch
Fichièr:Chapelle.cathedrale.Limoges.png|Croquis de la chapèla del cabeç
Fichièr:Chapiteau.triforium.cathedrale.Limoges.png|Croquis del capitèl del trifòri
Fichièr:Plan.cathedrale.Limoges.png|Plan de la catedrala
Fichièr:Limoges St-Etienne cathedral.jpg|La catedrala de Sant Estève, lo musèu de l'evescat de Limòtges e lo jardin de l'evescat
Fichièr:Cathédrale Saint-Etienne Limoges2.JPG|La catedrala vista de nuèch dempuèi la plaça


Extrachs de la visita virtuala de la Catedrala dins lo site Limoges 360° :

Fichièr:Interieur de la cathedrale 1.jpg
Fichièr:Interieur de la cathedrale saint etienne 2.jpg

## Nòtas e referéncias
Andre Agassi

thumb|right|Andre Agassi
**Andre Kirk Agassi** foguèt un jogaire de tennis nòrd-american d'origina iraniana. Nascut lo 29 d'abril de 1970 a Las Vegas. Agassi foguèt nº1 del mond pendent 101 setmanas e ganhèt 8 torneges de Grand Chelem. Ganhèt 60 torneges en individual e 1 en doble. Ganhèt tanben la medalha d'aur dels Jòcs Olimpics d'Atlanta en 1996. Se retirèt en 2006.

Andre Agassi se maridèt amb l'actritz Brooke Shields en 1997, mas se separèron en 1999. En 2001, se maridèt amb la tennista Steffi Graf, qu'a amb el 2 enfants.

## Torneges de Grand Chelem
* Open Austràlia: 1995, 2000, 2001 e 2003.
* Roland Garros: 1999.
* Wimbledon: 1992.
* US Open: 1994 e 1999.

## Torneges
* 1987: Itaparica.
* 1988: Memphis, Charleston, Forest Hill, Stuttgar, Stratton e Livingston.
* 1989: Orlando.
* 1990: San Francisco, Miami, Washington e Masters.
* 1991: Orlando e Washington. 
* 1992: Atlanta, Wimbledon e Toronto.
* 1993: San Francisco e Scottsdale.
* 1994: Scottsdale, Toronto, US Open, Viena e Paris.
* 1995: Open Austràlia, San Jose, Miami, Washington, Montreal, Cincinnati e New Haven.
* 1996: Miami, Jocs Olimpics e Cincinnati.
* 1998: San Jose, Scottsdale, Washington, Los Angeles e Ostrava.
* 1999: Hong Kong, Roland Garros, Washington, US Open e Paris.
* 2000: Open Austràlia.
* 2001: Open Austràlia, Indian Wells, Miami e Los Angeles.
* 2002: Scottsdale, Miami, Roma, Los Angeles e Madrid.
* 2003: Open Austràlia, San Jose, Miami e Houston.
* 2004: Cincinnati.
* 2005: Los Angeles.
Grace Kelly

**Grace Patricia Kelly** (Filadèlfia, 12 de novembre de 1929 - Mónegue, 14 de setembre de 1982) foguèt una actritz americana de cinèma e princessa de Mónegue. Comencèt sa carrièra cinematografica en 1948 e se faguèt famosa en 1953 gràcias al film *Mogambo*. Se ganhèt un Oscar en 1955 per son ròtle dins a *A Country Girl*. Sa trajectòria artistica s'arrestèt en 1956, quand amb sonque 27 ans, se maridèt amb lo princi Rainier III de Mónegue qu'aguèron amassa tres enfants.
Es la maire d'Albèrt II, lo sobeiran actual de Mónegue, Caroline l'ainada e Stéphanie.
Marcel Dieulafoy

Marcel Dieulafoy, nascut a Tolosa lo 3 d'agost de 1844 e mòrt a París lo 25 de febrièr de 1920, foguèt un arqueològ francés e tanben lo cònsol de son vilatge Pontpertusat entre 1900 e 1919.

Jane e Marcel Dieulafoy

Jane e Marcel Dieulafoy
Catedrala de Santa Ceselha d'Albi

La **Catedrala de Santa Ceselha d'Albi** es lo sèti de l’archidiocèsi d'Albi dins lo departament de Tarn en Lengadòc. Se tròba sus un puèg rocós que domina Tarn.
Constituís un dels pus grands edificis bastits en brica al mond. Sa bastison durèt dos sègles, de 1282 a 1480.
Es un element de la ciutat episcopala classificada patrimòni mondial per l'UNESCO
Der Ewige Jude

**Der Ewige Jude** (Lo Judieu Eternau) es un filme de propaganda nazi sortit en 1940 e supervisat per Joseph Goebbels. Siguèt realizat per Fritz Hippler e escrich per Eberhard Taubert. Dura 62 minutas.

Aqueu filme presentat coma un documentari siguèt realizat après l'ocupacion de Polonha.
Bòrt

left|thumb|150px|Lo barratge

**Bòrt** (*Bort-les-Orgues* en francés) es una comuna d'Occitània, en Auvèrnhe dialectalament e culturalament, e en Lemosin istoricament e administrativament, es la vila principala dau parçan d'Artensa ; z-es administrada per lo departament de Corresa e la region de Novèla Aquitània, ancianament de Lemosin.

## Eraldica
100 px Las armas actualas de la vila son « d'azur a tres croses en forma de 'x' d'argent ».

*Las ancianas* : 

100px « D'aur, au sautador dentat de gules ». Malte-Brun, la France illustrée (1882).

100px « D'azur, a tres bendas ondadas d'aur ». Reportadas tanben per Malte-Brun.

## Geografia
350px|left|thumb|Bòrt dins lo Lemosin linguistic (sa partida auvernhata)

### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Boort*, en 944, *Baort*, en 1106, *Boort*, en 1131, *Bort*, vas 1315. Lo nom vendriá del gallés **Boduo-ritum*, « lo ga de la graula (caula) », de *boduos, bodua*, « graula » e ritu- « ga ». Lo mot *graula* se deu prene en un sens simbolic : la graula (caula) èra l'animal emblematic de la divessa guerrièra, çò que conven fòrça plan per un limit de dos pòbles (los Féniés supausan, per explicar l'atestacion del sègle XII, *Baort*, un **bal-ritum*, amb l'oronime pre-indoeuropèu **bal-* ; mas una fòrma pus anciana ne'n seriá **Balrt*, çò que sembla pas podeir èsser, auriá donat puslèu **Bart*; d'un autre costat, **bal-ritum* seriá en realitat **baló-ritum*, qu'auriá donat **Balòrt*).

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Bòrt; es ara del canton de *Haute-Dordogne* (en francés), donc de Nauta Dordonha (burèu centralizator).

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments
* Los Òrgues de Bòrt
* Lo Chastèl de Vau

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Ligams extèrnes
* Sit oficiau

## Nòtas
Trescalan

Los **trescalans** (var. **èrba de Sant Joan**, **tresflòri**, **caça diable**)  forman lo genre *Hypericum*, compausat d'aperaquí quatre cents espècias repartidas dins lo mond entièr, levat dins los desèrts e las regions articas. Jols tropics, se tròba en montanha. 

Los trescalans son restacats a la familha de las *Hypericaceae* segon la classificacion filogenetica o a la de las *Clusiaceae* segon la classificacion classica.
## Descripcion

Los trescalans son mai que mai de plantas erbacèas, anadièras o vivaças. Son tanben de còps que i a d'arbrilhons o quitament d'arbres pichons que pòdon aténher qualquas desenas de mètres (*[[Hypericum lanceolatum]]*).

Les fuèlhas son simplas, opausadas, de forma ovala a lanceolada. Las flors, d'un jaune mai o ens viu, tenon cinc petals (rarament quatre) e d'estaminas nombrosas. Los fruches son generalament de capsulas sècas qu'espetan a maturitat en desliurar un grand nombre de granetas, mas existisson d'espècias de fruches poputs (*[[Hypericum androsaemum]]*).

## Qualquas espècias
*trescalan jaune (*Hypericum perfoliatum*)
*trescalan pichon (*Hypericum humifusum*)
*trescalan roge (*Erythrea centaurium*)
Chapela de Sent Aurelhan de Limòtges

La **chapela de Sant Aurelhan** de Lemòtges es 'na bastissa religiosa daus segles XV e XVII qu'abriga de las relíquias dau segond evesque de 'quela vila. 'Questa pita chapela aparten a la Confrairiá de Sant Aurelhan, eretiera directa de l'anciana corporacion daus bochiers de Limòtges.

A l'origina, fuguet bastida per reculhir de las relíquias de Sant Aurelhan que se trobavan alara dins l'egleisa de Sant Cessator (o Cessadre o Cossadre o Sadre) (despareguda, situada en bas de l'actuala charriera daus Penitents Roges), qu'èra alara en roïnas. Au segle XVII, lo còr fuguet enlarjat e decorat dins l'estil barròc. A la Revolucion Francesa, fuguet venduda coma ben nacionau e crompada per un membre de la confrairiá de Sant Aurelhan: 'questa darriera n'es tre alara la proprietària. Es enguera un luec de culte important per los abitants dau quartier de la Bochariá e los membres de la confrairiá.
Folk metal

Lo **folk metal** es un genre musicau, mesclum de musica folk e de metal.

La musica garda una fòrta influéncia metal (ritme rapide, guitarra saturada), mai inclutz d'instruments tradicionaus dei culturas que lei regardan : flaütet, acordeon, etc.

D'unei utilizan ges d'instrument folk, mai an dins sei tèxtes d'influéncias mitologicas ò istoricas fòrtas.

Si retròban dins lo folk metal lei memei sotacategorias que dins lo metal (ex : folk black, folk death...). Mai la màger part dei gropes s'inspiran dau metal extrèm deis annadas 1990, black metal ò death metal.
Collegiada de Sent Peire dau Daurat

La **[[collegiada]] de [[Sant Pèir|Sant Peire]]** dau Daurat, dins la Bassa Marcha, en Lemosin, dins lo departament de Nauta Vinhana, a  au nòrd de Belac e a  au sud-est de Peitieus es una egrègia egleisa romanica de  de lonjor e  au transepte, bastida en granit gris. Son plan es en crotz latina. Sa construccion comencet au segle XII. Se fortifiquet au segle XV, dont son caractèr massís. Venguèt  en 1846.

thumb|left|Lo portau de l'egleisa

## L'arquitectura
* La tor data de la fortificacion de l'egleisa au segle XV, realizada au mesme temps que los barris de la vila. Endureren beucòp de calamitats en 1507. Auei se serva solament la tor de defensa (Tor de Nòstra Dòna) quilhada subre la chapela axiala dau chabeç e dotada de garitas sostengudas per de las masquetas escultadas qu'apertenián a la primitiva tor romanica.

### Liams externes
*La collegiada dau Daurat
Cloquièr

[250px|thumb|Campanar [Gasconha|gascon de la glèisa de Benquet, del sègle XI]]
Un **cloquièr** (var. **cloquier**, **clochier**, **cluchier**) o **campanal** (var. **campanar**) es un element arquitectural d'una glèisa, en general en forma de torre mai o mens elevada, qu'albèrga una o nombrosas campanas.

A l'origina, lo cloquièr èra un edifici defensiu e las glèisas n'èran pas equipadas. Apuèi, serviguèt de senhal a la comunautat crestiana e foguèt creat per l'apèl dels fidèls d'una parròquia per la messa.
Direccion Generau de Doanas (Argentina)

La **Direccion Generau de Doanas** qu'ei un deus tres organismes (amassa dab la Direccion Generau Impositiva - DGI - e la Direccion Generau de las Ressorsas de la Seguretat Sociau - DGRSS - ) qui compausan l'Administracion Federau de las Recèptas Publicas - AFIP - . 

Lo son dever qu'ei de regularizar e d'aplicar las regulacions sus tots los moviments d'importacion e d'exportacion.

Lo son bastiment istoric a Buenos Aires qu'ei pro emblematic de la ciutat.
Viking metal

Lo **viking metal** es un tèrme utilizat per descriure lo movement de gropes d'heavy metal, sustot lo folk metal, que sei tèmas son mai que mai la mitologia nordica, lei Vikings ò lo paganisme. La màger part dei gropes de viking metal son originaris d'Escandinàvia. Dins la musica dau viking metal, lei claviers son omnipresents e lo ritme es galopant. Lo viking metal es mai un concèpte liric e tematic qu'un genre musicau coma tau.
Egleisa de Sent Micheu daus Lions

170px|thumb|Veirau de l'egleisa
L**'[[Glèisa (edifici)|egleisa]] de Sent Micheu daus Lions** de Limòtges deu son nom aus dos leons galloromans de peira que gardan l'entrada. Es egrègia e d'estil gotic, bastida entre los segles XIV e XVI. Possedís un tipic cluchier lemosin (coma la Catedrala de Sent Esteve) dominat per una curiosa bòla metallica.
Quorthon

**Thomas Börje Forsberg**, mai coneissut coma **Quorthon** (17 de febrier de 1966 - 3 de junh de 2004) siguèt lo fondador de Bathory, celèbre grope suedés de la scena black metal, considerat coma l'un dei fondadors d'aqueu genre mai tanben d'un de sei sotagenres : lo viking metal. Siguèt lo compositor e l'autor de totei leis albums de Bathory.
Lenga naturala

Lo tèrme **lenga naturala** designa una varietat lingüistica o forma de lengatge uman amb de finalitats de communicacions qu'es dotat d'una sintaxi e que obeís benlèu a de principis d'economia e optimizacion. Las lengas naturalas mai sovent se basan sus de simbòls sonors, mas tanben pòdon existir de lengas basadas se de signes.

Dins la sociolingüstica s'utiliza, tanben, lo tèrme *lengua naturala*, per la denominacion *lengua etnica*, l'oposant a *[[lengua planificada]]* (coma l'esperanto). La lenga etnica evolua encastrada per una cultura de parlants natius (que s'i jonhon lo recents venguts) qu'utilizan aquela lengua amb una finalitat de comunicacion. D'aquel biais, se distinguís entre lenga coma lo Chinés mandarin, l'occitan e l'anglés, que son de lengas etnicas; e l'esperanto o lo volapük, que se nomenan denomina lenga planificadas o bastidas. Una lengua planificada tanben pòt aquirir una cultura, com es lo cas per l'esperanto. Alara, donc, tant las lengas naturalas o etnicas coma las planificadas pòden tanben epmlir las condicions e las exigéncias de possedir una sintaxi e de principis d'economia que los fa venir lengatge. 

## Referéncias
Notz de Peiregòrd (AOC)

thumb|Noses de Peiregòrd
La **[[Juglans regia|notz]] de [[Peiregòrd]]** es lo nom d'una Apellacion d'origina contrarotlada fruchièra.

## Airal de produccion
Aqueste territòri compren 578 comunas, mai que mai del departament de Dordonha e qualques localitats que forman una franja dins los departaments vesins: Corresa, Charanta e Òlt.
Las nogaredas son situadas al fons de las vals o sus de costièras que gausisson d'una bona exposicion enjós de  d'altitud. Lo noguièr vòl una calor moderada e una alimentacion en aiga regulara, mas pas excessiva, per tal que de fruches bèls pòscan espelir.

### Ligams extèrnes
* Site oficial de l'AOC notz de Peiregòrd.
Juglans regia

Lo **noguièr** (var. **noguier**, **noguèr**, **esquilotèr**), (*Juglans regia* L.), es un arbre pro comun, originari d'Eurasia, cultivat per sa fusta recercada en ebenistariá e sos fruches, las noses, ricas en òli.
 
Es lo sol representant en Occitània de la familha Juglandaceae. 
## Descripcion
Los noguiès son d'arbres que pòdon aténher la talha de , se butan isolat mentre qu'atenhon  en poblament. Lo creis en nautor s'acaba al cap de . Son d'arbres caducifoliats,  de plena lutz, que vivon fins a  en Euròpa occidentala e centrala.
 
Sa rusca es gris-clar, prima e lisa pels joves, percoreguda de crebassas prigondas amb los ans. Sas fuèlhas, caducas, altèrnas, pro grandas, son compausadas, imparipennadas (a 5-9 foliòlas ovalas agudas, la terminala pus granda) e penninèrvas. 

Las flors masclas (de  d'aquela espècia monoïca son amassadas en catons pendents, verdencs, al som de rams de l’an passat. Los catons espelisson pauc abans o en meme temps que lo desborrament de las fuèlhas entre abril e mai (o junh seguen la region). Las flors femes (comportant dos carpèls soudats entre eles amb 1 estil cort e 2 estigmats) qu'apareisson pus tard son generalament dispausadas per parèls a l'extremitat dels rams de l’an. Las flors comportan pas de petal. La pollinizacion se fa pel vent. Coma lo decalatge entre los periòdes de florison mascle e feme se demesís amb l’atge de l’arbre, la probabilitat d’autopollinizacion aumenta amb lo temps. Lo periòde de l’emission del pollèn e lo de la florison feme se cavalcan pas que pauc de temps e baste que i aja de condicions climaticas defavorablas per que l’autopollinizacion siá pas suffisenta.
 
Los fruches son de drupas verdas, formadas d’un rascal carnut, contenent una clòsca de doas valvas lenhosas, al dintre de que se trapa una ametla reticulada, formada de dos cotiledons oleaginoses. Los fruches son madurs a la davalada en setembre-octobre. Es lo risc de gelada primaverenca que fixa lo limit nòrd de son aira de reparticion. Las noses son sovent escampilhadas per las gralhas, esquiròls e gages. Los noguièrs que butan pels bòsques fructifican gaireben pas.
Death metal

Lo **death metal** (DM) es un sotagenre de l'heavy metal que nasquèt a partir dau thrash metal au començament deis annadas 1980. Alevat dei mai violents dei premiers gropes de thrash, d'artistas europèus coma Venom ò Hellhammer (premier nom de Celtic Frost) aguèron sensa dobte una influéncia sus lei fondadors dau death metal, enterin que lei nombrós passatges lents e lords de gropes fondadors coma Death ò Obituary remembran Black Sabbath. Lo death metal es considerat coma un estil de metal extrèm.

## Vejatz tanben
* Black metal
* Black metal sinfonic
* Heavy metal
* Metal gotic
* Thrash metal
Tsai Ing-wen

**Tsai Ing-wen** (蔡英文, pinyin *Cài Yīngwén*, n. 1956) es una avocada e femna politica de Taiwan. Presidenta del Partit Democratic Progressista de Taiwan dempuèi lo 20 de mai de 2008. Foguèt presidenta de la Republica de China de mai de 2016 a mai de 2024.