open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Snow White and the Seven Dwarfs

***Snow White and the Seven Dwarfs*** es un filme d'animacion american producha per Walt Disney Productions e sortit en 1937 per RKO Radio Pictures. Es le 1e filme d'animacion Disney.
Big Hero 6

***Big Hero 6*** es un filme d'animacion american producha per Walt Disney Animation Studios e sortit en 2014 per Walt Disney Pictures. Es le 54e filme d'animacion Disney.
Rock-a-Doodle

***Rock-a-Doodle*** es un filme d'animacion american producha per Sullivan Bluth Studios e Goldcrest Films.
The Land Before Time

***The Land Before Time*** es un filme d'animacion american producha per Amblin Entertainment e Lucasfilm.
The Secret of NIMH

***The Secret of NIMH*** es un filme d'animacion american producha per Aurora Productions e sortit per MGM/UA Entertainment Company per United Artists.
Republicas de Russia

La Federacion Russa se devesís en 85 subjèctes federals, que 22 son de **republicas**. La màger part de las republicas representan de zonas amb preséncia d'etnias non russas, e mai que i aja d'unas republicas amb una majoritat russa. Lo grop etnic indigèna d'una republica que li dona lo nom se nomena "nacionalitat titulara".

## Estatut constitucional
La principala diferéncia entre las republicas respècte a d'autres subjèctes federals, es que tenon lo dreit d'establir as pròpia lenga oficiala. A mai, podon tenir una Constitucion pròpia. D'autres subjèctes federals, coma los krais (territòris) e los oblasts (províncias) an pas explicitament aquel dreit. Los presidents executius de fòrça republicas se fasián glòria del títol de president, mas en 2010 un esmendament a la lei federala mencionèt qu'aquel títol seriá exclusivament reservat al cap de l'Estat Rus.

Lo nivèl d'autonomia garantit a aquestas unitats politicas varia, mas generalament es força estendut. Las assembladas parlamentàrias de las republicas an sovent promulgat de leis que violan la constitucion federala. Los govèrnaments de las republicas son de mai en mai poderoses. Pasmens, aquesta autonomia disminuguèt considerablement durant lo mandat del president rus Vladímir Pótin, que volguèt imposar la supremacia de la Constitucion federala.

Existisson de movements secessionistas dins la majoritat de las republicas, mas aquestes son pas, generalament, gaire fòrts. Malgrat aquò, i aviá un supòrt considerable a la seccession entre los tatars, los bashquirs, los iacots e los chechèns aprés la dissolucion de l'Union Sovietica, fait que provoquèt la Primièra guèrra de Chechenia, dins lo cas d'aquesta etnia. Lo  desir de secession dins nombrosas republicas es enormement complicat.

## Eveniments de 2014
Lo 18 de març de 2014 la Republica de Crimèa e Sebastòple foguèron annexats a la Federacion Russa a travèrs un tractat La major part de la comunautat internacionala e lo govèrnament d'Ucraïna  reconeisson pas la secession de Crimea, e contunhan a considerar Crimèa coma una part d'Ucraïna.

## Referéncias
Chantaperièr

**Chantaperièr** (*Chantepérier* en francés) es una comuna occitana dau Daufinat.

Es una comuna novèla creada lo 1èr de genièr de 2019 en fusionar las comunas de Chantaloba e Lo Perièr que venon de comunas delegadas. L'ostau de la comuna es a Chantaloba.

Administrativament, es dins l'arrondiment de Grenòble, lo departament d'Isèra e la region d'Auvèrnhe Ròse e Aups dins l'estat francés. Electoralament, es dins lo canton de Mateysine e Trièves (noms francés).

## Veire tanben
* Comunas d'Isèra

## Nòtas
Sagitari A

**Sagitari A** (en abreujat **Sgr A**) es una font ràdio complèxa situada al centre de la Via Lactèa. Ten son nom de la constellacion zodiacala del Sagitari, dins la direccion de laquala es situada. Es formada de tres compausants :
* Sagitari A Èst, las rèstas d'una supernòva
* Sagitari A Oèst, una estructura en espirala
* Sagitari A*, una font ràdio compacta e extrèmament lusenta al centre de l'espirala.

Nombroses astronòms pensan que le centre de la via Lactèa es ocupada per un trauc negre supermassís. Sembla que Sagitari A* siá le candidat pus plausible per aquela ipotèsi.
Vòt (lenga)

Lo **vòt** (o **vòte**) es la linga daus votes. 'La fai partida de la rama finica de la familha de las lingas finoogricas. 'La es parentada a l'estonian e au finés. Lo vòte es parlat a l'origina dins los vilatges de  **Krakolye**, **Luzhitsy** e dins dos vilatges dins lo raiòn de **Kingiseppsky**. 'La es parlada per los Votes. Qu'es 'na linga orala qui jamai fugueta escricha.

Auéi, quela linga es sens proteccion, p'una escòla ne l'ensenha e per çò que tuca a l'administracion, los locutors bilingues deven emplejar lo russe. En 1989 n-i aia nonmas **30** personas que podian parlar en vòte.

## Ligams extèrnes
*VAĐĐA TODAY, *is an open project run as a NGO aimed to popularize Votes' culture among the Internet community*.
*sonad.oahpa.no
*Pajatõmmõ vad’d’a
*Vad´d´a sõnakopittõja
*Vad’d’a sõnakopittõja: ülezantõmizõd
*Suuri päive
* Gramatica dau vòte
Vòtes (Pòble)

thumb|Drapeu de Vòtia
Los **vòtes** (var. **vòts**) son un pòble nòrd-europèu que parla lo vòt, una linga oralica. Se nomen **vadjalain** ~ **vaddalain**, **vadjakko** – un vòte,** maavätchi** – pòble vòte, e la linga **vadyaa cheeli** -- **maacheeli**. Lo nom *vadja* pròba de l'antic baltofinés **vakja** (crochet), qu'es un emprunt baltic (leton *vadzis*, lituanian *vagis*). Tanben es associat a l'est d'Estònia, Vaiga (Waiga, Wagia, Vaia).

## Ligams extèrnes
*VAĐĐA TODAY, is an open project run as a NGO aimed to popularize Votes' culture among the Internet community.
Maudy Koesnaedi

**Maudy Koesnaedi** nascuda lo 8 d'abril de 1975, es una actritz e manequin de nacionalitat indonesiana..

## Referéncias


## Ligams extèrnes
* Pagina profile en KapanLagi.com
Le Vernet e Chamiana

**Le Vernet** **e Chamiana** (*Vernet-Chaméane* en francés) es una comuna occitana dau departament dau Puèi de Doma e la region de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups. Es creada le 1èir de janvèir de 2019 per la fusion dau Vernet e Chamiana.

## Toponimia
Per luòcs :

* **Le Vernet** [ləˈvɒʀnə], [lə.vaʁn], [lə.ˈvjaʁnə], segon Dauzat de *Vernētu.*
* **Chamiana** [tsɒˈmjanɒ], [tsaˈmjanɔ] o [tsɛˈmjɛnɔ], segon Dauzat de *Casa Mediana*, *Casa Meana* en 995.
* **<nowiki/>'Chabatot** [ˈtsabɔ.tu] (fr. *Chabatoux*).
* **<nowiki/>La Cham** [la.tsã] (fr. *La Champ*).
* **Chambalèva** [tsãbɔˈlevɔ] (fr. *Chambelève*).
* **Còsta de Fau** [ˈkœta.də.fœɥ] (fr. *Côte de Faux*).
* **Le Cuau** [lə.kjœɥ] (fr. *Le Cuel*).
* **Esbelin** [iˈbɛʎ] (fr. *Esbelin*).
* **Escot** [iˈku] (fr. *Escout*). *Escuto* e *Escultum* au sègle X.
* **Los Fonzauds** [ly.fɔ̃ˈzo] (fr. *Les Fonzeaux*).
* **Las Forchas** [la.ˈfuʁtsa] (fr. *Les Fourches*).
* **Los Granets** [ly.gʁan] (fr. *Les Granets*).
* **La Guèla** [la.ˈgɛlɔ] (fr. *La Guelle*).
* **La Guilhàumia** [la.dʒiˈjymjɔ] (fr. *La Guillaumie*).
* **La Lirissa** [la.ˈliʁsɔ] (fr. *La Lyrisse*).
* **Le Mas** [lə.ma] (fr. *Le Mas*).
* **Los Moirats** [ly.mwiˈʁa] (fr. *Les Moirats*).
* **Los Noalhats** [ly.nwaˈja] (fr. *Les Noalhats*).
* **Los Pialós** [ly.pjaˈlu] (fr. *Les Pialoux*).
* **Le Poat** [lə.pɸwa] (fr. *Le Pouhat*).
* **Pueigut** [piˈdjy] (fr. *Pégut*). De *Podio Acuto*, de raprochar 'bei Piegut e Puei 'Gut e Pluviers.
* **Toiràs** [tɥiˈða] (fr. *Toiras*).
* **Le Torcit** [lə.tuʁʃ] (fr. *Le Torcy*).
* **La Vachèira** [la.vaˈtsɛjʁɔ] (fr. *La Vachère*).

## Istòria
Le sobriquet daus abitants dau Vernet vendriá de *mortèir*, le sens dau mot es pas mai comprés anuèit, podriá signifiar *maçon*.

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Abisoye Ajayi-Akinfolarin

**Abisoye Ajayi-Akinfolarin** (nascuda Abisoye Abosede Ajayi, lo 19 de mai de 1985) es una activista nigeriana dels dreches de la femna. Es la fondatritz de Pearls Africa Youth Foundation, una organizacion pas governamentala que son objectiu es d'educar las joves dins los airals isolats de Nigèria amb l'ajuda de tecnologia. 

## Primièras annadas e educacion
Abisoye nasquèt a Akure, la capitala  de l'estat d'Ondo, en Nigèria. Estudièt a l'Institut Nigerian d'Informacion Tecnologica (NIIT) e mai tard a l'Universitat de Lagos, qu'i obtenguèt un diplòma en administracion d'entrepresas.

## Carrièra professionala
Ajayi-Akinfolarin comencèt la carrièra professionala en trabalhant per *E. D. P Audit and Security Associates* pendent sèt ans, en començant coma estagiària fins al nivèl de consultora associada. En trabalhant dins la tecnologia, Ajayi-Akinfolarin descobriguèt la discriminacion de genre. Una enquèsta estatala realizada en Nigèria en 2013, mostrèt que mens de 8% de las plaças professionalas de gestion o tecnologicas son en mans de femnas nigerianas. Per ajudar a redusir aquela discriminacion e encoratjar mai de femnas, Ajayi-Akinfolarin creèt una organizacion sens tòca lucrativa.

En 2012, creèt Pearls Africa Youth Foundation, una organizacion non governamentala qu'ajuda las gojatas a desvolopar de competéncias tecnologicas a travèrs divèrses programas coma *GirlsCoding*, *G.C Mentors*, *GirlsInSTEM* e *Empowered Hands*. Dempuèi 2012 l'organizacion a format mai de 400 jovas dins aquel domeni.
## Referéncias
Le Vernet (de Siula)

**Le Vernet** o **Le Vernet de Siula** (en francés e oficialamant, *le Vernet*, *Vernet* o *Vernet-sur-Sioule*) z-es un vilatge occitan d’Alèir, que z-èra una comunautat e que devenguèt una comuna en 1790. Aparteniá al canton de Sant Porçanh de Siula.

## Toponimia
**Le** (article bas auvernhat) **Vernet**, cf. latin *Parrochia de Verneto* (s. XIII).

Los noms de tipe *Vernet* son compausats dau gallés *verno-*, *verna*, « vèrn, vèrne, vèrnhe » e dau sufixe collectiu (latin) *-etum* (Dauzat e Rostaing)  o que venon dau gallés *uerneton*, « verneda, vernheda, vernet, vèrnha » (Delamarre) .

## Istòria
Sa glèisa fuguèt bastida per Sant Gilabèrt, abat de Neufontaines. Z-es atestada en 1105. Fuguèt destrusida a la revolucion. En 1802 la parròquia fuguèt restachada a aquela de Brot.
Le Vernet z-èra de la chastelaniá de Chantela. En 1569, omptava 32 fuecs per un renda de 100 liuras.
A la revolucion, deven una comuna del chanton de Sant Porçanh de Siula e del districte de Gatnat, dins lo departament d’Alèir.
En 1831 z-es reünit a Brot dins la comuna de Brot e Le Vernet, chanton d’Escuròlas.

## Toponimia
Hèira dera Avelana

Era **Hèira de Sant Laurenç**, actuauments tanben coneishuda per **Hèira dera Avelana** ei ua hèira que se celèbre a Riudoms (eth Baish Camp, Catalonha) cada an era dusau dimenjada d'agost.

Era sua origina se tròbe eth  1599, quan se comencèc a celebrar ua hèira agrària e pagesa eth dia 10 d'agost, dia de Sant Laurenç.

Dempús deth 1981, tanben se la nomente Hèira dera Avelana e ei dedicada ad aguest frut sec e aute productes locaus. Era fin ei potenciar eth consum d'aguest frut sec, qu'ei un des principaus productes agricòles conreat a Riudoms e en Baish Camp, en tot hèr conéisher as visitants diferenti formes d'utilizar aguest frut shut, tant ena codina coma era pastissaria, atau coma en bevenda.

Ara hèira tanben s'i pòden trobar atraccions tant entà petiti coma entà grani. Enquiath 2015 es atraccions se metien en pati dera anciana escòla Beat Bonaventura Gran, mès eth 2015 se decidic meter-les a un gran solar que i a en carrèr des avelanièrs.

Actuauments debane pendent era dusau dimenjada d'agost, maugrat qu'es actes prealables comencen mès lèu.

Pendent era hèira, eth dimenge pera tarde, se realize era tradicionau corsa de portaires de sacs de avellanes.

## Referéncias


## Ligams extèrnes
*  Sit oficial
078 (còdi)

Lo nombre **078** amb un zèro es utilizat coma **còdi**:
* còdi estatistic de la província italiana de Cosença.

## Tanben veire
* lo còdi **[[78 (còdi)|78]]**
* l’annada **[[78]]**
Annalise Braakensiek

thumb|250px|Annalise Braakensiek

**Annalise Braakensiek**, nascuda lo 9 de decembre de 1972 e defuntada lo 6 de genièr de 2019 a Sydney, Austràlia. Foguèt una actritz, manequin e animatritz de television australiana.

## Vejatz tanben

### Referéncias
*
Camors (omonimia)

**Camors** que pòt estar:
* duas ancianas comunas occitanas, Camors (Loron) e Camors (Vath d'Aura).
* lo nom hrancés d'ua comuna bretona, Kamorzh.
## Tanben véder
* Camon, un topinim basco
Anèra e Camors

**Anèra e Camors** (en francés, oficiaument, *Anéran-Camous*) qu'ei ua anciana comuna occitana, fusionada en 1979 dens era comuna de Cadau, Et Hereishet, Anèra e Camors.

Que ho creada en 1806 per era fusion d’Anèra e Camors.

Administrativament qu'èra dens eth canton de Bordèras (uei Bordèras de Loron) e eth arrondiment de Banhèras, deth departament deus Hauts Pirenèus.

## Toponimia
### Anèra
Véder eth article.
### Camors
Véder eth article.
Anèra

**Anèra** (en francés, oficiaument, *Anéran*) qu'ei ua anciana comuna occitana, fusionada en 1806 dens era comuna d’Anèra e Camors.

Administrativament qu'èra dens eth canton de Bordèras (uei Bordèras de Loron) e eth districte de La Barta, puish eth arrondiment de Banhèras, deth departament deus Hauts Pirenèus.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [a'nèro] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Anera* en 1216, *de Anerano* en latin, en 1387, *Aneran en Loron* en 1671-1672, *Cazeaux-Dessus en Loron* en 1738, *Anéran-Camors* despuish qu'apleguèn eras duas comunas eth 9 de seteme de 1806.

Segon Dauzat, *Anèra* que vien benlhèu dera proposicion latina *ad* e de **Nerianum*, dab eth nom gallic d'òmi *Nerius*, dab eth sufixe *anum*.
Segon Negre e R. Aymard, citats per M. Grosclaude, *Anèra* que vien deth nom romanic d'òmi *Asnarius* dab eth sufixe *-anum*.

Segon Miquèu Grosclaude, era proposicion de Dauzat qu'ei estranha. Per era de Negre, *Asinarius* > *Aznar* > *Aner* qu'ei corrent ara Edat Mejana en Gasconha. E Grosclaude qu'escriu aqueras causas paradoxaus : aqueth shafre adreçat aths crestians acusats d'adorar un cap d'aso qu'ei citat peth prumèr còp per Tertullian cap a 200; e seré pas un pauc tard per eth sufixe *-anum* ? Eth nom deth mèste dera proprietat antica qu'ei mausegur, benlhèu *Aner*.

## Nòtas
Camors (Loron)

**Camors** (en francés, oficiaument, *Camous*) qu’ei ua anciana comuna occitana, en Loron, fusionada en 1806 dens era comuna d’Anèra e Camors.
De non pas con·hóner dab Camors (Vath d’Aura).

Administrativament qu'èra dens eth canton de Bordèras (uei Bordèras de Loron) e eth districte de La Barta, puish eth arrondiment de Banhèras, deth departament deus Hauts Pirenèus.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [ka'mous] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *de Camorcio*, en latin, en 1387, *Camours* en 1767.

Segon Dauzat, per Camors (canton d'Àrreu) , eths *Camós* que son vilatges situats en arriba de flume; eth mot *camó* que representa un terren fertile, près deth gave (Palay); cf eth « ancian provençau » *cambon*.

R. Aymard que pensa era prumèra atestacion hornida per Lejosne, *De capite Montis* correspón ath site e qu'explica per « som deth mont » .

Segon Miquèu Grosclaude, era citacion de Lejosne qu'ei probablament ua faussa atestacion. Eths noms de tipe *Camous*, *Cambon*, *Chambon*, « terren fertile près d'ua aiga » que son explicats per eth gallic *cambo* (corba de flume). Que cau corregir aquera explicacion :
* Camors (Loron) ei pas briga sus ua aiga. Que'n es atau de plan de *cambons* lengadocians o *camons* gascons. Donc eth sens de « terren fertile » convien, mes pas totjorn près d'ua aiga;
* era finau *-rs* (redusida sovent a *-s*) qu'ei constanta; *-s* ei pas ua marca deth plurau. A partir dera fòrma *de Camorcio*, Grosclaude que tempta un *Camon* + nom d'òmi *Orsius*, mes que considèra era finau escura.

## Nòtas
Cadau de Dessús

**Cadaus de Dessús** (en francés, oficiaument, *Cazaux-Dessus*) qu'ei ua anciana comuna occitana, fusionada en 1806 dens era comuna de Cadau e Hereishet.

Administrativament qu'èra dens eth canton de Bordèras (uei Bordèras de Loron) e eth districte de La Barta, puish eth arrondiment de Banhèras, deth departament deus Hauts Pirenèus.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [ka'daws (dé héré'chét)] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Cazaux en Aure* en 1723-1769, *Cazeaux-Debat en Loron* en 1738, *Cazeaux-Dessus en Loron* en 1738, *Cazaux de Louron* en 1790 e 1806.

Segon Dauzat, *Casaus* que vien deth latin *cas-ale* ( de *casa*, « ostau, puish proprietat rurau »), « meitaderia ».
Segon Negre, citat per M. Grosclaude, *Casaus* que vien deth gascon *casal*, [---->] *casau*, « ancian mot *òrt*, proprietat rurau, tèrras qui dependen dera casa, claus ».

Segon Miquèu Grosclaude, adara, *casau* / *cadau* qu'ei l'equivalent deth ancian mot *òrt*, en èra pas atau ara Edat Mejana; *casau* qu'èra ua proprietat rurau non nòbla; en l'anciana parròpia de Cadaus, que i avè dus vilatges : Cadaus Devath e Cadaus Dessús (*Casalem inferiorem* e *Casalem superiorem*). Pr'aquò, **Cadau de Dessús**, en amont, que s'opausa ara **comuna** de Cadau de Devath.

Patrici Pojada qu'a mau legit Grosclaude : *-s* finau qu'ei dens era prononciacion citada.

## Nòtas
Eth Hereishet

**Eth Hereishet** (en francés, oficiaument, *Fréchet*) qu'ei ua anciana comuna occitana, en era vath de Loron, fusionada en 1806 dens era comuna de Cadau e Eth Hereishet.

Administrativament qu'èra dens eth canton de Bordèras (uei Bordèras de Loron) e eth districte de La Barta, puish eth arrondiment de Banhèras, deth departament deus Hauts Pirenèus.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [héré'chét] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *de Fraxineto*, en latin, en 1387, *Frechet en Loron* en 1738, *Cazeaux-Dessus en Loron* en 1738, *Fréchet de Louron* en 1790. **I a pas d'article**.

Segon Dauzat, *Hereishet* que vien deth latin *fraxinetum*, « ensemble de hereishos ».

Segon Miquèu Grosclaude, *Hereishet* que vien deth latin *fraxinetum*, « lòc on i a hereishos ». Qu'ei era evolucion locau normau deth latin *fraxinetum*. Eth sufixe *-et* ei pas un diminutiu, qu'ei un sufixe collectiu vegetau.

## Nòtas
Veireda, Jumet e Camors

**Veireda, Jumet e Camors** (*Beyrède-Jumet-Camours* en francés) qu'ei ua comuna navèra gascona de Comenge, ena Vath d'Aura, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Istòria
La comuna que's creè eth 1èr de gèr de 2019, per era fusion de Camors e Veireda e Jumet.

## Administracion

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Pocieures

**Pocieures** o  **Poshèrgues**  o **Pochergues** [pou'chérgués/pou'ciwés/pou'chéwrés]  (en francés, oficiaument, *Pouchergues*) qu'ei ua anciana comuna occitana, fusionada en 1988 dens era comuna d’Adervièla e Pocieures. Que vadot ua comuna associada.

Administrativament qu'èra dens eth canton de Bordèras (uei Bordèras de Loron) e eth districte de La Barta, puish eth arrondiment de Banhèras, deth departament deus Hauts Pirenèus.

Eth n° INSEE qu'èra 65365 .

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [pou'chérgués] o [pou'ciwés] o [pou'chéwrés] (grafia fonetica deths autors). Las fòrmas ancianas que son : *De Porcingias*, *de Porcinguis*, en latin, en 1387, *Pouchergues en Loron* en 1678.

Era grafia *Pocieures* de Patrici Pojada qu'ei especiaument desastruga. Que caleré escríver **Poshergues** (fòrma mei conservatritz), **Pociues** o **Posheures**.

Segon R. Aymard, Poshergues que seré eth mont deth diu Ergé.

Miquèu Grosclaude que constata R. Aymard se basa sus ua inscripcion "Au Dieu Erge" (véder Montcirèr) e sus ua fòrma hornida per Lejosne, *de Podio Ergii*, en 1472, probablament faussa. En realitat eth resultat de *podium* ei pas *pog*, mes *puei* o *poi*. De mei, ua atestacion de 1472 qu'ei tròp tardiva per un diu aquitan. Eth nom que vien meilèu deth latin *porcilia*, « sot, porcau, lòc on elèvan pòrcs », vienut en gascon dera vath d'Aura *porcingla* (eth plurau qu'ei locaument *porcingles*), puish evolucions posterioras. Comparar dab Porcingles en Val d'Aran e Porciuvas en Bearn, atestat * Poursieugues*.

## Istòria
## Demografia

I a pas de donadas per 1975 e 1982.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Hereishet

**Eth Hereishet** qu’ei un toponim occitan:
* Eth Hereishet, anciana comuna occitana, fusionada dens Cadau e Eth Hereishet, puish dens Cadau, Eth Hereishet, Anèra e Camors (Vath de Loron)
* Eth Hreishet, comuna occitana (Vath d'Aura)
* Lo Hreishet (Lo Hrèisho), anciana comuna occitana, fusionada dens Lo Hrèisho e Lo Hreishet
* Eth Herishet, comuna occitana de Comenge
Hrèisho e Hreishet

**Hrèisho e Hreishet**
(*Fréchou-Fréchet* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
### Hrèisho
Era prononciacion qu'ei ['hrèchou] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Freysho* en 1313, *de Fraxino*, en latin, en 1326, *De Frexo* en 1342, *Frexo* en 1429, *Frechou* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Hrèisho* que vien deth latin *fraxinum*, gascon *hrèisho* (*frèishe*, etc).

### Hreishet
Era prononciacion qu'ei [hré'chét] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Freysheeto* en latin, en 1313, *de Fraxineto* en latin, en 1326, *Frexiet* en 1429, *Frechet* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
.

Segon Boisgontier (*Nouvelle Revue d'Onomastique* (NRO) n° 21-22. 1993) : Que porrén estar temptats de véder dens aqueth nom un diminutiu deth nom deth vilatge vesin Hrèisho mes eras fòrmas ancianas mes hisables, mes que mes era fòrma *Frexiet* de 1429 qu'atèstan un sufixe botanic collectiu latin *-etum* > gascon *-et*, « hreishet, hreisheda ».

## Istòria
Que fusionèn Hreisho e Hreishet avant 1794 .

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cal Gallissà

vinheta|Façada de Cal Gallissà
**Cal Gallissà** ei ua casa deth municipi de Riudoms (eth Baish Camp, Catalonha) protegida coma ben culturau d'interès locau.

## Descripcion
Bastissa  rehèta damb materiaus ancians reprofitadi dera casa que i auie anterioraments ath madeish lòc. Era reconstruccion siguec amiada a tèrme per arquitècte Francesc Adell Ferré. Er element mès destacable son es hièstres de tipe gotic, deth sègle XVI o XVII. Originariament, era hièstra dera cantoada ère plaçada sus era pòrta principau. Eth guardader dera planta nòbla se formèc damb es dues pòrtes que dauen accès en pati, e a un cafè que i auie agut ara planta baisha. As pòrtes i a decoracions damb escuts que pòrten herradures de shivau.

## Istòria
vinheta|Escut ara pòrta de Cal Gallissà
Siguec era casa des Frairs Nebot, militars austriacistes pendent era Guèrra de Succession.

A fins deth sègle xix se convertic en un cafè, que s'i entraue pera Raval de Sant Francesc, e mai tard s'i metec un cinèma, que li restèren ada eth dauridi enquias ans 60 deth sègle xx.

Era bastissa siguec rebastida as ans 50, en tot profitar elements arquitectonics dera anciana casa.

Pendent era Diada Nacionala de Catalonha, s'amien a tèrme actes d'aumenatge as pòrtes dera casa.

## Referéncies


## Ligams extèrnes

* «Cal Gallissà». Mapa de recursos culturals. Diputació de Tarragona.
Gogòl (nombre)

vignette|Visualisacion d'un Gogòl.

En matematicas, **lo gogòl** o *googol* (emb un article definit e tot en minuscules) es lo nombre que la representacion decimala s'escrit emb la chifra 1 seguit de 100 zeros (10)  o : 10.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000.000. 

## Istòria

right|thumb|''Edward Kasner'' (1878 - 1955)

Lo mot gogòl fuguet citat per lo premier còp en anglés, *googol*, per lo matematician estat-unenc Edward Kasner dins son libre *Mathematics and the Imagination* paregut en 1938. Kasner auriá damandat a son nebot Milton Sirotta, un pitit de 9 ans a l'epòca, de batisar lo nombre que veniá de crear. Li auriá respongut simplament : « *Googol* ».

## Referencias
Paweł Adamowicz

thumb|Paweł Adamowicz (2018)
**Paweł Bogdan Adamowicz** (Gdańsk, 2 de novembre de 1965 – 14 de genièr de 2019) èra un òme politic e jurista polonés, cònsol de Gdansk de 1998 a son assassinat, en 2019. Èra membre del partit democrata Crestian Plataforma Civica.

## Bibliografia

* Friszke, Andrzej. *Solidarność podziemna 1981-1989.* (En polonés).  Instytut Studiów Politycznych Polskiej Akademii Nauk, 2006. .
Banaçac e Canilhac

**Banaçac e Canilhac** (oficialament en francés *Banassac-Canilhac*) es dempuèi lo 1èr de genièr 2016, una comuna novèla occitana de Gavaudan situada dins lo departament de Losera e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon. Es formada de las comunas de Banaçac, lo capluòc, e de Canilhac, unidas per fusion simpla (ambedoás comunas an renonciat a venir comunas delegadas ).

## Administracion

## Demografia de las ancianas comunas e de la comuna actuala
Per l'evolucion demografica de cada anciana comuna, veire a Banaçac e a Canilhac. Ni Banaçac, nimai Canilhac son pas de comunas delegadas, son perimidas dempuèi la fusion.

* NB. *Causse* es al singular  dins l'anciana CC, al plural  dins la novèla, creada en 2017 per fusion.
## Veire tanben
## Ligams extèrnes
## Nòtas e referéncias
Bedoesc e Cocurès

** Bedoesc e Cocurès** (oficialament en francés *Bédouès-Cocurès*) es dempuèi lo 1èr de genièr 2016, una comuna novèla occitana situada en Gavaudan, dins lo departament de Losera e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon. Es nascuda del regropament de las doás comunas de Bedoesc e Cocurès, vengudas caduna de comunas delegadas; lo capluòc es fixat a Cocurès .

## Geografia
Los dos vilatges son situats a quicòm coma 1500 m un de l'autre. La comuna de Cocurès es pichonèla (3,55 hab/km²), mas pus densa. Sa populacion totala es pus bassa, mas son capluòc sembla pus important (encara que las extensions recentas d'abitat individual a Bedoesc pòdon compensar la pichonetat del vilatge ancian) . Lo capluòc de la comuna novèla es plaçat dins la comuna pus pichona, çò qu'es pas lo cas general, mas pr'aquò dins l'aglomeracion pus importanta.

## Administracion

## Demografia
Per l'evolucion demografica de cada anciana comuna, veire a Bedoesc e a Cocurès.

## Veire tanben
## Ligams extèrnes
## Nòtas e referéncias
Zabiba

[thumb|Un [Hajj|pelegrin emb una *zabiba* a la surtida de la mosqueta al-Harâm, a La Mèca.]]
[thumb|[Hamadi Jebali, ancian chef dau governament tunisian.]]

La **zabiba** o **zebiba** (en arabi زبيبة, litt. « rasim »), o enquera **tabaâ** (de l'arabi, litt. « tampon »), es 'na marca sur lo front de quauqu'uns musulmans. Qu'es 'na fòrma d'iperqueratòsi, deguda au contacte regulier dau front emb lo tapis de pregiera posat sur lo sòu.

## Referencias
Republica dels Còmis

La **Republica dels Còmis** (en rus: Респу́блика Ко́ми, *Respublika Komi*; en còmi: Коми Республика) es una republica, subjècte de la Federacion de Russia. Los còmis, pòble autoctòn, constituisson aperaquí 25 % de la populacion. La republica confronta, a l'oèst, l'óblast d'Arkhangelsk, al nòrd, lo districte autonòm de Nenetsia, a l'èst, los districtes autonòm dels Iamalo-Nenètses e dels Khantys-Mansis e, al sud, los óblasts de Kirov e de Sverdlovsk e lo krai de Perm.

## Geografia
La republica des Còmis cobrís une superfícia de . S'estend entre 59°12' e 68°25' de latitud nòrd e entre 45°25' e 66°10' de longitud èst. Son territòri es traversat per lo cercle polar Arctic. La distància maximum nòrd-sud es de  e èst-oèst de . La selva ocupa 70 % del territòri de la republica e los paluns aperaquí 15 %. Qualques  de son territòri son estats reconeguts coma Patrimòni mondial de l'UNESCO e fan l'objècte d'una proteccion renforçada. Son las selvas verjas de Komi situadas dins los Orals septentrionals. Constituisson l'estenduda forestièra mai vasta en Euòpa demorada a l'estat salvatge.

### Clima

Lo clima sus la totalitat del  territòri  aparten al tipe Dfc de la classificacion de Köppen : temperat fred, sens sason sèca, estius corts e freges.
Las temperaturas mejanas son compresas en genièr entre  dins lo nòrd et  dins lo sud e en julh entre  dins lo nòrd e  dins lo sud.
Las precipitacions annadiièras son vesinas de .
Domenja Blanchard

**Domenja Blanchard** (mòrta en genièr de 2019), occitana d'adopcion, foguèt una militanta occitanista de tria interessada sustot per la literatura, tenguèt pendent qualques annadas la librariá caminaira de l’Institut d’Estudis Occitans.
 
Blanchard èra mai que mai coneguda per son engatjament dins la librariá de l’Escòla Occitana d’Estiu, per son esfòrç de portar e tornar los libres en çò d’IDÈCO mas sustot per sas competéncias literàrias per ajudar als estagiaris a causir lor lectura.

## Referéncias


## Ligams extèrnes
* Enregistraments audio de Domenja Blanchard
Fan e Rovenac

**Fan e Rovenac** (en francés e oficialament, *Val-du-Faby*) es una comuna occitana novèla, creada lo 1èr de genièr de 2019.

Administrativament, es dins lo canton de la Nauta Val d'Aude, l'arrondiment de Limós, lo departament d'Aude e la region d'Occitània.


[{  "type": "ExternalData",  "service": "geoline",  "ids": "Q59694763",  "properties": {  "fill": "#fc3",  "stroke": "#ff1010"  }},
{  "type": "ExternalData",  "service": "geopoint",  "ids": "Q1149583",  "properties": {  "fill": "#ff0",  "stroke": "#ffff00", "marker-color": "ffff11", "title": "Fan" }},
{  "type": "ExternalData",  "service": "geopoint",  "ids": "Q1082635",  "properties": {  "fill": "#ff0",  "stroke": "#ff0000", "marker-color": "ff8811", "title": "Rovenac" }}]

## Istòria
La comuna novèla es creada en 2018 e installada lo 1èr de genièr de 2019. Las comunas ancianas de Fan e Rovenac demòran comunas delegadas.
Vejatz los articles d'aquestas per l’istòria mai anciana.
### Toponimia
Lo nom francés de la comuna novèla es *Val-du-Faby*. La tradicion occitana es de jónher los noms de las doas comunas amb la conjoncion "e". En occitan es doncas **Fan <u>e</u> Rovenac**. Per aquestes dos toponims, vejatz los articles de las ancianas comunas.
## Nòtas
Bamboo Airways

**Bamboo Airways** (nom oficial *Công ty Hàng không Tre Viet*; còde de l’AITA: **QH**; còde de l’OACI: **BAV**) es una companhiá aeriana estatala de Vietnam. Ten son sèti a Phu Cat, prèp de Qui Nhon al vesinatge de son hub principal, l'Aeropòrt de Phu Cat.
Ofrís de vòls nacionals e internaconals dempuèi sos hubs als areopòrts de Tan Son Nhat e Hanoi.
### Referéncias
Republica de Carèlia

La **Republica de Carèlia** (Республика Карелия *Respublika Karelia* en rus; *Karjalan tazavaldu* en carelian),  es un subjècte federal e una republica de la Federacion Russa. Confronta al nòrd l'Óblast de Mormansk, al sud e al sud-oèst l'Óblast Leningrad, a l'oèst Finlàndia e a l'èst la Mar de Barents.

La capitala n'es Petroscòi.

## Geografia
La republica es situada dins la part nòrd-oèst de la federacion de Russia, en posicion intermediària entre los bacins de la mar Blanca e de la mar Baltica. La còsta de la mar Blanca s'estend sus .

La mai granda part del territòri de la republica ( o 85 %) es constituïda de resèrvas forestièras d'Estat.
Félix Tshisekedi

**Félix Tshisekedi**, nascut lo 13 de junh de 1963 a Léopoldville, es un òme politic congolés (RDC).

Filh de l'opausant istoric Étienne Tshisekedi, foguèt elegit president de la Republica Democratica de Còngo en decembre de 2018 e nomenat lo 24 de genièr de 2019.
Movement dei Corsets Jaunes

Lo **movement dei Corsets Jaunes en [[França]]** es un movement sociau espontanèu qu'apareissèt en octòbre de 2018 e s'estendèt dins de proporcions mendras a d'autres país. Tròba son ourigina dins la difusion sus lei rets socialas d'encoratjaments per manifestar.

[vinheta|drecha|Manifestants davant la [Comuna (ostau de la vila)|comuna de Belfòrt (1er de decembre de 2018).]]
[vinheta|drecha|Corsets Jaunes sus un giratòri a [Montalban (Occitània)]].

La mobilizacion si motivèt au començament per la denegacion de l'aumentacion de la taxa interiora de consumacion sus lei produchs energetics (TICPE). S'alarga rapidament a d'autrei revendicacions fiscalas e socialas (auça dau poder de crompa dei classas mejanas e populàrias, mantèn dei servicis publics, taxacion dau querosène e dei fiols maritimes, restabliment de l'ISF...), ensin que politicas (melhorament de la democracia representativa, especialament per lo referendum d'iniciativa ciutadana, demission dau President de la Republica, Emmanuel Macron...).

A partir dau 17 de novembre de 2018, lo movement s'organiza a l'entorn de blocatges de rotas  e giratòris e de manifestacions nacionalas cada dissabte. L'oupinion publica sosta per la màger part lei protestacions, que tròban un sostèn fòrt en zòna rurala e periurbana, mai s'estendon tanben ai gròssei vilas, onte de violéncias au moment dei manifestacions setmanieras provòcan de degalhs materiaus importants e donan luec a foaça arrestacions. A l'oucasion de recampaments locaus, dètz personas moaron e de centenaus d'autras si fan bleçar, mai o mens grevament, especialament dau caire dei manifestants.

Au començament lo poder executiu èra ostile a tota revendicacion dau movement, mai finalament renonciá a l'auça de la TICPE e anonciá de mesuras que lei manifestants jutjan insufisentas e que meton pas tèrme a la contèsta.
Sinhaus febles

En intelligéncia economica, lei **sinhaus febles** son leis elements de percepcion de l'environament, ouportunitats o menaças, que si dèvon analisar per una escota anticipativa que li dién velha, per tòca de participar a l'elaboracion de chausidas prospectivas en vista d'establir una estrategia, e de redurre l'incertituda. Si constata l'extension de l'usatge de la nocion de "sinhau feble", que sa pertinéncia rèsta interpretativa.
Copa d'Euròpa de la CONIFA 2019

La Copa d'Euròpa de la CONIFA 2019 es la tresen copa d'Euròpa organizada per la Confederacion deis Associacions de Fotbòl Independentas (ConIFA) dau 4 de junh au 15 de junh de 2019. Lo venceire foguèt la seleccion de Ossetia dau Sud.

## Participants
Lei còlas que participan a la competicion son :

* Abcazia
* Armènia Occidentau
* Chameria
* Comtat de Niça
* Donetsk
* Lapònia
* Luhansk
* Nagorno-Karabakh
* Ossetia dau Sud
* Padània
* Sardenha
* País Sicul

## Debanament
### Premier torn
#### Grop A

|}

#### Grop B

|}

#### Semifinalas

#### 3-4a plaças

#### Finala

### Rescòntre de classament
#### 5-8 plaças

## Liames intèrnes
*Copa d'Euròpa de la CONIFA 2015
*Copa d'Euròpa de la CONIFA 2017
*Copa d'Euròpa de la CONIFA 2021

## Nòtas e referéncias
Impeachment

L******' (aparentat: *empachament*) es una procedura del drech anglosaxon per la quala un organ tenent lo poder legislatiu pòt metre en acusacion un oficial del govèrn. Significa pas automaticament la descasença, mas pòt constituir la primièra estapa d’un procediment menant a la demission de las foncions de la persona mesa en acusacion.

Dins los païses on aquesta procedura existís, demanda mai sovent una larga majoritat de vòtes. Es mai sovent limitada als crimes màger (nauta traïson, etc.).

Quitament s’es originària juridicament del drech anglés, la procedura d**impeachment'' es un esplech del drech constitucional de fòrça païses coma: Brasil, Irlanda, Índia, Filipinas, Russia, Corèa del Sud, EUA.

== Brasil ==
[[Fichièr:Presidente_da_Coreia_do_Sul,_Park_Geun-hye,_visita_o_Brasil.jpg|vinheta|Las presidentas brasiliana Dilma Rousseff e sudcoreana Park Geun-hye ambedoas destituidas après una procedura d’''empeachment''.]]
Foguèt aplicada en darrièr al [[Brasil]] dins l’encastre de la procedura de destitucion de Dilma Rousseff.

== Corèa del Sud ==
Foguèt aplicada en darrièr en [[Corèa del Sud]] dins l’encastre de la procedura de destitucion de Park Geun-hye (en).

== EUA ==

Aquesta procedura es originària del[[Reialme Unit]] mas es subretot coneguda per son aplicacion als [[Estats Units d'America|Estats Units d’America]], ont foguèt aplicada al president [[Richard Nixon]] que demissionèt abans que la procedura s’acabe. Los presidents [[Andrew Johnson]] e [[Bill Clinton]] tanben faguèron l’objècte d’una procedura  d’''empeachment'', que podèt pas anar al tèrme. La prodesura foguèt assajada conta George W. Bush en 2008, sens capitar e es en question contra Donald Trump dempuèi 2017.

== Reialme Unit ==


== Objectiu ==
Aquesta procedura de destitucion a per objectiu de permetre d’engatjar de perseguidas en justícia penala contra los nauts foncionaris destituits. Literalament, aqueste mot anglés significa « mesa en acusacion » e se destria la mesa en acusacion del quita procés, l**impeachment trial''. Dins l’usatge corrent dins aquestes païses, lo tèrme designa la procedura dins son ensems o la destitucion finala. 

## Nòtas e referéncias
Acòrdi del Divendres sant

[vinheta|Aficha en favor de « òc » (« votaz òc, es la via de seguir ») a l'acòrdi del Divendres sant pendent lo referendum que se debanèt simultanèament en [Irlanda del Nòrd e en Republica d'Irlanda. ]]
L**'acòrdi del Divendres sant** (anglés: *The Good Friday Agreement*, irlandés: *Comhaontú Aoine an Chéasta*), tanben nomenat **acòrdi de Belfast** (anglés: *Belfast Agreement*, irlandés: *Comhaontú Bhéal Feirste*), oficialament nomenat **acòrdi de patz per l'Irlanda del Nòrd** (anglés: *The Northern Ireland Peace Agreement*), foguèt signat lo 10 d’abril de 1998 per la principalas fòrça politicas d'Irlanda del Nòrd acceptant una solucion politica per acabar las trenta annadas (de 1969 a 1998) de trebles sanguinoses que faguèron .

Son nom ven de la data de signatura, lo devendre precedent Pascas, Divendres sant celebrat per totes los crestians.

## Los signataris

* Lo Primièr ministre del Reialme Unit, Tony Blair ;
* Lo Primièr ministre de la Republica d'Irlanda, Bertie Ahern ;
* Los nacionalistas, menats pels Partit social democrata e trabalhista de John Hume e lo Sinn Féin de Gerry Adams;
* Los unionistas, representats pel Partit unionista d'Ulster de David Trimble, l*'Ulster Democratic* Party e lo Partit unionista progressista.

## Los tèrmes de l'acòrdi
L'acòrdi prevei subretot:

* L'eleccion d'una assemblada locala d'Irlanda del Nòrd ;
* La creacion d'un conselh dels ministres dirigit per un Primièr ministre d'Irlanda del Nòrd ;
* Lo desarmament dels grops paramilitars (IRA provisòria, UVF, UDA, etc.) ;
* La creacion d'instàncias de cooperacion entre la Republica d'Irlanda e l'Irlanda del Nòrd ;
* L'abolicion de la revendicacion territoriala de la Republica d'Irlanda sus l'Irlanda del Nòrd (29 de decembre de 1937), pel biais de la modificacion dels  de la constitucion de la Republica d'Irlanda, lo 2 de decembre de 1999 ;
* La reconeissença, per cada persona nascuda en Irlanda del Nòrd, del drech de s’identificar e d’èsser acceptada coma Irlandesa o britanica, o ambrdoas, qual que siá que persona ausesca; 
* La confirmacion que lo drech tenir ambedoas ciutadanetats, irlandesa e britanica, es acceptat pels dos govèrns, quina que siá l'evolucion de l’estatut de l'Irlanda del Nòrd.

La signatura d’aqueste acòrdi foguèt aprovada per una majoritat dels irlandeses a l’eissida d'un referendum:

* 74 % per l’ÒC en Irlanda del Nòrd, e
* 94 % per l’ÒC en Republica d'Irlanda.

Dempuèi, d’atemptats esporadics faguèron pasmens 93 mòrts, de 1999 a2009.

## Brexit
Dins l’encastre de sa politica de Brexit, lo govèrn del Reialme Unit reitèra son engatjament dins l'acòrdi de Belfast. Sus l’estatut de l'Irlanda del Nòrd, la posicion iniciala del govèrn britanic indica sa preferéncia per gardar la posicion constitucionala de l'Irlanda del Nòrd dins lo sen britanic mas amb de ligams fòrts amb l'Irlanda.
## Nòtas e referéncias


## Articles connèxes

* Acòrdi de Saint-Andrews
* Conflicte nòrdirlandés
La Vérité sur l'affaire Harry Quebert

***La Vérité sur l'affaire Harry Quebert*** (*La Veritat sus l'afaire Harry Quebert*) es un roman policier de Joël Dicker que pareissèt lo 19 de setembre de 2012 ais Éditions de Fallois-L'Âge d'Homme e que recevèt lo meme an lo Grand Prèmi dau Roman de l'Acadèmia Francesa e lo Prèmi Goncourt dei Liceans.
Comptabilitat

La **comptabilitat** es una sciéncia que consistís en reculhir e compilar sistematicament toi lei donadas que tractan deis eveniments e deis operacions financieras, afin de presentar dins una unitat monetària, la situacion financiera e leis activitats economicas d'una entitat, çò que permete ais utilizators dau sistèma d'informacion de comparar e analisar leis informacions comptablas e de prendre de decisions.

Utilizan la disciplina dins lo domeni comerciau e administratiu, emé lo comptable o l'agent comptable, e eventualament per l'assistir, d'expèrts comptables, logiciaus, burèus o agéncias especializadas.

Dins lo domeni de l'avaloracion (ex : servicis ecosistemics), si parla tanben de comptabilitat environamentala o de comptabilitat universala (entre autre en França emé Michel Veillard).
Movement sociau

La nocion de **movement sociau** si definisse d'un biais diferent segon lei disciplinas.

En istòria, si tracta de l'ensems deis eveniments onte certans gropes (coma de classas socialas) cèrcan de modificar l'organizacion de la societat segon seis ideaus : desparticion dei richessas e dau poder politic, progrès sociau.

En politica, e per metonimia, lo movement sociau es una soma d'accions que voalon la concretizacion d'aquela volontat de progrès sociau. De còups si parla de movement politic.

En sociologia, lo movement sociau es un ensems de rets informalas d'organizacions e d'actors isolats, que si bastisse sus de valors partejadas e de solidaritat e que si mobiliza tocant d'enjuecs conflictuaus, en aguent recors a de formas de protestacion diferentas.
Movement dei Corsets Jaunes dins lo monde

Lo **movement dei Corsets Jaunes** es un movement de protestacion que comencèt a l'autona de 2018 en França per protestar còntra l'auça de la fiscalitat sus lei carburants e mai generalament còntra la vida cara. Rapidament, lo movement s'estend a d'autres país.
Politica fiscala

La **politica fiscala** es l'ensems dei decisions que prenon lei poders publics en matèria de fiscalitat. A per tòca de modificar lo drech fiscau segon d'objectius determinats.
Politica sociala

Una persona morala coma l'Estat, l'Euròpa o una collectivitat territoriala pòu declinar sa **politica sociala** dins mai d'un domeni. La nocion de politica sociala evoluissèt dins lo corrent de l'istòria e si desvolopa diferentament segon la collectivitat que l'utiliza per son accion sociala.

En França, l'idèia de politica sociala s'associá emé la politica publica que si liá emé la proteccion sociala (seguretat sociala, assisténcia sociala). Si referís au concèpte d'Estat dau benèstre. Pasmens lei politicas socialas preexistisson a l'Estat dau benèstre. Aquest, l'institucionalizèron l'endeman de la Segonda Guèrra Mondiala dins lei país industrializats, pendent que lei politicas socialas naissèron en Anglatèrra au sègle XVI, sota la forma de caritat impausada per l'Estat.
Molièras (Aude)

**Molièras** (en francés *Molières-sur-l'Alberte*) es un anciana comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon. En 1965, foguèt annexada a Ladèrn aprèp un procès de despoblament intense.

## Geografia
Lo territòri de Molièras es ara plan aboscassit. Probable qu'èra çaquelà en pus granda partida agricòla abans la Seconda Guèrra Mondiala. Lo vilatge es a costat de la RD 110, entre Ladèrn e'l Vilar en Val.

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Moleyra*, en 1106 e 1116, *Molera*, en 1183, *S. Joannes de Moleria*, en 1269, *Moliera*, en 1291, *Rector de Moleria*, en 1347, *Molières*, en 1781. La prononciacion es *Moulhèros* (grafia de l'abat Sabarthès) , doncas [mu'ʎɛrɔs]. *Molièras* ven del latin *mollis*, « mòl » e del sufixe *-aria*; lo sens es d'un terrenh mòl, umide . Lo vilatge es en riba d'un riu.

## Istòria
* La glèisa parroquiala èra annèxa de Vilaflora. Èra dedicada a Sant Joan Baptista. Molièras dependia de la comandariá del Temple, puèi de l'Òrdre de Malta, de Dosens. Lo comandaire de Dosens presentava a la cura .

* Lo nom oficial passèt de *Molières* a *Molières-sur-l'Alberte* en 1936 . La comuna fusionèt ambe Ladèrn lo 1èr de març 1965 per fusion simpla .

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Nòtas e referéncias
Atacant (fotbòl)

L**'atacant** (o *davant*) es un jogaire de fotbòl que son pretzfach principau es de concretizar lo juec ofensiu de l'equipa. Aqueu ròtle decisiu n'en fa un dei pòstes mai mediatizats dins l'espòrt.

thumb|L'atacant, en roge, es en posicion per marcar la tòca.

L'atacant si plaça pròche dei tòcas de l'adversari e de fach a mai de possibilitats per marcar de tòcas que leis autres de l'equipa que son mai defensius. Per tant lo ròtle deis atacants pòu variar segon sei caracteristicas, l'organizacion tactica e lo juec de l'equipa. D'efèct si tracta d'una categoria que recampa mai d'un pòste, e en segond luec, mai d'un perfieu.
Movement per França

Lo **Movement per França (MPF)** es un partit politic francés de drecha e d'inspiracion sobeiranista que fondèron en 1994 e que son president Philippe de Villiers siguèt candidat per leis eleccions presidencialas de 1995 e 2007.
Democracia parlamentària

La **democracia parlementària** es una forma de democracia modèrna, va sovent de par amb la democracia representativa (dicha tanben democracia inderècta) per opsicion a la democracia dirècta. Aquesta forma de democracia se pièja coma l’indica son nom sus una institucion màgrer, lo parlament, compausat de representants elegits del pòble, es a dire dels ciutadans. Lo parlament fa la lei (poder legislatius) e a vegada pòt elegir lo govèrn (poder executiu). Es lo tipe de democracia mai espandit dins lo mond ara.

Uèi, se dich tanben regim parlementari, es dire un regim democratic ont lo parlament domina (Alemanha, Reialme Unit, Serbia, Itàlia, Espanha, Israè), per oposicion al semipresidencial (França), ont lo president de l'executiu domina, o loregim presidencial (EUA) ont los poders suprèms, legislatius, executiu e judiciaris son estrictament destriats per la Constitucion de 1789, sens pas qu'un d’aquestes tres poders domine l’autre, segon lo principi fondamental de separacion dels poders dins una democracia liberala.

La democracia parlamentària es pas necessàriament en oposicion amb la democracia deirècta: atal, en Soïssa, los ciutadans pòdon votar d’espreles sovent sus diferents subjèctes, pendent de *votacions*. Démocracia parlementària indirècta e democracia dirècta se combinana dins la via de la democracia participativa. Fòrça mai rare, lo procediment del referendum, en França, es similar.

## Vejatz tanben

### Bibliografia

* Bernard Manin, Principes du gouvernement représentatif (1re éd. 1995) [détail des éditions] (présentation en ligne).

### Articles connèxes

*
* Regim politic
* Separacion dels poders
* Parlament
* Regim presidencial
* Regim d'assemblada

### Ligams extèrnes

* www.vie-publique.fr
Ret sociala

En sciéncias umanas e socialas, l'expression **ret sociala** designa una coordinacion de liames entre d'individús e/o d'organizacions que constituisson un gropament qu'a un sens : la familha, lei collègas, un grope d'amics, una comunautat, etc.

L'antropològue australian John Arundel Barnes introduguèt l'expression en 1954. L'analisi dei rets socialas venguèt una especialitat universitària dins lo domeni de la sociologia, e si fonda sus la teoria dei rets e l'usatge dei grafes.

L'expression "ret sociala" dins l'usatge abituau remanda generalament a aquela de "mejans sociaus", que cuèrbe leis activitats diferentas qu'intègran la tecnologia, l'interaccion sociala entre d'individús o de gropes d'individús, e la creacion de contengut. Andrea Kaplan e Michael Haenlein lei definisson coma "un grope d'aplicacions en linha que si fondan sus la filosofia e la tecnologia de l'Internet e permeton la creacion e lo cambi dau contengut generat per leis utilizators".
Conselhier departamentau

En França, lo **conselhier departamentau** es una persona qu'elegisson au sufragi universau dirècte per far partida dau Consèu departamentau, l'assemblada deliberanta dau departament. Avans l'Acte III de la decentralizacion (2013) l'i aguèt lo **conselhier generau**.

Elegisson lei conselhiers departamentaus dins lo quadre dau canton per mejan de l'escrutinh binominau majoritari per un mandat de sièis ans.