Jeff Koons

thumb|Jeff Koons (2009)
**Jeff Koons**, nascut lo 21 de genièr de 1955 a York (Pennsilvània, EUA), es un plastician americain, esculptor d'estil *kitsch* neopop. D'entre sas òbras mai celèbras i a l**Inflatable Rabbit'', los [[Balloon Dog|''Balloon Dogs'']], las ''[[Tulips]]''.

== Biografia ==
De jovent, Jeff Koons trabalha amb son paire, fa de pòrte a pòrta per vendre de ribans, de dentèlas o de papièr per presents, e vend de [[Coca-Cola]] sus un percors de gòlf. Estudiant, capita a encontrar [[Salvador Dalí]], qu'admira.

Après sis estudis alMaryland Institute College of Artde [[Baltimore]], Jeff Koons s'installa en 1976 a [[Nòva York]]. Tabalha fins a 1979 coma responsable del portanèl dels abonaments al Museum of Modern Art. Vendent de fons de plaçaments per financiar son trin de vida, bricoleja d'experiéncias artisticas, creant atal sa primièra òbra, ''The New'', d'aparelhs electromenatgièrs penjats a de neons. Lèu foguèt reperat pel mitan artistic nòvayorqués.

Los començaments son pasmens complicats e, per manca d'argent, torna a çò dels paires, que vivon ara en Florida, e trabalha un temps coma plaçador politic.

Torna a Nòva York e realiza la seriá ''Equilibrium'', presentada dins sa primièra exposicion en 1985, a la galariá efemèra ''International with Monument''.

Ven corratièr en matèrias primièras a [[Wall Street]] per financiar sa produccion artistica.

Amb lo succès venent, sas òbras son ara realizadas dins un talhièr, situat a [[Chelsea (Manhattan)|Chelsea]], près de Nòva York, amb mai de 100 assistents. Realiza pas cap d'òbra d'esperse, mas impulsa d'idèas que fa realizar per sos assitents professionals.

L'art de Jeff Koons pòt èsser considerat coma l'encontra entre diferents concèptes<span></span>: los ready-mades de [[Marcel Duchamp]], los objècte del quotidian desmesurats de [[Claes Oldenburg]], l'apropriacion de l'objècte mai qu'uman d'[[Arman]] e lo pop art d'[[Andy Warhol]]; l'artisanat d'art e l'imatgeriá populara. L'iconografia qu'utiliza es un catalòg de la cultura populara, americana e tanben mondiala.

Son caminament s'inscrivent dins l'eritatge del pop art, pren d'objèctes e assag de comprene  « perqué e cossí de produchs de consomacion pòdon èsser glorificats ». Tot lo long de sa carrièra, utilizèt totas menas d'articles populars, d'aspirators e d'ustensils de menatge embarrats dins de caisses de [[Polimetalcrilat de metil|plexiglas]] e esclairat de neons, puèi des balons de basket en suspension dins d'aquaris (mercé al Dr [[Richard Feynman]], laureat del [[Prèmi Nobel de Fisica|prèmi Nobel de fisica]]), puèi de babòias rococo, de sovenirs de bazar (lapins conflats, bergièras o porcinets de sucre, [[Michael Jackson]] de [[porcelana]]), enfin e subretot de joguinas e d'objèctes intimament ligats a l'enfança.

Aquestas apropriacions lo menèron en justícia e èsser condamnat per plagiat.

=== Vida privada e familha ===
En 1991, Koons esposa l'[[Actor de filmes pornografics|actritz pornografica]] Ilona Anna Staller, dicha La [[Cicciolina]], amb qui realiza d'òbras provocatriças (''Made in Heaven''), entre autre pornograficas, que lo fan conéisser del grand public mas que fan fracaç près dels eleits artistics (que pensa destruire son trabalh, que la critica tornèt al vam).

Lo parelh divòrcia en 1994, dos ans après la naissença de lor fils Ludwig. La separacion es marcada per de longas batalhas juridicas, al subjècte entre autre de la garda de l'enfant (que manca a Koons e per que realiza unes òbras), d'en primièr donada a Koons e mai tard transferida a la maire. s'engatgèt près del Centre internacional pels enfants desapareguts e expleitats e permetèt la creacion del ''Kotons Family Institute of International Law and Policy'' (ICMEC). Trobèt sa filha Shannon, concebuda alara que fasiá sos estudis e qu'aviá estat confiada a l'adopcion.

En 2002, esposa l'artista [[Justine Wheeler]], qu'aviá trabalhat dins son talhièr; an d'enfants.

En 1999, a causa dels còsts d'avocats engatjats per retrobar son filh, e del còst naut de la concepcion des sas òbras d'arts, es somés a un retorn fiscal de 3 milions de dolars. Deu pauc a pauc se separar de mai de 70 assistents. Sa quòta aumentèt fòrça dempuèi e trabalha amb de mecèns que finàncian cada novèla òbra, aquestas còstant unes milions de dolars de realizar.

Possedís un ostal a Nòva York, une bòrda de familha en [[Pennsilvània]] e una collection d'art dels sègle XIX e XX, amb de quadres de [[René Magritte]], [[Gustave Courbet]] e [[Édouard Manet]].

== Òbras ==
[[Fichièr:A_Bibao_-_Puppy_-_de_Jeff_Koons.jpg|vinheta|300x300px|''Puppy'', musèu Guggenheim de [[Bilbau]].]]
Dintra dins lo mond de l'art avec sas primièras òbras datant de la fin de las annadas 1970, començament de las 1980 amb la seria ''The News''. Se fa conéisser mercé la sieuna imatgeriá<span></span>: populara, kitsch, freja, realizadas a partir de materials nòbles coma lo marbre, o la porcelana ...
Sa produccion es fòrça eteroclita, e es de contunh entre doas tensions, tracta sempre de dos opausats, çò que fa sas òbras a l'encòp kitsch e unicas, popularas e eruditas, aisidas e mentretant complèxes.

Utiliza tanben, los transformant, las figuras de la cultura americana: [[Popeye]], [[Hulk]], [[Michael Jackson]]. Se pòt qualificar son estyl de neopop.

Jeff Koons utiliza diferentas tecnicas artistica: l'installacion, la [[fotografia]], la pintura, l'esculptura sus totes materials (fusta, marbre, vèire, inox) fins a la creacion assistada per ordinator, sa tecnica de predileccion pe las pinturas, que son enseguidas realizadas sus tela per sos assistents.

Malgrat la simplicitat aparenta de sas òbras, Koons i met lo mai grand sonh, sos ''Balloon Dogs'', per exemple, reprodusont lo mendre plegadís del ballon. Lo temps de produccion d'una esculptura seriá de près de tres ans.

Una de sas creacions, ''Split-Rocker'', es una esculptura realizada amb mai de 100 000 flors. Representa per una mitat un ''Dino'', per una mitat un ''Pony'', los dos eissits de l'imatgeriá de l'enfança. Foguèt acqueriguida per [[François Pinault]] en [[2001]].

Mai recentament, Koons collaborèt avec BMW e decorèt la 17a Art Car de la marca, una M3 corrent dins la categoria GT2 a las 24 Òras del Mans 2010. Aquesta decoracion especiala, realizada a partir d'una impression numerizada sus [[vinil]] cobèrta de doas espessors de film transparent de proteccion, foguèt desvelada lo 1èr de junh de 2010 al Centre Jòrdi Pompidor a París.

=== Lo ''Ramelet de tulipas'' ===
En omenatge a las victimas dels [[Atemptats de novembre de 2015 en Illa de França|atemptats de novembre de 2015]], vòl ofrir a París l'òbra ''Ramelet de tulipas'', un bronze policròm de 12 mètres de naut e d'un pes de 33 tonas, represente la man d’una joventa que ten un ramelet de tulipas conflablas coloradas, qu'auriá podut èsser installada en 2017 plaça de Tòquio. En genièr 2018. Lo còst de la realizacion es estimat a 3,5 M€, remborsat a 66 % per de l’argent public. Aquò provoquèt de criticas e d'oposicions, de politics o d'anomims. Se crenh qu'aquò profiècha subretot a la quòta de Jeff Koons, li ofrissent una consecracion marketing dins lo domèni public, just en fàcia de dos musèus. Lo 12 d'octobre 2018 foguèt decidit que lo Ramelet de tulipas serà installat dins los jardins del Petit Palais.

En [[2017]], concep per Louis Vuitton cinc sacs utilizant las telas celèbras: ''Mart, Vènus e Cupidon'' del [[Tician]], ''[[La Gioconda]]'' de [[Leonardo da Vinci]], ''La Caça al tigre'' de [[Peter Paul Rubens|Rubens]], ''La Gimbeleta'' de [[Jean-Honoré Fragonard|Fragonard]], e ''Camps de blat amb ciprès'' de [[Vincent van Gogh]].<gallery mode="packed">
Kiepenkerl - Jeff Koons.JPG|Kiepenkerl: estatua de metal (1987).
Kiepenkerl by Jeff Koons.JPG|Detalh de Kiepenkerl.
Jeff Koons Tulips Nord LB.jpg|Esculptura de metal de tulipas pesant 500 kg a hanovre.
BMW M3 GT2 Art Car-Le Mans 2010.jpg|BMW M3 GT2 Art Car-Le Mans 2010.
</gallery>

=== Quòta ===
Jeff Koons foguèt pendent unes meses l'artista vivent mai car a l'enquant amb ''Balloon Flower (Magenta)'' vendut 12 921 250  (o ) per Christie's a [[Londres]] lo 30 de junh de 2008, passat per [[Lucian Freud]]. L’òbra titulada ''[[Bilbau|Puppy]]'' foguèt venduda a  segon ''Paris-Match''.

== Afars de plagiat ==
Perseguit en justícia, Jeff Koons foguèt condamnat fins a tres còps per plagiat<span></span>: en 1992 per son esculptura ''String of Puppies'' (plagiat d’un clichat del fotograf Art Rodgers) ; en 2017 per l'esculptura ''Naked'' (contrafaiçon de la fotografia ''Enfants'' de Jean-François Bauret); en 2018 pel plagiat d’une publicitat de la marca Naf Naf.

== Exposicions (seleccion) ==
**Annadas 1980**

* 1980 : ''The New'', New Museum of Contemporary Art, New York
* 1985 : ''Equilibrium'', International With Monument Gallery, New York ; Feature Gallery, Chicago
* 1986 : ''Luxury and Degradation'', Daniel Weinberg Gallery, [[Los Angeles]] ; International With Monument Gallery, New York
* 1987 : ''The New : Encased works 1981-1986'', Daniel Weinberg Gallery, Los Angeles
* 1988 :
** ''Jeff Koons : Works 1979-1988'', Museum of Contemporary Art, Chicago
** ''Banality'', Galerie Max Hetzler, Cologne; Sonnabend Gallery, New York ; Donald Young Gallery, Chicago
* 1989 : ''Jeff Koons – Nieuw Werk'', Galerie ‘T Venster, Rotterdamse Kunststichting

**Annadas 1990**

* 1991 : ''Made in Heaven'', Galerie Max Hetzler, Cologne ; Sonnabend Gallery, New York ; GalerieLehmann, Lausanne (1992) ; Christophe Van de Weghe, Bruxelles (1992)
* 1992 :
** ''Jeff Koons Retrospective'', Stedelijk Museum, Amsterdam; Aarhus Kunstmuseum (1993); Staatsgalerie Stuttgart (1993)
** ''Jeff Koons Retrospective'', [[San Francisco]] Museum of Modern Art (1992-93) ; Walker Art Center, Minneapolis (1993)
** ''Puppy'', Schloss Arolsen
* 1994 : ''Jeff Koons : A Survey 1981-1994'', Anthony d’Offay Gallery, Londres
* 1995 : ''Puppy'', Museum of Contemporary Art, Sydney
* 1997 :
** ''Puppy'', Guggenheim Museum, Bilbao
** ''Jeff Koons, Galerie Jérôme de Noirmont, Paris''
* 1998 : ''Jeff Koons : Encased Works'', Anthony d’Offay Gallery, Londres
* 1999 :
** ''Easyfun'', Sonnabend Gallery, New York.
** ''Jeff Koons, A Millenium Celebration'', Deste Foundation, Athènes (1999-2000)

**Annadas 2000**

* 2000 :
** ''Easyfun-Ethereal'', Deutsche Guggenheim, Berlin (2000-2001) ; Fruitmarket Gallery, Edimbourg (2001) ; Guggenheim Museum, Bilbao (2001-2002) ;  Biennale de SaoPaulo (2002) ; Guggenheim Museum, New York
** ''Puppy'', Rockefeller Center, New York
** ''Split-Rocker'', [[Palais deis papas d'Avinhon|Palais des papes]], Avignon
* 2001 :
** ''New Paintings'', Gagosian Gallery, Los Angeles, Californie
** ''Easyfun–Ethereal'', Fruitmarket Gallery, Edinburgh, Écosse
** ''Jeff Koons'', Kunsthaus Bregenz
* 2002 :
** ''Easyfun-Ethereal'', 25th Sao Paulo Biennial, Sao Paulo, Brésil
** ''Easyfun-Ethereal'', Guggenheim Museum, New York
** ''Jeff Koons, York College'', York, Pennsylvanie
** ''Jeff Koons. Paintings'', Photos, Prints 1980-2002, Kunsthalle Bielefeld
** ''Popeye'', Sonnabend Gallery, New York
* 2003 :
** ''Jeff Koons'', Museo Archeologico Nazionale, Naples
** ''Popeye'', Sonnabend Gallery, New York
* 2004 :
** ''Jeff Koons : Highlights of Twenty-Five Years'', C&M Arts, New York
** ''From Pop to Now : Selections from the Sonnabend Collection'', The Tang Museum, Saratoga Springs, New York ; The Wexner Center for the Arts, Columbus, Ohio
** ''Retrospektiv'', exposition itinérante : Astrup Fearnley Museet for Moderne Kunst, Oslo ; Helsinki City Art Museum (catalogue)
* 2008 :
** ''Jeff Koons - Celebration'', Neue Nationalgalerie, Berlin ; 11 œuvres exposées au rez-de-chaussée de cette galerie berlinoise.
** ''Koons Versailles '' 17 œuvres emblématiques de l'artiste prennent place dans les appartements et les jardins du [[Castèth de Versalhas|château de Versailles]], du 10 septembre 2008 au 4 janvier 2009.

**Annadas 2010*'

* 2012 :
** *Beauté animale - de Dürer à Jeff Koons*, Galeries nationales du Grand Palais, Paris
** *Split Rocker* - Jeff Koons à la Fondation Bayeler, Bâle
** Almine Rech Gallery, Brussels
* 2013 :
** *Lady Gaga* - Jeff Koons à la *artRAVE* (festival célébrant la sortie de *Artpop'' par Lady Gaga)
* 2014- 2015 :
** Jeff Koons, La Rétrospective, Centre Pompidou, Paris
* 2015 :
** Jeff Koons, La Rétrospective, Musée Guggenheim, Bilbao. Du 9 juin 2015 au 27 septembre 2015.
* 2016
** Almine Rech Gallery, London

## Ligams
* Salvatore Garau

## Nòtas e referéncias

## Vejatz tanben

### Ligams extèrnes

* Lo site de Jeff Koons
* Galariá J. de Noirmont

## Articles connèxes

* Kitsch
* Neopop.