open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
La Vansa

La Val de **la Vansa** (Lavansa e antigament, sègle IX, Labancia) es una val dels Pirenèus, drenada pel riu del meteis nom, situada dins la comarca de la Aut Urgèl. Es coma una sòrta d'estrecha falca qu'ensaja se dobrir camin en direccion d'èst a oèst, limita al nòrd amb la sèrra del Cadí, al sud amb las sèrras del Verd e del Port del Comte (Solsonés). Aquel marc geografic a enquadrat una val amb unas caracteristicas plan singularas. Constituis una contrada definida per l'isolament que li produsisson los altius còls que la separan de la rèsta del país.

L'entèsta de la val se tròba dins la val de Josa, la que se jonh a la coma dels Cortils (Bagà, al Berguedà) e se comunica amb la Cerdanha pel passatge de Gosolans, e amb lo Berguedà pels còls de Josa (en lo camin de Gósol, a l'oèst del Pedraforca) e del Collell (en lo camin de la val de Gresolet, al nòrd del Pedraforca).

Aiga aval de Josa, la val se barra e se tòrna pas agrandir fins a la vila de Tuixent, nuclèu mai important de la val, ont lo riu de Josa se jonh, per la drecha, al riu de Mola, que devala de la cresta de Clotarons (als cingles de las Costasses) e de la sèrra del Verd, per formar lo riu de Lavansa o la Vansa; aquela val e tèrme de Tuixent se comunica amb lo Berguedà (Gósol) pel còl de l'Esmòla e amb lo Solsonís (val de Lord) pel còl de Pòrt.
Tuixent - la Vansa

**Tuixent - la Vansa** es una estacion de esquí nordic, tanben conegut coma esquí de fons, que se tròba al Pla de l'Arp, al vessant del Aut Urgèl del massís del Port del Comte, dins la municipalitat de Josa i Tuixén e la Vansa i Fórnols. L'estacion e las pistas es tròban al sud de la sèrra del Cadí, per aquò l'accès dempuèi la Seu d'Urgèl es un pauc complicat e amb un traçat sinuós. S'i pòt tanben accedir dempuèi Solsona e Berga. L'estacion es a mièg camin entre las municipalitats de Josa i Tuixén e la Vansa i Fórnols, pren per aquò lo nom d'ambedoas municipalitats.

L'estacion dobriguèt l'an 1978. En total a 29,7 km de pistas de esquí de fons entre las còtas de 1.830 e 2.150 m. Son repartidas segon dificultat en:
Circuit verd: 1,8 km
Circuit blau: 7,5 km
Circuit roge: 13 km
Circuit negre: 10 km
Circuit de skatting: 3,5 km
Organyà

**Organyà** es una municipalitat de la comarca de l'Aut Urgèl (Catalonha).

## Omelias d'Organyà
L'an 1904 se trobèt a la rectoria de la vila un dels tèxtes en pròsa mai ancians escrichs en catalan. Lo responsable d'aquela trobalha foguèt l'istorian Joaquim Miret i Sans. Lo tèxt, conegut coma las Omelias d'Organyà (*les Homilies d'Organyà* en catalan), correspond a sièis sermons amb comentaris de divèrses evangèlis e epistòlas. La siá datacion cal la situar entre la fin del sègle XII e lo començament del XIII. A l'ora d'ara lo manuscrit se tròba a la Bibliotèca de Catalonha de Barcelona. 

## Demografia
Ribera d'Urgellet

**Ribera d'Urgellet** es una municipalitat de la comarca de l'Aut Urgèl (Catalonha), amb caplòc a la vila del Pla de Sant Tirs. 

|}

## Toponimia
### Adrall

### Arfa
La prononciacion es ['arfe], [['arfa], ['arfɛ]. Las fòrmas ancianas son *Assoa* en 839 (*Assua* dins la copia del sègle XIII), *Asua* en 910 e 1050, *Asoua* en 910 e 947, *Asfa* en 1091, 1190, 1278 e 1359, *Aspha* en 1201, *Arpa* en 1237, *Arfa* en 1554 e 1556. L'evolucion es *Ássŭa* > *-so-* > *-sp-* > *-sf-*, *-rp-* > *-rf-*, ambe d'oscillacion; *w*, *v*, assordida jos la pression de *-ss-* sorda e dobla, tendiá a se mudar en *-sp-*; mès coma *v* es una
labiodentala, aviá puslèu tendéncia de ba far en *-sf-*, grop insolit dins la lenga, que foguèt apartada en favor del pus corrent *-rf-*. Per l'etime, i a la possibilitat del basc *asu(n)*, planta espinosa, o puslèu lo basc *ha(r)ts(u)a*, « terren rocós, rocassut, clapàs ». La segonda possibilitat es pus convencenta que la primièra .

## Istòria
La comuna resulta de l'union, en 1970, d'Arfa, la Parròquia d'Hortó, el Pla de Sant Tirs i Tost. 

## Demografia

Lo primièr cens es de 1970 après la creacion de la municipalitat per l'union d'Arfa, la Parròquia de Hortó, El Pla de Sant Tirs e Tost. Las donadas anterioras son la soma de las ancianas municipalitats. 

## Nòtas
El Pont de Bar

**El Pont de Bar** es una municipalitat de la comarca de l'Aut Urgèl (Catalonha), nomenada *Aristot e Toloriu* fins en 1989. La capitala de la municipalitat es el Pont de Bar, un vilatge que fins en 1982 se trobava situat dins lo congost del riu Segre mas los aigats de 1982 destrusiguèron l'ancian vilatge, ara nomenat el Pont de Bar Vell e se rebastiguèt un pauc mai aval del cors del Segre e a una nautor superiora perque cap d'autre aigat lo poguès destrusir.

El Pont de Bar Vell es un exemple del profechament de la tèrra amb lo cultiu de la vinha. Las siás terrassas pujavan dempuèi la ribièra del Segre fins als vilatges d'Aristot e Castellnou de Carcolze, encimbellats dins la montanha. Los bancals del Pont de Bar son, sens cap de dobte, un exemple força interessant de l'engenhariá populara aplicada a las activitats per la subsisténcia. 

Al Pont de Bar se tròba tanben lo *Musèu del vin de montanha* o Musèu de la Vinha e del Vin del Pont de Bar plaçat a l'ancian cortal de Cal Teixidoret, a l'intrada del nòu vilatge (rebastit après los aigats de 1982). S'expausa naut tot aquò que fa referéncia al cultiu de la vinha, del temps qu'a l'estança de jos siás consacrat a l'elaboracion del vin.

|}

## Lo nòu Pont de Bar
Lo vilatge actual del Pont de Bar a 36 abitants e foguèt inaugurat per Jordi Pujol, alavetz president de la Generalitat de Catalonha, en julhet de 1988, sièis ans après los aigats de 1982 que destrusiguèron el Pont de Bar Vell. Lo nòu nuclèu se lèva a mièg quilomètre, riu aval del Segre, del vilatge vièlh a l'endrech del Solar del Gripó, en un tuc.

Las òbras d'urbanizacion del nòu vilatge comencèron en junh de 1985. Òm a bastit d'abitcions unifamiliaras, una fonda, la comuna, la glèisa, una plaça e una vaqueria.

## Demografia

Lo primièr cens es de 1970 après la fusion d'Aristot e Toloriu. Las donadas anterioras son la soma de las ancianas municipalitats.
Pargue Natural de l'Alt Pirineu

Lo **Pargue Natural de l'Alt Pirineu** es un pargue natural creat per la Generalitat de Catalonha lo 1èr d'agost de 2003 entre las comarcas del Palhars Sobeiran e l’Aut Urgèl. Es lo pus vast de Catalonha e la siá estenduda supèra las seissanta mila ectaras () e representa 55,5% del territòri total del Palhars Sobeiran.

Lo territòri del pargue s'estend per las municipalitats d'Alt Àneu, La Guingueta d'Àneu, Esterri d'Àneu, Alins, Esterri de Cardós, Farrera, Lladorre, Llavorsí, Rialp, Soriguera, Sort, Tírvia e Vall de Cardós al Palhars Sobeiran; e Les Valls de Valira e Montferrer i Castellbò a l'Aut Urgèl. 

Nasquèt amb una dobla vocacion: d'un costat, de sauvagardar las valors d'aquela zòna privilegiada (las valors d'un extraordinari patrimòni natural e monumental, mas tanben las valors d'un *modus vivendi* ancestral), geologics, biologics, ecologics, païsatgistics e culturals compreses en lo sieu domeni e establir un regim d'organizacion e de gestion adreçada al desvolopament sostenible d'aquel territòri, e, de l'autre, d'atraire un torisme sensible a aquel ric eiretatge tradicional e respectuós amb un entorn païsatgistic absoludament prodigiós.

Entre las valors naturalas del pargue destacan de zònas d'interès geologic, coma l'estanh de Certascan, qu'es l'estanh glacial pus vast de Catalonha, o la Cigalera de l'Obaga de Valeran, un avenc de  de prigondor e  de longor, e d'interès biologic, coma qualques espècias de flòra e fauna singulara, que nòu ne foguèron declaradas estrictament protegidas.
Palhars Jusan

Lo **Palhars Jusan**  (en catalan: *Pallars Jussà*) es una comarca pirenenca que compren granda part de la plana e de la ribièra dels rius Noguera Pallaresa, Flamicell e la plana de la Conca Dellà. Confronta amb las comarcas de Noguera, lo Palhars Sobeiran, l'Auta Ribagòrça, l'Aut Urgèl e Ribagòrça en l'Aragon. Es un dels dos fragments en que demorèt devesit lo territòri istoric del Palhars.
En fach, lo Palhars Jusan es format de quatre unitats geograficas: la Conca Deçà o Conca de Tremp, a l'entorn del cap de comarca, la Conca Dellà, a l'entorn de la vila d'Isona, la Conca de Dalt, a l'entorn de la Pòbla de Segur, malgrat que recep aquel nom la municipalitat d'el Pont de Claverol, e l'ensems format de la Vall Fosca, amb la Torre de Cabdella coma centre, e lo territòri parallèl de Sarroca de Bellera.

Encara, un cinquen territòri s’es apondut administrativament al Palhars Jusan, e mzi se geograficament es de l’Auta Ribagòrça: la mitat orientala de la Terreta, amb los ancians territòris municipals d'Espluga de Serra e Sapeira, totes dos a l'ora d'ara englobats en la granda municipalitat de Tremp. 

|}

## Nòtas
Bassa Cerdanha

La **Bassa Cerdanha** (var. **Baisha Cerdanha**; en catalan: *Baixa Cerdanya*; en espanhòl: *Baja Cerdaña*) es una comarca catalana als Pirenèus. La capitala n'esPuigcerdà, e compren granda part de la plana de Cerdanha. Limita amb las comarcas de l'Aut Urgèl, Berguedà, Ripolhés, l'Auta Cerdanha e Andòrra. 

En consequéncia del del Tractat dels Pirenèus (1659), la partida nòrd de la rèsta del comtat foguèt cedida al Reialme de França.

Se nomena oficialament simplament **Cerdanha** (*Cerdanya*), que proven del latin classic *Ceretania* (país dels ceretans o cerdans) proven lo nom de Cerdanha, Mas es sovent nomenada Bassa Cerdanha per contraposicion a l'Auta Cerdanha. Aviá una populacion de  abitants l'an 2007 e una densitat de 32,46 ab/km².

|}
Conselh comarcal

Lo **conselh comarcal** (*Consell comarcal* en catalan) es un organ d'administracion e govèrn de las comarcas de qualques territòris, coma Catalonha o Aragon.

Los conselhs comarcals en Catalonha son l'organ de govèrn e d'administracion de la comarca. La siá organizacion, coma en totas las entitats localas de Catalonha, se configura amb un organ collegial, lo plen, e un organ unipersonal, lo President. Comptan de mai una figura integrada en la copòla del govèrn: lo gerent. Aquel es un professional qu'a plena dedicacion a l'execucion dels prètzfaches del govèrn e de l'administracion comarcala.

En Catalonha, la Val d'Aran es l'unica comarca qu'a pas de conselh comarcal car a un organisme autonòm pròpri nomenat Conselh Generau d'Aran.

Lo plen del conselh comarcal es format, tal coma correspond a una entitat de segond gra, per conselhièrs de las comunas que la compausan. La designacion dels conselhièrs comarcals se fa per un sistèma basat en la Lei o Regla D'Hondt en aplicant una formula mixta en prenent en compte tant los vòtes obtenguts per cada candidatura coma lo nombre de conselhièrs.

Lo President a las atribucions representativas inerentas a la carga e las de supervision de l'administracion, dels servicis e del personal.

Los conselhs comarcals en Catalonha son regulats pel Decrèt Legislatiu 4/2003, de 4 de novembre, que s'apròva per el lo tèxt refondut de la Lei d'organizacion comarcala de Catalonha.
Concerto deus Aimadors parpalhòus

**Concerto deus aimadors volamaria** (en chinés : 梁祝小提琴协奏曲) qu'ei ua composicion per vriulon e orquèstra escrivuda dab motius folclorics chinés mes dens un sistèma armonic occidentau e per instruments sinfonics (au ras de quauques instruments chinés).

Qu'ei ua interpretacion musicau de la legenda classica chinesa deus Aimadors parpalhòus e que ho compausat peus dus compositors chinés Chen Gang (陈钢, vadut en 1935) e He Zhanhao (何占豪, vadut en 1933).

Qu'ei de segur l'òbra de musica classica chinesa mei coneguda au monde.

Que devó demorar las annadas 1970 e un apasiment de las violentas restriccions artisticas de la Revolucion Culturau entà vàder famós.

## Ligam extèrne
*http://www.youtube.com/watch?v=htQwnFVikmo http://www.youtube.com/watch?v=l8MlorvWVJE&feature=related http://www.youtube.com/watch?v=TOrgwuZc61g&feature=related http://www.youtube.com/watch?v=eNE5XG2LQms&feature=related L'òbra interpretada per Lu Siqing qu'ei disponibla sus youtube.com.
Auta Ribagòrça

L**'Auta Ribagòrça** (en catalan: *Alta Ribagorça*) es una comarca pirenenca situada al sud de la Val d'Aran, a l'oèst del Palhars Sobeiran e al nòrd del Jusan. A ponent limita amb la comarca omonima de l'Aragon (vejatz Ribagorça). La comarca foguèt creada per lei l'an 1987, amassa amb lo Pla d'Urgèl e lo Plan de l'Estanh e, fins alavetz e dempuèi la division comarcala de 1936 aviá fach partida del Palhars Jusan, levat de la nòva division comarcala facha en 1939.

Amb aquela creacion se recuperava, doncas, una comarca qu'èra ja estada creada en 1939, en la division comarcala efemèra entrepresa per la Generalitat republicana pauc abans la fin de la Guèrra Civila, e qu'èra totjorn estada considerada coma tala en los domenis academics e scientifics, malgrat que los estaments politics l'ignorèsson. De tot biais, e en quitant de banda lo conflicte possible amb las municipalitats ribagorçanas d'administracion aragonesa que se son compresas tradicionalament dins l'Auta Ribagorça, la comarca actuala a perdut un bon nombre de municipalitats, per causas divèrsas, coma se pòt veire dins la lista seguenta:
* Barruera: inclusion en la municipalitat de la Vall de Boí (1965)
* Benés: inclusion en la municipalitat de Sarroca de Bellera, del Palhars Jusan (1972)
* Durro: inclusion en la municipalitat de la Vall de Boí (1965)
* Espluga de Serra: inclusion en la municipalitat de Tremp, del Palhars Jusan (1970)
* Llesp: inclusion en la municipalitat de el Pont de Suert (1970)
* Malpàs: inclusion en la municipalitat de el Pont de Suert (1970)
* Sapeira: inclusion en la municipalitat de Tremp, del Palhars Jusan (1970)
* Viu de Llevata: inclusion en la municipalitat de el Pont de Suert (1970).

 
|}

## Toponimia
Segon Joan Coromines " a tres familhas cultas, ligadas al país (...), l'ai entendut prononciar ambe *ó* barrada e usat generalament coma femenin. Cal qu'aqueste timbre siá lo primitiu, puèi que coïncidís ambe l'abséncia constanta de diftongason en aragonés e en castelhan. D'un autre costat correspond a la fòrma *Ripacurtia, -cia*, que predomina en bas latin de totas las epòcas (...). I a pas cap de dobte que lo primièr element es lo latin r i p a, ambe lo sens especific qu'a auèi *riba* a nòstra comarca, es a dire 'pendent format per un esbodenament de tèrra gipsosa o argilosa" (...) me sembla clar que la segonda mitat de *Ribagorça* deu derivar del vèrbe c u r t a r e, 'talhar' ". E Joan Coromines precisa per justificar son explica: "los esbodenaments son extraordinàriament frequents auèi a tota la Ribagorça, plan mai encara qu'a la Conca de Tremp vesina".
Ne resulta que la prononciacion occitana deu èsser [u], equivalent de l'ó barrada en catalan, e l'escritura *o*, sense accent, coma dins "penosa" o dins "Saragossa".

## Nòtas e referéncias

* Joan Coromines, *Estudis de Toponímia catalana*, volum II, pp. 137-141, Biblioteca filològica Barcino, 1970.
Pargue de la Valira

Lo **Pargue de la Valira**, o *Pargue del Valira*, es un pargue situat a l'oèst de la vila pirenenca de la Seu d'Urgèl, en riba del riu de la Valira, que pauc après desboca al Segre.

Dins lo pargue se tròba lo nomenat *pargue dels Enamorats* e las Clastras modèrnas de la vila. En 1990 s'inaugurèt las clastras que Lluís Racionero dessenhèt e bastiguèt dins lo pargue de la Valira. Aquelas clastras, que cerquèt èsser una replica de las clastras romanicas de la Catedrala, a los "capitèls" ornamentats amb figuras de personatges d'importància istorica al sègle XX, que i a entre elas esportistas, actors, politics, religioses, musicians o scientifics, demest fòrça autras.
Retaule de Sant Ermengol

Lo **Retaule de Sant Ermengol** es una òbra medievala, en vèrs, que se comencèt a representar l'an 1957, dins las clastras de la Catedrala de la Seu d'Urgèl ont s'evòca de manièra plastica unes fragments de la vida de Sant Ermengol, avesque urgel·lità al començament del sègle onze e patron de la vila, que se escenifica dins las clastras romanicas de la Catedrala de la Seu, sus un tèxt literari d'Esteve Albert e Corp. Espectacle de musica, lutz e color sus las pèiras millenàrias de l'encencha catedralici, protagonistas de l'òbra, se revivon de faches e de personatges íntimament ligats a la gloriosa istòria de la Catalonha comtala que s'anava forjant.

Mai d'un centenat de urgellencs e urgellenques participan a la representacion del Retaule, entre actors, tecnicians, atrezzo, èca., lo que compta de nòus quadres: lo Mil·lenni, la Consagració, la Canonica, Cortiuda, lo pagés shut, Llumeneres, seguici o enterrament, lo Miracle de la Pluèja e lo quadre final. La musica es una pèça clau en aquel espectacle amb fragments de pèças del Barròc e de cant gregorià, aital coma una interpretacion cantada en dirècte per un dels actors, del temps qu'un narrator dona pas als diferents quadres que se escenifiquen.
Sant Ermengol

thumb|200px|Sant Ermengol
**Sant Ermengol** ( Aiguatèbia, ? - † el Pont de Bar 1025), evesque d'Urgèl (1010-1035). Foguèt nebot e successor de l'evesque Sal·la, apertenent a la familha comtala de Conflent. 

Lo sieu pontificat comencèt amb la reforma de la canonica catedralícia. Aital, Ermengol la dotèt amb los quites bens situats en Valespir, Cerdanha e Aut Urgèl. En 1012 viatgèt fins a Roma per se veire amb lo Papa Beneset VIII, que li confirmèt totes los sieus bens e de limits de l'avescat, en comprenent lo *pagus* de la Ribagòrça. En 1017 consagrèt Borrell avesque de Ròda, lo qual li jurèt fidelitat e lo reconeguèt per superior ierarquic. 

Dobtèt pas a se presentar a jutjaments publics en contra de las decisions presas per la noblesa del comtat d'Urgèl. Favorizèt de grands bastiments publics e moriguèt en quèir de las bastidas del nòu pont de el Pont de Bar Vell. La siá festivitat se celèbra lo jorn 3 de novembre. 

Pendent dètz jorns del mes d'agost se fa una representacion plastica a la Seu d'Urgèl de la vida del sant, dins las [clastras] de la Catedrala, es ''Lo [Retaule de Sant Ermengol''. La representacion se mena a tèrme dempuèi fa mai de 50 ans, per volontaris del pòble de totas las edats. Podèm trobar d'actors que l'an representada dempuèi la primièra edicion aital coma nòvas incorporacions. Es una òbra de teatre de valor istorica per la cultura catalana.
El Pont de Bar Vell

**El Pont de Bar Vell** es un nuclèu de populacion despoblat de la municipalitat del Pont de Bar, a l'Aut Urgèl. La fin de la populacion d'aquel nuclèu remonta als aigats de 1982 que destruguèron l'ancian vilatge de Pont de Bar. Lo vièlh nuclèu, ont demòran encara qualques ostals e las rèstas d'autras, èra situat a la vorera esquèrra del Segre, edificat entre lo riu e la rota C-14.

En aquel meteis luòc se contruguèt un pont, a l'ancian tèrme de Bar, de la part de Sant Ermengol, evesque d'Urgelh, al sègle XI. Aquel pont, que donèt nom al vilatge, foguèt destruit, coma tanben lo vilatge, pendent los aigats del 1982. La part bassa del vilatge s'arroïna tanben alavetz, e demorèt destruida la centrala electrica. Las aigas provoquèron la esllavissament de las tèrras de l'esquèrra del Segre, e aiçò, somat a la fòrça del corrent de l'aigat, ocasionèt aquelas destruccions. 

Lo pont aviá ja recebut fòrça vicissituds al cors de la siá istòria. Bastit per Sant Ermengol, que moriguèt justament en inspeccionant lo pont de Bar d'ont queiguec al riu. Lo pont se li calguèt rebastir de divèrses còps, pendent la Tresena Guèrra Carlina, e en 1910.

Se conserva la capèla de Sant Ermengol, patron del pòble, e a la paret de montanha de la solana i a de faissas fòrça estrechas, talhadas d'una manièra espectaclosa en lo rost pendent, ont abans se cultivava la vinha dels Pirenèus.

Après los aigats lo nòu Pont de Bar foguèt tornarmai construit en un tuc a mièg quilomètre de l'ancian nuclèu, exactament a l'endrech del Solar del Gripó.
Cooperativa Lletera del Cadí

La **Cooperativa Lletera del Cadí** es una entitat fondada en 1915 a la Seu d'Urgèl per Josep Zulueta per ensajar la reconversion de l'Urgellet, afectat per la filloxèra e la crisi granatgeista, en combinant la semençalha de prats amb la comercializacion cooperativa de la lach e los sieus derivats. En 1935 se fusionèt amb la Cooperativa Lletera de Bellver de Cerdanha. En 1983 la siá produccion foguèt de 3710 tonas de formatge, 421 de burre e 917 de lactosa, en mai de la recuelhuda de lach de la comarca de la Aut Urgèl e la Bassa Cerdanha. 

Es a l'ora d'ara una de las cooperativas elevairas que formèron l'entrepresa Llet Nostra (*Lach Nòstre* en occitan) amb la fin d'evitar los intermediaris que s'emportavan la màger part dels beneficis obtenguts. En mai dels produchs de Llet Nostra comercializa tanben coma marca *Cadí*: lach, Formatge de l'Aut Urgèl e la Cerdanha e Burre de l'Aut Urgèl e la Cerdanha, aqueles dos darrièrs amb Denominacion d'Origina Protegida (DOP).
Partita per vriulon No. 3 (Bach)

La **Partita per vriulon No. 3** de Johann Sebastian Bach (BWV 1006) qu'ei compausada deus movements seguents :

# Preludio 
# Loure 
# Gavotte en Rondeau 
# Menuet I 
# Menuet II 
# Bourrée 
# Giga 

Qu'ei mei que mei famosa peu son preludio qui ei ua de las òbras màgers deu repertòri deu vriulon per'mor qu'ei hèra mauaisida per lo son jòc d'arquet.

## Ligam extèrne
* http://www.youtube.com/watch?v=waxat-_tRH8 Version de Nathan Milstein.
Formatge de l'Aut Urgèl e la Cerdanha

Lo **Formatge de l'Aut Urgèl e la Cerdanha** (en catalan *Formatge de l'Alt Urgell i la Cerdanya*) es un formatge catalan de lach de vaca frisona, elaborat a la Seu d'Urgèl (Aut Urgèl, Catalonha). 

L'elaboracion de formatges es estada una activitat tradicionala catalana pendent fòrça sègles, mai que mai enrasigada dins las vals pirenencas. Dins lo cas de l'Aut Urgèl, foguèt l'evolucion de l'agricultura e de l'elevatge pendent la primièra mitat del sègle XX que propicièt la formacion d'una importanta indústria làctia, en lo marc que se'n desvolopèron tant aquel produch coma la Burre de l'Aut Urgèl e la Cerdanha. S'agís, doncas, d'un formatge elaborat en seguint de procediments industrials e de tecnicas modèrnas de produccion formatgièra.

Lo Formatge de l'Aut Urgèl e la Cerdanha gaudís d'una Denominacion d'Origina Protegida (DOP), que causa l'elaboracion se tròba per el somesa al reglament de la denominacion. Aquel reglament prevei l'identificacion del produch amb las informacions qu'exigís la legislacion en vigor, es a dire, lo nom del produch "Formatge de l'Aut Urgèl e la Cerdanha. Denominacion d'Origina Protegida" e lo logotipe de la denominacion, en mai del logotipe europèu de las DOP. 

## Airal d'elaboracion
Malgrat que la legislacion de la DOP prevei coma airal d'elaboracion tant la comarca de l'Aut Urgèl coma la de la Bassa Cerdanha, çò cèrt es que la totalitat de la produccion se concentra a la Seu d'Urgèl e qu'aquela es realizada per una sola entrepresa, la Cooperativa Lletera del Cadí. Lo lach proven de las doas comarcas.

## Caracteristicas basicas
S'agís d'un formatge tendre (doncas, la curació debana pendent un maximum d'un mes) e de pasta blanda, elaborat amb lach entièr pasteurizat. La part interiora presenta de pichons traucs e una coloracion blanquinosa de tipe evòri, del temps que l'exterior presenta una coloracion rogenca iranjada. La forma es cilindrica e plana, lo diamètre es ample e la nautor escassa. La talha es pas superiora a dos quilogramas. Se comercializa en pèças entièras, que pòdon après èsser talhadas dins los establiments de venda al detalh. Los sieus unics ingredients son lo lach de vaca, lo calh animal, los ferments lactics e lo clorur de sòdi.

Per çò qu'es de la sabor, sos caractèrs dominants son la leugieretat e un rèiregost salin, que daissa d'aròmas segondaris intenses e persistents.

## Vejatz tanben
*DOP Burre de l'Aut Urgèl e la Cerdanha
*IGP Vaca bruna dels Pirenèus
Burre de l'Aut Urgèl e la Cerdanha

Lo **Burre del Naut Urgèl e la Cerdanha** (*Mantega de l'Alt Urgell i la Cerdanya* en catalan) es un burre elaborat a la Seu d'Urgèl en Aut Urgèl, Catalonha. Lo burre es produsit a la Cooperativa Lletera del Cadí, coma çò Formatge de l'Aut Urgèl e la Cerdanha, a comptar de lach de vaca exclusivament de raça frisona. La totalitat de la produccion es produsida dins la fabrica situada al centre la Seu d'Urgèl e la lach proven de granjas cerdanes e urgellenques.

La produccion comerciala comencèt en 1915 quand se formèt la Cooperativa del Cadí. Lo temps de maduracion de la nata, amassa amb l'alimentacion de las vacas e lo clima de la region dona a aquel burre la sieuna odor e sabor caracteristicas

## Origina e identificacion
L'elaboracion de formatges e burre es estada una activitat tradicionala catalana pendent fòrça sègles, mai que mai enrasigada dins las vals pirenencas. Dins lo cas de l'Aut Urgèl, la desaparicion de la vinha dels Pirenèus propicièt l'evolucion de l'agricultura e de l'elevatge ligats a l'industria làctia, en lo marc que se'n desvolopèron tant aquel produch coma lo Formatge de l'Aut Urgèl e la Cerdanha.

Lo Burre de l'Aut Urgèl e la Cerdanha gaudís d'una Denominacion d'Origina Protegida (DOP), que causa l'elaboracion se tròba per el somesa al reglament de la denominacion. Aquel reglament prevei l'identificacion del produch amb las informacions qu'exigís la legislacion en vigor, es a dire, lo nom del produch "Burre de l'Aut Urgèl e la Cerdanha. Denominacion d'Origina Protegida" e lo logotipe de la denominacion, en mai del logotipe europèu de las DOP. 

A l'ora d'ara aquel burre contunha d'èsser lo burre de Catalonha de màger produccion, prestigi e consomacion. A conservat, dempuèi lo començament de la siá produccion fins ara, las siás caracteristicas diferencialas de qualitat potenciada per l'entratge dels melhoraments tecnologics dins lo procès d'elaboracion.

## Vejatz tanben
*DOP Formatge de l'Aut Urgèl e la Cerdanha
*IGP Vaca bruna dels Pirenèus
Denominacion d'Origina Protegida

Una **Denominacion d'Origina Protegida** (DOP) es, segon la reglamentacion de l'Union Europèa, l'indicacion geografica d'una region, localitat o país, que designa un produch agricòla o alimentari originari del luòc en question, la qualitat o caracteristicas que ne son degudas exclusivament o essencialament al mitan geografic ont se produsís compreses los factors naturals e los factors umans. La produccion, l'elaboracion e la transformacion del produch se devon realizar dins la zòna geografica delimitada.

La reglamentacion es similara a la Denominacion d'Origina, mas s'excluson los vins e las bevendas espirituoses, a l'excepcion del vinagre de vin, car an la siá pròpria reglamentacion europèa coma VQPRD e Denominacion Geografica, respectivament. Entre los produches protegits se tròban: de formatges, carn e derivats, fruches, verdugalhs, granatges, pastissariá, òlis e olivas, espècias, mèl e de bevendas non espirituosas.

Autras categorias d'indicacions geograficas ligadas a la DOP son:
*Indicacion Geografica Protegida (IGP), quand solament part de las qualitats son atribuïblas a l'entorn geografic.
*Especialitat Tradicionala Garantida (ETG), quand se garantís un produch o un procès tradicional, mas pas la siá origina.
Vaca bruna dels Pirenèus

La **vaca bruna dels Pirenèus** (*Vaca bruna dels Pirineus* en catalan) es una raça de vaca pròpria de las comarcas de la Val d'Aran (Pirenèus occitans) e  dels Pirenèus catalans (Auta Ribagòrça, Aut Empordan, Aut Urgèl, Berguedan, Cerdanha, Garròcha, Palhars Sobeiran, Palhars Jusan, Ripolhés e Solsonés).

Aquela raça es un produit d'Indicacion Geografica Protegida. Lo Conselh Regulador Vedèla dels Pirenèus Catalans se tròba a la Seu d'Urgèl, dins l'Aut Urgèl. L'IGP es una identificacion de proteccion autrejada per l'Union Europèa qu'a una reputacion e una qualitat concrèta e onte la produccion, la transformacion o l'elaboracion se realizan dins la zona geografica delimitada.

En mai, a la Fièra de Prima de la Seu i a una exposicion d'exemplars de vaca de raça bruna dels Pirenèus.

## Istòria
A la sia origina en los exemplars de vaca soïssa (bruna aupina) que s'importèron devèrs la fin del sègle XIX en se barrejant amb las vacas autoctònas.

Fins al sègle XIX dins los Pirenèus l'elevatge bovin èra pas una activitat predominanta. A causa de la filloxèra s'abandonèt la cultura de la vinha e l'abariment del bestiar foguèt una possibla alternativa economica a la cultura tradicionala .

## Desvolopament de l'elevatge
Èra a la debuta una vaca de la que se'n preteniá extraire un profit per la sia carn amai sa lèit e sa fòrça de trabalh. Lo primièr interès que se perdèt foguèt lo de labor per daissar aital plaça a una vaca de profit carnic e lactic e a l'ora d'ara solament se l'abarís per la carn.

Constituís auèi d'unes 80% dels bovins consacrats a la carn de Catalonha. Los elevaires seguisson de programas intenses de melhorament genetic dels animals mejançant la tecnologia BLUP. Se vòl controtlar lo pes a la naissença e lo desmamar amai ne melhorar lo vedelar.

Es bona pasturadora, plenament adaptada als païsatges dels Pirenèus e de creissement precòç.

A l'ora d'ara lo nombre aproximatiu es d'unes  animals, e mai se la chifra ne redusís fòrça se se considèran unicament los animals amb un naut gra de puresa raciala.

## Caracteristicas
* Capa de color bruna amb tonalitats unifòrmas e descoloriments cap a las aissèlas, los uèlhs, lo bas ventre, lo morre, la fàcia intèrna de las extremitats, lo braguer, e lo perinèu.
* Pel fin e espés de longor unifòrma.
* *Borlon* de la coa mai escura que la capa.
* Musèl negre.
* Mucosas rossas.
* *Papada* gaire excessiva.
* Còl gròs e dreit e un pauc convèxe en los mascles.
* Ventre gròs.
* Muscoladura fòrça desvolopada.
* Caractèr plan docil.
* Aurelhas gròssas e dreitas amb pels a la part intèrna.
* Banas de color blanquinosa amb las puntas negras.
* Uèlhs gròsses e pas jamai enfonsats.
* Narras gròssas en un morre ample.
## Nòtas e referéncias
Fièra de Prima de la Seu d'Urgèl

La **Fièra de Prima** (*Fira de Primavera* en catalan) de la Seu d'Urgèl es una fièra d'aquela vila pirenenca que debana en abril dempuèi l'an 2005. La fièra compren lo Concors Catalan de Raça Frisona e una exposicion dels melhors exemplars de vaca raça bruna dels Pirenèus de l'Aut Urgèl e Cerdanha.

Amb aquela fièra, la Comuna ensaja de desvolopar lo sector agroalimentari. La Fièra se debana al camp de sabla contigu al parcatge del Doctor Peiró, ont s'installan las infrastructuras necessàrias per aculhir, d'una banda los animals e d'una autra banda divèrsas activitats d'animacion e estands d'entitats, associacions e entrepresas ligadas al sector.
Vinha dels Pirenèus

La cultura de la **vinha dins los Pirenèus** a l'Edat Mejana èra fòrça abitual e important. Fa solament cent ans que las vinhas èran la cultura principala dins fòrça endreches dels Pirenèus. Mas a la fin del sègle XIX e al començament del XX arribèt en Catalonha una malautiá nomenada filloxèra que faguèt desaparéisser granda part de las vinhas de Catalonha e tanben als Pirenèus. Ans mai tard s'empeutèron ceps amèricans als ceps autoctòns e permetèt erradicar la plaga, mas malgrat que se recuperèt a granda part del territòri catalan, als Pirenèus se recuperèron de paucas vinhas e amb lo temps se son acabats en perdent. Qualques comarcas coma l'Aut Urgèl optèron per l'entratge de vacas de lach.

Ne son de pròvas las terrassas que se tròban encara dins los vilatges urgellencs del Pont de Bar e Calvinyà, près de la Seu d'Urgèl, entre autras. El Pont de Bar Vell es un exemple del profechament de la tèrra amb lo cultiu de la vinha. Las siás terrassas pujavan dempuèi la ribièra del Segre fins als vilatges d'Aristot e Castellnou de Carcolze, encimbellats dins la montanha. Los bancals del Pont de Bar son, sens cap de sòrta de dobte, un interessantísim exemple de l'engenhariá populara aplicada a las activitats per la subsisténcia.

Al Pont de Bar se tròba tanben lo Musèu de la vinha e lo vin de montanha plaçat a l'ancian cortal de Cal Teixidoret, a la dintrada del nòu vilatge (reconstruit après los aigats de 1982). S'expausa naut tot aquò que fa referéncia a la cultura de la vinha, del temps qu'a l'estança de jos siás consacrat a l'elaboracion del vin.

## La vinha a l'ora d'ara
A l'ora d'ara s'es estat en recuperant lo cultiu de la vinha dins los Pirenèus catalans per doas rasons: lo cambiament climatic e la pression urbanistica al litoral catalan an fach que los entrepreneires catalans del sector vitivinicola cerquen d'oportunitats al Pirenèu. Per la siá part l'Institut Catalan de la Vinha e lo Vin (Incavi) a començat un projècte per recuperar lo cultiu de de la vinha al Palhars Sobeiran a comptar de ceps autoctòns que se conservan encara dins la comarca e que foguèron plantats abans la filloxèra, sègle XIX.

Qualques bodegues catalan s'es prepausat desplaçar las siás produccions al Pirenèu. Una d'aquelas es las bodegues Torres (situadas a la Aut Penedés).

Bodegues de Tors a una plantació en plena produccion al Palhars Jusan en una finca relativament aprop d'una autra espleitacion vitivinícola, la de Bodegues Vila Corona. A Andòrra e a la Cerdanha se son començats a far de projèctes interessantes coma lo d'una plantació de vinha en una finca de Girul, a Meranges, situada a 1700 mètres de nautor. A Andòrra s'elabòran cada an unas 800 botelhas de vin etiquetat amb lo nom de "Cresta del Cèl" produsit a comptar d'una plantació situada a Nagol (Sant Julià de Lòria) a 1200 mètres de nautor.

A la municipalitat cerdana de Meranges, un grop de sòcis an plantat unes 300 ceps, a 1700 mètres de nautor, amb la fin de produsir de vin de gèl en çò qu'es la vinha pus nauta d'Euròpa. 

## Referéncies
Horta del Valira

L**'Horta del Valira** es un nuclèu disseminat de la vila de la Seu d'Urgèl. Es situat a la riba drecha del riu la Valira, près de Castellciutat. Concrètament es situat a l'èst de la Seu d'Urgèl ont s'acaba l'aishamplatge e lo quartièr de Santa Magdalena e la zòna coneguda coma *Beverly Hills*.

L'Horta del Valira fins fa èra pauc una zòna de prats d'èrba e de nuclèus disseminats, mas es a l'ora d'ara a s'urbanitzar e serà lèu un quartièr mai de la Seu. Aquel nòu airal, en mai de nòvas zònas per abitatges, aportarà dins la vila de parcèlas de sòl public de mesura considerabla. Unas amb la fin de far partida del Pargue Territorial del riu Valira, continuitat del Pargue de la Valira e d'autras per la residéncia de gents grandas, lo futur Espital comarcal, lo teatre municipal e una nòva escòla de Primària.

L'estudi definitiu introdusiguèt justament de modificacions dins lo sector mai prèp del meandre del riu Valira, pel risc d'inondacion. Lo plan urban daissa tanben la pòrta dubèrta a un accès futur a la Seu pel sud de Castellciutat, que se fariá a tèrme long tot en traversant la sèrra mejançant un tunèl e en crosant la Valira amb un nòu pont.
Balh Cerdà

Lo **Balh Cerdà** es una dança populara, de caractèr cerimoniós, varianta del balh plan, barada principalament dins las comarcas pirenencas entre lo Ripollès, Aut Urgèl e lo Palhars fins a epòcas recentas, a las vòtas. Presentava de nombrosas variantas: generalament los cobles formavan una redonda que lo paborde o administrador de la confraria del sant iniciava dins el la dança amb la siá balladora, seguits per caduna dels cobles, executava lo sieu pròpri balh, fins a la barada d'ensems final. Acabava sovent amb un ritme fòrça precipitat.

A la Seu d'Urgèl se pòt encara veire lo Balh Cerdà lo dimenge de la vòta que comença lo darrièr divendres del mes d'agost. Trobam tanben aquel tipe de balh malgrat que presenta pas una similitut tant granda, doncas que los balladors se meton en fila un davant l'autre al centre de la plaça de la Gala de Campdevànol, per la vòta.
Ostal de la Vila (la Seu d'Urgèl)

L**'Ostal de la Vila** (*Casa de la Ciutat* en catalan) es la bastissa siá de la Comuna de la Seu d'Urgèl, vila capital de l'Aut Urgèl e del Bisbat d'Urgèl. La bastissa data del 1473 e foguèt construit sus l'anciana glèisa de Santa Eulalia. Los vestigis de la glèisa e part d'una de las muralhas pus ancianas se pòdon veire al dedins de la bastissa doncas que foguèron de descobèrtas. La bastissa situada dins la plaça dels Oms, a la fin de la Carrièra Màger, se tròba al bòrd de la Catedrala d'Urgèl, près ont i aviá agut lo portal de Cerdanha.

Se sap que la comuna data d'aquela data, 1473, per una làpida de pèira que se consèrva a la pòrta, malgrat las reformas que se son succedidas. L'Archiu Municipal se força nombrós, s'i tròban de libres del conselh o actes dempuèi lo 1430 qu'arriban fins a l'actualitat amb plan paucs estanhs. E de nombroses pergamins, de mai tanben i a lo Libre verd o Libre de privilègis de la vila d'Urgelh del 1470; a la tampa de fusta folrada amb pèl, e s'i mencionan los usatges e de costums de la vila.

Qualques causas que recuèlh lo libre, es lo sistèma de l'assolaçat, basat en los usatges ancians e los privilègis concedits pels prelats. Lo sistèma basat en un còrs de magistrats: los quatre cònsols, assistits per un grop redusit de conselhièrs e per l'assemblada de vesins (caps d'ostal), totjorn amb lo correspondent permís del senhor temporal de la vila, es a dire, l'evesque, qu'autrejava los privilègis necessaris. Un autre libre notable es lo Libre roge de l'assolaçat, nom que li ven de las actas dels conselhs dels ans 1434-1506.
Musèu Diocesan d'Urgèl

Lo **Musèu Diocesan d'Urgèl** (*Museu Diocesà d'Urgell* en catalan) se tròba a la Seu d'Urgèl. Nasquèt al sègle XX de l'ensems d'objèctes liturgics e religioses que i aviá dispausats dins la sala capitulara de la catedrala. L'an 1956 un grop de ciutadans demandèron a l'avesque la possibilitat d'expausar aquel ensems de pèças de manièra permanenta. La proposicion foguèt acceptada e en 1957, pendent la setmana santa, se creèt l'Exposicion d'Art Sacrat.

A causa del succès de l'Exposicion, l'avesque Ramon Iglesias decretèt la creacion del Musèu lo 7 d'agost de 1957. Se creguèt oportun d'emplegar la glèisa de Sant Miquel coma sala d'exposicion e amb tala fin comencèron las òbras d'apariament per ne far un espaci segur e bon per i conténer las òbras. Pendent los decennis seissanta e setanta l'òbra foguèt repartida entre la glèisa de Sant Miquel e la sala capitulara e los sieus fons s'empliguèron de pèças, mercé a las bonas relacions entre la Diocèsi d'Urgèl e lo Musèu Nacional d'Art de Catalonha.

Lo 29 de junh de 1975 se dobriguèron las pòrtas del Musèu als visitaires, mentre se menavan a tèrme d'òbras al temple de la Pietat per'mor d'i depausar lo celh de la colleccion. Aital meteis, se redigiguèron los estatuts del Musèu e s'installèt un sistèma modèrne de seguretat per protegir las pèças.

En aquel decenni lo Musèu s'afrontèt a un prètzfach malaisit. A causa del despòblament de las zònas pirenencas, fòrça objèctes d'art demorèron abandonats e desatesos, que causa se creèt per el la Comission Diocesana pel Patrimòni Artistic, que sa foncion èra de reculhir las pèças d'art dels bordalats mai desprotegits, a fin de las assegurar e las expausar al public. Aital doncas, en paucs ans la colleccion s'aumentèt amb mai de cent pèças reculhidas d'arreu de la diocèsi.

La colleccion del Musèu es constituida basicament per d'objèctes d'art liturgic e religiós qu'abastan dempuèi lo sègle X fins al sègle XVIII. Entre las pèças pus destacadas se tròba un *[[Beatus de Liébana]]*: lo Beatus de la Seu d'Urgèl, la bulla del papa Silvèstre II (de l'an 1001), divèrsas pinturas muralas romanicas e una granda colleccion d'orfebrariá gotic, d'estil renaissença e barròca.
Iniciatiua Internacionalista - Era Solidaritat entre es Pòbles

**Iniciatiua Internacionalista - Era Solidaritat entre es Pòbles** (II-SP) ei ua organizacion politica creada damb er objectiu de presentar era sua candidatura as Eleccions en Parlament Europèu de 2009 e de trabalhar ath delà des cites electoraus.

Aguesta candidatura ei ua coalicion d'Izquierda Castellana e Comuner@s ena qué tanben i participen candidats d'auti partits extraparlamentaris, coma Frente Popular Galega, e organizacions politiques coma Cucha Independentista Aragonesa, Corriente Roja, Iniciatiua Comunista e Lucha Internacionalista. A arrecebut tanben eth supòrt de militants malcontenti de Quèrra Unida, coma era agropacion de Bigastre, qu'a anonciat era sua gessuda de Quèrra Unida, Naua Henedura Socialista, Collectiu Republican Baish Llobregat e personatges deth mon dera cultura coma Carlo Frabetti, Santiago Alba Rico, Andrés Sorel, Javier Sádaba e Alfredo Grimaldos.

Era Cort Suprèma d'Espanha anullèc eth 16 de mai, per onze vòtes a cinc, era candidatura en Parlament Europèu en èster considerada pera Fiscalia Generau e era Advocacia der Estat coma ua formacion supausadament "pilotada" per ANV-ETA. Totun, eth Tribunau Constitucionau non a ratificat aguesta senténcia e en conseqüéncia, poderà presentar-se liurament as pròplèus Eleccions Europèes deth 7 de junh.
Districte de l'Eixample

[thumbnail|right|[Plaça de Catalunya]]

L**'Eixample** () es un dels 10 districtes de la vila de Barcelona. Compren los quartièrs de la Dreta de l'Eixample, l'Antiga e Nova Esquerra de l'Eixample, Sant Antoni, la Sagrada Família e el Fort Pienc. Sorgiguèt al sègle XIX, après l'esmolinament de las muralles (1854-1856) e l'expansion de la vila. Compren un territòri de 7,46 km² ont vivon  abitants (segon lo cens de 2005), çò que ne fa lo districte pus poblat de la vila.

Inicialament, l'Aishamplatge se bastiguèt en seguint lo Plan Cerdà. L'engenhaire Ildefons Cerdà dessenhèt un quartièr quadriculat, amb illas octogonalas de cantonadas troncadas e amb amples espacis per pedons e jardins interiors. En la practica, lo projècte original de Cerdà se modifiquèt substancialament.

Lo **Carrat d'aur** (*Quadrat d'or* en catalan) es la zòna de l'Aishamplatge de Barcelona situada a l'entorn de la Passejada de Gràcia e delimitada per la carrièra Aribau a esquèrra e la Passejada de Sant Joan a drecha, limitat per la Diagonala dins la part superiora qu'a forma de carrat e acuèlh un ric patrimòni arquitectonic. 

thumb|centre|400px|Quartièrs del districte de l'Eixample.

## Vejatz tanben

* Districtes e quartièrs de Barcelona.
Districte de Sant Martí

thumb|right|220px|Quartièrs del districte de Sant Martí. 
200px|left|thumb|La glèisa parroquiala de Sant Martí de Provençals 

**Sant Martí** es un districte de Barcelona que, situat a l'èst de la vila, limita amb la municipalitat de Sant Adrià de Besòs, los districtes de Ciutat Vella, l'Eixample, Horta-Guinardó e Sant Andreu e la mar Mediterrani. 

thumb|Primièr sagèl municipal de Sant Martí de Provençals
thumb|Escut prepausat e adoptat en 1855

Lo sieu nom proven de l'anciana municipalitat del plan de Barcelona, *Sant Martí de Provençals*, que foguèt un vilatge independent dempuèi 1714 fins en 1897. A l'ora d'ara lo districte se dividís en dètz quartièrs. Per lo dessús de la Granda Via trobam: Verneda i la Pau, el Clot, el Camp de l'Arpa del Clot e lo Sant Martí de Provençals; per jos trobam: lo Poblenou, Besòs i el Maresme, Provençals del Poblenou, Parc i llacuna del Poblenou, Vila Olímpica del Poblenou e Diagonal Mar i Front marítim del Poblenou.

Lo districte de Sant Martí concentra la màger part de las plajas de Barcelona en los sieus 2675 mètres de litoral. Amb 938 ectaras e  abitants (2005), es lo segond districte de la vila en estenduda reala e populacion.

## Vejatz tanben
Districtes e quartièrs de Barcelona
Horta-Guinardó

thumb|200px|Quartièrs del districte d'Horta-Guinardó.
200 px|thumb|Pargue del Laberint d'Horta
Lo districte d**'Horta-Guinardó** es lo tresen districte de Barcelona per l'estenduda, après Sants-Montjuïc e Sarrià-Sant Gervasi. Amb una superfícia de 1192 ha, representa 11,9% de l'estenduda totala de la municipalitat. La siá populacion èra de  abitants l'an 2006. Elsa Blasco, de ICV-EUiA n'es la Conselhièra.

Lo territòri qu'ocupa uèi lo districte de Horta-Guinardó s'es integrat tardièrament dins l'espaci barcelonés. Foguèt pas afectat pel procès d'industrializacion del Plan de Barcelona al sègle XIX, ni sofriguèt lo creissement urban d'autres nuclèus de la vila fins a la mitat dels ans 50, en se combinant l'edificacion caotica de zònas sens condicions e l'existéncia de nuclèus barraquistes, amb la creacion de qualques airals residencials de qualitat.

Compta dotze quartièrs o unitats territorialas de basa: Guinardó, Baix Guinardó, Can Baró, Font d'en Fargas, Carmel, La Teixonera, la Clota, Font del Gos, Horta, Vall d'Hebron, Montbau e Sant Genís dels Agudells.

## Vejatz tanben
Districtes e quartièrs de Barcelona
Ciutat Vella (Barcelona)

[thumb|Lo Portal de l'Àngel, que son nom li ven d'un portal de la muralha ont segon [sant Vicent Ferrer li apareguèt un àngel, es vengut un de las carrièras comercialas pus avaloradas de Barcelona.]]
La **Ciutat Vella** es un dels dètz districtes de Barcelona. Es lo districte numèro 1 e limita amb Sants-Montjuïc per l'oèst, l'Eixample pel nòrd, Sant Martí per l'èst, e la Mar Mediterranèa pel sud. Coma lo sieu nom o indica, conten lo centre istoric de la vila. La siá estenduda reven aperaquí a la compresa dins las muralhas entre lo sègle XIV e lo sègle XIX, a l'excepcion de per lo quartièr de la Barceloneta, que ne demorava defòra.

Lo districte es format dels seguents quartièrs:
* La Barceloneta. Populacion (2005): 15 528
* El Gotic. Populacion (2005): 26 982 hab.
* El Raval. Populacion (2005): 46 322 hab.
* Sant Pere, Santa Caterina i la Ribièra. Populacion (2005): 22 558 hab.

La siá populacion segon l'INE lo 1èr de genièr de 2005 èra de 111 290 abitants. 

thumb|centre|300px|Quartièrs del districte de Ciutat Vella.

## Vejatz tanben
Districtes e quartièrs de Barcelona
Sants-Montjuïc

270px|thumb|Museu Nacional d'Art de Catalunya
[thumb|270px|La demolicion de las [Quatre Colomnas, simbòl del catalanisme, per Miguel Primo de Rivera en 1928]]

**Sants-Montjuïc** (; en espanhòl: *Sans-Monjuich*) es lo tresen dels dètz districtes de la ciutat de Barcelona, amb una superfícia de 2090 ectaras.

Trobam los quartièrs seguents: Hostafrancs, La Bordeta, Poble-sec, Font de la Guatlla, Sants, Sants-Badal, La Marina del Port e La Marina del Prat Vermell. Lo sieu territòri compren tanben lo poligòn industrial de la Zona Franca, una part del pòrt de la vila e la montanha de Montjuïc. Lo 1èr de genièr de 2005 i vivián  abitants.

## Vejatz tanben
Districtes e quartièrs de Barcelona
Sarrià-Sant Gervasi

thumb|Sieu del Districte de Sarrià-Sant Gervasi.
**Sarrià-Sant Gervasi** es un dels 10 districtes de la vila de Barcelona. L'an 2005, segon lo INE, aviá  abitants. Es situat al sud-oèst de la vila e limita al nòrd amb los districtes de Gràcia e Horta-Guinardó, al sud amb les Corts, a l'èst amb l'Eixample e a l'oèst amb la municipalitat de Sant Cugat del Vallès.

Sant Gervasi de Cassoles, Vallvidrera - les Planes e Sarrià foguèron de municipalitats independentas e coma d'autras del plan de Barcelona foguèron absorbidas per Barcelona. Vallvidrera - les Planes foguèt annexat a Sarrià en 1890 e Sant Gervasi de Cassoles, municipalitat independenta de Sarrià dempuèi lo començament del sègle XVIII, foguèt agregat a Barcelona en 1897, amassa amb cinc autres vilatges del plan de Barcelona. Sarrià s'incorporèt pas dins la vila fins en 1921, essent la darrièra municipalitat que s'i agreguèt.

Aquel districte marca la siá condicion de zòna residenciala e benestant, amb nombroses parcs e zònas verdas, combinats amb de centres educatius e sanitaris prestigioses.

Sarrià-Sant Gervasi compren los quartièrs seguents: 
* El Putget i Farró
* Sarrià
* Sant Gervasi - Bonanova
* Sant Gervasi - Galvany
* Les Tres Torres
* Vallvidrera, Tibidabo i les Planes

thumb|centre|300px|Quartièrs del districte de Sarrià-Sant Gervasi.

## Vejatz tanben
Districtes e quartièrs de Barcelona
Districte de Sant Andreu

thumb|Sieu del districte al numèro 1 de la Plaça de Orfila
Lo districte de **Sant Andreu** es lo tresen dels districtes de Barcelona en estenduda, amb una superfícia de  e amb una populacion de  abitants (2005).

Se tròba situat al nòrd de la vila, es limitat pel riu Besòs, que fa de frontièra entre Barcelona, e los pòbles vesins: Sant Adrià de Besòs e Santa Coloma de Gramenet, e los districtes barceloneses: Nou Barris, Horta-Guinardó e Sant Martí.

La configuracion d'aquel districte data de l'an 1984, quand la vila de Barcelona aprovèt la division territoriala actuala en 10 districtes. Ras d'aquela division, lo districte de Sant Andreu tornèt recuperar los quartièrs de la Trinitat Vièlha e lo Congrès.

A l'ora d'ara, es format de 7 quartièrs d'origina istorica fòrça divèrs: 
* Sant Andreu de Palomar o Sant Andreu
* la Sagrera
* Trinitat Vella
* Baró de Viver
* Navas
* Congrés i els Indians
* Bon Pastor.

thumb|centre|300px|Quartièrs del districte de Sant Andreu.

## Vejatz tanben
Districtes e quartièrs de Barcelona