Agonés

**Agonés** (*Agounés* en grafia mistralenca *Agonès* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

Lo gentilici es **agonesenc -enca**. Un sobriquet dels abitants es **las peras**.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *vicaria Agonensi* en 899, *vicaria Agonesi* cap a 922, *vigaria Agonense* en 926, *castro Agonensi* en 928, *vigaria Agonense* cap a 958, en 999, cap a 1005, cap a 1070, *vigaria Agonensi* cap a 1070, *de S. Saturnini de Agonesio*, *de Agonesio*, sense data [sègle XII ?], *parrochia S. Baudilii et S. Saturnini* en 1218, *mansi de Agones* en 1258, *mansorum d'Agones*... en 1273, *versus Agones* en 1275, 1289, *parrochia S. Saturnini de Agonesio* en 1288, *valle de Agonesio* en 1304, 1123, *ecclesie S. Saturnini de Agonesio* en 1332, *prior S. Martini de Agonesio* en 1392, *S. Saturnini de Agonesio*, a la fin del sègle XIV, *Agarnes* en 1520 (identificacion malsegura, poiriá èsser una alteracion d'Aganges = Gange), *de Foresio* (sic) en 1529, *de Agonesio* en 1536,
1550, *Agones* en 1648, *Agounès* en 1668-69, *Agonnés*, *Agounés ou Agonnès* en 1740-60, *Agones* en 1774-75 (mapa de Cassini). 

Segon Dauzat, *Agonés* ven del nom latin d'òme *Aco*, *Aconis*, amb lo sufixe *-ensis*; segon Hamlin, *Agonés* es un derivat de l'ancian nom de la localitat vesina [despareguda, ara lo luòc de *Saint-Micisse* = *Sant Vincencian*], amb lo sufixe adjectival latin *-ensem*; las fòrmas ancianas del nom d'aquela aglomeracion son *nemore vocato de Agone*, *montem seu podium de Monte Agone sive S. Vincentiani*, *in parrochia S. Vincenciani de Monte Agone, et in parrochia S. Saturnini de Agonesio* en 1288. La vigariá carolingiana foguèt fondada a l'entorn del luòc d**Agone'' [situat a quauques km al nòrd-èst d'Agonés, sus un puòg], puòi la creissença del vilatge d'Agonés atirèt lo nom [e las foncions] de la vigariá. [[Joan Pèire Chambon]] compara aquel exemple de dualitat  a lo d'[[Issarlés]] (Revue de Linguistique romane 63, p. 62 e n. 36, 1999). ''Agon(e)'' vendriá del nom gallic d'òme ''Aco'' o germanic ''Aco'', ''Aggus'', emplegat sense sufixe. Hamlin fornís una autra possibilitat, l'alteracion del gallic ''acaunum'', ''agaunum'' (Dottin, p. 224). Per ''Agonés'' o puslèu, implicitament, per ''Agon(e)'', [[Xavier Delamarre|Delamarre]] dona l'etime ''aconā'', las proprietats d'Acō, o d'Accō o d'Acū [contradiccions dins lo libre]. Las fòrmas ancianas fan preferir la derivacion neutra singulara a la derivacion neutra plurala : substituir doncas ''*aconon'' a ''aconā''.

* Fòrmas ancianas tiradas del diccionari d'Eugène Thomas - ''Viguerie du diocèse de Maguelone, vicaria Agonensis'' en [[804]]; ''De Agaunico'' en [[1173]]; ''Vallis de Agonesio'' en [[1323]]; ''Eccl. S. Saturnini de Agon'' en [[1536]]; ''Agounès'' en [[1649]]; ''Agonès'' en [[1688]]; ''Agonnès'' en [[1625]].
===Saint Micisse===
Las fòrmas ancianas son : ''prior S. Vincenciani'' en 1230, ''priorem S. Vincentiani'' en 1232, '' rectoris ecclesie S. Vincenciani'' en 1240, ''prior S. Vincensani'' en 1242, ''ecclesie S. Vincenciani'' en 1273, ''montem seu podium de Monte Agone sive S. Vincentiani'', ''parrochia S. Vincenciani de Monte Agone'' en 1288, ''prioris ecclesie S. Vincentiani'' en 1295, ''prior S. Vincenciani'' en 1331, 1392, ''S. Vincentiani'' en 1529, 1536, 1550, ''sainct Vicissan'' en 1554, ''Saint-Vicissan'' en 1561-62, 1644, ''eglise de St Vincentian'' en 1668-9, ''St-Mécisse'' en 1922 (un exemple medieval del nom d'òme ''Vincencian'' es atestat dins la comuna confrontanta de [[Sent Bausèli (Cevenas)|Sent Bausèli]] : ''cum orto Vincenciani'', ''cum honore Vincenciani'' en 1279). La prononciacion de la consonanta iniciala ''V-'' del nom de sant se mudèt regularament en ''B-'', puòi ''B-'' se nasalizèt al contacte de la finala de ''Sam'' (= Sant). L'evolucion supausa tanben un reculament d'accent, banal dins la region : ''*Sant Vi(n)ciçan'' > ''*Sant Viciça''. La fòrma grafica es benlèu ''*Sant Meciça'' o ''*Sant Miciça''. Lo nom ancian del vilatge ''*Agon'' sembla d'aver passat a ''*Montagon''.

==Istòria==
A l'epòca carolingiana, se fondèt una [[vigariá]] sul puòg d**Agone*, ara *Saint-Micisse* (en francés). Coma per *les Issarteaux*, capitala primitiva d'una vigariá, situada dins la comuna actuala del [[Lo Lac d'Issarlés|Lac d'Issarlés]] e domèni fiscal atribuït al viguièr, e [[Issarlés]] (*vicaria Issartellensis*) que la remplacèt dins sas foncions, Agonés[, gràcias a un site mai comòde,] venguèt la residéncia efectiva de la vigariá e de sas foncions administrativas; lo sufixe *-ensem* s'aplica a un territòri. Mas amb la [[Feudalitat|feodalitat]] las vigariás perdèron pauc a pauc tota realitat a partir dels sègles X e XI e Agonés perdèt tota importància, autra qu'onorifica.

== Administracion ==







== Demografia ==

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

==Cultura locala e patrimòni==
===Luòcs e monuments===
===Personalitats ligadas amb la comuna===
===Provèrbi local===
====Versions alibertinas====
**'segon Achard**:<br/>Anatz vos en Agonés,<br/>Pan e peras ie trobaretz,<br/>Lo matin, peras e vin,<br/>A dinnar, peras e pan,<br/>Subrejorn, peras totjorn,<br/>E la sera, totjorn peras.
***segon Falissard''':Anatz-vos en Agonés,pan e peras li trobaretz;lo matin peras e vin,lo dinat peras e pan,lo subrejorn peras totjorne, la sera, totjorn peras.

#### Version mistralenca
Anas-vous-en en Agounés,
Pan e peros ié troubarés:
::Lou mati,
:Peros e vi;
::A dina,
:peros e pa;
::Subre-jour,
:Peros toujour;
::E la sero
::Toujour pero.

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias