Blancafòrt de Briolança

**Blancafòrt de Briolança**  (*Blanquefort-sur-Briolance* en francés) es una comuna agenesa  e parcialament perigòrda (*Saint-Chaliès*), situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [blaŋkɔ'fɔr de briw'laŋsɔ]. Las fòrmas ancianas son *Blancafort*, en 1265, *castrum de Blancafort*, en 1271, *homines de Blancaforti*, en latin, en 1271, *filio Raymondo de Poyolis, r. par. eccl. B.M. de Blancoforte*, en latin, en 1316, *ecclesia Beate Marie de Albaforti, cum sua annexa S. Martini de Veyrinis*, en latin, en 1503, *ecclesia B.M. de Blanquefort cum ejus annexa Sancti Martini de Veyrines*, en latin, en 1506, *R. de Alba Forti et Sancti Martini de Veyrinas*, en latin, en 1520, *S. Martin de Veyrines et son annexe N.D. de Milhac ou Blanquefort*, en francés, en 1698 . Per Dauzat, *villa*, al sens de « vilatge », es sosentendut e lo nom es format dels dos adjectius *blanc* e *fòrt* , al femenin. Bénédicte Boyrie-Fénié apròva la remarca de Jacques Astor, que pensa que *blanca* se pòt comprene coma « nuèva ». Tots los *Blancafòrt* son de luècs fortificats. *Briolança* es un idronime (nom de riu o flume) celtic, **bri-ol-antia* (cf. la Briança) . Xavier Delamarre explica *Briança* > *brigantiā*, mas pas *Briolança* .

### Milhac
Veire las fòrmas ancianas de Blancafòrt. Lo vilatge èra a una autra plaça (veire lo paragrafe Istòria). Lo nom alternatiu de Blancafòrt, *Milhac*, èra versemblablament lo nom del vilatge ancian. Quand se bastiguèt lo castèl, nommat *Blancafòrt*, son nom se transferiguèt al vilatge novèl e probablament al vilatge ancian, en concurréncia emb Milhac. Lo luèc del vilatge ancian fuguèt chafrat *Lo Cailar*, pr'amor de sa localizacion, justament perqué los noms de Milhac e de Blancafòrt podián designar un e l'autre vilatge, lo vièlh e lo novèl. Los noms de tipe *Milhac* pòdon venir del nom gallic d'òme *Mīlios* (latinizat en *Milius*)  o del nom latin d'òme *Aemilius* .

### Veirinas (nom supausat)
Los noms de tipe *Veirinas* venon sovent del latin vulgar **vitrina*, emb lo sens de « veirièra, fabrica de veire » , mès pòdon tanben venir de *veterinae* « animal de bast » ----> « estable d'una abitarèla, sus una viá romana per exemple », coma los Vedrinas o Vedrenas del Massís Central , nocion que Dauzat coneissiá pas o acceptava pas. Lo grope *-tr-* dona normalament *-i-*, a data anciana (e donc **vitrina* > *veirina*), mès se la sincòpa es pas tròp aboriva (se *veterina* ven pas tròp lèu *vet'rina*), l'evolucion es **vederina*, puèi *vedrina*. Coma lo tipe *Vedrinas* existís pas qu'en Auvèrnhe e Lemosin, ont *paire* se ditz pas *padre*, e que i aviá de *veterinae* pertot, una partida dels *Veirinas* pòdon èsser de *veterinae*, a la condicion que lo nom se siá sincopat pro lèu : **veterinae* > **vetrina* > **veirina*. 

### La Salvetat de Blancafòrt
Lo nom ancian de La Salvetat de Blancafòrt èra La Salvetat dels Monges perqué i aviá un priorat que dependiá de la Pomareda dins la diocèsi de Caors  mès, tanlèu la mapa de Cassini, *La Sauvetat de Blanquefort* venguèt lo nom ordinari . Lo nom de *Salvetat*, del latin *salvitas*, es totjorn d'origina medievala, e puslèu dels sègles XI e XII. Las salvetats èran a l'Edat Mejana, en Occitània, de zònas de refugi creadas per la Glèisa catolica e delimitadas a l'entorn d'una glèisa. Garantissián lo drech d'asile, dins lo quadre de la Patz de Diu. Avián un ròtle de pòblament e de colonizacion de las tèrras verges .
      
### ''Saint-Chaliès'' (nom francés)
Lo nom francés mòstra qu'es un nom en *Sench* davant una iniciala vocalica. Lo sent es *Alòi* e es atestat *Sancti Elegii* , mès sa fòrma locala demandariá un estudi sul terrenh. Sent Alòi ven del latin *Eligius*, ministre de Dagobèrt, avesque de Noyon e patron des orfèbres .

## Istòria
I aviá quatre parròquias dins la comuna abans la Revolucion : Veirinas (nom supausat), La Sauvetat de Blancafòrt (ancianament dels Monges) e *Saint-Chaliès*, en francés, lo nom es una varianta de Sench Alòi. Per *Saint-Chaliès*, un siti declara al còp qu'èra de la diocèsi de Sarlat e annèxa de La Sauvetat dels Monges , qu'èra de la diocèsi d'Agen, çò qu'es contradictòri. Durengues cita La Sauvetat dels Monges https://archive.org/stream/pouillhistoriq00dure#page/388/mode/2up, coma de l'archipreirat de Fumèl e donc de la diocèsi d'Agen, mès cita pas *Saint-Chaliès*, indici qu'aquesta parròquia èra perigòrda. Las mapas de la diocèsi de Sarlat que Joan Tarde dessenhèt al sègle XVII mòstran que *Saint-Chaliès* es efectivament perigòrd e La Salvetat agenés.

Blancafòrt èra annèxa e la matritz èra Veirinas, priorat secular, mès, tanlèu lo sègle XVIII, lo rapòt entre los dos s'inversèt (Veirinas èra plan mens poblada que Blancafòrt) . De la glèisa de Veirinas, abandonada dempuèi la Revolucion, demòra pas qu'un pan de muralha .

Lo borg actual de Blancafòrt es dins la ribièra de Briolança (133 m d'altitud) e la glèisa romanica a una certana distància sus un pompidor del travèrs, a quicòm coma 170 m d'altitud, sus un luèc nommat lo Cailar (*castellare* > *cast'lar* > *cas'lar* > [kaj'la]), tresplombat per un planòl de 236 m. Lo vilatge ancian èra près de la glèisa  e sus un siti defensiu. Lo nom alternatiu de Blancafòrt, *Milhac*, èra versemblablament lo nom del vilatge ancian. 

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Fumèl; es adara del canton  *du Fumélois* (en francés).

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

* Château de Blanquefort-sur-Briolance ;
*  ;
* Église de Saint-Chaliès ;
* Église Sainte-Madeleine de La Sauvetat-de-Blanquefort ;
* Hauts-fourneaux de Blanquefort-sur-Briolance ;
* Ferme de Blanquefort-sur-Briolance ;
* Manoir Latour de La Sauvetat-de-Blanquefort.


Blanquefort-sur-Briolance - Église Notre-Dame -2.JPG|Glèisa de Nòstra Dama de Blancafòrt.
Blanquefort-sur-Briolance - Église de Saint-Chaliès -1.JPG|La glèisa de *Saint-Chaliès*.
Blanquefort-sur-Briolance - Église de La Sauvetat-de-Blanquefort -1.JPG|La glèisa de la Sauvetat de Blancafòrt.
Château de Blanquefort-sur-Briolance -4.JPG|Dintrada del castèl de Blancafòrt.
Blanquefort-sur-Briolance - Haut-fourneau.JPG|Ancian naut fornèl.


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas