Senta Gabèla

**Senta Gabèla** o **Senta Gavèla** (*Cintegabelle* en francés) es una comuna lengadociana de Lauragués situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Lo flume d'Arièja passa al mièg de la comuna. *Les Baccarets* e *Picarrou* an l'estatut de comuna associada.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es ['sentɔ ga'βɛlɔ]. Las fòrmas ancianas son : *loci S. Gabellae* en 948, *alodes de Santa Gabella*, a l'entorn de 960, *Sainte Cavelle* en 1344, *Cintegabelle* en 1659 , *li donec en dot MC sols Malg e mes lo castel de Santa Gavela*, cap a 1450 (*Cronicas dels comtes de Foish* redigidas per Arnaud Esquerrier) , (Sta) *Gavella* en 1002, *Gabella* en 1231, *Guavella* en 1273 (*(Santa) Gavella* en 1002, 1244, 1267, dins les tèxtes dels sègles XII e XIII (J. de Lahondès, vol. II del Bulletin périodique de la société ariégeoise des sciences, lettres et arts, 1886-1888, reeditat en 1984), *S<small>ta</small> Gavella* en 1002, *S<small>ta</small> Guavella* en 1272 .
Segon Dauzat, le nom representa Senta Gabèla . 
Segon Negre, *Senta Gabèla* es pas dins l'Acta Sanctorum. Le nom representa benlèu Sta Camèla, onorada a Santa Camèla (Aude) . Negre es seguit dels Féniés .  
Segon Felip Carbona, totas las fòrmas en latin son en *-b-* e le *-b-* intervocalic latin mena a *-v-* en occitan, *sent* e non pas *sant* es la fòrma locala, doncas la grafia condreita es **Senta Gavèla**. *Camèla*, etimologia conjecturala, va en contra aquela règla grafica, quitament en supausar d'alternàncias coma *ca* / *ga* (cat, gat; cabinet, gabinet) e *m* / *v* o *b* (damantal, davantal; mesenga, besenga; reviscolar, remiscolar) .
### Ampolhac
Lòc ara plan pichon, situat dins la ribièra d'Arièja. Las fòrmas ancianas son *Ampuliacum* en 968, *Ampulhiaco* en 1236, *Ampolacho* en 1263 .
Le nom sembla venir del nomen *Ampullius*, atestat, ambe'l sufixe *-acum*.
### Tramesaigas
Las fòrmas ancianas son *Sta Maria en Tramasaguas* en 1034, *Inter Ambarus Aquis* en 1256 , *Entrambisaquis* en 1263 . 
Situat entre Erç Viu e Arièja, près del jonhent. Coma Tramedaigas, ven del latin *inter ambas aquas*, « entre doás aigas ensemble ».
### Marens
Lòc citat en 1254, *Marens*. Un castèl i pòrta encara aquel nom .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Senta Gabèla èra de la diocèsi civila de Mirapeis, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la senescauciá de Lauragués. Senta Gabèla, *Tramesaygues*,  *Saint-Pierre-d’Esgars*, *Les Bacarets* èran de la diocèsi de Mirapeis, *Saint-Étienne d’Arbouville* èra de la diocèsi de Rius, *Aignes* [comuna d'Anhas desempuèi], *Notre Dame de Lapeyre* [comuna d'Anhas desempuèi], *Saint-Exupère-de-Bazert* èran de l'archidiocèsi de Tolosa. Tanlèu 1790, Senta Gabèla èra caplòc de canton. Le nom en 1790 èra *Cintegabelle et ses dépendances*. Anhas se destaquèt de la comuna per decret del 18 de julhet 1882. La glèisa de Senta Gabèla es jol patronatge de Nòstra Dòna .

Autras parròquias d'Ancian Regime de la comunautat de Senta Gabèla e encara dins la comuna :
* *Arbouville*  èra de la diocèsi de Rius e de la senescauciá de Lauragués; le vocable de la glèisa es o puslèu èra Sent Estève (o Estèfe); correspond a la seccion M de la comuna de Senta Gabèla  ; èra en fàcia de la vila, Arièja delà;
* *Les Baccarets* èra de la diocèsi de Mirapeis e de la senescauciá de Lauragués; la parròquia èra Nòstra Dòna de la Salvetat, annèxa de Senta Gabèla ; glèisa e cementèri a l'oèst de la vila, Arièja delà;
* *Saint-Exupère-du-Bazert* (Sent Supèri, vocable de la glèisa) èra de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués ; es al nòrd de Senta Gabèla (lòc escrit *St-Exupère*, desabitat);
* *Saint-Pierre-d’Esgars*, ara *Saint-Pierre* èra de la diocèsi de Mirapeis e de la senescauciá de Lauragués; le vocable de la glèisa, annèxa de *Tramesaygues*, èra de segur Sent Pèire ; le lòc, a l'èst-nòrd-èst de Senta Gabèla, entre *Guire Faure* e *Roudière*, es absent de totas las mapas recentas;
* *Tramesaygues* seriá ara *Picarrou* (mès la mapa mòstra dos lòcs diferents, lo primièr quasi desabitat al nòrd de l'important vilatge de *Picarrou*; la mapa de Cassini mòstra dos lòcs del nom de *Tramesaygues*, lo que correspond a *Picarrou* a una glèisa, l'autra la roïna d'una glèisa anciana); Tramesaygues, le novèl e probablament l'ancian, èra de la diocèsi de Mirapeis e de la senescauciá de Lauragués; la glèisa, encara presenta a *Picarrou*, èra jol patronatge de Nòstra Dòna .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Senta Gabèla (caplòc); es ara del canton d'Autariba.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Vitrines_du_musée.JPG|Le musèu de Senta Gavèla.
Église_de_Cintegabelle_(31).JPG|La glèisa de la Senta Verge de la Nativitat.
Cintegabelle-buffet_orgue.jpg|Le bufet de l'orguena.
Abbaye_de_Boulbonne_-_2016-09-18_-_T07.jpg|L'abadiá de Bolbona (nom supausat).
Abbaye_de_Boulbonne_-_2016-09-18_-_T01.jpg|Paret de la glèisa desrocada (Bolbona).
Abbaye_de_Boulbonne_-_Cloître_-_2016-09-18_-_02.jpg|Corredor sud-èst de la clastra (Bolbona).
Abbaye_de_Boulbonne_-_2016-09-18_-_T28.jpg|Le portal de dintrada (1738).


## Personalitats ligadas damb la comuna
* Lionel Jospin

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas