open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Chavanhac de La Faieta

**Chavanhac de La Faieta** (*Chavaniac-Lafayette* en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia
La comuna se situa a 92 km al sud-èst de Clarmont d'Auvèrnhe, entre Briude (24 km) e Lo Puèi de Velai (30 km), 

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *In villa Cavaniacos* en 994, *Javaiac* vès 1130, *Mansus de Chavenhat* en 1448, *Chavanhac* en 1489, *Saint-Roch de Chavaniac* en 1757, *Chavaniac-Lafayette* en 1790, *Chavagnac* en 1872 . 
La prononciacion aproximativa a Josat z-es entre [tsava'ɲɛ] e [tsava'ɲa]. En Brivadés e Liuradés, una partida  delhs *a* finaus (tonics o pòsttonics) pòdon èsser articulats [-ɛ] e lo locutor declara sovent que sa prononciacion z-es un *a* o una modalitat de *a*. Lo parlar de Josat sembla meige (intermediari) . 
Lo nom de *Chavanhac* s'explica per *Cavannius*, fòrma latinizada del nom gallic d'òme *Cavannus*, ambelh sufixe *-acu(m)*  , latinizacion delh sufixe gallic *-aco(n)*. Chavanhac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre *Cavannius*. Es l'explicacion de Dauzat e los Féniés i fan de modificacions leugièras : *Cavanus* e sufixe *-iacos* . 
Xavier Delamarre, especialista contemporanèu de las lengas celticas, explica que l'etime es *Cauāniācon*, la proprietat de Cavānios, ambelh nom derivat en *-ācon* .
* **La Faieta** es lo nom del combatent de la Guèrra d'Independéncia americana e òme politic, naissut alh chastèl de Chavanhac.

## Istòria
En 1789, Chavanhac èra chapluòc d'una paròcha de la diocèsi de Sant Flor e de l'archipreirat de Lanjac, delh vocable de Sant Ròc. Lo senhor delh luòc aviá dreit de presentacion a la cura. La comuna saguèt creada per decret delh 31 de decembre de 1880, ambelh nom de Chavanhac, per scission de la comuna de Sent Jòrgi d'Aurac. Un autre decret del 3 de julhet de 1884 autorizèt la comuna a portar lo nom de *Chavaniac-Lafayette* .
La Faieta saguèt apondut en 1884 en onor de Gilbèrt dau Motier de La Faieta.

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra delh canton de Paulhaguet; es avòra delh canton del *Pays de Lafayette * (en francés), adoncas delh País de La Faieta.

## Demografia

* La comuna se creèt en 1880.
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna
*Gilbèrt dau Motier de La Faieta

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Chavanhac sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Chaspusac

**Chaspusac** (*Chaspuzac* en francés) z-es una comuna velaiata situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Ecclesia de Chaspuzac* en 1250, *Locus de Chaspusaco* en 1466, *Chaspusac en Vellay* en 1585, *Le prieur de S. Martin de Chaspuzac* en 1696, *Chaspusacum* en 1522 . 
*Chaspusac* ven delh nom galloroman d'òme *Casputius*, ambelh sufixe *-acum* .
### Fontanas
Lo nom es atestat en 1256, *Fontanas* .
Segon Dauzat, *Fontanas* ven delh latin *fontana*, derivat de *fons*, « fònt » . 
Segon Joan Arçac, *Fontana* designa una fònt arrengada, adobada, alestida, agençada, mas non se pòt diferenciar los resultats delh latin *fontana* e de l'occitan *fontana* .

### Mauriac
Las fòrmas ancianas son *Mauriac* en 1348, *Locus de Mauriaco* en 1385, *Moriat* en 1401 e 1511, *Mouriat* en 1531 
. 
*Mauriac* ven delh nom latin d'òme *Maurius*, ambelh sufixe *-acum* . L'evolucion *-au-* pretonic > [u] z-es regulara, tanplan coma l'afebliment de *-ac* en *-at*, davant l'amudiment de la consonanta finala.

## Istòria
En 1789, Chaspusac èra de de la província de Velai, de la subdelegacion e seneschauciá delh Puei de Velai. Sa gleisa parochala, diocèsi delh Puèi de Velai e archipreirat de Solanhac, èra delh vocable de Sant Bertomiu; l'avesque delh Puei presentava a la cura. 

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Chaspusac sobelh site de l'Insee

## Nòtas
La Chaumeta

**La Chaumeta** (*La Chomette* en francés) z-es una comuna auvernhata situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Chalmeta* en 1275, *Chalmete* en 1379, *La Chalmete* en 1401, *La Chalmette en Auvergne* en 1459, *La Chaumette* en 1612, *L'esglise parrochielle S. Jacques de Choumette* en 1623, *Chaumette en 1669. </br>
La prononciacion aproximativa a [[Josat]] z-es [la tsu'metə] o [la tsu'mœtə] (?) . </br>
Segon [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], *La Chaumeta* es derivat [diminutiu], ambelh sufixe *-ĭtta*, [delh resultat] delh bas latin *calmis*, d'origina preceltica, « delh preindoeuropèu **Kal-'' », pèira, ròc, nauçada pelada .

## Istòria
En 1789, La Chaumeta fasiá partida de la província d'Auvernhe, de l'eleccion e subdelegacion de Briude e delh ressòrt de Riam. Sa gleisa parochala, diocèsi de Sant Flor e archipreirat de Briude, èra primitivament delh vocable de Sant Mari, pueis a partir de 1623, de Sant Jacme .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* La Chaumeta sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Sistrèiras

**Sistrèiras** (*Cistrières* en francés) z-es una comuna auvernhata situada dins lo departament dau Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
La prononciacion z-es [lu buʁ dœ 've ʃœ'tʁejɾɛ] o [ʃˈtrɛjræ]. Lo vilatge z-es alh nòrd de l'isoglòssa *-st-*/*-t-*. En Brivadés e en Liuradés, una partida delhs *a* finaus (tonics o pòsttonics) son articulats [-ɛ] e lo locutor declara sovent que sa prononciacion z-es un *a* o una modalitat de *a*.
La prononciacion aproximativa pus recenta z-es, a Laval-sur-Doulon, [ve stri'ɛɾə], dins lo borg de Sistrèiras, puslèu [ʃœs'trɛjɾə] que [ʃœs'trɛjɾɛ], a Mauvèiras, quicòm coma [ve sœ'tɾajrə] . 
Las fòrmas ancianas son : *Parochia Cistreriarum* en 1316, *Cistreyas* en 1379, *Cistreyres* en 1401, *Sistreyras* en 1454, *Prior de Systreyras* alh sègle XV, *Sistreyres* en 1516  . 
Segon Dauzat, *Sistrèiras* es benlèu en relacion ambelh « provençal » modèrne *sistre*, « tuf, podinga », o amb l'occitan *sestèir* (mesura) , ambelh sufixe *-aria*; cf. La Sestriera o *[[Sant Darmàs lo Selvatge|Sestrières]]* (Aups Maritims) .
Segon Joan Pèire Chambon, a prepaus de Sestrieras, mas tanben delhs toponimes delh Massís Central, *(petra) sextaria*  representa pas lo luòc que los champs èran mesurats en sestèirs, mas una pèira chavada que serviá d'escandalh alh sestèirs, çò que mòstra l'importància passada de Sestrieras coma merchat delhs grans. André Soutou apròva l'explicacion e ajusta que la pèira a tanben lo nom de *sestairal* (diferent de *sestairada*, tèrra que se pòt cubrir amb un sestèir de blat); lo sufixe *-al* es pas un diminutiu, es un locatiu, qu'a tanben la fòrma *-òl*, coma a Sestairòls. André Soutou considèra que lo cas de Sestrieras e dels toponimes del Massís Central es benleu diferent. Los darrèirs se pòdon benleu explicar per la cistra, planta ombellifèra de las montanhas, aromatica e que los tropèls recharchan, lo contrari de la baucha [*balca* en lengadocian, *bauca* en provençal], graminèa de camba dura, que los bestials non manjan pas. La cistrèira seriá benleu un bon pasturau montanhòu, çò que pòt explicar lo nom .

## Istòria
En 1789, Sistrèiras (?) dependiá de la província d'Auvernhe, de l'eleccion de Soire, de la subdelegacion de Sent Amanç de Ròcha Savina e delh presidial de Riòm. Sa gleisa parochala, diocèsi de Sant Flor e archipreirat de Briude, èra delh vocable de Sant Pèire; l'abat de La Chaa Dieu presentava a la cura. Aquò èra un priorat unit a la mensa abadiala de La Chaa Dieu . 

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Cistrières sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Coada

**Coade** (en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *In vicaria Brivatensi, villa cujus vocabulum est Colide* en 1011, *Homines de Coylde* en 1281, *Colhde, par. S. Ferreoli, prope Brivatam* en 1410, *Coilde* en 1601, *Coade* en 1625, *Saint-Ferréol-de-Cohade* en 1820 . 
Segon Dauzat, lo nom seriá versemblablament **Colate*, explicable per una racina **col-*, d'origina e de sens pas coneissuts, ambelh sufixe gallic « e pregallic » *-ate*.
Xavier Delamarre vai tanben dins aquelh sens. Lo nom vendriá d'un nom de persona **Colatis*, inatestat, explicable probablament en **Co-lāti-*, cf. l'irlandés *láith*, « eròi » .
Se vei mau coma **Còlate* o **Colate* poiriá menar a **Còlide* (> **Còilde*). Veire tanben los noms celtics (gallics ?) *Coilios* e *Colios* . 
La prononciacion z-es ['kwadə] a Mercuèr .

## Istòria
En 1789, Coade fasiá partida de la província d'Auvernhe, de l'eleccion e subdelegacion de Briude e delh presidiau de Riam. Sa gleisa parochala, diocèsi de Sant Flor e archipreirat de Briude, èra dedicada a Sant Farriòu .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Coade sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Collat

**Cònlat**  o *Colat* ?   (*Collat* en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia
### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Prior de Collat* en 1235, *Collatum* en 1381, *Coullat* en 1401, *Le Collat* en 1470, *Colat* en 1511 . 
Segon Dauzat, lo nom representa probablament *còl lat*, « còl, pas (o suchet, montèlh) large » : lo borg es sus un morre large . 
La prononciacion aproximativa a Conlat z-es [kɔn'la] o [ve kɔn'la], a Josat z-es entre [kɔn'la] o [kɔn'lɛ]. En Brivadés e Liuradés, una partida  delhs *a* finaus (tonics o pòsttonics) pòdon èsser articulats [-ɛ] e lo locutor declara sovent que sa prononciacion z-es un *a* o una modalitat de *a* . Lo parlar de Josat sembla meige (intermediari).  
L'auvernhàs modèrne refusa l'articulacion de *-ll-* e *l* simpla seriá alterada a l'intervocalica. La dissimilacion en *Cònla-* règla lo problèma. Aquesta dissimilacion es regulara dens una bèra part de l'occitan, e lo diafonèma /ll~nl/ s'escriu ll o tl segon l'etimologia. 

Logicament, chau escriure **Còllat.** Pòt faire creire que l'accent tonic z-es sus la premèira sillaba, mes es lo pròpi daus tomonims compausats coma Bèlmont.

## Istòria
En 1789, Collat fasiá partida de la província d'Auvernhe, de l'eleccion de Briude, la subdelegacion de la Chaa Dieu e delh ressòrt de Riam. Sa gleisa parochala, diocèsi de Sant Flor e archipreirat de Briude, èra delh vocable de Sant Marçal. Lo prior, dont lo benefici dependia de l'abadiá de la Chaa Dieu, presentava a la cura .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Collat sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Conangles

**Conangles** (*Connangles* en francés) z-es una comuna auvernhata situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Ecclesia de Conangles* en 1299, *Connangles* en 1323, *Prioratus Conangliarum* en 1462. 
La prononciacion aproximativa a Mauvèiras z-es [ku'nanglə], vèrs la Chapèla Genèsta, es [kuˈnãλi].
Segon Dauzat, *Conangles* ven probablament delh latin *anguli*, « angles », e d'un prumèir element escure .

### ''Intranges''
Las fòrmas ancianas son : *Intrangiae* en 1358, *Entrague*, *Entranges* en 1728 .
Lo nom es en *En-*.

## Istòria
En 1789, *Connangles* dependiá de la província d'Auvernhe, de l'eleccion de Briude, de la subdelegacion de La Chaa Dieu e delh ressòrt de Riòm. Sa glèisa parrochiala, diocèsi de Sant Flor e archipreirat de Briude, èra delh vocable de Sant Estève; coma prior de la localitat, l'infirmèir màger de l'abadiá de La Chaa Dieu presentava a la cura. 

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* ''Connangles'' sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Chilhac

**Chilhac** (*Chilhac* en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia
Situat desobre las aigas d'Alèir, sus un bauç, los ostaus, la glèisa e l'ancian chastèl dau vilatge son expausat en nautor, sarrats au dintre de barris medievals que ne demòra pas que qualquas torres, cortinas e pòrtas fortificadas.

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Chisliacus* vès 1192, *Chislac* en 1234, *Affarium de Chilhac* en 1271, *Chilhiacum* en 1288, *Chllac* en 1321, *Cillach* alh secle XIV (Froissart), *Chillat* en 1401, *Ecclesia de Chilhaco* alh secle XV, *Silhac* en 1511, *La chastelenye de Chiliat* en 1669, *Saint Honorat de Chilliac* en 1762 . 
La prononciacion aproximativa z-es [tsi'ja], [tʃi'ja] o [tʃi'jɛ] . En Brivadés e Liuradés, una partida  delhs *a* finaus (tonics o pòsttonics) pòdon èsser articulats [-ɛ] e lo locutor declara sovent que sa prononciacion z-es un *a* o una modalitat de *a*. 
Segon Dauzat, *Chilhac* ven probablament delh nom latin d'òme *Callius*, ambelh sufixe *-acum*, mas lo nom latin d'òme *Casilius* es una autra possibilitat . 
Segon los Féniés, après Negre, *Chilhac* ven delh nom latin d'òme *Casellius*, derivat de *Casus*, ambelh sufixe *-acum*
.

## Istòria
I aviá un chastèl destrut. En 1789, Chilhac dependiá de la província d'Auvernhe, de l'eleccion de Briude, de la subdelegacion de Lanjac e delh ressòrt delh presidial de Riam. Sa gleisa parochala, diocèsi de Sant Flor e archipreirat de Lanjac, èra delh vocable de Sant Onorat; lo prior de La Vòuta presentava a la cura .

* En 1251, Beatritz de Borbon maridada en 1238 à Beraud VIII, senhor de Mercòr, faguèt son testament au chastèl de Chilhac  http://books.google.fr/books?id=NDTtvErJXL0C&pg=PA160&dq=chillac+ch%C3%A2teau&hl=fr&sa=X&ei=FzE4T--JOs3TiALM0KmHCg&ved=0CE4Q6AEwBTgy#v=onepage&q=chillac%20ch%C3%A2teau&f=false
* Una anciana costuma, abolida en 1522, voliá que le 1èr de julhèt, a la fèsta de la Sant Gal, patron de la vila de Lanjac, lo chastelan dau borg de Chilhac e las autras gents de justícia arribon solennelament a Lanjac amb de panèirs d'uòus e ne getan mila a dotze cents dins las charrieras. On tenait tant à cet usage qu'en 1360, lorsque la villa de Lanjac était fermée à cause des bandes ennemies qui ravageaient le pays, une requête fut présentée pour que les portes puissent être ouvertes.
* 1583 attaque des protestants
* Prévôté royale établie par l'édit du mois de mars 1781

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Chilhac sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Chanarelhas (Naut Léger)

**Chanarelhas** (*Chenereilles* en francés) z-es una comuna foresenca, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia
Una fòrma anciana es *Chanalelas* (1296), citada per Dauzat (probable chal comprene **Chanalelhas*).
Dauzat estima que lo nom del vilatge pòt representar un tipe *canal-ilia* (o *canal-iculas*, per Nauton, *Revue internationale d'Onomastique*, 1951, 14) derivat del latin *canalis*, canal. 

En nòrd-occitan, *ca-* dona regularament *cha-*. Lo nom a coneissut una dissimilacion consonantica : coma la succession de *n* e *l* es de mal prononciar (lors punts d'articulacion son prèp), *l* s'es mudada en *r* : *Chanalelhas* > **Chanarelhas*; mas l'alteracion de *-l-* intervocalica es comuna dins la region.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Costaros

**Costaròs** (*Costaros* en francés) es una comuna velaiosa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia
Costaròs se situa sus la RN88, a 20 km del Puèi de Velai e a 30 km  de Lengònha.

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Costas Roias*, en 1327, *Villa Costarum Rubearum*, en latin, en 1352, *Costas Roas*, en 1408, *Coustaros*, en 1571 . Lo sens de « còstas rojas » es evident (1327); pueis la fòrma de 1352 sembla marcar una evolucion vas la fòrma actuala; *Costaros* es passat de nom compausat e sentit coma compausat, ambe dos accents tonics, a l'estat de nom simple; lo motor de l'evolucion irregulara per contraccion es justament la prononciacion coma nom simple, amb un sol accent tonic, benleu coma aquò : (['kɔstas 'rujas] > [kɔstas'ruɔs] > [kusta'rwɔs] > [kusta 'ɾwɔs] > [kusta'ɾɔs] ?).

La prononciacion es [kusta'ɾɔs], d'un informator de competéncia lingüistica excellenta, nascut a Issarlés  e la sola grafia possibla es **Costaròs**.

## Istòria
La comuna se creèt en 1937, a partir de Caires .

## Administracion

* Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra delh canton de Caires; es avòra delh canton del Velai volcanic.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Costaròs sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Crosanças

*Croisances* o puslèu **Crosanças** (*Croisances* en francés) z-es una anciana comuna gigaudiana situada dins lo departament del Naut Léger e la region Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe (region). Dempuèi lo 1èr de genièr 2016, es fusionada amb Toràs, sens venir comuna delegada .

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [kru'zansɔ] a La Clausa, près de Gresas, [kru'zansə] a Cubèl .
Las fòrmas ancianas son *Ecclesia beatae Mariae de Crozansas*, en 1244, *Villa de Crosances*, en 1257, *Crosantia*, en 1273, *Crosansa*, en 1377, *Crosansas* en 1464, *Nostra Domina de Crosanciis*, en 1526, *Crosences*, en 1622 .
Lo borg z-es en riba de *Panis* (nom francés), afluent d'Ança près delhs ajustants, mas segon Dauzat, lo nom iniciau de *Crosança* sembla desdoblat en *Ança* e *Croset*. Crosanças seriá en riba de Croset (*Panis* seriá un autre nom de *Croset* ?). *Crosança*, nom d'aiga [finala *-antiā*], probablament celtic, es lo meime nom que Crònça, pus alh nòrd e pus usat foneticament. L'etime z-es **Crosantiā*, aparentat a *Crosā*, nom antic de Cruesa (aiga). Lo nom delh luòc ven delh nom de l'aiga . 
### Veirairòlas
Las fòrmas ancianas son *Ecclesia de Vairarolas* en 1145, *Le prieur de la Magdelaine de Verreyrolles* en 1516, *Prior B. Mariæ Magdalenes de Vereyrolis* en 1527, *Vereyroles* en 1622 .
La grafia francesa actuala *Verreyrolles*, s'explica per una absorcion de *i* amb redoblament d*'r*. *Veirairòlas* es lo diminutiu, ambelh sufixe *-ola* de *Verrières* (occitan **Veirèira(s)*, **Verrèira(s)* ?), a dos km, dins l'anciana comuna delh Chambon del Chastèl, e l'absorcion de *i* èra benleu dins lo toponime pus ancian, que representa lo latin  *vitraria*, de *vitrum*, « veire », doncas  « fabrica(s) de veire »  ; mes benleu, amai probable, que i aviá pas de veirèiras a Veirairòlas. 

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Crosanças èra de la diocèsi de Mende e de l'archipreirat de Saug. Lo vocable de la glèisa èra Nòstra Dòna e l'avesque de Mende ne'n èra collator. Crosanças dependiá de la província e del bailatge de Gevaudan. La comuna de *Verreyrolles* (en francés; probablament *Verrairòlas* o *Veirairòlas*) saguèt suprimida e incorporada a la de Crosanças per la lei delh 3 de julhet de 1846 . 

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Saug; es ara del canton de *Gorges de l'Allier-Gévaudan* (en francés), donc de las Gòrjas de l'Alèir-Gevaudan.

## Demografia

### Demografia Veirairòlas

* Lo n° INSEE es estat chamjat per rasons practicas.
* Lacunas de 1836 a 1846.

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Crosanças sobelh site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Coutuèjol

**Coutuèjol** (*Couteuges* en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *In aice Cantiliniacensi, in villa Cultoiole, ecclesia in honore S. Johannis*, sans data, *Coulteughol* en 1379, *Coltoughol* en 1390, *Cousteughol* en 1401, *Capellanus de Contuniol* alh secle XV, *Colteughol* en 1466, *Parochia Cotegoly* en 1501, *Contenghol soubz Langhat* en 1511, *Couteuge* en 1720 . 
Segon Dauzat, *Cotuege* ven delh latin *cultus*, « cultivat » e delh gallic *ialo*, « champ » . 
Pas d'explicacion de Xavier Delamarre. 
Lo nom es atestat en 1373 coma *Celtejolii*  (probabla error per *Coltejolii* o *Coltojolii*) e en 1393 coma *Coltojolio*, çò que permet pas de deduire una forma *Coutuèjol*. L'auvernhàs modèrne pòt pas prononciar la finala vocalica atòna [u] (nimai [i]).

## Istòria
En 1789, Cotuege fasiá partida de la província d'Auvernhe, de l'eleccion e subdelegacion de Briude e delh ressòrt de Riam. Sa gleisa parochala, diocèsi de Sant Flor e archipreirat de Lanjac, èra delh vocable de Sant Lop; lo senhor temporal de Lanjac presentava a la cura .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Cotuege sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Cuçac (Velai)

**Cuçac** (*Cussac-sur-Loire* en francés) es una comuna occitana de Velai. Administrativament, es dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Cuçac es atestat en 993, *Cuciacus*, a una epòca que lo resultat de *-c-* o de *-ti-* etimologics èra diferent de *-s-*. La grafia deu èsser en *-c-* e pas en *-ss-*. Cèrtas, Dauzat laissa a chausir entre un nom latin d'òme *Cūcius* e *Cussius*, mas los autres toponimistas o lingüistas son per de noms en *-ti-* o en *-tti-* : Xavier Delamarre chausís lo nom gallés d'òme *Cūtios* , los Féniés *Cuttius* jos *Cutius* (dins un estil que fai supausar l'influéncia de Negre) e, per Cuçac (Gironda), Bénédicte Boyrie-Fénié òpta fèrmament per *Cutius*. Çò que dona mai de pes a l'ipotèsi d'un nom gallés es la localizacion dels *Cuçacs* dins las regions de fòrt substrat celtic : departaments de Cantal, Dordonha, Gironda, Naut Léger, Nauta Vinhana, pueis de Cucet (Alèir), atestat *in Cuciaco* en 886, *La Baraque de Cuçan* en Avairon, e l'abséncia aparenta de tot nom aparentat mai alh sud, o de tot **Cuçà* en Catalonha. Lo sufixe es *-acum*,  latinizacion delh sufixe gallés *-āco(n)*. Cuçac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica que aviá  per mèstre *Cūtios*/*Cūtius*/*Cuttius* (noms d'origina gallesa), *Cūcius* o *Cussius* (noms latins). La question delh nom es pas reglada : **Cūtiacon* donariá regularament **Cusac* e pas *Cuçac*.

## Istòria
* Lo 5 de setembre de 1969 *Cussac* prenguèt oficialament lo nom de *Cussac-sur-Loire*.

## Administracion

* Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra delh canton de Solanhac; es ara delh canton *du Velay volcanique* (en francés), donc delh Velai volcanic.

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna
Natalís Cordat : (abans 1610 - 1663), vadut alentorn de Cuçac, on se morit de "fèbre cauda", èra un poèta,  nadalista e musicaire occitan de l'atge barròc

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Deja

**Deja** (*Desges* en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Ecclesia de Dega* alh secle XII, *Deghe* en 1379, *Desghe* en 1398, *Desja* en 1401, *Parochia Degiæ* en 1457, *Dege* en 1461, *Ecclesia parochialis B. Stephani Degiæ* en 1505 . 
La prononciacion aproximativa a Auvèrs z-es ['deʒə] (*e* bien barrat) .
Segon Dauzat e Rostaing, *Desges* ven delh nom  de l'aiga que la travèrsa  (*Deia* en 1248, *Dege* en 1464 ). 
Segon Xavier Delamarre, *Desges*, l'aiga, ven de **Dēuiā*, la divessa, femenin de **dēiuos*, dieu, amb evolucion romanica normala de [ui] > [vj] a [ʒ] .

## Istòria
En 1789, Deja (o Dèja ?) dependiá de la província d'Auvernhe, de l'eleccion de Briude, de la subdelegacion de Lanjac e delh ressòrt delh presidial de Riam. Sa gleisa parochala, diocèsi de Sant Flor e archipreirat de Lanjac, èra delh vocable de Sant Estève (Estèfe ?); lo prior de La Vòuta presentava a la cura . 

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* *Deja o *Dèja sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Daumairac

**Daumairat**  (*Domeyrat* en francés) z-es una comuna auvernhassa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Castrum d'Almayrac* vès 1250, *Damayrac* vès 1250, *Dalmayrac* en 1281, *Dalmayracs* en 1381, *Domeyrac* alh secle XV, *Domeyrat* en 1511, *Dalmeyrac* en 1540 . 
La prononciacion aproximativa a Josat z-es entre [dɔmi'ɾɛ] e [dɔmi'ɾa] (a tornar verificar). En Brivadés e Liuradés, una partida  delhs *a* finaus (tonics o pòsttonics) pòdon èsser articulats [-ɛ] e lo locutor declara sovent que sa prononciacion z-es un *a* o una modalitat de *a* .   
Segon Dauzat, *Daumairat* ven delh nom latin d'òme *Armalius* o *Armarius*, ambelh sufixe *-acum*, pueis l'aglutinacion de la preposicion *de* . 
Selon los Féniés, *Daumairat* ven delh nom germanic d'òme *Dotmarius*, ambelh sufixe *-iacum* [*-acum* ?], amb l'atraccion delh nom [latin] d'òme *Dalmatius* .
Conferir emb Domairac (Agenés).

## Istòria
En 1789, Daumairat fasiá partida de la província d'Auvernhe, de l'eleccion e subdelegacion de Briude e delh ressòrt de Riam. Sa gleisa parochala, diocèsi de Sant Flor e archipreirat de Lanjac, èra delh vocable de Sant Alari; l'abat de la Chaa Dieu, en tant que prior delh luòc, presentava a la cura .

Situada a 15 km al sud-èst de Briude, la comuna de Daumairac es clarament auvernhassa e pas velaiosa.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Daumairac sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Espalem

**Espalem** (*Espalem* en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *In vicaria Hieriacensi, villa Espelenco* en 920, *Ecclesia de Espalenco* en 1213, *Parochia d'Espelenc* en 1334, *Espellent* en 1379, *Espallenc* en 1401, *Espaleing* al secle XIV, *Espalenc* alh secle XVIII (mapa de Cassini) .
Segon Dauzat, *Espalenc* vendriá d'un nom germanic d'òme **Spilo*, de *Spil-*, ambelh sufixe germanic *-ing*, o delh radicau gallic *spal-* (veire Espaliu), ambelh sufixe *-inco* . 
Segon Xavier Delamarre, que ditz pas res d'Espalenc, i a un nom celtic *Spalia* atestat e Espaly-Saint-Marcel seriá un *Spalate*. Lo sens de la socha **Spal-* es pas coneissut . 
La prononciacion aproximativa, a Graneirs, z-es [espa'ɾen], amb una *-n* bien marcada, mas pas de preséncia d'un *-m* supausat per toponimia.occitana contra las fòrmas ancianas  . La grafia z-es **Espalenc**. 

## Istòria
En 1789, Espalenc fasiá partida de la província d'Auvernhe, de l'eleccion e subdelegacion de Briude e delh ressòrt de Riam. Sa gleisa parochala, diocèsi de Sant Flor e archipreirat de Bleila, èra delh vocable de Nòstra Dòna .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Espalem sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Crònça

**Crònça** (Cronce en francés) z-es una comuna auvernhassa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
La prononciacion a Solatges e a Auvèrs z-es [ˈkronsə] (*o* barrat, ni [ɔ], ni [u]) . 
Las fòrmas ancianas son *Villa quæ nominatur Crocansia* en 942, *Crosancia*, sans data, *Ecclesia de Crolantia* en 1131, *Crosanza* en 1213, *Croance* en 1379, *Crouensse* en 1398, *Croanssa, Crohense* en 1401, *Cronsa* en 1459, *Cronce* alh secle XVIII (mapa de Cassini) . 
Lo borg z-es en riba de *Crònça*, aiga de 27 km de long. *Crònça* es lo meime nom que Crosanças, nom d'aiga (finala *-antiā*), probablament celtic. L'etime z-es **Crosantiā*, aparentat a *Crosā*, nom antic de Cruesa (aiga). Lo nom delh luòc ven delh nom de l'aiga . 
Lo passatge de *Crosança* a *Crònça* comencèt per la pèrda de *-s-* intervocalica; de *Croança* resultèt un vocalisme en [wa], pueis en [ɔ]. Crònça es pusleu alh nòrd de Crosanças, coma Rentèiras es alh nòrd de Resenteiras e l'influéncia de l'accent tonic fòrt de las lengas germanicas, passat al francés (pendent la Nauta Edat Mejana, i aguèt un periòde de bilingüisme germanic-latin dins lo Bacin Parisenc), pueis transitat per lo Creissent e lo Bas Auvernhe, explica l'aflaquiment de las vocalas e de las consonantas pretonicas o pòst-tonicas.

## Istòria
En 1789, Crònça dependiá de la província d'Auvernhe, de l'eleccion de Briude, de la subdelegacion de Lanjac e delh ressòrt delh presidiau de Riam. Sa gleisa parochala, diocèsi de Sant Flor e archipreirat de Lanjac, èra delh vocable de Sant Marc; lo prior de La Vòuta presentava a la cura . 

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Crònça sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Cubèl

**Cubèl** (*Cubelles* en francés) z-es una comuna gigaudiana situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe (region).

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Parochia ecclesiae S. Ylarii de Cublelas*, en 1259, *Cublelas*, al sègle XIII, *Le gué de Cubel*, en 1448, *Ecclesia B. Ylarii de Cubellis, Mimat. dioc.*, en 1464, *Prioratus de Clubellis*, en 1477, *Clubelles*, en 1483 . 
La prononciacion, relevada dins la comuna, es [tjyßɛl] (la consonanta iniciala es un brèu clacament de lenga, que se poiriá tanben representar per [tʃ-]); a La Clausa, près de Gresas, a 14 km, la prononciacion es [tjußɛl], amb un [tj-] plan caracterizat . Dins lo parlar de Saug, descrit per Pèire Nauton , la palatalizacion de l'oclusiva *C(u)-* en [tjy-] es pas estonabla. La grafia es doncas **Cubèl** (totas las fòrmas ancianas an *Cu-* o *Clu-* e pas *Tu-*). Perqué las fòrmas ancianas an çò mai sovent una finala vocalica, amai alh plural, e pas avòra ? Una finala *-l* es normalament impossibla en auvernhàs, la prononciacion es versemblablament recenta. 
Segon Dauzat, *Cubèl* es probablament un diminutiu del latin *cūpa*, « cuba, tina », aplicat a una nautor [ ? ] .

## Istòria
En 1789, Cubèl dependiá de la província e lo bailiatge de Gevaudan. Sa gleisa parochala, diocèsi de Mende e archipreirat de Saug, èra delh vocable de Sant Alari; l'avesque de Mende presentava a la cura .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Saug; es ara del canton de *Gorges de l'Allier-Gévaudan* (en francés), donc de las Gòrjas de l'Alèir-Gevaudan.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Cubèl sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Espaly-Saint-Marcel

**Espali de Sant Marcel** o possiblament **Espali** ** e Sant Marceu??** (*Espaly-Saint-Marcel* en francés) z-es una comuna velaiesa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Espalede* vès 990, *Spalatum* en 1088, *Espale* en 1181, *Castrum Spaleti* en 1256, *Spali* en 1387, *Espali* en 1393, *Espally* en 1406, *Ispaly lez le Puy* en 1424, *Espaly lez le Puy, Espali, Yspaly* en 1425, *Hispali* en 1620, *Hespaly*, sans data, *Espailly* en 1693, *Expailly* en 1778, *Raisin* en 1793; la fòrma patuèsa z-es *Espavi* [se supausa que l'accent tonic es sobe *-a-*, mas es pas precisat] . Sobe la mapa de Cassini, *Espaly* z-es escrit en petit alh sud de l'aiga (*Borna* en 1226) e *St Marcel* en gròs, coma paròcha.  
Segon Dauzat, seguit per Joan Arçac, *Espali* (nom supausat) vendriá d'una basa oronimica preceltica **spal-*, « bauç », ambelh sufixe *-ate*; Joan Arçac remarca qu'aquelh nom es près de Spalato, en Croacia (latin *Spalatum*) . 
Segon Xavier Delamarre, especialista de las lengas celticas, *Espali* poiriá èsser **Spalate*, la proprietat de **Spalatis* (inatestat) o de **Spalos*, inatestat (i a un nom atestat *Spalia*), dins aquelh cas ambelh sufixe * -ate*; **Spal-* poiriá èsser lo resultat de l'indoeuropèu **sk<small>w</small>el-*, de sens desconeissut (pagina 242, a *spalaton*) .

### ''Sant Marcèl''
Las fòrmas ancianas son *Ecclesia S. Marcelli*, *Sainct Marcel lez la ville du Puy* en 1549, *Saint Marsel* en 1638, *Marcel* en 1793 .
*Sant Marcèl* (fòrma locala desconeissuda) representa lo latin *Marcellus*, nom d'un papa, alh secle IV, e d'un avesque de París, alh secle V 

## Istòria
Espali, qu'èra un fièu qu'aperteniá a l'avesque delh Puei, dependiá de la província de Velai, de la subdelegacion e seneschauciá delh Puei. A l'espirituau, dependiá de la paròcha de Sant *Marcel* .
En 1789, *Saint-Marcel* aviá una gleisa parocha, diocèsi delh Puèi de Velai e archipreirat de Sant Pàulhan, delh vocable de Sant *Marcel*; lo chapítol catedrau delh Puei ne'n èra collator (presentava a la cura) .
Espali e *Saint-Marcel* saguèron acampats entre 1790 e 1794; lo nom èra *Espaly-et-Marcel* vès 1793. 

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Espaly-Saint-Marcel sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Esplantats

**Esplantats** o *Esplantas* (*Esplantas* en francés) z-es una anciana comuna gigaudiana situada dins lo departament del Naut Léger e la region Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe (region). Dempuèi lo 1èr de genièr 2016, z-es chapluòc de la comuna novèla d'Esplantats e Vaselhas.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia
La prononciacion es [esplañ'ta] a La Clausa, près de Gresas, [splañ'ta] a Cubèl . Cubèl es pus auvernhàs que Gresas e amudís *e-* dins *es-* inicial. 
Las fòrmas ancianas son *Castrum dels Plantats*, en 1279, *Castrum de Plantatis*, en 1285, *Castrum deux Plantatz*, en 1364, *Le lieu des Plantas* en 1465 . O la fòrma francesa de 1465 es d'una epòca que lo *t* d'Esplantats se prononciava encara, o lo *t* èra mut dins lo grop final *-ts*. Ara *-s* finala a quitament disparegut. Empacha pas que lo *-ts* etimologic se consèrve a l'escrit, doncas **Esplantats**.  
Segon Dauzat, *Esplantats* ven delh latin *plantatum*, luòc plantat, compréner en aubres .

## Istòria
Dins l'Ancian Regime, Esplantats èra de la diocèsi de Mende (doncas de Gevaudan)e de l'archipreirat de Saug. Sa glèisa, sotz lo patronatge de Nòstra Dòna, fondada en 1476, saguèt erigida en chapèla vicariala lo 22 de març 1826, e en sucursala, lo 3 de julhet 1843. Esplantats èra un fèu immediat de la corona e dependiá de la província e de la bailiá de Gevaudan .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Saug; es ara del canton de *Gorges de l'Allier-Gévaudan* (en francés), donc de las Gòrjas de l'Alèir-Gevaudan.

## Demografia

* 2013 : 98
* La populacion actuala se pòt pas calcular, pueis que Esplantats z-es pas comuna delegada.

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Esplantats sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Los Estables

**Los Estables** (*Les Estables* en francés) z-es una comuna occitana de Velai, situada dins lo departament delh Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

Lo chapluòc de comuna delhs Estables, situat a una altitud de 1 346 m, es lo pus naut delh Massís Central.

### Comunas vesinas


    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Ecclesia Sancti Philiberti de Stabulis* vès 1080, *Territorium delz Estables* en 1229, *Stabulas* en 1327, *Capellania in ecclesia de Stabulis ad honorem B. Virginis Mariæ e B. Annæ* en 1450, *Los Stables* en 1501, *Locus de Estabilis* en 1528, *Lous Estables* en 1534 .
*Los Estables* ven, au plurau, deu latin *stabulum*, « estable, estable de las egas (escudariá) », pueis « ostalariá »  (aquela evolucion semantica sembla pas occitana).
### ''Les Infruits'' (nom francés, mapa IGN)
Joan Arçac escriu *Les Effruits* e dona las fòrmas ancianas : *Terra deltz Effrus* en 1224, *Mansus deus Esfrus* en 1663, *Mansus deus Ufrutz* en 1344, *Mansus de Fructibus* en 1526, *Lous Uffructz* en 1534, *Les Esfruits* en 1634, *Les Usufruitz* en 1761, *Les Effruits* au secle XVIII, *Les Infruits* en 1820. Segon Joan Arçac, lo nom es en relacion amb lo vèrbe lengadocian *esfrucha* (deu bas latin *exfructare*), « engrunar, tirar la fòrça de produrre, agotar una tèrra » . 
La prononciacion a La Chalm Rafaièl es [luzen'frys]  mas la distància es importanta.

## Istòria
En 1789, Los Estables dependiá de la província de Velai, de la subdelegacion e senescauciá deu Puèi. Sa gleisa parochala, diocèsi deu Puèi e archipreirat de Monistròl de Leir, èra deu vocable de Sant Filibèrt; l'abat deu Lo Monestier presentava a la cura . 

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Los Estables sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Fai

**Fai** (*Fay-sur-Lignon* en francés, *Fay-le-Froid* davant 1922) z-es una comuna vivaresa d'Occitània situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia
A 1180 m, la vilòta tresplomba lo champèstre al nòrd, de 60 a 80 m, sus un *dyke* basaltic.
Linhon, un riu afluent de Léger, passa dins la comuna.

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Consularis de Faino* en 1097, *Fays* en 1100, *Mandamentum de Fayno* alh secle X, *Ecclesia de Fai* en 1119, *Capellanus de Fagino* vès 1180, *Mensura Faynesa* en 1321, *Chasteau de Fay* en 1375, *Fain* en 1552, *Fay le Freit* en 1602, *Fayt en Montanhe* en 1610, *Fayt* en 1638, *Fabia* (?) en 1675, *Fay en l'Election* en 1720, *Fay-Saint-Nicolas* en 1824 .

*Fai* ven delh latin *fagus*, « fau », ambelh sufixe *-inum* . Segon Ernèst Negre, *-n* finala es muda dins la region [vivaroalpenca, mas al limit] e *lucus* seriá sosentendut, dins un sintagme *faginus (lucus)*, qu'auriá coma aquò lo sens de « fageda » ; « *bòsc* » (sosentendut) « *faï(n)* » valdriá tanben. L'atestacion de 1097 permet donc de supausar, en acòrd amb Negre, una prononciacion [fa'i], venguda probablament [faj] per diftongason posteriora a 1097.

## Istòria
Al començament del sègle X, La familha *de Faÿ* (nom francés), brancha dels Chaptuèlhs, installèt la fortalesa que faguèt nàisser la vilòta.
En 1789, Fai dependiá de la província de Vivarés e de la bailiá de Vilanòva de Bèrc. Sa gleisa parochala, diocèsi de Vivièrs e archipreirat de Botèiras, èra delh vocable de Sant Micolau .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Fai sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Felinas (Naut Léger)

**Felinas** (*Félines* en francés) z-es una comuna velaiesa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Filinæ* en 981, *Filineiæ* vès 1090, *Parochia S. Petri de Fillinas* vès 1175, *Fellinæ* en 1191, *Felinas* en 1249, *Ecclesia de Feliniis* en 1252, *Felines* en 1401 . 
Lo nom de **Felina(s)** (delh latin *Figlinæ*, de *Figulina*, obrador de qui trabalha l'argila: olièr, terralhièr, terrissèr) se tròba alhors, amb una relacion amb la terralha o topinariá, que sens dobte foguèt practicada a una epòca luenchenca. 

## Istòria
En 1789, Felinas dependiá de la província d'Auvernhe, de l'eleccion de Briude, de la subdelegacion de Lanjac e delh ressòrt de Riam. Sa gleisa parochala, diocèsi delh Puèi de Velai e archipreirat de Sant Pàulhan, èra delh vocable de l'Exaltacion de la Santa Crotz; l'universitat Sant Maiòl presentava a la cura . Felinas èra doncas de Velai pelh religiós (indici de la preséncia delh pòble gallic, los *Vellavi* e pas los *Arverni*) e d'Auvernhe pelh civil.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Felinas sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Fontanas (Brivadés)

**Fontanas** o **Fontannes**   (*Fontannes* en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

La comuna de Fontanas z-es separada de la de Briude per la ribièra Alèir e es situada alh pè delh massís de Liuradés dins lo Massís Central.

La comuna z-es traversada per quatre aigas:  la ribièra Alèir, la ribièra Senoira e los rius de Ternivol e de la Diranda.

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *In aice Brivatensi,... in villa de Fontanas* en 881, *Ecclesia de Fontibus* en 1120, *Fontanas* en 1223, *Fontainnes* en 1398, *Fontanes* en 1401 . 
La prononciacion aproximativa z-es [fun'tanɔ] a Mercuèr . 
Segon Dauzat, *Fontanas* ven delh latin *fontana*, derivat de *fons*, « fònt » .
Segon Joan Arçac, a prepaus de Velai, *Fontana* designa una fònt arrengada, adobada, alestida, agençada, mas non se pòt diferenciar los resultats delh latin *fontana* e de l'occitan *fontana* .
Fontanas z-es en Brivadés.

## Istòria
En 1789, Fontanas fasiá partida de la província d'Auvernhe, de l'eleccion e subdelegacion de Briude e delh ressòrt de Riam. Sa gleisa parochala, diocèsi de Sant Flor e archipreirat de Briude, èra delh vocable de Nòstra Dòna .

Fontannes tire son nom des nombreuses fontaines que l'on peut rencontrer dans le village. On y trouve entre autres, la Fontaine St-Eutrope, point d'eau dans lequel  se désaltéra St-Eutrope sur son chemin pour St-Jacques Compostelle. St-Eutrope devint alors le Saint patron de Fontannes.

Fontannes fût au  un port sur l'Allier: des sapinières quittaient Fontannes en direction de l'estuaire de la Loire pour y acheminer du bois, mais aussi d'autres produits de consommation. Aujourd'hui, l'activité de batellerie à complètement disparu.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Fontanas sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Fargèiras de las Minas

**Fargèiras de las Minas** [fɒʀˈd͡zɪːɹ̝ɒ] (*Frugères-les-Mines* en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament delh Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las atestacions ancianas son *Villa Frogeiras* (Cartulari de Briude, 937), *domus Frotgeriarum* (1272), *Frutgeriae* (1281), *de Frutgeyras* (1371), *Frugieres* (1490). La prononciacion indicada per Dauzat, aproximativament [far'dziza], mena a escriure *Fargeiras*. . En 1793, lo nom oficial es *Frugeres Saint Antoine*. Los registres de l’estat civil pòrtan *Frugières Saint Antoine*, *Frugières*, *Frugières Lesmines* o encara *Frugières Les Charbons*. En 1801, s’escriu *Frugeres* o *Frugieres*. L’ortografia oficiala es rectificada en 1802.Lo desplaçament de l’accent *Frugières* > *Frugierès* dins lo toponim oficial es de mau compréner.
Segon Dauzat, *Fargeiras* ven delh nom germanic d'òme *Frodegar*, ambelh sufixe *-ia* .

## Istòria
En 1789, Fargeiras dependiá de la província d'Auvernhe, de l'éleccion de Soire, de la subdelegacion de Lende e delh ressòrt delh presidiau de Riam. Sa gleisa parochala, diocèsi de Sant Flor e archipreirat de Briude, èra delh vocable de Sant Antòni .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Fargeiras sobelh site de l'Insee

## Nòtas