open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Espina (botanica)

Una **espina** es una excreissença punchuda e dura que fa còs amb la fusta de la tija, dels rams o d'autres organs (dichs epinoses) e pòt èsser destacada sens esquiç de las fibras. Se trapan sus fòrças arbres (albespin, *[[Gleditsia triacanthos]]*) e arbrilhons de las regions aridas (Ocotillo).

Las fuèlhas persistentas en agulha dels conifèrs pòdon tanben se nomenar espinas. 

Quand aquel organ es absent d'una planta, aquela es qualificada d'inèrma.

## Ròtle

Las espinas son presentas sus fòrça vegetals e servisson d'organ de proteccion contre los erbivòrs.

Las espinas dels cactus e de las tojas son de fuèlhas modificadas. Lor adaptacion al mitan arid es remarcable. Lor estructura intèrna es parcialament cava. Atal, las espinas de cactus podent èsser a l'encòp rigidas e leugièras.

Lo vuèit contengut dins las espinas permet d'un costat d'aparar la planta contre la calor perque los rais del solelh caufen pas las espinas tant qu'o fariá per una estructura omogenèa e d'un autre costat de far penetrar l'aiga de pluèja o de condensacion per atal limitar las perdudas idricas.

## Espinas o agulhons ?

Se diferéncia las espinas dels **agulhons** segon l'organ que las faguèt nàisser per adaptacion. L'espina fa còs amb la planta e suls arbres, nais del còs linhós; l'agulhon naís de l'epidèrme e se destaca sens « damnatjar » la planta.

; Racinas espinas: Son de biais de raïças adventivas que son dotadas unas plantas epifitas e qualques palmiers.

; Espinas caulinàrias: espinas eissidas de la transformacion d'un borron o d'un estipul. S'agís de tijas asselàrias???? que lo punt vegetatiu avortèt prematurament. Las fuèlhas e borrons latrals que li son ligats son totjorn redusits. La fòrta lignificacion e lor granda duretat ne fan las espinas mai frequentas. 

; Fuèlhas en espinas: s'agís d'una adaptacion de la fuèlha que lo limbe es pas desvelopat. L'esclerenquime es abondant e la lignificacion frequenta. Un exemple d'adaptacion n'es lo vinetièr.

; Estipuls espinas: L'estipul subís las mèsmas modificacions que las fuèlhas en espinas. Las fuèlhas pòdon alara conservar lor ròtle primièr coma pel robinièr.

; Petiòls espinas: Endurciment del petiòl d'una fuèlha o foliòl mai sovent en fin de vida (exemple: *[[Astragalus tragacantha]]*).

; Agulhon: Un agulhon es una excreissença dura e acerada, d’origina epidermica (parenquime cortical), **non vascularizada** e que se pòt destacar sens que la rusca de la tija o del ram que la pòrta siá damnatjada. Ex: agulhon de los romecs (*[[Rubus]]*), Rosièrs (*Rosa*).
.рус

**** (*ros*, "rus", en rus, còdi punycode .xn--p1acf) es un nom de domeni rus. Es en servici dempuèi lo 27 de setembre de 2014.

## Referéncias e nòtas
.pohl

**** (de Reinfried Pohl, creator de DVAG) es un nom de domeni generic  enregistrat per la societat alemanda de conselh financièr DVAG. Es en servici dempuei lo 27 de setembre de 2014.

## Referéncias
.tui

**** (acorcha de *Touristik Union International*, marca de societat alemanda) es un nom de domeni generic  depausat per la societat de torisme TUI. Es en servici dempuei lo 27 de setembre de 2014.

## Referéncias
.vermögensberater

**** (de *Vermögensberater*, "conselhièr financièr", en alemand, còdi punycode .xn--vermgensberater-ctb) es un nom de domeni enregistrat per la societat alemanda de conselh financièr DVAG. Es en servici dempuèi lo 27 de setembre de 2014.

## Referéncias e nòtas
.forsale

**** (de *for sale*, "per vendre", en anglés) es un nom de domeni generic . Es en servici dempuei lo 1 d'octobre de 2014.

## Referéncias
.allfinanz

**** (de *all*, "tot" en anglés e *Finanz*, "finanças", en alemand) es un nom de domeni generic depausat per la societat de conselh financièr alemanda Allfinanz Deutsche Vermögensberatung Aktiengesellschaft. Es en servici dempuei lo 1 d'octobre de 2014.

## Referéncias
Megan Montaner

**Megan Montaner** (nascuda lo 21 d'agost de 1987 a Òsca) es una actritz de cinèma e de television e modèla espanhola .

## Carrièra

## Referéncias

## Ligams extèrnes

*
Mega Top 50

Lo **Mega Top 50** es una lista de succèsses musicals setmanièra neerlandesa e un programa de radio emetut sus 3FM pel TROS. Lo parlaire actual es Olivier Bakker.
Ara la compausicion de la lista s'assola sus lo nombre d'objèctes venduts, lo nombre de còps un cant foguèt sonat sus la ràdio e lo streaming. Lo compausidor es SoundAware.

## Libres

## CD-ROM
Luis Gonzalo Segura de Oro-Pulido

**Luis Gonzalo Segura de Oro-Pulido** (Madrid, 1977) es un militar e escrivan espanhòl. Aqueste capitani de l'armada de tèrra, sovent comparat a l'american Edward Snowden, se vegèt empresonat durant dos meses, de julh a setembre de 2014, aprèp la publicacion de son libre *Un paso al frente* que revelava e denonciava de prigondas irregularitats comptablas al sen de l'armada espanhòla.

## Òbras
* *Un paso al frente* (2014)
Joel Jaile

**Joel Jaile i Casademont** (Girona, 27 d'octobre de 1983) es un corredor de montanha catalan. Ganhèt lo 4 d'octobre de 2014 la corsa d'ultratrail mai longa d'Euròpa, la Goldsteig Projekt500, començada lo 28 de setembre. Correguèt los 661 km amb 18.160 mètres de montada en 7 jorns e 2 oras (170 oras e 7 minutas). Son fraire ainat, Nil, es sociològ e politològ.

## Ligams extèrns
* Blòg d'en Joel Jaile
El secreto de Puente Viejo

**El secreto de Puente Viejo** (en occitan **Lo secret del pont vielh**) es una telenovela espanhola realizada per Antena 3 a partir de 2011.

## Personatges principals
* Álex Gadea: Tristán Castro Montenegro 
* Megan Montaner: Pepa Aguirre 
* María Bouzas: Francisca Montenegro 
* Ramón Ibarra: Raimundo Ulloa 
* Sandra Cervera: Emilia Ulloa 
* Fernando Coronado: Alfonso Castañeda Pacheco 
* Alejandra Onieva: Soledad Castro Montenegro 
* Mario Martín: Don Anselmo 
* Maribel Ripoll: Dolores Asenjo 
* Enric Benavent: Pedro Mirañar López Regueira Jaca de Togores y Pérez de Pulgar 
* Selu Nieto: Hipólito Mirañar Asenjo 
* Adelfa Calvo: Rosario Pacheco 
* Carlota Baró: Mariana Castañeda Pacheco 
* Iago García: Olmo Mesía 
* Jordi Coll: Gonzalo Valbuena/Martín 
* Loreto Mauleón: María Castañeda Ulloa 
* Carlos Serrano: Fernando de Mesía 
* Miquel García Borda: Roque Fresnedoso 
* Diana Gómez: Pía Toledano 
* Aida de la Cruz: Candela Mendizábal 
* Mario Zorrilla: Mauricio Godoy
* Antonio Mourelos: León Castro
* Ariadna Gaya: Aurora Ulloa Castro
* Victoria Camps Medina: Jacinta, la fausse Aurora

### Personatges mòrts, desapareguts o en fugida

* Sara Ballesteros: Angustias Osorio (†) 
* Xose Barato: Alberto Guerra (†) 
* Pablo Espinosa: Ramiro Castañeda Pacheco 
* Pablo Castañón: Sebastián Ulloa 
* Cuca Escribano: Águeda de Mesía (†) 
* Leonor Martín: Gregoria Casas 
* Jonás Beramí: Juan Casteñeda Pacheco (†) 
* Aloma Romero: Adolfina Samaniego 
* Andrea Duro: Enriqueta

## Prèmis e candidaturas
* 2012 - *Premios Jóvenes D. O. La Mancha*
* *Television e arts dels spectacole* a Jordi Coll e Loreto Mauleón.

### Referéncias


### Ligams extèrnes
* El secreto de Puente Viejo - Site oficial
Tiétar (Cáceres)

**Tiétar** es un municipi de la província espanhòla de Cáceres e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
Infantariá de marina

L**'infantariá de marina** es tradicionalament formada dei tropas terrèstras embarcats sus lei naviris militars per lei protegir ò per menar d'operacions 	amfibias a partir d'una basa d'assaut maritima. Dempuei la fin de la Segonda Guèrra Mondiala, la distincion entre infantariás convencionala e de marina s'es estompada en causa dau desvolopament dei mejans de projeccion de fòrças. Pasmens, es demorada coma marca de tradicion d'un regiment ò designacion de tropas d'elèit.

## Liames intèrnes

* Infantariá.
* Marina militara.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Daguestan

**Daguestan** (en rus: Республика Дагестан, *Respoublika Daguestan*) es una republica, subjècte de la Federacion de Russia situada al nòrd de Caucàs, entre Euròpa e Asia. Compta unes 2,7 milions d'abitants, d'una bèla diversitat (14 lengas oficialas) sus una superfícia de . La capitala n’es Makhachcalà.

## Geografia

### Lengas
Al costat de rus, d'autras lengas an l'estatut de lenga oficiala e escricha. Aquò son de lengas de la familha caucasenca del nòrd-èst, l'avar, lo lesguian, lo darguin, lo lak, mas tamben lo rotol, l'aghol e lo tsakhor. Las lengas turquesas son representadas per lo nogai e lo comoc.

## Nòtas e referéncias
Borgesiá

La **borgesiá** (var. **borgesia**) es un tèrme que designava dins lo corrent de l'Edat Mejana e de la Renaissença leis abitants d'una vila que tenián lei drechs de ciutat e lei drechs politics. Lei borgés èran ansin una partida dau Tèrç Estat dins lo sistèma de l'Ancian Regim francés. Dins leis autrei país, fasián sovent partida dei classas urbanas superioras e mejanas, mai leis excepcions èran nombrosas e lei borgés paures èran pas rars.

Dempuei lo sègle XIX e lo desvolopament dau capitalisme, lo mòt designa lei personas amb un capitau financier important que fan partida dei jaç sociaus superiors de la societat. Constituïsson l'elèit economic, e sovent politic, de la societat.

## Liames intèrnes

* Capitalisme.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Collègi electoral

Lo **collègi électoral** designa un grop de personas restrenh avent las mèsmas qualitats e participant a una eleccion. Los membres d'aquel grop pòdon èsser designats o elegits. Dins aquel darrièr cas, es lo vòte indirècte, perque lo collègi (que los membres son a vegada nomenats **grands electors**) es lo representant de las personas los avent elegit.

Segon los sistèmas politics, aqueles representants pòdon aver pas per unic mandat la participacion a l'eleccion, mas essent tanben partit d'una autra organizacion o entitat politica. Fòrça païses creèron un collègi electoral per d'unas eleccions a una foncion o un mandat politic.

Elegits d'aquel biais, aqueles grands electors serián mai savis, mens subjèctes al populisme e farián atal una melhora causida qu'un còs electoral mai larg.

## Autre sens
En Alemanha, lo Grand Elector èra tanben lo nom donat a Frederic Guilhèm Ièr.

## Organs elegits

### Parlament
En França per exemple, lo Senat francés es elegit per  grands electors, que son los deputats, los conselhièrs regionals e general, los delegats dels conselhs municipals e los representants dels Franceses a l'estrangièr.

### Govèrn
En Soïssa, lo Conselh federal *(tanben somenat lo cap de l'Estat de sèt caps a causa de sa [[collegialitat]])* es elegit per un collègi electoral, nomenat Assemblada Federala e compausat de la reünion del Conselh Nacional e del Conseil dels Estats.

### Cap d'Estat
Dins fòrça Estats, los grands electors designan lo cap d'Estat:
* en Alemanha, lo president federal es elegit al vòte indirècte per l'Assemblada federala (*Bundesversammlung*) compausada per mejana dels deputats del *[[Bundestag]]* e de representants elegits pels *[[Landtag]]e* ;
* als Estats Units d'America, de grands electors designan lo président ;
* en França, lo primièr mandat del president de la Cinquena Republica foguèt attribuit per un collègi de  grands electors (parlementaris, conselhièrs generals e representants dels conselhs municipals).

## Referéncias


## Vejatz tanben
### Article connèxe
### Ligams extèrnes
*  Projet ACE
*  ''Le collège électoral''
Grands electors franceses

En França, los **grands electors** son de representants del pòble francés encargats de designar los senators.

## Vòtes indirèctes istorics

Jos la III Republica, lo president de la Republica èra elegit per l’Assemblada nacionala (reünion de la Cambra dels Deputats dels departaments e del Senat) dins l’emicicle del castèl de Versalhas.

Jos la IV Republica, lo president de la Republica èra elegit per l’Assemblada nacionala (reünion de la Conselh de la Republica e du Senat) dins l’emicicle del castèl de Versalhas.

La primièra eleccion presidenciala de la V Republica se faguèt amb un collègi de 80 000 grands electors. Dempuèi lo Referendum en 1962, lo president de la Republica es elegit al vòte universal dirècte.

## Eleccions senatorialas (dins los departaments)

Los senators son elegits dins cada departament per un collègi electoral compausat:
# dels deputats e dels senators;
# dels conselhièrs regionals de la seccion departementala correspondant al departement (dins los cases de fusion d'ambedos conselhs coma en Corsega, Guaiana e Martinica);
# dels conselhièrs generals;
# de delegats dels conselhs municipals o dels suplents d'aqueles delegats.
#*Los conselhs municipals elegisson d'entre eles dins las comunas de mens de 9000 abitants:
#** 1 delegat pels conselhs municipals de 9 e 11 membres ;
#** 3 delegats pels conselhs municipals de 15 membres ;
#** 5 delegats pels conselhs municipals de 19 membres ;
#** 7 delegats pels conselhs municipals de 23 membres ;
#** 15 delegats pels conselhs municipals de 27 et 29 membres.
#* Dins las comunas de 9000 abitants e mai, totes los conselhièrs municipals son delegats de drech. En mai, dins las comunas de mai de , los conselhs municipals elegisson de delegats supementaris d'1 per 800 abitants en mai de 30000.
# dels membres de las assembladas, conselhs, o Congrès de las collectivitats d'Outramar o de Nòva Caledònia.

## Notas e referéncias
Pontifícia Universidade Católica de Minas Gerais

**Pontifícia Universidade Católica de Minas Gerais** (*Universidade Católica de Minas Gerais*), o pus simplament **PUC-MG**, es una universitat situada a Belo Horizonte en Minas Gerais, Brasil, fondada en 1958.

## Nòtas


## Ligams extèrnes
*  Sit web oficial de l'Universitat
Bundestag

Lo **Bundestag** (*[[Dièta (assemblada)|Dièta]] Federala*) es lo parlament alemand. Foguèt establit per la constitucion alemanda de 1949 (*Grundgesetz*), e es lo successor del precedent Reichstag. La presidente actual del parlament alemand es Bärbel Bas.

## Confederacion Alemanda
Se nomenèt popularament Bundestag l'Assemblada Federala de la Confederacion Alemanda de 1815-1866 (oficialament *Bundesversammlung*), que se reünissiá a Francfòrt de Men amb un President austríac. Los delegats èran elegits pels princes e govèrns de las ciutats.

## Empèri Alemand
Amb la dissolucion de la Confederacion alemanda en 1866 e la fondacion de l'Empèri Alemand (Deutsches Reich) en 1871, lo Reichstag s'establiguèt coma lo parlament alemand a Berlin e l'edifici actual foguèt bastit. Los membres del Reichstag èran causits per sufragi dirècte e agalitari per la populacion masculina. Lo Reichstag participava pas a l'eleccion del Cancelièr fins a las reformas d'Octobre de 1918.

## Republica de Weimar
Après de la Revolucion de 1918 e l'establiment de la Constitucion de Weimar, las femnas obtenguèron lo drech de vòte e d'èsser elegidas, e lo parlament aviá lo drech de retirar la fisança per fòrçar lo Cancelièr o a se retirar.

## Tresen Reich
Lo 23 de març de 1933, un mes après de l'Incendi del Reichstag lo parlament cedèt los seus poders al Govèrn Federal del Cancelièr Adolf Hitler aprovant la Lei de capacitacion. A partir d'alara rarament se reüniguèt, la darrièra d'elas se debanèt lo 26 d'abril de 1942.

## Republica Federala
Amb la nòva constitucion de 1949, lo Bundestag s'establiguèt coma lo parlament de la Republica Federala d'Alemanha. Perque Berlin èra pas jos la jurisdiccion de la constitucion, a causa de la Guèrra Freja, lo Bundestag se reünissiá a Bonn dins diferents edificis.

## Alemanha

Depuèi de 1999, lo parlament alemand se reünís a Berlin dins lo seu edifici de 1871, renovat jos la direccion de l'arquitècta britanic Norman Foster.

## Composicion actuala (XX legislatura 2021-2025)

## Composicions de las altras legislaturas dempuèi [[1949]]

thumb|650px|center|Variacions dels partits politics

## Presidents del Bundestag (dempuèi 1949)
Gérard Larcher

**Gérard Larcher**, nascut lo 14 de setembre de 1949 a Flers (Orne), es un òme politic francés, president del Senat de 2008 a 2011, e dempuèi 2014.

Membre de l'RPR, foguèt elegit conse de Rambouillet en 1983, puèi, tres ans mai tard, senator de las Yvelines. Vice-president del Senat de 1997 a 2001, presidiguèt la comission dels Afars economics de 2001 fins a sa nominacion, en 2004, dins lo tresen govèrn Raffarin, encargat de las Relacions del Trabalh; reconduch dins lo govèrn Villepin, venguèt, alara, ministre delegat a l'Emplec près de Jean-Louis Borloo.

Après que foguèt designat candidat del grop UMP contre Jean-Pierre Raffarin, foguèt elegit president del Senat lo 1 d'octobre de 2008. Pendent son primièr mandat, menèt una reorganizacion de contunh de l'institucion. Candidat a sa succession en 2011, après la victòri de l'esquèrra a las eleccions senatorialas, foguèt vencut pel socialista Jean-Pierre Bel.

Lo 1 d'octobre de 2014, après un renovèlament senatorial favorabla a la drecha, tornèt a la presidéncia del Senat.
Charmoille

*Charmoille (Dobs) – una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
*Charmoille (Nauta Sòna) – una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna de la region de la Franca Comtat.
Elba

**Elba** pòt designar:
* **[[Illa d'Elba]]**, illa de la mar Tirrena, província de Liorna (Itàlia)
* **[[Elba (riu)|Riu Elba]]**, riu de l'Euròpa centrala que se geta a Cuxhaven en mar del Nòrd 
* **[[Elba (Alabama)]]**
* **[[Elba (Minnesota)]]**
* **[[Elba (Nebraska)]]**
* **[[Elba (Nova York)]]**
Cabrero

*Cabrero (Cáceres) – un municipi de la província espanhòla de Cáceres e de la Comunautat Autonòma d'Extremadura.
*Cabrero (Chile) – una comuna chilena de la província de Biobío, region del Biobío.
Christina Perri

250px|thumb|Christina Perri en mai de 2014
**Christina Judith Perri** (Filadèlfia, Pennsilvània, 19 d'agost de 1986) es una cantaire, cantautora e actritz americana. Venguèt famosa en 2010 gràcias a sa cançon "Jar Of Hearts". Sa cançon "A Thousand Years" foguèt integrada dins la benda sonòra dins un dels films de la saga *[https://ca.wikipedia.org/wiki/Crepuscle_(pel%C2%B7l%C3%ADcula) Twilight] (Calabrun)*.

## Discografia
* *Lovestrong* (2011)
* *Head of Heart* (2014)
Estadi Ernest Wallon

L**'Estadi Ernest Wallon** (ancian **pargue dels Espòrts** puèi **estadi dels Sèt Denièrs**) es l'installacion esportiva ont l'Estadi Tolosenc joga a domicili. Après de grandas òbras al començament dels ans 2000, ofrís ara  plaças. Se situa dins lo quartièr dels Sèt Denièrs près de Blanhac al Nòrd Oèst de Tolosa. Foguèt nomenat en onor a Ernest Wallon, president del *Stade olympien des étudiants de Toulouse* (SOET) e professor de drech a la facultat de Tolosa, al començament del sègle XX, que participèt a la creacion de l'Estadi dels Ponts Bessons de Tolosa.

## Istòria
center|thumb|upright=2.2|Pelenc nòu de l'Estadi Ernest-Wallon

L'ancian estadi de l'Estadi Tolosenc foguèt plaçat en expropriacion en 1980 a causa de la construccion del Periferic de Tolosa. Segon los tèxtes d'una lei de 1941, « es impossible de desmolir d'installacions esportivas sens balhar a l'associacion la possibilitat de tornar bastir a l'identic ». La vila donèt donc a l'associacion dels amics de l'Estadi Tolosenc, proprietari de l'Estadi dels Ponts Bessons, las installacions situadas a un pauc mai d'un quilomètre dels ponts Bessons dins lo quartièr dels Sèt denièrs, en cambi de las installations ancianas.

Las òbras comencèron en 1978 per s'acabar en 1982. L'inauguracion se celebrèt lo 4 de decembre de 1983 amb un encontre França contra Romania, emportada pels Franceses 26-15.

L'associacion e l'Etadi Tolosenc faguèron dempuèi fòrça òbras novèlas per melhorar l'acuèlh dels partisans e dels parinatjaires, aumentar la capacita, se metre en règla amb las normas totjorn mai nombrosas.

## Notas e referéncias


## Annèxes
### Bibliografia
 
* Lucien Remplon, *Ombres noires et soleils rouges, histoire du rugby au Stade toulousain*, éd. Gazette, 1998, 216 p.,  
* Jean-Paul Cazeneuve et Jérôme Leclerc, *Stade toulousain, L'Académie du rugby*, Balma, éd. Universelles, 2004, 220 p.,  

### Veire tanben
* Estadi Tolosenc
* Ernest Wallon

### Ligams extèrnes

* La pagina "Ernest Wallon" sul site de l'estadi Tolosenc
Ernest Wallon

**Ernest Wallon**, nascut lo 1 de mai de 1851 Montalban et mort lo 10 d'agost de 1921, es un jurista, professor de drech e dirigent esportiu.

## Jurista e professor de drech
En 1876, brilhant estudiant de 25 ans, Ernest Wallon obtenguèt lo títol de doctor en drech: sa tèsi porta sus « *La condicion de la dòt mobilièra, en Drech Romanic e en Drech Francés* ». Obtenguèt son agregacion en 1878 e contunhièt sa pujada dins la carrièra universitària. Foguèt nomenat professor de drech a l’universitat de Tolosa, titulari de la cadièra de drech administratiu en 1885, puèi aquela de drech civil en 1887. Tanben venguèt degan de la Facultat.

## Dirigent esportiu
Ernest Wallon es lo primièr president de l'Estadi Tolosenc, club de rugbi de XV fondat en 1907. Tanben n'es lo primièr e màger accionari, amb un siesen de las accions per una valor de  francs. 

A l'ocasion del nòu bastit e restauracion del site en 1921, annada de son decès, l'Estadi dels Ponts Bessons prenguèt lo nom de « Lo Wallon » *in memoriam*. Ara, l'Estadi Tolosenc joga dins un autre estadi novèl nomnat Estadi Ernest Wallon en onor de son primièr president. 

## Notas e referéncias
Barbetisme

Lo **moviment dels barbets** o **barbetisme** foguèt un moviment d'oposicion a l’anexion de la Comtea de Niça per la França revolucionària, començada en lo 1792 per l'installacion d'una administracion provisòria a Niça, seguida de la conquista del país aut. En reaccion a las exaccions de las tropas revolucionàrias francesas, e favorisat per l'existéncia anteriora de milicias de defensa dels territòris de montanha creadi per decret del duc Victor-Amadèu III de Savòia en lo 1771, naissèt un moviment de resisténcia a l'ocupacion que n'avèm testimòni a comptar del 1793, e que creissèt a mesura dels cambiaments impausats per l'ocupant. Sensa unifòrme, amb pòc de disciplina militar, sensa oficiers de mestier, e qualquas fètz amb finda de fremas, van menar una mena de guerrilha, d'embuscadas, de arcelament de las tropas invasoras. Amb de periòdes de derivas devers lo banditisme, s'esperlonguèt lo barbetisme fins a l'Empèri de Napoleon I, e despareissèt definitivament en lo 1814 amb la restitucion per lo tractat de París dels territòris de la Comtea a Victor-Emanuel I, duc de Savòia, prince de Piemont, e rei de Sardenha.
Teodòr Ier

**Teodòr I** (mòrt lo 14 de mai de 649) foguèt lo 73 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 24 de novembre de 642 au 14 de mai de 649. Succediguèt a Joan IV (640-642) e foguèt remplaçat per Martin I (649-655).

Coma son predecessor Joan IV, Teodòr I} foguèt un adversari acarnat dau monotelisme qu'èra estat oficialament adoptat per l'emperaire bizantin Heraclius (610-641) e lo patriarca Sergi I de Constantinòble en 638. Ansin, tre son eleccion, escribèt oficialament au patriarca Pau II de Constantinòble per condamnar la teologia monotelista bizantina. Puei, en 647, lei relacions se desgradèron mai entre lei Glèisas d'Orient e d'Occident e lo papa excomuniquèt lo patriarca Pau II. La Glèisa de Constantinòble rompèt alora sei relacions ambé Roma mai l'emperaire refusèt de lo sostenir. En 648, l'emperaire Constant II (641-668) retirèt lei tèxtes teologics a l'origina dau monotelisme. Pasmens, Teodòr I contunièt sa lucha còntra lo monotelisme e refusèt de negociar un acòrdi religiós ambé l'emperaire. Au contrari, reüniguèt un concili — que foguèt dirigit per son successor Martin I en causa de sa mòrt — que condamnèt lo monotelisme.

D'autra part, Teodòr I foguèt lo premier que decidèt de reprendre oficialament lo títol de pontife, eissit dau títol latin de *[[Pontifex maximus]]*, que designava lo cap de la religion romana pagana. Adoptèt tanben lo títol de patriarca d'Occident que foguèt abandonat en 2006 per Beneset XVI (2005-2013). Enfin, foguèt a l'origina de l'introduccion de la fèsta orientala de la Dormicion de Maria que venguèt l'Assompcion vèrs 770.

## Liames intèrnes

* Lista dels papas.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Martin Ier (papa)

**Martin I** (mòrt lo 16 de setembre de 655) foguèt lo 74 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 21 de julhet de 649 au 16 de setembre de 655. Succediguèt a Teodòr I (642-649) e foguèt remplaçat per Eugèni I (655-657).

Au contrari dei papas de son periòde, son eleccion foguèt pas ratificada per l'emperaire bizantin. Dins lo corrent de son pontificat, son activitat principala foguèt de contuniar la lucha còntra lo monotelisme considerat coma una eretgia per la Glèisa d'Occident. Ansin, presidèt lo concili de Latran reünit a l'iniciativa de son predecessor per condamnar lo monotelisme. Capitèt d'i reünir un centenau d'evesques e obtenguèt la condamnacion de la màger part dei tèxtes e deis autors monotelistas. Pasmens, aqueu succès entraïnèt una reaccion de l'emperaire Constant II (641-668) qu'ordonèt son arrestacion. Martin I foguèt donc arrestat lo 17 de setembre de 653 e exilat vèrs l'Empèri Bizantin (Constantinòple puei Quersonès). I moriguèt lo 16 de setembre de 655.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

* Lista dels papas.

## Nòtas e referéncias
Eugèni Ier

**Eugèni I** (mòrt lo 2 de junh de 657) foguèt lo 75 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 8 de setembre de 654 au 2 de junh de 657. Foguèt elegit sota l'òrdre de l'emperaire bizantin Constant II (641-668) per remplaçar lo papa exilat Martin I (649-655). Foguèt remplaçat per Vitalian (655-672). Relativament brèu, son pontificat foguèt principalament caracterizat per son ajuda ai paures de Roma.

## Liames intèrnes

* Lista dels papas.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Castres (omonimia)

**Castres** pòt èsser:
*Castres, una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia
* lo nom afrancesat de comunas d'Occitània o de las divisions administrativas que ne son lo caplòc:
**Castra, en francés **Castres** e, dempuèi 1888, **Castres-Gironde**, una comuna francesa de Gironda, dins la region d'Aquitània,
**Castras, en francés **Castres**, una comuna de Tarn, dins la region d'.
**l’Arrondiment de Castras que Castras n’es lo caplòc
Juozas Lukša

**Juozas Lukša**, tanben conegut jos l'escais **Daumantas** o mai **Skirmantas** (Juodbūdis, 10 d'agost de 1921 - Raion de Kaunas, 4 de setembre de 1951) foguèt un resistent e menaire partisan lituanian. Sa vida inspirèt un film *Vienui vieni*, fach en 2003 pel realizador lituanian Jonas Vaitkus.
Cabardobalcaria

**Cabardobalcaria** es un agropament, al Nòrd de Caucàs, de doas etnias desparièras, los cabardes o adigués o circassians orientals, e los balcars o malcars, de turcs nogais, creat a l'epòca sovietica e contunhat a l'epòca contemporanèa coma "subjècte" de la federacion de Russia, jol nom de Republica de Carbardobalcaria.

La capitala n’es Nalchic.
## Geografia
Al Nòrd de Caucàs, Cabardobalcaria compta amb las cimas mai nautas d'aquelas montanhas: Elbroz e Dykh Tau. Lo clima es freg, levat dins la plana.

## Divisions administrativas
Cabardobalcaria es divisada en 3 vilas e 8 districtes. 

## Istòria
Los taulos (montanhòls) o alanla, mai coneguts coma balcars, son un pòble turc (de la branca quipchaca) que s’installèt dins de valadas al Nòrd de Caucàs.

Los adigues de Cabardia, o cabardai, o cabards, son una branca de l’etnia adiguèa o circassiana que patiguèt un genocidi e un exilh massiu cap a l’empèri otoman après l’invasion russa (acabada en 1864) e qu’es escampilhada al Nòrd-Oèst de Caucàs entre tres republicas "subjèctas" de la Federacion de Russia, que dins doas son volontàriament abarrejats amb un pòble turc per evitar una tròp granda omogeneïtat. Es lo cas en Cabardobalcaria dempuèi 1922.

D'efièch, lo 15 de genièr de 1922 se creèt, dins la Republica socialista federativa sovietica de Russia (RSFSR), lo districte autonòme de Cabardobalcaria a partir del districte autonòme Cabard e del districte Balcar de la Republica socialista sovietica autonòma montanhòla.

Lo 16 d’octobre de 1924 es restacat a la region del Caucàs del Nòrd.

Lo 5 de decembre de 1936 ne sortís per venir la Republica socialista sovietica autonòma (RSSA) de Cabardobalcaria.

Lo 8 d’abril de 1944, en seguida de la deportacion dels balcars en Asia centrala, ven la RSSA de Cabardia.

Lo 9 de genièr de 1957, en seguida de la reabilitacion dels balcars, torna prene lo nom de RSSA de Cabardobalcaria.

Lo 31 de genièr de 1991, lo conselh suprèm de la RSSA de Cabardobalcaria proclama la Republica socialista sovietica de Cabardobalcaria, mas aquela decision es pas reconeguda pel conselh suprèm de la RSFSR.

Lo 10 de març de 1992 ven, dins l'encastre de la Federacion de Russia, la Republica de Cabardobalcaria.
Theo Heyliger

**Theodore** dich **Theo Heyliger** es un òme politic del país de Sant Martin qu’es cargat, après la eleccions de setembre de 2014, de formar un novèl govèrn. Lo 17 de decembre, propausa al governador Marcel Gumbs que deu prene sas foncions lo 19 de decembre.
Charles Michel

thumb|250px|Charles Michel
**Charles Michel** (nascut a Namur lo 21 de decembre de 1975) es un òme politic bèlga. Foguèt primièr ministre de Belgica entre l’11 d’octobre de 2014 e lo 27 d'octobre de 2019, es president del Conselh Europèu dempuèi lo 1èr de decembre de 2019.
Stefan Löfven

thumb|Stefan Löfven (2021)
**Kjell Stefan Löfven** (nascut a Estocòlme lo 21 de julhet de 1957) es un òme politic suèc qu’es primièr ministre de Suècia dempuèi lo 3 d'octobre de 2014.
Gianfranco Terenzi

**Gianfranco Terenzi** (nascut a Sant Marin lo 2 de genièr de 1941) es un òme politic democrata-crestian de Sant Marin que foguèt quatre còps capitani regent del país:
* del 1 d'octobre de 1987 al 1 d'abril de 1988 amb Rossano Zafferani,
* del 1 d'octobre de 2000 al 1 d'octobre de 2001 amb Enzo Colombini,
* del 1 d'abril al 1 d'abril de 2006 amb Loris Francini,
* del 1 d'octobre de 2014 al 1 d'abril de 2015 amb Guerrino Zanotti.
Adeodat II

**Adeodat II** (mòrt lo 17 de junh de 676) foguèt lo 77 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 11 d'abriu de 672 au 17 de junh de 676. Succediguèt a Vitalian (657-672) e foguèt remplaçat per Donus (676-678). Franc de son accion en favor dei paures que li donèt una gròssa popularitat, son pontificat es fòrça mau conegut.

## Liames intèrnes

* Lista dels papas.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Dònus

**Dònus** (mòrt lo 11 d'abriu de 678) foguèt lo 78 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 2 de novembre au 11 d'abriu de 678. Succediguèt a Adeodat II (672-676) e foguèt remplaçat per Agaton (678-681). 

Son pontificat foguèt brèu mai Dònus deguèt s'ocupar d'uneis afaires importants. Premier, obtenguèt la somission de l'arquevesque de Ravena qu'aviá assaiat de venir independent dau poder pontificau ambé lo sostèn de l'emperaire bizantin en 666. Puei, capitèt d'eliminar un grop de monges orientaus nestorians installats en Roma. Enfin, ordonèt la restauracion d'unei bastiments religiós de la vila.

## Liames intèrnes

* Lista dels papas.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Agaton (papa)

**Agaton** (mòrt lo 10 de genier de 681) foguèt lo 79 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 26 de junh de 678 au 10 de genier de 681. Succediguèt a Donus (676-678) e foguèt remplaçat per Leon II (681-683).

Originari de Sicília, son pontificat foguèt marcat per una tiera d'afaires importants. Premier, aguèt un ròtle major dins lo corrent dau seisen concili ecumenic (680-681) que condamnèt definitivament l'eretgia monotelista. Gràcias au sostèn pontificau a l'emperaire bizantin qu'aviá reünit aqueu concili, aquò permetèt d'amaisar lei relacions entre leis autoritats religiosas de Constantinòble e de Roma e de resòuvre l'esquisme entraïnat per la crisi monotelista. Puei, Agaton acomencèt de negociacions ambé Constantinòble regardant lei rapòrts de la Cort bizantina ambé leis eleccions papalas. En particular, obtenguèt l'abolicion deis impòsts pagats per lei papas a l'ocasion de son intronizacion.

## Liames intèrnes

* Lista dels papas.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Leon II (papa)

**Leon II** (mòrt lo 3 de julhet de 683) foguèt lo 80 papa de la Glèisa Catolica Romana. La data precisa de son eleccion es desconeguda mai l'eveniment se debanèt probablament dins lo corrent de genier de 681. Pasmens, en causa d'une conflicte ambé Constantinòble, foguèt pas reconeguda avans lo 17 d'aost de 682. Demorèt papa fins a sa mòrt lo 3 de julhet de 683. Succediguèt a Agaton (678-681) e foguèt remplaçat per Beneset II (684-685).

Deguèt negociar ambé Constantinòble la reconeissença dei conclusions dau Tresen concili de Constantinòble (680-681) car lo papa Agaton èra mòrt avans de lei signar. Aquò entraïnèt un conflicte a prepaus de la condamnacion dau papa Onòri I (625-638). En cambi de l'acceptacion d'aquela condamnacion, Leon II obtenguèt divèrseis avantatges coma la reconeissença de son eleccion, la preséncia permanenta d'un representent dau papa en Constantinòble, lo jutjament per la papautat dei monotelistas estremats dins la capitala imperiala, la reconeissença de la supremàcia dau papa sus l'exarca de Ravena e la demenicion deis impòsts pagats per Sicília e Calàbria.

## Liames intèrnes

* Lista dels papas.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
.alsace

**** ("Alsàcia", en francés) es un nom de domeni generic geografic. Es en servici dempuei lo 4 d'octobre de 2014.

## Referéncias
Beneset II

**Beneset II** (mòrt lo 8 de mai de 685) foguèt lo 81 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 26 de junh de 684 au 8 de mai de 685. Succediguèt a Leon II (681-683) e foguèt remplaçat per Joan V (685-686).

Relativament brèu, son pontificat foguèt marcat per sa politica d'ajuda ai paures de Roma e per un succès diplomatic important còntra l'emperaire bizantin. D'efèct, obtenguèt que la confirmacion de l'eleccion pontificala foguèsse d'ara endavant realizada per l'exarca de Ravena e non plus per l'emperaire bizantin. Òr, coma l'Exarchat de Ravea èra afeblit per l'invasion lombarda, aquò permetèt d'aumentar l'autonòmia politica dau papa.

## Liames intèrnes

* Lista dels papas.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Gueorgui Júkov

**Gueorgui Konstantinovich Júkov** (en rus: Георгий Константинович Жуков; 1 de decembre de 1896 - 18 de junh de 1974) èra un militar sovietic, Manescau de l'Union Sovietica, qu'aguèt un ròtle major dins la victòria deis Aliats còntra l'Alemanha Nazia. En particular, dirigiguèt leis operacions de l'Armada Roja pendent lei batalhas victoriosas de Khalkhin Gol, de Leningrad, de Moscòu, de Stalingrad, de Kursk, de l'Operacion Bagration e de Berlin. Es l'oficièr pus decorat de l'istòria militara sovietica. 

Après la guèrra, conoguèt un periòde de desgràcia fins a la mòrt de Stalin. Puei, en 1955, venguèt ministre de la Defensa e participèt a la mesa en plaça de la politica de Destenduda entre lei dos blòts. En junh de 1957, ajudèt d'un biais decisiu Nikita Khrushchov dins la lucha de poder còntra leis autrei caps sovietics. Pasmens, sa poissança au sen de l'institucion militara esfraiava tant seis aliats que seis adversaris. Ansin, quand agantèt lo temps de la retirada en octòbre de 1957, foguèt obligat de se retirar sota la pression deis autoritats. Pasmens, demorèt una personalitat importanta de l'Union Sovietica fins a sa mòrt en 1974.

Après lo conflicte e sa mòrt, unei monuments foguèron bastits en son onor. Pasmens, la màger part foguèt destrucha dins leis ans 1990 après l'afondrament de l'Union Sovietica. De mai, en 1974, un vilatge de sa region natala foguèt dich en son onor e, en 1975, foguèt lo torn d'un asteroïde. En 1996, Russia creèt una decoracion militara dicha Òrdre de Júkov qu'es principalament destinada a guierdonar leis accions de comandament de remarca.

## Liames intèrnes

* Batalha de Moscòu.
* Batalha de Stalingrad.
* Batalha de Kursk.
* Operacion Bagration.
* Batalha de Berlin.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Portezuelo

*Portezuelo (Cáceres) – un municipi de la província espanhòla de Cáceres e de la comunautat autonòma d'Extremadura.
*Portezuelo (Chile) – un luòc, de la província Biobío, Chile.
Illas Turcas e Caïcas

|-
| style="background:#efefef;" align="center" colspan="2" |

|-
| capitalapopulacion
| Cockburn Town9 400
|-
| align=center colspan=2 | 290px
|-
| Reina
| Elisabèt II del Reialme Unit
|-
| Governador
| Peter Beckingham
|-
| Primièr ministre
| Rufus Ewing
|-
| Superfícia
| 616,3 km2
|-
| PopulacionDensitat
| 31 458 (2012)51 ab./km2
|-
| Còde de país ISO
| TC, TCA, 796
|-
| Domeni d'Internet
| .tc
|-
| Indicatiu telefonic
| +1 (649)
|-
| Sit oficial
| http://www.gov.tc/
|}
Las **illas Turcas e Caïcas** son un territòri d'otramar del Reialme Unit.
Joan V (papa)

**Joan V** (mòrt lo 2 d'aost de 686) foguèt lo 82 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 23 de julhet de 685 au 2 d'aost de 686. Succediguèt a Beneset II (684-685) e foguèt remplaçat per Conon (686-687).

Èra probablament originari d'Antiòquia en Siria. En rason de sa conoissença dau grèc, foguèt nomenat representant dau papa Agaton (678-681) dins lo corrent dau Tresen Concili de Constantinòble. Au contrari de sei predecessors dau periòde de la papautat bizantina, l'eleccion de Joan V foguèt pas aprovada dirèctament per l'emperaire bizantin Constantin IV (668-685) mai realizada dirèctament per lo pòble e lo clergat de Roma.

Relativament brèu, lo pontificat de Joan V foguèt marcat per lo melhorament dei relacions entre Roma e Constantinòble. Divèrseis impòsts, especialament regardant Sicília e Calàbria, pagats per la papautat foguèron demenits e l'emperaire favorizèt l'adopcion dei conclusions dau Tresen Concili de Constantinòble que condemnavan lo monotelisme.

## Liames intèrnes

* Lista dels papas.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Conon (papa)

**Conon** (mòrt lo 21 de setembre de 687) foguèt lo 83 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 21 d'octòbre de 686 au 21 de setembre de 687. Succediguèt a Joan V (685-686) e foguèt remplaçat per Sèrgi I (687-701). Foguèt elegit en causa de son temps avançat après una crisi majora entre lo clergat e lo milícia de Roma qu'avián elegit dos successors diferents per Joan V. Aquela chausida èra provisòri e destinada a trobar una solucion susceptibla de contentar lei militars e lei prèires. 

Son pontificat foguèt donc brèu. Assaièt sensa succès de resòuvre la crisi a l'origina de son eleccion. S'ocupèt tanben deis afaires de la Glèisa irlandesa ambé la nominacion de Sant Kilian coma evesque. Puei, lo mandèt en Germania per evangelizar la region de Francònia.Enfin, capitèt de mantenir lei relacions bònas entre Roma e Constantinòble qu'èran estadas restauradas per sei predecessors dempuei lo Tresen Concili de Constantinòble.

## Liames intèrnes

* Lista dels papas.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Sèrgi Ier

**Sèrgi I** (vèrs 650 - 8 de setembre de 701) foguèt lo 84 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 15 de decembre de 687 au 8 de setembre de 701. Succediguèt a Conon (684-685) e foguèt remplaçat per Joan VI (701-705).

Originari d'un ostau sirian d'Antiòquia installat en Sicília, arribèt a Roma dins lo corrent dau pontificat d'Adeodat II (672-676). Avancèt au sen de la ierarquia de la Glèisa fins a sa nominacion coma cardenau per lo papa Leon II (681-683) lo 27 de junh de 683. Son eleccion se debanèt dins un contèxte de crisi car, après la mòrt dau Joan V (685-686), lo clergat e la milícia romana avián elegit dos papas diferents. En esperant un reglament d'aquela question, Conon (686-687), papa fòrça vièlh, foguèt elegit coma solucion provisòria. Pasmens, a sa mòrt, lo problema èra totjorn d'actualitat. De combats aguèron luòc entre lei partisans dei dos candidats entraïnant l'eleccion de Sèrgi I per una assemblada de magistrats, de representents de la garnison, dau clergat e de ciutadans romans. Descreditats per leis afrontaments, lei dos autrei camps deguèron se sometre.

Lo pontificat de Sèrgi I foguèt marcat per lei progrès dau cristianisme dins leis Illas Britanicas, ambé lo batejament dau rèi Caedwalla de Wessex en Roma lo 10 d'abriu de 689, per la perseguida deis esfòrç d'introduccion de la fèsta religiosa de la Dormicion de Maria (que venguèt pus tard l'Assompcion) e per la volontat de mantenir l'unitat politica entre Roma e la Cort imperiala de Constantinòple maugrat de desacòrdis novèus a prepaus dei conclusions dau Concili de Quinisexte (692). Aqueu concili reünit per l'emperaire Justinian II (685-695 e 705-711) regardava leis evesques orientaus e èra destinat a restaurar lei mors au sen de la Glèisa Orientala. Sei conclusions èran fòrça diferentas dei practicas de la Glèisa Occidentala e foguèron refusadas d'un biais obstinat per lo papa. Après la revirada de temptativa de negociacions, l'emperaire ordonèt lo raubament de Sèrgi I per lo jutjar en Constantinòple. Pasmens, lo complòt mau capitèt en causa de l'ostilitat dei milícias de Roma e de Ravena que prenguèron la defensa de la papautat. En 695, lo reversament de l'emperaire marquèt la fin de la crisi. Dins aquò, per pas minar l'unitat politica ambé l'Empèri Bizantin, la tempativa de raubament foguèt esconduda per lo papa.

## Liames intèrnes

* Lista dels papas.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Jules de Burlet

**Jules Philippe Marie de Burlet** (10 d'abril de 1844 – 1 de març de 1897) avocat e politician, foguèt primièr ministre de Belgica entre 1894 e 1896.
Joan VI (papa)

**Joan VI** (mòrt lo 11 de genier de 705) foguèt lo 85 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 30 d'octòbre de 701 au 11 de genier de 705. Succediguèt a Sèrgi I (687-701) e foguèt remplaçat per Joan VII (705-707). Son pontificat foguèt brèu e marcat per de negociacions militaras ambé lei Lombards e lei Bizantins. Permetèron au papa de reprendre lo contraròtle de certanei de sei domenis ancians.

## Liames intèrnes

* Lista dels papas.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Desèrt d'Atacama

thumb|350 px|Desèrt d'Atacama
Lo **desèrt d'Atacama** (en espanhòl *Desierto de Atacama*) es lo desèrt mai arid del mond, que s'espandís del nòrd de Chile. Amb una espandida superiora a , es situat mai o mens sul Tropic del Capricòrne, coma lo desèrt de Kalahari o lo Grand Desèrt Australian.

L'ariditat, determinada per la latitud, es accentuada a causa de l'efièch barrièra de la serrada dels Andes, que bloca l'umitat venent de l'ocean Atlantic mejans lo bacin amazonian. Al desèrt d'Atacama foguèron enregistradas de periòdes fins a 40 ans sense pluèjas al sector central, delimitat per las ciutats d'Antofagasta, Calama, Iquique e Arica, essent l'unic luòc de la planeta ont se mesurèt 0% d'umitat relativa de l'aire.

Lo desèrt èra poblat dempuèi lo començament de la colonizacion americana pels indigènas, coma per de tribús tala los *atacameños*, alara que sul litoral vivian los *changos*. Dominat per l'Impèri Inca, los espanhòls lo nomenèron lo "despoblado de Atacama". Après l'independéncia, Bolívia ocupèt la part màger de la region, los precioses jaces de sal inclusits, que provoquèron la Guèrra del Pacific (1879-1883). A la fin d'aquel conflicte, Chile anexèt la region, ont se desenvolupèt una intensa activitat minièra amb expleitacion carrierenca de coire, liti (la resèrva màger del mond amb 40%) e d'autres metals.

## Bibliografia
* Braudel, Fernand, *The Perspective of the World,* vol. III of *Civilization and Capitalism* 1984  (in French 1979).
* Sagaris, Lake. *Bone and dream : into the world's driest desert*. 1st ed. -- Toronto : A.A. Knopf Canada, c2000. ISBN 0-676-97223-3 
* SanPedrodeAtacama.Net & Org
Toulouse School of Economics

**Toulouse School of Economics - l'École d'économie de Toulouse** (**TSE**), **L'Escòla d'Economia de Tolosa** es un malhum de recerca scientifica creat en 2007 jos la forma d'une fondacion de cooperacion scientifica nomenat *Fondation Jean-Jacques Laffont-TSE*. Amassant mai de 150 cercaires reconeguts internacionalament dins lors tèmas de recerca, TSE a per ambicion de concurrenciar los melhors departaments d'economia del mond per èsser al cap de la disciplina.

Amb l'Universitat Tolosa 1 Capitòli (UT1), l’Escòla dels Hauts Estudis en Sciencias Socialas (EHESS), lo Centre Nacional de la Recerca Scientifica (CNRS) e l’Institut Nacional de la Recerca Agronomica (INRA), TSE es financièrament sostengut par un club de partenaris.

En setembre de 2011, l'ensems dels ensehaires en economia de l'Universitat Tolosa 1 Capitòli foguèt amassat dins l'escòla d'economia de Tolosa -**TSE** qu'a per vocacion de formar d'economistas d'haut nivèl. En transformant sa Facultat de Sciéncias economicas en Escòla, l’Universitat Tolosa 1 Capitòli modifiquèt lo païsatge de l’ensenhament superior francés en economia crean una 3 via que concilia lo melhor de las grandas escòlas e lo melhor de l’Universitat.

## Composicion
TSE comptava en 2010 150 ensenhaire cercaires, 109 doctorants e cercaires, 24 cadres administratius e tecnics, geograficament sul site de la Manufactura dels tabats de l’Universitat Tolosa 1 Capitòli. TSE compren tres equipas de recercas: lo GREMAQ (Grop de recerca en economia matematica e quantitativa), le LERNA (Laboratòri d’economia de las ressorças naturelas) e l'ARQADE (Telhièr de recerca quantitativa aplica al desvelopament economic).

## Ensenhament
TSE prepausa de cursus a partir de la licéncia 3 fins al doctorat. A partir del Master 1, l'ensenhament es assurat sonque en anglés. En 2011-2012, 60 % dels estudiants de Master èran d'estudiants estrangièrs.

## Recerca
La recerca a TSE s'apièja sus onze grops de recerca.

## Notas





## Vejatz tanebn
### Articles connèxes
* Institut d'Economia industriala
* Jean-Jacques Laffont
* Jean Tirole

### Ligams extèrnes
* TSE
* Fondation Jean-Jacques Laffont
* Décret du 1er février 2007 portant approbation des statuts d'une fondation de coopération scientifique dite « Fondation Jean-Jacques Laffont, Toulouse sciences économiques »
*  Los estatuts de la fondacion
* École d'économie de Toulouse - TSE
Hans Moravec

**Hans Moravec**, nascut lo 30 de novembre de 1948en Àustria, es enseinhaire cercaire al centre de robotica de l'universitat Carnegie-Mellon. Se faguèt conéisser mejans sas òbras sus la robotica, l'intelligéncia artificiala mas tanben pels seus articles sus l'impacte de las nòvas tecnologias. Moravec es un futurològ que los escrichs e las prediccions s'inscrivon dins lo corrent transumanista.

## Biografia
Moravec passèt doas ans al collègi Loyola de Montreal abans de s'inscriure à l'universitat Acadia ont obten son bachilierat de matematicas en 1969. En 1971, obtenguèt un master a l'universitat de Western Ontario, puèi un doctorat a l'universitat Stanford realizant un robot equipat d'una camèra de television, contrarotlat a distança per un ordinator. Lo robot aviá la capacitat de se desplaçar evitant los obstacles plaçat sus son percors. Contunhèt d'inovar melhorant la capacitat dels robots a cartograficar l'espaci e s'i reparar a l'ajuda de mapas de punts 3D. Tanben desvolopèt l'idèa d'un robot fractal. 

En 2003, Moravec fondèt amb un associat la companhiá *SEEGRID*, amb per objectiu de fabricar un robot complètament autonòma, capable de se desplaçar sens intervencion umana.  Moravec es tanben conegut per sas òbras suls cables utilizats per la propulsion captiva. 

## Publicacions
Dins un libre titulat *Mind Children* (Los Enfants de l'esperit), Moravec expausa brèvament la lei de Moore e l'avenir dels organismes artificials. Bastís un scenari e un calendièr sus l'evolucion de l'intelligéncia artificiala e lo biais que tend a s'aprochar de l'intelligéncia umana, scenario que remembra aquel d'Isaac Asimov que predisiá que los robots serián venguts una novèla espècia artificiala pels an 2030-2040.  

Dins un autre obratge *Robot: Mere Machine to Transcendent Mind* (Robot: de la simpla maquina à l'intelligéncia transcendenta), paregut en 1998, analisa las implicacions de l'evolucion de l'intelligéncia artificiala.

Moravec tanben escriguèt sus la logica de bocla temporala.

## Influéncia sur la sciéncia ficcion
Moravec es una font d'inspiracion pels autors de sciéncia ficcion coma Dan Simmons, que nomenèt *moravecs* los cibòrgs autoreplicaires de son roman *[[Ilium (roman)|Ilium]]*. Ken MacLeod torna utilizar l'idèe d'un robot fractal dins *La Division Cassini* (1998).  Lo roman de Charles Stross, *[[Accelerando]]*, conta cossí de paramètres descrivon l'estat del sistèma nervós dels *panulirus interruptus*, una espècia de ligombau, son cargats sus internet ont desvolopan una consciéncia de se. La tecnologia d'imatjeria cerebrala utilizada per efectuar lo parametratge inicial pòrta lo títol d' *Operacion Moravec*. Robert Forward cita son nom dins lo roman *Rocheworld* que conta l'istòra d'un robot de Nadal fractal.

## Annèxes
### Références


### Articles connèxes
*Robotica

### Ligams extèrnes
*  Page de Hans Moravec sul site del centre de robotica de l'universitat Carnegie-Mellon
*  Biografia autorizada d'Hans Moravec
*  Rapòrt sul robot fractal