Ideologia

Una **ideologia** es un ensemble d'idèas sus un sistèma (economic, social, politic...) e que promòu la seuna conservacion (ideologias conservatritz), la seuna transformacion (radical, sobtada e violenta - ideologias revolucionàrias - o lenta e pacifica - ideologias reformistas -) o lo restaurament del sistèma existissent de per abans (ideologias reaccionàrias).

Las ideologias comptan doas compausantas:
# **Representacion del sistèma:** balha un punt de vista pròpri e singular sus la realitat, a partir d'ont analisa e jutja aquela, abitualament la comparant amb un sistèma alternatiu, real o ideal.
# **Programas d'accion:** pretend menat tant que siá possible cap al *sistèma real* lo *sistèma ideal* pretendut.

Las ideologias caracterizan diferents grops:
* Grops socials
* Institucion
* Movement politic, social, religions o cultural

Explica la diferéncia de visions en politica, filosofia o etica e influéncia fòrça las decisions de l'individú, atal se qualificarà una persona de conservatritz, de progressista, de relativista, de fondamentalista… L'ideologia es pas totjorn conscienta, perque es ligada al jutjament sus los faches e los autres.

Dins la pensada marxista, lo tèrme d**'ideologia** a un sens pus especific. Karl Marx l'utilizèt per se referir al sistèma de valors que la classa dominanta difusa entre las classas subaltèrnas per tòca de justificar la seuna dominicion, amb l'intencion que los oprimits l'interiorizen e l'assumiscan com s'èra natural. Per exemple, dins las societats capitalistas, l'idèa que la proprietat privada es un drech natural inalienable.

## Originas del nom
L'etimologia ven del grèc (*ἰδέα* (idèa), e de *λόγος* (logos), « sciéncia, discors).

Lo mot foguèt creat per Destutt de Tracy al sègle XVIII (*Memòria sus la facultat de pensar*, 1796), e a l'origina designava la 

Un mièg sègle apuèi, lo concèpte se dòta d'un contengut reivendicatiu per Karl Marx, per qui l'ideologia es l'ensemble de las idèas (falsas en gròssa partida) ont la relacion amb la realitat es mens importanta que son objectiu, aquò per evitar que los oprimits sentan lor estat d'opression.

Engels, pròche de Marx, escriguèt:

::**' <small>Letra de Engels a Mehring</small> 

Segon lo punt de vista considerat, lo concèpte pòt aquerir un ton [[pejoratiu]] qu'aviá pas abans. Segon aquela concepcion negativa, cada ideologia es una [[cosmovision]] que pretend de despulhar l'òme de sa libertat, submergits dins una messorga, fasent d'aquel una partida d'una massa que visa a manipular e, se trionfa, a dominar. D'aquel punt de vista, las ideologias son d'aisinas de [[contraròtle social]].

== Sociologia e ideologia ==
Parlam d'ideologia quand una [[idèa]] determinada es largament partejada en consciéncia per un [[grop social]] dins una societat. De còps qu'i a es un trach fòrtament [[identitat|identitari]], coma la [[religion]], la [[nacion]], la [[classa sociala]], lo [[identitat sexual|sèxe]], lo [[partit politic]], lo [[club|club social]], inclusent grops pichons e tancats coma las [[sècta]]s e grops grands e dubèrts coma los partisans d'una equipa de fotbòl ... En mai que los membres del grop ideologic admetan o non l'individú, aquel apartenga al grop segon que compartís o non certans pressupausats ideologics de basa.

L'ideologia interprèta e justifica los actes personals o collectius dels grops o [[classas socialas]], los interèsses que servís, e explica la realitat d'un biais acceptable e rassegurant per que pòsca mantenir l'[[interpretacion]] o [[justificacion]] tal que l'aviá preconcebut l'[[imaginari]] individual e collectiu, independentament de la situacion reala.

=== Saint Simon ===



Lo [[comte de Saint Simon]] (1760-1825), foguèt un dels primièrs a utilizar lo concèpte d'ideologia per ne far un sistèma filosofic complet, ''completament fondat dins las sciéncias'', exclusent tot apòrt de las [[religions]], cal dire qu'èra [[ateïsme|atèu]]. Jogarà un ròtle fòrça singular dins la difusion de l'ideologia.

Saint Simon, fòrça influenciat pels Ideològs, subretot pel doctor Jean Burdin, construiguèt entre 1801 e 1825 un sistèma global que [[Pierre Musso]] qualifiquèt de [[filosofia dels malhums]]. Per Saint Simon, las relacions entre lo individús dins una societat son, per [[metafòra]] amb la [[fisiologia]] (qu'èra en plen desvolopament dins aqueles temps), parièrs als malhums organics dels èssers umans (malhum dels vaissèls sanguins, sistèma ansiós ..). Introdusís tanben la nocion de [[capacitat]] del malhum.

La denominacion de  èra en realitat enganaira per un sistèma que, prenent [[Isaac Newton]] coma referéncia suprèma, pretend de remplaçar [[Dieu]] per la [[lei universala de la gravitacion|gravitacion universala]]. Sul plan esperital, las sciéncias se substituisson a la religion. Sul plan temporal, los economistas remplaçan los politics.

Lo sistèma de govèrn deu inclure tres cambras, (inventors, cambra... execucion).
Saint Simon presenta son exclusiva confisança dins lo progrès industrial. Son sistèma èra fòrça remplit de religiositat, subretot los darrièrs ans.

=== En cèrca d'un sistèma coerent (1825) ===

[[Fichièr:Auguste Comte.jpg|thumb|right|Retrach d'Auguste Comte ([[1798]]-[[1857]]).]]

La preocupacion de la recèrca d'un ''sistèma coerent'' que ja se trobava dins l'escòla dels ideològs, un pauc oblidada per las guèrras de l'Empèri e per la Restauracion, resorgís en 1825
<Ref>An de la de la mòrt de [[Comte de Saint Simon|Henri de Saint Simon]] (19 de mai), que son sistèma trobèt una posteritat per l'intermediari de sos parents e sos ancians disciples.</ref>, dins lo contèxte del començament del reialme de [[Carles X de França|Carles X]].

La fin de l'an 1825 e l'an 1826 foguèron atal, en França, un moment de reflexion sus un sistèma filosofic global. Se pòt considerar qu'es un periòde frachissa dins l'istòria de las idèas. Los pensadors que participèron en aquela reflexion seràn subretot [[Auguste Comte]], [[Barthélemy Prosper Enfantin]], [[Charles Fourier|Fourier]]... e benlèu [[Félicité Robert de Lamennais|Lamennais]], que s'engatgèt dins la reflexion amb los catolics.

Aquel periòde lancèt un grand nombre de movements de diferentas natura: **ideologias**, **utopias**, que faguèt espelir las grandas teorias sul [[liberalisme]], e tanben las diferentas formas de [[socialisme]].

=== Lo Saint Simonisme aprèp Sant Simon ===

A la mòrt de [[Comte de Saint Simon|Saint Simon]] (1825), un politecnician [[Barthélemy Prosper Enfantin]] repren sa doctrina.

Fòrça interessat pel sistèma de Saint Simon, publiquèt amb [[Saint Amand Bazard]], l**Exposicion de la doctrina de Saint Simon* (1829). Aquelas idèas son alara difusadas pel movement dich *saint simonisme*, jos de formas variablas dins lo temps:

* en 1831, [[Saint Amand Bazard]] se separa del grop liberal d'Enfantin ("esquisma") e fonda una branca de sensibilitat socialista, qu'influencièt subretot [[Karl Marx|Marx]];

* [[Lazare Hippolyte Carnot]], segond filh de [[Lazare Nicolas Marguerite Carnot|Lazare Carnot]], collaborèt dins un dels jornals;

* [[Michel Chevalier]], saint simonian de sensibilitat liberala, es un conselhièr personal de [[Napoleon III]];

* las idèas saint simonistas se desvolopan en certans cercles de l'Escòla Politecnica.

Las idèas saint simonianas aguèron una fòrta influéncia en [[França]] dins lo periòde de desvolopament industrial del [[Segond Empèri]], aprèp la III Republica ([[revolucion industriala]]).

Difusèron tanben fòra dels tèrmes amb la [[colonizacion]] en [[Africa]] e a l'[[Orient Mejan]] qu'[[Barthélemy Prosper Enfantin|Enfantin]] ne foguèt l'iniciaire. Es la rason per que se ditz qu'es una *ideologia coloniala francesa*.

Sortiguèron d'aplicacions practicas dins la construccion dels [[tren]]s (estrelha de Belgrand), de las carrièras, de canals, e encara uèi dins los malhums de [[telecomunicacions]].

=== Positivisme d'Auguste Comte ===


 

Auguste Comte foguèt secretari de [[Comte de Saint Simon|Saint-Simon]] de 1817 a 1824. Daissèt Saint Simon per fondar son pròpri movement filosofic.

L'ideologia de Comte se dividís en doas parts:

* Lo positivisme scientific

Las causas primièras son oblidadas. Dins lo *cors de filosofia positiva* (1830-1842), Comte expausèt la [[lei dels tres estats]]: l'umanitat passa per tres estats: l'estat teologic (los dieus govèrnan lo monde), l'estat [[metafisica|metafisic]] (d'entitats abstrachas determinan lo monde), e l'estat positiu (las sciéncias atenhon l'estat positiu).

* lo positivisme "religiós"

Dins aquela fasa, Auguste Comte definís las relacions dins la societat a partir de tres fondaments: l'[[altruisme]], l'òrdre e lo [[progrès]]. La [[sociologia]] (tèrme que tornèt prendre de [[Sieyès]]) corona las sciéncias dichas : matematicas, fisica, quimia, astronomia, biologia.

Lo monde es governat pels mòrts. L'umanitat es un *Grand-Èsser*, biais de continuament del culte [[culte de la Rason e de l'Èsser Suprèm]], de que es lo "grand capelan".

Lo [[positivisme]] aguèt una influéncia determinanta a partir de la mitat del sègle XIX sus fòrça personalitats e domenis:

* lo [[positivisme logic]],

* lo [[positivisme juridic]], qu'es fondamental dins lo sistèma de la politica positiva de la fasa religiosa,

* lo [[neopositivisme]].

== L'origina de las ideologias ==

L'origina de la majoritat de las ideologias se tròba dins un [[filosofia|corrent filosofic]], n'essent una version fòrça simplificada, e a vegadas destòrsa, de la filosofia originala, çò qu'arriba, d'un biais general, quand una pensada originala se convertís en ".... isme ".

Generalament se situa l'origina en foncion dels besonhs que son la basa sociala d'una pensada determinada. Los primièrs filosòfs qu'estudièron l'"ideologia": los [[psicologisme|psicologistas]] franceses ([[Condillac]], [[Cabanis]], [[Destutt de Tracy]]), situèron aqueles besonhs dins lo , interpretat de divèrses biais.

Mai tard lo compromés politic dels filosòfs socials, ([[socialisme utopic|socialistas utopics]], [[Comte de Saint Simon|Saint Simon]], [[Charles Fourier|Fourier]], [[Pierre-Joseph Proudhon|Proudhon]]) situèron aqueles besonhs dins la vida sociala, çò que provoquèt lo qualificatiu de "doctrinaris" pels "ideològs" dins sa confrontacion amb lo poder, donant al mot un sens pejoratiu que perdèt pas jamai.

Lo sens mai elaborat de l'ideologia es aquel d'Hegel e Marx, considerant l'ideologia coma una , que produsís l'[[alienacion]], malgrat qu'aquela siá considerada coma simplament [[dialectica]] de la [[pensada]], [[idealisme]], ([[Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Hegel]]) o dialectica materiala, [[materialisme]], ([[Karl Marx|Marx]]).

Al sègle XX l'ideologia foguèt considerada coma un problèma de comunicacion sociala. Per aqueles de l'[[Escòla de Francfòrt]], de biais especial [[Habermas]], l'ideologia exprimís la [[violéncia]] de la dominacion que destòrç la [[comunicacion]]. Aquel destòrç es la consequéncia d'una [[rason instrumentada]] que produsís la [[sciéncia]] e la [[tecnologia]] coma axes de la [[dominacion sociala]]. Es doncas necessària una [[ermeneutica]] de l'[[emancipacion]] e del [[liurament]]. Del meteis biais [[Marcuse]] sossigna aquel fach dins las [[classas socialas]] d'esperelas.

[[Karl Mannheim]] e [[Max Scheller]] plaçan l'ideologia dins l'ambient de la [[sociologia]] del [[saber]]. Lo saber enclusit dins la [[dominacion politica]] genèra un tal cumul de [[interès]]ses que forma la [[cosmovision]] dels grops socials. Mannheim distinguís entre ideologia parciala de tipe psicologic, e ideologia totala de tipe social.

[[Jean-Paul Sartre|Sartre]], el, introdusís una idèa d'"ideologia" completament diferenta. Per Sartre l'ideologia es lo fruch d'un pensador "creador", capable de generar un biais de viure la realitat.

[[Willard van Orman Quine]], el, liga l'ideologia amb un biais de considerar l'[[ontologia]].

A la fin del sègle XX, pasmens, se dintrèt dins una epòca de sosestimacion del fenomèn ideologic, de la part de las ideologias conservatritz, de biais que d'unes proclamèron "La fin de las ideologias". Fin finala se proclamèt lo trionf de la [[pensada unica]] e del "Cap de la Istòria" o del "[[tust de las civilizacions]]", [[Samuel Huntington]] (1998).

L'ideologia se deuriá estudiar a l'auna de sa pròpria logica mens que a aquela de la filosofia que se'n deriva.

Es de mal comprendre quora e en quins tèrmes una filosofia ven una ideologia. [[Max Weber]] afirmava que las filosofias evolucionan per èsser ideologias, mas explica pas, quora, coma e perqué. Çò que se pòt assegurar es qu'existís una relacion dialectica entre las idèas e los besonhs socials, e que ambedós son indispensables per formar una ideologia. Atal, de besonhs sentits pel còrs social (o un grop social) pòdon far fracàs per aver ges d'idèas que lo sostenon. Atal coma i a d'idèas que pòdon passar inapercebudas perque son pas apropriadas als besonhs socials.

Marx dins sa *Critica de la Filosofia del Drech* senhala a Hegel 

::**

== Tipes d'ideologia ==

La tièra dels diferents corrents ideologics se realiza d'abitud per mejan d'una tipologia segon sa finalitat, s'establisson atal quatre grandas categorias:
* *'Ideologias reaccionàrias:** aquelas que languisson e vòlon tornar trobar un tipe de sistèma social, economic o politic passat, o qualques de sas caracteristicas. 
* **Ideologias del *statu quo*:** aquelas que defendon e racionalizan l'ordre economic, social e politic existissent dins un moment donat.
* **Ideologias revolucionàrias:** aquelas que sostenon los cambis qualitatius dins l'ordre economic, politic e social. Requerisson una transformacion radicala, sobtada e violenta.
* **Ideologias reformistas:** aquelas que favorisson lo cambi d'un biais lent e pacific.

Segon lo domeni principal que cobrís, se parla d'ideologia sociala, economica, politica, religiosa... Sovent se mesclan, evidentament una pensada coerenta tend a buscar los meteisses tractaments dins los diferents camps d'accion del sistèma.

== Concèpte marxista d'ideologia ==


Segon la definicion d'aquel concèpte pel [[materialisme istoric]], l**'ideologia** fa partida de la [[superestructura (marxisme)|superestructura]], ensems amb lo [[sistèma politic]], la [[religion]], l'[[art]] e lo [[Drech|camp juridic]]. Segon l'interpretacion classica, es determinada per las condicions materialas de las relacions de produccion o [[estructura]] economica e sociala e la reflexion que produsís se nomena "falsa consciéncia".

Lo ròtle de l'ideologia, segon aquela concepcion marxista de l'istòria, es d'agir coma un lubrificant per fluidificar las relacions socialas, fornís lo minimum de [[consensus]] social necessari mejans la [[justificacion]] de la preponderança de las [[classa]]s dominantas e del [[poder]] politic.

Los màgers marxistas que se consacrèron a l'estudi de l'ideologia, o faguèron de comentaris significatius sul tema, son [[Karl Marx|Marx]] e [[Georg Wilhelm Friedrich Hegel|Engels]], [[Lukács]], [[Althusser]], [[Gramsci]], [[Theodor Adorno]] e, pus recentament, [[Slavoj Zizek]].

Malgrat que normalament se parla abitualament d'una teoria de l'ideologia omogenèa del marxisme, ligada a l'esquèma basa-superestructura, existisson fòrça variacions teoricas que tractan lo tèma. Qualques analistas de la teoria de l'ideologia marxista, per exemple [[Terry Eagleton]], arribèron a afirmar que dins los quites escriches de Marx existisson divèrsas teorias sul punt.

Dins l'[[URSS]] de [[Stalin]], lo marxisme demorèt redusit al [[materialisme dialectic]] (o ''diamat'') e a la nomenada ''concepcion materialista de l'istòria''. Aquelas doctrinas, codificadas e pauc questionablas, èran ensenhadas academicament, amb una seccion quita dins l'[[Acadèmia de las Sciéncias]]. Pels marxistas occidentals, e especialament pels istorians d'orientacion non ortodòxa, que se nomena ''marxiana'', subretot en França e Anglatèrra (mai o mens ligats a la renovacion istoriografica de la mitat del sègle XX que menèt cap a l'[[Escòla de las Annalas]]), es pas possible d'explicar l'istòria d'un biais tan determinista. Segon aquel punt de vista, se tròba dins l'[[istoriografia]] las interpretacions de l'ideologia dins lo sens que l'inadequacion de l**ideologia dominanta* a de condicions novèlas o a l'espeliment d*'ideologias alternativas* que dintran en concurréncia amb ela, produsís una [[crisi ideologica]]. Doncas, cal admetre que, encara que d'un punt de vista marxista classic sona eretic, quand una ideologia dominanta complís pas eficaçament sa foncion, fa aumentar la tension sociala ([[luta de la classas]]) que contribuís a la [[crisi]] d'un [[mòde de produccion]] e sa transicion al seguent.

== Lo sègle de las ideologias ==



Expression del filosòf [[Jean Pierre Faye]] (1998) 

Lo tèrme d'ideologia, reservat al sègle XIX al debat intellectual, venguèt al sègle XX lo vector de grands movements socials e de pensada, sul substrat de las grandas massas que son endoctrinadas pels nòus mejans de [[comunicacion]], la [[propaganda]], la [[violéncia]] e la [[repression]]. Dins lo periòde entre las doas guèrras las ideologias politicas que s'afrontèron èran lo [[faissisme]] e lo [[comunisme]], encara que del sègle XIX sobrevisquèt lo [[liberalisme]] dins sa version democratica, lo [[conservatorisme]], lo [[socialisme]] democratic, l'[[anarquisme]] e los [[nacionalisme]]s. [[Feminisme]], [[pacifisme]], [[ecologisme]] e los movements per l'[[racisme|egalitat raciala]] e la reconeissença de l'[[identitat sexuala]] son d'ideologias non estrictament politicas, amb fòrta vocacion de transformacion de la societat. Lo monde religiós sembla d'èsser absent de la majora partida de las nòvas visions del monde (en alemand *Weltanschauung*) fins a la fin del sègle XX, quand [[André Malraux]] profetizèt pauc abans de morir (1976): *lo sègle XXI serà religiós o serà pas*. Es plan lèu per confirmar, mai dempuèi lo [[integrisme|cristianisme integrista]] (catolic e protestant) e lo [[fondamentalisme|fondamentalisme islamic]] tornèron (personalitats coma [[Joan Pau II]], [[Ronald Reagan]] e l'[[Ayatollah Khomeini]]) e trobèron d'acomodaments dins la justificacion ideologica de tot tipe d'interèsses, tant dins los païses desvolopats (ont va mai al delà de que la [[democracia crestiana]] de postguèrra prepausèt) coma dins los païses sosdesvolopats (ont l'idèa del [[tèrçmondisme]] dominant del periòde de la descolonizacion o la [[teologia del liurament]] dels ans 1970). Lo meteis arribèt amb lo nacionalisme [[Índia|indó]]. L'[[europeïsme]] o [[movement europèu]] dintrèt dins una crisi ideologica d'ont ven lo simptòma de l'incapacitat de definir sas valors e sos tèrmes dins los debats de la Constitucion Europèa (2005).

=== La pensada flaca ===

Encara, dempuèi las decenias 1980 e 1990, lo concèpte d'ideologia sofrís d'una devaloracion per son inadequacion als nòus [[paradigma]]s intellectuals espelissent, coma la [[desconstruccion]] ([[Jacques Derrida]]), o encara la [[postmodernitat]], que prepausèron una [[pensada flaca]] ([[Gianni Vattimo]]), d'un biais una ideologia flexibla que s'acòrda de situacions de cambi desconcertant qu'arribèron a la fin del sègle (subretot la [[Mur de Berlin#La casuda del Mur|casuda del mur de Berlin]]). Dins aquel contèxte cultural se compren la formulacion del concèpte de la [[tresena via]] ([[Anthony Giddens]]), una adaptacion a la [[globalizacion]] e al [[liberalisme]] economic trionfant a partir de las posicions [[socialdemocracia|socialdemocratas]] (lo [[laborisme]] britanic de [[Tony Blair]] o fins a la presidéncia de [[Bill Clinton]]) que en practica es seguís mai o mens las concepcions del [[conservatorisme]].

== Usatge pejoratiu del tèrme ==

En fòrça ocasions s'utiliza lo concèpte d'ideologia per descriure un sistèma de pensada o concepcion del monde. A diferéncia de l'usatge mai neutre de *'presa de posicion** qu'exprimís lo punt de vista actual d'una persona o d'un grop, davant una situacion novèla, aprèp qu'evaluèt las diferentas opcions. Se ditz de l'idologia quand se fa un usatge pejoratiu que:

* prepausa un ensemble de solucions preestablidas pels problèmas que pretend de resòlvre.

* es **dogmatica**, provocant l'afrontament partisan (posicions politicas o religiosas).

* s'acompanha del **proselitisme** fins a l**'endoctrinament**.
 
L'ideologia es, alara, **lo fruch de la pensada somesa al prejutjat .**

=== Dogmatisme de las ideologias ===

Las ideologias veson lo monde coma quicòm d'estatic. Es per aquel fach que quina que siá l'ideologia se vei d'esperela coma depositària de las idèas que pòdon resòlvre quin que siá problèma de la societat, pel present o pel futur.

Atal torna l'ideologia dins un [[dogmatisme]], perque se barra de las idèas dels autres coma una font possibla de solucions als problèmas que se pausa cada jorn, se ressentís ela coma l**'explicacion totala*' e darrièra; fins a qu'uns nomenan *explicacion ferotja*. 

=== Ideologias camin cap al totalitarisme ===

Coma se ditz al paragraf anterior, dins de cases extrèms, una ideologia pòt arribar a negar la possibilitat de dissidéncia, donant per vertat irrefutabla los seus postulats.

Arribats a considerar l'ideologia coma vertat irrefutabla, dubrís lo camin cap al [[totalitarisme]], que siá de tipe politic o religiós, ([[teocracias]]).

Tota persona que se tròba en desacòrdi ven un problèma per la societat, o lo grop, perque va contra la vertat [[dogmatica]] que proclama l'ideologia. Tal es lo problèma grandàs que pausan los [[dissident]]s, las [[faccion]]s, e subretot las [[sècta]]s.

== Referéncias ==
<references/>

== Bibliografia ==

* 
* 
* 
* 

== Vejatz tanben ==
* [[Ideologia politica]]
* [[Propaganda]]

== Ligams extèrnes ==

*  [http://www.autodidactproject.org/guidideo.html Ideologia (guida d'Estudi) ]
*  [https://web.archive.org/web/20061202044734/http://www.ideologieforschung.de/en/ Ideologia (recerca) ]
*  [http://www.marx2mao.com/Other/LPOE70ii.html#s5 Loís Althusser l'"Ideologia e aparelhs ideologics d'Estat" ]
*  [http://journal.ilovephilosophy.com/Article/Ideology-and-Symbolic-Power--Between-Althusser-and-Bourdieu/11115 Ideologia e poder simbolic: Entre Althusser e Bourdieu]
*  [http://agora.qc.ca/mot.nsf/Dossiers/Ideologia dorsièr de l'Agora sus l'ideologia]
*  [https://web.archive.org/web/20060629152309/http://www.ideologieforschung.de/ *Ideologieforschung'']
*  L'ideologia per Marx: concèpte politic o tèma polemic?
*  Ficha sus l'ideologia e l’utopia" Paul RICOEUR, Laurent GAYOT.