Epicur

**Epicur** (*Ἐπίκουρος Epicurus*) (Samos, 341 abC- Atenas 270 abC) èra un filosòf de la Grècia antica. Es un personatge fòrça singular e disputat de la filosofia ellenica. De son òbra, coneishem sonque una part infima transmesa per Diogènes Laerci dens lo libre X de sas *Vidas, doctrinas e senténcias deus filosòfs illustres*.

## Biografia
Alara que nasquèt a Samos èra lo filh d'un atenenc del nom de **Neoclés** establit dins l'illa. La maire se disia de Carestrata. Visquèt a Samos fin a18 ans e aprèp anèt a Atenas (323 abC]) benlèu a l'escòla de Xenocrates de Calcedònia, pasmens qu'Epicur el meteis o neguèt. Disciple de Nausifanes, seguèt las idèas de Democrit. Quand esclatèt la Guèrra de Lamia quitèt Atenas per Colofon ont alara viviá son paire, e i venguèt ensenhaire. Pauc a pauc se concentrèt suls ensenhaments en la filosofia. Aprèp anèt a Mitilena e Lampsac ont ensenhèt pendent cinc ans. En 305 abC a 35 ans tornèt a Atenas e comprèt un ostal amb un jardin conegut coma *Κῆποι Ἐπικούρου (Kí̱poi Epikoúron)*, al centre de la ciutat, ont establiguèt son escòla de filosofia e fondèt l'epicurisme. L'escòla foguèt coneguda coma "Lo jardin", perque èra situada dins lo jardin de son ostal atenenc. Demorèt a Atenas lo rèsta sa vida.

Aguèt fòrça disciples, e ajudèt sos fraires **Neoclés**, **Caridem** e **Aristobol**. **Corniadés** (*Κορνιάδης*) èra un filosòf grèc, amic intim d'Epicur, qu'es citat per Ciceron e Plutarc. Entre los disciples i aviá de femnas e d'esclaus.

## Pensada filosofica
Elaborèt una doctrina morala edonista, basada sus una filosofia naturala d'inspiracion atomista. Son òbra pus importanta conservada es la *Letra a Menecèu*, sintèsi de sas teorias sus la mòrt, lo plaser e la felicitat.

Epicur afirma que la filosofia es necessària per totòm, perque ensenha e prescriu lo camin de la felicitat, e perque es lo remèdi per los quatre grands mals de l'umanitat (*tetrafarmac*), que son:
* La paur dels dieus.
* La paur de la mòrt.
* La paur del destin.
* La paur de la dolor.

Uèi s'atribuís a Epicur la vision que totas les explicacions plausiblas d'un fach se las cal gardar, en oposicion a la vision del rasor d'Occam, aquela que prescriu de retenir l'explicacion mai simpla d'un fenomèn. L'idèa epicuriana de la multiplicitat deriva de la vision d'Epicur favorable als divèrses plasers, anant fins a l'excès e la diversitat.

Dividís la filosofia en tres grandas partidas:
#Logica
#Fisica
#Etica

Qualques idèas que desvolopèt Epicur son:
* **[[Ataraxia]]**: serenitat, abséncia de perturbacion de l'arma, condicion de la vida aürosa.
* **[[Amistat]]**: es la formula de la convivéncia, manifestacion de la sociabilitat coma lo plaser, l'amistat es un imperatiu natural, que nos desraba de l'egoïsme e nos projècta cap als autres, çò que nos cal per viure e sobreviure auroses.
* **Divinitats**: cal pas témer los dieus, perque aqueles intervenon pas dins la vida dels umans. Tanplan i a de providéncia divina: **'
* **Mòrt*': cal pas témer la mòrt perque la mòrt es la privacion de sensacion e, alara, implica cap de dolor. Quand nosautres i sèm, la mòrt i es pas. Quand i serà la mòrt, nosautres i serem pas mai.

===Logica===
La logica o canonica servís per descobrir la vertat. Epicur senhala l'importància de definir clarament la significacion dels mots e establís de canons o critèris que regisson las formas de coneissença:
* Las sensacions, que nos transmeton las informacions.
* Las anticipacions, interpretacions subjectivas del monde.
* Los afèctes (plaser e dolor), que nos orientan cap al ben e al mal.

===Fisica===
Epicur adòpta la teoria atomista descricha per [[Democrit]], e introduguèt un element de libertat dins l'instant eternal dels [[atòm]]s, que nomena declinacion (parenklisis, clinamen a Lucrèci). Los atòms constituisson tot l'univèrs, las armas inclusas (sensacion, esperit, rason), que son, en consequéncias, materialas e morisson amb lo còs, per aquò nos cal pas témer la mòrt.

===Etica ===
Epicur remarca l'importància del còs coma fondament de l'existéncia e afirma que la felicitat de l'[[èsser uman]] consistís dins lo [[plaser]]. Aquel plaser es basat dins l'evitament de la [[dolor]] per mejan de l'automoderacion dels desirs.

La felicitat se capita per mejan de l'autosufiséncia de la persona ([[autarquia]]) e la mesurada de l'accion dels plasers naturals e necessaris, e se manifèsta dins l'[[ataraxia]] o serenitat de l'arma.

Per aténher aquel estat de serenitat, recomanda l'alunhament de la [[politica]], l'indiferéncia davant los [[Dieu]]s e la cultura de l'amistat.

== Bibliografia ==
*  Oriol Farrés Juste. *Epicur i l'esperança de la filosofia*. Sabadell: 2005. [[Quadern de les idees, les arts i les lletres]], número 152, pàgina 3.
* John M.Rist, Epicur Ref-llibre, ISBN 9788493660949
* [[Michel Onfray]], *Contre-histoire de la philosophie*, tome I : *Les sagesses antiques'', Grasset (2006), ISBN 2-246-64791-6, p.177-224.

## Ligams extèrnes

*  Dossièr sus Epicur amb tèxtes de Ramon Alcoberro, Marcel Conche e autres.