open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Wisches

**Wisches** en alemannisch (*Wisches* en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.

## Geografia

Wisches A situat en l'o&egrave;st del Bas-Rhin, en la vall&eacute;e de la Bruche en aval de Schirmeck distant de 5&nbsp;km. Desservie Per la rota d&eacute;partementale 392 duplicada per la RD 1420 #que conn&egrave;cta la municipalitat a Molsheim e Estrasburg (pel A352), Wisches dispausa d'una estacion sus la Linha TER Estrasburg-Molsheim-Saales-St-Di&eacute;-&Eacute;pinal.

En mai de la Bruche #que marca lo limit sud-es del ban, la municipalitat a adaigat per despari&egrave;ras ruisseaux  #que davalan del mass&iacute;s del Donon #que lo Netzenbach e lo Schoenbruch.

Principalas re&uuml;nions : lo Pichon Donon (961 m), la C&ograve;sta de la Enginy (911 m), lo Kohlberg (907 m), la Nautor del Pr&eacute; St-Jacques (551 m).

Wisches est situé dans l'ouest du Bas-Rhin, dans la vallée de la Bruche en aval de Schirmeck distante de 5&nbsp;km. Desservie par la route départementale 392 doublée par la RD 1420 qui relie la commune à Molsheim et Strasbourg (par l'A352), Wisches dispose d'une gare sur la Ligne TER Strasbourg-Molsheim-Saales-St-Dié-Épinal.

Outre la Bruche qui marque la limite sud-est du ban, la commune est arrosée par différents ruisseaux  qui descendent du massif du Donon dont le Netzenbach et le Schoenbruch.

Principaux sommets : le Petit Donon (961 m), la Côte de l'Engin (911 m), le Kohlberg (907 m), le Haut du Pré St-Jacques (551 m).

## Istòria

Tot coss&iacute; Schirmeck, Wisches n'a #&egrave;sser inclus l'an 1790 en lo departament del Bas-Rhin, costat de Rosheim l'an 1793.
En 1795, int&egrave;gra lo departament dels V&ograve;ges e lo costat de La Broque. En 1801, Schirmeck ven lo sieu cap de-lu&ograve;c.
Alemanha de 1871 a 1919, la municipalitat prendr&agrave; lo departament del Bas-Rhin.

Tout comme Schirmeck, Wisches a été inclus en 1790 dans le département du Bas-Rhin, canton de Rosheim en 1793.
En 1795, il intègre le département des Vosges et le canton de La Broque. En 1801, Schirmeck devient son capluòc.
Allemande de 1871 à 1919, la commune rejoindra le département du Bas-Rhin.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Wiwersheim

**Wiwersheim** en alemannisch (*Wiwersheim* en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.

## Geografia

Wiwersheim A situat en lo Kochersberg, a aperaqu&iacute; 15&nbsp;km al n&ograve;rd-o&egrave;st de Estrasburg.

Wiwersheim est située dans le Kochersberg, à environ 15&nbsp;km au nord-ouest de Strasbourg.

## Istòria

Dels registres efectuats lo an 2005, indican que lo territoir e avi&aacute; ocupat dempu&egrave;i lo Neol&iacute;tic mi&egrave;g fins al Antiquitat tardana. Un jaciment protohistorique del Bronze final IIIb (aperaqu&iacute; 800 abans lo n&ograve;stre &egrave;re) a egalament #&egrave;sser descob&egrave;rt aital coma un establiment rural gallo-romain datat del  de lo n&ograve;stre &egrave;re.

Lo 23 de novembre 1944 &ccedil;&ograve; General Leclerc amassa lo sieu estat m&agrave;ger dins la comuna del vilatge per m&egrave;tre al ponch los darri&egrave;rs r&eacute;glages abans lo assaut final #que li cali&aacute; liberar Estrasburg.

Des fouilles effectuées en 2005, indiquent que le territoir était occupé depuis le Néolithique moyen jusqu’à l’Antiquité tardive. Un gisement protohistorique du Bronze final IIIb (environ 800 avant notre ère) a également été découvert ainsi qu'un établissement rural gallo-romain daté du  de notre ère.

Le 23 novembre 1944 le Général Leclerc réunit son état major dans la mairie du village pour mettre au point les derniers réglages avant l'assaut final qui devait libérer Strasbourg.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Wolfisheim

**Wolfisheim** en alemannisch (*Wolfisheim* en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.

## Geografia

Sise A las p&ograve;rtas d'Estrasburg, en bordure de la Bruche, la municipalitat de Wolfisheim, aperten dins los jamai ancians p&ograve;bles de Alsace. A situat a l'origina a las immeditaeses d'un camin celte en en connectant, per la vall&eacute;e de la Bruche, la municipalitat de Osthoffen dins la vila d'Estrasburg.

En longeant lo camin de halage del canal de la Bruche, lo promeneur #dominicala transe&uuml;nt pr&egrave;s del cast&egrave;l, del molin e de la gl&egrave;isa, p&ograve;t s'imaginar #&ccedil;&ograve; que #&egrave;sser lo passat de aquelas bastissas, antany centre de la vida del p&ograve;ble, u&egrave;i mod&egrave;ls favorits de tant de artistas pintors.

Situada sul rebord sud del scenari ondul&eacute; del Kochersberg, Wolfisheim estend u&egrave;i a venir un faubourg del aglomeracion Strasbourgeoise.

Sise aux portes de Strasbourg, en bordure de la Bruche, la commune de Wolfisheim, appartient aux plus anciens villages d'Alsace. Elle est située à l'origine aux abords d'un chemin celte reliant, par la vallée de la Bruche, la commune d'Osthoffen à la ville de Strasbourg.

En longeant le chemin de halage du canal de la Bruche, le promeneur dominical passant à proximité du château, du moulin et de l'église, peut s'imaginer ce que fut le passé de ces édifices, jadis centre de la vie du village, aujourd'hui modèles favoris de tant d'artistes peintres.

Située sur le rebord sud du plateau ondulé du Kochersberg, Wolfisheim tend aujourd'hui à devenir un faubourg de l'agglomération Strasbourgeoise.

## Istòria
## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Wittisheim

**Wittisheim** en alemannisch (*Wittisheim* en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.

## Geografia

Wittisheim (En alsacien Wettsa) es un p&ograve;ble situat en lo Grand Ried. Lo vilatge a una superficie d'unitat|1147|ectaras  #qu'unitat|628|li cal  t&egrave;rra cultivable e  b&ograve;sc. Lo vilatge es essencialament agric&ograve;la.

Wittisheim (en alsacien Wettsa) est un village situé dans le Grand Ried. Le village a une superficie de  dont  de terre cultivable et  de forêt. Le village est essentiellement agricole.

## Istòria
## Administracion

## Demografia

|1968= 
|1975= 
|1982= 
|1990= 
|1999= 
|2005=
|2006= 
|2007= 
|2008=
|2009=
|cassini=
|senscomptesdobles=1962}}

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Comunas deu Haut Ren

Aqueth article que recensa las **[[Comuna francesa|Comunas]] deu [[Departament francés|departament]] deu [[Naut Ren|Haut Ren]]**, en Alsàcia.

## Lista
Lo Haut Ren qu'ei divisit en 386 comunas. Lo tablèu seguent que'n da la lista, en tot precisar lo còdi INSEE e lo còde postau.


(CAC) Comunautat d'aglomeracion de Colmar.
(CAM) Comunautat d'aglomeracion Mulhouse Sud-Alsàcia.
(CCVM) Comunautat de comunas de la Vath de Munster.


### Ligams intèrnes
* Listas de las comunas de França
* Intercomunalitats deu Haut Ren
* Cantons deu Haut Ren
* Ancianas comunas deu Haut Ren
Algolsheim

thumb|left
**Algolsheim** qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region de Grand Èst.

## Geografia
## Istòria
## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Aventinhan

**Aventinhan** (*Aventignan* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia
Aute vilatge o quartièr : Gargàs. 

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [awénti'gna] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Aventinhano*, en latin, en 1387, *Avertignan* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, Rohlfs e R. Aymard, *Aventinhan* que vien deth nom latin d'òme *Aventinius*, dab eth sufixe *-anum*.

Segon Negre, *Aventinhan* que vien deth nom latin d'òme *Aventinianus*.

Segon Miquèu Grosclaude, *Aventinhan* qu'èra ua proprietat antica, eth son nom que vien deth nom latin d'òme *Aventinius*, dab eth sufixe d'apertenéncia *-anum*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Espeluga de Gargàs
* Glèisa

## Personalitats ligadas ara comuna
* Félix Régnault (1847-1908), preïstorian, qui trobè eras pintruras de mans der'Espeluga de Gargàs.

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Colmar

**Colmar** en francés (* Kolmer * en alsacian) es una comuna francesa qu'es prefectura del departament del Haut Ren dins la region del Grand Èst.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben

## Galariá

Little Venice in Colmar 01.jpg
ColmarFrance.jpg
France Haut Rhin Colmar 01.jpg
Petite Venise depuis le pont de la rue des Écoles (Colmar) (6).jpg
Colmar, Martinsmünster, Chor.jpg
Rue des Marchands depuis le Koïfhus (Colmar) (4).jpg


## Nòtas e referéncias
Talcahuano

**Talcahuano** qu'ei ua vila e pòrt de Chile. Sa populacion qu'èra estimada a 171 383 abitants en 2002. Sa superfícia totau qu'ei de 92,3 km².

## Referéncias
* 

## Vejatz tanben
* Gran Concepción

## Ligam extèrne
(espanhòl)
* Ciutat de Talcahuano 
*  thno.info
* ASMAR - Astillero de Talcahuano
Espelugas de Trobath

thumb|250px|Intrada dera espeluga de Trobath (illustracion de Josèp Lator, sègle XIX)
Eras espelugas preïstoricas de **[[Trobath]]**, en Varossa, que testimònian d'un poblament ancian. Que s'i hèn cavaments arqueologics dempuish 1986.

## Descripcion
Era espeluga a ua obertura considerabla, hè mès de 10 mètres de naut e 3 o 4 mètres de larg. Durant de periòdes divèrsi ho barrada. Ei formada d'espat e possedeish divèrsas galerias segondàrias que comunican entre eras damb era galeria principau.
Joielariá

La **joielariá** es l'art de fabricar de joièus e, mai largament, d'objèctes de belura que meton en valor de pèiras preciosas, de pèiras finas, de pèiras ornamentalas e de pèrlas, en utilizant per lei monturas de metaus preciós coma l'òr, l'argent, lo platin, e mai lo palladi.
Tarasca

thumb|320px|Vièlha postala de la celebracion de Santa Marta e la Tarasca a Tarascon

La **Tarasca**  es l'animau fabulós totemic e emblematic de la vila de Tarascon en Provença e dau folclòre provençau en generau. La legenda ditz que demorava dins leis estanhs qu'environan la vila, e que de còps que i a ne sortiá per o destruire tot e esglasiar leis abitants de Tarascon. Se pensava, quand Ròse creissiá, qu'èra ela qu'amb sa coa fasiá lei degalhs que permetián leis aigats. Dempuei lo 25 de novembre de 2005, lei fèstas de la Tarasca de Tarascon son vengudas, gràcias a l'UNÈSCO, patrimòni Orau e Immateriau de l'Umanitat e i foguèron inscrichas en 2008.

## Descripcion dau mostre
La Tarasca es una mena de dragon de sieis patas cortetas coma lei d'un ors, un tòrs tan gròs coma lo d'un buòu, amb una esquina protegida per una carapaça semblanta a la d'una tartuga e, a la fin dau còrs, una coa escatada que s'acaba amb lo fisson d'un escorpion. La tèsta foguèt descricha coma la d'un leon amb d'aurelhas de cavau e una cara de vielh.

## La legenda
thumb|left|250px|Estatua de la Tarasca a Tarascon
Se pensava que la Tarasca, una mena de dragon d'uelhs rojàs e d'òrre alen, viviá sus lo rocàs ont foguèt bastit lo castèu de Tarascon. Se ditz qu'èra a esperar lei viatjaires que passavan Ròse per leis engolir e espantava totei lei gents de Tarascon. Tanben se pensava qu'èra ela que causava leis aigats de Ròse amb sa coa giganta.

Foguèt descricha dins la *Legenda aurea,* qu'escriguèt lo cronicaire genoés Iacopo da Varazze. 

La bèstia es ligada a la legenda de Santa Marta, una joventa que seriá venguda de Betania per evangelizar lei tèrras provençalas. Se ditz que Marta auriá afrontat lo mostre e que gràcias a sa granda fe crestiana auriá capitat a domdar l'animau e a li botar un cordèu au còu. Maugrat aqueste resultat miraculós de la santa, leis abitants aurián tuat la Tarasca per se venjar dei degalhs. 

Se ditz e mai que lo nom de *Tarascon* vendriá dau nom de la bèstia.

## La Tarasca en d'autrei luòcs
thumb|250px|La Tarasca a Valéncia
La legenda de la Tarasca coneguèt una granda popularitat e s'exportèt vèrs d'autrei territòris coma per exemple au País Valencian (ont apareis durant lo Còrpus a Valéncia), e mai en Castelha, en Andalosia e en Bolívia.

La Tarasca es tanben l'animau totemic dau quartier de Santa Marta, a Marselha.

## Referéncias

## Liames extèrnes
Manduèlh

**Manduèlh** (*Manduel* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon. Se tròba a l'èst de Nimes. 

En , comptava  abitants.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna
## Personalitats de Manduèlh
* Enric Victor Eisseta (1834-1921), dich *Mèste Eisseta* e tanben lo felibre dei tamaríssas, escrivan felibrenc occitan.
* Antòni Beraud (1844-1932) dich lo felibre dei pèterrós, escrivan felibrenc occitan.

## Veire tanben
* Comunas de Gard

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Enric Victor Eisseta

**Enric Victor Eisseta** (Manduèlh, 4 de febrier de 1834–Arle 31 de genier de 1921), dich **Mèste Eisseta** e tanben "lo felibre dei tamaríssas", foguèt un escrivan occitan felibrenc qu'escriguèt en provençau mistralenc.

## Biografia
Enric Eisseta nasquèt dins una familha pagesa de Manduèlh. Se n'anèt jove s'installar a Forcas puei au Mas de Verd coma regisseire. D'ora foguèt membre dau Felibritge e venguèt un collaboraire ben pròche de Frederic Mistral. Ansin foguèt un dei sèt fondadors dau Museum Arlatenc. Escriguèt divèrsei tèxtes en pròsa, de poèmas e a mai compausèt tanben quauquei cançonetas e un fum de cantics tant per Arle, coma per lo pelegrinatge dei Santas Maria. Creèt lo jornau *[[Lo Gau]]* e a l'encòp collaborèt a l**[[Armanac provençau]]'', l**Armanac de Lengadòc* e mai lo jornau *l’Alhòli* . A laissat un recuelh de poèmas *Li Saladello*. Se moriguèt a Arle en 1921.

== Òbras ==
* *Un miracle ai Grandi Santas'' (1880)

## Liames extèrnes
* Un miracle ai Grandi Santas a Gallica.fr
BraAgas

**BraAgas** es un grop, que se situa entre musica del mond e cançons medievalas, originari de Praga (Chèquia) qu'interprèta mai que mai de musicas d'inspiracion iberica, occitana, balcanica e escandinava. Se creèron en 2007 e tiran son nom de l'espanhòl *bragas* vist que la màger part dels membres del grop son de femnas.

## Istòria del grop
Lo grop se creèt en 2007 amb d'ancians membres de Psalteria e tapèron alara lo vuèg laissat per aquel ensems musical.
En 2009 BraAgas ganhèt lo concors de joves talents del festival "Colours of Ostrava" e lo meteis an se trobava demest los nomenats al prèmi Ángel de l'Acadèmia de Musica Populara Chèca, dins la categoria de musica del mond.

## Composicion de BraAgas
* Katerina Göttlichova: votz, cistra, guitarra, bastardilha, bodega.
* Katerina Eva Lanci: votz, tamborns, davol, darboca e caisson.
* Michala Hrbkova: votz, fidula.
* Daniela Kalvodova: votz, flautas, calamèls, bastardilha e viòla.
* Jan Hrbek: votz, bassa semiacostica e cistra. 

## Discografia
* *BraAgas* (2007)
* *Media Aetas* (2008)
* *Tapas* (2009)
* *Fuerte* (2012)
* *Yallah!* (2014)
* *O ptácích a rybách* (2018)

## Ligams extèrnes
* Pagina web del grop    
* ''Rampelada e corsa de la Tarasca'' a You Tube
Muscle

Un **muscle** es una forma contractila de teissuts animaus. Fa partida dei quatre tipes principaus de tissus compausant un organisme animau. Lei contraccions dei muscles permeton lo movement de l'esquelèt o de substàncias a l'interior dau còrs.
Pèu

La **pèu** (var. *pèl*, *pèth*) es un organ compausat de divèrsei jaç de teissuts. Es la premiera barriera de proteccion de l'organisme.
Sistèma sensitiu

Lo **sistèma sensitiu** es la partida dau sistèma nerviós qu'es responsabla de la sensacion. Gropa lei receptors sensitius, lei vias nerviosas e lei partidas dau cervèu que tractan leis informacions sensorialas.
Jusèp Loís Boya

**Jusèp Loís Boya González** (Bossòst, 1945) ei un politic aranés. Ère eth purmèr president de CDA dinc a 2007.

Siguèc diputat ath Parlament de Catalonha per CiU en 1992 e 1995.

## Referéncies
Espeluga der Averanhèr

Er**'espeluga der Averanhèr** o er**'espeluga de Peirèra 1** o er**'espeluga de Serrat dera Toa** que's tròba en Hreishet, a mensh de  ath nòrd d'Àrreu, ena vath d'Aura, en Gasconha e en departament francés deths Hauts Pirenèus.

Era sua sequéncia estratigrafica que compren mantua ocupacion mosteriana ara fin deth Paleolitic Mejan.

## Toponimia
Que deu eth son nom modèrne ar averanhèr situat ath ras der'entrada.

## Galeria

Fichièr:Grotte du Noisetier.jpg|Vista der'espeluga der Averanhèr (punt de lum) despuish era rota deth còth d'Aspin. A esquèrra, eth vilatge deth Hreishet
Fichièr:Grotte noisetier.jpg|Recèrca arqueologica en'espeluga der Averanhèr ar estiu de 2005
Fichièr:Panthera pardus.jpg|Canina de leopard der'espeluga der Averanhèr
Fichièr:Racloir silex.jpg|Rasclador mosterian de silex trobat en'espeluga der Averanhèr
Fichièr:Fouille Noisetier 2009.JPG|Recèrca arqueologica ar estiu de 2009


## Ligams extèrnes
* Er'espeluga der Avernahèr en Hreishet, Hauts Pirenèus
Nicotina

La **nicotina** es una substància dins la familha de plantas de Solanaceae e especialament dins lo tabac.
Espelugas de Medós

Eras **[[espeluga]]s de Medós** que's tròban en vilatge d'Astèr, entre Banhèras de Bigòrra e Campan, en departament francés deths Hauts Pirenèus. Shens tralh de preséncia umana preïstorica, que son traucadas per un arriu sosterran qui constitueish ua deras brancas de resurgéncia d'Ador. Qu'embarra un sarròt d'estalactitas, estalagmitas e cascadas petrificadas. En ehèit, en 1948 que comencèn d'estar exploradas per espeleològs qui volèvan conéisher er'origina deras loas aigas e qui descrobín eth lor arriu sosterran. Totun, er'entrada qu'èra coneishuda autanlèu 1789 mès qu'èra boçada per argèla.

Autanlèu eth miei deth sègle XVI, eth lòc qu'avèva ja suscitat er interès deths romius. En 1552, era verge Maria qu'aparescó a un aulheret. Puish en 1588 er'aulhèra Lilòia qu'auè duas aparicions dera verge devath ua arròca d'on e sortiva ua hont, çò qui permetó er estanc der'epidemia de pèsta ena region. Que s'i installè un convent capuchin, desapitat pendent era Revolucion Francesa. Ua capèra qu'arcuelh, enqüèra uei, eth pelegrin.

Autanlèu era loa inauguracion eth 19 de noveme de 1950 eras espelugas que son obèrtas ath public e ua partida dera visita que's hè a bòrd d'ua barca.

## Ligams extèrnes
* Eth sit oficiau
Temps

Lo **temps** qu'es la quatau dimension d'aqueste monde. Qu'es destriat diferentament segon las culturas. 

## Mitologia
thumb|500px|Saturne, diu deu temps
Lo grec Cronos que vau lo roman Saturne. Diu deu temps qu'es lo pair de Zeus/Jupitèr. Avant que'u hilh prengoc lo poder qu`èra lo mei poderós deus dius e que minjava los sons mainatges.

## Annada

Qu'es lo temps ende har tota ua virada au torn deu sorelh. Ua annada civila qu'a 365 jorns, mes ua annada siderala que n'a 365,256363051. Lavetz cada quate ans, ua jornada qu'es ajustada ende pas que las datas sian tròp bolegadas.

## Sason

Ua sason qu'es l'interval de tres mes entre cada equinòcci e solstici. La prima que's passa de l'equinòcci de març dinc au solstici d'estiu. L'estiu que's passa deu solstici d'estiu dinc a l'equinòcci de septeme. La gòrra que va de l'equinòcci de septeme dinc au solstici d'ivèrn. L'ivèrn que va deu solstici d'ivèrn dinc a l'equinòcci de març.

## Mes

L'annada qu'es destriada en 12 mes.

## Mes lunar

Qu'es lo temps d'ua navèra lua dinc a la que veng. Que hè 28 jorns. Qu'es destriat en quate setmanas, de la navèra lua dinc au prumèr quart de lua, deu prumèr quart dinc a la lua plea, de la lua plea dinc au darrèr quart e deu darrèr quart dinc a la navèra lua.
Qu'es l'unitat qu'utilizan los calendrièrs chinés e arabs.

## Setmana
En Euròpa, la setmana que hè 7 jorns. Aquera destriada que's hasoc a Babilònia on copèn lo mes lunar en quate partidas ; deu còp lo mes lunar estoc destriat en quate setmanas de set jorns.

## Jorn

Lo jorn o jornada qu'es lo temps ende que la Terra hasse ua virolejada sus era. Ua jornada civila que hè 24 òras.
Radiacion electromagnetica

thumb|250px|right|Reparticion del raionament electromagnetic
Una **radiacion electromagnetica** es una forma de transferiment d'energia. Se manifesta sota la forma d'una onda d'un camp electric conjuguat a un camp magnetic. Pòu èsser descrich coma lo movement de particulas o coma la propagacion d'una onda. La lutz es un exemple de raionament electromagnetic.
La propagacion d'aqueste raionament, d'una o mai d'una particulas, dona luòc a nombroses fenomèns coma l'atenuacion, l'absorpcion, la difraccion e la refraccion, lo desplaçament cap al roge,  las Interferéncias, los ressons, las parasits electromagnetics e los efièches biologics.

Lo raionament electromagnetic pòt èsser descrit d'un biais corpusculari coma la propagacion de fotons (boson vector de l'interaccion electromagnetica), o d'un biais ondulatòri coma una onda electromagnetic.
Sergi Bruguera

**Sergi Bruguera** es un ex jogaire de tennis catalan. Nasquèt lo 16 de genièr de 1971 a Barcelona. Ganhèt dos còps lo torneg de Roland Garros e foguèt nº 3 del mond. Bruguera ganhèt la medalha d'argent en los Jòcs Olimpics d'Atlanta 96, 14 torneges individuales e 3 en dobles.

Se retirèt en 2003.

## Tornèges (14)
* 1991: Estoril, Montecarles e Atenas.
* 1992: Madrid, Gstaad e Palèrme.
* 1993: Montecarles, Roland Garros, Gstaad, Praga e Bordèu.
* 1994: Roland Garros, Gstaad e Praga.
Arrondiment de Saint-Quentin

L’**arrondiment de Saint-Quentin** es una division administrativa francesa, dins lo departament d'Aisne.
Arrondiments d'Aisne

Lo departament d'Aisne a 5 arrondiments :
* Château-Thierry 
* Laon 
* Saint-Quentin 
* Soissons 
* Vervins 

## Demografia

Populacion : INSEE, .

## Veire tanben

* Departament d'Aisne
* Cantons d'Aisne
* Comunas d'Aisne
* Gropaments de comunas d'Aisne
Arrondiments d'Ain

Lo departament francés d'Ain a 4 arrondiments :
* Belley 
* Bourg-en-Bresse 
* Gex 
* Nantua 

## Demografia

Populacion : INSEE, .

## Veire tanben

* Departament d'Ain
* Cantons d'Ain
* Comunas d'Ain
* Gropaments de comunas d'Ain
Sant Cristòfol (Tarn)

**Sant Cristòfol** (*Saint-Christophe* en francés) es una comuna lengadociana de Segalar situada dins lo departament de Tarn e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Personas ligadas a la comuna
* Bernard Decomps (1848-1926), missionàri en China, nascut al molin de la Granelièr

## Veire tanben

## Nòtas e referéncias


## Ligams extèrnes
Sant Cristòfol sul site de l'IGN
Cortébert

**Cortébert** es una comuna soïssa dau canton de Bèrna que si situa dins l'arredoniment administratiu dau Jura bernés. L'i aviá 706 abitants au recensament dau 31 de decembre de 2009.
Le Sentier

**Le Sentier** (*Lo Sentiér* en arpitan) es una localitat de la comuna soïssa dau Chenit, e n'es lo capluec.
Les Genevez

**Les Genevez** es una comuna soïssa dau canton de Jura que si situa dins lo districte dei Franches-Montagnes. L'i aviá 525 abitants au recensament dau 31 de decembre de 2009.
Entitat municipau descentralizada

Ua **entitat municipau descentralizada** o **EMD** ei en Aran e aulhors en Catalonha ua subdivision de municipi.
Colomna vertebrala

La **colomna vertebrala** (var. **colomna vertebrau**), es un apilament d'òsses articulats sonats vertebras. Es lo supòrt de l'esquina dels vertebrats, en particular dels mamifèrs.
En anatomia umana es formada de 24 vertebras articuladas e 9  vertebras  soudadas dins lo sacrum e lo coccix.   Se situa dins la part dorsala del tronc, las vertebras son desseparadas pels disques intervertebrals.  Assosta e apara la mesolha espinala dins lo canal vertebral.
## Anatomia descriptiva
La colomna vertebrala comporta cinc regions, comptant 33 vertebras, devesidas en:
* Vertebras cervicalas (7 vertebras, C1-C7)
* Vertebras dorsalas (12 vertebras, T1-T12)
* Vertebras lombaras (5 vertebras, L1-L5)
* Vertebras sacradas (5 vertebras, S1-S5)
* Coccix (4 vertebras, inconstantas)

## Referéncias
Liga de Dèlos

[thumb|right|Atenas e la Liga de Dèlos durant la [Guèrra de Peloponès.]]

La **Liga de Dèlos** es una aliança de ciutats grègas durant l'Antiquitat grèga. Sa creacion aguèt luòc en 477 avC e sa dissolucion en 404 avC après la desfacha d'Atenas durant la Guèrra de Peloponès. Son objectiu èra de luchar còntra l'Empèri Aquemenida, magerament per liberar lei vilas grègas d'Anatòlia. Sa direccion foguèt donada a Atenas, aureolada dau prestigi de sei victòrias durant lei Guèrras Medicas. Pasmens, a partir de la segonda mitat dau sègle V avC, Atenas transformèt pauc a pauc leis autrei membres de l'aliança en vilas vassalas e reprimiguèt leis assais de revòutas (Naxos tre 471 avC, Tasos en 465 avC, Samos en 440 avC...). Puei, la Liga intrèt dins la Guèrra de Peloponès amb Atenas còntra Esparta. Aprofichant la situacion, divèrsei ciutats assaièron de reprendre lor independéncia durant lo conflicte. Pasmens, la flòta atenenca capitèt de tenir sei posicions fins ai darriereis annadas de la guèrra.

## Annèxas

### Liames intèrnes

* Guèrra de Peloponès.
* Guèrras Medicas.

### Bibliografia

### Nòtas e referéncias
Civilizacion micenèa

thumb|Posicion dei sites arqueologics principaus de la civilizacion micenèa.

La **civilizacion micenèa** es una civilizacion dau Temps dau Bronze de l'Antiquitat grèga. S'estend aperaquí de 1500 avC a 1150 avC e son apogèu es situat entre 1400 e 1200 avC. Es originària dau sud de Grècia e se desvolopèt pauc a pauc a l'entorn de la Mar Egèa. Sei centres principaus èran Micenas, Pilos, Tirint en Peloponès e Gla en Beocia.

Son declin comencèt a partir dau sègle XIII avC per de rasons mau conegudas. Lei principalas son l'invasion dei Dorians o dei Pòbles de la Mar, de conflictes intèrnes o encara una tiera de catastròfas naturalas. Vèrs la fin dau sègle XIII, la màger part dei centres micenèus principaus èran destruchs, sovent en causa d'un eveniment brutau coma un incendi. Puei, una segonda tiera de destruccions, vèrs leis annadas 1125-1100 acC, marca la fin de la civilizacion micenèa.

## Liames intèrnes

* Dorians.
* Grècia antica.
* Micenas.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Micenas

thumb|Roïnas de la partida auta de la vila.

thumb|right|Intrada principala dins lo barri de la vila.

**Micenas** èra una vila antica de Grècia situada en Peloponès. Es un centre important de la civilizacion micenèa que foguèt ocupat entre 1700 e 1200 avC e enviroutat per un barri fòrça important. Son declin foguèt rapid e brutau coma per la màger part dei centres micenèus. Es generalament liat ai migracions dau pòple Dorian vèrs lo sud de Grècia.

Los gentilicis son **micenenc -a**, **micenian -a**.
Gla

thumb|Roïnas dau barri de la vila.

**Gla** èra una ciutat de la civilizacion micenèa durant l'Antiquitat grèga. Èra situada en Beocia. Èra enviroutada per un barri fòrça important, d'una longor de tres quilomètres e d'una espessor d'au mens cinc mètres, qu'es totjorn visible.
Batalha dei Termopilas

La **batalha dei Termopilas** foguèt una batalha de la Segonda Guèrra Medica qu'aguèt luòc en 480 avC. Se debanèt entre una fòrça de ciutats grègas dirigida per lo rèi d'Esparta Leonidas Ier ( òmes) e l'armada de l'Empèri Pèrsa de Xèrxes Ier (unei desenaus d'òmes). Après tres jorns de resisténcia e de pèrdas considerablas per l'armada pèrsa, lei fòrças grègas foguèron quasi enceucladas e se deguèron replegar. Pasmens, lo còrs dei soudats d'Esparta, compausats de 300 combatents, demorèt sus lo prat batalhier ambé quauqueis aliats per protegir la retirada dau rèsta de l'armada grèga e foguèt anientat.

## Liames intèrnes

* Guèrras Medicas.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Astèr

**Astèr** (*Asté* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha e Bigòrra. Qu'ei administrada peth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
 

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [as'tè] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Guilhermo de Aster*, en 1062, cap a 1125, en 1285, *Arnaldus Willermi de Ester*, cap a 1090, *Hyspanum de Ester* cap a 1140, *vicecomes d-Aster* en 1183, *en B. d'Astee*, en 1283, *De Asterio*, en latin, en 1300, 1313, 1342 e 1379, *de Astario*, en latin, en 1300, *Aster* en 1429, *Aste* en 1541, *Aster* en 1614, *Aster* en 1760, *Asté* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Astèr* que vien deth basco (aquitan) *ast*, varianta de *aitz*, « punta rocosa ».
R. Aymard que pensa a un nom d'òmi *Aster*.

Segon Miquèu Grosclaude, era explicacion de Dauzat, « punta rocosa », convién pas ath site. Que i a ua prumèra possibilitat, *astèr*, nom de mestièr, persona qui fabrica astes. Era segonda qu'ei eth nom latin d'òmi *Astèr*, deth latin *Asterius* o *Astarius*; qu'ei era solucion mei probabla.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Espelugas de Medós

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Trobath

**Trobath** (*Troubat* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge e de Varossa situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [trou'vatch] (grafia fonetica deths autors); en Hauta Varossa, tot *b* qu'ei prononciat *v*. Eras fòrmas ancianas que son : *de Trobato*, en latin, en 1387, *Trobat* en 1767, *Troubat* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Rohlfs que cita element lexicaus : *trouàt* masculin, « grana pièla de lenha »; *trouàtch* (Hòs, Sent Biat)
« graèr dera granja »; qu'ei un derivat deth latin *tribuna* qui a miat a *truna* en catalan; qu'ajusta *Trobath vilatge de [[Varossa]]* ara soa lista. Segon R. Aymard, eth sens de « graèr, granja » qu'ei possible.

Boisgontier que considerava impossibla era ipotèsi de Rohlfs. Qu'auré calut eth nom estosse [trouwatch]. 

Miquèu Grosclaude que pensa a *trobat*, participi passat deth vèrbe *trobar*, deth latin **tropare*. Era dificultat que seré eth sens. Benlhèu un nom de persona ?.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Espelugas de Trobath

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Batalha de l'Artemision

La **Batalha de l'Artemision** es un ensems de batalhas navalas de la Segonda Guèrra Medica. Aguèt luòc en 480 entre una flòta de ciutats grègas coalizadas e una flòta de l'Empèri Pèrsa. L'objectiu èra de sostenir la resisténcia terrèstra ai Termopilas. Après tres jorns de combats, lei Grècs abandonèron la posicion venguda inutila après la presa dei Termopilas per lei Pèrsas.

## Liames intèrnes

* Guèrras Medicas.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Sent Cirgue

**Sent Cirgue** (*Saint-Cirgue* en francés) es una comuna lengadociana del País d'Albi situada dins lo departament de Tarn e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Tarn

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Sètge de Sestos

Lo **sètge de Sestos** es una batalha dei Guèrras Medicas entre una coalicion de ciutats dirigidas per Atenas e una garnison pèrsa. Se debanèt vèrs 479-478 e foguèt una victòria grèga après un sètge d'unei mes. Lei Pèrsas assaièron de batre en retirada fòra de la vila mai un nombre important, que lei caps Artayctes e Oeobazus, foguèron capturats e tuats.
Santa Gèma (Albigés)

**Santa Gèma** (*Sainte-Gemme* en francés) es una comuna lengadociana en Segalar situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

 
## Demografia

## Vejatz tanben

### Articles connexes
* Comunas de Tarn

### Ligams extèrnes
* Santa Gèma sul site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
San Pedro de la Paz

vinheta|178px|drecha
**San Pedro de la Paz** qu'ei ua vila chilena. Sa populacion qu'èra estimada a 80 447 abitants en 2002. Sa superfícia totau qu'ei de 112,5 km².

## Referéncias
* 

## Vejatz tanben
* Gran Concepción

## Ligam extèrne
* Ciutat de San Pedro de la Paz (espanhòl)
Batalha de Platèa

La **Batalha de Platèa** aguèt luòc en 479 avC durant la Segonda Guèrra Medica. Opausèt lei fòrças dei ciutats grègas coalizadas dirigidas per lo rèi d'Esparta Pausànias a l'armada d'invasion de l'Empèri Pèrsa comandada per lo generau Mardonios qu'èra ajudada per certanei vilas grègas coma Tebas. Lo resultat foguèt una victòria dei Grècs qu'infligiguèron de pèrdas fòrças importantas ai tropas pèrsas. Ansin, aquelei darriers deguèron se replegar vèrs lo nòrd de Grècia puei abandonar lo país après la Batalha dau cap Mícale.
Batalha d'Esfacteria

La **batalha d'Esfacteria** es una batalha de la Guèrra de Peloponès qu'aguèt luòc en 425 avC. Opausèt la garnison d'Esparta de l'illa d'Esfacteria a una tropa d'infantariá leugiera d'Atenas. Après quauquei jorns de combats, leis Atenencs e seis aliats capitèron de replegar la garnison dins lo nòrd de l'illa puei de la capturar. Per lo premier còp de l'Antiquitat grèga, de ciutadans d'Espartan capitulèron sus lo prat batalhier.
Batalha d'Aegospotami

[thumb|right|Esquèma generau de la [Guèrra de Peloponès.]]

La **batalha d'Aegospotami** foguèt una batalha navala de la Guèrra de Peloponès qu'aguèt luòc en 405 avC. Se debanèt entre la flòta d'Atenas e seis aliats e aquela d'Esparta e seis aliats. Foguèt una victòria decisiva per Esparta que capitèt d'anientar la darriera flòta deis Atenencs. Poguèron aprofichar aqueu succès per enceuclar Atenas que deguèt capitular en 404 avC.

## Liames intèrnes

* Guèrra de Peloponès.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Guèrra de Peloponès

La **guèrra de Peloponès** foguèt un conflicte major de l'Antiquitat grèga que se debanèt de 431 a 404 avC maugrat quauqueis interrupcions. Opausèt principalament Atenas e seis aliats de la Liga de Delos a Esparta e seis aliats de la Liga de Peloponès. 

La guèrra acomencèt en causa de diferents diplomatics e coloniaus entre Atenas e d'aliats d'Esparta coma Corint. Acomençat en 431 avC, lo conflicte se generaliza pauc a pauc. Leis Atenencs aprofichèron lor mestritge militar dei mars per resistir a l'interior dei barris de la vila e atacar Peloponès ambé sei flòtas. Pasmens, aquela premiera fasa dei combats se caracteriza principalament per d'operacions limitadas. Leis Atenencs capitèron de capturar una garnison d'Esparta a Esfacteria‎ en 426 avC mai perdeguèron Amfipòlis, important centre d'aprovesiments, en 425 avC. Una patz foguèt donc signada en 421 avC per lei dos camps.

Aqueu tractat dura pas lòngtemps. Leis Atenencs assaièron de sostenir leis esfòrç d'Argos de crear una liga rivala d'aquela d'Esparta en Peloponès. Pasmens, Esparta ganhèt la Batalha de Mantinèa en 418 avC restaurant sa dominacion sus lo sud dau país. En 415, Atenas mandèt una expedicion en Sicília per luchar còntra Siracusa que s'acabèt en 413 avC per un desastre militar ambé la pèrda de la flòta atenenca e d'aperaquí  òmes. De mai, en consequéncia, lei membres de la Liga de Delos aprofichèron la desfacha en Sicília per reprendre son independéncia.

Ansin, leis Atenencs foguèron reduchs a la defensiva enterin que seis enemics atacavan sei proviments. Una tièra de còntraofensivas permetèron ais Atenencs de conservar lo contraròtle dei destrechs. Pasmens, Esparta obtenguèt lo sostèn dei Pèrsas per equipar de flòtas novèlas. Ansin, en 405 avC, la darriera flòta atenenca foguèt destrucha a la Batalha d'Aegospotami e la vila foguèt assetjada per lei tropas de la Liga de Peloponès. Deguèt capitular en 404 avC marcant la victòria d'Esparta e la fin de la dominacion deis Atenencs.
Amanita caesarea

La **mojòla**, o **domergal/domengal** o  **ovièra**,  o **oronge**,  o **romanèl/romanèla** es un campairòl excellent comestible de l'òrdre dels agaricals e un dels mai apreciats benlèu tanben perque es pauc comun. Ja èra conegut pels romans, çò qu'explica lo sieu nom latin: *Amanita caesarea*, es a dire "amanita dels cesars".
## Descripcion
* **Capèl** 8 a 15-20 cm, ovoïde puèi emisfèric e enfin convèxe, jamai espotit o deprimit, roge iranjat viu, trelusent, pro sovent cobèrt de tròces grands de la volva, blancs. **[[Marga (campairòl)|Marga]]** estriada.
* **[[Lama (campairòl)|Lamas]]** pron sarradas, jaune d'aur clar. Espòras blancas.
* **Pè** 8 a 15 cm, robust, dreit o leugièrament corbat, de la color de las lamas. **[[Volva]]** espessa, blanca, desjonhada del pè. **[[Anèl (campairòl)|anèl]]** ample membranós, de la color del pè, enauçat e pendent.
* **Carn** ferma, blanca, jauna jos la cuticula. **Odor** agradiva, **sabor** doça de notz.

## Ecologia
Brotan dins las regions mediteranèas de la prima entrò la davalada, dins los bosques de fulhós (euses, castanhièrs, suvièrs).
## Comestibilitat
Excellent comestible, se pòt manjar tan fregit coma cru, talhat en lescas finas e macerat amb òli d'oliva.

## Imatges


File:Amanita caesarea.JPG|*Amanita caesarea*
File:Amanita_caesarea_1.JPG|*Amanita caesarea*
File:Amanita caesarea.jpeg|*Amanita caesarea* jove
File:Amanita caesarea.jpg|Amanita caesarea
La Ferrassiá

**La Ferrassiá** es un site preïstoric situat a Savinhac de Miramont, dins la val de Vesera, en Sarladés, dins la region istorica de Peiregòrd e lo departament de Dordonha. Se compausa de tres jaces, que una cauna, un abric pichon e lo  que es lo pus important.

Los primièrs cavaments s'i realizèron en 1896. Denis Peironin e Louis Capitan i menèron las recèrcas principalas entrò a 1922, puèi Henri Delporte de 1968 a 1975.


Fichièr:La Ferrassie.JPG|Talha sagitala
Fichièr:Ferrassie skull.jpg|Crani d'òme de Neandertal
Fichièr:Vulves gravees - La Ferrassie - MNP.jpg|Vulvas gravadas sus un blòc
La Bòrda (site arqueologic)

Lo site preïstoric de **La Bòrda** se tròba en Carcin, sul Causse de Gramat e lo vilatge de Livernon (departament francés d'Òlt). Foguèt descobèrt e parcialament destruch en 1971, al cors del traucament d'una estacion de pompatge. Michèu Lorblanchet i efectuèt de trabalhs de terren e procediguèt a sedaçar los escombres rics en material arqueologic. Se publiquèt en 1990 un estudi pluridisciplinari sus aquel site jos la direccion del preïstorian Jacme Jaubèrt, professor a l'Universitat de Bordèu 1.

## Caracteristicas
Es una anciana cavitat carstica esfondrada de tipe avenc, completament rasada per un comolatge sedimentari ric en fauna e en industria litica preïstorica; la sequéncia biocronologica se referís a un periòde indeterminat del Pleistocèn Mejan Final o del començament del Pleistocèn Superior. Los animals dominants i son l'ur (*Bos primigenius*) representat pel pus mens per 40 individús. Las autras espècias presentas son lo caval, lo cèrvi (*[[Cervus elaphus]]*), l'ase europèu (*Equus hydruntinus*) e lo lop (*Canis lupus*).
Atena

**Atena** (en grèc ancian: Αθηνά, transliterat *Athēnā* o Aθηναία, *Athēnaia*; tanben sonada **Palas Atena** (Παλλάς Αθηνά)
es dins la mitologia grèga, la divessa de la guèrra, de la civilizacion, de la saviesa, de l'estrategia, de las arts, e de la justícia. Coma una de las principalas divinitats del panteon grèc e un dels dotze Dieus olimpans, Atena recebèt un culte dins tota la Grècia Antica e dins tota son aira d'influéncia, dempuèi las colonias grègas d'Asia menora entrò las de la Peninsula Iberica e lo nòrd d'Africa. Sa preséncia es atestada entrò a proximitat d'Índia. Per aquesta rason son culte pren diferentas formas, de sa figura sola entrò a un sincretisme amb divèrsas autras divinitats eissidas de totas las regions a l'entorn de la Mar Mediterranèa, en alargar aital la varietat de las formas de culte.
Amanita muscaria

La **Mojòla fòla** (en latin: *Amanita muscaria*, (qu'a la proprietat de paralizar las moscas) es un campairòl verinós e psicoactiu del genre Amanita.

## Descripcion
* **Capèl** de 8 a 20 cm a maturitat, ovoïde puèi emisfèric cambia de forma amb la maturacion per venir de mai en mai espotit, roge viu, cobèrt de nombrosas verrugas blancas, vestigis del vel universal, envelopa qu'apara lo campairòl jove. La color roja se pòt ateunar amb la pluèja e venir iranja quora lo campairòl ven vièlh. 
* **[[Lama (campairòl)|Lamas]]** liuras e blancas. Espòras  ovalas blancas, mesurant 9-13 per 6,5-9 micromètres, son non amiloïdas, çò que significa que se coloran pas de blau amb lo reactiu de Melzer.
* **Pè** blanc de 5 a 20 cm de naut, de textura fibrosa e leugièrament brenosa.
*La **[[Volva]]** pòrta de rèstas del vel universal jos la forma d'un o dos anèls concentrics.
*L**'[[Anèl (campairòl)|anèl]]** es blanc.
***Odor** de la tèrra.

## Distribucion e abitat

*Amanita muscaria* es una espècia cosmopolita, que se trapa per los bòsques de conifèrs o de ramats de las regions temperadas e borealas de l'emisfèri nòrd, e de zonas enauçadas de latitudas pus caudas coma l'Hindu Kush, la Mediterranèa o l'America centrala.
Un estudi molecular recent mostrèt que *Amanita muscaria * teniá una origina ancestrala en Siberia–Beringia pendent lo periòde Terciari, abans que s'espandisca en Asia, Euròpa e America del Nòrd.
## Toxicitat

Los empoisonaments per *Amanita muscaria* arriban amb de mainatges joves o de personas en recerca d'experiéncia allucinogèna. Ocasionalament es ingerada per error pr'amor que de còps que i a las tacas blancas del capèl son deslavadas per la pluèja e lo campairòl pòt alavetz ressemblar a *[[Amanita caesarea]]*.

*Amanita muscaria* conten mai d'un compausats biologicament actius, que un d'entre eles, lo muscimol, es conegut per èsser psicoactiu. Un autre, l'acid ibotenic, es una neurotoxina que servís de prodròga al muscimol, e que aperaquí 10–20% se convertís en muscimol aprèp ingestion. La dòsi toxica per un adult es de 6&nbsp;mg de muscimol o 30 a 60&nbsp;mg d'acid ibotenic; es aperaquí çò que se trapa dins un capèl d*'Amanita muscaria*. La dòsi de compausats biologicament actius contenguts per campairòl es cambiadissa en foncion de la sason e de la region. Los campairòls de prima e d'estiu sont reputats per conténer 10 còps mai d'acid ibotenic que los de la davalada.
Peròus

**Peròus** (en francés e oficialament *Pérols*) es una comuna occitana de Lengadòc. Situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon, comptava 9.541 abitants en 2022.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *S. Salvatoris de Peyrols*, cap a 1160, *feudum de Perols*, *hominibus de Perolis* en 1164, *anguillis de Perols* en 1181, *de Salvinhaco alias de Perolis*, *de Salvinhaco sive Peyrolis*, sense data [sègle XII ?], *villam S. Salvatoris de Perrols* en 1228, *parrochia S. Vincencii de Perolis* en 1266, *prior de Peyrolis*, *de Perolis* en 1331, *apud Peyrols* en 1398, *Peyrols* en 1526, *S. Xisti de Perolis* en 1536, *de Peyrolis* en 1529, *de Peirolis* en 1550, *Peraul* en 1570, *Perolz* en 1626, *Perols* en 1648, 1740-60, 1770-71 (mapa de Cassini). Carnon-Plaja es notat *Grau de Pérols* sus la mapa de Cassini. 

Segon Dauzat e Rostaing, *Peròus* ven del latin d'òme *petra*, « pèira, ròc, montanha », amb lo sufixe *-olum*; segon Hamlin, *Peròus* ven del latin *pirum*, amb lo sufixe de valor collectiva *-eolum*, per un sens qu'es: « luòc plantat de perièrs ».

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Lo Grau dau Rei

**Lo Grau dau Rei** ò **Lo Grau dau Rèi** (*Le Grau-du-Roi* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gard

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sant German dels Prats (Albigés)

**Sant German dels Prats** (*Saint-Germain-des-Prés* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Veire tanben
* Comunas de Tarn

## Nòtas e referéncias
Sant Germièr (Vaurés)

**Sant Germièr** (*Saint-Germier* en francés) es una comuna de Lengadòc en Sidòbre situada dins lo departament de departament e la region de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, los Féniés, *Sant Germièr* representariá *Garimar*, avesque de Tolosa al sègle VI. I a un autre *Garimar* abat en França, mas localament lo nom es - normalament - lo de l'avesque tolosan . I a un problèma fonetic : *Ga* > *Ja* > (*Ge*) ? Nom reinterpretat en fonetica d'oïl e transferit ?
Segon Negre, *Sant Germièr* representa *Germerius*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Nòtas e referéncias
Arrondiments d'Oise

Lo departament d'Oise a 4 arrondiments :
* Beauvais 
* Clermont 
* Compenha 
* Senlis 

## Demografia

Populacion : INSEE, .

## Veire tanben

* Departament d'Oise
* Cantons d'Oise
* Comunas d'Oise
* Gropaments de comunas d'Oise
Beauvais

**Bieuvais** en picard (*Beauvais* en francés) es una comuna francesa situada administrativament dins lo departament d'Oise e la region dels Nauts de França.
Amb 56 254 abitants, Beauvais es la principala vila del departament e la oitena de la region. Se trapa al nòrd del Bacin parisenc, en riba de Thérain, afluent d'Oise.

Beauvais es famosa per la catedrala Sant Pèire de Beauvais, d'arquitectura gotica, amb la nau pus nauta de França e lo còr gotic pus naut del monde, sempre inacabat, mas tipic de l'apogèu de l'art gotic en França. La màger part de las òbras de la catedrala son del sègle XVIIen. 

Beauvais se disiá Belves en occitan ancian, es a l'origina d'un plamponh de toponims en Occitània (los Belvés). 
## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Clermont

**Clermont** pòt essèr:
* Clermont, una comuna d'
* Clarmont (Clermont l'Hérault en francés), una comuna d'
* Clarmont (Clermont en francés), una comuna de las
Senlis (Pas de Calais)

**Senlis**  es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.

## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Arrondiment de Montdidier

L’**arrondiment de Montdidier** es una division administrativa francesa, dins lo departament de Sòma.
Arrondiments de Sòma

Lo departament de Sòma a quatre arrondiments :
* Abbeville 
* Amians 
* Montdidier 
* Péronne 

## Demografia

Populacion : INSEE, .

## Veire tanben

* Departament de Sòma
* Cantons de Sòma
* Comunas de Sòma
* Gropaments de comunas de Sòma
Arrondiment d'Abbeville

L’**arrondiment d’Abbeville** es una division administrativa francesa, dins lo departament de Sòma.
Arrondiments del Nòrd

Lo departament del Nòrd a 6 arrondiments :
* Avesnes-sur-Helpe 
* Cambrai 
* Douai 
* Dunquèrca 
* Lilla 
* Valencianas 

## Demografia

Populacion : INSEE, .

## Veire tanben

* Departament del Nòrd
* Cantons del Nòrd
* Comunas del Nòrd
* Gropaments de comunas del Nòrd
Arrondiment d'Avesnes-sur-Helpe

L’**arrondiment d’Avesnes-sur-Helpe** es una division administrativa francesa, dins lo departament del Nòrd.
### Localizacion
L'Avesnois se situa dins lo sud-èst del departament del Nòrd (e donc de l'anciana region Nòrd-Pas de Calais), limitròf de Belgica al nòrd e a l'èst et de l'Aisne al sud, a proximitat de las Ardenas. Per la rota, l'Avesnois se trapa a 1 a 1h30 de Lilla e 2h30 a 3h00 de París.