open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Malholàs

**Malholàs** (*Mailholas*  en francés) es una comuna lengadociana en Volvèstre, situada dins le departament de la Nauta Garona e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna situada en Volvèstre a 27 km al Sud de Murèth e a prèp de 50 quilomètres al Sud de Tolosa. 

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
### Birac
La glèisa èra le priorat Sent Pèir(e) de Birac e Birac es un nom pus ancian que Malholàs. Non se sap se le nom èra *Virac* o *Birac*. Es una proprietat galloromana o eventualament gala (de l'epòca de l'independéncia), que le nom es format d'un nom de mèstre e del sufixe *-acum* (en gallic *-ācon*). I a la causida entre *Biros*, nom gallic, e *Uiros*, nom tanben gallic. Mès *Birac(i)os*, *Biraca* o *Biraco* pòdon tanben servir. Dins aqueu cas, l'etime seriá le nom a la derivacion neutra singulara, purament celtica, donc **Biracon*.
### Malholàs
Es le nom d'un castèl e d'una familha e le nom fosquèc probablament impausat a la comunautat e a la comuna, en remplaçant le nom antic.  
Segon Dauzat e Rostaing, *Malholàs* correspond a « l'ancian provençal » *malhòl*, « bròca de vinha », ambe'u sufixe pejoratiu *-às*, mes les autors pensan tanben au gascon *malhòli*, « cantèra, aur(i)èra » . 
Segon Negre, *Malholàs* ven de l'occitan *malhòl*, « vinha jove (joena) », ambe'u sufixe aumentatiu *-às*, donc « granda vinha jove (joena) » . 
Segon Astor, *Malholàs* ven deu latin *malleolus*, derivat de *malleus*, « martèu »; *malleolus* èra donc un petit martèu, mès tanben un jove plant de vinha. Le nom a pres un sens collectiu dins l'anciana lenga. *Malholàs* èra donc le grand plantièr (sufixe aumentatiu *-às*) .
Negre a rason e Astor fornís de precisions utilas.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Malholàs èra de la diocèsi civila de Rius, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Rius, de la senescauciá de Tolosa. En 1790, Malholàs qu'èra deu canton de Rius. En l'an VIII, la comuna fosquèc annexada a *Latrape-Piis-Mailholas * (La Trapa), en l'an X, la restabliguèron e la placèron dins le canton de Montesquiu de Volvèstre; tornèt al canton de Rius en l'an XII. Le vocable de la glèisa es Sent Pèire . Sus la mapa modèrna, le nom de la glèisa, a la cima d'una sèrra, es escrit *St-Pierre-de-Birac*, sus las pus ancianas *Mailholas*. An benlèu mudat l'ostal de comuna, ara sul penjal en direccion del riu *Comedon*.

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Rius; es ara del canton d'Autariba.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas ambe la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Lairac de Tarn

**Lairac de Tarn** (*Layrac-sur-Tarn* en francés) es una comuna lengadociana en Frontonés situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region administrativa d',  ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada a 32 km al nòrd-èst de la vila sul riu Tarn al centre de l’airal d’apellacion AOC del vinhal de Frontonh.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Le nom es atestat *Lairac* en 1216 . 
Le nom es semblable a Lairac (Agenés), atestat *ecclesia Alairacum* en 1062, *villa Alairicus*, en 1064 mes i a tanben de noms coma Alairac, Alairàs, etc. L'abséncia de fòrmas ancianas empacha de saber se *Lairac* èra tanben un ancian *Alairac* qu'auriá coneguda una aferèsi (supression de la sillaba iniciala *A-*). 
Segon Dauzat, seguit en partida per Astor a la p. 931 (mes ambe de proposicions variadas a la p. 917), *Lairac* ven del nom latin d'òme *Larius*, ambe'l sufixe *-acum*, latinizacion del sufixe gallic *-ācon*.
Negre, aima mai *Hilarius*, ambe un dobte çaquelà . 
Per l'omonime agenés, Bénédicte Boyrie-Fénié prepausa, entre autras possibilitats,  *Alarius*, escais-nom de cavalièr auxiliar, *alarius*, mençonat coma cognomen, totjorn ambe'l sufixe *-acum* . 
Per d'autres toponimes aparentats, Xavier Delamarre, cita lo nom celtic de persona *Allarios*, atestat, dins son diccionari dels noms de lòcs celtics, en precisant qu'es pas un nom latin . 
Per o resumir tot, ambe'l sufixe *-acum*, las solucions son *Larius*, *Alarius*, *Hilarius* (pas tan probable), noms latins, e *Allarios*, nom celtic.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Lairac èra de la diocèsi civila de Bas-Montalban, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Montalban, de la senescauciá de Tolosa. Lo patron de la glèisa es Sent Blasi. *Layrac* venguèt oficialament *Layrac-sur-Tarn* per decret del 22 de junh 1921. Tanlèu 1790, Lairac èra del canton de Vilamur . 

## Administracion

 

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra del canton de Vilamur, i demorèc.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Layrac-sur-Tarn La Mairie.jpg
Layrac-sur-Tarn L'église.jpg | Glèisa de campanar mur


## Personalitats ligadas a la comuna
* Joan Baptista Amat (1877-1961) deputat de la Nauta Garona de 1928 a 1936 puèi senator de la Nauta Garona de 1936 a 1941.

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

### Ligams extèrnes
* Vilamur de Tarn e los alentorns
* site de la vila

## Nòtas e referéncias
Lutz (Lauragués)

**Lutz** (*Lux* en francés) es una comuna lengadociana en Lauragués situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d',  ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués a 34 km al Sud-Èst de Tolosa.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Le nom es atestat en 1428, *Lux* . 
Segon Dauzat, *Lutz* es benlèu un *Lucium (fundum)*, [« la proprietat de Lucius »] del nom latin d'òme *Lucius* . 
Segon Negre, *Lutz* ven de l'occitan **luc*, « bòsc, forèst, esclarièra », d'après les nombroses *Luc* ambe article. Le mot es al plural . 

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Lutz e *Saint-Jean-de-Lugardès*, èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. En 1790, Lutz èra del canton d'Avinhonet, en l'an IX, del canton de Vilafranca. Le vocable de la glèisa, annèxa de Morvilas Nautas, èra Sant Salvador (ara, Sant Fabian e Sant Sebastian) .

*Saint-Jean-de-Lugardès* (Sant Joan de Lugardés ?) èra una comunautat non parròquia d'Ancian Regime, de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Lutz e Sant Joan de Lugardés (o de Riumajor) formèron una sola comuna en 1790 . Sant Joan de Lugardés (fòrma supausada) correspond al lòc escrit *St Jean* sus la mapa de Cassini e sus las mapas modèrnas, al sud-oèst de Lutz e pro prèp de Valèga, pas luènh de Riumajor; le determinant es *de Lugardé* sus la mapa d'Estat-Major (sègle XIX) e *le-Maigre* sus la mapa de las annadas 50; d'après lo nom, Sant Joan fosquèc un moment parròquia. 

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Vilafranca de Lauragués; es ara del canton de Revèl.

## Demografia

* Lacuna en 1793
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Nòtas e referéncias
Marinhac e las Claras

**Marinhac e las Claras** (*Marignac-Lasclares* en francés) qu'es ua comuna lengadociana istoricament, mès lingüisticament gascona, situada administrativament dens lo departament de Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada suu Canau de Sent Martòri a 52 km au sud de la vila.

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas que son : *Sanctus Martinus de Insula Martini* en 815 c, *capellanus* (?) en 819 c. *Marinhaguetum  commendator, rectoría*, en 827 A e n, *Marignac de las Clares* cap a 1757., *Marinhaguet* en 1706 .
*Marinhac* que veng d'un nom latin d'òme *Marinius*, derivat de *Marius*, dambe'u sufixe *-acum* . 
Que i a tres *Marinhac*s dens le departament, totis au sud, dont dus son prèp. Un determinant qu'es necessari e qu'es probablament ancian. Sus la mapa de Cassini, le nom qu'es *Marignac de las Clares* e que i a dus vilatges, *La Clare d'en Bas*, au nòrd, e *La Clare d'en Haut*, au sud. Aqueths noms que son plaçats dens la la ribèra de Garona o suu penent e qu'an despareishut de las mapas mèi recentas.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Marinhac de Las Claras qu'èra de la diocèsi civila de Rius, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Rius, de la senescauciá de Tolosa. Tanlèu 1790, qu'èra deu canton deu Hosseret. La glèisa qu'es devath lo patronatge de Sent Martin .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Marlhac

**Marlhac** (*Marliac* en francés) es una comuna occitana de Lengadòc en Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués a 40 km al Sud-Èst de Murèth.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Marlaco* en 1207, *Marlhac* en 1246, *Marliaco*, *Marlacho* en 1454 . 
Segon Dauzat e Rostaing, *Marlhac* pòt venir del nom latin d'òme *Marillius*, o del nom latin d'òme **Merulius* (de *merula*, « mèrle », escais-nom), le tot ambe'l sufixe *-acum*  (cf. Chastèlmarlhac, *Meroliacense castrum*, al sègle VI).
Segon Negre, seguit pels Féniés, *Marlhac* ven del nom latin d'òme *Marullius*, ambe *-acum* . La solucion es pus malaisida.
### Ganac
Le nom es atestat *Garmaco* en 1237 . Cacografia ? Marrida lectura ?

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Marlhac èra de la diocèsi civila de Rius, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Rius, de la senescauciá de Tolosa. En 1790, Marlhac èra del canton de Galhac Tolzan, en 1801 èra del canton de Senta Gabèla. La glèisa es jol patronatge de Sent Joan Baptista .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Nòtas e referéncias
Marinhac

## Comunas

* '''Marinhac''', comuna de Nauta Garona
* '''Marinhac''', comuna de Tarn e Garona

***[[Marinhac e las Claras]]**, comuna de Nauta Garona
***[[Marinhac e eras Pèiras]]**, comuna de Nauta Garona
Bernat IV de Comenge

**Bernat IV de Comenge** († 22 de febrièr de 1225) foguèt comte de Comenge de 1176 a 1225, filh de Bernat III Dodon, comte de Comenge, e de Laurentina, filha illegitima d’Anfós Jordan, comte de Tolosa.

## Biografia
A la mòrt de son paire, en de mai 1176, partegèt sos bens amb son fraire Roger, que recebèt la vescomtat de Coserans. Entre 1180 e 1195, s'emparèt de la vile de Sent Líser e ne cacèt los tres avesques que se succediguèron, entrò que lo papa intervenguèsse e designa Navarra, l'avesque de Coserans, coma lo seu legat encargat de la luta contra lo catarisme. Demorèt neutre pendent lo chaple de Besièrs e lo Sètge de Carcassona, puèi s'aliguèt amb Raimon VI, comte de Tolosa, quora Simon de Montfòrt ataquèt aqueste darrièr.
Recebèt en 1201 del rei en Pèire lo Catolic lo territòri de la Val d'Aran mas a l'encòp venguèt vassal d'aqueste sus l'ensems de son comtat.
Participèt als combats a Castelnòu d'Arri e a la Batalha de Murèth. En 1212, Simon de Montfòrt ocupèt Comenge, mas lo concili de Latran li tornèt son comtat en 1216. En escambi foguèt obligat de maridar sa filha Petronilha amb Gui de Montfòrt, lo filh cadet de Simon de Montfòrt. Participèt amb sos soldats a la defensa de Tolosa, e a aquesta de Marmanda. A la demanda del papa, daissèt lo combat en setembre de 1220. Moriguèt lo 22 de febrièr de 1225 e foguèt enterrat dins la glèisa de Santa Maria de la comandariá dels templièrs de Montsaunés.

## Referéncias
Massabrac

**Massabrac** (*Massabrac* en francés) es una comuna lengadociana en Volvèstre, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa al tèrme amb lo departament d'Arièja situada en Volvèstre sus l'anciana RN 626 a 34 km al Sud de Murèth e a 53 km au sud de Tolosa.

vignette|upright=1.8|centre|Mapa de la comuna de Massabrac e de las comunas prèpas.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Le primièr element de *Massabrac* es *mas*, del latin *mansus*, tèrme medieval per una tenura espleitada per una sola familha de tenancièrs. Le segond element, l'ancian nom del vilatge, es *Sabrac*, del nom latin d'òme *Saburra* e del sufixe *-acum* , latinizacion del sufixe gallés *-ācon*. Massabrac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre *Saburra*.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Massabrac èra de la diocèsi civila de Rius, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Rius, de la senescauciá de Tolosa. En 1790, Massabrac èra del canton de Galhac Tolzan e passèt al canton de Montesquiu de Volvèstre en 1801. La glèisa es jol patronatge de Sent Martin .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Montesquiu de Volvèstre; es ara deu canton d'Autariba.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Mauremont

**Mauremont** (*Mauremont* en francés) es una comuna lengadociana de Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d' ancianament de Miègjorn-Pirenèus

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués a 32 km al Sud-Èst de Tolosa.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
### Mauremont
Las fòrmas ancianas son *Marellomonte* en 1216 e 1259, *Maurilmont* en 1646 , *Maurelmont* en 1428 . 
Dauzat e Rostaing, que coneissián pas de fòrma anciana, explican *Mauremont* per le nom latin o germanic d'òme *Maurus* e le latin *mons* [*montem*], « mont » . 
Segon Negre, *Mauremont* ven del nom romanic de persona *Maurellus*, ambe *montem* .
### Peirens
Le nom es atestat en 1428, *Poyrenx* . 
*Peirens* s'explica benlèu coma Peirens (Aude), mes la fòrma anciana s'i opausa un pauc. 
Segon Dauzat e Rostaing, *Peirens* ven del nom latin d'òme *Petrus*, ambe'l sufixe germanic *-ing* ; segon les Feniés, s'explica pel nom germanic d'òme *Pero*, ambe'l sufixe germanic *-ingos* (meteis sufixe). Per la segonda solucion, caldriá supausar una atraccion de *pèira*. 

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Mauremont èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa es Sant Martin. Tanlèu 1790, Mauremont èra del canton de Vilafranca. Lo nom de la comuna es *Mauremont-et-Peyrens* en l’an IV : la comunautat, puèi comuna, de *Peyrens* o *Payrens* fosquèc incorporada a Mauremont en l'an II .

Pendent l'Ancian Regime, *Peyrens* o *Payrens*, probablament *Peirens* en occitan, èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. En 1790, la comuna efemèra de Peirens èra del canton de Vilafranca. Le vocable de la glèisa, annèxa de Mauremont, es pas conegut . Sus la mapa de Cassini (segonda mitat del sègle XVIII), Peirens èra pas mai parròquia. Peirens es a un pichon km al sud-oèst de Mauremont, sus una tuqueta a costat de la RD 11.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Castèl bastit per Dominique Bachelier, filh de Nicolas Bachelier, sus commanda de German de Sant Felitz, senhor del lòc vèrs 1580.

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Bediks

Lei **Bediks** son un grope etnic que son establits principalament dins lo sud-oèst de Senegau, dins l'arredoniment de Bandafassi, près de la frontiera ambé Guinèa. Constituisson una dei minoritats mai pichonas (aperaquí 1 % de la populacion). Au contrari de la màger part de Senegau, lo país bedik si tròba en altitud.
Maurens (Lauragués)

**Maurens** (*Maurens* en francés) es una comuna lengadociana en Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués a 35 km al sud-èst de Tolosa.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Maurens*, *Maurent* en 1389 , *Maurens e Montanel* en 1428 (*Montanèl, lòc que sembla desparegut). 
Segon Dauzat e Rostaing, *Maurens* ven del nom germanic d'òme *Maurus*, *Moro*, ambe'l sufixe germanic *-ing* . 
Segon Negre, *Maurens* ven del nom germanic d'òme *Mauringus*  Improbable. 
Segon les Féniés, le nom germanic es *Mauro* . 
L'explicacion d'Astor es interessanta per un nom en *-ens* associat a un nom de persona qu'es pas necessàriament germanic. Le sufixe germanic *-ing[os...]* s'es crosat ambe lo sufixe « ligur » *-inco* > *-enc* (p. 983). *Caussens* es format de *causse* e de *-enc* romanic [en realitat, pr'amor de la finala *-s*, de *-ingos* confondut ambe *-enc*, de *-inco*].  Le latin *maurus*, « brun » es sovent associat a una rasic germanica (per exemple *Maurobertus*. Dins *Maurens*, *Morens*, Morencs, es malaisit de destriar un nom latin d'un nom germanic (p. 984) .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Maurens èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. En 1790, Maurens èra del canton de Sant Felitz, en l'an XII, del canton de Revèl. La comuna èra *Maurens et Juzes* en l’an IV (annexion temporària de Jusas).
Le vocable de la glèisa es Nòstra Dòna .

Pendent l'Ancian Regime, Montcalvèl èra una comunautat non parròquia de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. En 1790, es incorporada a la comuna de Maurens mès apareis coma comuna isolada dins la nomenclatura de l'an IV . Montcalvèl es al nòrd-èst de Maurens.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas ambe la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Maurevila

**Maurevila** (*Maureville* en francés) es una comuna lengadociana en Lauragués, situada dins le departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada sus la Sauna en Lauragués a 25 km a l'Èst de Tolosa.
 
### Perimètre del territòri

## Toponimia
Le nom es atestat *Maurevilla* en 1570. Segon Dauzat, *Maurevila* es format d'un nom latin o germanic d'òme *Maurus*, ambe'l latin *villa* « granda proprietat » . Les Féniés considèran que le nom es germanic (franc) .
Negre considèra que l'adjectiu femenin *maura*, « negra », qualifica *villa* .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Maurevila èra del comtat de Caramanh [incorporat a la província de Lengadòc en 1779], de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa, annèxa de Caragodas, es Nòstra Dòna. Tanlèu 1790, Maurevila èra del canton de Caramanh . En 2015, suprimiguèron le canton de Caramanh e Maurevila passèc al canton de Revèl, largament espandit.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas et referéncias
Gondar

**Gondar** (ge'ez : ጎንደር), de còups escrich **Gonder**, es una vila e un woreda d'Etiopia que si situa au nòrd-oèst dau lac Tana, dins la província anciana de Begemder, o província de Gondar.

Après lo transferiment de la capitala a Magdala per l'emperaire Tewodros II en 1885, Gondar siguèt pilhada per lei mahdistas sodanés en 1887, ocupada per leis Italians de 1935 o 1936 a 1941, puei bombardada per lei Britanics en 1941. Gondar comptava 112 000 abitants en 1994. Si l'i tròba encara fòrça roïnas dei palais emperiaus, glèias, ensin que de bastiments d'arquitectura faissista eiretats de l'ocupacion italiana.
Partit Renovador d'Arties-Garòs

Eth **Partit Renovador d'Arties-Garòs**, abracat **PRAG**, ei un partit politic aranés deth terçon d'Arties e Garòs. Actuauments a un conselhèr en eth Conselh Generau d'Aran, José Antonio Bruna Vilanova, e aligat damb Unitat d'Aran an permés a Francés Boya de venir Sindic d'Aran de 2007 a 2011.
Castilhon de Dordonha

**Castilhon** o **Castilhon de Dordonha** es una anciana comuna occitana, fusionada en 1803 amb Capitorlan dins Castilhon e Capitorlan.

## Toponimia
Sus la carta de Cassini es escrit *Chatillon*.
Galhan

**Galhan** es una comuna occitana, situada dins lo departament de Gard e la region de Lengadòc-Rosselhon.
## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gola de Fossobia

La **gola de Fossobia** es un malhum carstic situat dins las comunas de Vanhans, de la Bastida de Virac e de Salavàs, en Bas Vivarés, istoricament en Lengadòc, dins lo departament d'Ardecha.

Sas galariás, lònjas de mai de , atenhon una desnivelacion de .

Es un site de practica de l'espeleologia fòrça frequentat.

En 1963, un aigat d'auratge provoquèt la mòrt de Jean Dupont e de Bernard Raffy, espeleològs delh grop lionés . Un cròs de Samoëns, dins los Aups, seguèt batejat  en lhor memòria.

### Nòta
Comtat de Comenge

Lo **comtat de Comenge** foguèt una jurisdiccion feudala de Gasconha (Occitània) situat entre Tolosa e la Val d'Aran. La capitala ne foguèt Sent Gaudenç.

## Vejatz tanben
*Lista dels comtes de Comenge
*Lista dels comtats occitans
Crematogaster scutellaris

***Crematogaster scutellaris*** es una formiga escampada dins lei regions a l'entorn de la Mar Mediterranèa.

Es una espècia que fonda de colonias independantas amb una rèina unica. Lei nis son generalament son situats dins la fusta e un environament gaire umid. An un aspèct aisat de reconéisser amb una tèsta roja e un còrs negre lusent.

## Bibliografia

* **(fr)** Edouard DELLA SANTA, Faune de Provence, Bulletin du C.E.E.P. (Conservatoire Etudes des Ecosystèmes de Provence/Alpes du Sud), Volume 16 (1995).
Malvesin

**Malvesin** (*Mauvaisin* en francés) es una comuna lengadociana en Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués a 36 km al Sud-Èst de Tolosa sul Tedelon.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Malovicino* en 1337 , *Mal Vesy* en 1428. 
Dauzat e Rostaing prenon le nom al sens literal, *malum vicinium*, « le maissant quartièr » [e s'agís puslèu de *vicinum*] . 
Segon Negre, lo sens es *mal vesin* e designa un vilatge que se sap defendre contra les vesins . 
### Daujàs
Le nom es atestat en 1428, *Degas*  (comprene *Dejas*, mes es la sola fòrma francament defectuosa d'aquel excellent trabalh del recebeire particular de Tolosa, Bernat Vinhas). 
Pas d'informacions.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Malvesin èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Tanlèu 1790, èra del canton de Nalhós (dempuèi 2015, es del canton d'Escalquens). Le vocable de la glèisa es Nòstra Dòna (una glèisa Sent Andrieu fosquèc desrocada al sègle XVI e son servici fosquèc transferit a Sent Pau d'Autariba) .

Pendent l'Ancian Regime, la parròquia de *Daujas* (nom francés) èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa, annèxa de Malvesin, es Sent Miquèl (ancianament, Sent Blasi) .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Notas e referéncias
Bochard de Marlí

**Bochard de Marlí** (occitan), **Bochard de Marli** (catalan), o **Bouchard de Marly** (francés) († 13 de setembre de 1226), èra un senhor francés de Marlí, de Montreuil-Bonnin, e de Picauville. Èra lo filh de Matieu I de Montmorencí. Se faguèt crosat pendent la crosada dels albigeses, que i obtenguèt las tèrras de Saissac e de Sant Martin de Lengadòc.

La Cançon de la Crosada fa referéncia a un *Bochartz* desconegut, benlèu aqueste senhor de Marlí.

## Referéncias
Corona d'Aragon

La **Corona d'Aragon**  (en aragonés: *Corona d'Aragón*, en catalan *Corona d'Aragó*) foguèt un ensemble de territòris qu'èran jos la jurisdiccion del rei d'Aragon entre 1164 e 1715. Aqueste ensemble territorial èra format inicialament pel reialme d'Aragon e lo comtat de Barcelona. Sa naissença foguèt lo fruch de l'union dinastica del maridatge entre lo comte Ramon Berenguièr IV de Barcelona e la reina Peironela d'Aragon en 1137, que donèron en eiretatge sos territòris e títols al seu filh e successor comun, Anfós lo Cast, primièr rei d'Aragon e comte de Barcelona (1164). L'estructuracion politica de l'ensemble territorial transcendèt l'union dinastica iniciala e s'organizèt coma una federacion d'estats medievals, respectant las singularitats de cada territòri e i desvolopant d'estructuras politicas equivalentas e similaras entre elas: Corts, Generalitats e Constitucions. Menavan una politica exteriora comuna e la diversitat dels estats convergissiá en la figura unitària dels sobeirans de l'Ostal d'Aragon.

## Vejatz tanben
*Lista dels sobeirans d'Aragon

## Referéncias
Reproduccion

vinheta|Acoblament de doas abelhas.
En biologia, la **reproduccion** o **procreacion** es lo procés que genèra d'organismes novèls a partir d'individús preexistents. Aquel concèpte es doncas un principi fondamental de l'existéncia de la vida qu'assegura la continuitat de las espècias.

Al nivel fisioligic existisson doas formas de reproduccion: la reproduccion asexuada e la reproduccion sexuada. Per d'unes autors, lo tèrme «reproduccion» designa solament la reproduccion sexuada.

La reproduccion asexuada es un tipe de reproduccion que consistís en la division cellulara d'un sol èsser vivent. Es la forma pus primària dins la reproduccion d'organismes unicellulars coma las arquèas, bacterias o protistas. Se totes los procariòtas se reprodusisson d'un biais asexuat, i a divèrses mecanismes coma la conjugason, la transformacion e la transduccion que permeton lo transfèrt lateral de gèns.

La reproduccion sexuada es la creacion d'un nòu organisme combinant lo material genetic de dos autres organismes. Es necessària l'intervencion de las cellulas germinalas (gamètas), que contenon la mitat del nombre de cromosòmas d'una cellula diploïda e que son produitas durant la meiòsi. La primièra traça de fossils d'organismes realizant la meiòsi ven d'eucariòtas del periòde estenian, fa entre 1000 e 1200 milions d'ans. La reproduccion sexuala es lo metòde principal de procreacion per la grand majoritat dels èssers macroscopics, inclusent gaireben totes los animals e plantas.

## Referéncias
Sissy

**** es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.

## Geografia

Sissy Se tr&ograve;ba sus la rota d&eacute;partementale 12 #que conn&egrave;cta Sant Quentin, la jos prefecture, a 12 quilom&egrave;tres al n&ograve;rd-o&egrave;st a Ribemont, &ccedil;&ograve; cap de lu&ograve;c de costat, a 2 quilom&egrave;tres al sud-es.  La municipalitat se situa suls b&ograve;rds del riu Oise e div&egrave;rses braces del riu aital coma lo canal de la Sambre a l'Oise trav&egrave;rsan lo p&ograve;ble.

Sissy se trouve sur la route départementale 12 qui relie Saint Quentin, la sous prefecture, à 12 kilomètres au nord-ouest à Ribemont, le chef lieu de canton, à 2 kilomètres au sud-est.  La commune se situe sur les bords de la rivière Oise et plusieurs bras de la rivière ainsi que le canal de la Sambre à l'Oise traversent le village.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Seissons

**Seissons**, benlèu ***Saishons*** o ***Seishons*** en gascon segon l'atestacion medievala (*Seissoun* en grafia mistralenca; *Saisho* en occitan ancian; *Soissons* en francés; *Suessiones* en latin), es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.

## Geografia

## Istòria
## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Soupir

**Soupir** es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.

## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria
thumb|Mai 1917
Al ras d'Aisne e al sud del *[[Batalha dau Camin dei Damas|Camin de las Dònas]]*, lo vilatge foguèt anequelit durant de la Primièra Guèrra Mondiala.
Puèi rebastit entièrament.
Aquela guèrra daissèt a Soupir mantun grands cementèris militars.   


Fichièr:Metropole nationale de Soupir (Aisne) panneau.JPG|Necropòli nacionala de Soupir, panèl 
Fichièr:Friedhof Soupir.jpg|thumb|right|296px|Necropòli nacionala de Soupir, al fons la glèisa de Soupir
Fichièr:Metropole nationale de Soupir (Aisne) section française.JPG|Necropòli nacionala de Soupir, seccion francesa
Fichièr:Soupir (Aisne) Cimetière militaire Italien.JPG|Cementèri militar italian de Soupir


## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Tartiers

**** es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.

## Geografia
### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

"Tartigerium" A citat en 813. Donat en 893 pel rei Eudes al abbaye Sant-M&eacute;dard de Soissons, ven lo banc d'una maladrerie amassada a la ot&egrave;l-Dieu de Soissons en 1697.

"Tartigerium" est cité en 813. Donné en 893 par le roi Eudes à l'abbaye Saint-Médard de Soissons, il devient le siège d'une maladrerie réunie à l'hôtel-Dieu de Soissons en 1697.
## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Tergnier

**** es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.

## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

Las investigacions laboriosas, per trobar las originas, mod&egrave;stes, de la municipalitat, van pas pas al del&agrave; de l'archiu de la .

Les recherches laborieuses, pour retrouver les origines, modestes, de la commune, ne vont pas au-delà des archives du .
## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Guèrra dels Farrapos

[thumb|300px|Guilherme Litran: ''Cavalariá dels Farrapos.'' Musèu Júlio de Castilhos, [Porto Alegre.]]

La **Guèrra dels Farrapos** o la **Revolucion Farroupilha** son los noms per que se coneguèt lo conflicte separatista que se debanèt entre 1835 e 1845 dins l'alavetz província de Rio Grande do Sul, en atenhent la region de Santa Catarina (*[[Republica Juliana]]*) al sud de Brasil. Durant aquel periòde Rio Grande do Sul se constituiguèt en una republica independenta (Republica Riugrandenca) los presidents que ne foguèron Bento Gonçalves da Silva e Gomes Jardim. Lo conflicte durèt del 20 de setembre de 1835 fins al 1 de març de 1845.

La revolucion, de caractèr separatista, influencièt de movements dins d'autras províncias brasilièras, coma la Revolucion Liberala a São Paulo en 1842 e Revòlta nomenada *[[Sabinada]]* en Bahia en 1837, las doas d'ideologia liberala. S'inspirèt en la guèrra d'independéncia d'Uruguai, en mantenent de connexions amb la nòva republica del Riu de la Plata, en mai de províncias independentas argentinas, coma Corrientes e Santa Fe.

A l'epòca del periòde de la regéncia en Brasil, lo mot "farrapo" (esperrecat) èra depreciatiu, imputat als liberals pels conservadors (*chimangos*) e amb lo temps aqueriguèt un sens d'elògi, en essent adoptat amb orguèlh pels revolucionaris, un pauc coma los *[[sans culottes]]* a l'epòca de la Revolucion Francesa.
Sistèma digestiu

Lo **sistèma digestiu** es l'ensems dels organs entà dels organismes animals, que permeton la transformacion dels aliments en nutriments segon un procès dit digestion. Un còp realizada la digestion, l'organisme pòt absorbir aquestas substàncias e las far servir per l'obtencion d'energia e pel manteniment del còrs. 

En l'èsser uman consta dels seguents organs:
* La boca: conten las dents, que mossegan e mastegan lo manjar. La lenga barreja los aliments amb la saliva e los mena cap a la garganta.
* L'esofag: servís de conducte de passatge pels aliments entre la garganta e l'estomac. Un còp arribat a l'esofag, lo manjar passa automaticament dins l'estomac.
* L'estomac: tritura e barreja los aliments amb  de substàncias acidas e digestivas nomenadas enzims.
* Lo pancreas: produtz los enzims que facilitan la transformacion dels aliments.
* Lo fetge: produtz e desliura de substàncias digestivas dins l'intestin prim. Emmagazina tanben los sucres e los libera dins la sang segon las necessitats de l'organisme.
* L'intestin prim: es un tub long e prim, de mai de 5 m de long. S'i produtz la major part del procés de la digestion e de l'absorcion dels aliments. Los enzims liberats degradan lo manjar. L'intestin prim desemboca dins l'intestin gros.
* L'intestin gròs: es un tub ample d'1,5 m de long, situat dins l'abdomen. A travèrs de l'intestin gròs s'absorbís l'aiga e las substàncias quimicas utilas. Lo material sobrant es impulsat e excretat per l'anus.
Torcy-en-Valois

**** es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.

## Geografia

Torcy A situat en lo Orxois.
Pr&egrave;p del Val&iacute;s, aquel vilatge #prene lo nom del Val&iacute;s per un facilitat de prononciation.

Torcy est située dans l'Orxois.
Proche du Valois, ce village prit le nom du Valois pour une facilité de prononciation.
### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

* *Torcy* I agu&egrave;t amassat a Belleau de 1822 a 1832.
* 1933 : *Torcy* pren lo nom de Torcy-en-Val&iacute;s.

* *Torcy* fut réunie à Belleau de 1822 à 1832.
* 1933 : *Torcy* prend le nom de Torcy-en-Valois.
## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Travecy

**** es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.

## Geografia
### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

* Vilatge bastit sus la via gauloise de Laon a P&eacute;ronne.
* Seigneurerie Dels Laumosnier als XVIe e XVIIe s&egrave;gles.
* Cultura de la vinha fins al XVIIe s&egrave;gle.

* Village bâti sur la voie gauloise de Laon à Péronne.
* Seigneurerie des Laumosnier aux XVIe et XVIIe siècles.
* Culture de la vigne jusqu'au XVIIe siècle.
## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Trélou-sur-Marne

**** es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.

## Geografia

Lo vilatge de Tr&eacute;lou-sus-Marna se tr&ograve;ba sul marge n&ograve;rd de la Marna. La municipalitat compren div&egrave;rses caseriux : Chassins, Courcelles, lo Erolle e la Granja de Avize.

Le village de Trélou-sur-Marne se trouve sur la rive nord de la Marne. La commune comprend plusieurs hameaux : Chassins, Courcelles, l'Erolle et la Ferme d'Avize.
### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

Se deu lo Champagne a Dom P&eacute;rignon, fiscal del abbaye de Hautvillers (pichon vilatge situat pr&egrave;s de &Eacute;pernay). A , los fraires l'avi&aacute;n cargada de la gestion de las vignobles de la comunitat. En assumint la si&aacute; carga Dom P&eacute;rignon obs&egrave;rva la propension del vin champenois al efervesc&egrave;ncia. Dempu&egrave;i aquela descob&egrave;rta lo champagne trav&egrave;rsa los s&egrave;gles.Lo &eacute;tymologie de Tr&eacute;lou-sus-Marna : &laquo; *f&ograve;r&ccedil;a lodioe* &raquo;, los 3 chaumi&egrave;res.

Cada an, los vignerons cel&egrave;bran Sant Vincent, lo sieu sant patron.

On doit le Champagne à Dom Pérignon, procureur de l’abbaye d’Hautvillers (petit village situé près d’Épernay). Au , les moines l’avaient chargé de la gestion des vignobles de la communauté. En assumant sa charge Dom Pérignon remarque la propension du vin champenois à l’effervescence. Depuis cette découverte le champagne traverse les siècles.L'étymologie de Trélou-sur-Marne : « *très lodioe* », les 3 chaumières.

Chaque année, les vignerons fêtent Saint Vincent, leur saint patron.
## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
António José de Ávila

**António José de Ávila, 1 Duc d'Ávila e Bolama** (1806-1881) professor e òme politic foguèt primièr ministre de Portugal entre lo 4 de genièr e lo 22 de julhet de 1868.
Trosly-Loire

**** es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.

## Geografia
### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

En 895, Zwentibold, rei de Lotharingie s&eacute;journe a Trosly-Loire en lo moment de la si&aacute; incursion a Fran&ccedil;a per ajudar Charles &ccedil;&ograve; de Simple a pujar sul tr&ograve;n, e metre lo banc de la vila de Laon favorabla a Eudes.

Resid&eacute;ncia d'una villa reiala, Trosly-Loire #&egrave;sser lo banc de div&egrave;rses conciles o synodes :
* en 909, concile amassat per Herv&eacute;, archev&ecirc;que de Rems.
* En 921, synode amassat pel rei Charles &ccedil;&ograve; de Simple
* en 927, concile amassat pel rei Raoul

En 895, Zwentibold, roi de Lotharingie séjourne à Trosly-Loire lors de son incursion en France pour aider Charles le Simple à monter sur le trône, et mettre le siège de la ville de Laon favorable à Eudes.

Résidence d'une villa royale, Trosly-Loire fut le siège de plusieurs conciles ou synodes :
* en 909, concile réuni par Hervé, archevêque de Reims.
* en 921, synode réuni par le roi Charles le Simple
* en 927, concile réuni par le roi Raoul.
## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Trucy

**** es una comuna francesa  del departament d'Aisne e de la region de Picardia.

## Geografia

Trucy Lo orgueilleux es en Bourgogne

Trucy L'orgueilleux est en Bourgogne
### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

En 593, la batalha de Trucy, sus la Ailette, vei la vict&ograve;ria de Fr&eacute;d&eacute;gonde sus las Austrasiens.

En 1919, lo vilatge #que i avi&aacute; #&egrave;sser destruit pels combats de 1917 es reconstruit amb l'ajuda financi&egrave;ra de la municipalitat de Fontenay-jos-B&ograve;sc. Las relacions entre las doas comunas persistenta a aquel jorn.

En 593, la bataille de Trucy, sur l'Ailette, voit la victoire de Frédégonde sur les Austrasiens.

En 1919, le village qui avait été détruit par les combats de 1917 est reconstruit avec l'aide financière de la commune de Fontenay-sous-Bois. Les relations entre les deux communes persistent à ce jour.
## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Urvillers

**** es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.

## Geografia

La municipalitat a situat en la plana ondul&eacute;e del Vermandois.

La commune est située dans la plaine ondulée du Vermandois.
### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

La municipalitat &egrave;ra una Seigneurerie, en levant del Comtat de la F&egrave;re.

La commune était une Seigneurerie, relevant du Comté de La Fère.
## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vailly-sur-Aisne

**** es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.

## Geografia

Vailly-Sus-Aisne es un bourg situat sul marge drech &ccedil;&ograve; Aisne a una vintena de quilom&egrave;tres a l'&egrave;st de Soissons. La pichona vila a dintrat al p&egrave; del en vessant sud del scenari del Abondin #lo que an&oacute;ncia lo Camin de las Madamas.

Vailly-sur-Aisne est un bourg situé sur la rive droite l'Aisne à une vingtaine de kilomètres à l'est de Soissons. La petite ville est encaissée au pied du versant sud du plateau de l'Abondin lequel annonce le Chemin des Dames.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vaudesson

**Vaudesson** es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.

## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

- Vilatge pr&egrave;p del calvaire de l'Angel guardi&agrave; e de la RN2.

- Al moment de l'invasion alemanda, un pauc mai de 300 personas dem&ograve;ran en Vaudesson, vilatge en vivent de l'agricultura al void d'un vallon dob&egrave;rt sul N&ograve;rd.

- Vaudesson R&egrave;sta a las mans dels Alemands fins n'en oct&ograve;bre 1917 ; es una z&ograve;na ont concentran la si&aacute; artillerie, #que sh&ograve;rda f&ograve;r&ccedil;a los Franceses en lo moment de las si&aacute;s ofensivas en lo sector de Laffaux.
- Vaudesson A repr&eacute;s en lo moment de la batalha de la Malmaison, lo 24 d'oct&ograve;bre ; los carris son alavetz emplegats per ajudar a la recuperacion del ravin e dels tranch&eacute;es vesinas.
- Represes pels Alemands lo 27 de mai de 1918 a 8 oras, lo vilatge pat&iacute;s de n&ograve;us d&eacute;g&acirc;ts en lo moment de la contra-ofensiva francesa d'oct&ograve;bre.

- Vaudesson Es doncas totalament en ru&iuml;nes a la fin dels combats. La populacion es pas e mai se de 120 abitants al recensement de 1921 (remonta a lo-dessus dels 200 en los ans 30).

- Village proche du calvaire de l’Ange gardien et de la RN2.

- Au moment de l’invasion allemande, un peu plus de 300 personnes vivent à Vaudesson, village vivant de l’agriculture au creux d’un vallon ouvert sur le Nòrd.

- Vaudesson reste aux mains des Allemands jusqu’en octobre 1917 ; c’est une zone où ils concentrent leur artillerie, qui gêne beaucoup les Français lors de leurs offensives dans le secteur de Laffaux.
- Vaudesson est repris lors de la bataille de La Malmaison, le 24 octobre ; les chars sont alors employés pour aider à la reprise du ravin et des tranchées voisines.
- Repris par les Allemands le 27 mai 1918 à 8 heures, le village subit de nouveaux dégâts lors de la contre-offensive française d’octobre.

- Vaudesson est donc entièrement en ruines à la fin des combats. La population n’est encore que de 120 habitants au recensement de 1921 (elle remonte au-dessus des 200 dans les années 30).

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vauxrezis

**** es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.

## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

Lo 1er  1996, Vaurezis a represes lo nom de Vauxrezis #que i avi&aacute; portat fins al comen&ccedil;ament del XIXe s&egrave;gle

Le  1996, Vaurezis a repris le nom de Vauxrezis qu'elle avait porté jusqu'au début du XIXe siècle

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vaux-Andigny

**Vaux-Andigny** es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.

## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

Lo vilatge de Andigny-las-Granjas i agu&egrave;t ligat a Val-ne-Arrouaise en 1819.  Lo Arrouaise &egrave;ra lo nom d'una anciana e &eacute;paisse b&ograve;sc #que la b&ograve;sc de Andigny n'es un vestigi.

Le village d'Andigny-les-Fermes fut rattaché à Vaux-en-Arrouaise en 1819.  L'Arrouaise était le nom d'une antique et épaisse forêt dont la forêt d'Andigny est un vestige.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vendeuil

**Vendeuil** es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.

## Geografia

### Comunas vesinas

 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

* Anciana ch&acirc;tellenie, Possession de las B&eacute;thune, de las Luxemborg, de las Borb&oacute;-Vend&ocirc;me, de contunh a partir de 1708 de Antoine Crozat, secretari del rei e constructor del canal de l'Oise a la Soma #que p&ograve;rta lo sieu nom ; aquerida fin finala per las Fizeaux per constituir la dot de Etiennette Fizeaux en lo moment de lo sieu matrim&ograve;ni amb lo comte de Brienne.  
* Incendiat Pels Angleses l'an 1373, pels ligueurs l'an 1589, per la garnison de Cambrai en 1674. 
* Destruccion l'an 1914/18.

* Ancienne châtellenie, possession des Béthune, des Luxembourg, des Bourbon-Vendôme, puis à partir de 1708 d'Antoine Crozat, secrétaire du roi et constructeur du canal de l'Oise à la Somme qui porte son nom ; acquise enfin par les Fizeaux pour constituer la dot d'Etiennette Fizeaux lors de son mariage avec le comte de Brienne.  
* Incendié par les Anglais en 1373, par les ligueurs en 1589, par la garnison de Cambrai en 1674. 
* Destruction en 1914/18.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas