open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Herrèra (Bearn)

[left|thumb|La [Glèisa (edifici)|glèisa]]
left|thumb|L'escòla
[left|thumb|Un deus [Carrièra|carreròts]]
**Herrèra** (*Herrère* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [he'rrɛrɔ]. Las fòrmas ancianas que son totjorn *Ferrera* o *Ferrere*; la grafia *Herrère* que's tròba sonque a partir deu sègle XVIIIau .

Lo mot qu'existeish enqüèra en gascon, dab lo sens de « mina de hèr, obrador on tribalhan lo hèr, grana harga ». Que deriva deu latin *ferrum*, « hèr » e deu sufixe *-aria* .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Lop (e Capmàs)

**Sent Lop (e Capmàs)** (*Saint-Loup-Cammas* en francés) es una comuna lengadociana de Tolosan, situada dins lo departament francés de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'Airal urban de Tolosa e al Nòrd-Èst de la vila.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
### Sent Lop
Le nom es atestat *S. Lupo* en 1255 . 
*Sent Lop* representa *Lupus*, avesque de Tròias al sègle V, o avesque de Sens al sègle VII , l'avesque de Sens segon Astor .

### Capmàs
*Capmàs* es le nom d'un vilatjòt, situat a 200 o 300 m al nòrd-èst del borg, escrit *Les Cammas* sus la mapa IGN de las annadas 50 (ont lo lòc sembla puslèu un ostal, o dos benlèu) e *Les Capmas* sus la mapa actuala. Lo mot es sinonime de *vilatjòt* o *masatge*. En realitat, e l'usatge de l'article plural (sense mesa al plural del nom : **Les Capmases*) n'es un indici, pòt solament èsser un nom patronimic, lo nom d'una familha que i demorava. *Cammas* es espandit mai que mai dins l'Òut e l'Avairon . I a pas d'autre *Sent Lop* dins lo departament. Perqué le nom oficial venguèt *Saint-Loup-Cammas* en 1913 ?

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Sent Lop èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. En 1790, Sent Lop èra del canton de Bruguièras; en l'an IX, del canton de Tolosa-centre (?); en 1973, de Tolosa-15 (ara de Puègbonieu). Le vocable de la glèisa es Sent Lop. Oficialament, *Saint-Loup* venguèt *Saint-Loup-Cammas* per decret del (data inconeguda)  (efèit en 1913 ).

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Tolosa-15; es ara del canton de Puègbonieu.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Lista de las comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Pinsaguèl

**Pinsaguèl** o **Pinçaguèl** (etimologia), **Pinçaguèth** en gascon (en francés *Pinsaguel*) es una comuna lengadociana deu departament francés de la Nauta Garona e de la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Pinçaguèl es au jonhent d'Arièja e de Garona.
Es una comuna de l'Airal urban de Tolosa e au Sud-Oèst de la vila.

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Le nom qu'es atestat *Pinsaguello*, shens data .
Pinçaguèl es un probable diminutiu d'un *Pinçac* [cau supausar que i auè un *Pinçac* pas tròp luènh de Pinçaguèl o que lo nom deriva de Pinçac (Carcin), çò que sembla problematic]. Le nom de Pinçac s'explica per lo nom latin d'òme *Pincius* damb lo sufixe *-acum* , latinizacion deu sufixe gallic *-aco(n)*. Un ipotetic Pinçac èra donc probablament ua anciana grana proprietat antica qu'auè per mèste *Pincius*.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Pinçaguèl èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescaucia de Tolosa. En 1790, Pinçaguèl èra deu canton de Murèth, en 1997, deu canton de Portèth. Le vocable de la glèisa es Sent Pèr .

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra deu canton de Portèth, i demorèt.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Peirosa e Le Fossat

**La Peirosa e Le Fossat** (*Lapeyrouse-Fossat* en francés) es una comuna lengadociana del Tolosan, situada dins le departament de la Nauta Garona e la région d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Es una comuna de l'Airal urban de Tolosa a una vintena de quilomètres de la vila.
 

## Accès
* Per la rota nacionala 88 
* Per l'autorota A68 sortida 03.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
### La Peirosa
*La Peirosa* es format del resultat de *petra*, pèira, ambe'l sufixe *-osa* ; l'adjectiu *peirós* designa una tèrra peirosa .
### Le Fossat
*Le Fossat* es format del latin *fossa*, « fossat, valat, canal », derivat en *fossatum*. Lo sens es « fossat, valat » . 
**Le Fossat** se pèrd l'article après 1801. La forma occitana corrècta es doncas La Peirosa e Le Fossat (article tolzan).

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, La Peirosa èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Nòstra Dòna. Tanlèu 1790, La Peirosa èra del canton de Montastruc. Le Fossat fosquèc incorporat a La Peirosa lo 1èr de genièr de 1836 .

Pendent l'Ancian Regime, Le Fossat o *Saint-Pierre  des Combes* (nom de la parròquia), comunautat que venguèc comuna, èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa, annèxa de Sent Lop, es Sent Pèire (encadenat ? dels ligams ?). En 1790, Le Fossat èra del canton de Bruguièras, puèi en l'an IX passèc al canton de Montastruc . La mapa de Cassini mòstra *St Pierre des Combes* al nòrd de la Peirosa (*St Pierre* sus la mapa IGN modèrna) e un lòc *Le Fossat* a l'oèst de La Peirosa (*Le Fossat*, aglomeracion e castèl, sus la mapa modèrna).

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².
### Le Fossat

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Vernosa e La Caça

**La Vernosa e La Caça** (en francés *Lavernose-Lacasse*) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha e hòrt près de la grana vila lengadociana de Tolosa. Que's situa dens lo departament de la Nauta Garona e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

Es una comuna de l'Airal urban de Tolosa.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Le nom qu'es atestat au sègle IV *Vernosole*. Émile Connac qu'escriu çò deu estar la medisha mencion *Vernosal* [çò qui es estranh] e qu'ajusta *Virnouze* en 1646 . 
Segon Dauzat, qui dispausava pas de fòrmas ancianas, *La Vernosa* qu'ei format deu gallic *verna*, « vèrn, vèrnhe », dambe'u sufixe *-osa*. Per error, Dauzat qu'escriu en francés *Lavernosa*. Tot, mei l'error grafica, qu'ei seguit per Astor e peus Féniés, shens l'error grafica . 
Segon Negre, *La Vernosa* que s'explica per *verno*, mot gallic, « vèrn, vèrnhe », dambe'u nom latin *sola*, plurau de *solum*, qui a miat en gascon a *sòla*, « baisha que l'aiga i groa ». Le sens globau deu nom que seré « baisha deus vèrnhes », pèi l'atraccion deu nom *vernosa*, « verneda » qu'explica la fòrma actuala . La sola dificultat de l'explica es que barreja, au sègle IV o abans, per ua nocion concreta que per era le gallic devè pas mancar de vocabulari, le celtic e le latin.
### La Caça (Lacassa)
Véser a l'article

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, La Vernosa qu'èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa qu'ei Sent Pèr; que i a tanben la capèra de Nòsta Dauna de Pietat. En 1790, La Vernosa qu'èra deu canton de L'Èrm, en l'an X, deu canton de Murèth .

Pendent l'Ancian Regime, La Caça qu'èra ua comunautat non parròpia (la parròpia qu'èra La Vernosa) de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush e de la senescaucia de Tolosa. En 1790, La Caça qu'èra deu canton de L'Èrm, en l'an X, deu canton de Murèth (com La Vernosa). La Caça (o Lacassa) qu'estoc suprimida per arrestat deu 19-20 de març de 1964 e fusionada dambe La Vernosa. Lo n° INSEE qu'èra 31257 .

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra deu canton de Murèth, i demorèc.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².
### La Caça (Lacassa)
Véser a l'article

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Eugen Ionescu

**Eugène Ionesco** (), nascut **Eugen Dimitri Ionescu** (Slatina, Romania, 26 de novembre de 1909 – París, lo 28 de març de 1994), foguèt un escrivan e dramaturg franco-romanés, subretot en lenga francesa, creator e davancièr del Teatre de l'absurd.

## Biografia
Es mai que mai conegut de son nom en francés, **Eugène Ionesco**, pasmens que son nom de familha èra *Ionescu*, segon la classica declinason patronimica romanesa, qu'èra *filh de Joan (Ion)*. 

Son paire èra jurista e trabalhava dins l'administracion reiala e sa maire èra filha d'un engenhaire francés que trabalhava pels trens romaneses. Quand Eugen solament aviá cinc ans, la familha migrèt cap a França.

En 1916, lo paire se separa de sa femna e, pertocat e se revelant los sentiments patriotics, quand Romania declarèt la guèrra a Alemanha e a Àustria, tornèt dins son país. Ionescu demorèt amb sa maire e sa sòrre e foguèt obligat de viure dins la carestiá economica. Foguèt internat dins un ostal d'enfants, ont se passèt fòrça mal, e de 1917 a 1919, el e sa sòrre foguèron confisats a una familha de païsans, en Mayenne, al tèrme de Normandia e Bretanha. Aquel periòde venguèt un sovenir astruc de sa vida pel futur escrivan.

## Òbra dramatica
* *La Cantatrice chauve* (1950)
* *Les Salutations* (1950)
* *La Leçon* (1951)
* *Les Chaises* (1952)
* *Le Maître* (1953)
* *Victimes du devoir* (1953)
* *La Jeune Fille à marier* (1953)
* *Amédée ou comment s'en débarrasser* (1954)
* *Jacques ou la soumission* (1955)
* * Le Nouveau Locataire* (1955)
* *Le Tableau* (1955)
* *L'Impromptu de l'Alma* (1956)
* *L'avenir est dans les œufs* (1957)
* *Tueur sans gages* (1959)
* *Scène à quatre* (1959)
* *Rhinocéros* (1959)
* *Apprendre à marcher* (1960)
* *Délire à deux* (1962)
* *Le Roi se meurt* (1962)
* *Le Piéton de l'air* (1963)
* *La Soif et la Faim* (1965)
* *La Lacune* (1966)
* *Jeux de massacre* (1970)
* *Macbett* (1972)
* *Ce formidable bordel!* (1973)
* *L'Homme aux valises* (1975)
* *Voyage chez les morts* (1980)

## Traduccions en occitan
* *La cantatritz clòscapelada*. Traduccion de Maurici Andrieu, 2007

## Referéncias
Béji Caïd Essebsi

**Béji Caïd Essebsi** (Sidi Bou Saïd, 29 de novembre de 1926 - Tunis, 25 de julhet de 2019) èra un avocat e politician tunisian. Foguèt primièr ministre de Tunisia entre lo 27 de febrièr e lo 24 de decembre de 2011 e president de la Republica del 31 de decembre de 2014 entrò la mòrt.
Longatges

**Longatges** (*Longages* en francés) qu'es ua comuna lengadociana istoricament, mès lingüisticament gascona, situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Es ua comuna de l'Airal urban de Tolosa.

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas que son *Longatici* (dobte per la finala) en 1249, *St Andree de Longaticis* en 1337 . 
Segon Dauzat, *Longatges* que ven benlèu deu latin *longus*, ambe'u sufixe *-aticum*. Que coneishen ua vila de Panònia deu nom de *Longaticum* (Itinerari d'Antonin). Le sens que seré « le camp alongat » . 
Segon Negre, *Longatges* que ven benlèu deu latin *longus*, « long » e deu sufixe *-atica* (*villa*), doncas ua proprietat rurala, un vilatge en longor . 

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Longatges qu'èra de la diocèsi civila de Rius, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Rius, de la senescaucia de Tolosa. En 1790, Longatges qu'èra deu canton de Noèr. La glèisa qu'es devath le patronatge de Sent Andreu .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Carbona; qu'es ara deu canton d'Autariba.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas ambe la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

### Nòtas
Brats

**Brats** pòt designar:
*'''Brats una comuna del departament de Nauta Garona.
*'''Brats una comuna del departament de Òlt e Garona.
Caramanh (Fenolhedés)

**Caramanh** (en francés *Caramany*) es una comuna d'Occitània, en Lengadòc, situada dins lo parçan de Fenolhedés o la Fenolheda, lo departament dels Pirenèus Orientals e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Gardèla de Lesa

**La Gardèla** (*Lagardelle-sur-Lèze* en francés) es ua comuna istoricament lengadociana, mès lingüisticament gascona e hòrt près de la grana vila lengadociana de Tolosa. Se situa dens lo departament de la Nauta Garona e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. 

## Geografia
Es una comuna de l'Airal urban de Tolosa

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Gardella* en 1400 , *La Gardele* en 1268, *La Gardela* en 1428 .  
*La Gardèla* es ua fòrma diminutiva, dambe'u sufixe derivat deu latin *-ella*, de *la Garda*. *Garda* veng d'un vèrbe germanic *wardon* que donèc le mot germanic *wart*,  « garda », puèi « gaita  », puèi « tor de garda », puèi « fortalesa en generau », latinizat en *warda* o *wardia* .
### ''Balsa''
*Balsa* es situat au sud-sud-èst de La Gardèla. Las fòrmas ancianas son *Balcagum*, *Balcag*, sense data, mès les principaux hèits que concerneishen la localitat son deu sègle XI. Compréner *Balçagum*, *Balçag*. Le sufixe semblava *-acum*, mès es benlèu convencionau. Ara seriá eretat de *-anum*, ambe ua pèrda lengadociana de la nasala finala.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, La Gardèla èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescaucia de Tolosa. En 1790, La Gardèla èra deu canton de Murèth, en 1997, deu canton de Portèth. Le vocable de la glèisa es Nòsta Dauna de l'Assompcion. Oficialament, *Lagardelle* vengoc *Lagardelle-sur-Lèze* peu decret deu 22 de junh 1921 .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qui èra deu canton de Portèth, i demorèc.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Lesat

**Lesat** (*Lézat-sur-Lèze* en francés) es una comuna occitana de Gasconha ? e Comenge ?, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Pasmens qu'en Arièja, es una comuna de l'Airal urban de Tolosa

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Arièja

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Noèr

**Noèr** (*Noé* en francés) qu'es ua comuna lengadociana istoricament, mès lingüisticament gascona, situada dens le departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Noèr qu'es de l'unitat urbana de Longatges, comuna un pauc mèi poblada pr'amor de la superficia, mès Noèr es mèi densament poblat, signe d'un caractèr urban mèi accentuat.
vignette|upright=1.6|centre|Mapa de la comuna e de las comunas prèpas.

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *St Martin de Nuer* en 996, *Noerio*, *Noer* en 1202, *Noerium* en 1224, *de Noerio* en 1267. 
Segon un gran nombre de toponimistas, que non dispausavan de las atestacions mèi ancianas, *Noé* que s'explica per *nucarium*, « noguèr » en latin, derivat de *nux*, *nucis*, « notz, nòse, esquilhòt ». S'ageish d'un arbre sol . La pèrda de [-k-] dens *nucarium* que sembla aboriva au sègle X. 

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Noèr qu'èra de la diocèsi civila de Rius, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Rius, de la senescaucia de Tolosa. En 1790, Noèr qu'èra caplòc de canton. La glèisa qu'es devath le patronatge de Sent Martin . 

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Carbona; qu'es ara deu canton d'Autariba.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Aigasvivas (Lauragués)

**Aigas Vivas** o **Aigasvivas**  (*Ayguesvives* en francés) es una comuna lengadociana del departament francés de la Nauta Garona e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'Airal urban de Tolosa situada dins son pòl urban en banlèga Sud-Èst de Tolosa situada en Lauragués, a 20 km de Tolosa.

## Accès
* Rota nacionala 113 (Tolosa-Carcassona) 
* Canal de las Doas Mars 

 

### Perimètre del territòri

## Toponimia
*Aigasvivas* ven del latin *aqua*, « aiga » e *viva*  (parièr en occitan) o de lors resultats en latin vulgar e en occitan, lo tot al plural.
Segon J. Astor, le nom designa de localitats nascudas a l'entorn de fonts . 
*Aig(u)a(s)viva(s)* es un sintagma espandit coma toponime mai que mai en occitanoromanic (i a pas d'exemple, per las comunas o los municipis, d' **Aguaviva* en iberoromanic o d' **Eauxvives* en galloromanic; vertat es qu'en espanhòl o en portugués, l'adjectiu seriá diferent). Es mai que mai al plural, benlèu pas dempuèi l'origina, mès demòra al singular dins Aiguaviva de la Selva e Aiguaviva de Bergantes, los municipis catalans (lo monestier d*'Aigües Vives*, a Carcaixent, al País Valencian, usa çaquelà del plural). Lo nom demanda pas de traduccion e pòt èsser motivat per la preséncia de rius, de fonts, o de rius que naisson de fonts; en mai del sens literal e concret, la motivacion del nom poguèt èsser son aspècte melioratiu o valorizant : es benlèu pas per azard se, almens per las comunas e municipis, se tròba sonque en clima mediterranèu o oceanic d'influéncia mediterranèa e s'es absent de Lemosin, d'Auvèrnhe e de Gasconha, que l'aiga i manca pas. Dins la practica, se limita (totjorn per las comunas o municipis), al catalan, al lengadocian meridional e oriental e a la broá del provençal : a donc un caractèr regional net.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Aigas Vivas èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa èra Sant Lop (ara Sant Sarnin). En 1790, Aigas Vivas èra del canton de Montesquiu de Lauragués, en l'an IX, del canton de Montgiscard. Autra parròquia : *St Jean de Cazalas* (dispareguda) .

Pendent l'Ancian Regime, Les Bastards èra una parròquia de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa, annèxa de Montesquiu de Lauragués, èra Sant Pèire .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Montgiscard; es ara del canton d'Escalquens.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Edoard VII deu Reiaume Unit

**Edoard VII del Reialme Unit** (Londres 1841 - 1910) foguèt rei del Reialme Unit de la Grand Bretanha e d'Irlanda, emperador d'Índia e dels Dominis Britanics d'otramar (1901-1911). Primièr monarca de l'ostal de Saxònia-Coburg Gotha que dirigiguèt lo destin del Reialme Unit entre 1901 e 1917.
Monarcas de Grand Bretanha

Aquesta lista repren tots los monarcas qu'an regnat sus la Gran Bretanha, es a dire sus Escòcia de 843 a 1707, sus Anglatèrra de 878 a 1707. A partir deu 1er de mai de 1707, a la seguida de l'Acte d'Union, Anna Stuart vad *Reina de Gran Bretanha*.

* Per los *reis d'Escòcia*, véder Lista deus reis d'Escòcia.
* Per los *monarcas d'Anglatèrra*, véder Lista deus monarcas d'Anglatèrra.
* Per los *sobirans britanics*, véder Lista deus sobirans britanics.

## Lista deus monarcas

## Véder tanben
* Corona britanica
* Lista deus monarcas d'Anglatèrra
* Lista deus reis d'Escòcia
* Lista deus sobirans britanics
Santa Fe de Grefuèlha

**Santa Fe de Grefuèlha** (*Sainte-Foy-d'Aigrefeuille* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Es una comuna de l'Airal urban de Tolosa.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Segon Ramon Corrasa, *Agrefuelha*, atestat en 1428, representa *Santa Fe de Grefuèlha* (l'autor viviá a Tolosa) . 
*Santa Fe* representa *Fides*, nom d'una senta martirizada a Agen del temps de Dioclecian . Le determinant es le nom de la comuna vesina.
* *Le Pujòl* es le diminutiu de *puèg*, derivat de *podium* ambe'l sufixe *-eolum*. Le nom es atestat en 1428, *Lo Puiol* . 
* *Sent Martin de Ronçac* o de *Ronsac*. *Sent Martin* representa Sent Martin de Tors, avesque de Tors, evangelizator de las Gàllias al sègle IV. *Ronsac* es un nom pauc representat.
Un autre nom es atestat en 1428, *Lo Caylar* . 

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Santa Fe de Grefuèlha èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Santa Fe. Tanlèu 1790, Senta Fe èra del canton de Lantar, incorporada temporàriament a Crefuèlha en l'an VIII, puèi restablida en l'an X. Las doás comunas del Pujòl e de *Saint-Martin-de-Ronsac-et-Le-Cayla* son incorporadas a Santa Fe de Grefuèlha per ordenança del 28 d'octobre 1832  

Pendent l'Ancian Regime,*Saint-Martin-de-Ronsac*, benlèu *Sant Martin de Ronsac* en occitan, èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa, annèxa de Sant Pèire de Latge, es Sent Martin. En 1790, *Sant Martin de Ronsac* èra una comuna del canton de Lantar, que compren tanben una autra comunautat, *Le Cailar*. *Sant Martin de Ronsac* e Sant Pèire de Latge semblan fusionadas en l'an VIII, puèi cada comuna fosquèc restablida.  *Sant Martin de Ronsac* fosquèc incorporada a Santa Fe de Grefuèlha per ordenança del 28 d'octobre 1832 o 1833 . 

Pendent l'Ancian Regime, Le Cailar o Le Carlar èra una comunautat non parròquia de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Fusionèc ambe *Sant Martin de Ronsac* en 1790 o benlèu abans . 

Pendent l'Ancian Regime, Le Pujòl èra una comunautat non parròquia de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. En 1790, èra del canton de Lantar, puèi en l'an VIII, sembla incorporada a Preservila, puèi restablida en l'an X. fosquèc incorporada a Santa Fe de Grefuèlha per ordenança del 28 d'octobre 1832 o 1833. 

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².
### Sent Martin de Ronçac

### Le Pujòl

## Lòcs e monuments
* Glèisa Santa Fe (sègle XIX)

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sant Joan

**Sant Joan** es un nom de mai d'un sant de las religions crestianas, mas tanben de mai d'un lòc.
## Lòcs que dison Sant Joan
* Sant Joan del Nos, una comuna d’, en França
* Sant Joan, un municipi de la província catalana de las 

## Personatges que dison Sant Joan
* Sant Joan Baptista
* Sant Joan l'Evangelista
Calmont (Lauragués)

**Calmont** (*Calmont* en francés) es una comuna lengadociana de Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Es una comuna de l'Airal urban de Tolosa.

vignette|upright=1.8|centre|Mapa de la comuna de Calmont e de las comunas prèpas.
### Perimètre del territòri

## Toponimia
Le nom es atestat en 1269, *de Calvomonte*. *Calvus mons* en latin, le nom ven de *mont* e de *calv*, « cappelat », al sens de « pelat, desprovesit d'albres » , mai que mai a la cima, rocassosa .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Calmont èra de la diocèsi civila de Mirapeis, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Mirapeis e de la senescauciá de Lauragués. En 1790, Calmont èra del canton de Senta Gabèla; ambe Gibèl, per decret del 16 de julhet 1810, passèron al canton de Nalhós, arrondiment de Vilafranca de Lauragués (dempuèi 2015, es del canton d'Escalquens). Le vocable de la glèisa es Sent Sarnin .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Crotz e Falgarda

**La Crotz e Falgarda** (*Lacroix-Falgarde* en francés) es una comuna lengadociana del Tolosan, situada administrativament dins le departament de Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus . 

## Geografia
Es una comuna de l'airal urban de Tolosa situada a  al sud-èst de la vila mondina, al tèrme de Lauragués

### Communes limitrophes

## Toponimia
* **La Crotz** garda la memòria d'una crotz quilhada siá dins una visada de pietat, siá per marcar un caireforc o simplament un limit .
* **Falgarda**. Ni Dauzat e Rostaing nimai los Féniés dison pas ren de Falgarda que presenta l'aparéncia d'un crosament entre *falgar* (deu latin *filex* e sufixe *-arium*), « lòc ont i a de falguièras », e *garda*, del germanic *wart*, latinizat en *warda*, « garda » ---> « tor de garda » ---> « fortalesa » . Mes benlèu qu'es pas qu'una aparéncia. Ernest Negre  cita l'atestacion *Falgarda* de 1428 e i vei un antroponim germanic, *Falgardus* .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, (La Crotz e) Falgarda èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Nòstra Dòna. En 1790, La Crotz e Falgarda èra del canton d'Autariba, en l'an VIII, del canton de Castanet . La mapa de Cassini coneis pas que la parròquia de *Falgarde* e un vilatge *Lacroix* 

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Senta Fe de Peirolièras

**Senta Fe de Peirolièras** (*Sainte-Foy-de-Peyrolières* en francés) es ua comuna gascoa deu parçan de Savés, situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Es una comuna de l'Airal urban de Tolosa.

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Salvaterram in honore Dei et beata Fidis* en 1111, *prior Sancte Fidis* en 1250, *Santa Fe* en 1428 . 
*Senta Fe* representa *Fides*, nom d'ua martira d'Agen deu temps de Dioclecian .
Le determinant *Peirolièras*, benlèu pauc usitat, absent de las atestacions istoricas, indica ua activitat de fabricacion de pairòus; a pas ua fòrma gascona : **Pairolèras* seriá esperat. Cau supausar ua influéncia lengadociana (tolosana) o francesa ? les dus probablament, mès, com l'evolucion de *ai-* pretonic en *ei-* es pas locala, seriá meilèu ua adaptacion a la fonetica francesa.
 
### La Sauvetat de Senta Fe
Le nom de La Sauvetat, deu latin *salvitas*, es totjorn d'origina medievala, e mèi precisament de la segonda mitat deu sègle XI e deu sègle XII. Las salvetats èran a l'Edat Mejana, en Occitània, de lòcs d'asile creats per la Glèisa catolica e delimitats a l'entorn d'una glèisa. Avèvan tanben un ròtle de pòblament e de colonizacion de las tèrras verges . Es ua bastida fondada en 1111 per l'avesque de Tolosa .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Senta Fe èra de l'eleccion de Ribèra-Verdun, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa es de segur Senta Fe. Tanlèu 1790, Senta Fe èra deu canton de Sent Lis. En l'an VIII, lo nom èra *Cambernard et Sainte-Foy* (fusion temporària damb Campbernat). Oficiaument, *Sainte-Foy* venguèc *Sainte-Foy-de-Peyrolières* per decret deu 22 de març 1929 . 

Pendent l'Ancian Regime, *La Salvetat* (probablament La Sauvetat) o *La Salvetat de Sainte-Foy* èra ua parròpia de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa, annèxa de Senta Fe, es Senta Anna . La Sauvetat qu'es au sud-oèst de Senta Fe, sus ua tuca.

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Sent Lis; es ara deu canton de Casèras.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas ambe la comuna
## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Nalhós

**Nalhós** (*Nailloux* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region , ancianament de Miègjorn-Pirenèus. 

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa al sud èst de Tolosa al tèrme de Lauragués.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *de Analhosio* en 1291 [tanben *Analhosio* en 1317, 1411 ], *Noalhos* en 1428, *Nouailloux* en 1572 . 
Dauzat e Rostaing, que coneissián pas las fòrmas ancianas, citan ambe prudéncia l'opinion de Kaspers : *Nalhós* ven 
d'un nom gallic d'òme *Nasta* e del gallic *ialo* « camp, esclarièra » . 
Negre imagina un derivat ambe *-ós* (latin *-osus*) de l'occitan *anèl*, benlèu per descriure la fòrma del vilatge, e [per explicar las fòrmas posterioras al sègle XIII], l'atraccion de l'occitan *nogalhons* (las doás mitats del nogal) .
### Autres lòcs
Enn 1428, *Vivies* (« Viviers-les-Nailloux ») e *Soqalha* (« Soucale ») . 

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Nalhós èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Tanlèu 1790, Nalhós èra caplòc de canton (dempuèi 2015, es del canton d'Escalquens). Le vocable de la glèisa es Sent Martin .

Pendent l'Ancian Regime, *Soucale* èra una comunautat non parròquia de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. En 1790, *Soucale* èra una comuna, incorporada a Nalhós en l'an II. L’anciana glèisa, annèxa de Sent Pau d’Autariba, fosquèc desrocada abans la revolucion . *Soucale* es al nòrd-oèst de Nalhós.

Pendent l'Ancian Regime, *Viviers-les-Nailloux* èra una comunautat non parròquia, de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. En 1790, *Viviers-les-Nailloux* èra una comuna, suprimida en l'an II . *Viviers* èra al nòrd de Nalhós.

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra caplòc del canton de Nalhós; es ara del canton d'Escalquens.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Nailloux-coeur de village.jpg|Vista del centre.
Nailloux, clocher-mur.JPG|Lo cloquièr-mur de la glèisa Sent Martin.
Nailloux Clocher St-Martin.JPG|Lo cloquièr de la glèisa Sent Martin.
Nailloux vierge porte.JPG|Estatua de la Verge e pòrta anciana.
Nailloux Retable.jpg|Lo Retaule.
Naillloux foyer stmartin.JPG|Lo fogal Sent Martin
nailloux moulin.JPG|Lo molin de vent
nailloux college Condorcet.jpg|Lo collègi Condorcet.
Nailloux mairie.JPG|L'ostal de comuna.
Nailloux mairie2.JPG|L'ostal de comuna.


## Personalitats ligadas ambe la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Levinhac (Savés)

**Levinhac** (*Lévignac* en francés) es una comuna gascoa situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa de Savés al sud-èst de Tolosa

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Levinacum*, shens data, *Levignacum* en 1289, *Levignhac* en 1646 . 

Levinhac es un ancian domeni gallo-roman.

Segon Dauzat, sostengut per Astor, *Levinhac* ven deu nom latin d'òme **Levinius*, de *Levius*, dambe'u sufixe *-acum* . 

Segon Negre, *Levinhac* ven deu nom « romanic » d'òme *Levinius*, dambe'u sufixe *-acum* . 
Segon Xavier Delamarre, *Leuinios* es un nom celtic [atestat ? i a ua ambigüitat, p. 176, Delamarre se contenta de dire que *Levinnus* es atestat, p. 300, *Leuinios* es marcat atestat]. Dens *Levinhac*, *Leuinios* es derivat en *-ācon*  .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Levinhac èra de l'eleccion de Lomanha, donc de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescaucia de L'Isla de Baish. Le vocable de la glèisa es Nòsta Dòna (ara, Sent Maur). En 1790, Levinhac èra caplòc de canton, en l'an IX passèc au canton de Legavin .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Nòtas e referéncias
Daus

**Daus** (*Daux* en francés) es una comuna gascona  deu parçan de Savés ? situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

Es una comuna de l'Airal urban de Tolosa.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Dalbs* en 1224 e 1250, *Dalx* en 1289 . 
Segon Dauzat, *Daus* [Dauç] ven benlèu de **de Alcium (fundum)*, la proprietat d'Alcius. *Alcius* es un nom latin . 
Segon Xavier Delamarre, *Daus* [Dauç] èra **Alcion*, la proprietat d'Alcios; *Alcios* es un nom celtic atestat. La preposicion *d*' s'es aglutinada . 

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Daus èra de l'eleccion de Lomanha, donc de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescaucia de L'Isla de Baish. Le vocable de la glèisa es Sent Sauvi. En 1790, Daus èra deu canton de Levinhac, passèc au canton de Granada en l'an IX .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Daux - Mairie.jpg|
Daux - Monument aux morts.jpg|
Daux- Eglise - facade.jpg|
Daux- Eglise Abside et tour.jpg|
(Daux) Clocher de l'église Saint-Barthélémy.jpg|


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Saubens

**Saubens** (*Saubens* en francés)  es una comuna istoricament e lingüisticament gascona, en Tolosan, situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Saubens* veng benlèu deu nom germanic d'òme *Saluwo*, ambe'u sufixe germanic *-ing* . 
Segon les Féniés, *Saubens* veng deu nom germanic d'òme *Salsin*, ambe'u sufixe germanic *-ingos* . Fonciona pas. 
Negre e Astor dison pas res sus *Saubens*, un nom qu'embarrassa les toponimistas.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Saubens èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Nòsta Dauna de l'Assompcion. En 1790, Saubens èra deu canton de Murèth, en 1997, deu canton de Portèth .

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra deu canton de Portèth, i demorèt.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Le Haugar

**Le Haugar** (*Le Fauga* en francés) qu'es ua vila gascoa de Comenge, e hòrt près de la grana vila lengadociana de Tolosa e dens son airal urban. Que's situa dens lo departament de la Hauta Garona e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
La comuna qu'a ua particularitat estranha : la partida Haugar (mei vasta, urbana e poblada) qu'es en arriba esquèrra de Garona e la partida Laouach (quina grafia ?) qu'es en arriba dreta. I a de pont e i a pas mèi de barca dempèi 2008 .

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Falgers* en 1122, *Falgario*, shens data . 
Segon Negre, *Haugar* es identic a l'occitan [lengadocian] *falgar* : « heugar, heuguèra » . Cèrtas. 
Segon Dauzat, *Faugar* que veng deu latin *filex*, « heuç », dambe'u sufixe *-arium* . Quin etime Dauzat avè en cap ? Quin que sia, le resultat de *-arium* qu'es *-èr* e pas *-ar*. 
Segon Astor, le latin classic *filix*, *filicis* que correspón au gascon *heuç*; le latin popular **filicaria*, bastit suu precedent, qu'es l'etime de *falguièra* (en lengadocian), *heuguèra*, *hauguèra*. Influenciat per aqueth mot, **felgue*, **faugue* (en lengadocian) qu'es una refeccion de *felze*, *feuse* (equivalent de *heuç*). **Felgue*, **faugue* dambe l'apondi deu sufixe *-ar* que mia a *Felgar*, *Falgar*, *Faugar* (gascon *Haugar* o *Heugar*), « lòc on i a heuç » .
### Laouach, L'Aouach
Se la prononciacion es aquera, *Laouach* es pas l'equivalent de *La baish*, com escriven ací o aquí, per rasons foneticas.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Le Haugar èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Julian. Autra glèisa : Nòsta Dauna de *Laouach*. En 1790, Le Haugar èra deu canton de Noèr, en l'an X, deu canton de Carbona; passèc au canton de Murèth cap a 1824.

Pendent l'Ancian Regime, Nòsta Dauna de *Laouach*  èra de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa, annèxa deu Haugar, es Nòsta Dauna .

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra deu canton de Murèth, i demorèc.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Granhaga

**Granhaga** (*Gragnague* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada a una vintena de quilomètres al Nòrd-Èst de Tolosa, accès per l'autorota A68.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Guaranhagua* en 1205, *Graniague*, sense data, *Garaniagua*, sense data . Pensar al nom gallic d'òme *Garanos*, e sufixe patronimica *-io-*, doncas la propietat del filh de *Garanos* (latinizat en *Garanus*), o declinason foneticament equivalenta. *Carania* pòt tanben foncionar, un còp l'iniciala sonorizada (coma latin *cattu-* > *gat* en lengadocian meridional). 
Segon plan d'autors, qu'avián pas las fòrmas ancianas, ineditas, *Granhaga* ven del nom latin d'òme *Granius*, ambe'l sufixe *-aca* (sosentendut *villa*), « la proprietat de Granius ». 
Xavier Delamarre, que cita pas *Granhaga*, plaça le nom *Grannios*, varianta de *Grannos* (meteis resultat que ambe *Granius*), dins les noms celtics de persona . Mes de personatges d'aquel nom son citats per Ciceron , çò que ne fa tanben un nom latin.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Granhaga èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. En 1790, Granhaga èra del Canton de Montastruc e la Conselhièra, en l'an IX, del canton de Vrufuèlh. Le vocable de la glèisa es Sent Vincenç .

Pendent l'Ancian Regime, la parròquia de *Saint-Sernin-des-Curcelles* èra de la diocèsi e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa, annèxa de *Saint-Martin-des-Curcelles*, a Montastruc e la Conselhièra, èra Sent Sarnin . Le diccionari de las localitats de Nauta Garona plaça la parròquia a Granhaga (p. 45) mes tanben a Montastruc (p. 15)  : es una error o la parròquia èra a chaval sus las doás comunas ? La glèisa, situada prèp del castèl de *Degrés*, a probablament desparegut, atal coma lo toponime.

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Vrufuèlh; es ara del canton de Puègbonieu.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Gragnague Mairie.jpg| L'ostal de comuna.
Gragnague - Le clocher-mur.jpg|
Gragnague la poste.jpg|


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Pujabon

**Pujabon** (*Péchabou* en francés) es una vila lengadociana del Tolosan, dins lo  departament francés de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Es una comuna de l'Airal d'atraccion de Tolosa.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Podio Abone* en 2018, *Podiobono*, sense data . 
*Pujabon* ven del latin *podium* (que mena a *puèg* a l'estat isolat) e, segon Dauzat e Rostaing, les Féniés, del nom germanic d'òme *Abbo* , o, segon Negre, d'un nom de persona (non precisada) *Abon*  (que menariá a *-Avon*).

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Pujabon èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Martin. Tanlèu 1790, Pujabon èra del canton de Castanet .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Garidèit

**Garidèit** (*Garidech* en francés) es una comuna lengadociana del departament de la Nauta Garona dins la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Es una comuna de l'Airal urban de Tolosa.

### Accès
* Per la rota nacionala 88 
* Per l'autorota A68 sortida 03

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Garric dog* , *locum de Garridechio* en 1241, *Garrig duech* en 1428 [se legís sus l'article d'origina *Garriduech* ], *Garidog*, sense data, *Garicodechium*, sense data, *Garidechium* en 1560 . 
Segon Dauzat, seguit per Astor, *Garidèit* es benlèu un diminutiu de « l'ancian provençal » *garida*, « proteccion, abric » . 
Segon Negre, *Garidèit* ven de l'occitan *garric*, « casse », d'origina preceltica, ambe benlèu *dòch*, *duèch*, participi passat de *dozer*, « ensenhar, corregir, redreçar », per un sens que seriá « casse redreçat, elegant » o « casse corregit, esbrancat, rebugat » . 
La fòrma actuala, s'es autentica, es estranha per comparason ambe las fòrmas ancianas, sus la question de l'èrra simpla o de l'èrra dobla e encara mai sus l'oposicion *-èit* / *-èch*.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Garidèit èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Joan Baptista. Tanlèu 1790, Garidèit èra del canton de Montastruc .

Pendent l'Ancian Regime, *Le Pey-Saint-Pierre* (nom francés), ara escrit en francés *Preixempeyre*, èra una comunautat non parròquia de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa . Le lòc es al nòrd-oèst de Garidèit.

Pendent l'Ancian Regime, *Saint-Bébien*, doncas Sent o Sant Bebian en occitan, èra una parròquia de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa, annèxa de *Garidèit, èra Sant Bebian (Saint Vivien en francés) . Sant Bebian èra al nòrd-oèst de Garidèit (le lòc sembla dsparegut).

Pendent l'Ancian Regime, Sent o Sant Tomàs èra una parròquia de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa . Sant Tomàs es al nòrd de Garidèit, just a l'èst de Drian.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Garidech - La mairie.jpg|
Garidech - Le Monuments aux Morts.jpg| 
Garidech - L'église Saint-Jean-Baptiste.jpg|
Garidech - L'église - Le clocher-mur.jpg|
Garidech - L'école.jpg| 


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Miramont de Comenge

**Miramont de Comenge** (*Miramont-de-Comminges* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, en Nebosan, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

 

## Toponimia
Eras fòrmas ancianas son *Miramonte*, cap a 1012 e en 1249, *Miremonte* en 1242, *Miro Monte* en 1249 .
Segon Dauzat e Rostaing, Miramont qu'ei format de l'ancian vèrbe *mirar*, « gaitar », damb eth mot *mont* . 
Negre qu'interprèta *mira* coma un imperatiu , çò que contèsta Bénédicte Boyrie-Fénié per Miramont de Guiana. En realitat, Miramont qu'ei un tipe de toponime qui associa un vèrbe a l'indicatiu damb un nom o un adjectiu. Mès, eth sens ei eth d'ua hautor qui gaita, o un lòc bas qui gaita eths monts ? Que i a *Miramont*s sus un tuc e *Miramont*s dens ua plana, enviroada de monts, com aqueste.

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Miramont qu'èra de Nebosan, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Martin. Tanlèu 1790, Miramont qu'èra deth canton de Sent Gaudenç. Era comuna que pren eth nom oficiau de *Miramont-de-Comminges* per decret deth 21 de gèr de 1949 . 

## Administracion

* Ara refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna que demorè en eth canton de Sent Gaudenç.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Miramont-de-Comminges_-_La_mairie.jpg|Er ostau de comuna.
Miramont-de-Comminges_-_Le_monument_aux_morts_D.jpg|Monument aths mòrts.
Brandon_St_Jean_2014.png|Huec de Sent Joan 2014.
Miramont-de-Comminges_Garonne_kayak.jpg|Garòna, arribada de kaiakistas.
Hieraaetus_pennatus_4.JPG|Agla botada sus era vilòta.
Miramont-de-Comminges_panorama_Saint-Gaudinois.jpg|Despuish era capèra Nòsta Dauna deras Sèt Dolors. 
Miramont_de_Comminges,_centre_village.jpg|Glèisa Sent Martin.
2_Chapelles_MiramontdeComminges_02.png|Capèra Nòsta Dauna deras Sèt Dolors.
Chapelle_ND_des_7_douleurs,_Miramont_de_Comminges.JPG|Façada damb frescas.
Pont_Miramont_Panorama.jpeg|Pont sus Garòna.


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias