Salme roge

**Salme roge** (*[[Még kér a nép]]* en lenga magiara) es lo 12 filme *de long metratge* del realizator ongrés Miklós Jancsó.

## Sinòpsi

Lo luòc de l'accion: la Puszta, l'immensa plana ongresa.

Lo temps de l'accion: la fin del sègle XIX.

L'accion: d'unes obrièrs agricòlas, de rafis, confles e pro lasses, excedits per l'agression patida los escadajorns pels mèstres de l'endrech, se revòltan contra los "lors" senhors e se ne tenon d'esperats responsa a las lors reivindicacions... 

O fan en tot dançar e musiquejar e cantar, e balar, farandolejar, mazurquejar... amai quitament *pregar*... etc.

Pressions e intimidacions dels gendarmas, pas res ne va poder cambiar la situacion.
De soldats, mesclats dins d'abòrd amb la preissa, la se rodejan e encerclan, e tiran.

Es lo chaple total, general.

Mas l'accion es pas tot... 

Que l'istòria contada es just d'aquelas que dintran pas dins los libres d'Istòria, anecdotica çò diràn, quitament se n'es pertocanta, per ailò tot que d'uman implica, de simple e mèr respîèch de la dignitat perduda del pòble.

E lo **biais** de contar, e mostrar, e testimoniar, o fa tot.

## Contengut
### Pater Noster socialisticus

***....... ***[[Paire Nòstre que sètz president en la vòstra persona]]***
***[[Que santificada ne siá la vòstra persona pel sacrifici, l'avodament e l'onestetat que li mostratz al pòble!]]***
***[[Socialisme, qu'arribe lo tiu règne, en çò nòstre coma dins lo mond entièr!]]***
***[[Pòble, que ta volontat siá facha, e que, per la reduccion de las talhas, lo nòstre companatge amai la nòstra existéncia ne sián del tot facilitats!]]***
***[[Òi, Pòble, desliura-te dels oprimeires comuns dels dreches umans, mas li ne perdone pas jamai los lors pecats als tirans, que se n'ameritan e del tot lo castig que s'atrasèron en oprimir drech e paratge!]]***
***[[Argent, nos ne daisse pas cap tombar dins la temptacion, que per tu fòrça ne véndon los lors principis e se ne fan los esclaus dels opressors del pòble!]]***
***[[Que la claror de Sciéncia esclaire lo nòstre esperit dins la realizacion d'aicesta causa sacrada !Amèn!]]*** 

#### citacions

## Intencions de l'autor
### citacions
* ...  *[[Fau de filmes subre la victòria dels paures]]*... 

* ...  *[[Ne cerqui pas cap d'èsser enigmatic]]*... 

## Analisi
### citacions
## Ficha tecnica (comentada)

**[[Títol]]* : ***[[Még kér a nép]]***, çò es literalament *Çò, ailò tot que lo pòble vòl, exigís*...N'es subremalaisida la traduccion d'aiceste títol, trach d'un poèma del poèta nacional e nacionalista ongrés Sándor Petöfi.Lo quite Miklós Jancsó li n'aclarèt al critic cinematografic francés André Cornand  qu'es *sosentendut tanben çò tot que li donan  pas, amai tot parièr, afanatz-vos, que lo pòble se ne ten tostemps de demandat...*

Per çò que n'atanh al títol *Salme roge*, lo tanben critic francés Claude Beylie çò ne notèt que foguèt lo quite Jancsó lo que trobèt lo títol francés *Psaume rouge* que ne faguèt tant flòri puèi per n'èsser lo sol, traduch, levat lo siu original ongrés, dins lo mond entièr. 

* *Realizator*: Miklós Jancsó.
* *Scenari*: Gyula Hernády.
* *Director de la fotografia*: János Kende (Eastmancolor).
* *Dramaturgia*: Yvette Biró.
* *Engenhaire del son*: György Pintér.
* *Montatge*: Zoltán Farkas.
* *Cap decorator*: Tamás Banovich.
* *Costums*: Zsusza Vicze.
* *Coregrafia*: Ferenc Pesovar.
* *Musica*: Ferenc Sebó - cants populars, patriotics & revolucionaris ongreses - Tamás Cseh.
* *Produccion*: Estudios num.1 de Mafilm a Budapèst.
* *País*: Ongria.
* *Lenga del filme*: ongrés.
* *Format*: Colors.
* *Durada*: 87 min.
* *metratge*: 2443 m.

## '''''[[Distribucion]]'''''

* Lajos Balászsovits ... *l'oficièr jove d'esquèrra*
* András Balint ... *lo comte*
* Gyöncyi Buros ... *la pacana jove*
* Andrea Dahota ... *Mária Nagy, militanta*
* Márk Zala ... *Janós Nagy, socialista*
* Jószef Madaras ... *lo violonaire Bálint, socialista*
* Elemér Ragálti ...  *lo luòctenent*
* Tibor Molnár ... * Imre Lovas, socialista*
* Bartalan Solti ... *lo violonaire vièlh*
* Marie Csomós ... *la sirventa*
* Eva Spányik ...  *" Fehérkendös halottsiratö asszoni "*
* Tibor Orbán ... * András, socialista*
* Erszi Cserhalmi ...  *Galambos, joventa, socialista*
* Ilona Curnik ...  *pacana *
* Zsusza Ferdinándy ...  *la comtessa*
* Péter Haumann ... *curat*
* Jószef Vándor ... *curat militar*
* Jacint Juhász ... *Ferenc, socialista*
* János Koltai ... *socialista*
* Gyula Piroth ... *socialista*
* György Cserhalmi ... * socialista*
* László Horvath ... *socialista*
* Gábor Kiss ... *socialista*
* Frantisek Velecky ... *socialista*
* Lajos Fazekas ... *soldat de cavalons*
* György Pintér ...  *soldat d'esquèrra*
* Iván Szendrö ... *soldat d'esquèrra*
* Tamás Szentjóby ... *soldat d'esquèrra*
* Tamás Cseh ... *cantaire*
* Ferenc Sebö ... *cantaire*
* Ágnes Lipták ... *cantaira*
* Péter Éri ... *dançaire*
* Zsuzsa Fábri ...  *dançaira*
* Lajos Farkas ...  *dançaire*
* Agnes Music ... *dançaira*
* Lázló Nagy ... *dançaire*
* Zoltán Nagy ... *dançaire*

* Ferenc Pesovár ... *dançaire*
* Tünde Terényi ...  *dançaire*
* Andrea Aitony
* András Ambrus
* Gáspár Ferdinándy
* Géza Ferdinándy
* Frigyes Gödrös
* Béla Halmos
* Pál Hetényi
* Levente Hidvégi
* György ifj. Gonda
* Pál Keresztes
* Anna Koós
* Erszi Kopácsi
* Miklós Kovács
* István Kun
* András Mészáros
* László Pelsöczy
* Tamás Pinter
* György Reinitz
* Azucena Rodríguez
* András Széll
* Éva Szendrei
* András Szigeti
* István Szilárdy
* Gyula Szombathy
* Balász Tardy
* Sándor Vajó
* Tamás Varga
* Gyöngyvér Vigh
. . . ***Ben ne caliá aquò amor de s'emplenar un chic la [[Puszta]]...***

## Prèmis e guerdons

***[[1972]]**:
** ***[[Prèmi de la mesa en scèna]]***.......  al **[[Festenal de Canas]]**
**[[Grand Prèmi de la critica]]* per *[[Melhor filme sortit dins l'annada]]*  Santiago de Chile
**[[Glòbe d'aur]]* Milan
**[[Prèmi Patrick Pouget]]* per *[[Melhora fotografia]]* a'n **[[Kende János]]** París
* **[[1973]]**:
***[[Hungarian Film Critics Award]]* per *[[Melhora actritz]]* na **[[Drahota Andrea]]**
***[[Hungarian Film Critics Award]]* per *[[Melhor actor]]* en **[[Zala Mark]]**

## Resson critic
### en Euròpa

* *[[Los maelströms de la libertat]]*... (Claude Beylie, in revista cinematografica *Ecran 72*, citada çaijós)
* *[[La coralada fabulosa dels borrèls e de sas victimas]]*... (Robert Benayoun, in setmanièr *Le Point*, 13 de novembre de 1972)
* *[[Roge, blanc, roge]]*... (Jean-Louis Bory, in setmanièr *Le Nouvel observateur*, 11-19 de novembre de 1972)
* *[[Salme roge: un cant biblic per simbolizar la revolucion socialista]]*... (Michel Estève, in cronica *Le Figaro Littéraire*, 25 de novembre de 1972)
* *[[La Tactica e lo rite]]*... (Jean-Loup Passek, in  revista *Cinéma 72*, numèro 171, decembre de 1972)  
* *[[Cap al corpus sacrat de la revolucion]]*... (Jean-Pierre Jeancolas, in revista cinematografica *Positif*, num.147, febrièr de 1973)
* *[[Un "Roge" negre sus blanc]]*... (Marcel Martin, in *Ecran 72*, op cit)
* *[[Un conte popular]]*... (François Maurin, in quotidian *L'Humanité*, 18 de novembre de 1972). . .**
*** ''[[Per un sol filme aital, ieu ne balhi 50 ans d'Hollywood]]''... (''Un amic'' de l'autor d'aiceste article, en sortir de veire lo filme... 1972)...
*** ''[[Cristic]]...'' (''Un autre amic'' idem idem)

===endacòm mai===


*****Stultitia universalis**: ''Very Hungarian.Very socialist.Very difficult.'' (sic... dixit un " ''utilizaire'' "  anonim de l'International Movie Database... **no comment!!**)

==Bibliografia==
** 

*numèro especial ''Miklós Jancsó'' de la revista [[études cinématographiques]], nums 104-108, cò en Minard, París, 1975
*Yvette Biró  ''Jancsó'', edicions Albatros, id 1977
***Veire tanben bibliografia detalhada dins l'article en [[Miklós Jancsó]]

==Discografia==
**





****[[Magyar Népzene 2.]]*** / Hungarian Folk Music: ''[[Cofret de 4 disques, vinil]]'',   coeditats per **Hungaroton** & **UNESCO**, d'a la Colleccion de l'Acadèmia Ongresa de Sciéncias / [[Magyar Tudományos Akadémia]]... :
*********** ''Disc I''  : 
************* La sisa anciana (''Régi réteg'')  (9 tròces)  (22')
************* idem (''idem'')  (8 idem)  (21' 30)<br/>
*********** ''Disc II''  :
*** Un eiretatge europèu (''Európai réteg'')  (5 id)  (21' 50)

********  Cançons dins l'estil novèl (''Újtílusú dallamok'')  (14 id)   (21')<br/>
******* ''Disc III''  :

******  Musica instrumentala (''Hangszeres zene'')  (14 id)   (20' 40)
******  idem (''idem'')  (10 id)   (21' 42)<br/>
******* ''Disc IV''  :


**********  Aires estacats a la costuma populara (''A népszokások dallamai'')  (1 ''Nativitat'' d'al ròdol de Székely...)  (20' 05)
**********  idem (''idem'')   (21 tròces)   (23' 40)<br/>
** Se tracha aicí del volum numèro VII de l'Òbra grand, l**opera magna* d'en [[Kodály Zoltán]] e'n [[Bartók Béla]], id est ***[[A Magyar Népzene Tára / Corpus Musicæ Popularis Hungaricæ]]***... (mai de 70 ans de recerca, e gaireben 10000 melodias collectadas..., d'un ensemble gaireben exaustiu (mas pas del tot çaquelà...) de la tradicion magiara d'a fins a la debuta del sègle XX...)
**N'es acompanhat lo cofret per un libre d'acompanhament rèirecomplet signat en *'Rajeczki Benjámin**, 71 pp (format subrebèl) amb istoric, tèxtes e particions, en ongrés e anglés (mas amb notícia istorica e ensenhador general en alemand, francés & rus), Budapèst sd (''circa'' 1970...)
Li n'apondrem ges comentari... ediu.
== Vejatz tanben ==
* 
* [[Miklós Jancsó]]

==Ligams extèrnes== 


* 
*  [http://PORT.hu/pls/fi/films/film-page?] ''[[Sit ongrés]]''

== Ligams videografics ==

* 

* [http://www.youtube.com]

** sus **YouTube*'... version integrala sostitolada en anglés... en dintrar coma clau *Miklos Jancso Red Psalm''

## Nòtas