Castèths Andòrta

**Castèths Andòrta** (*Castets-en-Dorthe* en francés) es ua anciana comuna vasadesa, en Gasconha, administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Dempui lo 1er de genèir de 2017, a fusionat dab Castilhon de Castèths e es venguda comuna delegada e caplòc de la comuna navèra de Castèths e Castilhon.

## Geografia

### Perimètre deu territòri
Situacion avant la formacion de la comuna navèra de Castèths e Castilhon

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Castet (de ~)*, en 1274, *Castrum Andorta*, en latin, en 1274, *Castet en Dorta*, en 1307-1317, *Castrum en Dorte*, en latin, en 1307-1317, *Redorta*, en 1307-1317. Lo sens de *Castèths* es clar, mès demòra la question de l**s'' finala, « adventícia » per . L'idèa d'una pluralitat deus castèths es hòra de question, la que l' ''s'' finala represente ''-th-'' palatala d'origina es improbabla, perqué se'n vei pas de traça dens las fòrmas ancianas. En realitat, coma los vilatges en ''-ac'' son venguts sovent ''-ats'' (= ''-acs'') en Vasadés e en Bordalés, çò que representa una confusion entre lo nom deu vilatge e lo deus abitants, Castèths èra ''Castèt(h)'' a l'origina e lo gentilici, bastit shens sufixe, èra ''los castèthS'', e après, per confusion, la vila medisha vengut ''Castèths'' . Es l'explicacion mès probabla. Lo gentilici actuau ''casteriòt'', bastit regularament, a pr'aquò un perhum d'autenticitat e deu èste ancian.

Lo determinant ''Andòrta'', « sembla relativament tardiu », çò escriu Bénédicte-Boyrie-Fénié. Se vei pas lo motiu d'aquera opinion, per duas rasons : purmèrament, ''Andorta'' apareish la medisha annada que ''Castèt(h)'', segondament, lo nom ancian de [[Castilhon de Castèths]] èra ''Castet/Casted'' e en latin ''Castello'' (que cau legir ''Castèth'' en occitan). Se podèva pas manténer una tala confusion entre los dus lòcs, e d'un costat ''Castèt(hs)'' vengot ''Castèt(hs) Andòrta'', de l'aute lo segond ''Castèt(h)'' (mès lo pus ancian, probable, pr'amor de la data de las atestacions) vengot ''Castilhon''. Lo determinant ''Andòrta'', etimologicament ''endòrta'' o ''andòrta'', deu latin ''intorta'', sovent comprés coma ''en Dòrta'' per maishanta copadura e sovent omés (perqué èra pas mèi necessari, tanlèu que l'aute lòc cambièt de nom), a lo sens d'una branca plegadissa e torçuda, com la d'un vime, que sèrv a estacar los hagòts. Mès dens la practica èra una barradissa hèita de brancas plegadas e entrebescadas, dens una fortificacion, çò que lo mot ''Redorta'' (1307-1317), « redota », confirma .
* **Maserac*', dab lo sufixe *-acum*, latinizacion deu sufixe gallés *-āco(n)*, es lo nom d'un ancian grand maine antic. La basa es un nom latin d'òme, *Macer* o *Macerius*, mès dab *Macerius*, auré donat puslèu **Maseirac*. Çò qu'es escrit dens lo Dauzat esclarzís pas totalament la question  e [[Maserat d'Aurosa|Mazeyrat o Mazerat]] vendré d' *Amaricius* ; cau partir mèilèu de *Macer*. Lo nom comun *maceriae*, « roïnas », totjorn dab *-āco(n)*, auré donat *Maseirac* tanben, çò sembla.

==Istòria==
* Segon lo siti GAEL, la parròpia *Sent Lobèrt e Sent Loís de Castèths* et la parròpia *Sent Roman de Maserac* forman la comuna de Castèths (en francés *Castets*, vengut *Castets-en-Dorthe* lo 13 de julhet 1957) . Aquera mencion es curiosa; solament, cau pas compréner que i avèva una glèisa *Sent Lobèrt e Sent Loís*. La glèisa Sent Loís de Castèths, situada dens lo borg, data deu sègle XIX. Mès, dens un lòc tant important, quasi una vila, n'i avèva pas una auta avant e que deviá tanben èste consacrada a Sent Loís ? I a una glèisa Sent Lobèrt - anciana - a [[Sent Lobèrt]], a 1 km de Castèths. La comuna de Sent Lobèrt es hòrt petita, 2,11 km² e lo repartiment deu territòri de la parròpia devot èste inegau. A 1,5 km de Castèths, i a la glèisa Sent Roman de Maserac. Castèths, benlèu fondat au sègle XIII o un pauc avant, probablament dens la parròpia de Sent Lobèrt, augot una glèisa  per necessitat quand vengot una aglomeracion importanta (la de Sent Lobèrt seré estada tròp petita).

==Administracion==








* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de [[Lengon]]; es adara deu canton de *Le Sud-Gironde'' (en francés), donc deu Sud Gironda.

## Demografia

* Populacion :  ()
* Densitat :  

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas