Acièr inoxidable

L**'acièr inoxidable**, o mai cort **inòx**, es un aliatge d'acièr (comportant mens de 1,2 % de carbòni) amb mai de 10,5% de cròme, que la proprietat es d'èsser pauc sensible a la corrosion e que se desgrada pas en rovilh. 

La preséncia de cròme en solucion al delà de 10,5 % dins la matritz d'un acièr provòca la formacion d'una capa protectritz d'oxid de cròme que li balha son inoxidabilitat. D'autres compausants pòdon i èsser aponduts, coma lo niquèl que melhora los proprietats mecanicas mai sovent e la ductilitat subretot, o encara lo molbdèn o lo titani que melhoran l'estabilitat de l'aliatge per de temperaturas autras qu'ambianta, o encara d'elements de nauts punts de fusion comal lo vanadi e lo tungstèn accompanhat mai sovent d'un aument del taus en cròme, per obtenir la resisténcia a las nautas temperaturas al contacte d'una flama (acièrs refractaris).

L'acièr inoxidable venguèt indispensable dins fòrça domènis: aisinas de cosinas, objèctes usuals, medecina, quirurgia, bastit e òbras publics, construccion navala, automobila, aeronautic, espleits, industrias mecanicas, agroalimentaris, quimics, transpòrts, eca. Es entierament reciclable.

## Nocions sus la corrosion e la passivacion
Los fenomèns de corrosion dels metals son de natura electroquimica: lo metal torna son estat termodinamicament estable, l'estat oxidat,  en preséncia d'un mitan oxidant (aiga, atmosfèra, mitan natural o industrial).  Lo metal reagís amb lo mitan, aquela reaccion se fasent amb d'escambis d'electrons.

Lo fèrre, constituissent majoritari dels acièrs, s'oxida aisidament; lo produch de corrosion, lo rovilh, s'engruna o se dissòlv dins l'aiga, çò que realiza une degradacion de la pèça. A caud, la diffusion dels atòmes oxidants dins l'espessor del metal pòt complicar encara lo problèma.

Un biais d'eviter la corrosion consistís a apondre una quantitat importanta de cròme (Cr) dins l'acièr (mai de 10,5 % en massa): lo cròme reagís amb lo dioxigèn de l'aire e forma una capa d'oxid de cròme Cr2O3 :
: 4 Cr + 3 O2 → 2 Cr2O3 
Aquela capa, compacta, aderenta e donc protectritz, es nomenada « jaç passiu »: forma una barrièra separant l'acièr de son mitan. En temps normal, es invisibla car fòrça prima. Alara, al contrari de son nom, l'acièr es pas inoxidable: s'oxida rapidament, mas forma un oxide protector, al contrari del rovilh.

A respècte d'una electròda d'idrogèn de referéncia, lo potencial dels acièrs inoxydables se situa entre lo molybdèn e lo mercuri, pròche de l'argent e del platin.

L'apond de diverses éléments d'aliatge permet de s'adaptar al mitan especific ont deu èsser utlizat l'acièr, e de modificar sas proprietats mecanicas:
* l'apond de niquèl melhora las proprietats del jaç passiu; aquel s'intègra al jaç d'oxide
*: 2 Ni + O2 → 2 NiO
* lo niquèl es un element gammagèn, permet d'obtenir una estructura austenitica e donc d'aver de tòlas que se meton en fòrma aisidament;
* lo carbòni en naut taus permet de trempar l'acièr e d'obtenir un acièr martensitic, fòrça dur;
* mas lo carbòni damatja la sodabilitat, e mai, pòt prene lo cròme e empachar la formacion del jaç passiu;
* d'autres elements d'aliatge, subretot de metals gaireben « nòbles » coma lo molibdèn, lo titan, lo coire melhoran encara mai la resisténcia quimica, subretot dins los mitan non oxidants.
Alara existís fòça nuencias d'acièrs inoxidables e la causida pòt venir malaisida, car an pas totes lo meteis comportament dins un mitan donat. Sovent se nomenan pel porcentatges massics en niquèl e en cròme. Atal, un acièr inoxidable 18/10, coma aqueles utilizats en cosreleria, pels cubèrts e per la cosina en general, conten 18 % en massa de cròme e 10 % en massa de niquèl. Aquela designacion es fach fòrça insufisenta que definís pas l'estructura metallurgica.

**Los acièrs inoxidables pòdon se rosegar** se s'utiliza pas la bona nuencia al repècte del mitande la pèça (composicion quimica del mitan, temperatura), o ben se la jaç passiva se forma pas abans l'utilizacion de la pèça: 
* lo metal es desnudat (amolatge, usinatge, desformacion de la pèça fasent sautat lo jaç passiu, fregement, erosion, cavitacion), mas d'òli o de grassa empacha l'aire d'arribar per oxidar; la superfícia es alara dicha « activa » ;
* de particulas d'acièr non inoxidable polluisson la superfícia (pollucion pel fèrre): aquelas particulas rovilhan, çò que forma d'aureolas, mas pòdon tanben amorsar una corrosion de l'inòx dins unes cases;
* pòt i aver de corrosion galvanica: contacte de l'inòx amb un métal mais nòble, eterogeneïtat dins l'inòx, variacion de concentracion del mitan.
Se pòt dire que:
* los acièrs inoxidables pòdon pas èsser rosegar a freg pas qu'en preséncia d'umiditat. Es perque resistís al clòr, gaz pasmens fòrça corrosiu, se aquel darrièr es perfeitament sec;
* una bona utilizacion dels acièrs inoxidables demanda donc un metal d'una fòrça granda omogeneïtat per evitar de corrosion localas e un passatge de l'estat actiu a l'estat passiu sus totes los punts de la superfícia expausada.

## Istòria: descobèrta