Blat tendre

Lo **[[blat]] tendre** (*Triticum aestivum* L. subsp. *aestivum*), tanben nomenat **froment**, es l'espècia de blat uèi la mai cultivada, subretot en França.

## Istòria
Lo filosòf peripatetician Teofrast explicava dins son obratge *Istòria de las plantas* que lo froment de las contradas de la mar Negra aviá la reputacion de suprtat melhor lo transpòrt, e de se conservar mai de temps que tot autre.

## Reparticion geografica
Es mai cultivat cultivat dins las latitudas nautas (per exemple en França, al Canadà, en Ucraïna), mas tanben se trapa dins unes païses del Sud amb de varietats mai resistentas a la secada (per exemple al Marròc.

## Descripcion
Una sosvarietat d'aquel tipe de blat es l'espelta.

La primièra ibridacion se seriá realizada fa 500 000 ans.
Lo crosament de doas cerealas, *Triticum monococcum* e *Aegilops speltoides*, donèt un ibrid *Triticum turgidum*, lo primièr blat.
Los genòmas de las doas cereales se mostrèron foncionals dins lo nuclèu de l'ibrid, que demorèt fertil.

Fa 10 000 ans, l'ibrid se seriá crosat amb una cereala *Aegilops tauschii* per donar lo blat tendre *Triticum aestivum* que possedís alara tres genòmas diferents dins son nuclèu.
File:Wheat close-up.JPG |Espiga madura
File:Tarwe korrels Triticum aestivum.jpg |Granas de froment


## Usatges
Es fòrça utilizat per l'alimencion del bestial, e a vegada pels caçaires per l'agranatge de la cacilha. Tan equilibrat en aminoacids que lo milh, es fòrça apreciat e noirissent per fòrça espècias. Dins unes païses, en periòde de secada, de blat subvencionat destinat a l'alimentacion umana se pòt desviar cap a l'alimentacion del bestila, quand aquel manca de noiritura.

Es tanben utlizat per produire la farina panificabla utilizada per la fabricacion del pan, de pastisseriás e autres aliments.

Es tanben utilizat per la fabricacion des bièrras blancas.

## Culturas
Dempuèi longtemps cultivat sus de sols laurats pel contraròtle de las adventiças e de certa espècias indesirablas (caragòls, limacs), puèi cultivat amb una quantitat creissenta d'engrais e de pesticids, fa localament l'objècte d'una tecnica culturala simplificada (semenadas dirèctas...) per aparar melhor los sols que son degradats par les lauras repetidas (erosion, destructuracion, pèrda de carbòni e de matèria organica, ruscatge dels nutriments, aparéisson d'una sòla de laura, etc.).

## Diversitat (genetica, intravarietala, etc.)
Per respondre als besonhs d'una agricultura sostenabla, e per tornar a d'agrosistèmas mai resilient fàcia als cambiaments globals, la diversitat genetica de las espècias agricòlas ven un enjòc màger.

La literatura scientifica dona que lo blat faguèt sa primièra pèrda màger e istorica de diversitat genetica pendent sa domesticacion (reduction de 69 % de la diversitat entre las formas salvatjas tetraploïdas (Triticum dicoccoides) e l’espècia blat tendre exaploïda (Triticum aestivum) que n'es eissit, puèi l'agrodiversitat (coma la genetica) del blat tendre seriá encara mai artificiala e apaurida al sègle XX amb l'aparéisson dels seleccionaires, lo desvelopament de la racionalizacion. Existissiá encora al començament del sègle XX de varietats localas mas aurián desaperegudas a la mitat del meteis sègle, al benefici de las varietats desvolopadas puèi vendudas pels seleccionaires.

Pasmens fa unes ans, de païsans tornan seleccionar de blats ancians, culhits per tota la planèta.

## Autres blats tendres

### Blat Olianovska
Lo blat Olianovska (triticum aestivum) es un blat ros barbut originari de la region d'Olianovsk en Russia importat en França al sègle XIX.

Es un blat que conven a totas las tèrras mejanas o mediòcres a condicion que sián sainas, provesidas de calcari e de clima puslèu sec.

Las varietats *Blé de Noé* o *Red Fife* del Canadà vendriá de varietats seleccionadas de semenças païsanas importadas d'Ucraïna a partir del sègle XVIII.

### Blat de l'Òlt
Lo blat de l'Òlt, es un blt de país, es blanc, non barbut e cultivat en Aquitània.

### Blat Rosselin
Lo blat Rosselin (triticum sativum) es un blat roge sens barba que paréis al blat roge de Bordèu.

Aquela varietat li va plan los sols un pauc cauds e calcaris, es cultivada en Occitània.

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben

### Bibliografia
* Goffaux R, Goldringer I, Bonneuil C, Montalent P & Bonnin I (2011), *[https://web.archive.org/web/20160124132436/http://www.fondationbiodiversite.fr/images/stories/telechargement/frb_etude_bl_web.pdf Quels indicateurs pour suivre la diversité génétique des plantes cultivées ?Le cas du blé tendre cultivé en France depuis un siècle]*. Rapport FRB, Série Expertise et synthèse, 2011, 44 pages
* Hamon, C. (2007), *Mise en place d’un indicateur de diversité cultivée à l’échelle territoriale : Cas de l’évolution de la diversité du blé tendre au cours du XXème siècle*. Mémoire de fin d’études pour l’obtention du diplôme d’agronomie approfondie, Spécialité génie de l’environnement, Option systèmes de production développement rural. Agrocampus Rennes, INH Angers
* Balfourier, F., Ravel, C., Bochard, A-M., Exbrayat-Vinson, F., Boutet, G., Sourdille, P., Dufour, P. et Charmet, G., (2006), *Développement, utilisation et comparaison de différents types de marqueurs pour étudier la diversité parmi une collection de blé tendre*. Les Actes du BRG, 6, 129-144.