open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bardonescha

**Bardonescha** o **Bardonèicha** (localament) 
 (*Bardonecchia* en italian) es una comuna occitana de Daufinat, dins la Val d'Ors (Valadas Occitanas). Es administrativament dins la província de Turin (a partir de 2015, la Ciutat Metropolitana de Turin) e la region de Piemont de l’Estat italian.

## Istòria

Lo decret reial del 16 de junh de 1927 annexèt a Bardonescha las comunas de Melesen (qu'aviá annexat Los Arnauds en 1836), Mialaura e Archamola.
Lo tractat de París cedèt la Val Estrecha a l'estat francés en 1947.

## Personalitats liadas 'mbo la comuna
* **Augusta Gleise**, escrivana occitanofòna nascuda a Mialauras. Li devem* 'L cäíë d'lä mèitrë* (Lo quasern de la mestra) publicat en 2000 dins *I Quaderni di Bardonecchia*, *Appunti morfologici della parlata occitano alpina di Bardonecchia* (2003), *Ënviran dlä gleizë 'd Miaràura. La chiesa di Millaures, le sue borgate e la sua gente* (2004), e amb l'Associazione San Claudio, participa a la redaccion de *Alvî dl'Ecorë du Gad* (2002). Escritz dins la grafiá de son amija e collega Clelia Baccon. Ensenha localament l'occitan dins l'annadas 90.

* **Simona Heoud**, poetessa occitanofòna nascuda a Mialaura. Escritz dins la mesma grafiá que la Baccon.

* **Graziella Vachet**, poetessa occitanofòna de la comuna. Escritz dins la grafiá de de la Baccon.

* **Daniela Garibaldo**, escrivana occitanofòna que la maire, Adele Allemand, era de Mialauras. Faguet mai d'una enquesta etnografica, toponomastica e linguistica. Fuguet publicada dins *I Quaderni di Bardonecchia*, *Valados Usitanos*

* **Adele Allemand**, escrivana occitanofòna. Escrisset sus lo trabalh de las femnas dins *Lë giurnà dlë mënagerë*.

## Bibliografia
* Marco Battistoni (2006). "Comune di Bardonecchia", *Schede storico-territoriali dei comuni del Piemonte*, en linha &lt;http://www.regione.piemonte.it/cultura/guarini/schede/to/dwd/Bardonecchia.pdf&gt;.

## Tanben veire
* Ciutat Metropolitana de Turin (Província de Turin)
* Eridan
* Val de Susa
* Comunautat Montanhòla Val Susa e Val Sangone
* Valadas Occitanas

## Ligams
* Site oficial de la comuna de Bardonescha
* Site de l'ofici de torisme de Bardonescha
* Esqui a Bardonescha
* Torisme a Bardonescha

## Referéncias
Santiago de Chile

Santiago de Chile (oficialament Santiago) es la capitala de Chile. Formada per un total de 26 comunas e parts d'autres 11, sa populacion totala èra  abitants en 2002. La comuna de Santiago (fondada lo 12 de febrièr de 1541 per Pedro de Valdivia) a  abitants (2009) e 22,4&nbsp;km². Son airal metropolitan a &nbsp;km² e mai de 7 milions d'abitants.

La vila es un important centre financièr, industrial, comercial e de servicis del país e tanben de l'America del Sud (amb las ciutats de São Paulo, en Brasil, e Buenos Aires, en Argentina).

thumb|230px|left|Lo Palais de ''La Moneda'', a Santiago de Chile.

[thumb|230px|left|La ciutat de Santiago de Chile. Al fons, los [Andes.]]

thumb|230px|left|Alameda ''Libertador Bernardo O'Higgins'', a Santiago de Chile.

thumb|230px|left|Estacion ''San Pablo'', del metro de Santiago.

## Vejatz tanben
### Ligams intèrnes
### Referéncias
* 
### Ligams extèrnes
* Administracion de la ciutat de Santiago en espanhòl.
* https://web.archive.org/web/20080503135408/http://www.misantiago.cl/ - Mapa interactiva del centre de Santiago
Søren Kierkegaard

**Søren Aabye Kierkegaard** (1813-1855) foguèt un filosòf danés considerat coma lo paire de l'Existencialisme. Karl Jaspers, Franz Kafka, Simone de Beauvoir e d'autres intellectuals del sègle XX foguèron influenciats pels trabalhs de Kierkegaard.
Tyrone Power

**Tyrone Edmund Power, III.** (1914–1958) foguèt un actor american de cinèma.

## Filmografia
* *[[Tom Brown of Culver]]* (1932) (sos començaments dins un pichon ròtle)
* *[[Son of Fury]]* (1932)
* *[[Lloyd's_of_London_(movie)|Lloyd's_of_London]]* (1936) (son primièr ròtle màger)
* *[[Thin_Ice_(1937 filme)|Thin_Ice]]* (1937)
* *[[Marie-Antoinette (1938)|Marie Antoinette]]* (1938)
* *[[Alexander's Ragtime Band]]* (1938)
* *[[In Old Chicago]]* (1938)
* *[[Rose of Washington Square]]* (1939)
* *[[Second Fiddle]]* (1939)
* *[[The Rains Came]]* (1939)
* *[[Jesse James (1939 filme)|Jesse James]]* (1939)
* *The Mark of Zorro* (1940) de Rouben Mamoulian
* *[[Johnny Apollo]]* (1940)
* *[[Brigham Young (movie)|Brigham Young]]* (1940)
* *[[Blood and Sand]]* (1941)
* *[[A Yank in the R.A.F.]]* (1941)
* *[[The Black Swan]]* (1942)
* *[[Crash Dive (movie)|Crash Dive]]* (1943)
* *[[The Razor's Edge]]* (1946)
* *[[Nightmare Alley (1947 movie)|Nightmare Alley]]* (1947)
* *Captain from Castile* (1947) de Henry King
* *[[Prince of Foxes]]* (1949)
* *[[The Black Rose]]* (1950)
* *[[Rawhide]]* (1951)
* *[[Pony Soldier]]* (1952)
* *[[The Mississippi Gambler]]* (1953)
* *[[King of the Khyber Rifles]]* (1954)
* *[[The Long Gray Line]]* (1955)
* *[[Abandon Ship]]* (1956)
* *[[The Eddy Duchin Story]]* (1956)
* *[[The Sun Also Rises]]* (1957)
* *[[Witness for the Prosecution]]* (1957) (son darrièr filme)

## Ligams extèrnes
* 
* Classic Movies (1939 - 1969): Tyrone Power
* '''Tyrone POWER : Biografia, filmografia, galariá, etc.'''
Alfred de Musset

**Alfred Louis Charles de Musset** (1810-1857) foguèt un escrivan, poèta e dramaturg del Romantisme francés del sègle XIX.

## Sas òbras
* *À ma mère* 1824
* *À Mademoiselle Zoé le Douairin* 1826
* *Un rêve*, *L'Anglais mangeur d'opium* 1828
* *Premières poésies* 1829-1835    
* *Contes d'Espagne et d'Italie*, *La Quittance du diable*, *Une nuit vénitienne * 1830     
* *La Coupe et les lèvres*, *Namouna* 1831
* *Spectacle dans un fauteuil*, *À quoi rêvent les jeunes filles* 1832        
* *[[Lorenzaccio]]*, *[[Les Caprices de Marianne]]*, *Rolla*, *André del Sarto*, *[[Gamiani ou deux nuits d'excès]]* 1833   
* *Fantasio*. ''On ne badine pas avec l'amour'', *Perdican*, *Camille et Perdican* 1834     
* *La Quenouille de Barberine*, *La Nuit de mai*, *La nuit de décembre*. *Le Chandelier* 1835      
* *Il ne faut jurer de rien*, *Lettre à M. de Lamartine*, *Faire sans dire*, *La Nuit d'août*, *[[La confession d'un enfant du siècle]]*, 2 volums, 1836 
* *Poésies Nouvelles* 1836-1852 
* *Chanson de Barberine* 1836  
* *Un caprice*, *La Nuit d'octobre*, *À la Malibran*, *Emmeline*, *Les deux maîtresses*. *Lettres à Dupuis et Cotonet* 1837  
* *Le fils du Titien*, *Frédéric et Bernerette*, *L'Espoir en Dieu*. *Dupont et Durand*. *Margot* 1838
* *Croisilles* 1839
* *Les deux maîtresses*, *Tristesse*, *Une soirée perdue*  1840  
* *Souvenir*, *Nouvelles* (« Emmeline », « Le fils du Titien », « Croisilles », « Margot ») 1841     
* *Le voyage où il vous plaira*, *Sur la paresse*, *Histoire d'un merle blanc*, *Après une lecture*  1842 
* *Pierre et Camille*, *Le secret de Javotte*, *Les frères Van Bruck* 1844   
* *Il faut qu'une porte soit ouverte ou fermée*, *Mademoiselle Mimi Pinson* 1845  
* *Nouvelles* (« Pierre et Camille », « Le secret de Javotte ») 1848   
* *Louison*, *L'Habit vert*, *On ne saurait penser à tout* 1849   
* *Poésies nouvelles*, *Carmosine* 1850  
* *Bettine*, *Faustine* 1851     
* *La Mouche* 1853     
* *Contes* 1854
* *[[Les filles de Loth]]* (data desconeguda)
* *Œuvres complètes*, Gallimard, Bibliothèque de la Pléiade (ISBN 2070103870)

## Ligams extèrnes
*  Òbras sul sit del projècte Gutenberg
Cincinnati

Cincinnati es una vila de l'estat d'Ohio, als Estats Units d'America. Sa populacion èra estimada a  abitants en 2005. Sa superfícia totala es 206,1&nbsp;km².

thumb|230px|left|Vista nocturna de Cincinnati, Ohio.

thumb|230px|left|Banca a Cincinnati.
Nowy Sącz

**Nowy Sącz** es una ciutat de Polonha. L'an 2006 aviá una populacion de  abitants.

## Embessonatges
* 
*  
*  
*  
*  
* 
* 
* 
* 
*  
*  
* 

## Ligam extèrne
* Sit oficial de Nowy Sącz
Lista dels papas

__TOC__
Vaquí la **lista dels papas** presentada volontàriament del biais pus simple possible. Per aténher aquesta tòca, los detalhs e comentaris son estats reportats dins los articles connèxes seguents :

*[[Papa]]* : per la definicion d'aqueste mot en general, e per sa definicion pus restrictiva tala coma s'emplega exclusivament aicí, es a dire al sens de cap de la Glèisa Catolica.

*[[Lista detalhada dels papas]]* : per una lista pal mai detalhada qu'aquesta, amb lo nom e luòc de naissença dels papas, de datas precisas (naissença, començament e fin del pontificat, decès), de comentaris, *etc.* Los antipapas i son tanben indicats. En introduccion, se trobarà d'explicacions detalhadas sus çò que s"entend pel mot « papa », sus çò que deu figurar e pas figurar dins la lista e sus la dificultat d'establir una lista acceptabla per totes.

*[[Nom de renhe dels papas]]* : per d'explicacions detalhadas suls noms dels papas, e doncas sus las anomalias constatadas sus cèrts noms dins aquesta lista.

*[[Lista dels primats de la Glèisa Còpta Ortodòxa]]* e *[[Lista dels catholicos de la Glèisa Armènia]]* : perque aquestes dignitaris religioses tanben pòrtan lo títol de *papa*, dins sa definicion pus generala.

## La lista dels papas
Émile Durkheim

Émile Durkheim, scientific francés (1858-1917) es considerat lo paire de la sociologia modèrna. A estudiat de tèmas coma l'educacion, lo trabalh, lo crime, lo suicidi, la religion e autres aspèctes de la societat.
Puerto Ayacucho

Puerto Ayacucho es la capitala de l'estat veneçoelan de l'Amazonas. Sa populacion èra estimada a 70 000 abitants, en 1997.
Francfòrt de Men

**Francfòrt de Men** (en alemand *Frankfurt am Main*) es la cinquena vila d'Alemanha, en Èssa, amb una populacion de  abitants en 2006. Es tanben lo principal aeropòrt alemand.

Francfort es la 4ena plaça financièra d'Euròpa e la la vila pus rica d'Alemanha amb un PIB per abitant de . Es lo sèti de la Banca centrala europèa (BCE), de la Banca federala d'Alemanha (Deutsche Bundesbank) e de la borsa de Francfòrt. Francfort es tanben un caireforç màger europèu. Son aeropòrt internacional es lo tresen d'Euròpa après l'aeropòrt de París-Charles-de-Gaulle e l'aeropòrt internacional de Londres Heathrow. La vila se caracteriza per un nombre important de gratacèl. La vila es de còps que i a escaissada *Mainhattan* en referéncia al riu que la traversa e al quartièr de Manhattan a Nòva York. Son bastiment pus enauçat es la *[[Commerzbank Tower]]*, sèti social del grop bancari Commerzbank, que culmina fòra antena a , e foguèt bastit per Norman Foster.

thumb|left|330px|Francfòrt de Men

## Vejatz tanben
* Banca Centrala Europèa
* Frankfurter Allgemeine Zeitung
* Frankfurter Rundschau
* Universitat de Francfòrt
## Referéncias
Guarulhos

**Guarulhos** es una vila brasilièra de l'airal metropolitan de la ciutat de São Paulo. L'aeropòrt internacional de São Paulo (*Aeroporto de Cumbica*) es situat dins la vila.

Es tanben una vila industriala importanta de l'estat de São Paulo.

thumb|left|255px|Aeropòrt Internacional de São Paulo-Guarulhos, dins lo districte de Cumbica.
## Ligam extèrne
* Sit oficial de la Prefectura de Guarulhos.
Rio Branco (Acre)

**Rio Branco** es la capitala de l'estat d'Acre, en Brasil. Sa populacion èra estimada a 314&nbsp;127 abitants en 2006. Sa superfícia totala es 7925&nbsp;km².

thumb|250px|left|Lo centre istoric de Rio Branco, Acre.

thumb|250px|left|Ancian mercat de la vila de Rio Branco.

thumb|250px|left|Palais Rio Branco, sèti del Govèrn de l'Estat d'Acre.

Fondada lo 28 de decembre de 1882, es actualament lo principal centre industrial, de comèrci e de servicis de l'Estat. Es situada a 3100&nbsp;km al nòrd-oèst de Brasília per la rota BR-364.
Belém (Pará)

**Belém** es la capitala de l'estat brasilièr del Pará. Sa populacion èra estimada a 1&nbsp;405&nbsp;871 abitants, en 2005. Sa superfícia totala es 1070&nbsp;km².

Fondada lo 12 de genièr de 1616, es actualament un important centre de comèrci e servicis de la Region Nòrd de Brasil. Es tanben sèti de l'Universitat Federala de Pará (UFPA) e d'autras institucions d'ensenhament superior.

## Geografia
thumb|250px|left|Region centrala de la ciutat de Belém.
Belém es situada 1° 27' sud, 48° 29' longitud oèst. A comptar de 2004, la populacion èra aperaquí de 1.421.000, la que causa fa de Belém la 10 màger vila de Brasil. La region metropolitana a una populacion d'aperaquí 2.100.000, la que causa la fa la desena region metropolitana pus granda de Brasil. Lo sud del canal de desbocadura del riu d'Amazonas se tròba just al nòrd de la vila, aital coma l'illa de Marajó.

La ciutat es embessonada amb 

thumb|250px|left|Lo pòrt de Belém.
Muhammad Husni Mubarak

**Muhammad Husni Said Mubarak**, militar, aviator e engenhaire, foguét president d'Egipte (1981 -2011).
Lista dels presidents d'Egipte

border|thumb|250px|right|Bandièra del president d'Egipte.
Vaquí la **lista dels presidents d'Egipte**. Entre lo 23 de febrièr de 1954 e lo 23 de junh de 1956, lo títol de president d'Egipte foguèt pas utilizat.

## Nòtas
Melilla

**Melilla** es una vila autonòma espanhòla e un territòri extra-europèu situat en Africa Septentrionala, enrodat per Marròc.

## Istòria
La vila foguèt conquistada per l'espanhòl Juan Alonso Pérez de Guzmán en 1497. L'actuala frontièra foguèt fixada en tractats durant los ans de 1859, 1860, 1861 e 1894.

## Geografia

## Demografia

## Ligams extèrnes

## Vejatz tanben

## Nòtas
 

## Referéncias
Kinshasa

Kinshasa (ancianament **Léopoldville**) es la capitala de la Republica Democratica de Còngo. Sa populacion èra estimada a  abitants en 2005. Sa superficia totala es 9965&nbsp;km².

thumb|230px|left|Lo centre de Kinshasa, Republica Democratica de Còngo.

thumb|230px|left|Lo districte de La Gombe, centre de la ciutat de Kinshasa.
Palmas (Tocantins)

**Palmas** es la capitala de l'estat de Tocantins, en Brasil. Sa populacion total èra 220&nbsp;889 abitants en 2007. Sa superfícia totala es 2218,9&nbsp;km².
Caracas

thumb|230px|left|Region d'Altamira, a Caracas.
Caracas es la capitala de Veneçuèla. Sa populacion èra estimada a  abitants, en 2005. Sa superficia totala es 1930&nbsp;km².
Amians

**Amians** (*Anmien* en picard, * Amiens* en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme es la region Nauts de França.
Amians es conoissuda per sei robinas, leis ortilhonatges, que li vauguèron l'escais de Venecieta dau Nòrd, e per sa catedrala, una dei mai bèlas de França.

## Geografia
Lo flume Somme atravèrsa la ciutat d'èst en oèst e li dona sa topografia particulara, amb sei quartiers vièlhs bastits sus de *rieux*, mena de biau que rejonhon lei dos braç de Somme qu'atravèrsan Amians.

## Istòria

Conoissuda sota l'Empèri Roman coma *Samarobriva*, literalament lo *Pònt subre Somme*, Amians prenguèt puei lo nom de la populacion gaulesa locala, leis Ambiani, devèrs lo sègle IVen, au moment que la ciutat deven un sèti episcopau.

## Administracion

## Demografia

## Ciutadans illustres
* Vincent Voiture (1595–1648), escrivan francés d'origina picarda, poeta, prosator e academicians.
* Renée Lafont (1877–1936), hemna de letras e traductritz picarda, d'origina occitana, assassinada au començament de la Guèrra civiu espanhòu.
Marlene Dietrich

**Marlene Dietrich**, nascuda **Maria Magdalene Dietrich** (Berlin, 27 de decembre de 1901 – París, 6 de mai de 1992) foguèt una actritz e cantaira d'origina alemanda e naturalizada americana. En 1930 son ròtle de "Lola-Lola" dins lo film *[[Der blaue Engel]]*, dirigit per Josef von Sternberg, li conferiguèt una notorietat internacionala. Aquela glòria li permetèt de signar un contracte amb la companhiá americana Paramount Pictures. Las produccions d'Hollywood coma *[[Shanghai Express]]* e *[[Desire]]* consolidèron e magnifiquèron sa reputacion e faguèron d'ela una de las actrises mai apreciadas e mai pagadas de l'industria cinematografica de son temps. 

## Bibliografia

* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Antoon van Dyck

Antoon van Dyck (Anvèrs, 22 de març de 1599 - Blackfriar, Londres, 9 de decembre de 1641) foguèt un pintor flamenc del sègle XVII. Aqueste artista, d'estil barròc, s'especializèt dins los retraches. Venguèt lo pintor principal de la cort dels sobeirans angleses, aprèp d'aver conegut un succès considerable en Itàlia e en Flandra. 

[thumb|left|230px|Rei Charles I d'Anglatèrra. Aquesta pintura es actualament expausada al Musèu del [Lovre, a París.]]

## Galariá

 
Image:Anthonis van Dyck 021.jpg|Retrach de Marie-Louise de Tassis
Image:Anthonis_van_Dyck_050.jpg|Autoretrach
Image:Triple portrait of Charles I.jpg|Carles Ièr, rei d'Anglatèrra
Image:Anthony van Dyck - The Lomellini Family.jpg|La Familha Lomellini


## Ligams extèrnes
*  Anthony van Dyck - Olga's Gallery
Saluças (pagina d'omonimia)

* Saluças es una ciutat piemontesa de la província de Coni

* Pèire de Saluças es un pintor occitan

* Lo marquesat de Saluças es un ancian estat

* La diocèsi de Saluças es una diocèsi de la glèisa catolica
Roiasc (parlar)

Lo **roiasc** es un dialècte de transicion entre l'occitan e lo nòrd-italian (ligur), revendicat en generau coma occitan, mas tenent de trachs estructuraus sobretot ligurs. Si parla dins l'auta Vau de Ròia e dins de tèrras adjacenti, escambarlat qu'es sobre l'estat francés e l'estat italian. Lo brigasc es una varietat locala de roiasc qu'a aquerit una cèrta notorietat.

## Classificacion

* Dau ponch de vista dei *representacions*, lu estatjants e li associacions culturali de l'Auta Ròia revendican volontiers la sieu apertenéncia a l'occitan (sensa negar totun li sieus afinitats emb lo ligur). Dau band italian, li comunas dont si parla roiasc si declarèron "comunas de lenga occitana" dins l'encastre de la *Lei de proteccion dei minoritats lingüistiqui* (nº 482, 1999).
* Dau ponch de vista *estructurau*, totun, lu trachs dau ligur son mai fòrts que lu trachs de l'occitan. Mas lo roiasc es un parlar de tipe *ligur alpenc* (emb lo parlar vesin de Pigna) que si distinguisse dau ligur de tipe *genoés*, quasi omnipresent dins la rèsta dau domeni ligur.

## Localizacion

Lo roiasc si parla dins li localitats seguenti:
* Dins l'estat francés, dins lu Alps Maritims: Tenda, La Briga, Fontan, Saorj, Brelh de Ròia.
* Dins l'estat italian:
** Dins la província de Coni: La Viosena (comuna d'Ormea), La Briga Auta.
** Dins la província d'Impèria: Reaud e Verdeja (comuna de Triòra), Auriveta.

## Lo parlar brigasc

Lo brigasc es una varietat de roiasc parlada dins la **[[Tèrra Brigasca]]**, a La Briga (estat francés), La Briga Auta, Reaud e Verdeja (estat italian). S'illustra emb la revista locala *R'Ni d'àigura [R^ Ní d'áigüra]*, qu'a una especialitat etnologica, e emb la revista *A Vastera*.

## Bibliografia
* BOTTON Charles, & GABER Jean, & BIANCO Albert (2000) *Eu Saoueudjinn: le parler de Saorge*, Brelh de Ròia: Éditions du Cabri
* DALBERA Joan Felip (1984) = DALBERA Jean-Philippe, *Les parlers des Alpes Maritimes: étude comparative, essai de reconstruction* [tèsi], Tolosa: Université de Toulouse 2 [ed. 1994, Londres: Association Internationale d’Études Occitanes]
* DALBERA Joan Felip (2003) = DALBERA Jean-Philippe, “Les îlots liguriens de France” [CERQUIGLINI Bernard (2003) (dir.) *Les langues de France*, París: Presses Universitaires de France / Ministère de la Culture et de la Communication-DGLFLF: 125-136]
* LANTERI Deidier (2005) = LANTERI Didier *Dictionnaire français-brigasque*. Grassa: Tac Motifs

## Vejatz tanben
* Lengas romanicas
** Occitan
*** Provençau
**** Niçard
*** Vivaroalpenc
*** Creissent
** Nòrd-italian
*** Ligur
* Vau de Ròia
* Lingüistica
** Dialectologia

## Ligams extèrnes
* Tèrra Brigasca
* La revista brigasca ''R'Ni d'àigura (R^ Ní d'áigüra)''
Saluças

**Saluças** (*Saluço* en grafia mistralenca; *Saluza, Salulz* en occitan ancian; en piemontés ***Salusse***, en italian ***Saluzzo***) es una vila d'Itàlia, en Piemont, dins la província de Coni, de  abitants.

Lo 1èr de genièr de 2019 annexa la comuna occitana de Castelar.

Lo **[[marquesat de Saluças]]**, a l'Edat Mejana, utilizèt l'occitan coma lenga administrativa, e mai se la vila de Saluças es de lenga nòrd-italiana (piemontesa). Mas una part del marquesat se trobava dins las Valadas Occitanas.

## Espòrt

* Saluças Rugbi
Mongòl

Lo **mongòl** es una lenga apartenent a la familha de las lengas mongòlas. Es parlat per mai de 2 milions de personas en Mongolia, país ont es la lenga oficiala jos la denomonacion de *khalkha*, mas tanben en China (3 milions), e en Russia (boriats e calmocs). Lo nombre total de locutors es avalorat a mai de 6 milions.

## Referéncias

## Soslengas
*Halh Mongolian, lo còde ISO 639 qu'ei khk
*Peripheral Mongolian, lo còde ISO 639 qu'ei mvf

## Vejatz tanben
*Lengas altaïcas
*Lengas per familha
Indra

**Indra** (इन्द्र) - *fòrça, coratge, poténcia* - es un dels principals dieus de l'indoïsme.
Endre (departament)

**Endre** (36) es un departament de França que ten son nom de la ribiera dau mesme nom. Una petita franja periferica a l'extrèm sud se tròba en Occitània.

Lo chapluòc es Chasteurós.

## Geografia
Quauquas comunas au sud delh departament son de lenga occitana. I a tanben una comunautat de comunas que se ditz "de la Marcha Occitana e de la Vau d’Anglin".

## Tanben veire
* Cantons d’Endre
* Comunas d’Endre
* Ancianas comunas d’Endre

## Nòtas
Andrew Lloyd Webber

thumb|right|Andrew Lloyd Webber

Andrew Lloyd Webber, **Baron Lloyd-Webber** (n. 1948 en Londres) es un compositor britanic de musicals de teatre. A trabalhat en los musicals *Jèsus Crist Superstar*, *Cats*, e autres.
Endre (aiga)

**Endre** es una ribiera que nais en Occitània (Lemosin) e que cor en França, en essent un afluent mance de Léger, e mai dona son nom au departament d’Endre.

## Nòtas
Ors (omonimia)

* L**'[[ors (mamifèr)|ors]]**, animal de l'òrdre dels mamifèrs.
* **[[Ors (comuna)|Ors]]**, comuna de las Valadas Occitanas.
* **[[Ors (Nòrd)|Ors]]**, comuna del departament francés del Nòrd.
Departament de Léger

**Léger** o **Leir** (42) es un departament francés dins la region d’.  Léger correspond aproximativament amb l'anciana província de **[[Forés]]**.
L'Insee e la Pòsta lu atribuïsson lo còde 42. La prefectura es Sant Estève.

Confronta los departaments de Ròse, Isèra, Ardecha,  Naut Léger, Puèi de Doma, Alèir e de Sòna e Léger.

Es fòrça estirat del nòrd al sud (136 km desseparan la comuna d'Urbise al nòrd dins lo canton de Renaison e Sant Sauvaor prèp del Borg d'Argentau) mas s'estend pas que sus 50 km de largor entre los monts de Forés a l'oèst e los monts de Lionés a l'èst. Sa superfícia de 4 781 km2 ne fa un departament pus pichon que la mejana.

## Tanben veire
* Arrondiments de Léger
* Cantons de Léger
* Comunas de Léger
* Gropaments de comunas de Léger

## Ligams extèrnes
*  Carta sus las lengas de Léger

*  Joseph Barou. ''Le patois forézien'' (en linha)
Auguste Antoine Piccard

Auguste Antoine Piccard (1884-1962) foguèt un fisician, inventor e explorator soís. Inventèt lo *batiscafe*, embarcacion utilizada dins l'exploracion de grandas prigondors sosmarinas.
Walt Whitman

**Walter "Walt" Whitman** (1819-1892) es considerat un dels poètas mai influents nascuts als Estats Units. Amb una òbra que s'es tradusit en mai de 30 idiòmas, se sòl acceptar que Whitman inventa la literatura contemporanèa americana coma genre. Abandona las rigidas estructuras rítmicas e metricas de la poesia europèa e adòpta un estil de vèrs liure que reprodusís d'una manièra adequada la siá vision filosofica, qu'America èra segon el destinat a reinventar lo mond coma liberador de l'esperit uman.

Poèta, jornalista e umanista, nasquèt a West Hills, Huntington a Long Island, estat de Nòva York. La siá òbra mai famosa es *Leaves of Grass* (fuèlhas d'èrba), que contunhèt de revisar e en modificant fins a la mòrt. Un grop de poèmas d'aquel recuèlh sus la guèrra civila americana se sòlen publicar per separat amb lo títol *Drum-Taps* (còps de tambor).

thumb|200px|left|Walt Whitman
Las primièras versions de *Leaves of Grass* èran autoedicions qu'avián una paura recepcion. Qualques poèmas contenián de graficas representacions del còrs uman, enumerat sens relambi en l'innovador estil "catalogador" de l'autor, que contrastava amb l'etica puritana d'aqueles tempses. Malgrat lo contengut e l'estructura revolucionària, las seguentas edicions del libre contunharián amb la indeferència de la critica oficiala als Estats Units. Per contra, a l'estrangièr, lo libre èra una sensacion mondiala, sustot a França, ont l'intens umanisme del poèta contribuiriá a provocar la revolucion naturalista de las letras francesas.

Proxim de 1864, Whitman èra ja famós pertot e *Leaves of Grass* s'èra publicat fin finala en una editoriala nòrd-americana. Malgrat que se lo considerava encara un iconoclasta e un independent literari, se mai pas, l'estatus del poèta començava a créisser dins lo sieu país. Pendent los sieus darrièrs ans, Whitman s'èra convertit en un respectat avantguardista literari que recebiá de visitas de joves artistas de tot lo mond. Pendent aqueles ans, fotografias e quadres del grand bard conrearien una cèrta figura mística a l'estil de Crist. Malgrat que Whitman inventèt pas lo transcendentalisme american, se convertiguèt en lo exponent pus famós d'aquela tendéncia e lo sieu nom rèsta pas solament sinonim de poesia mas tanben de la incipient misticisme nòrd-american. Durant lo sègle XX, joves escrivans coma Hart Crane, William Carlos Williams, Allen Ginsberg e Jack Kerouac van rediscobrir Whitman e l'actualizèron per un public mai jove.
Wilhelm Reich

**Wilhelm Reich** (Dobrzanica, 24 de març de 1897 - Lewisburg, Pennsilvània, 3 de novembre de 1957) foguèt un psiquiatre austriac. Es conegut internacionalament que trabalhèt amb Sigmund Freud.
Dead Kennedys

300px|vinheta|Dead Kennedys (2019)

Los **Dead Kennedys** son un grop de punk de San Francisco. Se formèron en 1978 per se separar en 1986. Se son tornats formar en 2001 sens lor cantaire ancian, Jello Biafra.

## Membres del grop

A l'origina, lo grop èra compausat de :

*Jello Biafra (Eric Reed Boucher) : cant
*East Bay Ray (Ray Pepperell) : guitarra
*6025 : guitarra (daissa lo grop en març de 1979) 
*Klaus Flouride (Geoffrey Lyall) : guitarra bassa
*Ted (Bruce Slesinger) : batariá

### Albums

*1980 : Fresh Fruit for Rotting Vegetables (LP)
*1981 : In God We Trust Inc. (EP)
*1982 : Plastic Surgery Disasters (LP)
*1985 : Frankenchrist (LP)
*1986 : Bedtime for Democracy (LP)
*1987 : Give Me Convenience or Give Me Death (compilacion)
*2001 : Mutiny On the Bay (live)
*2004 : Live At The Deaf Club (live)
*2007 : Milking the sacred crow (compilacion)

### Singles

*1979 : California Über Alles
*1980 : Holiday in Cambodia
*1980 : Kill The Poor / In-Sight
*1981 : Too Drunk to Fuck / The Prey
*1982 : Nazi Punks Fuck Off! / Moral Majority
*1982 : Bleed for Me / Life Sentence
*1982 : Halloween / Saturday Night Holocaust

## Ligams

*  Sit de la reformacion dels Dead Kennedys
*  Sit d'Alternativa Tentacles
Mauresca Fracàs Dub

alt=Mauresca Fracas Dub|vinheta|350x350px|Mauresca Fracàs Dub
Los** Mauresca Fracàs Dub** (MFD) son un grop de raggamuffin-rap occitan, originari de la region de Montpelhièr creat en 1998. Los maurescas an tanben cantat la vila de Seta. Ara an sortit amb lo rapaire Yellow un album hip-hop Doctor de Trobar

## Membres del grop
* Benezet
* Chab  
* Drac
* Inti
* Massimo

## Discografia
*alt=Mauresca Fracas Dub|vinheta|Mauresca Fracas Dub - Nuit du trad (Sent Guirons)*Francament* (2001)
* *Contèsta* (2005)
* *Bartàs* (2008)
* *Cooperativa* (2010)
* *Riòta* (2014)
* *Best of/L'essencial* (2017)
* *Big Sur* (2018)

## Ligams extèrnes
*Mauresca a My Space
*Sit oficial
Kortatu

**Kortatu** èra un grop de musica basc d'Irun fondat en 1984 per Fermin Muguruza e Iñigo Muguruza. Jos l'influéncia màger dels Clashs jogavan una mescla de Punk, de Ska e de Rock. Se a la debuta cantavan majoritariament en castelhan s'encaminèron cap a una utilizacion de mai en mai granda del basc dins las loras composicions.

Foguèron los pionièrs de la musica actuala basca engatjada dins l'esquèrra abertzale.

Se desseparèron en 1988. Tres membres del grop (Fermin Muguruza,Iñigo Muguruza e Kaki Arkarazo) fondèron de seguida lo grop Negu Gorriak.

## Membres

* Fermin Muguruza - guitarra e votz
* Iñigo Muguruza - bassa e guitarra
* Treku Armendariz - batariá
* Kaki Arkarazo - guitarra

## Discografia

* *Sin título* (Soñua, 1985), juntament amb Cicatriz, Jotakie e Kontuz-Hi!. Reeditat en CD per Oihuka en 2000.
* *Kortatu* (Soñua, 1985). A la reedicion en CD (Oihuka, 1998) s'incluïguèt doas cançons mai: "Mierda de ciudad" e "El último ska".
* *A la calle* (Soñua, 1986). Maxi single amb 3 cançons.
* *El estado de las cosas* (Soñua, 1986). A la reedicion en CD (Oihuka, 1998), s'incluguèt las cançons del maxi single "A la calle".
* *A Front Line Compilation* (Red Rhino-Organik, 1988). Recopilatori, reeditat en CD per Oihuka en 1998.
* *Kolpez kolpe* (Oihuka, 1988). Reeditat en CD per Esan-Ozenki en 1998.
* *Azken guda dantza* (Nola!, 1988). Doble LP en dirècte.
Abidjan

Abidjan () es la ciutat mai poblada e una anciana capitala de la Còsta d'Evòri. Sa populacion èra de  abitants en 2014. Sa superficia totala es de 563 km².

Administrativament, es tanben dins lo departament d'Abidjan qu'es lo sol departament del districte autonòm d'Abidjan. Constituís pas una comuna, mas es devesida en 10 comunas.

## Comunas d'Abidjan

thumb|right|Abidjan
thumb|right|Vista nocturna del quartièr del Plan (''Le Plateau'').
Negu Gorriak

**Negu Gorriak** (en occitan los ivèrns ruds o los ivèrns roges) es un grop de crossover basc fondat en 1990 per tres ancians del grop Kortatu, Fermin Muguruza, Iñigo Muguruza e Kaki Arkarazo.

## Membres
* Fermin Muguruza: Votz
* Íñigo Muguruza: Guitarra e votz
* Kaki Arkarazo: Guitarra e votz
* Mikel Kazalis (*Mikel Anestesia*): Bassa e votz
* Mikel Abrego (*Mikel BAP!*): Batariá

## Discografia
* Negu Gorriak (1990)
* Gure jarrera (1991)
* Gora Herria (1991)
* Borreroak baditu milaka aurpegi (1993)
* Hipokrisiari Stop! Bilbo 93-X-30 (1994)
* Ideia zabaldu (1995)
* Ustelkeria (1996)
* Salam, agur (1996)

## Ligams extèrnes
* *[https://web.archive.org/web/20061126125411/http://www.esan-ozenki.com/]* : lo sit del label Esan Ozenki
* *[http://www.muguruzafm.com]* : lo sit de Fermin Muguruza
* *[http://www.negugorriak.net]* : lo sit de Negu Gorrriak
Inadaptats

**Inadaptats** èra un grop de punk-hardcore catalan originari de Vilafranca del Penedès. La lora musica es clarament influençada per de grops coma Negu Gorriak o Rage Against The Machine mas s'i ajustan de sons mai Oï e Hardcore. Los tèmas abordats dins sas paraulas pel grop son mai que mai politics amb un engatjament pel socialisme e l'independéncia dels Païses Catalans.

## Discografia

* Crítica Social (1992) -  Capità Swing
* Motí! Avalot... (1998) -  Gora Herriak
* Inadaptats X (1999) - Gora Herriak
* INDP (2003) -  Bullanga
* SOS (2004) -  Bullanga
* Homenatge a Ovidi (2004) -  Bullanga
Lo Còr de la Plana

**Lo Còr de la Plana** èra un grop de cant polifonic de Marselha compausat de Manú Teron, Sebastian Spessa, Rodin Kaufmann, Benjamin Novarino-Giana, e Danís Sampieri. Fondat en 2000 e desaparegut a la fin de 2022, èra un còr d'òmes.

## Discografia
* Es lo titre 2003
* Tant deman 2007
* Marcha! 2012

## Origina dau grop

## Influéncia musicala

## Influéncia literària

## Engatjament politic

## Liames intèrnes
* Gacha Empega
* Manú Teron
Alexis de Tocqueville

**Alexis-Charles-Henri Clérel de Tocqueville** (1805-1859) foguèt un pensaire politic e istorian francés qu'estudièt lo sistèma de las presons dels Estats Units. Foguèt un grand defensor de la libertat e de la democracia.

Realizèt dos viatges als Estats-Units, lo primièr en 1831 e lo segond en 1840. Quitèt la vida politica en 1856.

thumb|200px|right|Alexis de Tocqueville
Canas

**Canas** (*Cano* en nòrma mistralenca, *Cànoas* en vivaro-aupenc, e en provençau ancian ; *Cannes* en francés) es una vila toristica importanta d'Occitània, en Provença (departament deis Aups Maritims, region de Provença-Aups-Còsta d'Azur).
Es lo sèti d'un important festenau de cinèma mondiau, lo Festenau de Canas.

## Geografia

## Istòria
A l'origina mod&egrave;sta vilatge mediterran&egrave;u de pescadors e de monges, Canas a una ist&ograve;ria indissociabla d'aquelas deis illas de Santa Margarita e de Sant Onorat que son pas qu'a quauques c&ograve;ps de ramas dau rivatge. Tanben, es impossible de parlar de l'ist&ograve;ria de Canas sens evocar aquela deis islas de L&eacute;rins.

Apareguda a l'Edat Mejana, la borgada de Canas se desvol&ograve;pa f&ograve;r&ccedil;a modestament pendent l'Ancian Regim tot en essent testim&ograve;ni de las luchas francoanglesas e francoespanhòlas que se debanèron essencialament subre leis islas de L&eacute;rins.

Es pas qu'au sègle XIX que la vila pren vertadi&egrave;rament son vam, gr&agrave;cia subretot a Lord Henry Brougham and Val, grand Canceli&egrave;r d'Anglatèrra qu'en s'i installant, traguèt l'aristocracia anglesa e europ&egrave;a que s'i bastiguèt de magnificas demoranças segondàrias per l'ivèrn. Coma la majoritat deis estacions dau litorau de la C&ograve;sta d' Azur e de la Riviera, la vila coneis, merc&eacute;s a aquela populacion de prestigi, un desvolopament important. Sa fama internacionala serà pas aquerida abans la mitat dau sègle XX merc&eacute;s al Festenau dau filme.

Au XIX sègle, lo desvolopament toristic favoriza leis agensaments dau quartier popular de L'Abocatz e dau baloard Carnot (ancianament baloard de la Foncière Lyonnaise).

[thumb|La « tor de l'abat » e lo [castèu dau Suquet, vestigis de l'Edat Mejana.]]

## Administracion

Una eleccion municipala parciala aguèt luòc en 1968, en seguida a la demission de Bernat Cornut-Gentille, e menèt a l'eleccion d'André Vouillon.

Una eleccion municipala parciala aguèt luòc en 1997, en seguida a la demission de Miquèu Mouillot mes en examen, e menèt a l'eleccion de Maurici Delauney.

## Demografia

## Luòcs e monuments

Cannes Overview.jpeg|Lo pòrt de la ciutat de Canas

06-Cannes-vue depuis la Californie-vers 1910.JPG|Canas vista de "Califòrnia" vèrs 1910
|La plaça dau Casinò vèrs 1910
|Ròcs de la Croseta vèrs 1910
Cannes - La Croisette.jpg|La Croseta
Cannes - hotel CARLTON.jpg|Ostalariá Carlton



## Personalitats liadas ambé la comuna

## Veire tanben

## Liames extèrnes

## Nòtas

## Veire tanben
* Festenau de Canas

### Articles connèxes
Siena

Siena (*Sieno* en grafia mistralenca) es la capitala de la província omonima, dins la region de Toscana, Itàlia. Sa populacion èra estimada a  abitants, lo 30 de setembre de 2010. 

La vila es famosa per son patrimòni artistic e per la corsa del *[[Palio de Siena|Palio delle Contrade]],* sovent abreujat en *Palio,* una espectaclosa corsa de cavals que vei s'afrontar las *contradas* (paròquias e quartièrs) de la vila dos còps l'an, lo 2 de julhet e lo 16 d'agost. Es marcada a la lista del patrimòni mondial en Euròpa establida per l'UNESCO.

Lo gentilici es sienés -esa. 
## Geografia
Siena se situa al centre d'una zona de còlas, entre las vals dels rius Arbia al sud, Merse al sud-oèst e Elsa al nòrd, amb las còlas de Chianti al nòrd-èst, la Montagnola a l'oèst e las *[[Crete Senesi]]* al sud-èst.

### Comunas limitròfas
Asciano, Castelnuovo Berardenga, Monteriggioni, Monteroni d'Arbia, Sovicille.

## Embessonatges
* 
* 
* 

## Galariá de fòtos


Image:Siena Palio-Fahnen 20030815-360.jpg|Las dètz-e-sèt contrada de Siena, darrièras subreviventas de las cinquanta nòu companhiás militaras de Siena
Image:Flag bearer Pantera Campo.jpg| En 2006, la primièra mancha del Palio
Image:Plaque territory Aquila Siena.jpg|Lo centre medieval e sos *terzi*
Image:Siena piazza del campo 1996.jpg| Piazza del campo, 1996.
Image:Sheep in Tuscany, Italy.jpg| La província de Siena.


### Ligams extèrnes
Ilham Aliyev

**Ilham** Heydar oglu **Aliyev** (*İlham Heydər oğlu Əliyev* en azèri) es lo president actual d'Azerbaitjan. Es tanben lo cap del Partit de l'Azerbaitjan Novèl (*Yeni Azərbaycan Partiyası* - YAP).

Basat sus d'ideologias nationalista e panturca, son regim es qualificat d'autoritari, de dictatorial, de totalitari, o encara de fasciste. Lo regim d'Aliyev, que podiá daissar pensar a una certa dobertura democratica a sos debuts, se revelèt de mai en mai autoritari. L'oposicion politica e los medias foguèron totalament muselats al fial de las annadas e las ONG internationalas denòncian regularament las privacions de libertats e infraccions grèvas als dreches de l'òme, aital coma la corrupcion e lo nepotisme que regnan dins lo país. 

## Ligams extèrnes
* Site oficial del president d'Azerbaitjan
* Site personal d'Ilham Aliyev
Black Sabbath

thumbnail|300px|Black Sabbath (1999)
**Black Sabbath** qu'ei un grop de heavy metal britanic qui comencè de jogar dens las annadas 1960. Que'us dison los fondators de l'estil "doom metal".

## Membres
* Toni Iomi : guitarra
* Geezer Buttler : guitarra baisha
* Ozzy Osbourne : cant (qu'estó lo purmèr cantaire deu grop)
* Vinnie Appice : bateria (qu'estó lo segond trucaire deu grop)
* Ronnie James Dio : cant (segond cantaire de Black Sabbath, que cantava abans dens lo grop Rainbow abans de'us juntar e que se n'anè formar lo son pròpi grop devath lo nom de Dio dens las annadas 1980)

## Discografia
### Albums estudiò

* 1970 *[[Black Sabbath (album)|Black Sabbath]]*
* 1970 *[[Paranoid]]*
* 1971 *[[Master of reality]]*
* 1972 *[[Vol. 4]]*
* 1973 *[[Sabbath bloody sabbath]]*
* 1975 *[[Sabotage (album)]]*
* 1976 *[[Technical ecstasy]]*
* 1978 *[[Never Say Die!]]*
* 1980 *[[Heaven and Hell]]*
* 1981 *[[Mob Rules]]*
* 1983 *[[Born Again]]*
* 1986 *[[Seventh Star]]*
* 1987 *[[The Eternal Idol]]*
* 1989 *[[Headless Cross]]*
* 1990 *[[Tyr (album)|Tyr]]*
* 1992 *[[Dehumanizer]]*
* 1994 *[[Cross Purposes]]*
* 1995 *[[Forbidden]]*
* 2013 *[[13 (Album de Black Sabbath)|13]]*

### Albums live
* 1980 *[[Live at last]]*
* 1982 *[[Live evil]]*
* 1983 *[[Born In Hell (Live In Worchester)]]*
* 1995 *[[Cross purposes live]]*
* 1998 *[[Reunion]]*
* 1999 *[[Black Mass (Live)]]*
* 2002 *[[Past lives]]*

### Compilacions
* 1976 *[[We sold our soul for rock 'n' roll]]*
* 1996 *[[the Sabbath stones]]*
* 2000 *[[the Best of Black Sabbath]]*
* 2002 *[[Symptom of the universe : The Original Black Sabbath 1970-1978]]*

## Ligams extèrnes

*  Site oficial
*  Un site en francés estrictament dedicat al grop
*  Paraulas de cançons de Black Sabbath
*  Un site en francés
*  Black Sabbath
Carlos Saavedra Lamas

left|80px|Medalha prèmi Nobel

Carlos Saavedra Lamas (1878-1959) foguèt un òme politic argentin. Recebèt lo Prèmi Nobel de la Patz en 1936.
Octavio Paz

**Octavio Paz Lozano** (Ciutat de Mexic, 31 de març de 1914 - Ciutat de Mexic, 19 d'abril de 1998) foguèt un escrivan mexican, considerat coma un dels poètas latinoamericans mai importants del sègle XX. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 1990.

## Òbras poeticas

* 1938 - 1946 - *Puerta condenada* 
* 1958 - *Libertad bajo palabra* 
* 1962 - *Salamandra* 
* 1969 - *Ladera Este* 
* 1976 - *Vuelta* 
* 1987 - *Árbol Adentro* 
* - *La rama*

### Ensatges

* 1950 - *El laberinto de la soledad* 
* 1956 - *El Arco y la Lira*
* 1957 - *Las peras del olmo* 
* 1965 - *Cuadrivio* 
* 1966 - *Puertas al Campo*
* 1967 - *Corriente Alterna* 
* 1967 - *Claude Levi-Strauss o el nuevo festín de Esopo* 
* 1968 - *Marcel Duchamp o el castillo de la Pureza*, amb reedicion mai longa *Apariencia desnuda* (1973),
* 1969 - *Conjunciones y Disyunciones* 
* 1969 - *Postdata*, seguida d'"El Laberinto de la Soledad" 
* 1973 - *El signo y el Garabato*
* 1974 - *Los Hijos del Limo* 
* 1979 - *El Ogro Filantrópico* 
* 1979 - *In-mediaciones*
* 1982 - *Sor Juana Ines de la Cruz o las trampas de la fe*
* 1983 - *Tiempo Nublado* 
* 1983 - *Sombras de Obras*
* 1984 - *Hombres en su Siglo* 
* 1990 - *Pequeña Crónica de Grandes Días* 
* 1990 - *La Otra Voz*
* 1991 - *Convergencias*
* 1992 - *Al Paso* 
* 1993 - *La Llama Doble* 
* 1994 - *Itinerario* 
* 1995 - *Vislumbres de la India*
Pierre Mac Orlan

thumb|right|Pierre Mac Orlan
**Pierre Dumarchey**, dich **Pierre Mac Orlan** (Péronne, 26 de febrièr de 1882 – Saint-Cyr-sur-Morin, 27 de junh de 1970) foguèt un jornalista, paraulièr e romancièr francés.

## Òbras

* *Le rire jaune* 1913
* *Le chant de l'équipage* 1918
* * BOB, BAITAILLONNAIRE 1919
* *Petit manuel du parfait aventurier* [[1920]]
* *Le nègre Léonard et maître Jean Mullin* [[1920]]
* *La Cavalière Elsa* [[1921]]
* *L'Inflation sentimentale* [[1922]]
* *Malice* [[1923]]
* *La vénus internationale* [[1923]]
* *Simone de Montmartre* [[1924]]
* *Le quai des brumes* [[1927]]
* *Rue Saint Vincent* [[1928]]
* *Rhénanie* [[1928]]
* *Les dés pipés ou Les aventures de Miss Fanny Hill* [[1929]]
* *La tradition de minuit* [[1930]]
* *Le Printemps* [[1930]]
* *La bandera* [[1931]]
* *Quartier réservé* [[1932]]
* *À bord de l'étoile Matutine* [[1934]]
* *Nuit de Zeebrugge* [[1934]]
* *Masques sur mesure* [[1937]]
* *L'ancre de miséricorde* [[1941]]
* *Marguerite de la nuit* [[1941]]
* *La Croix, l'ancre et la grenade* [[1944]]
* *Montmartre* [[1945]]
* *Père Barbançon.* Editions Arc-en-Ciel. Paris. [[1948]]. illustrations de [[Gus Bofa]].
* *Courbet* [[1951]]
* *Chansons pour accordéon* [[1953]]
* *Poésies documentaires complètes* [[1954]]
* *La lanterne sourde* [[1953]]
* *Le mémorial du petit jour* [[1955]]
* *Picardie* [[1964]]
* *Mémoires en chansons* [[1965]]

==== Publicacions postumas ====

* *Les clients du bon chien jaune* [[1978]]
* *Sous la lumière froide* [[1979]]
* *Mademoiselle Bambi* [[1982]]
* *Le bal du pont du Nord / Entre deux jours* [[1984]]
* *Chronique des jours desespérés / Les voisins* [[1985]]
* *Le tueur n°2* [[1991]]
* *La danse macabre* [[1991]]
* *Toulouse-Lautrec, peintre de la lumière froide* [[1992]]
* *Le camp Domineau* [[1993]]
* *Le carrefour des trois couteaux'' 1999
Hartèra

**Hartèra** foguèt un movement politic occitan de joinesa localizat a Pau en Bearn. Se definiguèt coma lo movement de la joventut d'Occitània. Tenguèt una orientacion d'esquèrra plan marcada. S'es integrat al movement Libertat! en 2009.

## Vejatz tanben

* Anaram Au Patac
Hans Fischer

left|80px|Medalha prèmi Nobel

Hans Fischer (1881–1945) foguèt un quimista alemand. Recebèt lo Prèmi Nobel de Quimia en 1930, per sos trabalhs sus la constituion de l'emina e de la clorofilla e especialament per la sintèsi de l'emina.
Sergei Rakhmaninov

thumb|Sergei Rakhmaninov (1901)
**Sergei Vasilievich Rakhmaninov** (Сергей Васильевич Рахманинов, 1873–1943) foguèt un compositor e pianista rus del començament del sègle XX.
Johannes Brahms

Johannes Brahms (Hamburg, lo 7 de mai de 1833 - lo 3 d'abriu de 1897) que ho un deus compositors e pianistas romantics màger aleman. Qu'ei l'autor d'òbras orquestraus (serenadas, sinfonias, concertos per piano, vriulon, doble concerto per vriulon e violoncèl, auberturas), de cambra e vocaus. Enter las meis famosas òm pòt mentàver lo concerto per vriulon e las danças ongresas. 

## De veder tanben
Beverly Hills (Califòrnia)

**Beverly Hills** es una ciutat de l'estat american de Califòrnia. Sa populacion èra  abitants en 2000. Sa superfícia totala es 14,7 km². Divèrs actors e actrises de Hollywood i an lor residéncia.

## Nòtas e referéncias
Jimmy Cliff

Jimmy Cliff (nascut **James Chambers** en 1948) es un cantaire, musician e compositor jamaican pionièr del reggae, amb Bob Marley e Peter Tosh.
## Biografia

## Discografia
* Hard Road, 1967
* The Harder They Come, 1972, reeditat en 2003
* House of exil, 1981
* Power and glory, 1983
* Hanging fire, 1987
* Black Magic, 2003

## Ligam

Site oficial : http://www.jimmycliffonline.com/
Avenida da Liberdade

thumb|250px|Quiòsc de l'Avenguda de la Libertat
L**'Avenida da Liberdade** (nom portugués, literalament *Avenguda de la Libertat*) es una avenguda centrala de la vila de Lisbona.

Aprèp lo tèrratremol de 1755, lo Marqués de Pombal creèt lo Baloard Public a la zona ocupada per la part inferior de l'Avenida da Liberdade (*Avenguda de la Libertat* en occitan) e la Plaça dels Restauradors. Malgrat lo nom, era enrodat per murs e portals per ont solament podián passar de membres de la nauta societat. En 1821, quand los liberals arribèron al poder, los murs foguèron desrocats e lo Baloard foguèt obèrt a totòm. 

L'Avenguda que uèi se pòt veire foguèt construida en 1878-1882 a l'estil dels Camps Elisèus de París. La granda avenguda amb arbres se tornèt un centre de defilats, fèstas e manifestacions. I a un monument als que moriguèron durant la Primièra Guèrra Mondiala. L'Avenguda encara consèrva una cèrta elegància, amb fonts e esplanadas jos los arbres. Amb 90 mètres de longor e sòls decorats amb patrons abstractes, ara se tròba dividida per dètz vias de transit que connèctan los Restauradors amb la Plaça Marqués de Pombal, mai amont. 

Se conservèron qualques edificis originals, coma lo cinèma Tivoli, amb un quiòsc dels ans 1920 a l'exterior, malurosament plan de faciadas de l'estil modernista foguèron remplaçadas per burèus, hotèls o complèxes comercials. 

## Veire tanben

* Lisbona
Milan Kundera

thumb|250px|Milan Kundera (1980)

**Milan Kundera** (nascut lo 1èr d'abril de 1929 a Brno, Checoslovaquia) es un escrivan chèc de nacionalitat francesa. Es conegut internacionalament per son òbra màger en chèc *Nesnesitelná lehkost bytí* (traducha e publicada en francés en 1984 jol títol *l'Insoutenable légèreté de l'être*).
A longtemps viscut en França e a participat a la traduccion en francés de mantun de sos romans coma *Nesmrtelnost* (*l'Immortalité*).

## Prèmis
En 1985 Kundera recebèt lo Prèmi Jerusalem. Tanben es estat dich qu'es estat candidat al Prèmi Nobel de Literatura.

## Òbras
* *Žert* (1967)
* *Valčík na rozloučenou* (1972)
* *Život je jinde* (1973)
* *Kniha smíchu a zapomnění* (1978)
* *Nesnesitelná lehkost bytí* (1984)
* *Nesmrtelnost* (1990)
* *La Lenteur* (1995)
* *L'Identité* (1998)
* *L'Ignorance* (2000)
* *La fête de l'insignifiance* (2014)
Riudoms

**Riudoms** ei un municipi catalan dera comarca deth Baix Camp. 

Ei eth pòble a on neishecer eth Beat Bonaventura Gran er arquitècte Antoni Gaudí e eth musician Joan Guinjoan Gispert.

Era dusau dimenjada d'agost se celèbre era Hèira de Sant Laurenç, actuauments tanben coneishuda per Hèira dera Avelana. Era sua origina se tròbe eth 1599.

Eth shivau des Nebots ei un des elements deth seguici festiu de Riudoms qu'actue ena hèsta major de Sant Jaume e ei part deth bestiari popular catalan.  Ei eth shivau mès gròs de Catalonha.

## Ligams extèrnes

*  Pagina web der Ajuntament de Riudoms
Hans Christian Andersen

Hans Christian Andersen (1805-1875) foguèt un escrivan danés de literatura infantil del sègle XIX.
Renània-Palatinat

**Renània-Palatinat** es un estat (*[[Länder alemands|Land]]*) d'Alemanha situat al sud-oèst del país. Foguèt fondat en 1946 per la reünion d'ancianas partidas de Prússia (lo sud de la província del Ren e l'oèst d'Èssa-Nassau) amb l'Èssa renana e la region administrativa bavaresa de Palatinat. Es lo seisen estat mai poblat de la federacion. La capitala n’es Maiança.

### Istòria
La colonia vaudesa de Charlottenberg es dins l’estat de Renania-Palatinat.
Los Conscrits del Lengadòc

**Los Conscrits del Lengadòc** (*Les Conscrits du Languedoc* en francés) es una cançon lengadociana, cantada pel grop musical Lou Dalfin (de las Valadas Occitanas), que tanben a una version en francés. Es lo Claudi Martí que tornèt prene en primièr aquesta cançon dins las annadas setanta.

## Paraulas
Las paraulas son: 

:*Ieu siá un paure conscrit*
:*de l'an mila uèit cents dètz*
:*cal daissar lo Lengadòc*
:*lo Lengadòc lo Lengadòc*
:*oh, cal daissar lo Lengadòc*
:*per se n'anar a la mòrt*
:*Lunh d'aicí i a un país*
:*de nèu blanca, de ciel gris*
:*nos i cal anar morir*
:*oh, nos i cal anar morir*
:*per l'emperaire*
:*e per son filh*
:*Lo retor e lo regent*
:*nos an parlat plan longtemp*
:*partissètz fòrça contents*
:*fòrça contents, fòrça contents*
:*ah, partissètz fòrça contents*
:*Saretz sus lo monument*
:*adieu Paire, adieu Maire,*
:*adieu sòrre, ieu me'n vau*
:*cal daissar lo Lengadòc*
:*per se n'anar a la mòrt.*

## Descripcion
La cançon, antimilitarista francesa, es de l'epòca de Napoleon, e pertanh a l'album de Lou Dalfin nomenat *[[L'Òste del Diau]]*.
Édith Piaf

**Édith Piaf** (n. **Édith Giovanna Gassion** en 1915, m.1963) foguèt una famòsa cantaira francesa. Sas cançons mai conegudas son *La vie en rose* (1946), *Hymne à l'amour* (1949), *Milord* (1959), e *Non, je ne regrette rien* (1960).
Helmut Kohl

**Helmut Kohl**, istorian e òme politic n. 1930 – 16 de  junh de 2017, foguèt primièr ministre de la Republica Federala d'Alemanha entre 1982 e 1990, e d'Alemanha entre 1990 e 1998.