Txik Txak

**Txik Txak** es una marca comerciala creada en març 2019 e mesa en marcha dempuèi lo 2 de setembre de 2019, utilizada per designar l'ensems de la ret de transpòrts en comun urbans e interurbans de la part francesa deu Bascoat o Bascoat deu Nòrd. Tanben femna servici dins la vila occitana de Tarnòs, a lo Senhans. Totes son jos l'administracion de la comunautat d'aglomeracion deu Bascoat, qu'es lo proprietari de totas las rets e la marca.

La marca comencèt a prestar servici lo 2 de setembre de 2019, quand la comunautat d'aglomeracion deu Bascoat assumiguèt las linhas de transpòrt integralament dins lo sieu territòri.

## Identitat
Lo nom « Txik Txak » foguèt escuelhut perque es una expression familiala basca, emplegada sustot pels pilotaris, considerada designar « lo bruch que fa la pilòta quand tusta la tèrra, rebota contra un mur, e toca de nòu la tèrra ».

Lo logotipe de la marca evoca lo liròt tradicionala basc, en forma de pictograma. En lo pictograma, se veson un total de 7 franjas, en simbolizant las sèt províncias bascas (Alaba, Biscaia, Guipuscoa, Labord, Baisha Navarra, Nauta Navarra e Sola), amb un escalièr de colors: del violeta (en amont) al blau (en bas), en passant pels ròsas e los taronjes.

Aquela image sola anar acompanhada del títol e del sostítol « Ipar Euskal Herriko garraio sarea » (ret de transpòrts del Bascoat del Nòrd), en referéncia a la siá ubicacion coma ret de transpòrt fondamental e unic a Labord, Baisha Navarra e Sola.
Fichièr:BHNS-T1 (back), Biarritz, in 2019.jpg|Tram'Bus linha 
Fichièr:Transports 64 ligne 812 Bayonne Place des Basques.JPG|Car Express linha 
Fichièr:Quais de la gare de Bayonne.JPG|Trens de banlèga linhas  e 
Fichièr:Chronoplus ligne 5 Anglet La Barre 07 14.JPG|*Chronoplus* linha 
Fichièr:CV 900 FM Gruau Microbus in Bayonne.jpg|*Navetas* linha 
Fichièr:Chronoplus ligne Créabus Bayonne Place des Basques.JPG|*Bus TAD* linha 
Fichièr:Chronoplus Navette fluviale (2).jpg|*Txalupa* linha 
Fichièr:Station Vélibleu, in 2019.jpg|Servici *Vélibleu*


## Istòria
La comunautat d'aglomeracion deu Bascoat, qu'es en carga de divèrsas rets de transpòrt en comuns publics, entre las quales estin *Chronoplus*, *Hegobus*, *Kintoa Mugi* e de *Transports 64* decidís, l'an 2019, d'unificar aquelas rets en una sòla. Aital, lo 28 de març de 2019, après l'estudi d'una agéncia de comunicacion, es creada *Txik Txak*, una marca comerciala, cargada d'unificar las desparièras rets. Es metèt en marcha lo 2 de setembre de 2019.

### Cronologia

* 1 de genièr de 2017 : creacion de la comunautat d'aglomeracion deu Bascoat e assumpcion de las competéncias.
* estiu de 2017 : inici de las òbras del Tram'Bus.
* 2 de setembre de 2019 : estrea de la marca Txik Txak amb l'inauguracion de la ret Tram'Bus (linha T1).
* 5 de julhet de 2020 : assassinat de Philippe Monguillot, un menaire de Tram'Bus, de la part d'un grop de passatgièrs.
* 26 d'abril de 2021 : inauguracion parciala de la segonda linha de la ret Tram'Bus.

## Retes
La marca Txik Txak regropa un total de 56 linhas en 13 rets de transpòrt:



## Flòta
A las rets i an un total de 208 veïculs:



## Occitan

La marca comerciala Txik Txak ensaja, per estetica o per volontat, donar una image de bilingüisme-trilingüisme. Malgrat aiçò, la situacion del occitan (e del basc) es fòrça desparièr segon las desparièras rets. A Tram'Bus, las estacions son estadas dessenhadas per comprene noms gascons e bascs. Aiçò es arribat en fòrça estacions amb noms gascons. Aital, las ancianas estacions de *Marracq*, *Garros*, *Maubec*, *les Pontots*, *Forum* o *parc du Castillon* foguèron gasconizadas a *Marrac*, *Garròs*, *Maubèc*, *los Pontòts*, *Fòrum* e *parc de Castilhon*, respectivament, quand se metèt en servici la ret Tram'Bus. Malgrat aiçò, l'unica mencion que i a en la ret en basc es lo prefaci "Museoak" a l'estacion de Garita (en francés: *Échauguette*). D'autra banda, e mai se en l'exterior dels veïculs s'es introdusit la retolacion trilingüe (per exemple: "%100 elektrikoa", "100% conectat" o "silencieux"), la megafonia e totes los documents oficials del recorregut (plans, oraris, nòtas, èca.) s'escrivon unicament en francés, sens daissar espaci pel occitan o pel basc.

Aiçò se pòt extrapolar a la rèsta de mejans de transpòrt del Baish Ador: *Chronoplus*, *Txalupa*, *Navetas*. La situacion del basc melhora leugièrament dins la comarca de Itsasegia. Ailà, sens la preséncia del occitan (se parla pas) e amb l'experiéncia prealabla de la ret *Hegobus*, tota l'informacion es en francés e basc, e las estancadas mòstran de noms basques (e mai se qualqu'un en francés, coma *Hatchondo* o *Haïçabia*). Totes los tèxtes son escriches en las doas lengas a l'encòp e pas separats, e mai se per diferenciar las doas lengas lo francés es privilegiat, en li donant lo primièr luòc e la retolacion en negreta. Lo basc solelh aparéisser en una letra de mai en mai espessa.

Las rets *Proxi'Bus* e *[[Car Express]]* se tròban dins la meteissa zòna, mas cossí mai aluenhadas son de Baiona, màger es la preséncia del basc (pas en los aficha e autre tèxtes, qu'a penas existís, mas en los noms de las estacions e estancadas). En fach, a Sola, gaireben totas las estacions e estancadas an nom exclusivament en basc.

Fin finala, en la ret ferroviària, l'unica mencion al basc se tròba en las estacions de la linha entre Baiona e Sent Joan Pè de Port (a l'excepcion d'a Baiona), ont la SNCF a retolat al bòrd del nom francés (mai a bas e en cursiva) lo nom en basc. Es pas lo cas de l'occitan, qu'es pas representat en aquela ret.


File:Uztaritzeko geltokiko panela.jpg|Aficha a l'estacion de Uztaritze: en francés e basc (letra pichona)
File:Hegobus informative panel, Hendaye, France.jpg|Tèxt bilingüe a Hendaia (lo francés es en gras)
File:Borne d'information voyageurs du réseau Chronoplus de Bayonne.JPG|Pantalha a Baiona, unicament en francés
File:Arrêt Saint-Léon, Bayonne, in 2021.jpg|Estancada a Baiona, unicament en francés
File:SIEL Chronoplus-eu (in 2021).jpg|Pantalha parcialament bilinga a Anglet


## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

* Comunautat d'aglomeracion deu Bascoat

## Ligams extèrnes

* Sit oficial de Txik Txak