open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Fagus

***Fagus*** (**fau**) es un genre d'arbre de la familha dels *[[Fagaceae]]*. Se compta un desenat d'espècias de faus en Euròpa, en Asia e en America.
L'espècia mai espandida en Euròpa es *[[Fagus sylvatica]]*.

## Las espècias
* *[[Fagus crenata]]* Bl. (sinonim *Fagus sieboldii* Endl.) - Fau de Japon
* *[[Fagus engleriana]]* - Fau de China
* *[[Fagus grandifolia]]* Ehrh.
** *[[Fagus grandifolia grandifolia|Fagus grandifolia subsp. grandifolia]]* - Fau d'America
** *[[Fagus grandifolia mexicana|Fagus grandifolia subsp. mexicana]]* - Fau de Mexic o Haya
* *[[Fagus hayatae]]* - Fau de Taïwan
* *[[Fagus japonica]]* - Fau blau de Japon
* *[[Fagus longipetiolata]]* - Fau de China Meridionala
* *[[Fagus lucida]]* - Fau brilhant
* *[[Fagus orientalis]]* - Fau d'Orient
* *[[Fagus sylvatica]]* L. - Fau europèu
* *[[Fagus sylvatica pendula]]* - Fau ploraire

thumb|350px|Faus de troncs corbats.

### Articles connèxes
* Fagaceae

### Ligams extèrnes
* 
* 
* 
* 
*
Pradinàs

**Pradinàs** (*Pradinas* en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Coma los toponimes catalans *Pardines* e *Pardinelles* ven del latin *Parietinae*, 'roïnas' mas aquestes mots son sovent confonduts amb *Pradines* e *Pradinelles*, diminutius de *Pratum* = 'prat'.

## Istòria
La comuna foguèt creada en 1837, a partir de Castanet .

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna
* Glaudi Peiròt, lo prior de Pradinàs, poèta occitan e francés.

## Veire tanben
* Comunas d'Avairon
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Alejandro Sawa

**Alejandro Sawa Martínez ** (Sevilha, lo 15 de març de 1862 – Madrid, lo 3 de març de 1909), que ho un escrivan e jornalista espanhòl.

D'origina grèga, que vadó en Andalucia.

Qu'estudiè au seminaria abans de cambiar de vocacion, puish que'svirè de cap au dret.

En 1889 que viatgè a París on e's meclè dens lo mitan lierari e artistica de boèmia del'epòca. Que tribalhè ua tempsada per l'ostau d'edicion Garnier. Admirator de Victor Hugo, qu'èra amic de l'escrivan occitan Anfós Daudet e deu gran escrivan nicaraguaian Rubén Darío. 

Que's morí praube e cèc.

Qu'inspirè Max lo personatge lo protagonista de *[[Lutz de boèmia]]* de l'escrivan espanhòu Ramón María del Valle-Inclán.
Rubén Darío

**Rubén Darío** (Metapa, uei Ciudad Darío, lo 18 de genèr de 1867 - León, lo 6 de heurèr de 1916) que ho un poeta nicaraguaian e un deus principaus autors de la poesia de lenga castelhana. Mainatge precòç, que viatgè de d'òra e que viscó en Lo Salvador, Colómbia, França, Espanha, Chile e Argentina. Qu'ei la figura centrau deu *[[modernismo]]* de la literatura ispanoamericana.

Gran admirator de la literatura francesa, que conegó los escrivans francés màgers de la soa epòca, que parlava lo francés e qu'ensagè quitament de compausar dens aquesta lenga.

Que ho tanben un gran amic deu poeta cuban José Martí.
Emilia Pardo Bazán

**Emilia Pardo-Bazán y de la Rúa-Figueroa**, comtessa de Pardo Bazán (La Coronha, 16 de setembre de 1851 – Madrid, 12 de mai de 1921), foguèt una escrivana, assagista, dramaturga e traductritz galèga d'expression castelhana, introductritz del naturalisme en Espanha.

Eissida d'una familha cultivada e cosmopolita, lutèt pels dreits de las femnas e sas idèas sul feminisme. Revendiquèt l'educacion de las femnas coma quicòm de fondamental e consacrèt una partida importanta de sas accions publicas a defendre aquela causa.

## Bibliografia
* 
*
Ahraga e chocolat

**Ahraga e chocolat** (var. **Fraga e chocolat**), en castelhan *Fresa y chocolate*, qu'ei ua coproduccion cinematografica mexicana, espanhòla e cubana deu famós realizator cuban Tomás Gutiérrez Alea assistit de Juan Carlos Tabío; que s'estreè en 1993. A maugrat d'estar ua òbra considerada com critica de la societat cubana e deu regim politic castrista, que ho subvencionada en partida per l'estat cuban e qu'arrecebó mantuns prèmis, au dehens com au dehòra de l'isla caribenca.

## Argument
L'accion que s'escad a l'Avana de cap a 1979. Lo filme que conta la rescontra enter Diego (interpretat per Jorge Perugorría), un omosexual qui tribalha dens lo mitan artistic e David (interpretat per Vladimir Cruz), un estudiant hèra estacat au socialisme cuban. Diego qu'ensaja de'u sedúser en tot li perpausar libes de mau trobar e fotografias d'eth e que l'envita en çò d'eth. A la debuta David que mes·hida de Diego e que'u denóncia a un camarada politic qui l'encoratja a investigar las activitats de Diego qui pòden escóner contactes dab estrangèrs anticubans. En vertat, Diego que vòu apitar ua mòstra d'esculturas d'un amic son qui son hèra subversivas e pas au grat de las autoritats cubanas. Chic a chic, totun, Diego e David que vaden amics shens cap ambigüitat e Diego qu'adoba ua relacion amorosa enter David e la soa vesia (ua prostituïda qui practica lo mercat negre e qui ei tanben ua amiga a maugrat de'u susvelhar au medish temps per'mor de pertànher au comitat de vigilància). Que l'explica tanben qu'aima Cuba e qu'ei estat socialista mes que sent exclús per'mor d'estar omosexuau. Fin finau, las autoritats cubanas que perpausan ua auhèrta hèra interessanta a l'escultor emparat per Diego en lo bèth domandar de'n tirar las esculturas mei polemicas (çò que hè) e, devant l'obstinacion de Diego de demorar dens la soa postura provocatriz e hèra critica, que'u soman de's cercar un mestièr en dehòra deu mitan culturau. Per aquesta rason que deisha Cuba dab l'ajuda d'ua embaishada estrangèra.
Fenèstra

[thumb|250px|« Femna jove dessenhant una flor » per [Louise-Adéone Drölling ca. 1821.]]
En arquitectura e bastison, una **fenèstra** (var. **fenestra**, **frinèsta**, **ahrièsta**, **hièstra**) es un alandament dins una paret o un pan penjalut de teulada amb o sens veiratge.

## Foncion
Una fenèstra assegura mantuna foncion pel local concernit: esclairatge, vista, eventualament aeracion e de còps que i a, comunicacion, evacuacion; tot aquò en respectar la separacion dels luòcs per son isolacion termica e fonica. La fenèstra servissiá autres còps a far dintrar o sortir las merças dels magazins situats a l'estanci o tanben a escampar las bordilhas.
Concepción Arenal

**Concepción Arenal** (Ferrol, lo 31 de genèr de 1820 - Vigo, lo 4 de heurèr de 1893) que ho ua escrivana galega de lenga castelhana, ua jornalista e mei que mei ua hemna qui lutè per l'accès de las hemnas a l'educacion e peus drets deus detienguts e mei que mei de las hemnas encarceladas.

Que vadó dens ua familha liberau ; lo son pair, qui s'èra opausat au regim tiranic deu rei Ferran VII d'Espanha, que's morí quan Concepción avèva tan per tan 8 ans. Qu'arrecebó l'educacion destinada a las mainadas qu'apregondí en se bèth vestir com un òmi entà audi cors universitari e, shens cap diplòma de segur puish que los estudis superiors b'èran vedats a las hemnas espanhòlas d'aquesta epòca, qu'aquesó ua vertadera expertisa en dret.
Glires

Un **glir** es un mamifèr placentari qu'aparten al grop dels anagalids dins la classificacion filogenetica. Los glirs recampan los lagomòrfs e los rosegaires. Lor caractèr visible de l'exterior mai remarcable es lo fòrt desvolopament de lors incisiva: pèrdon las primièras incisivas superioras e inferioras, las tresenas incisivas inferioras, las caninas e las primièras premolaras. Las segondas incisivas desapareisson tanben mas a lor plaça creisson de grandas segondas incisivas de lach de creissença continua. Lor dentura presenta doncas un grand void entre aquelas incisivas e las segondas premolaras: lo diastèma.

   |--o *[[Anagalides]]*
      |--o †*[[Anagaloidea]]*
      `--o *[[Glires]]*
         |--o *[[Rodentia]]*
         `--o *[[Lagomorpha]]*

## Vejatz tanben
### Articles connèxes
*Glirologia
### Ligams extèrnes
*  O.Madsen et al. *Parallel adaptive radiations in two major clades of placental mammals*. Revue « Nature », 2001. Legir lo resumit
*  W.Murphy et al. *Molecular phylogenetics and the origins of placental mammals*. Revue « Nature », 2001. Legir lo resumit
*  Ulfur Arnason et al. *Mammalian mitogenomic relationships and the root of the eutherian tree*. National Academy of Science. Legir lo document
Josep Maria Milla i Saldon

**Josep Maria Milla i Saldon** (*Jomo*) (Mataró, Maresme, 1965) musician, jornalista, lingüista e esperantista catalan. 

Que dintrèc en 1984 dins la Joventut Catalana d'Esperanto ont en divèrs periòdes qu'estó arresponsable d'informacion, clavaire e coredactor deu bulletin Kata Luno. Entre 1990 e 1993 ne coredactèc la revista en catalan *[[Freqüències]]*. Dempús de 1995 que milita dins l'Associació Catalana d'Esperanto, dont en 2004 n'estó lo liberat. Qu'estó un deus organizadors deu 27au Congrès Catalan d'Esperanto en Mataró, l'an 1995, un deus qu'agó mèi succès.

Qu'ei membre deu grop musicau Kaj Tiel Plu e coordinador de l'equipa d'arreviradors a l'esperanto de Barcelona-Indymedia. Amassa dab Ferriol Macip qu'inicièc lo servici d'informacion televisada de l'Associacion Catalana d'Esperanto (KIS TV) l'an 2006.

Coma occitanista comencèc dins la Seccion Animacion de l'Institut d'Estudis Occitans en hasent de professor d'occitan en activitats d'estiu entre las annadas 1992 e 1997. Qu'ei membre fondador de l'Institut Catalan d'Estudis Occitans.

Actuaument que collabòra dab l'informatiu en occitan , a  amassa damb Manel Zabala e Ferriol Macip, coprodusit énter Barcelona TV e l'Associacion entara Difusion d'Occitània en Catalonha (ADÒC), e qu'ei corresponsau en país deu Maresme deu setmanièr Dirècta.

## Ligams extèrnes

* Sèti de Barcelona TV
* Sèti dels Infos Idiomes de Barcelona TV
* Sèti de l'Associacion Entara Difusion d'Occitania en Catalonha
* Sèti de l'Institut d'Estudis Occitans
* Sèti deu grop Kaj Tiel Plu 
* Sèti de KIS TV
* Sèti de la Joventut Catalana d'Esperanto
* Sèti de l'Associació Catalana d'Esperanto
* Sèti del setmanari d'informació Directa
Kataluna Inform-Servo Televida

**KIS TV** (*Kataluna Inform-Servo Televida*) qu'ei un servici informatiu de vidèos en hilat, qu'a coma objectiu fonamentau dar a conéisher ara comunitat esperantista era realitat culturau, istorica e sociau des Païsi Catalans, e ara comunitat catalana es madeishi aspèctes deth movement esperantista. S'encetèc er an 2006 dera man de dus activistes dera Associacion Catalana d'Esperanto, Ferriol Macip e Josep Maria Milla, toti dus collaboradors dera television locau Barcelona TV.

Eth projècte KIS TV qu'ei basat en d'auti servicis audiovisuaus esperantistes, coma es de Libera Folio o Internacia Televido.

## Ligams extèrnes

 Pagina de KIS TV
Monts de La Cauna

Los **Monts de La Cauna** son un massís montanhós del sud del Massís Central; son situats dins lo parçan de Caunés en Lengadòc e entornejan  la vila de La Cauna, atermenats al sud pels rius d'Agot e de Vebre, al nòrd per Rance e a l'oèst per Gijon. Son situats a l'extremitat èst del departament de Tarn e desbòrdan un pauc suls departaments d'Avairon e d'Erau. Lo seu trescòl es lo Puèg de Rascàs (1270&nbsp;m).
Armand Duportal

**Armand Duportal** foguèt lo fondador del jornal *[[l'Emancipation]]* (1848), e deportat lo 2 de decembre de 1851. Prefècte de Nauta Garona lo 4 de setembre de 1870, cap de l'efemèra insurreccion comunista de 1871, foguèt arrestat, mas la cort d'assisas de Pau l'aquitèt.

## Nòta
Sala capitulara

La **sala capitulara**, o *sala dau capítol*, es lo luòc onte s'acampa la comunautat religiosa d'un monastèri (e mai d'una catedrala o d'una collegiada) . Ambé lo refectòri e lo dormitòri, es un dei «luòcs regulars» d'un monastèri.

En generau, es de plan carrat e atenenta ai clastras d'onte se i accedís per una pòrta dubèrta dins la galariá orientala, flancada de dos alandaments; aquestei permetián en cèrteis ocasions ai convèrs (qu'i èran pas admés) d'assistir d'en defòra ais acamps.

A l'opausat de l'intrada, lo sèti de l'abat èra adorsat a la paret orientala en son mitan, e lei monges s'assetavan subre de bancaus que fasián tot lo torn de la sala.

Cada matin, après l'ofici de Prima, se teniá lo capítol liturgic, tanben sonat simplament *capítol*. Se pregava, se legissiá lo martirològi (l'anonci dei sants de l'endeman) e mai un capítol de la règla comentat per l'abat (d'aquí vèn lo nom de *sala capitulara*).

Un o dos còps la setmana se teniá lo capítol de colpas, onte lei monges confessavan publicament sei fautas còntra la règla, e recebián una sancion proporcionada a la gravitat dau mancament.

Es dins la sala capitulara que l'abat assabentava la comunautat deis afaires importants. Tanben es ailà que se debanava l'eleccion d'un novèl abat per la comunautat e que s'aculhiá lei visitaires de marca.

## Nòtas
Laurasiatheria

Los ***Laurasiatheria*** fòrman un clad de mamifèrs placentaris que d'analisis filogeneticas relativament recentas an fach descobrir. Es fondat a partir d'analisis ADN sus la preséncia de marcadors Retrotransposon.

## Classificacion
Segon NCBI:
* òrdre Carnivora
** sosòrdre Caniformia - carnivòr de forma de cans
** sosòrdre Feliformia - carnivòr de forma de gats
*  Cetartiodactyla
** òrdre Cetacea - balenas
*** sosòrdre Mysticeti - balenas de fanons
*** sosòrdre Odontoceti - balenas de dents
** familha Hippopotamidae
** sosòrdre Ruminantia - romiants
** sosòrdre Suina
** sosòrdre Tylopoda - camèls
* òrdre Chiroptera - ratapenadas
** sosòrdre Megachiroptera
** sosòrdre Microchiroptera
* òrdre Insectivora - insectivòrs
* òrdre Perissodactyla
* òrdre Pholidota

L'òrdre *[[Insectivora]]* correspond per d'autres autors als òrdres *[[Soricomorpha]]*, *[[Erinaceomorpha]]* e *[[Afrosoricida]]*.

Segon d'autras fonts
* Erinaceomorpha
* Soricomorpha
* Chiroptera
* Cetartiodactyla
** Cetacea
** Artiodactyla
* Perissodactyla
* Ferae: 
** Pholidota
** Carnivora
** Creodonta (atudat)
** Cimolesta (atudat)

## Vejatz tanben

### Ligams extèrnes
* 
*
Alfred Francis Russell

**Alfred Francis Russell** (1817-1884) missionari, entrepreneire e òme politic foguèt lo president de Libèria entre 1883 e 1884.
Sant Geli (Gard)

**Sant Geli** (*Saint-Gilles* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

La ciutat deu son nom al celèbre abat Geli que ne garda lo tombèl. Foguèt un dels luòcs de pelegrinatge mai importants de la crestiantat.
Se trobèt implicada dins la persecucion dels catars que siaguèt l'endrech ont assassinèron lo legat del papa en 1208 : Pèire de Castelnòu. 

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments
* L'Ostau romanic.
* Lo castèl d'Espeiran.

## Personalitats ligadas a la comuna
* Luòc de naissença del papa Clamenç IV.
* Pèire de Castelnau, legat del papa, assassinat a Sant Geli en 1208. Aquel eveniment foguèt lo casus belli de la Crosada dels Albigeses.
* Pierre Subleyras, (1699-1749), pintre nascut a Sant Geli. Obtenguèt lo Prèmi de Roma en 1727.
* Georges-Jean Arnaud, escrivan ("La Compagnie des glaces",...), nascut a Sant Geli en 1928

## Veire tanben
* Comunas de Gard

### Ligams extèrnes

*  GR700 Via Regordana o Camin de St Geli
*  Regordane Info
*  Sant Gèli sul sit de l'Institut Geografic Nacional
*  [
*  http://www.nimes-metropole.fr/ Sit oficial de la Comunautat d'aglomeracion de Nimes Metropòli
*  Sit oficial de la Comuna de Sant Geli
*  Sit oficial del SCOT Sud Gard

## Nòtas
Cap (anatomia)

Lo **cap** (var. **chap**) o la **tèsta** (var. **testa**) d'un animal es la partida anteriora del còrs que compren la boca, lo cervèl e divèrs organs sensorials (organs de la vista, l'ausida, l'odorat, e lo gost).
Mateo Alemán

**Mateo Alemán**, (Sevilha, 1547- Mexic, 1615?), foguèt un escrivan espanhòu e l'autor de la novela picaresca *Guzmán de Alfarache*, (1ª part, 1599, 2ª part, 1604), fòrça coneguda dins tota l'Europa als sègles XVI e XVII. Escriguèt tanben: *Ortografía castellana*, (1609), *Sucesos de don fray García Guerra, arzobispo de México, a cuyo cargo estuvo el gobierno de Nueva España*, (1613), etc.
William Richard Tolbert, Jr.

**William Richard Tolbert, Jr.** (1913-1980) foncionari public e òme politic, foguèt lo president de Libèria entre 1971 e 1980.
Tartana (embarcacion)

Una **tartana** es una embarcacion de vela latina utilizada autrescòps en Mar Mediterranèa per la pesca e lo cabotatge. Per extension lo meteis nom foguèt balhat tanben a las rets de pesca rebaladas per aquelas naus.

Bassas de popa e de proa, las tartanas mesuravan entre 16 e 20&nbsp;m, amb un arbre perpendicular a la quilha en son mitan, qu'arborava la vela latina sonada *mèstre* e un defés sonat *polacra*.

En Occitània aquelas embarcacions èran tradicionalas per las còstas de Lengadòc e de Provença.
Las tartanas foguèron presentas en Mediterranèa Occidentala dempuèi l'Edat Mejana e fins a l'aveniment de las naus de motor. Segon d'unes estudis sus la basa d'analisis lingüisticas e literàrias, l'origina de las tartanas serián las còstas del golf del Leon ont èran inicialament de pus pichonas dimensions. Lo mot es present dins divèrsas lengas, mas sembla que son etimologia siá occitana  per lisament del sens, lo meteis mot designant tanben la busa o d'autres aucèls de preda.

## Ligams extèrnes
*La tartana dins la marina maltesa (projècte Mercator)

## Referéncias
Sant Gèli

## Toponimia

### França
;Comunas francesas
* Sant Geli, dins Gard
* Sant Geli dau Fesc, dins Erau

## Edificis religioses
* Abadiá de Sant Gèli, fondada per Gèli l'Ermita dins la comuna omonima, dins Gard

## Autres
* Una branca cabdèta de l'Ostal de Tolosa pòrta lo nom de Sant Gèli.
Economia de Nigèria

Aprèp la descobèrta de petròli dins los ans 60, l'economia de Nigèria passèt d'èsser agricòla e de l'elevatge, a industriala. Amb  milions de barrils en de resèrvas de crus e mai de  de gas natural, es un dels païses africans que mai se desvolopèt. Malgrat aiçò, la fòrta dependéncia del petròli e qu'aqueste se tròbe en de mans d'entrepresas estrangièras, fa qu'existiscan de grèvas inegalitats socialas: mentre que la majoritat dels nigerians viu amb mens d'un dolar al jorn, existisson de grandas fortunas creadas amb los sòus del petròli. La balança dels pagaments es positiva mercé a l'exportacion de crus que se condusís a travèrs de gasoductes de l'interior fins als pòrts de l'Ocean Atlantic. Destaca tanben l'industria petroquimia, d'automobilas e las usinas de rafinatge de petròli. En lo que tanh a la rèsta de l'activitat productiva, a pas que cèrta importància lo cacau, al que se destina 50% del solèr cultivable e que va dirigit en la siá integritat a l'exportacion. L'agricultura e l'elevatge ocupan mai de 50% de la populacion mas a pena se pòt se pòt provesir la pròpria demanda intèrna.

Dempuèi lo 2008 lo govèrn dona mòstras de volontat politica d'implementar las reformas economicas suggeridas pel Fons Monetari Internacional, tales coma modernizar lo sistèma bancari, redusir l'inflacion en controtlant las demandas salarialas, e resòlvre las disputas regionalas per contraròtle dels ganhs de l'indústria del petròli. 

## Nòtas & referéncias
Lorena

Lo districte de **Lorena** (*Bezirk Lothringen* en alemand, *département de la Lorraine* en francés) èra un dels tres districtes del país d’Alsàcia e Lorena. Après l’annexion a França, en 1919, devenguèt lo departament de Mosèla.

.
Lorena (omonimia)

**Lorena** se pòt referir a:
* Ducat de Lorena, país istoric
* Lorena, districte de l’Alsàcia e Lorena
* Lorena, region administrativa de França.
Denis Sassou-Nguesso

**Denis Sassou-Nguesso** (n. 1943) militar e òme politic es l'actual president de la Republica de Còngo.
Lista dels comtes de Forcalquièr

Las règlas de succession del comtat de Provença volián que los filhs d'un còmte li succediguèssen amassa e regnèssen sul comtat d'un biais indivis. Lo còmte Folc Bertran possediguèt tanben en pròpri lo castèl de Forcalquièr. 

La familha comtala de Provença s'atudèt en 1093 e tres familhas se pertegèron puèi Provença, l'Ostal de Tolosa, lo de Barcelona e lo d'Urgèl. Los conflictes d'interèsses entre aquelas familhas permetèron pas de manténer l'indivision sul comtat e a l'eissida de las guèrras baucencas lo comtat foguèt partejat entre los tres ostals. 

Los còmtes de l'Ostal d'Urgèl, descendenta de Folc Bertran e que possedissián doncas Forcalquièr avián pres lo títol de ***comte de Forcalquièr***.

**[[1019]]-[[1051]] : [[Folc Bertran de Provença|Folc Bertran]]** († 1051), comte de Provença, filh de Guilhèm II, comte de Provença
:maridat a Ildegarda

**[[1051]]-1063/7 : [[Guilhèm V Bertran de Provença|Guilhèm V Bertran]]**, comte de Provença, filh ainat del precedent
:maridat a Terèsa d'Aragon, puèi a Adelaïda de Cavenez

**[[1051]]-[[1065]] : [[Jaufré II de Provença|Jaufré II]]**, comte de Provença, filh ainat de Folc Bertran
:maridat a Ermengarda

**1063/7-[[1129]] : [[Adelaïda de Forcauquier|Adelaïda]]** († 1129), filha de Guilhèm V e d'Adelaïda de Cavenez. S'intitula *comtessa de Forcauquier*
:maridada a Armengòl IV († 1092), comte d'Urgèl

## Ostal d'Urgèl
**[[1129]]-[[1129]] : [[Guilhèm III de Forcauquier|Guilhèm III d'Urgèl]]** († 1129), filh dels precedents
:maridat a Gersenda d'Albon, filha de Guigues III d'Albon, dalfin de Vienés

**[[1129]]-[[1149]] : [[Guigues de Forcauquier|Guigues d'Urgèl]]**, filh del precedent

**[[1129]]-[[1144]] : [[Bertran Ièr de Forcauquier|Bertran Ièr d'Urgèl]]**, fraire del precedent
:maridat a Josseranda de Flòta

**[[1144]]-[[1207]] : [[Bertran II de Forcauquier|Bertran II d'Urgèl]]** († 1207), filh del precedent
:maridat a Cecília de Besièrs

**[[1144]]-[[1209]] :  [[Guilhèm IV de Forcauquier|Guilhèm IV d'Urgèl]]** († 1209), fraire del precedent
:maridat a Adelaïda de Besièrs

## Ostal de Sabran

**[[1209]]-[[1222]] : [[Garsenda de Forcauquier|Garsenda de Sabran]]** (1180 † 1242), filha de Ranièr Ièr de Sabran († 1224), senhor de Cailar, e de Garsenda d'Urgèl, ela meteissa filha de Guilhèm IV
:maridada a Anfós II d'Aragon, còmte de Provença

Lor filh Raimon Berenguièr IV de Provença acampa alara definitivament lo comtat de Forcalquièr al comtat de Provença
----
Ramon Berenguier V de Provença

**Ramon Berenguier IV o V** nascut vèrs 1199 e mòrt lo 19 d'aost de 1245 as Ais de Provença, foguèt còmte de Provença de 1209 a 1245 e còmte de Forcauquier de 1222 a 1245. 

## Biografia
Fiu dau còmte Anfós II de Provença e de Garsenda de Sabran comtessa de Forcauquier, foguèt nomenat còmte de Provença a quatre ans. Foguèt ensenhat per son oncle Pèire II d'Aragon que moriguèt a la batalha de Murèth lo 12 de setembre de 1213, pendant la Crosada deis Albigés. Es en 1216, a 17 ans, que Ramon Berenguier V se venguèt mostrar ai provençaus.

Se maridèt amb Beatritz de Savòia en 1219, filha dau còmte de Savòia Tomàs Ier.

En 1222, la posicion de Ramon Berenguier V es solidament assegurada, e Garsenda de Forcauquier li cediguèt lo comtat de Forcauquier per s'endintrar au monastèri de Celas. Recampèt lei dos comtats separats per lei partatges de succediment subrevenguts après la desaparicion de la premiera dinastia provençala.

Ramon Berenguier V ne sosquegèt pas a se jónher a la crosada còntra leis Albigés e sometèt dins l'òrdre lei consolats d'Arle e de Marselha que creèron de trebolèris dins lo comtat.
L'arribada de Loís VIII de França amb son armada en 1226 permetèt a Ramon Berenguier d'abolir lei consolats e lei libertats urbanas d'Avinhon e Tarascon, e mai lei de Grassa (1227) e Niça (1229).
Loís VIII de França e Ramon Berenguier V entrèron dins la vila d'Avinhon, lo 12 de setembre de 1226. Lo rei de França se rendèt puei en Lengadòc e moriguèt en fin de la mesma annada.

Ramon Berenguier V temptarà durant tot son renhe de possedir la Republica d'Arle e la Republica de Marselha qu'èran sota l'aparament de Ramon VII de Tolosa, e mai la comuna de Tarascon que se revoltèt en 1231.

Maugrat totei aquelei guèrras, Ramon Berenguier V es lo creador deis armariás de Provença, semblant curiosament aquelei de Catalonha. Es a la capciera dins son reiaume dei bailes que devènon lei reprojeires dau poder comtau.

Ramon Berenguier bastiguèt la vila de Barciloneta, en 1231, en onor de sei rasigas catalanas, dins lei montanhas d'Auta Provença. Acordèt a la ciutat naissenta lei pus bèus privilègis.

Agrandiguèt tanben la vila dau Martegue, onte vouguèt far una plaça de primier òrdre e faguèt bastir la glèisa de Sant Joan de Malta d'Ais de Provença, primier edifici gotic de Provença.

### Descendéncia
Ramon Berenguier V aguèt quatre filhas unicament amb Beatritz de Savòia:
* Margarida de Provença (1221 - 1295), se maridèt amb Loís IX de França dich **Sant Loís**.
* Alienòr de Provença (1223 - 1291), se maridèt amb Enric III d'Anglatèrra.
* Sança de Provença (1228 - 1261), se maridèt amb Ricard de Cornoalha, emperaire dei Romans.
* Beatritz de Provença (1231 - 1267), se maridèt amb Carles Ier d'Anjau que prenguèt la succession dau tròn de Provença e de Forcauquier. Es lo primier de la segonda dinastia dei sobeirans de Provença.

## Nòtas
Tractat de Corbeil

Maites **tractats foguèron signats a [[Corbeil]] :**
* Lo Tractat de Corbeil en 1258 entre França e Aragon
* Lo Tractat de Corbeil en 1326 entre França e Escòcia
Gustavo Rojas Pinilla

**Gustavo Rojas Pinilla** (1900-1975) militar, engenhaire e òme politic, foguèt president de Colómbia entre 1953 e 1957.
José María Rojas Garrido

**José María Rojas Garrido** (1824-1883) avocat, jutge e jornalista foguèt lo President de Colómbia entre lo  e lo 22 de mai de 1866.
Blaise Compaoré

**Blaise Compaoré** (n. 1951) militar e òme politic, foguèt lo president de Burkina Faso de 1987 a 2014.
Freida Pinto

**Freida Pinto** es una actritz indiana de cinèma nascuda en 1980 de paire portugués . Foguèt nomenada al Prèmi BAFTA de la melhor actritz coadjuvant per la siá performance coma *Latika* en la siá primièra pellicula *Slumdog Millionaire* (2008). Tanben en 2008 comencèt de trabalhar amb Woody Allen en una nòva pellicula del famós cineasta.

## Referéncias
ISO 4217

L’**ISO 4217** (ICS 03.060 e 01.140.30) es una nòrma internacionala que definís de còdes de tres letras per las monedas del monde coma EUR per l'èuro, USD pel dolar american, JPY pel yen o encara BTN pel ngultrum botanés ; vejatz per aquò la lista completa dels còdes ISO 4217.

Aquò elimina las confusions d'identificacion causadas per d'unes noms de devisas coma dolar, franc o liura utilizats dins de pïses fòrt nombroses e qu'an de tausses de cambi fòrça diferents. 

Aquela nòrma definís tanben las relacions entre l'unitat monetària màger e sas subdivisions.

## Ligam extèrne
* Sit oficial dels còdes ISO-4217
Craig Mello

**Craig Cameron Mello** (n. en 1960) es un paleontològ e biologista american dels aujòls sortits dels Açòres. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 2006, amb Andrew Fire per son trabalh sus las interferéncias de l'ARN.
Andrew Fire

**Andrew Zachary Fire** (n. en 1959) es un biologista american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 2006, amb Craig Mello per son trabalh sus l'ARN interference (los ARN de tipe interferéncia).
Cent ans de soletat

***Cent ans de soletat*** (originalament en espanhòl: ***Cien años de soledad***) qu'ei lo roman mei famós de l'escrivan colombian, e Prèmi Nobel de Literatura en 1982, Gabriel García Márquez e qu'ei considerat per mantuns com l'òbra màger de la literatura en lenga castelhana après Don Quichòte.

Que ho estampat peu purmèr còp en Argentina, a Buenos Aires, en 1967 per l'ostau d'edicion Sudamericana.

Que conda un sègle d'istòria d'un vilatge colombian fictiu aperat Macondo autorn de la biografia deu coronèu Aureliano Buendía e de la soa familha en i bèth apielar detalhs simbolics de las divèrsas istòrias deus país sudamericans dens un estil designat com lo realisme magic o real meravilhós.

*Cent ans de soletats* que s'inscriu dehens la generacion d'òbras deu ''Boom'' latino american de las annadas 60 e 70 (maviment postmodernista qui amassa tanben l'argentin Julio Cortázar, lo perovian Mario Vargas Llosa e lo mexican Carlos Fuentes). 

## Vejatz tanben
*Los 100 libres del sègle segon Le Monde

## Ligams extèrnes
* Estudi suber ''100 años de Soledad''.
* Paja de ''Terra'' suber ''Cien años de soledad''.
Ramonaire

Lo **ramonaire** o **rossinhòl de las muralhas** (*Phoenicurus ochruros*, S.G. Gmelin, 1774) es un aucelon parcialament migraire fòrça espandit, de la familha dels Muscicapids.

## Sosespècias
D'aprèp Alan P. Peterson, existisson 4 sosespècias :
* *Phoenicurus ochruros gibralteriensis* (Gmelin, 1789) ;
* *Phoenicurus ochruros ochruros* (S.G. Gmelin, 1774) ;
* *Phoenicurus ochruros rufiventris* (Vieillot, 1818) ;
* *Phoenicurus ochruros semirufus* (Hemprich & Ehrenberg, 1833).

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Ligams extèrnes

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Ironda de fenèstra

L**'ironda de fenèstra** (*Delichon urbicum*) de la granda familha de las *[[Hirundinidae]]* nisa sovent, coma son nom o indica, dessús d'una fenèstra.
Carpobrotus edulis

***Carpobrotus edulis*** es una espècia de plantas grassas de la familha de las *[[Aizoaceae]]*. Es tanben apelada croc de bruèissa, arpa de bruèissa, det de bruèissa, ficoïda comestibla o figuièra dels Hotentòts.

Originària d'Africa del Sud, foguèt importada en America e en Euròpa al començament del sègle XX per l'ornament e per l'estabilizacion dels sòls. Son fruch es comestible.
Robinia pseudoacacia

***Robinia pseudoacacia*** apelada correntament, a tòrt, "acacia", es una espècia d'arbre de la familha de las *[[Fabaceae]]* (leguminosas de la sosfamilha de las *Viciaceae*). Presenta lo meteis tipe d'inflorescéncias particularas que lo pese o la genèsta.
Olm

L**'olm** (var. *olme, ome, orme, òlme, oume, olom, orm, aume*) es un arbre del genre *Ulmus*, familha de las *[[Ulmaceae]]* que pòt aténher una trentena de mètres (rarament ). L'olm es un arbre de bòsc levat, que balha una fusta excellenta, gaireben comparabla a la fusta de casse. A quasi desaparegut d'Euròpa occidentala en rason de la grafiosa. Lo desvolopament de cultivars resistents fa l'objècte de recercas importantas dempuèi las annadas 1960.
Sempervivum

***Sempervivum*** es un genre de plantas suculentas de la familha *[[Crassulaceae]]*.

* Totas las espècias
***[[Sempervivum altum]]*
***[[Sempervivum arachnoideum]]*
***[[Sempervivum armenum]]*
***[[Sempervivum atlanticum]]*
***[[Sempervivum ballsii]]*
***[[Sempervivum borissovae]]*
***[[Sempervivum calcareum]]*
***[[Sempervivum cantabricum]]*
***[[Sempervivum caucasicum]]*
***[[Sempervivum ciliosum]]*
***[[Sempervivum davisii]]*
***[[Sempervivum dolomiticum]]*
***[[Sempervivum erythraeum]]*
***[[Sempervivum glabrifolium]]*
***[[Sempervivum ingwersenii]]*
***[[Sempervivum juvanii]]*
***[[Sempervivum kindingeri]]*
***[[Sempervivum kosaninii]]*
***[[Sempervivum leucanthum]]*
***[[Sempervivum macedonicum]]*
***[[Sempervivum marmoreum]]*
***[[Sempervivum minus]]*
***[[Sempervivum montanum]]*
***[[Sempervivum nevadense]]*
***[[Sempervivum octopodes]]*
***[[Sempervivum ossetiense]]*
***[[Sempervivum pittonii]]*
***[[Sempervivum pumilum]]*
***[[Sempervivum sosnowskyi]]*
***[[Sempervivum tectorum]]*
***[[Sempervivum thompsonianum]]*
***[[Sempervivum transcaucasicum]]*
***[[Sempervivum wulfenii]]*
***[[Sempervivum zeleborii]]*
Elías Antonio Saca González

**Elías Antonio Saca González** (n. 1965) entrepreneire de communicacions foguèt lo president del Salvador entre lo 2004 e lo 2009.
Henry Cooke

**Henry Cooke** o Capitani Henry Cooke (1616-1672) es un compositor, cantaire e comedian anglés.

Al començament de la Primièra revolucion anglesa, es corista a la Capèla Reiala e rejonh la causa reialista, al servici de la quala atenh lo grad de capitani. Amb la Restauracion de Carles II tòrna a la Capèla Reiala en tant que Mèstre dels Enfants e es responsable de la reconstruccion de la Capèla e de l'introduccion de la musica instrumentala dins los servicis religioses. Los coristas a sa carga incluissián alara son successor e futur gendre, Pelham Humfrey, e mai Henry Purcell e John Blow.
José Castulo Zeledón

**José Castulo Zeledón** es un ornitològ còstarican, nascut lo 24 de març de 1846 dins la region de San José (Còsta Rica) e mòrt lo 16 de julhet de 1923 a Turin.

Es lo filh de Don Manuel Zeledón, governador de la província de San José. Lo jove Zeledón s’interèssa fòrt d'ora als ausèls. Descobrís e apren l’ornitologia alprèp del mètge e naturalista alemand Alexander von Frantzius (1821-1877) que ten una farmàcia a San José. Zeledón trabalha per el e recòlta d'ausèls que fa pervenir a Jean Louis Cabanis (1816-1906) del Musèu de Zoologia de Berlin.

En 1868, A. von Frantzius tòrna en Alemanha. Zeledón partís a Washington ont rencontra Spencer Fullerton Baird (1823-1887). Ven assistent a la Smithsonian Institution. S’amiga amb Robert Ridgway (1850-1929). En 1872, Zeledón tòrna en Còsta Rica per participar coma zoologista a una expedicion conducha per William More Gabb (1839-1878). Zeledón realiza alara la primièra colleccion d’ausèls de la Cordilhièra de Talamanca.

Zeledón repren alara la farmàcia tenguda deperabans per A. von Frantzius e ven un comerçant prospèr. Contunha de collectar d'ausèls e dona sa colleccion al Museum Nacional de Còsta Rica dont la creacion li deu fòrça. Sa colleccion es d'una granda riquesa e conten d'espècias novèlas nombrosas, sovent descrichas per d’autres. Manca d’ajudar los ornitològs que venon estudiar Còsta Rica. Divèrsas espècias li son estadas dedicadas coma la parulina de Zeledón, *[[Zeledonia coronata]]*, per Robert Ridgway (1850-1929) en 1889 e lo tiranèl de Zeledon, *[[Phyllomyias zeledoni]]*, per George Newbold Lawrence (1806-1895) en 1868.
Mariano José de Larra

thumb|right|250px|Mariano José de Larra
**Mariano José de Larra y Sánchez de Castro** (Madrid, 1809 – Madrid, 1837) foguèt un poèta e escrivan castelhan. Es l'autor dels * (Articulos de Costumbres)*, un classics de la literatura castelhana.
La Borbola

**La Borbola** (*La Bourboule* en francés) z-es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e de la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups.

## Geografia

## Toponimia
Atestat *La Borbola* en 1463.

Localament, la comuna se ditz [la buʁˈbulɔ] o [lɔ buʁˈbulɔ].

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna
* Jean-Louis Murat

## Veire tanben
* Comunas dau Puèi de Doma

## Liams extèrnes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Francisco Flores Pérez

**Francisco Guillermo Flores Pérez** (n. 1959 - 30 january 2016) òme politic, foguèt lo president del Salvador entre 1999 e 2004.
Armando Calderón Sol

**Armando Calderón Sol** (n. 1948) avocat, òme d'afars e òme politic foguèt lo president del Salvador entre 1994 e 1999.

## Referéncias
Punt (signe)

Lo **punt** (var. **ponch**) es un signe de pontuacion que s'emplega de tres faiçons diferentas :
* au nivèu de la frasa, s'emplega tà marcar la fin d'ua frasa assertica, positiva o negativa, simpla o complèxa, e ua pausa importanta de la votz. Amuisha atau que ne i a pas nada relacion sintaxica entre çò qu'es abans e çò qu'es après. Après un punt, la frasa que segueish comença tostemps per ua letra majuscula. Per exemple : « *En dehens, las paraulas que's honhan. Que's tuman. Ne vòlen pas sortir !* »
* au nivèu deu mot, lo punt s'emplega quand un mot es redusit a la consonanta iniciau o abracat (anóncias de la premsa...). Totun, ne s'i hica pas nat punt si lo mot abracat consèrva la darrèra letra. Per exemple : M. per *Mossur*, car. per *carrèra*, Sr per *Sénher*, Na per *Dauna*, Dla per *Damisèla*...
* au nivèu d'un sigle, s'emplega tà destriar las letras capitaus (I.E.O per *[[Institut d'Estudis Occitans]]*). Totun, aqueth emplec n'es pas sistematic e los sigles hèra corrents ne l'utilizan pas (l'SNCF, l'ONU...).

## Ligams intèrnes

* Pontuacion.
Federacion

En politica, una **federacion** (del latin *fœdus*, "pacte"), sovent nomenada tanben **estat federal** (var. **estat federau**), es l'union d'un nombre especific d'estats o de regions parcialament autonòmas units per un govèrn central federal.

Dins una federacion, l'estatut d'autonomia dels estats o regions que la constituisson, es normalament reconegut constitucionalament e pòt pas èsser alterat per una decision unilaterala del govèrn central. Las federacions se conforman generalament per acòrd entre los estats e/o regions sobeiranas, encara que gaudisson pas sempre del drech a la secession d'un biais unilateral. La forma de govèrn o l'estructura constitucionala d'una federacion es sonada federalisme e es considerada coma lo concèpte opausat al centralisme.

## Referéncias
Judàs Escariòt

[thumb|280px|Judàs que's penja, illustracion de la [huelha 147 de las ''Hèra Ricas Òras deu duc de Berric'', manescrit deu Musèu Condé, a Chantilly]]
[thumb|250px|left|Lo punet de Judàs per [Cimabue]]
Entaus crestians, **Judàs Escariòt** qu'ei un apòstol de Jèsus. Segon los evangèlis canonics, que traí Jèsus per trenta dinèrs. "Escariòt" que pòt significar  o .
Jean-Louis Murat

thumb|right|200px|Jean-Louis Murat
**Jean-Louis Murat** (28 de genièr de 1952, La Borbola-25 de mai de 2023), de son nom d'ostal Jean-Louis Bergheaud, èra un cantaire e compositor occitan de lenga francesa. 

Jean-Louis Murat pren son nom de "Murat e lo Caire" dins Lo Puèi de Doma qu'èra lo vilatge de sos grands, qui eles, segon çò qu'a explicat dins una entrevista, avián l'occitan (« le patois ») per lenga mairala. L'agrada fòrça Auvèrnhe, ont i demorèt quitament après aver agut de resson dins lo mitan de l'espectacle e èsser regularament convidat pr'amor d'aquò a la television francesa a París.

**Jean-Louis Murat** a tanben escrit los tèxtes de las cançons *Un singe en hiver* (2002) e *Karma Girls* (tube en 2019 en França) pel grop francés Indochine. 

## Discografia
### Albums estudiò
* *[[Murat]]* (1982)
* *[[Passions privées]]* (1984)
* *[[Cheyenne autumn]]* (1989)
* *[[Le manteau de pluie]]* (1991)
* *[[Murat 82...84]]* (1991)
* *[[Vénus (album musical)|Vénus]]* (1993)
* *[[Face Nord]]* (1994)
* *B.O de "[[mademoiselle personne]]"* (1995)
* *[[Mustango]]* (1999)
* *[[Madame Deshoulières]]* (2001)
* *[[Le moujik et sa femme]]* (2002)
* *[[Lilith]]* (2003)
* *[[A Bird on a Poire|A bird on a poire]]* (2004)
* *[[Moscou]]* (Москва) (2005)
* *[[1829 (album)]]* (2005)
* *[[Taormina]]* (2006)
* *[[Charles & Léo]]* (2007)
* *[[Tristan]]* (2008)
* *[[Le Cours ordinaire des choses]]* (2009)
* *[[Grand Lièvre]]* (2011)
* *[[Toboggan]]* (2013)
* *[[Babel]]* (acompanhat per *The Delano Orchestra*) (2014)
* *[[Morituri]]* (2016)
* *[[Travaux sur la N89]]* (2017)
* *[[Il Francés]]* (2018)
* *[[Baby Love]]* (2020)
* *[[Baby Love D.C.]]* (2021)
* *[[La Vraie Vie de Buck John]]* (2021)

### Albums live
* *[[Murat Live]]* (1995)
* *[[Live in Dolorès]]* (1998)
* *[[Muragostang]] * (2000)
* *[[Parfum d'acacia au jardin]]* (2004)
* *[[Jean-Louis Murat et The Delano Orchestra Live aux (PIAS) Nites]]* (2015)
* *[[Innamorato]]* (2019)

## Cançons las mai conegudas
* *Si je devais manquer de toi* (1987)
* *L'ange déchu* (1989)
* *Te garder près de moi* (1989)
* *Regrets* (1991, duo ambe Mylène Farmer)
* *Col de la Croix-Morand* (1991)
* *Sentiment nouveau* (1992)
* *Tout est dit* (1993)
* *Par mégarde* (1994)
* *Fort Alamo* (1996)
* *Jim - L'Héritier des Flynn* (1999, ambe Jennifer Charles)
* *Au mont Sans-souci* (2000)
* *L'Au-delà* (2002)
* *Foule romaine* (2002)
* *L'amour qui passe* (2002)
* *Le Cri du papillon* (2003)
* *Ce que tu désires* (2005, duo ambe Carla Bruni)
* *Caillou* (2006)

## Ligams extèrnes
* Site oficial de Jean-Louis Murat
* Jean-Louis Murat : Le Moujik
* Discographia
Economia del Salvador

L'economia del Salvador es la 3 de l'America Centrala aprèp Còsta Rica e Guatemala. Lo Salvador foguèt lo primièr país a ratificar lo tractat de liure comèrci entre los Estats Units, America Centrala  e Republica Dominicana lo 2006. Lo tractat, conegut coma DR-CAFTA, impulsèt las exportacions de noiriduras, sucre e etanòl,  e apiegèt l'investiment en lo sector de manufactura de ròbas.

Lo Salvador cerquèt de promòure un ambient favorable al liure comèrci e als investiments, e realizèt un procès de privatizacions que s'estendèt a las telecomunicacions, generacion d'electricitat, bancas e fons de pension.

## Referéncias
Muscicapidae

La familha dels **muscicapids** (o ***Muscicapidae***) aparten a la classa dels ausèls e a l'òrdre dels passerifòrmes. 

## Lista dels genres
* sosfamilha *[[Turdinae]]* (21 genres 178 espècias)
** *[[Cataponera]]* Hartert, 1896
** *[[Catharus]]* Bonaparte, 1850
** *[[Cichlherminia]]* Bonaparte, 1854
** *[[Cichlopsis]]* Cabanis, 1850
** *[[Entomodestes]]* Stejneger, 1883
** *[[Geomalia]]* Stresemann, 1931
** *[[Hylocichla]]* S.F. Baird, 1864
** *[[Monticola]]* Boie, 1822
** *[[Myadestes]]* Swainson, 1838
** *[[Myophonus]]* Temminck 1822 
** *[[Neocossyphus]]* Fischer, & Reichenow, 1884
** *[[Nesocichla]]* Gould, 1855
** *[[Platycichla]]* S.F. Baird, 1864
** *[[Pseudocossyphus]]* Sharpe, 1883
** *[[Psophocichla]]* Cabanis, 1860
** *[[Sialia]]* Swainson, 1827
** *[[Turdus]]* Linnaeus, 1758
** *[[Zoothera]]* Vigors, 1832
* sosfamilha *[[Muscicapinae]]* (49 genres 271 espècias)
** tribú *[[Muscicapini]]* (18 genres 116 espècias)
*** *[[Bradornis]]* Smith, A 1847
*** *[[Culicicapa]]* Swinhoe, 1871
*** *[[Cyanoptila]]* Blyth, 1847
*** *[[Cyornis]]* Blyth, 1843
*** *[[Dioptrornis]]* Fischer & Reichenow, 1884
*** *[[Empidornis]]* Reichenow, 1901 
*** *[[Eumyias]]* Cabanis, 1850 
*** *[[Ficedula]]* Brisson, 1760 
*** *[[Fraseria]]* Bonaparte, 1854
*** *[[Horizorhinus]]* Oberholser, 1899
*** *[[Humblotia]]* Milne-Edwards & Oustalet, 1885 
*** *[[Melaenornis]]* Gray, GR 1840
*** *[[Muscicapa]]* Brisson, 1760
*** *[[Muscicapella]]* Bianchi, 1907
*** *[[Myioparus]]* Roberts, 1922
*** *[[Niltava]]* Hodgson, 1837 
*** *[[Rhinomyias]]* Sharpe, 1879 
*** *[[Sigelus]]* Cabanis, 1850 
** tribú *[[Saxicolini]]* (30 genres 156 espècias)
*** *[[Cercomela]]* Bonaparte, 1856
*** *[[Cercotrichas]]* Boie, 1831 ; inclús *[[Erythropygia]]* A. Smith, 1836
*** *[[Chaimarrornis]]* Hodgson, 1844 
*** *[[Cichladusa]]* W. Peters, 1863
*** *[[Cinclidium]]* Blyth, 1842
*** *[[Cochoa]]* Hodgson, 1836 
*** *[[Copsychus]]* Wagler, 1827 
*** *[[Cossypha]]* Vigors, 1825 
*** *[[Enicurus]]* Temminck 1822 
*** *[[Erithacus]]* Cuvier, 1800
*** *[[Grandala]]* Hodgson, 1843 
*** *[[Hodgsonius]]* Bonaparte, 1850 
*** *[[Irania]]* Filippi, 1863 
*** *[[Luscinia]]* T. Forster, 1817
*** *[[Myrmecocichla]]* Cabanis, 1850 
*** *[[Namibornis]]* Bradfield, 1935
*** *[[Oenanthe (oiseau)|Oenanthe]]* Vieillot, 1816  
*** *[[Phoenicurus]]* T. Forster, 1817
*** *[[Pinarornis]]* Sharpe, 1876 
*** *[[Pogonocichla]]* Cabanis, 1847
*** *[[Rhyacornis]]* Blanford, 1872
*** *[[Saxicola]]* Bechstein, 1802  
*** *[[Saxicoloides]]* Lesson, 1831 
*** *[[Sheppardia]]* Haagner, 1909 
*** *[[Stiphrornis]]* Hartlaub, 1855 
*** *[[Swynnertonia]]* Roberts, 1922 
*** *[[Tarsiger]]* Hodgson, 1845
*** *[[Thamnolaea]]* Cabanis, 1850 
*** *[[Trichixos]]* Lesson, 1839 
*** *[[Xenocopsychus]]* Hartert, 1907

## Ligams extèrnes
* 
* 
* 
* 
*
Corrent del Golf

Lo **Corrent del Golf**, (var. **C. deu Golf, C. dau Golf**) (en anglés: *Gulf Stream*) amb la seuna extension nòrd cap a Euròpa, lo corrent de l'Atlantic Nòrd, es un corrent oceanic caud, poderós, e rapid qu'a per origina lo golf de Mexic, e que ne'n sortís per l'estrech de Florida, puèi que seguís la linha de las còstas èst dels Estats Units e de Tèrranòva abans de traversar l'ocean Atlantic. Aperaquí 30° oèst, 40° nòrd, se dessepara en dos, lo corrent nòrd travèrsa l'Euròpa del Nòrd e lo corrent sud torna circular a l'entorn de l'Africa de l'Oèst.

Lo corrent del Golf influéncia lo clima de la còsta èst d'America del Nòrd, de Florida fins a Tèrranòva, e la còsta oèst d'Euròpa. I aguèt recentament de discussions a l'entorn d'aquò; ara existís un consens per dire que lo clima d'Euròpa de l'Oèst e d'Euròpa del Nòrd es pus caud que çò qu'auriá d'èsser, aquò degut al corrent nòrd-atlantic, una de las brancas de la "coa" del corrent del Golf. Es una part de çò qu'es sonat en anglés lo *Gyre* nòrd-atlantic subtropical. Sa preséncia menèt al desvolopament de ciclons poderoses de totes tipes, ambedós dins l'atmosfèra e dins l'ocean. Lo Corrent del Golf es tanben una font significativa d'energia renovelabla.
Estrech de Florida

thumb|250px|Localizacion de l'Estrech de Florida
L**'Estrech de Florida**, es un estrech situat al sud-oèst de l'America del Nòrd, que religa las aigas del Golf de Mexic amb las de l'Ocean Atlantic, e que dessepara las tèrras de l'archipèla de Florida Keys e de l'illa de Cuba. L'estrech es lo sèti del Corrent de Florida, qu'es lo començament del Corrent del Golf, a partir del golf de Mexic.

thumb|left|L'estrech de Florida vist de l'espaci
Los dreches pel petròli e gas natural de l'estrech de Florida son devesits entre los Estats Units e Cuba per un tractat de 1977 .
Maximiliano Hernández Martínez

**Maximiliano Hernández Martínez** (1882-1966) militar, foguèt president del Salvador entre 1931 e 1934, e entre 1935 e 1944.

## Referéncias
Rafael Antonio Gutiérrez

**Rafael Antonio Gutiérrez** (1845-1921) militar foguèt president del Salvador entre 1894 e 1898.

## Referéncias
Manuel José Quintana

**Manuel José Quintana y Lorenzo** (Madrid, 1772 – Madrid, 1857) foguèt un poèta e escrivan castelhan.
Milafuèlhas

Lo **milafuèlhas** (var. **milafuelhas**) *(Achillea millefolium)* es una planta erbacèa vivaça de la familha de las Asteracèas.

## Descripcion
left|thumb|Inflorescéncia

Es una planta estolonifèra vivaça, de tijas variant de 18 a 80&nbsp;cm, de las fuèlhas finament bipennatilobadas, doblament pennadas verd escur, fòrça alongadas e decopadas en finas bendas cortas.

Las flors son sovent blancas, ròsas o porpras. Los florons del centre (flors en tube) son jaunassas. 

## Caracteristicas
120px|left|
* Organs reproductors :
** Tipe d'inflorescéncia : corimbe de capituls
** reparticion dels sèxes : ginodioïc
** Tipe de pollinizacion : entomogam
** Periòde de florison : junh a setembre
* Grana :
** Tipe de fruch : akèna
** Mòde de disseminacion : anemocòra
* Abitat e reparticion : Eurasia
** Abitat tipe : pradas medioeuropèas, mesoidricas ; planta indicatritz d'un sòl sec e pauc calcari que pòt evoluir en prada espessa de fromental.
** Airal de reparticion : eurasiatic
*donadas d'aprèp :* Julve, Ph., 1998 ff. - Baseflor. Indèx botanic, ecologic e corologic de la flòra de França. Version : 23 d'abril de 2004. 

## Farmacopèa
thumb|250px|left|Achillea millefolium

## Nòtas e referéncias


## Ligams extèrnes

* Flore photographique régionale
Corrent de l'Atlantic Nòrd

Lo **Corrent de l'Atlantic Nòrd **  es un corrent oceanic poderós e caud que perlonga lo corrent del Golf al nòrd-èst. A l'oèst d'Irlanda se dessepara en dos. Una branca (lo Corrent de las Canàrias) va cap al sud alara que l'autre contunha cap al nòrd lo long de la còsta d'Euròpa de l'oèst ont a una influéncia considerabla en escalfar lo  clima. D'autras brancas son lo Corrent d'Irminger e lo Corrent norvegian. Menat per la circulacion termoalina globala (THC), lo Corrent de l'Atlantic Nòrd es tanben sovent considerat coma una part del Corrent del Golf que el va pus a l'èst e al  nòrd en partir de las còstas nòrd americanas a travers l'Atlantic e dins l'Ocean Artic.

Se sospecha que l'escalfament global pòsca aver un efièch significatiu sul corrent; vejatz Perturbacion del corrent del golf pels detalhs.

## Referéncias

* The North Atlantic Current. Elizabeth Rowe, Arthur J. Mariano, Edward H. Ryan, *The Cooperative Institute for Marine and Atmospheric Studies*.
Carlos Basilio Ezeta

**Carlos Basilio Ezeta** (1852-1903) militar e òme politic, foguèt president del Salvador entre 1890 e 1894.

Entrèt al Collègi Militar en 1867 per s'incorporar a l'armada en 1871. Participèt als afrontaments amb Honduras en 1872 e 1873, e i foguèt ferit.

Après divèrses sojorns en Còsta Rica, Estats Units e Guatemala, tornèt definitivament al Salvador en 1885. Pendent lo govèrn de Francisco Menéndez, ja coma general, participèt coma General en Cap per acalorar la rebellion de Cojutepeque. La sieuna darrièra carga abans lo còp d'Estat foguèt Inspector General de l'Armada.

## Referéncias
Tomás Villalba

**Tomás Villalba Albín** (Dolores, Soriano, Uruguai, 9 de decembre de 1805 - Montevideo, 12 de julh de 1886) foguèt un entrepreneire e politician uruguaian. Foguèt president interin d'Uruguai entre lo 15 e lo 20 de febrièr de 1865.
Rafael Zaldívar

**Rafael Zaldívar** (1834-1903) mètge e òme politic foguèt president del Salvador entre 1876 e lo 6 d'abril de 1884, e entre lo 21 d'agost de 1884 e 1885.

## Referéncias
Alfredo Cristiani

**Alfredo Cristiani Burkard** (n. 1947) entrepreneire e òme politic foguèt president del Salvador entre 1989 e 1994.
Hubert Ingraham

**Hubert Alexander Ingraham** (n. 1947) avocat e òme politic es l'actual primièr ministre de las Bahamas. Tanben foguèt primièr ministre del país entre 1992 e 2002.