open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Banhòus

**Banhòus** (*Bagnols-en-Forêt* en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. 

Situat a l'èst dau departament au nòrd de Frejús e a proximitat dau limit deis Aups Maritims, Banhòus es un vilatge situat dins una region ondulada cubèrta de seuvas. Lo clima es mediterranèu amb d'estius eissuchs e cauds e d'ivèrns doç e umides. Lo vilatge es de còps tocat per lo mistrau mai es puslèu expausat au siròc e au levant que passan per la vau d'Argenç per intrar dins lei tèrras. L'abitat li es tradicionalament dispersat mai existisse un pichon centre istoric.

D'efiech, l'endrech es poblat dempuei l'Antiquitat coma l'atèstan lei rèstas d'un oppidum. Après l'agrandiment dau pòrt de Frejús durant lo rèine de l'emperaire August, de colons romans venguèron s'installar dins la region car Frejús èra encara considerat coma tròp palunós. De documents mencionan l'existéncia dau vilatge en 909. Foguèt destruch en 1392 per lei tropas de Ramon de Turena. La construccion comencèt en 1477 a l'iniciativa de l'evesque Urbano de Flisco. Lei recensaments demografics menats dempuei la Revolucion mòstran una populacion establa de 1790 a 1880 (en 750 e  estatjants). Puei, declinèt durant l'exòde rurau per agantar un minimom de 445 abitants après la Segonda Guèrra Mondiala. La situacion se melhorèt lentament fins ais ans 1960 que marquèron lo començament d'una creissença demografica regulara dins lo quadre de la periurbanizacion e de l'installacion de retirats en Provença maritima. Èra de  abitants en 2020.

Lo vilatge a un patrimòni environamentau important, compausat d'una seuva mediterranèa. Lei Gòrgas de Blavet, un riu que si gita dins Argenç, presentan tanben un certan interès. Lo patrimòni istoric es fach dei roïnas de l'oppidum de la Fortalesa e d'una produccion de mòlas que durèt de l'Antiquitat a la destruccion de la fin dau sègle XIV. Lei traças dau lac de la restanca de Maupasset arriban pereu sus lo territòri comunau.


Rivière Le Blavet Les Gorges du Blavet.JPG|
Forteresse enceinte ext et acces.jpg|
Meuliere pierre du coucou 03.jpg|
Bagnolsenforet-saintdenis.jpg|
Bagnols-en-foret-village-01.jpg|


## Veire tanben

* Comunas de Var

## Nòtas e referéncias
Taulat

**Taulat** (*Teulat* en francés) es una comuna lengadociana del Tolosan e del Vaurés, situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
La comuna es situada dins l'airal urban de Tolosa situada sus Giron entre Castras e Tolosa. 

## Istòria
En 1790, Taulat èra del canton de La Vaur, en l'an III, del canton de Vrufuèlh (Nauta Garona, puèi tornèt al canton de La Vaur e al Tarn en l'an XII.

La comunautat de Sent Martin de la Ribièra, de la diocèsi civila de Tolosa (doncas de la província de Lengadòc), èra despartida en doás parròquias, d'un costat Sent Martin de la Ribièra e Taulat, de la diocèsi religiosa de Tolosa, de l'autre Punhièras (nom supausat), de la diocèsi religiosa de La Vaur. D'aquí lo mescòrdi entre la Nauta Garona e Tarn e los passatges d'un departament a l'autre. Taulat (atal coma Banhièras e Montcabrièr) foguèt incorporat al Tarn per arrestat dels cònsols del 4 de *thermidor* an XI (23 de julhet 1803), confirmat per arrestat del 17 de *nivôse* an XII (8 de genièr 1804) .

*Montaucel* (nom francés), de la diocèsi civila de Tolosa (doncas de Lengadòc) e de sa generalitat, de la diocèsi religiosa de La Vaur, de la senescauciá de Tolosa, foguèt del canton de La Vaur tanlèu 1790. Annexèron *Montaucel* a Taulat en 1825 .

## Administracion

## Demografia

### Demografia ''Montaucel'' (nom francés)

* Lo n° INSEE es estat cambiat per rasons practicas.

## Locs

Teulat - La mairie.jpg|  
Teulat - Chapelle saint Martin.jpg| 
Teulat - Chapelle saint Martin - le clocher-mur.jpg| 


## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Banhièras

**Banhièras** (*Bannières* en francés) es una comuna lengadociana del departament francés de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
La comuna es situada dins l'airal urban de Tolosa. 

## Toponimia
Le nom es atestat en 1428, *Banieyras*. 

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Banhièras èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. En 1790, Banhièras èra deu canton de Lantar (Nauta Garona). La comuna de Banhièras passèt de la Nauta Garona al Tarn per arrestat dels cònsols del 4 de *thermidor* an XI (23 de julhet 1803), ratificat en 1804 , atal coma Taulat e Montcabrièr.

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Garrigas (Tarn)

**Garrigas** (*Garrigues* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
La comuna es situada dins l'airal urban de Tolosa. 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

* Glèisa de Garrigas
* Castèl de Lagassie

## Nòtas e referéncias


## Veire tanben
### Articles connexes
* Comunas de Tarn

### Ligams extèrnes
* site de la vila
Luganh (Tarn)

**Luganh** (*Lugan* en francés) es una comuna lengadociana en País d'Albi situada dins lo departament de Tarn e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
La comuna, que tòca la Nauta Garona, es situada dins l'airal urban de Tolosa. Es al sud-èst de Sant Somplesi. Fins a 2015, èra del canton de La Vaur e ara, fa partida del canton novèl de *Les Portes du Tarn* (Las Pòrtas de Tarn), que son burèu centralizator es situat a Sant Somplesi.

## Toponimia
Per Dauzat e Rostaing, que citan la fòrma de 1272, *Luganhio*, *Luganh* ven del nom d'òme latin *Luca* ambe'l sufixe *-anum*, o del nom d'òme *Lucanus*, o del nom d'òme *Lucanius*.
A prepaus de *Luganh*, ancian nom de La Vaureta, Paul Burgan e André Lafon fan observar que se *-n* es prononciat, *Lucanius*, derivat de *Lucanus*, es l'origina pus probabla. La granda frequéncia regionala de *Luganh* los fa dobtar pr'aquò de son origina antroponimica, es a dire que venga d'un nom d'òme.
 
## Istòria

## Administracion

## Demografia

* 2012 : 404
* 2013 : 397

## Nòtas e referéncias
Mesens

**Mesens** (*Mézens* en francés) es una comuna lengadociana en País d'Albi situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
La comuna es situada dins l'airal urban de Tolosa que lo vilatge es bastit sus un puèg. 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
* Castèl del comte a la dintrada del vilatge (per Sant Somplesi)

## Veire tanben
Comunas de Tarn

## Nòtas e referéncias
Garrigas (omonimia)

**Garrigas** pòt designar:
## Un Parçan d'
* Lo parçan de las '''Garrigas''' al tèrme de 

## Una comuna de
* '''Garrigas''', comuna d'Erau
* **[[Garriga e Senta Olha]]**, comuna de Gard
* '''Garrigas''', comuna de Tarn

## Vejatz tanben
La Garriga formacion vegetala.
Ròcamaura (Tarn)

**Ròcamaura** (*Roquemaure* en francés) es una comuna lengadociana en País d'Albi del departament de Tarn e de la region d'.

## Geografia
La comuna es situada dins l'airal urban de Tolosa. 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Nòtas e referéncias


## Veire tanben
### Articles connèxes
* Comunas de Tarn

### Liens externes
* Comuna de Ròcamaura
Sanch Inhan

## Toponims
* Lo vilatge de '''Sanch Inhan''' del departament d'Erau
* Lo vilatge de '''Sanch Inhan''' del departament d'Tarn
Sanch Inhan (Tarn)

**Sanch Inhan** (oficialament en francés *Saint-Agnan*) es una comuna occitana de Lengadòc situada dins lo departament de Tarn e la region francesa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
La comuna es situada dins l'airal urban de Tolosa.

## Toponimia
Del nom de S. Anianus, avesque d'Orleans, al sègle V; Lo nom modèrne s'explica per la palatalizacion del producte de *-nct-* (**Sanct'Aniano* > **Saintanian-* > **Sanchanian-* = **Sanch Anhan-*) e per una dissimilacion : **Sanch Anhan* > *Sanch Inhan* (cf. Salinhac (Gironda) :**Salanius* + *-acum* > *Salanhac* (atestat als sègles XIII e XIV) > *Salinhac* ).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Bèudiran

**Bèudiran** (*Baudinard-sur-Verdon* en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. 

Es pròcha dei Gòrgas de Verdon e dau Lac de Santa Crotz.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments

## Personalitats liadas ambé la comuna

## Vèire tanben
* Comunas de Var
## Liames extèrnes

## Nòtas
Sant Lionç de La Vaur

**Sant Lionç de La Vaur** (*Saint-Lieux-lès-Lavaur* en francés) es una comuna lengadociana tolosana situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
La comuna es situada dins l'airal urban de Tolosa. 

## Istòria
### Eraudica
L’escut foguèt impausat per l’administracion del reialme de França (Armorial d'Hozier).

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
Camin de fèrre toristic de Tarn

## Nòtas e referéncias
Castèlnau d'Estretasfonts

**Castèlnau d'Estretasfonts** (*Castelnau-d'Estrétefonds* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
La comuna es dins l'airal d'atraccion de Tolosa.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
* **Castèlnau**. Le nom es citat en 1268, *Chastiauneuf* (l'escriba es parisenc), puèi *Casten nou Destretas fons* . Ambe *castèl*, lòc fortificat, mot vengut del latin *castellum* (e abans de *castrum*), *nòu*, de *novum*, e sas fòrmas pus evolucionadas *nau* e *nuèu*, es l'adjectiu que se tròba pus sovent en toponimia . En mai del sens literal, le nom de *castèlnòu*/*castèlnau* designava de pichonas aglomeracions apiejadas sus una fortalesa que las aparava, de borgs castrals medievals (sègles XI a XIII)  que per exemple Benoît Cursente estudièt.
* **Estretasfonts**. Las fòrmas ancianas son *Strictus fons* en 961 , *Estreiafont*, *Strecha Fons*, cap a 1200 .
Le sens literal pausa pas de problèmas, mes ni Dauzat, ni les Féniés, etc, nimai le site municipal donan pas cap entressenha sus la motivacion del nom.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Castèlnau d'Estretasfonts èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Martin. En 1790, Castèlnau d'Estretasfonts èra caplòc d'un canton, en l'an IX, del canton de Frontonh .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Frontonh; es ara del canton de Vilamur.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
 
Castelnau-d'Estrétefonds Mairie.jpg
Castelnau-d'Estrétefonds Eglise.jpg
Castelnau-d'Estrétefonds 'Le Château'.jpg


## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Pins e Justaret

**Pins e Justaret** (*Pins-Justaret* en francés) es ua comuna gascona deu departament de la Hauta Garona e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
La comuna es dins l'airau d'atraccion de Tolosa.

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
### Pins
Segon Dauzat e Rostaing, *Pins* ven deu latin *pinus*, « pin » . 
Segon Negre, *Pins*  representa l'occitan *pin*.
### Justarèth
Émile Connac escriu *Justareth*. Es ua fòrma anciana de 1216, a prepaus d'ua glèisa, pèi emplega la grafia hòra de tota citacion . La finala es donc le sufixe *-ellum* (*-èl* en lengadocian).

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Pins [la parròquia es Pins, Justarèth es un vilatge en riba d'Arièja] èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa, annèxa de Saubens, es Senta Barba (d'après l' *Ordo*).  En 1790, Pins (Pins-Justaret) èra deu canton de Murèth, en 1997, deu de Portèth .

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra deu canton de Portèth, i demorèt.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas ambe la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Èunas

**Èunas** (*Eaunes* en francés) es ua comuna gascona deu departament de la Hauta Garona  e de la  region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
La comuna es dins l'airal urban de Tolosa.

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Elais*, shens data, *Eluis (monasterium de)* en 1249, *Elnis*, shens data , *de Helnis* en 1269 . Las duas prumèras atestacions semblan malas lecturas o cacografias. 
Segon Dauzat, *Èunas*  veng deu nom grecolatin de persona *Helena*. Segon J. Astor, *Helena* es le nom de la mair de Constantin, Senta Elèna, qu'auré descobèrt la Vera Crotz e Èunas seré ua de las vilas cristianizadas dambe son nom . 
Segon Negre e les Féniés, *Èunas* veng deu nom de persona (latin, « romanic ») *Helenus*, sufixat en *-as* .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Èunas èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Leugèr (d'après l' *Ordo*). Èunas èra ua comunautat d'abitants destacada de Murèth per los arrèsts deu Conselh deu 18 de heurèr de 1777 e 18 d'agost de 1778 en seguida de longas contestacions entre los cònsols de Murèth e l'abadia d'Èunas. En 1790, Èunas èra deu canton de Murèth, en 1997, de Portèth .

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra deu canton de Portèth, i demorèt.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bruguièras

**Bruguièras** (*Bruguières* en francés) es una comuna lengadociana del departament de la Nauta Garona e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. 

## Geografia
La comuna es dins l'airal urban de Tolosa e dins Tolosa Metropòli.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Brugariis*, sense data, *Brugeras*, sense data, *Brugeiras* en 1121 , *Bruguieras* en 1428 . 
Segon Dauzat, *Bruguièras* ven del latin *brucaria*, derivat del gallic *brucus*, « bruga, branda » . 
Segon Negre, *Bruguièras* s'explica per l'occitan *bruguièra*, « camp cobèrt de brugas ». Le plural es recent . 
Xavier Delamarre explica que lo mot gallic per « bruga » èra *uroica*, passat a **brūca* en gallic tardiu d'epòca galloromana, atal coma lo derivat **brūcāria*, « camp de brugas » .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Bruguièras èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Martin; la capèla de Nòstra Dòna de Gràcia dispareguèc pendent la revolucion. En 1790, Bruguièras èra caplòc d'un canton, en l'an IX, del canton de Frontonh .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km². 

## Lòcs e monuments

Bruguières Eglise Facade.jpg|Glèisa Sant Martin
Bruguières Eglise abside.jpg|Glèisa Sant Martin


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bessa d'Issòla

**Beça** o **Beça d'Içòla** (*Besse-sur-Issole* en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Las variantas graficas son *Bessa*, *Bèssa*  e *Issòla*.

La gara de la linha de tren abandonada es un depòst dei tren de l'Associacion Toristica dau Tren de Centre Var (ATTCV).

## Geografia

## Toponimia
Lo TDF escriu *Besso*, doncas en principi un é barrat. Las fòrmas ancianas son *Bersa*, cap a 1030 (Dauzat). Mistral i apond sènsa datar *Bessa* e *Bers*. Que l'etime siá *bettia* « la beceda » o **Bercia* (nom gau *Bercios* au neutre plurau, amb lo sens de « las proprietats de Bercios »), çò que sembla compatible amb las fòrmas en  *-rs-*, la grafia es **Beça** e non pas *Bessa*. Non se sap perqué Dauzat jutjava lo toponime escur  (coneissiá e utilizava *Bercius*). 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments

## Personalitats liadas amb la comuna
*Gaspard de Bessa

## Vèire tanben

## Liames extèrnes

## Nòtas
Lo Borguet

**Lo Borguet** (*Le Bourguet* en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

Situat au nòrd dau departament a proximitat dau limit deis Aups de Provença Auta, lo Borguet es un vilatge relativament isolat que joís d'un clima mediterranèu refrejat per l'altitud. Integrat dins lo Pargue Naturau Regionau de Verdon, fa tanben partida de la Resèrva Naturala Geologica d'Auta Provença. Son territòri es traversat per lo riu de Jabron. L'abitat forma un masatge unic qu'es enviroutat per una seuva mediterranèa d'altitud. L'existéncia dau vilatge es atestada dins un document de 1297 que menciona lo nom de son senhor. En 1342, foguèt restacat a la vigariá de Castelana per lo còmte de Provença. L'endrech foguèt ravatjat per la Pèsta Negra e abandonat entre 1350 e 1450. La restauracion comencèt en 1460 e una pichona comunautat rurala se restabliguèt a la fin dau sègle XV. Pasmens, totei lei recensaments demografics organizats mòstran una comunautat rurala pauc poblat que son istòria precisa es pauc coneguda. A son apogèu, avans lo començament de l'exòdi rurau, agantèt 188 estatjants en 1806. Son declin foguèt lòng e marcat fins a un minimom de 20 abitants recensats en 1990. Dempuei aquela data, la populacion demòra fòrça febla mai es en leugiera aumentacion amb 41 estatjants en 2019. Pasmens, lo Borguet es totjorn menaçat per la desertificacion.

## Veire tanben

* Comunas de Var.
* Pargue Naturau Regionau de Verdon.
* Resèrva Naturala Geologica d'Auta Provença.

## Nòtas
Victor Levèra

**Victor Prospèr Levèra** (en francés *Victor Levère*, Besièrs, 5 d'octobre de 1831 - Tolosa, 16 d'octobre de 1894) foguèt un escrivan occitan de l'airal tolosan. Escriviá tanben jos l'escais d*'Isambart le Toqué*.

## Biografia
Foguèt lo fondador de l'Atenèu dels Trobadors.
A mai foguèt un dels creadors e lo menaire de *L'Écho des Trouvères*, creat en 1866.
Calàs (Var)

**Calàs** (*Callas* en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

## Istòria

## Eraldica
*De gueules à la devise d'argent, accompagnée en chef d'une fleur de lys au pied nourri d'or et en pointe d'une échelle posée en pal du même*

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luecs e monuments

## Personalitats liadas ambé la comuna

## Vèire tanben
* Comunas de Var

## Liames extèrnes

## Nòtas
Calian (Var)

**Calian** (*Callian* en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. 

## Geografia
Es pròcha de Frejús, de Sant Rafèu e dau Massís de l'Esterèu.

## Toponimia
Calian vendriá dau nom d'òme latin *Callius* amé lo sufixe latin *-anum* (atestacion de 1032 : *de Caliano*) . Seriá donc la proprietat, la *villa* de *Callius*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments

## Personalitats liadas ambé la comuna
Sòr Emmanuelle i moriguèt e Christian Dior i es sepelit.

## Vèire tanben
* Comunas de Var

## Liames extèrnes

## Nòtas
Al-Cartero

**Al-Cartero**, l'escais literari (anagrama) del Doctor **Leonci Lacoarret** (Brou, Eura e Leir, 8 de març de 1861 – Salias en Biarn, 1923) foguèt un escrivan e mètge biarnés de Gasconha.

## Biografia
A mai de son activitat de mètge, Al-Cartero escriguèt fòrça òbras, mai que mai de pèças de teatre. Collaborèt a la revista *[[Reclams]] de Biarn e Gascougne*. **Chuquete** foguèt reeditada en 2002 en grafia classica en *Shuqueta*.

## Òbras
* *Au pèis berd, Biarn, 1901.*
* *Lous Pique-talos, 1903*
* *La cante de l'oubrè, 1904*
* *Chuquete, 1922.*
* *P'ou biladye, 1923.*
* *Las campanes de Goarilèu, 1923.*
* *L'Escarre-Saq, 1926.*
Escorreguda

[right|200px|thumb|L'[erosion sus una dralha del Bòsc de Fontainebleau]]
[right|200px|thumb|Escorreguda [Argentina.]]
L**'escorreguda pedèstra** (var. **rondalei**) es una varietat d'espòrt recreatiu consistent a seguir un itinerari a pè dins los environs naturals (bòsc, montanha...).

S'òm prevei percórrer de terrens abruptes, s'aconselha de seguir las dralhas senhaladas, de prene pas d'acorchis e de traucar pas de nevièrs, d'estendudas glaçadas o de zonas umidas ; en cas d'auratge, cal evitar las crestas o las eminéncias salhentas expausadas als eslhauces ; convèn de preparar en detalh las excursions en tot portar d'aiga, un equipament de montanha apropriat, de lunetas de solelh e de crèma amb factor de proteccion solara indicadas, en mai de vestiments d'ivèrn en prevencion dels cambiaments brusques de temperatura; òm recomanda d'anar pas sols e de prevéser del temps necessari pel retorn; çò de caminar al ran dels balces, de i observar amb bessonas, de i filmar en vidèo o de fotografiar de lors bòrds pòt comportar de perilh; es egalament riscat de s'afonzar dins de caunas, de cavitats o de cròsas e de caminar sens lutz del Solelh o amb nèu, amb auratge, amb temperaturas bassas o se fa de vent.
Samba

]
La **samba** es un genre musical e una forma de dança eissida de Brasil, que las raices venon d'Africa de l'oèst a l'epòca de l'esclavatge, e se retròban dins las tradicions religiosas africanas, en particuar en Angòla e Còngo.
Es reconeguda dins lo mond coma un simbòl de Brasil e del carnaval brasilièr. Considerada coma una de las expressions pus cultas de Brasil, la samba fa partit de l'identitat nacionala brasilièra.
### Referéncias
Hip-hop

Lo **hip-hop**, **musica rap** o **musica hip-hop** es un genre musical caracterizat per un ritme acompanhat de rap e de cants. Le genre s'es desvolopat coma un movement cultural e artistic aparegut als Estats Units a Nòva York, dins lo South Bronx al començament dels ans 1970. Originari dels guètos negres e latins de Nòva York, s'espandiguèt lèu lèu dins l'ensems del país puèi al monde entièr al punt de venir una cultura urbana importanta. La cultura hip-hop coneis plusors disciplinas : lo rap (o MCing), lo DJing, lo break dancing (o b-boying), lo graffiti, lo beatboxing. Aquelas disciplinas, aparegudas abans lo hip-hop, van èstre integradas tre la naissença del movement. Es pasmens de per son expression musicala qu'es mai conegut e, de fait, sovent reduit a aquela.
### Referéncias
Carnolas

**Carnolas** (*Carnoules* en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. 

Foguèt un centre important de depaus dau tren, passat ramentat per la preséncia de la locomotiva de vapor 4B9 a l'intrada de la vila.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments

Locomotive carnoules.jpg|La locomotiva de Carnolas.
Moulin-à-huile-IMGP2940.jpg|Lo molin d'òli.


## Personalitats liadas ambé la comuna

## Vèire tanben
* Comunas de Var

## Liames extèrnes

## Nòtas
Cavalaira

**Cavalaira** (*Cavalaire* en francés e, dempuèi 1930, *Cavalaire-sur-Mer*) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. 

Es una estacion balneària pròcha dau Massís dei Mauras. 

Durant la Segonda Guèrra Mondiala foguet un important luòc d'operacions dau Desbarcament de Provença.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luecs e monuments

## Personalitats liadas ambé la comuna

## Vèire tanben
* Comunas de Var

## Liames extèrnes

## Nòtas
Lo Canet dei Mauras

**Lo Canet dei Mauras** (*Le Cannet-des-Maures* en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. 

Se compausa de dos borgs: lo Vièlh Canet bastit en aut de la comba autorn dau vièlh barri e la vila novèla bastida autorn de la gara despuei lo sègle XIX.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments

## Personalitats liadas ambé la comuna

## Vèire tanben
* Comunas de Var

## Liames extèrnes

## Nòtas
Castèudoble (Var)

**Castèudoble** (*Châteaudouble* en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. 

Situat a l'intrada dei gòrgas de Nartubi au nòrd de Draguinhan, lo site de Castèudoble èra ja ocupat durant l'Antiquitat per de sites fortificats. Lo vilatge actuau foguèt citat per lo premier còp dins un document de 1027 sota lo nom de *Castellum diaboli* (« castèu dau diable ») en causa de sa posicion quasi inexpugnabla. Durant lo sègle XIII, foguèt lo sèti d'una installacion dei templiers. Pasmens, lo bastit actuau data puslèu dau sègle XV car leis abitants migrèron a l'entorn d'una glèisa bastida a la cima dei bauç. Au sègle XVI, lo luòc èra pron conoissut per figurar dins una profecia de Nostradamus. Pasmens, demorèt un centre segondari dins la region. En 1793, lo premier recensament raportèt una populacion de 990 estatjants. Demorèt establa fins ais ans 1860 puei conoissèt un lòng declin. En 1975, li aviá solament 194 abitants dins lo vilatge, mai despuei leis ans 1970-1980, la populacion aumenta lentament. S'es estabilizada vèrs 470 abitants despuei la fin dau sègle XX. Lo torisme e l'agricultura son la basa de l'economia locala.

## Liames intèrnes

* Comunas de Var.
* Var.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Gaspar Zerbin

**Gaspar Zerbin** (1590–1650) foguèt un escrivan e avocat occitan de Provença.

## Biografia
Gaspar Zerbin èra fiu d'un procuraire de z-Ai e, partir de 1622, foguèt eu meme avocat dins la mema ciutat. Influenciat pels escriches de Glaudi Brueis e amic de Pèire Pau, foguèt l'autor d'una òbra importanta per la literatura occitana del país d'Ais: *La Pèrla dei musas e comèdias provençalas*. Conten de comédias galòias en octosillabs. Robèrt Lafont sotalinha l'emplec a còps dau francés per subrelinha lei diferéncias socialas e lo fach qu'aquò illustra una pichona francisacion de la societat de z-Ais dempuei la recption de l'òbra teatrala de Brueis (e tanben un assenament de l'umor, mens crud en cò de Zerbin. 

Aquesta òbra foguèt reeditada e revirada per Florian Vernet en 2001.

## Coumedias provençala

## Òbras e edicions
* *La Pèrla dei musas e comèdias provençalas* (*La Perlo dey musos e coumedies provvensalos*). z-Ais : Jean Roize, 1655.
* Zerbin Gaspar. Florian Vernet. *La perlo dey musos et coumedies prouvensalos*. Montpelhier : Publications de l'université Paul-Valéry Montpellier 3, 2006.
* Zerbin Gaspar. Florian Vernet. *Comedias provençalas*. Biàrritz : Atlantica ; Pau : Institut occitan, 2001

## Bibliografia critica
*Lafont, Robèrt. *Nouvelle histoire de la littérature occitane*. P.U.F. : París, 1970. (398-400)

## Ligams extèrnes
* ''La Pèrla dei musas e comèdias provençalas'' a Gallica.fr
Alan Turing

thumb|Alan Turing a l'edat de 16 ans
**Alan Mathison Turing** (Maida Vales, Londres, 23 de junh de 1912 - Wilmslow, 7 de junh de 1954) foguèt un matematician anglés. Trabalhèt dins divèrses domenis coma l'informatica teorica, la criptoanalisi o mai l'intelligéncia artificiala. Es considerat lo paire de l'informatica modèrna.

Turing portèt divèrsas contribucions dins l'informatica teorica e l'intelligéncia artificiala coma la maquina de Turing, la computabilitat universala o lo tèst de Turing. Trabalhèt amb los servicis d'intelligéncia britanics, e long de la Segonda Guèrra Mondiala, a Bletchley Park, lo centre de criptografia britanic, dirigiguèt durant cèrt temps lo Hut 8, la seccion responsabla de la criptoanalisi navala alemanda. Desvolopèt mantuna tecnica per poder legir los còdis alemands, enclusa la "bomba", una maquina electromecanica que podiá desfar lo còdi de la maquina alemanda de criptografia Enigma. Aqueste eveniment foguèt crucial dins lo debanament de la Batalha de l'Atlantic. Turing foguèt lo primièr scientific que utilizèt d'ordinadors amb d'aplicacions a las matematicas.

Per encausa de son omosexualitat foguèt caçat en 1952 pel servici d'intelligéncia britanic. Pr'amor d'anar pas a la preson, Turing acceptèt de se sometre a un tractament d'ormònas (estrogèns) que s'emplegava en aquel temps. Turing acabèt per se suïcidar en 1954 en manjar una poma que conteniá de cianur.

Lo 10 de setembre de 2009, aprèp una campanha sus Internet, lo primièr ministre britanic Gordon Brown s'excusèt pel tractament qu'aguèt de sofrir Turing aprèp la guèrra. Aprèp divèrsas iniciativas legislativas per lavar l'onor de Turing lo govèrn anglés decidiguèt finalament de li acordar una gràcia reiala lo 23 de decembre de 2013.
Nikola Tesla

**Nikola Tesla** (sèrbe: Никола Тесла; 10 de julhet de 1856 – 7 de genièr de 1943) foguèt un scientific estatunidenc inventaire, engenhaire en electricitat e mecanica, fisician, conegut per sa contribucion dins la mesa al punt de rets de distribucion de corrent electric alternatiu.

Nasquèt dins una familha de religion ortodòxa dins çò qu'es uèi Croàcia, çò que lo fa considerar a l'encòp coma sèrb e croat. Son retrach es sul latz nacional croat de las pèças de 10, 20 e 50 centims d'èuro.

Trabalhèt d'en primièr dins la telefonia e l'engenhariá electrica abans d'emigrar alas Esats Units en 1884 per trabalhar amb Thomas Edison, abans de collaborar amb George Westinghouse qu'enregistrèt un grand nombre de sos brevets. Considerat coma un dels pus grands scientifics dins l’istòria de la tecnologia, per aver depausat qualque 300 brevets cobrissent en total  e aver descrit de metòdes novèls per realizar la « conversion de l’energia », Tesla es reconegut coma un dels engenhaires mai creatius de la fin del  e del començament del .

Sos trabalhs mai coneguts e mai largament difusats portan sus l’energia electrica. Metèt al punt los primièrs alternators que permetèron la naissença de las rets electricas de distribucion en corrent alternatiu, que ne foguèt un pionièr. Tesla s’interessèt fòrça a las tecnologias modèrnas, en partucular a l'electricitat. Es conegut per aver sauput metre en practica la descobèrta del caractèr ondulatòri de l’électromagnetisme (teorizat per James Clerk Maxwell en 1864), en utilizant las frequéncias pròprias dels compausants dels circuits electrics per fin de maximizar son rendement.
## Referéncias

## Ligams extèrnes
* NikolaTesla.fr - More than 1,000 documents on Tesla
Tim Berners-Lee

**Sir Timothy John** «**Tim**» **Berners-Lee** (Londres, 8 de junh de 1955) es un engenhaire informatic e fisician britanic, principal creator del World Wide Web.  

En 1976, obten un diplòma en fisica al Queen's College de l'Universitat d'Oxford. En 1989, trabalhèt al CERN, e desvelopèt un malhum intèrne que fonciona sus Internet. Liguèt lo principi de l'ipertèxte amb lo principi de TCP e del DNS.  

En 2016, es laureat del Prèmi Turing. Es cargat de recèrca a l'Universitat d'Oxford e professor emerit a Massachusetts Institute of Technology (MIT). 

## Nòtas e referéncias
Castèuvièlh

**Castèuvièlh** (*Châteauvieux* en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. 

Situat au nòrd dau departament a proximitat dau limit deis Aups de Provença Auta, Castèuvièlh es un vilatge relativament isolat que si situa a mai de  m d'altitud. Lo clima li es donc de tipe mediterranèu amb d'influéncias montanhardas marcadas. Coma lei vilatges vesins, son territòri es integrat dins lo Pargue Naturau Regionau de Verdon e dins la Resèrva Naturala Geologica d'Auta Provença. L'abitat es devesit a l'entorn d'un vilatge aut centrat a l'entorn de la glèisa e d'un vilatge bas organizat a l'entorn dau castèu. Aquela particularitat es liada a l'istòria trebolada de l'endrech.

D'efiech, poblat tre la Preïstòria, lo territòri de Castèuvièlh foguèt chausit per l'installacion au sègle XI o au sègle XII d'una abadiá de fremas que fasiá partida de l'òrdre de Cîteaux. L'endrech conoissèt son apogèu durant lo sègle XIV e foguèt destruch per lei tropas dau senhor brigand Ramon de Turena. En 1342, lo vilatge de Castèuvièlh es mencionat dins un document que sinhala son restacament a la vigariá de Castelana per lo còmte de Provença. Fèu de l'Ostau de Castelana, lo vilatge passèt entre lei mans de divèrsei familhas coma l'Ostau de Demandòus. En 1575, lo castèu e lo vilatge aut foguèron destruchs per lei tropas de la Liga Catolica menada per lo baron de Vins. Aquò entraïnèt la reconstruccion dau castèu dins lo vilatge bas.

En 1677, Castèuvièlh foguèt vendut a l'Ostau d'Arbaud de Castèuvièlh, un linhatge noble locau que conoissèt una certana favor dins leis armadas reialas durant lo sègle XVIII. Durant la Revolucion, aquela familha deguèt abandonar lo vilatge e son castèu foguèt sasit per leis autoritats. Pasmens, la veusa dau darrier senhor de Castèuvièlh posquèt recuperar sa proprietat en 1815. A sa mòrt, va donèt a sa cosina e lo castèu venguèt la proprietat de captaus de la region durant lo sègle XIX.

Lo vilatge declinèt lentament durant lo sègle en causa de l'exòdi rurau. La populacion passèt ansin de 166 abitants en 1806 a un minimom de 26 en 1968 e 1975. Dempuei aquela data, es en aumentacion leugiera amb 79 estatjants recensats en 2019. Dins aquò, lo vilatge es totjorn menaçat per la desertificacion. Gràcias a son istòria senhorala, l'endrech dispausa d'un patrimòni arquitecturau constituit per lo castèu dei senhors de Castèuvièlh entre lei sègles XVII e XVIII e per divèrseis edificis religiós.

## Personalitats liadas a la comuna

* Antòni d'Arbaud de Castèuvièlh, chivalier de l'Òrdre de Sant Joan de Jerusalèm.
* Loís d'Arbaud de Castèuvièlh, luòctenent de vaissèu e chivalier de l'Òrdre de Sant Loís.

## Veire tanben

* Comunas de Var.
* Ostau d'Arbaud de Castèuvièlh.
* Ostau de Demandòus
* Pargue Naturau Regionau de Verdon.
* Resèrva Naturala Geologica d'Auta Provença.

## Nòtas
Cogolin

**Cogolin** (*Cogolin* en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

Tòca en mesma temps lo Massís dei Mauras e la mar Mediterranèa.

Es reputada per la fabricacion de sei pipas e per l'excelléncia de la manufactura de sei tapís.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luecs e monuments

## Personalitats liadas ambé la comuna

## Vèire tanben
* Comunas de Var

## Liames extèrnes

## Nòtas
Cotinhac

**Cotinhac** (*Cotignac* en francés) es una comuna de Provença administrada per lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

## Istòria
Per lei cresents catolics es un luòc d'aparicion de la Verge Maria e de Sant Josèp. 
*En 1519 la Verge Maria que seriá apareissuda davant un boscassier nomat Joan de la Bauma e l'auriá demandat de faira bastir una glèisa.
*En 1660 Sant Josèp auriá mostrat l'emplaçament d'una fònt sota un rocàs a un pastor.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments

## Personalitats liadas ambé la comuna

## Vèire tanben
* Comunas de Var
## Liames extèrnes

## Nòtas
Francs

Los **francs** èran una confederacion de tribús germanicas que los poblaments son atestats tre lo sègle III per las ribas drechas de Ren. Entre los sègles III e V d'unes francs faguèron d'incursions dins los territòris romans mentre que d'autres jonhèron las tropas romanas en Gàllia. Sols los francs salians formèron un reialme que foguèt reconegut pels romans après 357. Dins lo clima d'afondrament de l'autoritat imperiala a l'oèst, las tribús francas s'uniguèron jol poder merovingian e conquistèron tota la Gàllia levat Septimània al sègle VI. L'elita politica saliana èra una de las fòrças pus activas dins la crestiantat que s'espandissiá subre l'oèst d'Euròpa. Los francs creèron un dels reialmes barbar dels pus fòrts e estables.

La dinastia merovingiana, descendenta dels Salians, fondèt una de las monarquias germanicas que remplacèron l'Empèri Roman d'Occident a partir del sègle V. L'estat franc consolidèt son poder subre una granda part de l'Euròpa de l'oèst a la fin del sègle VIII, per donar l'Empèri Carolingian qu'anava dominar tota la region. Aqueste empèri evoluèt dapasset per donar França e lo Sant Empèri Roman Germanic.

## Ligams intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Entrecastèus

**Entrecastèus** (*Entrecasteaux* en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments

Image:Château d'Entrecasteaux.png|Vista de profiu dau castèu.
Image:Vue du château Entrecasteaux et du parc.jpg|Vista dau castèu de fàcia amb lo jardin.
Image:Entrecasteaux garden.jpg|Lo jardin amb lo castèu en fons.
Image:Le parc du château.jpg|Lo Jardin vist dau castèu.


## Personalitats liadas amb la comuna
*Antòni Bruni d'Entrecastèus

## Vèire tanben
* Comunas de Var
## Liames extèrnes

## Nòtas
Projècte Comunas d'Occitània/Identificacion de las comunas/Pirenèus Orientals

Projècte Comunas d'Occitània > Identificacion de las comunas >**[[Pirenèus Orientals]]**

29 comunas occitanas, totas las autras catalanas (197 de 226).

Cantons novèls: 
* canton 15 28 comunas occitanas de 38
* comuna 111

Fenolheda es occitan mas i a de dobtes sus Capcir e sus quauques vilatges termieròls.

Arrondiments : 1 Ceret, 2 Perpinyà (per Fenolheda), 3 Prada  (per Capcir)

Cantons

04 Latour-de-France (Arrdt. 2) : 7 comunas occitanas de 10
*Òc 019 Belhestar
*Òc 039 Caramanh
*Òc 042 Cassanhas
*Cat 071 Estagel
*Òc 092 Lansac
*Òc 096 Trinhac (Latour-de-France en francés)
*Cat 118 Montner
*Òc 143 Planesas
*Òc 158 Rasiguèras
*Cat 205 Tautavel

Canton 15 Saint-Paul-de-Fenouillet (Arrdt 2) : complètament occitan (11 comunas)
*006 Ansinhan
*046 Caudièrs de Fenolhet
*077 Fenolhet
*083 Fòssa
*097 L'Esquèrda
*107 Maurin
*152 Prunhanas
*169 Çantarnac
*184 Sant Martin de Fenolhet
*187 Sant Pau de Fenolhet
*232 Viran

Canton 16 Sornhan (Arrdt 2) : 10 comunas occitanas de 11
*Catalan, ancianament occitan ? 007 Arboçòls
*Òc 035 Camporsin
*Òc 076 Felhuns
*Òc 139 Pesilhan de Conflent
*Òc 151 Prats de Sornhan
*Òc 156 Rabolhet
*Òc 198 Sornhan
*Òc 201 Tarerac (Catalan, ancianament occitan, comptat coma occitan per Aguiló e Holle)
*Òc 215 Trevilhac
*Òc 216 Trilhan
*Òc 234 Lo Vivièr

Canton 18 Vinça (Arrdt 2)
*1 sola comuna occitana 111 Montalban del Castèlh

Dobtos :

Canton 12 Rivesaltes (Arrdt 2)
*231 Vingrau amb de traches occitans es pasmens considerat coma catalan

Canton  06 Mont-Louis (Arrdt. 3)
*Capcir a un parlar de transicion pasmens considerat coma catalan

### Populacion
Los modèls  e  donan la populacion sens compte doble/totala de las comunas occitanas.
INSEE :
* Populacion occitana sens comptes dobles :  de 
* Populacion occitana totala :  de
Sent Marçau (omonimia)

**Sent Marçau** pòt designar:
* Sent Marçau en 
* Sent Marçau en 
* Sent Marçau d'Artenset,Sent Marçau d'Aubareda, Sent Marçau de Valeta o Sent Marçau Vivairòus en
David Ben-Gurion

**David Ben-Gurion** (1886 - 1973) èra un òme politic israelian. Foguèt premier ministre d'Israèl de 1948 a 1953 puei de 1955 a 1963.
Ròm

** Ròm** pòt designar :

* *[[Etnologia]]*: Lo pòble **[[Ròms|Ròm]]**.
* *[[Lingüistica]]*: Sa lenga, lo **[[Ròm (lenga)|ròm]]**, lenga indoariana tanben sonada gitano o cingaro o tzingarin o romaní.
Èbra

**Èbra** o **Nèbra** (*Évenos* en francés) es una comuna de Provença administrada per lo departament de Var dins la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. La traduccion dau nom dau vilatge d’*Èbra* (o *Nèbra*) que fai partida de la comuna es de còps utilizat en francés per tota la comuna.

## Geografia

## Toponimia
Lo nom dau vilatge que dona son nom a la comuna es *Évenos* en francés, mas localament *Nèbre* o *Èbre*, lo premièr pus contemporanèu. Aqueus dos darriers noms son sovent utilizats per designar la comuna e lo gentilici francés es *Ébrosiens*. 

A premiera vista, *Evenòs*, nom supausat en occitan, sembla un nom diferent de *Nèbra* o *Èbra*, mas es pas dificil tanpauc de provar qu'es en realitat lo meme nom. Lo nom que lo TDF dona es *Èbro*, amb de fòrmas ancianas que son *Evenes* en vièlh francés, *Evenœ* en latin, *Evena* e, bensai una reconstruccion, *Evenos* en vièlh provençau  . Dauzat pena un pauc a donar una etimologia, per eu aparentada amb la d'Evaus, mas fornís tanben la fòrma *Evena* de 1141, que fau legir de segur *Èvena* o *Évena* per comprene la seguida. Es donc un proparoxitòn e lo provençau, situat près de l'italian, gardèt aquela classa de mots un pauc pus longtemps que lo lengadocian o lo gascon. Lo nom èra demorat çò qu'èra vèrs lei sègles XIV o XV e la prononciacion venguèt *Èveno* o *Éveno*. D'escribas causiguèron d'escriure *Eveno* (aurián remplaçat bensai la finala per *-e* se s'agissiá d'un paroxitòn), d'autres ajustèron una *-s* finala analogica; vaquí *Évenos* sauvat dins la grafia, mas probable que jamai foguèt pas prononciat ansin. 

Es pas aquò l'essenciau, qu'es lo passatge de proparoxitòn a paroxitòn. Se *Helena* donèt Elna, *Èvena* o *Évena* podián pas donar *Èvna* o *Évna* : la seguida *v + n* es estrangièra a la lenga e de prononciacion malaisada. Dins aqueu cas, una rotacizacion de *-n-* pòsttonica, ajocada après l'accent tonic, règla la question (cf. lo sufixe -ànicum que menèt a -argue). Lo nom auriá pogut se mudar simplament en **Èvra*, mas la fragilitat de la posicion après l'accent tonic, la prononciacion encara pus aisida menèron a *Èbra*. Dins « vau a-n-Èbra », una consonanta permet d'evitar l'iatus, aquela consonanta s'aglutinèt e aquí *Nèbra*, *Nèbre* en francés, vengut probablament majoritari, au mens en francés, entre lo sègle XIX (Mistral) e lei sègles XX e XXI, mas lo gentilici francés se mudèt pas en *Nebrosiens. *Nèbra* o *Èbra* (lo segond amb la caucion de Mistral), aquò's la sola causida.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats liadas amb la comuna

## Vèire tanben
* Comunas de Var

## Liames extèrnes

## Nòtas
Rom

170px|thumb|Publicitat en occitan per una marca de rom a la fin del sègle XIX
Lo **rom** (var.**ròm**) es una bevenda alcolica (entre 45 e 49°) obtenguda per la destillacion dau jus o de la melassa de la cana de sucre.
## Istòria
Aquesta beguda venguèt un produch important de las Antilhas aprèp l'introduccion de la cana de sucre el 1493 per Cristòl Colomb. Son nom apareis mençonat per primièr còp dins de documents que venon de las Barbadas en 1650 e i es anomenada *kill-devil* (tua diables) o mai *rumbullion* (un mot de Devonshire, Anglatèrra que significa 'grand tarabast'. Passèt a se sonar simplament *rum* en 1667. Cal notar aqui la parentèla possible entre lo mot inglès "rumbullion" e lo verbe occitan "rambalhar" (mèma sens).

Foguèt lo *rom* un factor economic de pes durant los sègles XVII e XVIII. Dempuèi las Antilhas partissiá cap a Euròpa e alara se faguèt servir lo trafic d'esclaus africans e lo negòci de pèls amb los pòbles amerindians de l'America del Nòrd. Son exportacion tanben se fasiá cap a las colonias anglesas d'America. Gràcias a la fòrta demanda sulpic s'establiron de destillariás a d'autres endreches del continent, coma a Nòva York o en Nòva Anglatèrra durant lo sègle XVII. A partir d'aquel moment, la zona de las Antilhas se limitèt a n'exportar sonque la melassa. En 1763 existissián mai de 150 destillariás en Nòva Anglatèrra. Aperaquí 80% de la produccion èra destinada a la consomacion del quite continent american, mentre que lo demai se dirigissiá cap al comèrci amb Africa en servir produch d'escambi per aquesir d'esclaus, d'evòri o d'aur.
Calfapança

[right|250px|thumb|Calfapança dins l'[ostal natal de Joana d'Arc a Domrémy]]
[left|250px|thumb|Contracòr del [sègle XVII dens la Ciutadèla de Besançon, allegoria de l'amor unissent dos còrs]]
[right|250px|thumb|Contracòr de [1777]]
La **calfapança** (var. **cauhapança**) o lo **contracòr** es una placa de fonda apausada contra la paret del fons del lar d'una chimenèia per fin d'evitar que la calor del fuòc se pèrda dins la paret e per la tornar enviar vèrs la pèça.

### Nòtas
Braille

Lo **braille** es un mètode d'escritura e de lectura tactil pensat pels cecs. Foguèt inventat pel Louis Braille a la mitat del sègle XIX. Cada matritz braille se constituís de sièis punts de tres linhas e doas columnas. Cada matritz se determina per combinason d'aqueles de punts en relèu per permetre una codificacion d'un signe.

## Letras e nombres

Imatge:Braille A1.svg|A, 1
Imatge:Braille B2.svg|B, 2
Imatge:Braille C3.svg|C, 3
Imatge:Braille D4.svg|D, 4
Imatge:Braille E5.svg|E, 5
Imatge:Braille F6.svg|F, 6
Imatge:Braille G7.svg|G, 7
Imatge:Braille H8.svg|H, 8
Imatge:Braille I9.svg|I, 9
Imatge:Braille J0.svg|J, 0
Imatge:Braille K.svg|K
Imatge:Braille L.svg|L
Imatge:Braille M.svg|M
Imatge:Braille N.svg|N
Imatge:Braille O.svg|O
Imatge:Braille P.svg|P
Imatge:Braille Q.svg|Q
Imatge:Braille R.svg|R
Imatge:Braille S.svg|S
Imatge:Braille T.svg|T
Imatge:Braille U.svg|U
Imatge:Braille V.svg|V
Imatge:Braille W.svg|W
Imatge:Braille X.svg|X
Imatge:Braille Y.svg|Y
Imatge:Braille Z.svg|Z
Imatge:Braille À.svg|À
Imatge:Braille È.svg|È
Imatge:Braille Ò.svg|Ò
Imatge:Braille %C3%89.svg|É
Imatge:Braille Ö.svg|Ó
Imatge:Braille ST.svg|Í
Imatge:Braille Ù.svg|Ú
Imatge:Braille Ï.svg|Ï
Imatge:Braille Ü.svg|Ü
Imatge:Braille AND.svg|ç


## Simbòls d'una matritz

Imatge:Braille_Apostrophe.svg|Punt. i Apostròf ' (posterior a letra sens daissar d'espaci)
Imatge:Braille_Period.svg|Punt final .
Imatge:Braille_Comma.svg|Coma , i Punt volat · (posterior a letra sens daissar d'espaci)
Imatge:Braille_Hyphen.svg|Jonhent
Imatge:Braille_QuestionMark.svg|Punt d'interrogacion
Imatge:Braille_ExclamationPoint.svg|Punt d'exclamacion
Imatge:Braille_Semicolon.svg|Punt virgula
Imatge:Braille_%C3%8A.svg|Parentèsis d'obertura
Imatge:Braille_%C3%84.svg|Parentèsis de tancadura
Imatge:Braille_QuoteClose.svg|Verguetas  d'obertura
Imatge:Braille_QuoteOpen.svg|Verguetas de tancadura
Imatge:Braille_NumberSign.svg|Prefixe numeric
Imatge:Braille_DecimalPoint.svg|Majusculas

Imatge:Braille Ä.svg|@


## Simbòls de 2 matrises

Imatge:Braille_Hyphen.svg|Tiret 
Imatge:Braille_Hyphen.svg|


Imatge:Braille_Currency.svg|€ 
Imatge:Braille E5.svg|


## Simbòls de 3 matrises

Imatge:Braille_Apostrophe.svg|Punts de suspension
Imatge:Braille_Apostrophe.svg|
Imatge:Braille_Apostrophe.svg|