open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vescomtat de Torèna

[300px|thumb|Lo [chasteu de Torena]]
Lo **vescomtat de Torèna** (tanben s'escriu **Torena** en lemosin) foguèt una jurisdiccion feudala situada en Bas Lemosin dins lo departament de Corresa. Sa capitala èra lo vilatge de Torèna (jos la Revolucion Francesa, per seguir un decret de la Convencion, la comuna cambièt de nom per s'apelar ). 

## Istòria
Los primièrs senhors de Torèna apareguèron al sègle IX (823). Vengut un vertadièr estat feudal en seguida de las crosadas, puèi un dels fèus pus grands de França al sègle XIV, lo vescomtat de Torèna gausiguèt de l'Edat Mejana al sègle XVIII d'una autonomia complèta. Fins a 1738, los vescomtes, assubjectits d'un simple omenatge d'onor devèrs lo rei e exemptes d'impòstes, òbran coma vertadièrs sobeirans: reunisson d'Estats Generals, percebon los impòstes, baton moneda, anoblisson. Lo vescomtat formèt un estat dins l'estat. Atal, quand lo rei interdiguèt dins lo reialme la cultura del tabac, introduch en Aquitània en 1560, la resolucion s'apliquèt pas al vescomtat ont, al contrari, s'intensifiquèt.

## Vescomtes de Torèna
Se succediguèron quatre dinastias vescomtalas. 
* Del sègle IX al sègle XIII, los Combòrn, originaris de la val de Vesera, que participèron activament a las crosadas e a las guèrras francoanglesas, obtenguèron de privilègis exorbitants dels reis de França. Puèi, durant la primièra mitat del sègle XIV, lo vescomtat foguèt représ pels Comenge, grands feudals pirenencs, abans d'èsser cedit, pendent 94 ans, als 
* Rogièr de Beufòrt, que n'eissiguèron dos papas d'Avinhon, Clement  VI e Gregòri XI. Aquesta familha balhèt dos vescomtes (Guilhèm III Rogièr de Beufòrt e Raimon de Torèna) e doas vescomtessas (Antonieta de Torèna e Eleonòr de Bèujeu). Puèi, 
* de 1444 a 1738, lo vescomtat venguèt la possession de la familha dels La Torre d'Auvèrnhe. A lor apogèu, Enric de La Torre d'Auvèrnhe, coreligionari e companh d'armas del rei Enric IV, venguèt duc de Bouillon e prince de Sedan. Son filh Enric, marescal de França, recebèt l'escais de .
Vriulon de Stroh

Lo **[[vriulon]] de Stroh** o **vriulon de cornet** qu'ei un instrument de còrdas hregadas tanhent deu vriulon mes on un mecanisme de gramofòne e remplaça la caisha de resonàcia entà amplificar lo son.

que ho emplegat a la debuta entua enregistraments qui avèva besonh que lo vriulon e joguèsse mei hòrt que'u instruments qui l'acompanhavan.

Qu'ei emplegat dens la musica populara d'Euròa orientau. Lo violonista argentin de tango Julio de Caro qu'adoptè aqueth intrument entà poder jogar com solista en sonar mei hòrt que los autes instrument de l'orquèstra.
Vescomtat dau Buçon

thumb|250px|Ranulf I fuguet establit vescomte de la Marcha, en 887, per lo rei Audon I de França qu'òm vei dins aquesta gravadura romantica en defendent lo Reiaume.
Lo **vescomtat dau Buçon** se situava dins la Marcha (Lemosin) e dependiá de la Generalitat de Molins. Son sieti era lo Buçon, ancianament sonat Aubuçon. Segon Alfred Leroux, lo territòri dau Vescomtat inclusiá la vau superiora de la ribiera de Cruesa, juscant'au vesinatge de Garait, las vaus de Taurion e de Vinhana, en mai dau Replanat de Miuvachas emb sas dependéncias meridionalas.

## Referéncias
Anne Akiko Meyers

**Anne Akiko Meyers** (San Diego, lo 15 de mai de 1970) qu'ei ua violonista Nòrd Americana d'origina americanojaponesa.

Que comencè hèra joen e mainatge que dè concèrts a la television. Qu'estudiè a la Juilliard School (dab Dorothy DeLay) on ensenhè arron tanben. Qu'enregistrè devath lo labèl de Naxos.

Que jòga dab lo stradivarius reiau espanhòu de 1730.

## Ligam extèrne
* http://www.youtube.com/watch?v=hEyY3ZB8hpo Sus youtube.com, interpretacion deu concerto de Camille Saint-Saëns.
Chevalier de Saint-George

**Joseph Boulogne**, conegut com lo **Chevalier de Saint-George** (chafrat lo **Mozart Negre** ; Le Baïlif, lo 25 de deceme de 1745 - París, lo 10 de junh de 1799) que ho un violonista, un compositor d'estil classic, un escrimaire e un cavaèr Guadalopean d'origina europèa e africana.

La soa mair, Anne, qu'èra ua esclava d'origina africana e lo son pair, Georges de Boulogne Saint-George qu'èra un colon protestant d'origina olandesa.
Valon

Lo **valon** (autonim: *walon* ) es una lenga romanica de la familha d'oïl. Es parlat en Belgica ─dins la màger part de Valonia─, en França e, residualament dins la part nòrd-èst de l'estat de Wisconsin. 

## Referéncias
Laurent Korcia

**Laurent Korcia** (París, 7 de novembre de 1964) qu'ei un violonista francés.

Que comencè a estudiar lo vriulon aus 8 ans e qu'apregondí au Conservatòri de París. Aus 18 ans que ganhè la segonda posicion deu Prèmi Paganini (la màger aquesta annada qui lo purmèr prèmi non ho pas autrajat a negun). Que ho tanben consacrat per ua *Victoire de la Musique* com solista de l'annada de 2002.

A despart deu son percors classic e academic on los sons enregistraments contribuèn dab originalitat a l'enriquesiment deu repertòri deu vriulon, que s'a ensajat a enregistrament eunqüèra mei originaus dab ua collaboracion dab lo cantaire de ròc Jean-Louis Aubert e un disque de musica de cinèma.

Que jòga dab lo stradivarius de Zahn de 1719 prestat per la societat LVMH.

## Ligam extèrne
* https://web.archive.org/web/20090209010722/http://agencedianedusaillant.com/fiche.php?id=12&lang=en site oficiau dab ligams de cap a videos.
Dorothy DeLay

**Dorothy DeLay** (Medicine Lodge, Kansas, lo 31 de març de 1917 – Nava York, lo 24 de març de 2002) que ho un professor de vriulon qui formè mantuns virtuòses deus famós e qu'ensenhè notament en la prestigiosa Juilliard School.

Enter los eslhèves que's pòt mentàver : Anne Akiko Meyers, Midori Gotō, Akiko Suwanai, Sarah Chang, Cho-Liang Lin, Chin Kim, Nadja Salerno-Sonnenberg, Angèle Dubeau, Nigel Kennedy, Shlomo Mintz, e Gil Shaham.

En 2003 Itzhak Perlman que prengó la seguida deu son pòte a la Juilliars School.

Enter lo mantuns aunors qu'arrecebó DeLay, que ho admesa dens l'Òrdi deus Tresaurs Vius de Japon.
Stradivari Society

la **Stradivari Society** qu'ei ua organizacion filantropica qui demòra a Chicago e qui possedeish ua colleccion prestigiosa d'instruments de còrdas hregada signat peus màgers mèstes laütièrs ; lo son pretzhèit qu'ei deus colelccionar entà prestar'us a muscians causits per era e arreconeguts peu lor talent.

## Lista deus beneficiaris dab sengles instruments

;Antonio Stradivari 
* Cecily Ward – lo *Fleming*, 1681 
* Vadim Gluzman – lo *Auer*, 1689
* Rugerro Allifranchini – lo *Fetzer*, 1694 
* Gil Shaham – lo *Comtessa de Polignac*, 1699 
* Frank Almond – lo *Dushkin*, 1701 
* Berent Korfker – lo *King Maximilian Joseph*, *ca.* 1702 
* Stefan Milenković – lo *Lyall*, 1702 
* Tamaki Kawakubo – *La Catedrala*, 1707 
* Jeff Thayer – lo *Burstein; Bagshawe*, 1708 
* Vadim Repin – lo *Ruby*, 1708
* Ilya Gringolts – lo *[[Kiesewetter]]*, *ca.* 1723 
* Joshua Bell – lo *Tom Taylor*, 1732
* Janine Jansen – lo *Barrèra*, 1727

;Giuseppe Guarneri del Gesù 
* Sheryl Staples – lo *Kartman*, *ca.* 1720 
* Adele Anthony – lo *Mary Portman*, *ca.* 1735 
* Soovin Kim – lo *Sennhauser*, 1735 
* Lu Siqing – lo *Wieniawski*, *ca.* 1742 

;Los Amati 
* Daniel Roehn – lo *Lobkowicz*, Antonio & Girolamo Amati, 1617
* Yunzhi Liu – lo Nicolò Amati, *ca.* 1635-40 

;Gasparo da Salò
* Jonathon Moerschal – l*'Adam*, 1590 (vriulon alo)
* Beth Guterman – Gasparo da Salò, 1590 (vriulon alto)

Autes
* Tom Stone Jr. – lo *Tonge ; Scheinin*, Carlo Bergonzi, *ca.* 1733 
* Ji Sun Yang – Nicolò Gagliano, *ca.* 1750 
* Richard Hirschl – Ferdinando Garimberti, 1923 (violoncèl)
* Michala Høj – lo *Robert Chen*, Matteo Goffriller, *ca.* 1700  
* Jason Issokson – Pietro Guarneri, *ca.* 1679
* Yang Liu – *[[Guarneri]]us*, *ca.* 1740 
* Hanbin Yoo – Giovanni Paolo Maggini, *ca.* 1600 
* Tai Murray – Petrius Merighi, 1772 
* Axel Strauss – lo *Taylor*, Giovanni Francesco Pressenda 1845

## Ligam extèrne
*https://web.archive.org/web/20171230081638/https://www.stradivarisociety.com/ Site oficiau.
Marie-Denise Villers

**Marie-Denise Villers** (vaduda **Marie-Denise Lemoine** - París, 1774 – lo 19 d'agost de 1821) que ho ua pintra francesa. 

Qu'estudiè dab Anne-Louis Girodet de Roussy-Trioson.

Presentada au Salon de 1799, un deus sons tabléu mei famós (la *Gojata dessenhant*) qu'ei expausat au Metropolitan Museum of Art de Nava York.

Las soas sòrs Marie-Victoire Lemoine e Marie-Élisabeth Gabiou que hon tanben pintras.

Que's maridè en 1794 dab Michel-Jean-Maximilien Villers.
Segur lo Chasteu

**Segur lo Chasteu** o lo **Chasteu de Segur**(*Ségur-le-Château* en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la  region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

## Geografia

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:

***Segur lo Chasteu** - *Segur* (òc ancian, B. de Bòrn) au segle XII o XIII.

## Istòria
A l'Atge Mejan fuguet la residéncia principala daus vescomtes de Lemòtges.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Corresa

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Flèche

**La Flèche** es una comuna d'Anjau dins la region dels Païses de Léger e del departament de Sarta e de la region Païses de Léger.
## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
### Bibliografia
### Articles connèxes
### Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Lufia & the Fortress of Doom

***Lufia and the Fortress of Doom***, (que significa en occitan ), es un videojuec que s'utiliza ambé la consòla SNES. Foguèt desvelopat per Neverland e publicat en 1993 per Taito.

## Istòria
Seguent una profecia que s'es realizada, una illa grandassa apareis dins lo cèu. En dessubre d'ela, un castèu qu'es la residéncia de quatre èssers fòrça poderós volent aginolhar leis umans.

## Caracteristicas dau juec

## Personatges

## Liames extèrnes
https://web.archive.org/web/20051125160444/http://www.lufia.net/
Bosin

**Bosin** (*Bouzin* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge administrada peth departament dera Hauta Garona dera region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Bosin* que ven deth nom germanic d'òme **Bos-win* . 
Segon Negre, *Bosin* que ven deth nom germanic d'òme *Bodinus* .

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Bosin qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Casanava qu'ei Sent Supèri. En 1790, Bosin qu'èra deth canton d'Aurinhac, provisòriament deth canton d'Aspèth en l'an VIII .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton d'Aurinhac; qu'ei ara deth canton de Casèras.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Arantxa Sánchez Vicario

thumb|right|Arantxa Sánchez Vicario
**Arantxa Sánchez Vicario** (Barcelona, 18 de decembre de 1971) es una ex-jogaira de tennis espanhòla. 

## Biografia

Arantxa nasquèt a Barcelona dins una familha de granda tradicion tennistica. Comencèt a jogar quand aviá pas que quatre ans, en seguir los passes de sos ainats Emilio e Javier Sánchez Vicario, que foguèron eles tanben demest los melhors jogaires de tennis del momd. Ganhèt 4 torneges en Grand Chelem e foguèt nº 1 del mond durant dotze setmanas. Ganhèt 5 copas de federacion e 4 medalhas olimpicas. Ganhèt 29 torneges de tennis. Se retirèt en 2004.

## Torneges en Grand Chelem
* Roland Garros 1989, 1994 e 1998.
* US Open 1994.

## Torneges
* 1988: Brussèlas.
* 1989: Barcelona, Roland-Garros.
* 1990: Barcelona, Newport
* 1991: Washington.
* 1992: Miami, Montreal.
* 1993: Miami, Amelia Island, Barcelona, Amborg.
* 1994: Amelia Island, Barcelona, Amborg, Roland-Garros, Montreal, US Open, Tòquio, Stanford.
* 1995: Barcelona, Berlin.
* 1996: Hilton Head, Amborg.
* 1997: Eastbourne (fin fas conclusa).
* 1998: Sydney, Roland-Garros.
* 1999: Lo Caire.
* 2001: Porto, Madrid.
Ángeles Caso

**Ángeles Caso** (Gijón, 16 de julhet 1959) es una escrivana, traductritz e jornalista espanhòla. 

Es la filha de José Miguel Caso González, professor a la Facultat de Filologia de l'Universitat d'Oviedo. 

Estudièt Geografia e Istòria, e trabalhèt per la revista asturiana *Panorama regional*, la Fundación Príncipe de Asturias, l'Instituto Feijoo de Estudios del siglo XVIIIde l'Universitat d'Uviéu, Televisión Española, Cadena SER, Radio Nacional de España…
## Prèmis
* Finalista Premio Planeta, *El peso de las sombras*, 1994. 
* Premio Fernando Lara , *Un largo silencio*, 2000. 
* Premio Planeta, *Contra el viento*, 2009
## Filmografia
* *[[Telediario]]*, TVE (1985-1986) 
* *[[La Tarde]]*, TVE (1985-1986)
* *Deseo* (de Gerardo Vera, guión) (2002)
## Òbras
* *[[Asturias desde la noche]]*. 1988. Guía. *Asturias d'a la nuèch estant* 
* *[[Elisabeth, emperatriz de Austria-Hungría o el hada]]*. 1993. *Elisabeth, emperairitz d'Àustria-Ongria o la fada*
* *[[El peso de las sombras]]*. 1994. Finalista XLIII Premio Planeta 1994. *Lo pes de las ombras*
* *[[El inmortal]]*. 1996, recopilatòri: *[[Érase una vez la paz]]*... *L'immortal*... *Un còp i aviá la paz*
* *[[El mundo visto desde el cielo]]*. 1997. *Lo mond vist d'al cèl estant*
* *[[El resto de la vida]]*. 1998. *Lo demai de la vida* 
* *[[El verano de Lucky]]*. 1999. *L'estiu de Lucky*
* *[[La trompa de los monos]]*. 1999, recopilatòri: *[[Mujeres al alba]]*... *La trompa dels monins*... *Femnas a l'alba*
* *[[La alegría de vivir]]*. 1999, recopilatòri: *[[Hijas y padres]]*... *Lo gaug de viure*... *Filhas e paires*
* *[[Un largo silencio]]*. 2000. V Premio Fernando Lara de novela. *Un long silenci*
* *[[Giuseppe Verdi, la intensa vida de un genio]]*. 2001. Biografía del compositor italian Giuseppe Verdi... *Giuseppe Verdi, la vida intensa d'un gèni*
* *[[Las olvidadas, una historia de mujeres creadoras]]*. 2005. *Las oblidadas, una istòria de femnas creairises* 
* *[[Contra el viento]]*.2009. LVIII Premio Planeta 2009.*Contra lo vent*
* *[[Donde se alzan los tronos]]*. 2012
* *[[Rahima Begum]]*. 2013

## Ligams extèrnes
* 
*  Blòg d'Ángeles Caso dins lo quotidian ''Público''
*   Fondacion Prince d'Astúrias... (e dins moltas autras lengas...)
*   Institut Feijoo de l'Universitat d'Uviéu...

## Nòtas & referéncias
Chiquito de la Calzada

**Gregorio Sánchez Fernández** (Malaga, 28 de mai 1932) *alias* **Chiquito de la Calzada**, umorista, cantaire de flamenco e actor andalós . 

Comencèt coma cantaire de flamenco a 8 ans e trabalhèt en divèrses teatres e salas d'espectacles en Espanha e Japon. Se faguèt fòrça popular pel programa umoristic *[[Genio y figura]]* (Antena 3, 1994).

## Filmografia
**[[Aquí llega Condemor, el pecador de la pradera]]* (1996)
**[[Brácula: Condemor II]]* (1997)
**[[Señor alcalde]]*, TV (1998)
**[[Papá Piquillo]]* (1998)
**[[El oro de Moscú]]* (2002)
**[[Franky Banderas]]* (2003)
**[[Spanish Movie]]* (2009)

## Ligams extèrnes

* Chiquito de la Calzada (IMDb)
* www.chiquitodelacalzada.com.
* Frases y sonidos de Chiquito de la Calzada.
Gabriela Sabatini

thumb|right|Gabriela Sabatini
**Gabriela Sabatini** es una ex-jogaira de tennis argentina. Nascuda lo 16 de mai de 1970 en Buenos Aires. Ganhèt lo US Open en 1990 e 2 Masters de tennis. Ganhèt 27 torneges en total, i medalha olimpica en Seol 88 e foguèt nº 3 del mond. Gabriela Sabatini foguèt la tennista mai mediatica de la sia generacion e la femna qu'en mai escasenças venquèt a Steffi Graf: 11 còps. Se retirèt en 1996.

## Torneges
* 1985: Tòquio.
* 1986: Buenos Aires.
* 1987: Pan Pacific, Brighton, Buenos Aires.
* 1988: Boca Raton, Roma, Montreal, Masters.
* 1989: Miami, Amelia Island, Roma, Filderstadt.
* 1990: Boca Raton, US Open.
* 1991: Pan Pacific, Boca Raton, Hilton Head, Amelia Island, Roma.
* 1992: Sydney, Pan Pacific, Hilton Head, Amelia Island, Roma.
* 1994: Masters.
* 1995: Sydney.
Lionel Terray

**Lionel Terray** (Grenòble, 25 de julhet de 1921 – Massís de Vercòrs, 19 de setembre de 1965) foguèt un alpinista francés fòrça conegut tanben per èsser l'autor d'un libre classic de montanha: *Los conquistaires de l'inutil*.

Nasquèt lo 25 de julhet de 1921 a Grenòble, fòrça près dels Alps e dempuèi fòrça jove èra afogat de montanha e d'esquí. A vint ans partiguèt demorar a Chamonix, atrach coma tant d'autras pel massís del Mont Blanc.

Amb lo començament de la Segonda Guèrra Mondiala foguèt mobilizat. Es en aquel temps que dintrèt en contacte amb Gaston Rébuffat, un autre apassionat de la montanha. Prenguèt part a d'accions de guèrra, integrat dins un escadron d'esquiaires.

A comptar de la fin de la guèrra  se consacrèt gaireben entièrament a la montanha, coma instructor, guida e esquiaire professional, causa que lo menarà a ganhar divèrses campionats, tant en França coma en Canadà, ont visquèt de cortas sasons. Per de rasons de subsisténcia trabalhèt tanben dins l'agricultura, dins la siá proprietat, a Les Houches, près de Chamonix.

Companh de Louis Lachenal realizarà amb el qualques pujadas d'extrèma dificultat pels Alps (en versant nòrd de las Grandes Jorases, d'Eiger ....)

En 1950, amb son amic Lachenal, dins una expedicion dirigida per Maurice Herzog, atenhon lo primièr pic de mai de uèch mila mètres de l'istòria de l'alpinisme: Annapurna. Malgrat qu'el meteis arribèt pas a dralhar la cresta, la siá accion foguèt determinanta dins lo succès de l'expedicion.

Entre 1952 e 1962 participèt a nombrosas expedicions de nauta dificultat: Mont Fitz Roy, Nevado Chararju, Taullijaru, Aconcagua, als Andes; e Jannu e Makalu dins Imalaia.

Moriguèt d'una casuda al massís de Vercòrs, en 1965.
Thomas Baltzar

**Thomas Baltzar** (Lübeck, 1631 – 24 de julh de 1663) que ho un violonista aleman deus temps barròcs. que he ua importanta partida de la soa carrièra en Anglatèrra on lo son jòc avore ua influéncia de la grana après. Que serví lo rei Charles II d'Anglatèrra e que ho sepelit dehens lo claustre de l'Abadia de Westminster.
Venècia arroia

**Venècia arroia** qu'ei un filme francoitalian de 1989 realizat per Étienne Périer, l'accion deu quau e's passa dens los mondes musicau e cortesans de Venècia dens la purmèra meitat deu sègle XVII. 

## Intriga
Durant lo carnavau de 1735 Giro Goldoni e Antonio Vivaldi que vòlen empontar ua opèra en bèth cercà's mecènas e mentre qui Goldoni ensaja d'obtiéner la man d'ua gojata e tot aquò sus un hons d'assessinats misteriós on l'assassin e deisha mocadèr arrois suus la soas victimas.

## Distribucion
*Realizator:

*scenaristas:Georges Garone (autor) e Matthew Pollack

*Vincent Spano (Goldoni)
*Wojciech Pszoniak (Vivaldi)
*Isabel Russinova (Nicoletta)
*Massimo Dapporto (Tiepolo)
*Victor Lanoux (le Grand Inquisiteur)
*Andréa Ferreol (la princesse Hortense)
*Yorgo Voyagis (Torelli)
*Catherine Lachens (la Giro)
*Valérie Mairesse (Célia)
*Galeazzo Benti (Silvio Conio)
*Stéphane Bierry (le secrétaire de l'inquisiteur)
*Danièle Formica (Chiari)

*Musica d'Antonio Vivaldi

*Montaire :Noëlle Balenci

*Director de fotografia :Marcello Gatti e Jean Charvein

## Ligam extèrne
*http://dvdtoile.com/Film.php?id=36781 Ficha deu filme sus dvdtoile.com
Antonio Vivaldi, un princi a Venècia

**Antonio Vivaldi, un princi a Venècia** qu'ei un filme de 2006 òbra deu realizator Jean-Louis Guillermou. L'actor Michel Serrault qu'i joguè lo son darrèr ròtle. 

## Tematica
Lo filme qu'evòca la vita professionau e personala d'Antonio Vivaldi dab notament lo son emplec de mèste de musica dens l'orfelinat de l'Ospedale della Pietà, la soa relacion estreta dab lo son pair, la soa collaboracion dab l'escrivan e libretista Goldoni, la soa amistat dab la cantadora Anna Giro, lo son conflicte dab las autoritats religiosas e, totun, l'admiracion que'u vodè lo Papa de Roma e la soa mort a Viena dens lo praubèr.

## Distribucion
* Los Petits Chanteurs à la Croix de Bois
* Stefano Dionisi : Antonio Vivaldi
* Michel Serrault : lo bisbe de Venècia
* Annette Schreiber : Anna Giro
* Michel Galabru : lo Papa Benedet XIII
* Philippe de Vallerin : lo Doge
* Gérard Sergue : lo pair de Vivaldi
* Bernard-Pierre Donnadieu : l'ambaishador de França
* Christian Vadim : Carlo Goldoni
Carlo Tessarini

**Carlo Tessarini** (Rimini, 1690 – Amsterdam) que ho un violonista e tanben un compositor italian deus temps barròcs. 

Que tribalhè a Venècia dens la Basilica de San Marco a l'epòca d'Antonio Vivaldi. Que perseguiscó adarrond ua carrièra europèa.
Carlo Goldoni

thumb|200px|left|Pertrèit de Goldonithumb|200px|Monument a Goldoni a Venècia**Carlo Goldoni** (venècia, lo 25 de heurèr de 1707 – París, lo 6 de heurèr de 1793) que ho un escrivan venecian de teatre e tanben un libretista qui collaborè notament dab lo compositor Antonio Vivaldi.
Carlo Farina

**Carlo Farina** (Màntoa, 1600 - Viena, 1639) que ho un violonista e un compositor italian deus temps barròcs.

Hilh d'un altista que he ua partida de la soa carrièra en Alemanha (a Drèsda on tribalhè dab Heinrich Schütz puish a Bonn) abans de tornar en Italia e de tribalhar a Viena on e's morí.

## Composicion
* *Libro delle pavane, gagliarde, brand: mascharata, aria franzesa, volte, balletti, sonate, canzone* (1626)
* *Ander Theil newer Paduanen, Gagliarden, Couranten, französischen Arien* (1627, dab lo son famós *Capriccio stravagante*)
* *Il terzo libro delle pavane, gagliarde, brand: mascherata, arie franzese, volte, corrente, sinfonie* (1627)
* *Il quarto libro delle pavane, gagliarde, balletti, volte, passamezi, sonate, canzon* (1628)
* *Fünffter Theil newer Pavanen, Brand: Mascharaden, Balletten, Sonaten* (1628)

## Ligam extèrne
*http://www.youtube.com/watch?v=adZ8bdLD4i0 Sus youtube.com, interpretacion de la sonata *la Poloca* de farina.
La vida criminala d'Archibald de la Cruz

La **vida criminala d'Archibald de la Cruz** es un filme de Luis Buñuel e Eduardo Ugarte presentat en 1955 a Mexico. Es una mena d'adaptacion d'un libre de Rodolfo Usigli.

## L'istòria
Lo protagonista es Archibaldo de la Cruz. Las mòrts de maitas femnas a l'entorn d'el li fan créser qu'es un assassin pr'amor cada còp que desira la mòrt d'una persona, aquela morís.

## Los personatges / distribucion
* Ernesto Alonso : Archibald de la Cruz
* Miroslava Stern : Lavinia
* Rita Macedo : Patricia Terrazas
* Ariadna Welter : Carlota Cervantes
* Eva Calvo : la maire d'Archibald
* Enrique Díaz : lo paire d'Archibald
* Carlos Riquelme : lo comissari
* Chabela Durán : Sòrre Trinidad
Los Nocheros

**Los Nocheros** es un grop vocal de musica tradicionala argentina, compausat per Mario Teruel, Rubén Ehizaguirre, Kike Teruel e Álvaro Teruel (que remplaça Jorge Rojas). Se faguèron conéisser al festival de Cosquín de 1994.

## Ligams extèrnes
* Los Nocheros (Site Oficial)
* Los Nocheros dins lo "Teatro Coliseo Podestá" lo 15 d'agost de 2009
Saumur

[thumb|250px|left|Lo castèl de Saumur, façada sud<br>[Enluminadura de *setembre* dins Las Fòrça Ricas Oras del duc de Berric]]
**Saumur** (*Saumur* en grafia mistralenca) es una comuna francesa d'Anjau dins la region dels Païses de Léger e lo departament de Maine e Léger.
La vila es coneguda per son escòla de cavalariá e son castèl.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vâradei

Lo **varadei** (*Vâradei*) es una lenga construcha inventada per Libor Sztemon.
## Descripcion de la lenga
Es una lenga construcha indoeuropèa. S'escriu ambe l'alfabet latin, e las letras Â, È e Ë. Libor Sztemon daissèt pas cap de descripcion de la lenga, mas sonque de tèxtes.

## Fonts
Coneissèm pas qu'aquels dos tèxtes crestians.
### ''Ei Fâdir vâr'' ([[Paire nòstre]])
:Ei Fâdir vâr,
:kadâm pa asmân astenid,
:nâm-è tem hâ mexarid,
:Melxirat-è tem h'advednid.
:Erâdat-è tem som dèr asman astenid, sic oksâ pâ zamin.
:Bredâ mâr eparuzi tel mem inden hâ denèrid.
:Vè tel mem ofèlemâm-è mem hâ forletid 'il mâr âflètirim.
:Vè mem til pejrasma hâ nistam mayravid, abèr frâ hayri mem hâ dilvirid.
:Kara sâ melxirat vè sâ dahsiya vè sâ glèriya târ dër sanim astenid.
:Amin.

### Ave Mârya ([[Ave Maria]])
:Ave Mârya, è nikmat sarati,
:Hyer mâ tem,
:te aldoti antara ayshan vè aldoti è târ mive Jezus.
:Ei Mârya soti, mâdir è Elai,
:para mem profanim dore tâ soat
:ordate vor me sinotis
:è mâr tanata hâ kerlenid. Amin

## Lexic
Lo lexic del varadei es indoeuropèu.

## Referéncias
Ariyani

L’**ariyani** es una lenga construcha creada per Libor Sztemon.
## Descripcion de la lenga
Es una lenga construcha indoeuropèa. S'escriu ambe l'alfabet latin, e las letras Ã, Õ e Š, e tanben amb l'alfabet arabi. Libor Sztemon daissèt pas cap de descripcion de la lenga, mas sonque de tèxtes.

## Fonts
Coneissèm pas qu'aquels dos tèxtes crestians.
### ''Pedar ahemã'' ([[Paire nòstre]])
:Pedar ahemã,
:ce kasi ast bar asmanã,
:nâm-è tem hâ mexarid,
:bãd pavitradi nõm aheto.
:Šahenšyan aheto ayatãd.
:Bãd karnadi aheto erãdat yatto dar asman, pas bar zamin.
:El nan ahemã rozani dəhãd bemã imroz.
:U baxšãd bemã el ahemã qarzanã,
: yatto bhi mã baxšim be madyunã ahemã.
:U nahatmãd elmã dar pariksam, leykin udarãd elmã az šarir.
:Zərã aheto ma šahenšyan u somãrtya u məhima bar sanã.
:Amin.

### Salãm Maryam ([[Ave Maria]])
:Salãm Maryam, pori ye marhamat,
:Ahura bãto,
:Komradi to darmiyan zanã u komradi smor e zondag aheto Yezus.
:O hezri Maryam, modar e Xodã,
:altamosãd vaste mã gunagarihã
:hala u dar sõt e marg ahemã. Amin.

## Lexic
Lo lexic de l'ariyani es indoeuropèu.

## Referéncias
Sebastián Piñera

**Miguel Juan Sebastián Piñera Echenique** (Santiago de Chile, 1949-Region deus Arrius, 2024), estot lo president de Chile dus còps de 2010 e 2014 e de 2018 a 2022. Èra l'òme de Cecilia Morel e an quate mainatges: Magdalena, Cecilia, Sebastián e Cristóbal. Morigot le 6 de heurèr de 2024 dens un accident d'elicoptèr.
Barma de Cotier

La **barma de Cotier** es un site arqueologic d'Occitània, en Velai, que serva de vestigis magdalenians.

## Localizacion e istoric de las rechèrchas
Situaa a  au nòrd-oèst de Retornac dins lo departament dau Naut Léger, foguèc descubèrta en 1920 per de peiriers e obstruia per de materials desprendits.

En 1920, lo professor Mayet, de Lion, e l'inspector Matte, dau Puèi, rechampèron divèrs frejaus a la superficia.

P. Bout, professor de sciéncias naturalas, i efectuèc de rechèrchas vèrs 1948 e ne redigissèc dos estudis. 

M. Virmont, jove professor e membre dau grop arqueologic  a Sant Estève entreprenguèc de rechèrchas en 1968.

## Descubèrtas principalas
Las diferentas intervencions permetèron de descurbir mai de  vestigis arqueologics: sagaias de bana de rangiers, agulhas per cordurar en òs, dents pertusaas utilizaas coma pendents.

Aquestas descubèrtas foguèron atribuias au Magdalenian Inferior e datan adoncas de  a  ans avans lo present.
 	
Dins la barma de Cotier, los arqueològs descurbissèron las rèstas dels animals seguents:
**Cuon alpinus* (chan de las cavèrnas)
*Lemming colaretat, (genre *Dicrostonyx*)
**Chionomys nivalis* (genre *[[Chionomys]]*)
*Rangier
*Chamoç
**[[Capra ibex]]* (chabra salvatja dels Alps)

A aquela epòca, lo clima deviá èsser freg dins la region de Retornac.

## Visitas
L'industria es expausaa au Musèu Crozatier, au Puèi de Velai e a l'Ofici dau Torisme a Retornac.

La barma de Cotier es pas dubèrta a la visita: l'accès en balç es perilhós e de grasilhas ne verrolhan l'accès.

## Sites pròches
Au començament dau sègle XX, existissiá una barma, sonaa d'Orcier, dins lo mèsme balç que la barma de Cotier. Foguèc destrucha per l'esplecha de la peiriera. Un òs uman (benlèu un crani) i sariá estat descubèrt e se podriá trobar au musèu d'arqueologia nacionala a Saint-Germain-en-Laye.

## Nòtas e referéncias
Steffi Graf

thumb|right|Steffi Graf
**Steffi Graf** es una ex-jogaira alemanda de tennis. Nascuda en Mannheim lo 14 de junh de 1969. Es la jogaira que mai temps es estat nº1 del mond (377 setmanas). Ganhèt 22 torneges de Grand Chelem e 3 medalhas olimpicas. Graf a ganhat en total 107 torneges. Se retirèt en 1999. Graf ganhèt 2 Fed Cups (1987 e 1992) e 1 Hopman Cup (1993)

En 1988, ganhèt totes los tornages de Grand Chelem e la medalha d'aur en Seol 88; li manquèt pas que lo Masters.

Steffi Graf es maridad amb lo tanben tenniste Andre Agassi.

## Torneges de Grand Chelem
* Open Australia: 1988, 1989, 1990, 1994.
* Roland Garros: 1987, 1988, 1993, 1995, 1996, 1999.
* Wimbledon: 1988, 1989, 1991, 1992, 1993, 1995, 1996.
* US Open: 1988, 1989, 1993, 1995, 1996.

## Torneges
* 1986: Charleston, Amelia Island, Indianapòlis, Berlin, Nòva Jersei, Tòquio, Zuric e Brighton.
* 1987: Boca Raton, Miami, Charleston, Amelia Island, Roma, Berlin, Roland Garros, Los Angeles, Amborg, Zuric e Masters.
* 1988: Open Austràlia, San Antonio, Miami, Berlin, Roland Garros, Wimbledon, Amborg, Nòva Jersei, US Open, Jòcs Olimpics e Brighton.
* 1989: Open Austràlia, Washington, San Antonio, Boca Raton, Charleston, Amborg, Berlin, Wimbledon, San Diego, Nòva Jersei, US Open, Zuric, Brighton e Masters.
* 1990: Open Austràlia, Pan Pacific, Amelia Island, Amborg, Montreal, San Diego, Leipzig, Zuric, Brighton e Massachusetts.
* 1991: San Antonio, Amborg, Berlin, Wimbledon, Leipzig, Zuric e Brighton.
* 1992: Boca Raton, Amborg, Berlin, Wimbledon, Leipzig, Zuric, Brighton e Filadèlfia.
* 1993: Delray Beach, Charleston, Berlin, Roland Garros, Wimbledon, San Diego, Montreal, US Open, Leipzig e Masters.
* 1994: Open Austràlia, Pan Pacific, Indian Wells, Delray Beach, Miami, Berlin e San Diego.
* 1995: Paris, Delray Beach, Miami, Houston, Roland Garros, Wimbledon, US Open, Filadèlfia e Masters.
* 1996: Indian Wells, Miami, Berlin, Roland Garros, Wimbledon, US Open e Masters.
* 1997: Estrasborg.
* 1998: New Haven, Leipzig e Filadèlfia.
* 1999: Roland Garros.
John Sparrow David Thompson

**John Sparrow David Thompson** (1845-1894) avocat e òme politic foguèt primièr ministre de Canadà entre 1892 e sa mòrt, lo 1894.
Frankfort (Kentucky)

**Frankfort** es una vila e la capitala de l'estat american de Kentucky. Sa populacion totala foguèt estimada a  abitants en  2000. Sa superfícia totala es de 38,8&nbsp;km².

## Educacion

* Kentucky State University

## Monuments

* Church of the Ascension Episcopal Church
* Good Shepherd Roman Catholic Church

## Fotografias


Image: Capitol Building Kentucky.jpg|Lo capitòli, de nuèch
Image: Downtown Frankfort KY at night.JPG| Lo centre de la vila de Frankfort
Image: Frankfort kentucky.jpg| Vista de Frankfort
Image: Frankfort, Kentucky - Interior.jpg| Interior del capitòli
Archibald Primrose, 5en Comte de Rosebery

**Archibald Primrose, lo 5 Comte de Rosebery** (1847-1929) òme politic foguèt primièr ministre del Reialme Unit entre 1894 e 1895.
Lunfardo

Lo **lunfardo** qu'ei la mena de castelhan urban de la ciutat de Buenos Aires. Que ho hargat a partir de localismes arcaïcs deu temps de la colonizacion espanhòla, dab apòrts amerindians deu quíchoa (com *ñaupa*, temps ancians o *chasqui*, messatgèr) e de divèrsas lengas auraucanas, de l'occitan, de l'italian e deus sos dialèctes (genovés mei que mei, mes tanben napolitan o scicilian), deu francés (sustot entau lexic de la vita nocturna e de l'espectacle e de la gastronomia), deu portugués (e deu son dialècte galician), de l'anglés e quitament de dialectes africans. 

Com l'argot francés (qui l'influenciè tanben) lo lunfardo qu'emplega lo recors d'inversar las sillabas entà formar mots navèths ; per exemple *¿Qué sapa?* enlòc de *¿Qué pasa?*. Aqueth recors qu'ei aperat parlar en *vesré* (de *revés*, envèrs d'"envèrs").
Émile Friant

Émile Friant (nascut en 1863, m.1932) foguèt un pintre francés del movement realisme.

[thumb|left|220px|'' La Toussaint''' ([1888).]]
Des Moines (Iowa)

**Des Moines** es una vila e la capitala de l'estat american d'Iowa. Sa populacion totala foguèt estimada a  abitants en  2008. Sa superfícia totala es de 200,1&nbsp;km².

## Musèus

* State of Iowa Historical Museum
* Des Moines Art Center
* Des Moines Police Museum & Historical Society
* Fort Des Moines Museum and Education Center
* Jordan House Museum
* Wallace House Museum

## Fotografias


Image: Des Moines skyline.jpg | Vista de Des Moines 
Image: Oldmaindrake.jpg | L'Universitat de Drake
Image: IowaStateCapitol.jpg|Lo Capitòli
Image: Photo 801grand north-eastside des moines usa 2007-06-15.jpg|801 Grand towers dins lo centre de la vila
Image: I235 keynote bridge.jpg| Lo Pònt de Edna M. Griffin
Alexander Mackenzie (politician)

**Alexander Mackenzie** (Logierait, Escòcia, 28 de genièr de 1822 - Toronto, Canadà, 17 d'abril de 1892) foguèt un arquitècte, engenhaire, escrivan e politician canadian. Foguèt primièr ministre de Canadà entre 1873 e 1878.
John Alexander Macdonald

**John Alexander Macdonald** (1815 - 1891) avocat e òme politic foguèt primièr ministre de Canadà en doas ocasions: entre 1867 e 1873, e entre 1878 e sa mòrt, lo 6 de junh de 1891.
La Montagne (jornal)

***La Montagne*** z-es un jornal regionau de la premsa escricha francesa, que son sèti se tròba a Clarmont-Ferrand, apertenent au grop Centre-France. Difusat en Auvèrnhe e 'na partida de Lemosin, saguèt creat en 1919 per lo socialista Alexandre Varenne.

Davant la lenta erosion qu'afectava l'ensems de la premsa quotidiana regionala, lo quotidian de Clarmont-Ferrand lancèt 'na formula novèla en 2002 omogeneizant de còp l'ensems daus títols dau grop, que fruchegèt pas entèirament, e adoptèt lo format tabloïd lo 23 de genèir de 2008.
Paulette Dubost

**Paulette Dubost** (nascuda Paulette Emma Deplanque lo 8 d'octobre de 1910 - mòrta a Longjumeau lo 21 de setembre 2011) èra una actritz francesa. Comencèt a 7 ans a l'Opèra de París coma *[[petit rat]]*.

Joguèt amb Jean Renoir, Jacques Tourneur, Arletty, Brigitte Bardot, Louis de Funès, Michel Piccoli etc...

## Filmografia selectiva
* Becassine : (1939)
* la règle du jeu : (1939)
* Lola Montès : (1953)
* Viva Maria : (1965)
* Milou en mai : (1990)
* Les mamies : (1992)
* Augustin : (1999)
* Les savates du bon Dieu : (1999)
* les yeux clairs : (2005)
* Curriculum : (2007)
Bernhard von Bülow

**Bernhard Heinrich Karl Martin von Bülow** (1849-1929) nòble e òme politic foguèt cancelièr d'Alemanha entre 1900 e 1909.
Juan d'Arienzo

thumb|Juan d'Arienzo
**Juan D'Arienzo** (Buenos Aires, 14 de deceme de 1900-14 de genèr de 1976) que ho un compositor e cap d'orquèstra argentin de tango.
Dzhokhar Dudaiev

thumb|150px|left|D. Dudaiev
**Dzhokhar Musaievich Dudaiev** (Джохар Мусаевич Дудаев en rus), **Dudiyn Musa-khant Ƶovxar** (Дудийн Муса-кӀант Жовхар en chechèn), nascut a Ialkhoroi lo 15 de febrièr de 1944, mort a Gekhi-Chu lo 21 d'abril de 1996, foguèt general de la Fòrça Aeriana de l'Union Sovietica e lo primièr president de la republica chechèna independenta.

Foguèt assassinat per dos missils de l'armada russa guidats sul senhal de son telefòn mobil.
Trenta Tres Orientaus

Los **Trenta Tres Orientaus** qu'ei lo nom d'un grop de patriòtas de la Benda Orientau (aute nom d'Uruguai, alavetz ua de las Províncias Unidas de l'Arriu de la Plata - Argentina - ocupada per Brasil) qui debarquèn dens lo lor país en 1825 desempuish la Província de Buenos Aires enta'u liberar. Qu'era gavidat per Juan Antonio Lavalleja (qui vadore president d'Uruguai). Qu'èran sostienguts peus proprietaris de tèrras de Buenos Aires, en particular per Juan Manuel de Rosas.
Salem (Oregon)

**Salem** es una vila e la capitala de l'estat american d'Oregon. Sa populacion totala foguèt estimada a  abitants en 2018. Sa superfícia totala es de 125,48&nbsp;km².

## Musèus

* Mission Mill Museum
* Hallie Ford Museum of Art
* Prewitt-Allen Archaeological Museum
* Gilbert's Discovery Village

## Fotografias


Image: Salem Oregon downtown.JPG| Vista de Salem 
Image: WillametteUniversityStream.jpg| L'Universitat de Willamette, La bibliotèca de Mark O. Hatfield
Image: State Capitol in Spring (Marion County, Oregon scenic images) (marDA0019a).jpg|Lo Capitòli


Image: United Methodist Salem Oregon corner.JPG| La Glèisa Metodista Unida
Image: ORSalemRiverfrontpark.JPG | Pargue de Riverfront
Pòrta deu Só (Tiwanaku)

La **Pòrta deu Só** qu'ei ua de las principaus rèstas de las roeinas arqueologicas de Tiwanaku, Bolívia e ua mòstra de la capacitat artistica e tecnica de la cultura de Tiwanaku. Que ho escultada dens un sol tròç de pèrire e que pesa haut o baish 10 t. Qu'ei indrada de baish relhèus.
Robert Peel

**Robert Peel** (n. 1788, m. 1850) òme politic foguèt Primièr ministre del Reialme Unit en doas ocasions: entre 1834 e 1835, e entre 1841 e 1846.
Monica Seles

thumb|right|Monica Seles
**Monica Seles** es una ex-jogaira de tennis nòrd-americana d'origina iogoslava. Nascuda a Novi Sad lo 2 de decembre de 1973. Ganhèt 9 torneges de Gran Chelem e foguèt nº1 mondiala pendent 178 setmanas. Ganhèt 53 torneges de tennis, 2 Copas Federacion e una medalha de bronze en Sydney 00.

En 1993, pendent lo torneg d'Amborg, Monica Seles foguèt agarrida pendent una partida de tennis per un seguidor fòl de Steffi Graf; èra la nº 1 del mond. Foguèt alunhada pendent 28 meses de la competicion, en tornant en agost de 1995. Malgrat aiçò, lo sieu rendiment èra pas mai lo meteis. 

## Torneges de Grand Chelem
* Open Austràlia (4): 1991, 1992, 1993 e 1996.
* Roland Garros (3): 1990, 1991 e 1992.
* US Open (2): 1991 e 1992.

## Torneges
* 1989: Houston.
* 1990: Miami, San Antonio, Tampa, Roma, Berlin, Roland Garros, Los Angeles, Oakland e Masters.
* 1991: Open Austràlia, Miami, Houston, Roland Garros, Los Angeles, US Open, Tòquio, Milan, Filadèlfia e Masters.
* 1992: Open Austràlia, Essen, Indian Wells, Houston, Barcelona, Roland Garros, US Open, Tòquio, Oakland e Masters.
* 1993: Open Austràlia e Chicago.
* 1995: Montreal.
* 1996: Sydney, Open Austràlia, Eastbourne, Toronto e Tòquio.
* 1997: Los Angeles, Montreal e Tòquio.
* 1998: Montreal e Tòquio.
* 1999: Amelia Island.
* 2000: Oklahoma City, Amelia Island e Roma.
* 2001: Oklahoma City, Bahia, Tòquio e Shanghai.
* 2002: Doha e Madrid.
Jacksonville (Florida)

**Jacksonville** es la mai granda ciutat de l'estat american de Florida. Sa populacion èra estimada a  abitants, en 2008. Sa superfícia totala es 2264,5&nbsp;km². Es atanben escaissada *River City*, "la ciutat del riu".
Santas

**Sentas** o **Santas** (*Santo* en grafia mistralenca, dialecte provençau; *Santes* en occitan ancian; *Saintes* en francés, *Sénte* en sentongés) es una comuna francesa situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de .

La vila, capitala de la província istorica de Sentonge, es situada sus lo flume de Charanta.

Lo gentilici es **senton -ona**, mens localament **santon -ona** (*santoun -ouno* en grafia mistralenca).
La vila, capitala de la província istorica de Sentonge, es situada sus lo flume de Charanta.

## Geografia

Geograficament, la vila es situada a 60&nbsp;km de La Rochela, 100&nbsp;km de Bordèu, 34&nbsp;km de Roian e 37&nbsp;km de Ròchafòrt.

## Transpòrts

Santas es liada a Roian per l'estrada RN 150, a Bordèu e París per l'autoestrada A10.

Dau costat ferroviari, la vila a de las liasons TER emb Bordèu, Engoleime, Roian, Ròchafòrt, París.

## Bastiments religiós

* La catedrala de Sant Pèire
* La basilica de Sant Estròpi (classada per l'UNESCO au Patrimòni Mondiau de l'Umanitat)
* L'abadiá de Santa Maria

## Bastiments e luecs publics remarcables

* Anfiteatre roman
* Arc de Trionf de Germanicus
* Palais de Justícia

## Personas celèbras nascudas a Santas

* Joseph-Ignace Guillotin (promotor de la guilhotina)

## Liams extèrnes

* Vila de Santas

## Nòtas e referéncias
Los Cantores del Quilla Huasi

**Los Cantores del Quilla Huasi** (deu castelhan *cantaires* e deu quíchoa *Ostau deu Só*) qu'ei un deus màgers grops de folclòre argentin.

Los sons membres fondators qu'èran Carlos Lastra, Fernando Portal, Carlos Vega Pereda e Ramón Núñez ; en 1956, Oscar Valles que remplacè Fernando Portal ; en 1962, Roberto Palmer que remplacè  Carlos Vega Pereda ; en 1970, Ramón Navarro que remplacé Ramón Núñez.

Que ho fondat en Buenos Aires en 1953 e, dinc a l'annada de 1987 (mei que mei en çò de Philips) qu'enregistrè un trenteat de disques. Que's he conéisher a la Hestejada de Cosquín en 1964.

## Discografía
#*Los Cantores de Quilla Huasi*, 1956, (TK LD 90-068)
#*Los Cantores de Quilla Huasi*, 1958, (Philips 08258 PL)
#*Recorriendo la patria*, 1959, (Philips 08290 PL)
#*Nosotros, Los Cantores de Quilla Huasi*, 1961, (Philips 13911 PL)
#*De los cuatro rumbos*, 1962, (Philips 13937 PL)
#*Soñando con Los Cantores de Quilla Huasi*, 1963, (Philips 13960 PL)
#*Distinuidos en folklore*, 1963, (Philips 85501 PY estereo)
#*El disco de oro de Los Cantores de Quilla Huasi*, 1964, (Philips 85511 PY estereo)
#*Magia y misterio del folklore*, 1965, (EMI-Odeón LDB-71). Amassa dab Atahualpa Yupanqui, Ramona Galarza e Santiago Ayala.
#*Ovacionados*, 1965, (Philips 85511 PY estereo)
#*Los Cantores de Quilla Huasi cantan a la patria*, 1966, (Philips 85538 PY estereo)
#*Señorío*, 1966, (Philips 85546 PY estéreo)
#*El segundo disco de oro*, 1967, (Philips 85553 PY estereo)
#*Último momento*, 1967, (Philips 82203 PL estereo)
#*Cada vez mejor*, 1968, (CBS 8841 mono)
#*Los clásicos del folklore al estilo de Los Cantores de Quilla Huasi*, 1968, (CBS 18873 estereo)
#*Los Cantores de Quilla Huasi*, 1969, (CBS 8946 mono)
#*Cantale chango a mi tierra*, 1969, (Harmony -CBS- 7160 mono)
#*Los quince años de Los Cantores de Quilla Huasi*, 1969, (Microfòne C 255)
#*Los Cantores de Quilla Huasi*, 1970, (Microfón I 270)
#*Chants d'Argentine*, 1970, Le Chant du Monde (LDX 74440)
#*Triunfadores en Europa*, 1970, (Microfòne I 276)
#*Mejor que nunca*, 1971, (Microfòne I 286)
#*América canta con Los Cantores de Quilla Huasi*, 1972, (Microfòne ASI 158)
#*La Cumparsita*, 1972, (RCA Victor SWG-7259).
#*Aquí están Los Cantores de Quilla Huasi*, 1972, (Music Hall 2350)
#*De Japón a Buenos Aires*, 1973, (Microfòne I 366)
#*Sentencias del Tata Viejo*, 1973, (Microfòne I 309)
#*La paloma*, 1974, (Victor SWX 7066, Japon)
#*Para todos*, 1974, (Microfòne I 407)
#*De Argentina a Hollywood*, 1976, (Microfòne SE 578)
#*Vigencia*, 1976, (Microfòne I 706)
#*Cantos de fe del pueblo argentino*, 1977, (Microfòne SEL 923)
#*La casa de la luna (homenaje a Fernando Portal)*, 1978, (Microfòne SE 936)
#*Matizando*, 1980, (Philips 6347434)
#*De la propia cosecha*, 1981, (Philips 6347491)
#*Los 30 años de Los Cantores de Quilla Huasi*, 1983, (CBS 580244)
#*Mi destino es cantar*, 1987, (Proel 6005)
Los Chalchaleros

**Los Chalchaleros** (deu nom deus mèrlos de la Província de Salta) qu'ei un deus màgers grops argentins de folclòre. Que ho fondat en Salta en 1948.
## Discografia
# Éxitos de Los Chalchaleros I - 1956
# Éxitos de Los Chalchaleros II - 1956
# Chakai Manta - 1958
# Los Chalchaleros - 1958
# Por La Cuesta del Totoral - 1959
# Tierra Querida - 1959
# El Arriero Va - 1959
# En La Noche - 1690
# Alma Salteña - 1961
# Adentro! (Grabado En Septiembre de 1962) - 1962
# Saludos - 1963
# Chalchaleros For Export - 1964
# Nuestro Folklore En Hollywood - 1965
# Recordando Zambas Con... - 1965
# En Esta Zamba Ausente - 1966
# Por El Mundo - 1967
# 20 Años De Canto (2CD's) - 1968
# Chiquilin - 1969
# Un Día Con... - 1970
# Recordándote - 1971
# La Cerrillana - 1972
# Quiero Nombrar A Mi Pago - 1973
# Sus Grandes Exitos - 1974
# 25 Años de Canto - 1974
# La Historia De... (2CD's) - 1975
# Patios de la Casa Vieja - 1976
# Del '78 - 1977
# 30 Aniversario - 1978
# Con Alain Debray - 1979
# Vivo En Tu Amor - 1982
# Latinoamérica - 1983
# La Argentina Que Yo Quiero - 1984
# Salta La Linda - 1985
# Si De Cantar Se Trata - 1986
# Un Canto de 40 Años (2CD's) - 1988
# Los Enganchados I - 1989
# Los Enganchados II - 1990
# Juntando Sueños - 1991
# En Europa - 1994
# En Europa II - 1994
# Adentro... - 1995
# Memoria De Un Tiempo Vivo - 1996
# Serie Platino - 1997
# Todos Somos Chalchaleros - 2000
# Una Leyenda: 50 Años (5CD's) - 2001
# Folklore Del Sur - 2003
# Adiós Chalchaleros Vivo (2CD's) - 2004
# La Noche Final - 2004
# Por Siempre - 2004
Los Cantores del Alba

**Los Cantores del Alba** qu'ei un deus màgers grops argentins de folclòre. Que ho fondat a Salta en 1959. Los sons membres alavetz qu'èran Tomás Campos, Gilberto Vaca e lo famós Jorge Cafrune qui hore un deus principaus cantaires de folclòre.
Camila O'Gorman

thumb|200px|Camila O'Gorman**Camila O'Gorman** (Buenos Aires, 1828 – San Andrés, Partit deu General San Martín, Província de Buenos Aires, lo 18 d'agost de 1848) que ho ua gojata qui ho fesilhada a ueit mes de prenhatge per'mor d'aver viscuda ua passion amorosa dab un prèste, Ladislao Gutiérrez, lo pair deu son nenet.

Qu'èra hilha d'un oligarque d'origina irlandesa e d'un famosa francesa coneguda en Buenos Aires com Madame Perichon o la Perichona.

Après aver começada la soa relacion dab Gutiérrez los dus aimadors que huegèn de cap a la Província de Corrientes. Argentina que vivèva alavetz dens un estat de guèrra civila enter los Federeaus gavidats peu cap d'estat Juan Manuel de Rosas e lo Unitaris. Quan l'ahar de Camila O'Gorman petè, los Unitaris, enter eths Domingo Faustino Sarmiento que'n proheitèn entà díser qu'èra la pròva de la perversion de la joentut peu regim federau.

Quan los aimadors e hon près, la comunautat irlandèsa qu'avó paur a l'escàdal e la justícia que'us condemnè a maugrat de l'amistat de Camila O'Gorman dab Manuelita Rosas, la hilha de Juan Manuel de Rosas.

Après aver fesilhat Gutiérrez, lo peloton de sordats que refusè de fesilhar camila e lo son nenet, e que'u he fin finala devath la miaça de las armas deu lor oficièr. Que hon fesilhat per desaubediència après.

L'ahar de Camila O'Gorman que ho près com subjècte d'un famós filme argentin : *[[Camila]]* nominat entà l'Oscar deu miélher filme estrangèr en 1984. Ua auta adaptacion qu'èra jà estada virada en 1910.
Los Fronterizos

**Los Fronterizos** qu'ei un deus màgers grops argentins de folclòre. Que ho fondat en 1953 e los sons menbres qu'èran alavetz : Gerardo López, Carlos Barbarán e Emilio Solá.  

Cacho Valdez que ho remplaçat per Eduardo Madeo e Juan Carlos Moreno que's juntè. En 1956 César Isella (qui deu son costat vadore un deu mei famós cantaires e autor deu folclòre argentin) que remplacè Berbarán.

En 1977 que's desseparèn dab un conflicte au cap deu quau López que ganhè lo dret de conservar lo nom deu grop après un pèit au devant la justícia.

A partir de 1999 que tornèn cantar amassas dab un succès tau que tornèn enregistrar amassa tanben.

## Discografia

# Canciones De Cerro Y Luna (1956)
# Canciones De Cerro Y Luna II (1957)
# Canciones De Cerro Y Luna III/Los Buenos Tiempos (1958/'60)
# En Alta Fidelidad (1959)
# Los Grandes Exitos De... (1960)
# Los Fronterizos (1961)
# El Hechizo De... (1962)
# Personalidad En Folklore/Coronación del Folklore (1963)
# Voces Mágicas (1963)
# Misa Criolla/Navidad Nuestra (1964)
# Color En Folklore (1965)
# En Escena (1966)
# Mundialmente
# Coronación Del Folklore 2 (1967)
# Simplemente (1968)
# Fronterizos De Hoy (1969)
# Vía Satélite (1970)
# Sangre Fronteriza (1971)
# Desde El Corazón Del Pueblo (1972)
# Cantando (1973)
# Los 20 Años De... (1974)
# Hoy!! (1975)
# La Peregrinación (1976)
# Misa Criolla (1977)
# Mañanitas Salteñas (1978)
# 40 Años (1979)
# Gratos Recuerdos (1980)
# Zambas Para Mí Patria (1985)
# 50 Años: Un Canto A La Vida (1996)
# 20 Grandes Exitos (1997)
# La Pomeña (1998)
# Inimitables (1999)
# Serie De Oro: Grandes Exitos (1999)
# Tonada Del Viejo Amor: 40 Obras Fundamentales (2000)
# Serie Argentina Nuestra Tierra (2001)
# Los Reyes Magos (2001)
# Sus Primeros Exitos: Color Amarillo (2001)
# Sus Primeros Exitos: Color Anaranjado (2001)
# Sus Primeros Exitos: Color Marrón (2001)
# Colección: Folklore Del Sur (2002)
# La Historia (2002)
# De Colección (2004)
# 2 En 1: Pinturas De Mi Tierra/Por Tanto Amor (2006)
# La Historia Del Folklore (2006)
# De Salta Venimos
Maywood (Illinois)

**Maywood** es una vila de l'estat american d'Illinois.  Es situada a 16&nbsp;km de la ciutat de Chicago.  Sa populacion èra estimada a  abitants, en 2000. Sa superfícia totala es 33&nbsp;km².
Blansko (districte)

Lo **districte de Blansko** es un districte de la Republica Chèca, dins la region de Moràvia del Sud.

Se situa complètament en Moràvia, levat lo vilatge de Jobova Lhota (comuna de Kněževes) qu'es en Boèmia.