Cases e Montdenard

**Cases e Montdenard** o **Cases de Montdenard** (*Cazes-Mondenard* en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
### Cases
Las fòrmas ancianas son *ecclesia Sancti Petri de Casex*, en 1096, *Sancta Maria de Casegs*, en 1115-1135), *Casex*, en 1240, *ecclesiam de Cazers*, en 1256, *Casers*, en 1271, *Cazes*, en 1296, *Casexs* en 1326 e cap a 1400, *Cussex* en 1526, *Cazes*, *Sancta Maria de Cazes*, en 1640, *Cazes de Mondenard* sus la mapa de Cassini, a la fin del sègle XVIII. En parlant del vilatge, se ditz *Cases* ['kazes] sense cap de determinant. Lo nom es un derivat del latin *casa*, passat a l'occitan. Lo sens d'origina es « cabana, cabanon », mès segon du Cange jos l'aflat dels Barbars lo sens s'espandiguèt a quina abitacion que siá. Las fòrmas pus ancianas, pr'aquò, presentan pas dirèctament *casa* e la fòrma actuala es pas **Casas*. Ernèst Negre explica que lo mot d'origina èra **Casets*, fòrma diminutiva, çò que junta ambe una partida de las fòrmas ancianas. Un reculament d'accent auriá fait pèrdre l'articulacion del *t* : **Casets* > **Càsets* > *Cases* 
. Aquel reculament d'accent foguèt benlèu definitiu a data relativament recenta : en 1793, lo nom es encara escrit oficialament *Cazès* .

### Montdenard
Las fòrmas ancianas son *Guillaume (?) de Montehenaldo*, en 1042-1047, *Pontius de Montelanard* en 1115-1145, *Poncius de Monte Lanardo*, en 1035, *Pons de Montlanard*, en 1155, *Arnaldus de Montislavardi*, en 1163, *Tondut de Montlanard*, en 1174, *Pons de Montelanardo*, en 1175, *Arnaudus de Monte Lanardo*, en 1175, *Arnautz de Montlanard*, en 1184, *Monlanard*, en 1205, *castrum Mons Lenardi*, en 1214, *Montelanardi*, en 1222, *de Monlanart*, en 1241, *Tondutus de Montelanardo... el castel de Monlanart*, en 1246, *Arnaldus de Montelanardo*, en 1249, *Mondanard*, en 1257, *Monte Lenardo... Montem Lenardum*, en 1259, *ballivia de Montis Lanardi et Salvaterra*, en 1259, *Aremandi de Montelanardo*, en 1259, *Armandus de Montelanart... de Montlanart*, en 1262, *hospitali de Monlenard*, en 1269, *Montelanardo*, en 1271, *Monlanart... Montlanart*, en 1275, *Gausbert de Monlanart*, en 1278, *Armandi de Montelanario*, en 1281, *Monte Lanardo*, en 1397, *Mondenard* (mapa de Cassini, a la fin del sègle XVIII). La prononciacion es [munde'nar]. L'occitan *mont*, del latin *montem* es seguit d'un nom d'òme d'origina germanica, *Lanhardus* (latinizacion atestada), format de *lan*, « dur » e de *hard*, « fòrt ». Burgan e Lafon considèran que la sillaba *la* foguèt percebuda coma un article e remplaçada per la preposicion *de* a una epòca relativament recenta , mès es pas çò que nos contan dirèctament las atestacions. Primièrament, i a una tendéncia a la dissimilacion vocalica : *-Lanard* > *-Lenard* (1214, 1259, 1269). Segondament, una autra tendéncia a la dissimilacion, mès consonantica, se constata solament en 1257 : *-Lanard* > *-Danard*; las consonantas *n* e *l* se pòdon confondre, per exemple *Lincoln* > Nicòla, çò que fòrça a sonhar la diccion, per tal d'evitar *-*nanard*, *-*nalard*, etc, mai que mai après l**n'' de ''Mont''; per facilitar l'enonciacion, una d'aquelas consonantas es remplaçada per ''-d'' e coma ''-n'' a un caractèr dental sembla ben que la sequéncia siá ''-lanard'' > ''-*nanard'' > ''-*danard''. Las tendéncias a dissimilar una vocala e una consonanta son combatudas dins la màger part dels tèxtes, que consèrvan un ''-Lanard'' impeccable, mès aquò empacha pas las dissimilacions de far lor camin tanlèu lo sègle XIII. Que lo nom foguèsse eventualament comprés coma ''Mont de Nart'' faguèt pas que facilitar lor adopcion definitiva.

===Bruguièras===
Las fòrmas ancianas son ''parrochia de Bruguieras'', en 1079, ''ecclesia Sancti Petri de Brugarias'', latinizacion de 1096, ''Sancti Petri de Burgarias'', latinizacion de 1115-1135, ''Uc de Burgeiras'', en 1184, ''G. de Brugueras'', en 1211, ''Sancti Petri de Brugariis'', latinizacion de 1240, ''de Burguieras'', en 1246, ''ecclesiam de Bruguieras'', en 1256, ''Brugariis'', latinizacion de 1271, ''Bruqueyras'', cap a 1400, ''Bruguier'', en 1526, ''Sancti Petri de Bruguières'', en 1640. La prononciacion es [bry'gjɛrɔs]. Lo nom ven del bas latin galloroman ''*brucaria'', derivat de ''*brūca'', « bruga », evolucion en gallés tardiu de ''uroica''. La planta es frequenta, atal coma lo toponime ''Bruguièras'' e sas variantas, motivat per un lòc plen de brugas.

===''Carbes''===
La glèisa de Carbes deviá èsser al limit de [[La Francesa]], à ''Règle'' (sus la mapa IGN) al crosament entre las actualas RD 81 e 56, près de ''Paradou'', nom qu'èra tanben lo nom de la glèisa segon lo canonge Gayne e que se vei encara sus la mapa al sud-oèst de ''Règle''. Las fòrmas ancianas son ''allode de Carvas'', en 970, ''vocabulum de Carucis'', sense data, ''Carvis'', en 1271, ''Carves'' en 1298, ''Carvis'', en 1326, ''Carvas'', cap a 1400, ''Carces'', en 1526 (confusion ambe una autra parròquia), ''Sanctus Petrus de Carbis'', en 1580, ''Sancti Petri de Carbes'', en 1640, ''Carbes'' sus la mapa de Cassini, a la fin del sègle XVIII. La prononciacion locala es ['karbes]. Lo nom es donc sense rapòrt ambe'l carbe, sinonime de ''cambe''. [[Albèrt Dauzat|Dauzat]] explica [[Carvas]] ([[Perigòrd]]) per ''tucas calvas'' (peladas, sense bòsques, denudadas) e [[Ernèst Negre|Negre]] per ''tèrras calvas'', en supausant una rotacizacion de ''-l''. Se'n vei pas la pròva dins las fòrmas ancianas del vilatge perigòrd nimai dins las de la parròquia carcinòla, mès aquò es possible . Lo nom s'escriu **Carves** (e pas ''Carbes'' coma escrivon Burgan e Lafon). Notem que lo nom a balançat entre ''Carvas'' e ''Carves'', lo primièr semblant d'èsser la prononciacion d'origina.
===Casilhac===
Las fòrmas ancianas son ''Seguin de Casilag'', en 1115, ''Casilaco'', latinizacion de 1271, ''capellanus de Casilhaco'', en 1326, ''Sancti Petri de Casilhaco'', en 1363, ''Casilhaco'', cap a 1400, ''Calsilhac'', en 1526, ''Sanctus Petrus de Casilhaco'', en 1580, ''Sancti Petri de Casilhaco'', en 1640, etc. La prononciacion es [kazi'ʎak]. Lo nom ven del nom latin d'òme ''Casilius'', atestat, ambe'l sufixe ''-acum'', , latinizacion del sufixe gallés ''-āco(n)''. Casilhac èra donc probablament una anciana granda propietat galloromana qu'aviá per mèstre ''Casilius''. Mès [[Ernèst Negre|Negre]] prepausa tanben ''Casellius'', atestat, e ''*Cacilius'', inferit de ''Cacius''. Madomaisèla M.-T. Morlet indica que ''Casilus'', atestat, auriá poscut donar lo meteis resultat ambe'l sufixe analogic ''-iacum''. I a tanben a costat ''lo tuquèl de Casilhac'' .
===Martissan===
Las fòrmas ancianas son ''Martinsanz'', en 1259, ''ecclesia Martino Santo'', cap a 1400, ''Sanctus Martinus de Martissan'', en 1580, ''Sancti Martini de Martissen'', en 1640. La prononciacion es [marti'san]. Lo nom es format de dos noms de sents, ''Martin'' (en latin ''Martinus'') e ''Sanç'', del latin ''Sanctium'', derivat de ''sanctus'', nom d'un martir e nom crestian ancian .
===Masèras===
La glèisa vièlha èra vodada a Sent Prejet, la novèla del sègle XIX a remplaçada tanben la de Carves. Las fòrmas ancianas son ''villam quam vocant Macherias'', cap a 972, ''Maceriis'', en 1181, ''Mazeriis'', en 1271, totas en latin, ''Mazieyras'', en 1326, ''Maseriis'', cap a 1400, ''Sanctus Projectus de Mazeriis'', en 1580, ''Mazeres'' (mapa de Cassini, a la fin del sègle XVIII). La prononciacion es [ma'zɛrɔs]. Lo nom ven del latin ''macerias'', ambe'l sens de « paret de barradura » , mas tanben de « bastiments arroïnats ». L'etime auriá degut menar en teoria a ''Masèiras''. [[Ernèst Negre|Negre]] dona a un tal nom siá « contorn de la bòria, granja, bòria (d'un megièr) », siá « bastiments en roïnas », mès dins lo cas de ''Masèras'' se pòt pas anar pus luènh .
=== ''Sent Quintin'' ===
Las fòrmas ancianas son ''gleia de San Quinti de Burgueiras'', en 1246, ''Sanctus Quintinus'', en 1271, ''Sancti Quintini'', cap a 1400 e en 1640, ''St Quintin'' sus la mapa de Cassini, a la fin del sègle XVIII. La prononciacion es [senken'ti]. I auriá sèt sents ''Quintinus'' o de nom aparentat. Aqueste poiriá èsser un avesque de [[Rodés]] mòrt en 527, nommat sovent, pr'aquò, ''Quintianus''. Burgan e Lafon escrivon ''Sent-Quintin'' , benlèu pr'amor de l'i long de ''Quīntus'', mès quand un ''i'' en vocala iniciala es seguit d'un autre ''i'' dins la vocala seguenta, aquel ''i'' ven ''e'' (''dīvīnat'' > ''devina'', ''vīcīnu'' > ''vesin''). La fòrma **Sent Quentin** es donc regulara (en francés, influéncia culta per la grafia ''Saint-Quintin''). La varianta ''san(t) de ''sanctus'' (1246) es excepcionala dins lo libre de Burgan e Lafon e benlèu unica.
=== Sent Vincenç ===
Dos toponimes sus la mapa IGN gardan lo nom d'aquela anciana parròquia senhalada tanlèu 1271, desempuèi incorporada a la de Tiçac : un al sud-èst del borg sus la RD 81, un autre pus près ''La Combe St-Vincent''. La prononciacion es [sembin'sens] (donada per la glèisa de Tiçac) e la grafia **Sent Vincenç**. I a trenta dos Sent Vincenç, mès lo qu'es onorat aicí es un diacre de l'avesque de [[Saragossa]], qu'evangelizèt la region e foguèt escapitat a [[Agen]] jos [[Dioclecian]].
=== ''Tissac'' ===
Las fòrmas ancianas son ''ecclesia de Atitiago'', en latin, en 1096, ''Teziago'', latinizacion de 1226, ''Tessiaco'', latinizacion de 1240, ''Sancti Petri de Tissaco'', latinizacion de 1240, ''Atissaco'', latinizacion de 1271, ''ecclesia de Tissaco'', latinizacion de 1326, ''Tissac'', en 1526, ''Sanctus Vincentius de Tissaco aliter de Titiaco'', en 1580. La prononciacion es [ti'sak]. La glèisa èra consacrada a Sent Pèire e passèt a Sent Vincenç ([sembin'sens] relevat per Burgan e Lafon) al sègle XIII, per evitar la confusion ambe Sent Pèire de Casilhac. Burgan e Lafon estiman que las fòrmas de 1096 e 1271 empachan de pensar a ''Tissius'' o a ''Titius'' (aqueste, en mai, auriá donat ''*Tizac''). Aiman mai ''*Atissius'' o ''*Aticius'' ambe'l sufixe ''-acum'' , latinizacion del sufixe gallés ''-ācon''. Çaquelà, amb ''-t-'' simple, aquels noms aurián donat ''Adissac / Adiçac'', puèi ''Dissac / Diçac''. Lo nom probablament gallés ''Atticios'' (''Atti-'' plan frequent en [[Gàllia]]), varianta de ''Atticus'' (latinizacion d**Atticos*), atestat e omonime de *Atticus*, « atenenc » , es plan mai probable. *'Tiçac*' (grafia regulara) èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre *Atticios / Atticius*, o son omonime d'origina latina.

==Istòria==
La familha de Montlanard es citada tanlèu lo sègle XI e la senhoriá visquèt d'aquí al sègle XV, que se desmembrèt. A l'origina del vilatge de Montdenard (< Montlanard), i aviá una mòta castrala. La familha foguèt associada lèu a la de [[Montagut de Carcin|Montagut]]. Lo territòri de la senhoriá s'abocinèt al sègle XIII. Los crosats de [[Simon IV de Montfòrt|Simon de Montfòrt]] destrusiguèron lo vilatge situat près del castèl. Lo 3 de mai 1246, Vidal de Montagut e Tondut de Montlanard signèron un acte de donacion al comte de Tolosa [[Ramon VII de Tolosa|Ramon VII]] al nom de lors familhas e Ramon VII autregèt aquel meteis jorn una carta de costumas als abitants de Montlanard. Lo vilatge s'èra plan reviscolat, perqué en 1284, i aviá una partida fortificada, un barri e un espital .

Sul territòri de Cases, i aviá a l'[[Edat Mejana]] onze parròquias. D'unas, coma Sent Vincenç, incorporada a Tiçac, avián deja disparegut a l'epòca de la mapa de Cassini, just abans la [[Revolucion Francesa|Revolucion]]. Segon Florent Hautefeuille, lo vilatge de Montdenard, près del castèl, se despoblèt quand la senhoriá se desmembrèt a la fin del sègle XV e Cases se desvolopèt. I auriá, segon Hautefeuille, pas de mencion d'un vilatge a Cases, mas un derivat de *casa'' supausa un pauc d'abitat a l'entorn de la glèisa, atestada, ela, tanlèu lo sègle XI. Al moment de la Revolucion, Cases aviá pas qu'un quarantenat d'ostals alinhats long de la carrièra . Probable que las nombrosas parròquias de la comuna actuala semblèron tròp pichonas e, en mai, desprovesidas d'un borg vertadièr, per far caduna una comuna. Ne faguèron una, probable, a l'entorn del vilatge mens pichon, çò que permetèt après a Cases, capitala d'un vaste territòri, de se desvolopar en s'espandissent en triangle sul travèrs, mai que mai en direccion de la RD 57 e de la comba de Bargalona. Cases foguèt quitament canton de 1793 a 1801; aquel canton compreniá Vasarac, La Barta e Salvatèrra .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Lausèrta; es ara del canton del País de Sèrras Carcin Sud.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas ambe la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Tarn e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas