Pargue naturau regionau Liuradés-Forés

Le **pargue naturau regionau Liuradés-Forés** es un pargue naturau regionau situat sobre tres departaments francés : Puèi de Doma, Naut Léger e Léger.

Embei Tièrn coma principala viala e centre d'atraccion, le pargue s'estala dau sud d'Alèir au nòrd de Naut Léger en desbordant a l'oèst de Léger per sègre le traçat nòrd-sud de l'anciana rota nacionala 106 dins le departament dau Puèi de Doma. Creat en 1985 a l'iniciativa dau deputat-cònsol de vès Tièrn Maurice Adevah-Pœuf, ven un element estructurant de l'èst pueidomés.

Conegut per sas valadas naturalas, son quadre verdolent e sas vialas medievalas au saubre-faire ancestrau, le pargue naturau regionau dau Liuradés-Forés s'impausa coma essent una destinacion toristica a part entèira dempuèi la creacion en 2015 d'un ofici de torisme intercomunautari que reünís las intercomunalitats presentas dins le pargue.

## Presentacion
thumb|left|Perimètre dau PNR en 2016. Le pargue es un sindicat mixte au qun participan la region Auvèrnha Ròse Aups, los departaments dau Puèi de Doma, dau Naut Léger e de Léger, 24 establiments publics de cooperacion intercomunala (EPCI) e 164 comunas que constituan l'aira labellizada pargue naturau regionau mai quatre comunas associadas.

Es presidat, despuèi octòbre 2020, per Stéphane Rodier, maire de Tièrn.

L'aira totala dau pargue (182 comunas) ocupa una superficia de 335 743 ectaras (3 357,43 km2), per una populacion totala de 111 205 abitants au recensament de 2015, que le detalh es le seguent :

* las 164 comunas (classadas e en peita de classament en 2018) totalizan una superficia de 307 124 ectaras (3 071,24 km2) per una populacion totala de 100 114 abitants ;
* las quatre comunas associadas (membras dau sindicat mixte dau Pargue mas non classadas PNR) : 5 216 ectaras (52,16 km2), populacion totala 6 876 abitants ;
* las catòrze comunas potencialas (inclusas dins le perimètre d'estudi de la revision de la charta dau pargue en 2008 mas qu'an pas aprovat le document) : 23 303 ectaras (233,03 km2), populacion totala 4 195 abitants.

## Istòria e formacion dau pargue
Una associacion per la creacion dau Pargue naturau regionau Liuradés-Forés es constituida en abriau 1982 sos la presidença de Maurice Adevah-Pœuf (maire de Tièrn e deputat dau Puèi de Doma) e sobre l'initiative de darsèt elegits reünits le 29 de novembre 1981 au Brugeiron.

Le sindicat mixte de gestion dau pargue Liuradés-Forés es constituit en 1984. Le ministèri de l'Environament li atribuís son apellacion en decembre 1985.

Le pargue naturau regionau Liuradés-Forés es creat per deliberacion dau conselh regionau d'Auvèrnha le 4 feurèir 1986. Sa Charta constitutiva es revisada dos còps, l'apellacion es alòrs atribuida de novèl en 1998 ; un decret de renovelament dau classament en pargue naturau regionau per las dotze annadas que venon es paregut au *Journal officiel* le 27 de julhet 2011. A l'ocasion d'aquela darrèira revision, per le pormèir còp cinc comunas dau departament de Léger aderisson au pargue : Nèirtrable, La Chambaa, La Chamboniá, Jeansagnière e Lérigneux.

Son sèti sociau, originalament vès Tièrn, se tròba anuèit sobre le territòri de la comuna de Sent Gervais de Maimont.

## Administracion
Presidents successius dau pargue naturau regionau :

* Maurice Adevah-Pœuf, maire de vès Tièrn e deputat ;
* 1998-2008 : Élie Fayette, maire de vès Sermention de 1982 à 2005 
* 2008-2020 : Tony Bernard, maire de vès Chasteladon ;
* despuèi 2020 : Stéphane Rodier, maire de vès Tièrn.