Acós

**Acós ** (*Accous* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa dera Vath d'Aspa administrada peth departament deths Pirenèus Atlantics dera region de Navèra Aquitània ancianament d'Aquitània. 

Qu'ei traucada peth gave d'Aspa. Qu'ei ligada ath sovier deth escrivan bearnés deth sègle XVIII Ciprian Desporrins.

## Geografia

## Toponimia
### Acós
Era prononciacion qu'ei [a'kus]. Eras fòrmas ancianas que son *Aspa Luca* (sègle III, Itinerari d'Antonin), *Achoss*, *Achost*, en 1154, *Acos* en 1247, *Acquos* en 1385, *Cos* en 1583, *Acous* en 1608, *Acous* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIIIau) .

Gerhard Rohlfs, citat per Grosclaude, qu'explica *Acós* per un nom de hemna *Acca* e *Acco*  atestat en Espanha e en Lusitania (cf. *Accate* en Piemont), dab eth sufixe « aquitanic » *-ossum* .

Dauzat qu'explica *Acós* per un nom latin de hemna *Acca* e *Acco* dab eth sufixe « aquitanic » *-ossum* o per un nom latin d'òmi **Contius*; eth nom qu'ei a arreligar dab Acons . N.B. que i a un nom celtic *Contios*, atestat .

Miquèu Grosclaude non cred pas aqueras ipotèsis, mès non dona cap explicacion .

### Joèrs
Era prononciacion qu'ei [ju'ɛrs]. Eras fòrmas ancianas que son *Joertz*, en 1345, *Joers* en 1385 e au sègle XVIIau, *Jouers* en 1712, *Jouers* (mapa de Cassini, ara fin deth sègla XVIIIau), *Joers* o *Jouers* (diccionari topografic de Pau Raimond .

Segon lo doctor Lemoine, citat per Grosclaude, eth nom que vien de *Jovis ara*, « autar de Jupitèr .

Segon Miquèu Grosclaude, l'ipotèsi deth doctor Lemoine ei pas realista; que's poderé pensar ath basco *oihartz*, varianta de *oihan*, « ahorèst » dab eth sufixe *-etz*; mès que caleré ua permutacion de *o* e de *i*  [vienut atau consonantic (iòd)].

### Lhèrs
Lhèrs qu'ei un vilatge separat deu rèste de la comuna, dens ua vath penjada. Que disen *la plana de Lhèrs* .

Era prononciacion qu'ei [ʎɛrs]. Eras fòrmas ancianas que son *Lhers* en 1705, *Lhers* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIIIau) .

Dauzat *et alii* disen pas arren de Lhèrs dens eth diccionari deus noms de lòcs, mès dens lo diccionari deths noms d'aigas e de montanhas, que i a LERS (vath d'Aussau), explicat atau « benlhèu deth provençau *èrm* (desèrt) » 

Segon Miquèu Grosclaude, Lhèrs e LERS son aparentats : LERS qu'ei escriut *Lhers* dens eth diccionari topografic de Pau Raimond, eths sites de vaths penjadas son semblables. Mès l'origina en *èrm* qu'ei impossibla e eth nom que demòra escur .

## Istòria
Paul Raymond que nòta era municipalitat comptava ua abadia laïca, vassau de la vescomtes de Bearn.
En 1385, s'i comptava 74 fòcs. Acós qu'èra eth caplòc dera vath d'Aspa.

### Comunas tanhentas

Bedós, Aidius, Leas e Atàs, Cèta e Eigun, Bòrça e Laruns.

## Administracion

## Demografia

## Economia
Acós qu'ei ua vila agricòla e pastorala on òm produseish hromatges deths Pirenèus. Ua usia Toyal qu'i ei establida e qu'i ei ua hont de revienguts dab eth pagament dera taxa professionau ; era soa mudança en Bearn mes mei capvath que ho era encausa d'ua grèva de hami deth deputat Joan Lassala ath cap de la quaua era enterpresa japonesa e s'engatgè a non pas partir.

## Lòcs e monuments

Imatge:Accous-TriplaEspada.jpg|Monument a Desporrins dab era tripla espada
Imatge:Accous-church.JPG|
Imatge:Accous-mayor's office.JPG|Maison comuna
Imatge:GleisaAcos.jpg|Glèisa


## Personalitats ligadas dab era comuna
## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas