open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Isèra (departament)

**Isèra** (38) es un departament francés dins la region d’ (e la region istorica de Daufinat). Tira son nom de l'aiga dau mesme nom. Sa franja sud se tròba en Occitània, la rèsta es en Arpitània.

Lo chapluec es Grenòble.

## Tanben veire
* Arrondiments d'Isèra
* Cantons d'Isèra
* Comunas d'Isèra
* Gropaments de comunas d'Isèra
Lista de las ribièras francesas

Aqueste tablèu presenta lo classament dels rius entièrament o parcialament en França, segon lor longor sul territòri francés.

* Atencion : aquesta lista es pas exaustiva, de completar.

## Vejatz tanben

* Lista dels flumes de França
Lista dels flumes de França

Aquestes dos tablèus presentan lo classament dels **[[flume]]s [[França|francés]]**, segon lor longor sul territòri estatal.

## França metropolitana

### Flumes e rius
Lista dels flumes metropolitans, ordenats per longor (sul territòri francés) descreissenta :

## Guaiana
Lista dels flumes de Guaiana, ordenats per longor descreissenta. Totes aquestes flumes se getan dins l'ocean Atlantic.

## Reünion
Lista dels flumes de la Reünion, ordenada per òrdre alfabetic. Totes aquestes flumes se getan dins l'ocean Indian.
 

## Vejatz tanben
* Lista de flumes dins lo mond
* Lista de ribièras de França
* Lista dels canals de França
* Geografia de França

### Nòtas e referéncias
Octave Mirbeau

**Octave Mirbeau** (1848 - 1917) foguèt un escrivan francés, romancièr e dramaturg, de la fin del sègle XIX e començament del sègle XX. 

## Biografia

Octave Mirbeau comença una carrièra de jornalista en 1872 a *L'Ordre de Paris*, *Le Figaro*, *Le Gaulois*, *L'Écho de Paris*, *Le Journal*, *L'Aurore* e *L'Humanité*. En 1886, Ollendorff fa lèu paréisser son primièr roman, ''Le Calvaire'', lo succès es immediat. Sos romans, tablèus de las mors e de la societat (*L'Abbé Jules*, 1888, *Sébastien Roch*, 1890, *Le Journal d'une femme de chambre*, son òbra capitala, 1900, *Dingo*, 1913), son una critica sociala violenta.

Foguèt tanben un autor de pèças de teatre (*Les affaires sont les affaires*, 1903) e lo creator del teatre de l'absurde (*[[Farces et moralités]]*, *Farcejadas e moralitats*, 1904). 

Foguèt un grand defensor d'Alfred Dreyfus (1898-1899). En 1903, venguèt membre de l'Acadèmia Goncourt. Aguèt relacions amistosas amb Claude Monet, Camille Pissarro e Auguste Rodin.

## Bibliografia

### Romans
* ''Le Calvaire'' (1886).
* ''L'Abbé Jules'' (1888).
* ''Sébastien Roch'' (1890).
* ''Dans le ciel'' (1893-1989). 
* ''Le Jardin des supplices'' (1899).
* ''Le Journal d'une femme de chambre'' (1900).
* ''Les 21 jours d'un neurasthénique'' (1901).
* ''La 628-E8'' (1907).
* ''Dingo'' (1913).
* *Contes cruels* (1990).

### Teatre
* ''Les Mauvais bergers'' (1897).
* ''Les affaires sont les affaires'' (1903).
* *[[Farces et moralités]]* (*Farcejadas e moralitats*) (1904).
* ''Le Foyer'' (1908).

### Ensages
* *L'Affaire Dreyfus* (1991).
* *Lettres de l'Inde* (1991).
* ''Combats esthétiques'' (1993).
* ''Combats littéraires'' (2006).

## Ligams extèrnes

* Société Octave Mirbeau.
* ''Dictionnaire Octave Mirbeau''.
* Éditions du Boucher.
* Pierre Michel, ''Bibliographie d’Octave Mirbeau''.
Mar del Nòrd

La **mar del Nòrd** es una mar epicontinentala de l'ocean Atlantic, situada al nòrd-oèst d'Euròpa, e que s'espandís sus una superficia d'environ  km².

600px|Ocean e mars d'Euròpa
The Flirts

**The Flirts** que son un grop de hi-NRG deus Estats Units compausat de tres hemnas.

## Biografia

Lo grop qu'estó creat e dirigit peu productor Bobby Orlando, tanben coneishut en tant que Bobby O. Que hasón mantuns hits dens las ans 80 e los lors clips qu'estón hèra difusats sus la cadena MTV de 1982 enlà (la cadena que debutava a l'epòca). De 1982 a 1986, las hemnas qui cantèn dens lo grop n'estón pas tostemps las medishas. Ací devath ua lista deus albums dab las loas cantairas. Los singles, hèra longs e dab ritmes hòrts, simples e repetitius, que semblan hèits entà estar difusats en buèitas de nuèit, çò que'n hasoc un grop emblematic de l'estili disco tardiu dit hi-NRG.

## Discografia

=Albums=
1982 "10C a Dance": **Andrea, Rebecca & Holly** 
1983 "Born To Flirt": **Christina, Debby, Holly** 
1984 "Made In America": **Debby, Christy, Christina** 
1985 "Blondes Brunettes & Redheads": **Tricia, Debby, Christina** 
1986 "Questions Of The Heart": **Geri, Christina, Debby**

=Singles=
* "Jukebox (Don't Put Another Dime)"
* "Passion"
* "Calling All Boys"
* "Jungle Rock"
* "We Just Want to Dance"
* "On The Beach"
* "Miss You"
* "Boy Crazy"
* "Helpess (You Took My Love)"
* "Dancing Madly Backwards"
* "Voulez vous"
* "You and Me"
* "New Toy"
* "Oriental Boy"
* "After Midnight"
* "All You Ever Think About Is Sex"
* "Take A Chance On Me"

Flirts, the
Flirts, the
Cisalpenc (sosdialècte)

L**'occitan alpin oriental**, **cisalpenc** (var. **cisaupenc**) o **alpenc oriental** (var. **aupenc oriental**, **aupenc orientau**), es una varietat dal dialecte vivaroalpenc que se parla dins las Valadas Occitanas.

## Caracteristicas
Lo cisalpenc se caracterista principalament per la cabussaa de las dentalas intervocalicas simplas latinas e la patalizacion en *cha* e *ja* dals *ca* e *ga*. Ten un sistèma d'articles definits pròpris que se demarca de la resta dal vivaroalpenc: al singular s'utiliza *lo* en luòc de *le*, al plural *lhi*.

## Pronóncia
La pronóncia dal cisalpenc se pòt considerar coma fòrça conservatritz amb lo mantenement de la -*r* finala dins lhi vèrbs –cas unic dins l'espaci occitan–, la -*m* finala dins lhi noms [ɱp] e la distincion clara entre las vocalas. Tanpauc existisson dos blòcs distincts: lo cisalpenc meridional que realiza la -*a* finala [a] coma dins la màger part dal vivaroalpenc; e lo cisalpenc septentrional que neutraliza la -*a* atona finala al plural en [as], al singular [ɑ / o̞]. 

* En cisalpenc septentrional, se distinguís lhi sons [ɔ] de *r*'ò**sa'' e [ɑ] de ''vach**a**'. 
* Dins divèrsas varietats, la terminacion finala -*as* representa [es]. 
* En posicion finala, *p* e *b* representan [p].  

### Fonologia

## Bibliografia
* 
*  
* 

## Referéncias
Gastrotricha

## Anatomia
Los **gastrotriches** son d'animals pichons que despassan pas 4&nbsp;mm de long, amb simetria bilaterala, recobèrts d'una cuticula ornamentada mas non quitinosa. En defòra de lor farinx e de lor tube digestiu complet, an pas que de protonefridias, i a ni sistèma respiratòri, ni sistèma circulatòri. Per contra, lor sistèma nerviós es plan desvolopat amb un sistèma de sedas sensorialas.

## Classificacion
Se ne còmpta environ 430 espècias en dos òrdres.
* qualques genres
** *Chaetonotus* 
** *Dactylopodola* 
** *Lepidodermella* 
** *Macrodasys* 
** *Tetranchyroderma* 
** *Turbanella* 
** *Urodasys*

## Ecologia
Animals marins o dulçaquicòlas dels intersticis dels depaus sedimentaris.
Ernst Haeckel

thumb|200px|right|Ernst Haeckel
right|thumb|200px|Anemonas de mar, dessenhs de Haeckel
**Ernst Heinrich Philipp August Haeckel** (Potsdam, lo 16 de febrièr de 1834 - Iena, lo 8 d'agost de 1919) es un biologista e filosòf alemand. Estudièt la medecina e la sciéncia a Wurtzborg, a Berlin e a Viena. Foguèt un partisan convençut de la teoria de l'evolucion e popularizèt lo trabalh de Charles Darwin en Alemanha.
Vernanimalcula guizhouena

***Vernanimalcula guizhouena*** es un vèrm fossil, considerat coma lo mai ancian representant del sosrègne dels animals a simetria bilaterala. Viviá i a environ 580-600 milions d'annadas. Ressemblava a un vèrm de 1 a 2 mm de long e se noirissiá de micròbis vivent sul sòl oceanic. 

## Ligams extèrnes
*Brèva de Futura Science
*Article de Science Presse
Micròbi

Lo tèrme **micròbi** o **microrganisme** (var. **micro-organisme**) designa las bacterias, levaduras, protozoaris e virus, patogèns o non. 

Dempuèi 1872 (COHN) las « bacterias » son diferenciadas de las levaduras, de las mosiduras, dels infusòris o dels parasits. Lo mot de *micròbi* (literalament ) foguèt introduch pel cirurgian francés Charles Sédillot en 1878 per designar totes los èssers vivents infinidament pichons, un mes abans que Pasteur e sos collaborators faguèsson una comunicacion a l'Acadèmia de Medecina, la **Teoria dels gèrmes** e sas aplicacions a la medecina e a la cirurgia, ont d'èssers vivents microscopics son declarats responsables de malautiás: « S'aviái l'onor d'èsser cirurgian … » 30 d'abril de 1878).

La descobèrta dels micròbis foguèt un element fondamental que permetèt lo desvolopament de l'igièna e de progrèsses nombroses en medecina.

## Vejatz tanben

* François Vincent Raspail
* Malautiá infecciosa
* Microbiologia
* Lucha contra los micròbis

## Ligams extèrnes
* Vidèo sus la vida microbiana de las aigas e la seleccion naturala
Aschelminthe

A la manièra dels acelomats, los **aschelmints** son un acampament de phylum basat sus de critèris morfologics mas que s'es revelat artificial pels estudis genetics recents. Aqueste grop es tanben apelat *pseudocelomat* o *nematelmints*. Lor principala caracteristica es la preséncia d'una cavitat intèrna, autra que lo tube digestiu, mas que pòt èsser assimilada a un celòm vertadièr, perque es pas cavada dins l'espessor del mesodèrma coma es lo cas pels animals celomats.

Aquestes animals son fòrt diversificats, l'embrancament dels nematòdes constituissent lo segond grop aprèp los artropòdes per òrdre d'importància. Recampan divèrses embrancaments constituits d'animals de talha pichona :
* los acantocefals
* los chaetognats
* los cicliofòrs
* los gastrotriches
* los quinorinches
* los loricifèrs
* los nematòdes
* los nematomòrfs
* los priapulids
* los rotifèrs
Cuticulata

Lo clad dels **Cuticulates** se caracteriza per :
* la preséncia d'una cuticula en dos jaces que s'apèla epicuticula e procuticula. L'epicuticula se compausa ela meteissa de tres jaces : lo cement a l'exterior, un jaç de cera mediana e un jaç intèrne de l'estructura pus complèxa de cuticulina traversada pels canals que secretan la cera. 
* la boca que se dobrís a una extremitat e lo farinx que presenta tres faisses musculars.
Parazoa

**"Parazoari"** (o ***Parazoa***) significa « al costat dels animals ». Nom que se dona als animals qu'an pas de vertadièrs teissuts. Se retròba jos aqueste nom, totes los animals apartenent a l'embrancament dels Esponguiaris.
Totes los autres embrancaments son recampats jol nom d'Eumetazoaris.

## Ligams extèrnes
*
Joan Glaudi Bouvier

**Joan Glaudi Bouvier** (en francés *Jean-Claude Bouvier*) es un lingüista occitan especializat en dialectologia.

## Seis òbras
Pèire Nauton

**Pèire Nauton** (en francés *Pierre Nauton*) es un lingüista occitan especializat en dialectologia.

## Sas òbras
*Atlas linguistique et ethnographique du Massif Central (1. La Nature. 2. Le Paysan. 3. L'Homme. 4. Exposé général. Table-questionnaire. Index alphabétique, 4. Bde., Paris 1957–1963; Neudruck 1972–1977, Bde. 2 und 3 mit Maurice Revirieux)*
Cláudio Hummes

**Cláudio ''Cardenal'' Hummes** (n. **Auri Alfonso Hummes** en 1934) es cardenal brasilièr de la Glèisa Catolica Romana. Nomenat arquevesque de la ciutat de São Paulo en 1998, a recebut lo títol de *cardenal* en 2001, del papa Joan Pau II. Es considerat un defensor dels drechs dels trabalhaires e de la doctrina tradicionala de la Glèisa Catolica.

Actualament (dempuèi lo 31 d'octobre de 2006) es lo prefècte de la Congregacion del Clèro, nomenat per lo papa Beneset XVI.
Therion

thumb|300px|right|<center>Paris, 22/12/2007.</center>
Therion qu'ei un grop de metal suedés. 

## Biografia

Lo grop que's formè en 1987 e que s'aperè enpurmèr Blitzkrieg. Que cambièn de nom en 1988 per Therion (que vòu díser "la bèstia" en grèc). Que sortín un mini LP en 1989 e puish lo lor purmèr album Of Darkness en 1991. A l'epòca lo grop que hasè death metal brutau. Chic a chic, de mei en mei d'elements melodics que's hornín a la loa musica, puish elements de la musica classica, dinc a n'arribar, a partir de l'album Deggial (pareishut en 2000) a emplegar per cada disc ua orquèstra sinfonica, un còr d'opera e mantuns e mantuas cantaires e cantairas solistas. Lo grop qu'ei tostemps en activitat. 

## Musica

Cada album de Therion qu'ei unenc puish que hè partida d'ua evolucion artistica. Los albums mei vielhs que son los mei brutaus e los mei recents que son un drin mei "gran public". Que podem considerar l'album Secret Of The Runes (2001) com lo cap d'aquera evolucion. Los crits qu'i son completament absents e las orquestracions classicas qu'i son hèra tribalhadas. Suus discs seguints, que tornam trobar crits, votz "heavy metal" e partidas de guitarra qui hèn pensar au metal progressiu.
https://it.wikipedia.org/wiki/Ordo_adamantis_atri
*Dakhma of Angra Mainyu – Ahrimanic Wedding https://www.youtube.com/watch?v=4tBk5Nvv2EI

## Discografia
* *Paroxysmal Holocaust* (1989) (autoproduccion)
* *Beyond The Darkest Veils Of Inner Wickedness* (1989) (autoproduccion)
* *Time Shall Tell* (demo, 1990)
* *Of Darkness...* (1991)
* *Beyond Sanctorum* (1991)
* *Ho Drakon Ho Megas* (1993)
* *Beauty in Black* (1995)
* *Lepaca Kliffoth* (1995)
* *Siren of the Woods* (1996)
* *Theli* (1996)
* *A'arab Zaraq - Lucid Dreaming* (1997)
* *Eye of Shiva* (1998)
* *Vovin* (1998)
* *Crowning of Atlantis* (1999)
* *[[Deggial]]* (1999)
* *Secret of the Runes* (2001)
* *Bells of Doom* (2001)
* *Live in Midgård* (2002)
* *[[Lemuria]]* (2004)
* *[[Sirius B]]* (2004) 
* *Lemuria/Sirius B* Edicion especiau regroupant los dus albums citats e qui son ara disponibles separats.
* *Atlantis Lucid Dreaming* (2005) compilacion deus albums *A'arab Zaraq - Lucid Dreaming* e *Crowning of Atlantis*
* *Celebrators of Becoming* (2006) crofet comprenent 4 DVD e un doble live.
* *Gothic Kabbalah* (2007)
* *Sitra Ahra* (2010)
* *Les Fleurs du Mal* (2012)
* *Beloved Antichrist* (2018)
* *Leviathan* (2021)
* *Leviathan II* (2022)
* *Leviathan III* (2023)
Jerome Isaac Friedman

Jerome Isaac Friedman (n. en 1930) es un fisician nòrd-american. A recebut lo Prèmi Nobel de Fisica en 1990.
Guiana

**Guiana** () es una region istorica d'Occitània, al centre-oèst del país, que recampa dempuèi lo Regim Ancian las petitas regions de Peiregòrd, Agenés, Carcin, Roergue, Bordalés (lingüisticament gascon) e lo Vasadés septentrional. 

Aquela Guiana de l'Ancian Regime foguèt una província del reialme de França, diferenta de Gasconha, sens cap de referéncia a tota nocion de dialècte. Mas a l'Edat Mejana, se nommèt "Guiana" una region d'extension fòrça variabla que podiá coïncidir mai o mens amb la granda Aquitània istorica o ben, pus tard, amb las possessions anglesas en Occitània. Lo remembre de l'anciana província es conservat milhor a l'oèst, dins los territòris qu'escapèron longtemps à la dominacion francesa pendent la Guèrra de Cent Ans: la forma francesa dels toponims ne garda la referéncia, coma lo de Sauvatèrra de Guiana, en Vasadés, o lo de Levinhac de Guiana, en Agenés.

D'alhors, **Guiana** es una forma que deriva —amb Aguiaina—d**'Aquitània**. Lo gentilici es **guianés -esa**.

## Geografia

## Istòria

## La lenga

* Dialettogia Òc 3: lo guianés

## Vejatz tanben

### Ligams connèxes
### Ligams extèrnes
Aung San Suu Kyi

**Aung San Suu Kyi**, nascuda a Rangon, Birmania, lo 19 de junh de 1945, es la figura emblematica non violenta e pro democracia de l'oposicion birmana a la dictatura militara qu'ocupa lo poder dempuèi 1962. Es la filha de Aung San, eròi nacional birman que signèt en 1947 lo tractat d'independéncia amb lo govèrn britanic, abans d'èsser assassinat.
En 1991, li foguèt atribuit lo Prèmi Nobel de la Patz.
Norah Jones

**Norah Jones** (n. **Geethali Norah Jones Shankar** en 1979) es una cantaira americana de *[[pop]]*, *[[folk]]*, *[[jazz]]* e *[[country]]* qu'es la filha de Ravi Shankar, musician indian, jogaire de sitar força conegut.

## Discografia
### Albums
* *First Sessions* (2001)
* *Come Away with Me* (2002)
* *New York City* (2003), en collaboracion amb Peter Malick)
* *Feels Like Home* (2004)
* *The Little Willies* (2006)
* *Not Too Late* (2007)
* *The Fall* (2009)
* *Little Broken Heart* (2012)

### Singles
* 2002 : *Don’t Know Why*
* 2002 : *Feelin‘ The Same Way*
* 2003 : *Come Away With Me*
* 2004 : *Turn Me On* / *Crazy*
* 2004 : *Sunrise*
* 2004 : *What Am I To You?*
* 2004 : *Sleepless Nights* / *Those Sweet Words*

## Ligams extèrnes

* Sit oficial
* The Little Willies
Pyinmana

**Pyinmana** es una vila del centre de Birmania. A doas milas de Pyinmana se tròba lo sit de **[[Nay Pyi Taw]]**, qu'es la capitala de Birmania dempuèi 2005. 

## Ligams extèrnes
*  Article sus la vila e transferiment de la capitala
*  Reportatge de la BBC, 6 de novembre de 2005
Rangon

thumb|right|Lo sit de Rangon, vist per satellit.
**Rangon** (en birman *Yangon*) es la vila mai granda de Birmania, près de la mar d'Andaman, e èra la capitala de Birmania fins a 2005.

## Galariá

Image:Karaweik-Palace.JPG|Palais de Karaweik sul lac Kandawgyi
Image:Rangoon, the old courthouse.jpg|L'ancian palais de justícia
Image:Yangon View South.jpg|Vista sul sud de la vila
Image:Shwedagon-Pagode.jpg|Pagòda Shwedagon
Nay Pyi Taw

**Nay Pyi Taw** (pronóncia occitana apro.: *Nèpidò*; en birman: နေပြည်တော်), de còps que i a escrit **Naypyidaw**, es la capitala de Birmania dempuèi lo 6 de novembre de 2005. Remplaèt Rangon dins aquela foncion.

Lo site de Nay Pyi Taw, foguèt  causit pel poder militar birman sus un terren militar que se situa près de la vila ja existenta de **[[Pyinmana]]**.

## Ligams extèrnes
*  Article sus la vila e transfertiment de la capitala
*  Reportatge de la BBC, 6 de novembre de 2005
Estat de Kayin

**Kayin** es una division administrativa de Birmania (*Myanmar*), e tanben conegut coma Estat **Karen**. La capitala n'es Pa-an.Los karen son animistas, bodistas, crestians e parlan la lenga Karen qu'es una lenga sinotibetena dividida en mantun dialèctes. Las autras etnias de Kayin son Padaung, Bamar, Shan, Pa-O, Mon, Rakhine.

Lo contraròtle d'aquel territòri es l'objecte d'un conflicte armat entre lo govèrn militar birman e l'etnia Karen que nomena aquela tèrra Kawthoolei. Los Karen son organizats en un movement politic, l'Union Nacionala Karen (KNU), e un movement armat, l'Armada Nacionala de Liberacion Karen (KNLA).
Birmania es dirigida per un govèrn militar que respecta pas los dreches umans; d'aprèp lo testimoniatge d'organizacions internacionalas per los dreches umans, la junta refusa de construir escòlas, espitals, o autres mena d'estructuras publicas. Las exaccions de l'armada birmana dins los vilatge Karen son frequentas, murtres d'enfants,viòls de las femnas e utilizacions dels òmes coma eslaus.

Fòrças karen consideran la KNU coma lor vertadièr govèrn e an rejonh la KLNA per combatre la junta militara. Totun, los karen son pas la sola etnia minoritaria que combat la junta, i a mantun armadas diferentas que luchan contre lo govèrn de Birmania.Mas aquelas armadas son pas unificadas politicament e estrategicament a causa de diferencias de cresenças religiosas, d'opinion politicas e de costumas e estructuras socialas. 

## Ligams extèrnes

**(en)**Kayin (Karen):Militarizacion e dreches umans-Amnesty International
Islamabad

**Islamabad** (اسلام آباد en ordo) es la capitala de Paquistan. Sa populacion èra estimada a  abitants en 2011. Sa superfícia totala es 906&nbsp;km².

thumb|230px|left|La vila d'Islamabad.
Convergéncia Occitana

**Convergéncia Occitana** es un collectiu associatiu aplegant un seissantenat d'associacions engatjadas per la cultura occitana dins la region de Tolosa.

Foguèt creat lo 20 de julhet de 1998 a Tolosa. Mas enlà dels problèmas d'intendéncia, se tractava pel collectiu de determinar e endralhar una vertadièra politica culturala Occitana per Tolosa.

Aqueste dialòg bastideire foguèt l'escasença d'evidenciar qu'aquesta politica deu anar fòrça mai luènh que la preservacion o la mesa en valor del nòstre patrimòni cultural mas s'inscriure subretot dins la modernitat, l'accion e la creacion.

Aquesta estructura de sinergia permetrà a las associacions concernidas de se dotar dels mejans a la nautor dels prètzfaches de complir.

Un dels primièrs objectius en acòrdi amb lo municipi de Tolosa serà la creacion d'un "Ostal d'Occitània", casa comuna e centre nerviós d'aquesta dinamica nòva. 

A l'opausat dels provincialismes e regionalismes reductors e passeistas, aquest eveniment istoric es una virada per l'elaboracion d'una politica internacionala a la nautor de la vocacion de la civilizacion Occitana, e d'una capitala coma Tolosa! 

Son sèti, l'Ostal d'Occitània se trapa dins l'ostal de Boisson, 11, carrièra de Malcosinat a Tolosa. S'inaugurèt lo 16 de decembre de 2006.
Son president actual es Joan Francés Laffont.

## ''Convergéncia Occitana'' es constituida de

* Acadèmia de las Arts e Sciéncias del Pastèl
* ADOC Tarn
* Aragon Miègjorn-Pirenèus
* Ariana Regard Persan
* Brancaleone
* Breizh en òc
* Association des Cadres Catalans de Midi-Pyrénées
* Caireforcs Catars
* Caireforc Cultural Naut Bernat
* Calandreta de Castanet Tolosan
* Calandreta de Còsta Pavada
* Federacion de las Calandretas de Nauta Garona
* Federacion de las Calandretas de Miègjorn-Pirenèus
* Calandreta del País Muretin
* Calandreta de Sant Çubran
* Carrefour Culturel Arnaud Bernard
* Casal Català de Tolosa
* Centre d'Estudis de la Literatura Occitana
* Centre de Formacion Professionala de Miègjorn-Pirenèus
* Centre regional d'estudis Occitans (CREO) de Tolosa
* Centre Regional d'Estudis Occitans (CREO) de Nauta Garona
* Cercle Ramon Llull
* Collègi d'Occitània
* Comèdia Occitana Tolzana
* Compagnie Arthémuses 31
* Companhons del paratge
* Coordinacion Occitània musicala
* Consistòri del Gai Saber
* Cultures al país
* D'arts e d'òc
* Escambiar
* Escòla Occitana d'Estiu
* Fabrique Giscard
* Festenal Deodat de Severac de Sant Elix de Lauragués
* Flama Catara
* Fondacion Occitània
* Institut d'Estudis Occitans (IEO) Nacional
* IEO Miègjorn-Pirenèus
* IEO 31
* IEO Musica
* Infòc
* Institut Occitània al-Andalus
* La poesia
* Letras d'òc
* Lo jaç
* Le poton de Tolosa
* Los amics del Sabartés
* Mantenença de Lengadòc del Felibritge
* MEDOC Tolosa
* Musica d'Òc
* Ofici per l'occitan
* Oklahoma-Occitània (OK-Òc)
* org&com
* Ostal d'Occitània de l'Union
* País de Catinou e Jacouti
* Ràdio Occitània
* RESSÒC
* Set de cant
* Talent d'Òc
* Tam-tam
* Tèrra Canta
* Teatre Interregional Occitan - La Rampe
* Tolosa Brasil País d'òc
* Tolosa cantèra
* Televisió sense fronteres Networks
* TRIÒC
* Vent Terral

## Ligam extèrne
lo sit internet
Tarsius

Lo genre ***Tarsius*** (los **Tarsièrs**) es lo sol  dels tarsids, dins l'infraòrdre dels **Tarsiiformes**. L'infraòrdre entièr èra de per abans classat dins lo sosòrdre dels Strepsirinians, mas es ara classat dins lo dels Aplorinians, mentre que sián pas considerats coma de monards. Los tarsièrs an d'uèlhs enormes e de pès fòrt longs, d'ont lor nom : son los òsses del tars que son fòrça desvolopats dins d'aquestes primats. La màger part dels individús es nocturna. Son essencialament insectivòrs, e capturan los Insèctes en bombissent dessús, d'una branca a l'autra. Lor arriba de caçar d'ausèls e de sèrps. La gestacion dura environ sièis meses e es pas que d'un sol pichon. 

Descobèrts en Asia, en Euròpa en en America del Nòrd, los Tarsièrs son dempuèi estats recensats dins d'illas del Sud-Èst d'Asia: Filipinas, Sulawesi, Bornèo e Sumatra. Son classats dins las espècias protegidas, mas amb pauc de risc sus lor avenidor.

## Classificacion
* **Infraòrdre Tarsiiformes**
** **Familha Tarsiidae**: tarsièrs 
*** **Genre ''Tarsius***
**** Grop dels *T. syrichta*
***** [[Tarsièr de las Filipinas]], *Tarsius syrichta*
***** [[Tarsièr de Horsfield]] o de l'Oèst, *Tarsius bancanus*
***** [[Tarsius dianae]]
***** [[Tarsius pumilus]]
***** [[Tarsius spectrum]], *tarsièr esglasi*
**** Grop dels *T. tarsier*
***** [[Tarsièr fantauma]], *Tarsius tarsier*
***** [[Tarsièr de Dian]], *Tarsius dentatus*
***** [[Tarsièr de Peleng]], *Tarsius pelengensis*
***** [[Sangihe Tarsier]], *Tarsius sangirensis*
***** [[Tarsièr Pigmèu]], *Tarsius pumilus''
Tarsiidae

La familha dels **Tarsiidae** compren pas qu'un sol genre, los **[[Tarsius|tarsièrs]]**.

Lo tarsièr es un mamifèr  de l’òrdre dels primates. Pòt viure de 8 a 12 ans. Viu en Asia e en Oceania, mas es en via de disparicion. 

Pesa de 80 a  , e mesura   de long (amb lo còrs de   e una coa longa de  ). Pòt pas caminar, se desplaça en sautant. 
A 34 dents, e d’uèlhs gigantesques que li permeton d’i veire la nuèch : dormís tota la jornada e viu la nuèch. Marca son territòri amb son urina.

Es un animal omnivòr, manja de frucha, de sèrps, d’aucèls, de lausèrts, d’insèctes… 

Lo tarsièr es vivipar, es en rut tota l’annada ! La femèla a pas qu’un pichòt a l’encòp. 

Es un animal doç e afectuós.
Venom

**Venom** qu'ei un grop de metal format en 1979 a Newcastle au Reiaume Unit. Qu'estón un deus grops precursors deu thrash metal e deu black metal. Qu'estón eths qui creèn l'apelacion "black metal" en aperant atau lo lor segond album (en referéncia a la magia negra) mes ne podèm pas díser que hèn black metal segon los còdes estetics actuaus d'aqueth estil. 

## Discografia
* *Welcome to Hell* (1981)
* *Black Metal* (1982)
* *At War with Satan* (1983)
* *Possessed* (1985)
* *American Assault* EP (1985)
* *Canadian Assault* EP (1985)
* *French Assault* EP (1986)
* *The Singles 1980-1986* (1986)
* *Calm Before the Storm* (1987)
* *Eine Kleine Nachtmusik* (1987)
* *Prime Evil* (1989)
* *Tear Your Soul Apart* EP (1990)
* *Temples of Ice* (1991)
* *The Book of Armageddon* (Best Of) (1992)
* *The Waste Lands* (1992)
* *Kissing the Beast* (1993)
* *Skeletons in the Closet* (1993)
* *Old, New, Borrowed and Blue* (1994)
* *Venom '96* (1996)
* *Cast in Stone* (1997)
* *Resurrection* (2000)
* *Metal Black* (2006)
* *Hell* (2008)
* *Fallen Angels* (2011)
* *From the Very Depths* (2015)
* *Storm the Gates* (2018)
Fort-de-France

**Fort-de-France** es la capitala del departament francés d'otramar de Martinica. Es situat dins la còsta oèst de l'illa. Sa populacion èra  abitants en 1999. Sa superfícia totala es 44,21 km².

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

* Franz Fanon
* Sabine Quindou (1970), es un jornalista francés. Venguèt en 1999 una dei presentadors, ambé Frederic Courant e Jamy Gourmaud, de l'emission *C'est pas Sorcier* sus la cadena francesa *France 3*. Dempuei 2004, participèt tanben a l'emission *[[Thalassa]]*.

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Argièr

**Argièr** (var. **Argier, Argèir, Argèr**) (en arabi الجزائر = *Al Jazāʼir* "las illas") es la capitala d'Argeria e la vila principala del país. Amb tres milions d'abitants, l'aglomeracion del Grand Argièr agropa 10% de la populacion argeriana.

Lo gentilici es **argerin -a** e *argerian -a* per lo país (Argeria).
## Ligams extèrnes
*  Dorsièr Argièr sul sit de TV5
*  Sit sus la vila d'Argièr
*  Sit sus la vila d'Argièr
*  Sit oficial de la vila d'Argièr
*  Quatren sit sus la vila d'Argièr (Privat)
*  Alger  "Ciutat del Mond multimèdia"

thumb|340px|left|La baia d'Argièr vista de l'oèst
[thumb|240px|left|Una [mosqueta, *Plaça dels Martirs*]]
Pola Negri

Pola Negri (n. **Barbara Apolonia Chałupiec** en 1897, m.1987) foguèt una actritz polonesa de cinèma, mai coneguda pels trabalhs en filmes muts, amb Rodolfo Valentino.
Meclemborg-Cispomerània

**Meclemborg-Cispomerània** es un *[[Länder alemands|Land]]* (estat) d'Alemanha.

## Istòria

## Geografia

## Economia

## Ligams extèrnes
Schwerin

Schwerin es la capitala del land alemand de Meclemborg-Cispomerània. Sa populacion èra estimada a  abitants, en 2005. Sa superfícia totala es 130,46&nbsp;km².

thumb|230px|left|Lo castèl e la ciutat de Schwerin.
Vilas de la Republica Democratica de Còngo

Estimacion al 1èr de genièr de 2005 de la populacion de las localitats de la Republica Democratica de Còngo de mai de  abitants. Cèrtas d'aquestas estimacions son manifèstament faussas (ex : Mbuji Mayi comptariá environ  abitants a l'ora d'ara). Es de notar que solas cèrtas d'aquestas localitats an l'estatut legal de ciutat.
Cançon tradicionala en occitan

Lista de cançons tradicionalas en lenga occitana:

## Imnes
* Arièja (cançon)
* Se canta
* Copa santa
* Niça la bèla
* La Tolosenca
* Sèm Montanhòls
* Bèth cèu de Pau

## Cants de Nadal
* Nadal tindaire
* Pastors, revelhatz-vos!
* Entà Nadal
* Qual tusta aicí?
* Lèva-te viste, Bortomieu
* Cantem enquera
* Demest lo buòu e l'ase gris
* Nadal dels ausèls
* Lo viatge
* Cantem Nadal
* L'estèla de mièja-nuèit

## Cançon bofonairas
* La noça de la piuse
* Lo pijon e lo falcon
* Soi plan malaut
* La lauseta e l'esquiròl
* Ficatz-me lo camp
* Eth pinson e era Lauseta
* Lo jogaire
* Pairol rot
* La filha a maridar
* La novieta
* La cançon de la nòvia
* La bèla Marion
* Joan de la Griula
* Pichon òme
* La vièlha
* Lo curat de Carlus
* Ieu, me'n vau a la fièra
* La maire e la filha
* La femna pren son ase
* Jacolet
* Lo galant de la Catineta
* Mon paire, pecaire, n'aviá qu'una dent
* Còr de pescafin
* Lo turlututú
* Chas la mèra Antoèna
* Lo carretièr passa
* L'aure de la camba tòrta
* Quand lo mèrle salta al prat
* La moralhada
* Nautres avèm un gal 
* Lo trauc del cuol

## Romanças
* Belle bergère
* La filha d'un paisan
* La mòrta
* Ieu n'ai perdut mos anhelets
* La miga abandonada
* Las filhas de Rabastens
* Aquelas montanhas
* Bergèra naneta
* Dos pastors a l'ombreta
* L'anhèl
* Los tres boquets
* Se canta... o lo pastre
* Rossinholet que cantes
* Lo violonaire
* Al solelh colcat
* Joana a la font
* Non t'aimarei pas pus
* Margarideta

## Breçairòlas
* Breçairòla
* Breçairòla de Bethmala
* Nanai, sòm sòm
* Los rubans
* Joaneton
* Digas, m'amor la catla
* Sòm sòm
* Carnaval es arribat

## Baladas e cançons soldatescas
* Maridon l'escribeta
* Escribeta
* Joana d'Ayme
* La sorreta
* Rosa fresqueta
* Los esclòps
* Lo pomièr d'amor
* A l'ombra d'un alban
* Los prisonièrs
* La romança del Rei en Pèire
* Lo chivalièr fidèl
* L'enfant de Lisardon
* Avètz aicí lo mes de mai
* La Guiana
* Lo conte Arnaud

## Cançons de mestièrs
* Lo boièr
* Boièr dedins la prada
* La cançon dels segadors
* Quand mon paire segava l'avuèna
* La civada
* Cançon dels dalhaires
* Los dalhaires
* Las fielairas
* Cançon de la lana
* Bruch de mestièrs
* La rosa muscada
* Ont anarem guardar
* Vailèra
* Lo masuc

## Cançons d'evolucions
* Sauta, craba, lo topin bulh
* Lo mèrle
* L'ingrata pastorèla
* La trompusa
* Diga Joaneta
* N'ai cinc aulanas dins ma pòcha
* Bèla naneta
* La femna d'un paure òme
* La retira
* Las aucas
* Nau segadors
* Los rosièrs
* La cançon de la barrica
* Jo guardi uèi nòu anhelons
* L'auriòl a nòu plumetas
* Malurós qu’a una femna
* Para lo lop
* Ai vist lo lop
* Lo galerian
* L'aiga de ròcha
* Adieu Paure Carnaval
* Triste es lo cèl
* Mia planta un caul

## Vejatz tanben
* Lista de grops e cantaires contemporanèus utilizant la lenga occitana
### Ligams extèrnes
* (oc)   Tradicions musicali dins lu Aups Maritims
*  Wikitrad a una categoria Occitan
Diá (omonimia)

* Diá es una vila una comuna d'Occitània, situada dins lo departament de Droma. 
* La Comtessa de Diá èra una trobairitz del sègle XII
Beatritz de Diá

**Beatritz de Diá** o la **Comtessa de Diá** (en occitan ancian *Beatritz de Dia* o *la Comtessa de Dia*) (1184 ? - 1214 ? o ben vèrs 1140 - après 1175), èra una trobairitz dels sègles 12 e 13.

I a pauc d'entresenhas sus aquela femna de la civilizacion de la fin'amor. 

Son nom exacte se coneis pas amb seguretat mas una tradicion li atribuís lo prenom de «**Beatritz**». 

N'i a que pensan puslèu que se tracta d'«**Isoarda**», filha d'un Còmte Isoard de Diá; èra benlèu l'esposa de Ramon d’Agot; e saique foguèt amorosa de Rambaud IV d'Aurenja, lo nebodet del trobador omonim Rambaud d'Aurenja.

Segon *[[Lo Gai Saber: Antologia Provençala]]*, Beatritz de Diá «foguèt jamai comtessa de Diá» e es «sovent ... confondua amb sa nòra Felip o Felipa, frema d'Aimar de Peitieus, comtessa de Diá en 1199»..

Avèm cinc poèmas d'aquela autora.

## Òbras coneguas
* «A chantar m'er de so q'eu non volria» («A chantar m'èr de çò qu'eu non volria»)
* «Ab joi et ab joven m'apais» («Amb jòi e amb jovent m'apais»)
* «Estat ai en greu cossirier» («Estat ai en grèu cossirier»)

## «A chantar m'er de so qu'eu no volria»
Sa chançon «A chantar m'er de so qu'eu no volria» («A chantar m'èr de çò qu'eu non volria») es la sola pèça trobadoresca d'una femna que se'n siá servaa intacta la musica.

Vaquí la transcripcion modèrna de la chançon:

## Vejatz tanben
### Articles connèxes
*Lista de trobadors e trobairitz
*Trobairitz

### Liams extèrnes
* Poemes de la comtessa de Dia a UOC Lletra.
* http://troubadours.byu.edu/PC/PC-046/46%20-%20Beatritz%20de%20Die.htm
* La plaça de Beatriu de Dia en el nomenclàtor de Sabadell.
* 
* Analisi de la vida de la Comtessa de Diá dins lo sit scientific *Rialto*, dedicat als trobadors (en italian).

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
La Tolosenca

**La tolosenca** o **Tolosana** es considerada coma l'imne de Tolosa.
Foguèt escricha per Lucian Mengaud amb una musica de Loís Deffès.

## Paraulas

**Ò mon país! Ò mon país! Ò Tolosa, Tolosa!<br>
Qu'aimi tas flors, qu'aimi tas flors,<br>
ton cèl, ton solelh d'aur!<br>
Al prèp de tu, al prèp de tu,<br>
l'anma se sent urosa,<br>
e tot aicí e tot aicí me rejoís le còr. (bis)**

Que io soi fièr de tas academias,
dels monuments qu'òrnan nòstra ciutat!
De ton renom e de tas poesias
e de ton cant despuèi longtemps citat!
Aimi tanbés nòstra lenga gascona
que tant nos dona de gaitat!

Ò! Qu'aimi plan de tas brunas grisetas
le tin florit, le sorrire malin,
lor pel lusent, lors polidas manetas
lors polits pès e lor regard taquin!
En las vesent mon còr se reviscòla
e puèi s'envòla tot mon chagrin.

A tos entorns l'èrba sembla plan fresca,
le parpalhòl a maitas de colors,
e tos pradèls son claufidis de flors;
de tos bosquets io recèrqui l'ombratge
e le ramatge e le ramatge dels auselons.

De tots guerrièrs dont la nòbla venjença
fasquèc plegar le front dels sarrasins,
de ta fiertat e de l'independença
que de tot temps regnèt dins le país.
Ò! Soi plan fièr de ma vila tant bèla
Que tant rapèla que tant, rapèla de sovenirs.

## Ligams extèrnes

"*La Tolosenca*" cantada aicí per **Benjamin Auriol**, acompanhat al piano per **Nino Pavlenichvili** 

*  version '''corta''' 
*  version '''longa''' 
* version '''longa''' de tipe '''wav'''
Calandreta de Còsta Pavada

alt=Lògo de calandreta de Còsta Pavada|vinheta|bordadura|Lògo de calandreta de Còsta PavadaLa **[[Escòla calandreta|Calandreta]] de Còsta Pavada** foguèt creada en 1981, la primièra calandreta del País Tolosan. Es una calandreta mixta, valent a dire qu'es en part publica (una classa de cicle 3 (CM1 e CM2)) e e en part privada (doas classas de cicle 1 (Seccion pichona, Seccion mejana e Seccion mejana, Granda Seccion) e doas classas de cicle 2 (CP e CE1, CE1 e CE2). En cicle 3, l’ensenhament es bilingüe (occitan e francés) a paritat orària. Se tròba a Tolosa.

Es membre de la Convergéncia Occitana.

## Efectiu

## Bibliographia
 Elissa Pustka, «L’accent méridional : représentations, attitudes et perceptions toulousaines et parisiennes», Lengas [En linha], 69 | 2011, mes en linha lo 20 mai 2014, consultat lo 28 décembre 2022. URL: http://journals.openedition.org/lengas/385; DOI: https://doi.org/10.4000/lengas.385

## reportatge
* (fr) "Toulouse, l'enseignement de l'occitan" Création de nouvelles classes primaires français/occitan à Albi et St Afrique - France 3 - Journaliste : Gilles Ramon Journaliste reporter d'images : Christian Richard, 1989 (Institut Nacional de l'Audiovisual)

## Adreça
**Calandreta de Còsta Pavada**:
7 Carrèra Xavier Darasse
Tolosa
(Occitània)

## Ligams extèrnes
*  Lo sit de la Calandreta
*(fr) Inauguracion novèla adreça - La dépêche du midi - 2016
*   Lo sit de la Confederacion calandreta

## Nòtas
Mel Gibson

**Mel Gibson** (n. **Mel Columcille Gerard Gibson** en 1956) es un actor, director e realizaire american de cinèma.
Victoria Principal

**Victoria Principal** (n. **Concettina Ree Principale** en 1950) es una actritz americana de television, mai coneguda coma *Pamela Barnes Ewing* en la serie *Dallas*.
Aigasjuntas

**Aigasjuntas** (*Aigues-Juntes* en francés) es una comuna del comtat de Fois dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Sonan los abitants los aigas-luntals.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
* Cauna del Pigalh

## Personalitats ligadas a la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Arièja

## Ligams extèrnes
* Aigasjuntas sus lo site de l'Institut Geografic Nacional
* Aigues-Juntes sur le site de l'Insee
* Communes les plus proches d'Aigues-Juntes
* Localisation d'Aigues-Juntes sur une carte de France
Sacramento (Califòrnia)

**Sacramento** (prononciacion americana:  e en espanhòl ), oficialament la **Ciutat de Sacramento** (en anglés: *City of Sacramento*), es la capitala de l'estat de Califòrnia, als Estats Units d'America.
Sa populacion èra estimada a  abitants, en 2020. Sa superfícia totala es 257&nbsp;km².

thumb|230px|left|La vila de Sacramento, capitala de Califòrnia.

### Clima

## Embessonatges
La vila de Sacramento es bessonada damb las vilas seguentas (per òrdre cronologic):

* Manila () dempuèi 1961, 
* Matsuyama () dempuèi 1981, 
* Jinan, Shandong () dempuèi 1984, 
* Hamilton () dempuèi 1988, 
* Liestal () dempuèi 1989, 
* Chişinău () dempuèi 1989, 
* Valéncia () dempuèi 1990, 
* Yongsan-gu, Seol () dempuèi 1997, 
* Pasay City () dempuèi 2006, 
* San Juan de Oriente () dempuèi 2006, 
* Betelèm () dempuèi 2009, 
* Ashkelon () dempuèi 2012, 
* Mexicali () dempuèi 2013.

## Nòtas e referéncias
Sarajevo

**Sarajevo** (en bosnian, *Сарајево* ; ancianament Bosna-Seraï; en turc, *Saraybosna)*, es la capitala e la pus granda vila de Bòsnia e Ercegovina. Abans la guèrra de Bòsnia e Ercegovina, lo darrièr recensament de 1991 evaluèt la populacion a  abitants. En 2013, segon lo site oficial de Sarajevo, la populacion de la vila proprament dita es estimada a  abitants.

La vila es considerada coma una de las pus importantas vilas dels Balcans e son istòria es particularament rica dempuèi sa creacion pel otomans en 1461. La vila foguèt lo teatre de l'assassinat per Gavrilo Princip de l'archiduc Francés Ferrand d'Àustria, que marquèt lo començament de la Primièra Guèrra Mondiala. Mai recentament, aculhiguèt los Jòcs Olimpics d'ivèrn de 1984 e  foguèt assetjada durant la guèrra de Bòsnia e Ercegovina dins los ans 1990. La guèrra daissèt nombrosas traças encara vesedoiras per la vila tota. Entre 1992 e 1996, la capitala subiguèt un sètge de mai de mila jorns que faguèt près de  mòrts. Setze ans après lo retorn de la patz, Sarajevo es totjorn economicament sinistrada e politicament devesida. Pasmens aculhís tornarmai fòrça toristas. Traversada pel riu Miljacka, la vila aperten al canton de Sarajevo, un dels detz que compta la Federacion de Bòsnia e Ercegovina.

### Referéncias
Nevada

**Nevada** es un estat de l'oèst dels Estats Units d'America qu'a pas cap de frontièra maritima. Confronta Oregon e Idaho al nòrd, Utah a l'èst, Arizòna al sud-èst, e Califòrnia a l'oèst. Sa capitala es la vila de Carson City. La ciutat mai granda de l'airal es Las Vegas.

### Istòria
Nevada venguèt un estat lo 31 d'octobre de 1864.


Welcome to Fabulous Las Vegas.jpg
Basin and Range Nevada.JPG
Sierra1.jpg
Dakar

**Ndakaaru** (en wolòf), mai coneguda internacionalament per son nom francés **Dakar**, es la capitala e la vila mai importanta de Senegal. Es situada dins la peninsula de Cap Verd sus la còsta atlantica, çò que fa d'ela la vila mai occidentala de l'Africa continentala. Sa populacion èra estimada a  abitants en 2011 per una superfícia totala de 82,38&nbsp;km². La vila es devesida en 19 comunas d'arrondiments.
## Geografia
### Organizacion territoriala
[thumb|250px|Ostal de vila (phot. [François-Edmond Fortier, cap a 1920)]]

Dakar es lo capluòc del departament de Dakar e la capitala de la region de Dakar.

De mai en mai poblada, la vila foguèt descopada en 19 comunas d'arrondiment en 1996 que son : 
* Biscuiterie
* Cambérène
* Dieuppeul-Derklé
* Fann-Point E-Amitié
* Gueule Tapée-Fass-Colobane
* Gorée
* Grand Yoff
* Grand Dakar
* Hann Bel-Air
* HLM
* Médina
* Mermoz-Sacré-Cœur
* Ngor
* Ouakam
* Parcelles Assainies
* Patte d'Oie
* Dakar-Plateau
* Sicap-Liberté
* Yoff
La pus estenduda es Yoff, al nòrd, mas es a Dakar-Plateau, dins la poncha sud, que se concentran l'activitat economica e la pus granda part de las institucions. Las mai toristicas son Ngor suc la *[[pointe des Almadies]]* a l'oèst e mai que mai Gorée a l'èst.

## Ligam extèrne
* Vila de Dakar - pagina oficiala

thumb|230px|left|La vila de Dakar.
Michael Jackson

thumb|250px|Michael Jackson pendent un concèrt en 1988
**Michael Joseph Jackson** (prononciat: ) (Gary, Indiana, 29 d'agost de 1958 – Los Angeles, Califòrnia, 25 de junh de 2009) foguèt un famós cantaire, compositor e productor afroamerican de pop. 

A l'origina, quand èra pichon, cantava ambe lo grop compausat ambe sos fraires, los Jackson 5 : lor musica (la del grop The Jackson 5 o la dels primièrs albums solòs de **Michael Jackson**) èra alavetz de pop barrejada d'influéncias soul e disco (*Don't Stop 'Til You Get Enough*) ; pasmens, **Michael Jackson** s'es dobèrt a partir de las annadas 1980 a d'autres estilis, lo rock e lo hip-hop per exemple. 

Es considerat coma l'artista musical mai famós de totes los temps pel *[[Libre Guinness dels Recòrds]]*, e a agut una influéncia considerabla sus la musica pop occidentala de las annadas 1980 e 1990, en particular sul l'espelida del genre dich RnB contemporanèu aparegut a-n'aquesta periòda. Son album *[[Thriller (album)|Thriller]]*, publicat a la fin de l'annada de 1982, es l'album mai vendut de l'istòria de la musica : es en particular la capitada d'aqueste album ambe los tubes mondials *Billie Jean*, *Beat it* e *Thriller* qu'a fach de Michael Jackson una legenda e una referéncia incontornabla de la musica pop occidentala. 

## Discografia
* *Got to Be There* (1972)
* *Ben* (1972)
* *Music and Me* (1973)
* *Forever, Michael* (1975)
* *Off the Wall* (1979)
* *Thriller* (1982)
* *Bad* (1987)
* *Dangerous* (1991)
* *HIStory – Past, Present, and Future: Book 1* (1995)
* *Blood on the Dance Floor – HIStory in the Mix* (1997)
* *Invincible* (2001)
Ségolène Royal

**Marie Ségolène Royal** (chafre: la Segolina), avocata e femna politica francesa. Foguèt ministra del govèrn socialista de Manuel Valls en 2014 a la foncion de Ministre dels territòris e de l'ecologia.

Es diplomada de l’HEC París, l'IEP de París (1978) e de l’ENA (1980).

Foguèt presidenta del conselh regional de Peitau-Charantas, region de l'oèst de França (2004-2014) e deputada del departament de las Doas Sèvras (1988-1992), (1993-1997), (2002-2007).

Lo 16 de novembre de 2006 foguèt designada candidata del Partit Socialista a l'eleccion presidenciala de 2007, ont obtenguèt 46,94 % de las voses al segond torn. Foguèt ministra mantunas de còps. 

Abitèt amb François Hollande pendent 30 annadas. An quatre mainatges: Thomas (1984), Clémence (1985), Julien (1987) e Flora (1992).
Boris Tadić

thumb|250px|Boris Tadić en 2014

**Boris Tadić** (pron.:[bǒris tǎdiːt͡ɕ]; en sèrb: **Борис Тадић**; Sarajevo, 15 de genièr de 1958) es un psicològ e politician sèrb. Foguèt president de Serbia de 2004 a 2012.
Nil

left|thumb|130px|Fòto satellit de Nil

right|290px|Carta de Nil

**Nil** (en arabi النيل *An Nil*) es un flume màger del nòrd-èst d'Africa, amb 6671&nbsp;km es un dels dos flumes mai longs del mond, l'autre essent Amazonas. La partida apareix a la confluéncia del Nil Blanc e del Nil Blau.

Lo Nil Blanc (*Bahr al Abyad*) apareis coma tal a la confluéncia de Bahr al Jabal e de Bahr al Ghazal al lac No. Per d'autres, lo Nil Blanc
pren sa font al Lac Victòria en Oganda e pren lo nom de Bahr al Jabal quand dintra al Sodan del Sud. Coma lo Lac Victòria, es alimentat per de flumes coma Kagera. Fòrça geografs dison que Nil, considerat al sens larg, pren sa font en Rwanda (Kagera) o en Burundi (Ruvyironza).

Lo Nil Blau (*Bahr al Azraq*) ven del Lac Tana en Etiopia.

Totes dos s'unisson a Khartom, capitala actuala de Sodan.

Nil se geta dins la mar Mediterranèa en formant un dèlta al nòrd d'Egipte. Amb las sieunas doas brancas, Nil travèrsa los estats seguents: Rwanda, Burundi, Tanzania, Oganda, Etiopia, lo Sodan del Sud, Sodan e Egipte.
## Nòtas
Maputo

Maputo es la capitala de Moçambic. Sa populacion èra estimada a  abitants, en 2004. Sa superfícia totala es 300&nbsp;km².

Foguèt fondada en 1782 pels portugueses, amb lo nom de *Lourenço Marques*. Après l'independéncia, lo nom cambièt per *Maputo*.
Som som

**Som som** es un cant tradicional occitan :

**Som som, vèni, vèni, vèni<br>
Som som, vèni vèni donc.**

Lo papà es a bojar
La mamà es a semiar

**Som som, vèni, vèni, vèni<br>
Som som, vèni vèni donc.**

E lo hrair es a goardar
E la chicha es a dançar

**Som som, vèni, vèni, vèni<br>
Som som, vèni vèni donc.**

E sus lo pont de Talà
Un bèth chòi que portarà

**Som som, vèni, vèni, vèni<br>
Som som, vèni vèni donc.**

## Vejatz tanben
### Ligams extèrnes
* Version lemosina del "Sòm sòm" amb enregistrament àudio
* (oc)   Bibliografia de recuèlhs de breçairòlas en occitan
Canberra

**Canberra** es la capitala d'Austràlia. Es l'ochena vila d'Austràlia amb una populacion estimada a  abitants en junh de 2021. despartida sus una superfícia totala de 805,6&nbsp;km².
La vila es situada a l'extèm nòrd del Territòri de la Capitala Australiana (ACT), a 280 km al sud-oèst de Sydney, e 660 km al nòrd-èst de Melbourne. 

Sèti del govèrn australian, Canberra assosta tanben lo Parlament e la Nauta Cor e nombroses ministèris e direccions nacionalas mas es tanben lo sèti de fòrças institucions socialas e culturalas coma la Galariá nacionala, lo *National Museum*, lo Memorial de guèrra, l'Universitat nacionala australiana, l'Institut dels Espòrts e la Bibliotèca nacionala. 

## Istòria
Lo site de Canberra foguèt causit per i bastir la capitala australiana en 1908 coma un compromés entre sas rivalas Sydney e Melbourne, las doas pus grandas vilas d'Austràlia. Es la sola vila d'Austràlia qu'aperten a cap estat, similara al Districte federal american de Columbia. Sa bastison comencèt en 1913 après un concors internacional remportat per lo parelh d'arquitèctes americans Walter Burley Griffin e Marion Mahony Griffin.
La concepcion de la vila foguèt fortament influenciada par l'idèa de vila verda ; aital Canberra presenta de vastas zonas de vegetacion naturala que li vaguèron l'escais de "capitala del bush". Emai que la creissença de la vila siá estada fortament alentida per las doas guèrras mondialas e la crisi economica de 1929, Canberra faguèt flòri après la Segonda Guèrra Mondiala quora lo primièr ministre Robert Menzies encoratjèt son desvolopament e creèt la *National Capital Development Commission* (Commission pel desvolopament de la capitala nacionala) en li balhant de poders executius. Aquesta commission foguèt supprimida en 1988 e remplaçada per la *National Capital Authority* (l'Autoritat de la capitala nacionala) qui permet a l'Estat de servar una certa influéncia sul territòri , e mai que siá vengut ara autonòm.

## Embessonatges
* 
* 
* 
* 
* 

## Galaría

Fichièr:Mount Ainslie, Australian War Memorial and Old Parliament House (2096682404).jpg|Ancian ostal del Parlament Australian e memorial de las guèrras, a Canberra.
Fichièr:Canberra parliamentary axis2 diagram.jpg|Vista del Parlament e autres edificis importants de Canberra.
Fichièr:Canberra National Arboretum with Telstra Tower, Canberra ACT.JPG|Black Mountain amb la torre Telstra sus la drecha e l'Arboretum nacional al primièr plan.


## Referéncias

## Ligams extèrnes

* Site web oficial

* Site web toristic oficial

* Galariá de fòtos de Canberra
Rhinolophidae

Lo caractèr pus marcant dels quiroptèrs de la familha dels **rinolofids** (***Rhinolophidae***) , es la forma de lor nas. Es enrodat d'excrescéncias que lors noms son revelators de lor forma: una « lanceta » al som, una « sèla » al centre e un « fèrre de caval » renversat (U) a la basa. Es per aqueste apendici qu'aquestas ratapenadas emeton los ultrasons per se localizar.
Lors aurelhas son ponchudas e desprovesidas de tragus. Lors alas son largas; los **rinolòfs** s'emmantèlan entièrament dedins pendent l'ivernacion daissant alara despassar quitament pas la poncha de lors aurelhas. L'uropatagium dels rinolòfs es desvolopat mas lor servís pas a atrapar los insèctes que caçan.

## Taxinomia
La familha dels ***Rhinolophidae*** foguèt creada per John Edward Gray en 1825.

La familha dels **rhinolofids** compta environ seissanta cinc s repartidas en doas s.

* *[[Hipposiderinae]]* Gray, 1825.
* *[[Rhinolophinae]]* Lydekker, 1891 — los rinolòfs.
: per exemple : 
:* *[[Rhinolophus ferrumequinum]]* — Grand rinolòf o grand fèrre de caval.
:* *[[Rhinolophus hipposideros]]* — Pichon rinolòf  o pichon fèrre de caval.

## Ligams extèrnes
*