Ròda de palas

La **ròda de palas**, permet de crear o de tornar un movement rotatiu d'axe a partir d'un movement lineari d'un fluid. Al començament simplas e de construccion fòrça aisida, evoluèron amb lo temps, amb lo progrès de la mecanica dels fluids e de l'aerodinamica per venir las turbinas d'uèi.
drecha|vinheta|300x300px|Tripla ròda (Wassilij Polenow, 1880).

## La ròda que pren e passa l'energia de l'aiga
[vinheta|Utilizacion d'una ròda de palas per realisar de [Canon|bolets de canon.]]
La primièra expleitacion mecanica de la ròda de palas foguèt la creacion de moulinas « al cors de l'aiga ». Lors aplicacions èra diferentas, de las molinas de gran fins a las industrias coma lo ressèc.

Nombre d'engrenatges de fusta puèi de metal de las molinas prefigura las pèças mecanicas de maquinas e veïculs actuals.

Un autre espandiment foguèt lo potz rodièr, combinason de receptacles e de palas, que permet d'asager plan los bòrds dels flums.
Imatge:Waterwheel 2.png|« Ròda provesida pel naut
Imatge:Water wheel MKL Bd. 16 1890 (128535777).jpg|Ròda provesida pel mièg
Imatge:Undershot water wheels MKL Bd. 16 1890 (128535777).jpg|« Ròda provesida pel bas
Imatge:Rebecq JPG10.jpg|Ròda de la granda molina d'Arenberg sègle XIX sus la Senne a Rebecq (Belgic)
Imatge:Moulin dussart 01.jpg|La molina Dussart, Belgic
Imatge:Roue aube horizontale.jpg|Ròda de palas orizontala a la moulina ecomusèu de Sabres


## La ròda motritz
L'aplicacion contrària foguèt l'invencion del batèu de vapor, passant lo movement d'una maquina de vapor caufada de lenha (puèi au carbon) a de grandas ròdas de palas, una de cada costat, o una en rèire. A causa del rendement bas, l'encombrament e la presa al vent, amb una fragilitat importanta (subretot per las naus militaras), foguèron abandonadas al benefici de l'eliç levat dins d'escasenças raras de tirant d'aiga pauc important (batèus sul Mississippi, per exemple).

D'en primièrs las ròdas de palas èran de palas planas fixas e sola la pala verticala al punt bas foncionava de biais satisfasent, mas lèu los engenhaires navals concebèron de palas de superfícia corba, articuladas al respècte de boton e accionnadas per un sistèma de bièlas e un excentric en forma d'estela que permetava a totas las palas banhada de se piejar plan sus l'aiga. 
; Una granda ròda en rèire

Image:Oliver Evans - Steam carriage.jpg|Veïcul amfibia inventat per Oliver Evans (1755-1819)
Image:NatchezWheel.jpg|Ròda del *Natchez* sul Mississippi, basat a la Nòva Orleans
Image:PS Murray Princess 1.JPG|Lo *Murray Princess* a Mannum, Austràlia
Image:DeltaQueen.jpg|Lo *Delta Queen* a Mud Island, Memphis, Tennessee

; Doas ròdas de cada costat del bastèu

Image:Silownia bocznokolowca Gdansk.jpg|Maqueta al musèu Morskie a Gdańsk}}
Image:Volodarskiship3.jpg|Lo *Volodarski*, batèu rus bastit en 1914 
Image:CGN-Savoie-Roue.jpg|Ròda de palas sul *Savoie*, vapor sul Lac Leman, bastit en 1914
Image:- Ammersee - Paddleboat Herrsching 03 -.jpg|Lo *Herrsching* sul Lac Ammersee en Bavièra


## Evolucions
*Ròda d'esclòps
*Eliç

## Notas e referéncias

### Notas


### Referéncias


## Vejatz tanben

### Bibliografia
* Claude Rivals, « *Histoire d’un patrimoine* », FFAM, Route d'Avenay Cidex 22, 14210 Evrecy (www.moulinsdefrance.org Présentation FFAM)
* Revue *Moulins de France*, revue spécialisée trimestrielle http://www.moulinsdefrance.org/ffam/mdf.html
* « *Roues hydrauliques* », de *Alain Schrambach*, Ed. FFAM, mai 2009, 160 pages ; n° spécial 22 de Moulins de France, illustrations, plans, croquis ; FFAM Route d'Avenay Cidex 22, 14210 Evrecy.
* Terry S. Reynolds, *Stronger Than a Hundred Men: A History of the Vertical Water Wheel*, Johns Hopkins University Press, 1983, 2002 ; ISBN 0801872480, ISBN 9780801872488 http://books.google.nl/books?id=aZ0runvrq0AC&dq=water+wheel+Antipater&source=gbs_navlinks_s