open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Noalhan

**Naualhan/Noalhan** (*Noaillan* en francés) es una comuna bordalesa  de Guiana, lingüisticament gascona, administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Noalhan (Montasinum de ~)*, en 1220, *Noilla (Amaneus de ~)*, en 1242, *Noailhano (Amaneo de ~)*, en 1273, *Novelhano (de ~)*, en 1273, *Noailhan (Miletus de ~)*, *Novelliano (par. de ~)*, en 1274, *Novelliano (de ~)*, en 1281, *Novelliano (de ~)*, en 1289, *Noalhano*, en 1294, *Novelliano (pro Montasio de ~)*, en 1295, *Noilhanum (dominus de ~)*, en 1307-1317, *Novellianum*, en 1307-1317. La prononciacion es [nawa'jã] .

Dauzat e Rostaing citan una de las atestacions en *Novelliano*, que recusan a causa de la fòrma modèrna. Interprètan lo nom com un derivat de *novalis*, « tèrras eishartigadas dempui gaire », dab lo sufixe *-anum*. Son seguits per Jacques Astor (citat per Bénédicte Boyrie-Fénié). Negre (citat tanben per B. Boyrie-Fénié) part probablament de las fòrmas latinas en *Novelliano* e explica lo nom per *Novellianus*, nom roman d'òme, en postulant l'atraccion deu latin *novalia*. Bénédicte Boyrie-Fénié admet mèilèu l'explicacion de Negre. Explica la prononciacion [nawa'jã] per un passatge de *o* iniciau pretonic a *au*, en prenent l'exemple de *aunor*  [nuwa'ʎan] (introduccion d'una consonanta per evitar l'iatus, qu'es una varianta consonantica de [u]) > [nawa'ʎan]. Fau interpretar la darrèra evolucion au còp com una dissimilacion de *u*, perqué l'articulacion [-uw-] es mauagida, e com una assimilacion a las vocalas de las autas sillabas; la dissimilacion es a la basa e l'assimilacion es un mejan. La grafia pòt adméter *Naualhan*, mès pas **Navalhan* : la consonanta intèrna a una foncion anti-iatica, es pas lo resultat deu *v* de *novalis*.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Vilandraud; es adara deu canton deu Sud Gironda.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Omet

**Omet** (*Omet* en francés) es una comuna bordalesa  de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

La geografia de la comuna es simpla. Lo borg d'Omet es sus la medisha sèrra que Donzac. La comuna comprend tanben las duas pentas, la dau sud fòrta, la dau nòrd doça e donc poblada (*Morisset*, *Jordy*, *Le Bizoc*, etc). Dus rius parallèles au nòrd e au sud limitan lo territòri.

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *apud Omed*, sense data, *Sanctus-Sulpicius-de-Brinhac*, en 1339-1340, *Contor de Brinhaco*, en latin, en 1341, *B. de Ometo presbyter*, en latin, en 1375, *Sanctus-Sulpicius-de-Brinhaco*, en latin, en 1398 .
* **Brinhac**. Lo nom data de l'Antiquitat. *Brinhac* es bastit sus un nom d'òme *Brinnius*, que Dauzat associa au gallés *Brennos* o **Brinnos* (mes Delamarre ne parla pas e lo nom es benlèu latin), damb lo sufixe *-acum* , latinizacion dau sufixe gallés *-ācon*.
* **Omet**, sense article, es una formacion romanica (medievala, après lo latin, mes avant lo gascon), donc pus recenta que Brinhac. Es format sus l'ancian occitan *om*, dau latin *ulmus*, « orme », damb un sens collectiu, « ormeda » .

Brinhac èra benlèu la parròpia primitiva dont Omet dependé : la glèisa d'Omet garda lo medish dedicatari, *Sulpicius*. Ren permet pas de localizar aqueth vilatge e seré improbable, damb tant de sègles de coexisténcia daus dus noms, qu'estusse un aute nom per Omet (cas diferent de Palhet / Seroa, simple càmbiament de nom dau medish lòc).

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Cadilhac; es adara dau canton de l'Entre duas Mars.

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas damb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Palhet

**Palhet** (*Paillet* en francés) es una comuna bordalesa  de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *sanctus-Hilarius-de-Seroa*, en 1339-1340, *Sanctus-Hylarius-de-Seroa*, en 1398, *Petrus Palheti*, en latin, en 1400 . Literalament *Palhet* es lo resultat dau latin *palea*, « palha », damb lo sufixe *-etum*, o una varianta grafica  de *Palhiès* (*palhèir* ?), « lòc ont consèrvan la palha » . 

Lo nom ancian de *Palhet*, *Seroa*, seré segon Bénédicte Boyrie-Fénié, una fòrma dissimilada per *Soroa*. *Soroa* seré un idronime, benlèu comparable a las *Sorgues* o lo *Sor* (noms francés), que representa lo nom ancian dau riu *de l'Artolie* (nom francés) . L'impression demòra que B. Boyrie-Fénié a d'informacions dens la literatura toponimica que dona pas e que justificarén son interpretacion de *Seroa*, nom que a vista de nas haré puslèu pensar a un **Serona* damb tombada de *-n-* intervocalica, nom parent daus nombrós *Sera*, *Serena*, *Siron*, *Seron*, etc. *Palhet*, lo nom modèrne, s'explica benlèu per *lo molin de la Palha* .

A *Monsolin* o *Mensolin* (mapa IGN, fòrma dissimilada o error), an trobat una *villa* importanta. *Monçolin* vendré de **montiolinu(m)*, derivat de l'adjectiu *montius*, « de montanha », damb los sufixes diminutius *-olu-* e *-inu*, damb lo sens de « tuqueta »  (lo lòc es au limit de la ribèira, près d'un petit relèu).

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Cadilhac; es adara dau canton de l'Entre duas Mars.

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas damb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Les Peintures

**Las Pinturas** (* Les Peintures* en francés) qu'ei ua comuna de  administrada peu departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Périssac

**Périssac **  es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gavaia, administrada per lo departament de Gironda e la region de la Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània

## Geografia

## Lenga
Segon l'enquèsta de Tortolon e Bringuièr (1873-1875), Périssac èra una comuna gavaia.

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Sanctus Petrus de Payrissaco* en 1339-1340, *par. de Payressaco* en 1342, *Payressac* en 1360 e 1361 .
Segon Dauzat e Rostaing, Negre (citat per B. Boyrie-Fénié) e Bénédicte Boyrie-Fénié era medisha, *Périssac* ven deu nomen *Patricius* o deu cognomen *Patricius*, emb lo sufixe *-acum* .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
* Périssac sus lo site de l'Insee

## Nòtas
Peçac de Dordonha

**Peçac de Dordonha** (en francés: *Pessac-sur-Dordogne*) es una comuna occitana deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié cita una fòrma anciana : *Paciaco (apud portus de ~)*, sense data . Lo nom vendré deu nomen *Peccius*, rare e atestat solament en Norica, emb lo sufixe *-acu(m)* , latinizacion deu sufixe gallic *-acon*. Una auta possibilitat es **Pettiācon*, la propietat de *Pettios* (nom gallic atestat). Peçac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avé per mèste *Peccius* o *Pettios*.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Pujòus; es adara deu canton deus Tuquets de Dordonha.

## Demografia

* En 1793, Peçac èra dens la comuna de Gençac
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Pujarn

**Pujarn** e non pas *Pui Isarn*  (*Peujard* en francés), es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona en granda partida au sègle XIX, administrada per lo departament de Gironda de la region de la Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Lenga
Segon l'enquèsta de Tortolon e Bringuièr (1873-1875), lo limit entre lo gascon e lo gavai passa per *les Bichons* (vilatge mesclat entre l'òc e l'oïl), puei lèisha au gavai lo vilatge de *Le Roux*, au nòrd, e garda au gascon *Les Ligers* e *Larrat* .

## Toponimia
Segon Carles de Tortolon, la prononciacion en gascon es *Pujar*, *Peujar* en gavai . 
Las fòrmas ancianas son *Podium Ysarni*, en latin, au sègle XIII, *parrochia de Podioisardi*, en latin, en 1273, *Puysarn*, en 1361, *Puysarn*, au sègle XVI, *Pugeard*, sus la mapa de Cassini, au sègle XVIII. Lo sens es de « tuca fortificada, fondada per Isarn ». Mès Bénédicte Boyrie-Fénié que coneishèva pas la prononciacion, prepausèt la grafia (faussament) etimologica *Pui Isarn*. B. Boyrie-Fénié s'imaginava que lo resultat de *podium* en Gironda èra *pui* (sus lo modèle de *poi* en Gasconha centrala), maugrat Sent German dau Pug... Veire per exemple Pugbarban, qu'escriu *Pui Barban*. Sabèva pr'aquò que la fòrma *Puy* de 1361 e dau sègle XVI es purament convencionala. La prononciacion *Pujar* relevada au sègle XIX e tradicionala dempui lo sègle XVIII o avant, resulta de la contraccion de *Pug* e de *Isarn*. Una evolucion possibla seré aquera : **Pugisarn* > **Pugijarn* per assimilacion > **Pugejar(n)*, fòrma instabla > **Pug(e)jar(n)* > *Pujar(n)*. Lo resultat de *podium* es escrit *Peu* sus las mapas de las tèrras gavaias, la fòrma *Peujar(d)* dau francés e dau gavai s'explica atau. 
La grafia es **Pujarn**.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
* Pujarn sus lo site de l'Insee

## Nòtas
Pinuelh

*Pinuelh* (*Pineuilh*  en francés) o puslèu **Pinuèlh** segon la prononciacion autentica, es una comuna d'Occitània, en Agenés lengadocian, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

 
## Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié fornís la prononciacion [pi'nœj] qu'es la de las comunas gasconas lonh de la vila, que coneisson emb son nom francés. La prononciacion relevada a Liguer (limitròfe) es [pi'nɛl], identica a la de l'autre Pinuèlh agenés ([pi'nɛw] d'un locutor naturau de Margairon, d'un parlar que vocaliza *-l* finala ).

Lo nom de Pinuèlh (atestacion *Pinolio (de ~)* en 1074-1087, en latin, ven deu mot latin *pinus*, « pin », e deu mot gallés *-ialo*, « clar, camp, espaci descobèrt » : **pinò-ialo*. Lo nom marca una rompuda dins un bòsc de pins . Lo sens d'origina deu mot *-ialon* e deu prumièr element mòstra qu'un vilatge novèl s'establissiá en desboigant un bòsc  e lo sens derivat es « novèu luèc cultivat e poblat ». **Pino-ialon*, compausat mixte, latinoceltic, se formèt probablament tard, quand la lenga gallesa èra dejà declinanta.

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Senta Fe la Granda; es adara deu canton de *Le Réolais et les Bastides* (en francés), donc de *Lo Reulés e las Bastidas* e n'es lo burèu centralizator.

## Demografia

* En 1793, la municipalitat es *Sainte Foy, Appelles, Ligueux, Pineuilh, La Roquille, Saint André, Saint Avit, Saint Nazaire, Saint Philippe et Thoumeyragues* (en francés), siá Senta Fe, Apèla(s), Ligüers, Pinuelh, La Roquilha, Sent Andriu (Sent Andreu ?), Sent Avit, Sent Nazari, Sent Filipe deu Senhal e Tomeiragas. 

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Plassac (Gironda)

**Plassac** es una comuna gavaia de Bordalés  situada dens lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *de Blacciaco* au sègle XIII, *Sanctus Petrus de Blassaco* en 1339, *Blassac* en 1361.
Segon Dauzat e Rostaing, que probable coneishèvan pas las fòrmas ancianas, *Plassac* ven dau nom latin d'òme **Placius*, inatestat, inferit de *Placidius*, emb lo sufixe *-acum* . 
Segon Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, *Plassac* ven dau nom « romanic » de persona *Blattius*, emb lo sufixe *-acum*, pui atraccion de *[[Plassac]]* (Charanta Maritima). Bénédicte Boyrie-Fénié accèpta l'explicacion .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
* Plassac sus lo site de l'Insee

## Nòtas
La Plena Seuva

**La Plena Seuva** (en francés *Pleine-Selve*) es una comuna gavaia de Bordalés  situada dens lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Plana Silva* en 1268, *monasterii de Plana Silva* en 1326, *abbas de Planasilva* en 1360
.
*Pleine-Selve* a lo sens de « forèst plana » e lo nom francés ven de l'omonimia entre *plaine*, dau latin *plana*, e *pleine*, dau latin *plena*. La question es lo sens de « plana ». Segon G. Bugler, dens la *Revue Internationale d'Onomastique*, n° 1, 1973, *plana* s'opausa a *bòsc* e auré donc lo sens de « (seuva) rasada, desboscada, treitinada »; J. Astor, que cita aquera interpretacion, demòra reservat. Per Bénédicte Boyrie-Fénié, lo sens es au contrari de (forèst) que s'espand a pèrda de vista
. Pleine-Selve es dens la Dobla sentongesa.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
* La Plena Seuva sus lo site de l'Insee

## Nòtas
Pomairòus

*Pomirau*, afirmacion de Bénédicte Boyrie-Fénié, pescada non se sap ont, o puslèu **Pomairòus** (segon Tortolon *Pouméïroou* ), prononciacion universalament coneishuda en Libornés (*Pomerol* en francés), es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de la Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
Lo nom es atestat *Pomeyrols* en 1289 . La reduccion de *ai-* pretonic a *ei-* es anciana en Gironda. Segon Tortolon dens son celèbre rapòrt, la prononciacion es *Pouméïroou* , çò qu'es coërent emb la fòrma anciana : vocalizacion de *-l*, amudiment de *-s* finala; la prudéncia recomanda la grafia emb *-s*. 

Segon Dauzat e Rostaing, lo nom ven deu latin *pomarium* « pomèir » (quò's pas lo sens en latin classic, mes *pomèir* ven de *pomarium*) emb lo sufixe *-olum* . Negre e Astor, citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, explican lo nom per l'occitan *pomairòl* « pomareda ». Lo sens es acceptat en gròs per B. Boyrie-Fénié, que declara saber que lo nom gascon es *Pomirau* (?) e coma sovent fai pas fisança a las fòrmas ancianas; bastís dessús una etimologia *poma* (plural neutre latin) e doble sufixe *-ariu(m)* + *-ale(m)*  que fau solide oblidar.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas emb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bernat Daudijòs

**Bernat Daudijòs** (o d'Audijòs, Daudejòs), qu'es vadut a Couduras de cap a 1634, hilh de Joan Daudijòs e Diana de Talasac-Bahús.
Qu'estó sordat deu Rei un detzenat d'annadas abans de tornar-se'n a casa. 
En 1664 qu'es lo capdau deus "Invesibles", paisans deu parçan, en susmauta contra los burèus de la gabèla que lo Colbert e vòu installar a Haget. Qu'atacan los gabelors puish de tira, que s'aplègan peus bòscs a l'entorn. Qu'es un deus purmèrs exemples de "guerilla" tau com la conéishem uei. Aqueras embuscadas que contunaràn dinc a 1670 a maugrat de las ajudas enviadas peu Loís XIV.
Autanlèu las purmèras annadas de combat, qu'a lo sosteng e l'estima de la populacion, com ac muisha aqueth testimoniatge : "*Je ne puis pas savoir qui estaient ces gens invisibles, mais les gens de guerre et les gens du comboi disaient que les gens imbisibles estaient un nommé Audigeos fils de la maison de Hareou de Coudures qui estait un capdet, lequel je n'ai ni bu ni connu ; c'était un homme fort adret, je bous assure qu'il lui a bien serbi, car premièrement, il a esté cherché par tous les endroits depuis [[Sent Sever (Lanas)|Saint Sever]] jusqu'aux [[Pirenèus|montagnes]]. Défendu de par le roy par toutes les billes de ne lui aboir à bailler ni pain, ni bin, ni logement, ni munition. Je ne sabais pas ce que cela boulait dire. Je croyais que c'estait quelques dragons soubages ou infernals ; mais estant benus louger chez nous à Peboué, j'ai bu que c'étaient hommes comme les autres, et les ay fait boire de mon bin dans ma maison de Labourdette.*"

Daudijós, acorsat, que s'endòsta en Espanha en 1666. Au mes d'aost, la soa mair e la soa sòr que son empresoadas pendent mei d'un mes.
En Espanha, Daudijòs qu'assaja d'organisar ua navera tropa, e que torna en Shalòssa. Mes ne s'i escad pas e que deut renonciar. Que damora en Espanha enqüèra ueit annadas.
Raperat peu Rei, "que hasó lo tractat de patz dab lo rei, com un aut sobiran". 
Tornat au junh, qu'es graciat, e que's hica au servici deu Loís XIV.
Que's marida lo 28 de genèr de 1676 dab Joana-Maria Dubordiu ; shens posteritat.
Carcat d'un regiment de cavaleria aperat l'Audijòs-Dragons (4 d'octobre de 1676), qu'es enviat en Itàlia tà defénder Messina contra los Espanhòus.
Qu'estó tuat a Messina en 1677.

## Adaptacions

***The muskets of Gascony**, per Armand Daudeyos (?), virat per JHM. Salmon, Minerva Press, 2001; ISBN 9780754112112. Roman en anglés. 
***Los Invisibles**, per Jean Harambat, Edicion en gascon Per Noste, 2009; ISBN 9782868660688. Benda dessenhada.

## Nòtas
Sonthi Boonyaratglin

**Sonthi Boonyaratglin** (n. 1946) militar (general) foguèt lo president de Tailàndia entre lo 19 de setembre e lo 1 d'octobre de 2006.
Thaksin Shinawatra

**Thaksin Shinawatra**, entreprenaire de la telefonia mobila n. 1949, foguèt primièr ministre de Tailàndia entre 2001 e 2006.
Chuan Leekpai

thumb|250px|Chuan Leekpai en 2010

**Chuan Leekpai** (en tai: ชวน หลีกภัย; Trang, 28 de julh de 1938) es un avocat e politician tailandés. Foguèt primièr ministre de Tailàndia en doas ocasions: de 1992 a 1995 e de 1997 a 2001.
Robert Hooke

**Robert Hooke** (1635–1703) foguèt un fisician, matematician e biològ anglés, considerat l'inventor del microscòpi.

thumb|left|250px|Lo microscòpi de Hooke.
Rolandas Paksas

**Rolandas Paksas**, engenhaire e òme politic n. 1956, foguèt president de Lituània entre 2003 e 2004. Foguèt destituït per corrupcion. Foguèt tanben primièr ministre del país en doas ocasions: 1999 e 2000-2001.
Musèu arqueologic, etnografic e istoric basco (Bilbao)

Lo **[[musèu]] [[Arqueologia|arqueologic]], etnografic e [[Istòria|istoric]] [[Bascoat|basco]]**, a Bilbao en Biscaia, au Bascoat, que's tròba dens l'ancian collègi jesuista de Sant Andrés, au ras de la glèisa deus Sants Joans, dens lo quartièr vielh de la vila.

## Galeria

Imatge:Bilbao Museo Arqueológico, Etnográfico e Histórico Vasco 5.jpg|Claustre deu musèu arqueologic, etnografic e istoric basco de Bilbao
Imatge:Bilbao Museo Arqueológico, Etnográfico e Histórico Vasco 1.jpg|Reproduccion deu crosèr de Kurutziaga (Durango).
Imatge:Bilbao Museo Arqueológico, Etnográfico e Histórico Vasco 8.jpg|Sala deu pasturatge
Imatge:Bilbao Museo Arqueológico, Etnográfico e Histórico Vasco 3.jpg|Sala de la mar
Imatge:Bilbao Museo Arqueológico, Etnográfico e Histórico Vasco 6.jpg|Sala de la mar
Imatge:Bilbao Museo Arqueológico, Etnográfico e Histórico Vasco 4.jpg|Sala de la ceramica
Imatge:Bilbao Museo Arqueológico, Etnográfico e Histórico Vasco 7.jpg|Sala deu telèr
Imatge:Bilbao Museo Arqueológico, Etnográfico e Histórico Vasco 9.jpg|Sala de la Preïstòria


## Ligams extèrnes
* Site oficiau
José Mendes Cabeçadas

**José Mendes Cabeçadas Júnior** (1883–1965) militar (amiral) foguèt president de Portugal entre lo 30 de mai e lo 19 de junh de 1926.
Domingos da Costa Oliveira

**Domingos Augusto Alves da Costa Oliveira** (1873-1957) militar (general) foguèt primièr ministre de Portugal entre 1930 e 1932.
Onintza Enbeita

[thumb|222px|Onintza Enbeita dens lo Campionat de bertsolaris de Biscaia de [2008]]
**Onintza Enbeita Maguregi** qu'ei ua *bertsolari*, ensenhaira e jornalista basca vaduda lo 19 de mai de 1979 a Muxika, en Biscaia, au Bascoat. Qu'ei l'arrèrhilha deu *bertsolari* Balendin Enbeita.

Qu'ei deputada de Biscaia (de la coalicion politica Amaiur) au Congrès deus Deputats d'Espanha despuish lo 20 de junh de 2012.

### Campionats
* Campionat interescolar de Biscaia de 1992: finalista (dens la categoria dinc a 14 ans)
* Campionat interescolar de Biscaia de 1993: finalista (dens la categoria dinc a 14 ans)
* Campionat interescolar de Biscaia de 1994: finalista (dens la categoria de 15 a 18 ans)
* Campionat interescolar de Biscaia de 1995: finalista (dens la categoria de 15 a 18 ans)
* Campionat interescolar de Biscaia de 1996: finalista (dens la categoria de 15 a 18 ans)
* Campionat interescolar de Biscaia de 1997: finalista (dens la categoria de 15 a 18 ans)
* Campionat de bertsolaris d'Alaba-Biscaia de 1998: miejafinalista
* Campionat de bertsolaris de Biscaia de 2000: miejafinalista
* Campionat de bertsolaris de Biscaia de 2002: miejafinalista
* Campionat de bertsolaris de Biscaia de 2004: miejafinalista
* Campionat de bertsolaris de Busturialde de 2006: campiona
* Campionat de bertsolaris de Biscaia de 2006: finalista: cincau
* Campionat de bertsolaris de Biscaia de 2008: finalista: cincau
* Campionat absolut de bertsolaris de 2009: dusau torn de la miejafinau

### Ligams extèrnes
*  Onintza Enbeita
*  Onintza Enbeita dens la taula redonda sus "Bertsolarisme e genre"
Pompinhac

**Pompinhac** (*Pompignac* en francés) es una comuna bordalesa   de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Pompenacum*, *Pompeniacum*, en latin, aus sègles XI-XIII, *Pompeinag*, aus sègles XI-XIII, *Pompenhac*, en 1273, *Sancti-Martini de Pompinhaco*, en latin, en 1326, *Sancti-Martini de Pompenhaco*, en latin, en 1332, *Pompenhac*, en 1361 . Per Dauzat e Rostaing, *Pompinhac* ven dau nom latin d'òme **Pompinius*, varianta [crosament ?] de *Pompilius*, *Pomponius*, damb lo sufixe *-acum* , latinizacion dau sufixe gallés *-ācon*. Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, perpausa *Pompennius* e Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, se pronóncia per una varianta **Pompinius* dau nomen o cognomen *Pomponius*. B. Boyrie-Fénié es tanben per *Pomponius*, nom atestat largament, dens una varianta, per dissimilacion, **Pompinius* . En realitat, aquò's impossible de dire se la dissimilacion es d'origina. Lo nom *Pomponius* èra pro coneishut dens l'Antiquitat per resistir a totas las temptativas de dissimilacion; çò pus probable es que la dissimilacion (en *e* o en *i*) se hit après. Pompinhac èra probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste *Pomponius* (o eventualament un nom aparentat). 

## Istòria

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra dau canton de Crion, i demorèt.

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas damb la comuna
## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Pompejac

**Pompejac** (*Pompéjac* en francés) qu'es ua comuna vasadesa  de Gasconha, administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas que son : *par. Sancti Saturni de Pompegiac* en 1274, *de Pompeiaco* en 1283, *capellanus de Pompejaco* en 1369-1370, *rector de Pompeyaco* en 1533-1537, etc . 
*Pompejac* que ven d'un nom latin d'òme (nomen o cognomen) *Pompeius*, damb lo sufixe *-acum* .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lo Pòrge

**Lo Pòrge** (*Le Porge* en francés) es una comuna de Gasconha administrada pr'au departament de Gironda de la region de la Noèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lo Pot

**Lo Pot** (*Le Pout* en francés) es una comuna bordalesa  de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

* Lo Pot tòca pas Lopa, mes se'n manca pas de gaire.

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Sanctus-Martinus-de-Lo-Pot*, en 1339-1340, *cappella deu Pot*, en 1342, *apud Lo Pot*, en 1367 . *Lo Pot* pòt venir que dau latin *podium*, mes lo tractament normau d'aqueth mot en Bordalés (e en Vasadés) es *pug*. La justificacion es pas una legenda locala que haré de la comuna la pus hauta de Gironda, damb 106 m  : i a pus haut près de La Seuva Majora, sense parlar daus 167 m de Corts, près de Granhòs; lo vilatge es simplament en situacion leugèirament dominanta sus una comba. *Podium* pòt pas donar *pot*, es evident pr'amor de totas las règlas d'evolucion fonetica. Una solucion es d'imaginar una varianta ipotetica **podum*. 

## Istòria

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra dau canton de Crion, i demorèt.

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas damb la comuna
## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Preishac (omonimia)

**Preishac** pòt designar la comunas de Gasconha seguentas :

* Preishac, comuna de Gers,
* Preishac, anciana comuna de Gers, uèi dens Aurimont,
* Preishac, comuna de Gironda,
* Preishac, comuna de las Lanas,
* Preishac, comuna deus Hauts Pirenèus.

## Véder tanben
:Preishac d'Ador, comuna de Gers,
:Preishac de Geusvath, comuna de Pirenèus Atlantics,
:Preishac-Navarrencs, comuna de Pirenèus Atlantics.
Francisco Cunha Leal

**Francisco Pinto da Cunha Leal** (1888-1970) engenhaire e òme politic foguèt primièr ministre de Portugal entre decembre de 1921 e febrièr de 1922.
Prinhac e Marcamps

**Prinhac e Marcamps** (*Prignac-et-Marcamps* en francés) es una comuna bordalesa d'Occitània , en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
De las tres parròpias que constituissen Prinhac e Marcamps, Prinhac, Casèlas (o Casèras), Marcamps, sola la darrèira a una aglomeracion qu'a l'aparéncia d'un petit borg. Lo restant de la comuna, densament poblada, es d'abitat dessarat, caractèr accentuat per la periurbanizacion recenta (lotejaments). La viticultura garda una preséncia hòrta pr'aquò.

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
* **Prinhac** es atestat en 1326 *ecclesie de Prinhaco* (latinizacion) e en 1361, *Prinhac (e Marcamps)* . *Prinhac* s'explica benlèu per un nom latin d'òme, *Prineus*, emb lo sufixe *-acum* . Delamarre explica los *Prinhacs* per un nom gallic **Prinnios*, pas atestat e que seré derivat de *prenn*, « aubre » . Prinhac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avè per mèste *Prineus* o **Prinnios*. 
* *Casèlas* o *Casèras*. Lo nom es format dau latin *casa*, « cabana, pui ostau de campanha », pui « ben, propietat », e deu sufixe diminutiu *-ella*, o de lurs eretèirs, lo tot au plurau. Lo sens seré « petits ostaus » .
* **Marcamps**. Veire a l'article.

## Istòria
* A la Revolucion, la parròpia de Sent Pèir de Prinhac formèt la comuna de Prinhac e son annèxa, Sent Miquèu de Marcamps, formèt la comuna de Marcamps. La parròpia de Sent Hèlix de Casèlas (Casèras ?) e son annèxa, Senta Quitèira de *Magrigne* (nom francés), formèren la comuna de Casèlas o *Casèras* (informacion dobtosa). En l'an XII, la comuna de Casèlas (Casèras ?) estut estacada a la de Prinhac que venguèt Prinhac e Casèlas. Marcamps fusionèt emb Prinhac lo 27 de heurèir 1965 . Casèlas es au sud-èst de la comuna, Marcamps puslèu au nòrd. NB. *Magrigne* es dens la comuna de Sent Laurenç d'Arce e son territòri auré estat separat de Casèlas per la comuna de Marcamps.

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Borg; es adara deu canton de l'Estuari.

## Demografia

* La populacion de Prinhac e Casèlas en 1806 s'explica benlèu perqué Marcamps estut recensat emb la comuna.
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

### Demografia Casèlas o Casèras
* 1793 : 215 abitants
* 1800 : 206 abitants .
### Demografia Marcamps
Veire a Marcamps.

## Lòcs e monuments
* Espeluga de Par non Par.

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
* Prinhac e Marcamps sus lo site de l'Insee

## Nòtas
Pugnac

**Pugnac** (*Pugnac* en francés) es una comuna francofòna  de Bordalés, situada dens lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
* **Pugnac** es atestat en 1362 *cappella de Puynhaco* (latinizacion). *Pugnac* ven deu nom d'òme *Pugnius* o *Punius* (Dauzat e Rostaing), *Punius* (Negre), *Pugnus* o *Punius* (Bénédicte Boyrie-Fénié), emb lo sufixe *-acum* , latinizacion dau sufixe gallés *-ācon*. Pugnac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste *Pugn(i)us* o *Punius*. 
* **Lafosse**. Lo nom ven dau mot latin *fossa* (o de son resultat), dens lo sens de « comba (lòc cavornut) » . Lafosse es dens una comba, la dau *ruisseau de Bardefer*.
## Istòria
* En 1974, *Lafosse* fusionèt emb Pugnac (fusion simpla) .

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Borg; es adara deu canton de *L'Estuaire* (en francés), donc de l'Estuari.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

### Demografia Lafosse

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas emb la comuna
## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Pugnac sus lo site de l'Insee

## Nòtas
Pujòus (Gironda)

**Pujòus** (*Pujols* en francés), es una comuna occitana deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Pujous*, en occitan, lo 2 de març de 1273, *Poious (in parochiis deu ~)*, en 1273-1289, emb lo nom en occitan.
Lo mot *pujòu*, en gascon (*pujòl* en lengadocian, *pujol* o *puiol* en catalan), es un derivat de *pug/puèg*, deu latin *podium*, emb lo sufixe *-eolum*, de valor diminutiva : marca la preséncia d'un petit *pug/puèg* . La fòrma **pojòu*, atau coma lo vèrbe *pojar*, lo nom *pojada*, seré pus etimologica. La varianta *pujòu/pujòl*, probablament pus espandida, s'explica per una ipercorreccion au moment deu passatge de la prononciacion de *u* de [u] a [y] : aquí ont aqueth passatge se fit tard, la prononciacion [y] s'espandit dens deus cas qu'èra pas etimologica (per *puòg/puèg/pug*, la preséncia de *-u-* s'explica autrament, per una diftongason condicionada per *iòd*). 

Lo mot es sovent au plural en occitan, que sisca pr'amor de la pluralitat deus *pujòus*, o per una auta rason (frequéncia en Gironda deus noms emb finala *-s* non etimologica, e que son la marca d'ancians gentilicis (coma a Sent Pèir de Castèths, qu'avé qu'un sol castèth).

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra caplòc deu canton de Pujòus; es adara deu canton deu canton deus Tuquets de Dordonha.

## Demografia

* Las donadas de **1793, 1006 abitants**, e de **1800, 1012 abitants**, empacharién lo grafic de foncionar
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luecs e monuments
* La Glèisa Sent-Pèir de Pujòus, bastida aus sègles XIII-XIV, inicialament dedicada a la mair de Jesús e nommada Nòsta Dòna, es classada  monument istoric dempuèi 1846.
* La glèisa conten un sarcofague crestian que data de l'Edat Mejana e que pòrta sus lo costat l'escultura d'un crisme dens una corona, qu'es classat coma objècte  monument istoric dempuèi 1903 .
*  Deu castèth de Pujòus, bastit aus sègles XIV-XV, rèstan  que le còrs deu bastiment èst e lo mur d'encinta sud ;  es inscrit monument istoric dempuèi 1925.
* Dempuèi lo nòrd (per exemple dempuèi la RD 232), las duás fòrmas deu castèth e de la glèisa, situada pus bas, son bessonas e se responden, emb la partida auta deu medish costat. Es un deus paisatges umanizats pus curiós e remarcables deu Vasadés.


Pujols église St Pierre 1.JPG| La glèisa Sent Pèir .
Pujols 33 Église Saint-Pierre 01.jpg|L'absida de la glèisa .
Pujols Saint-Pierre 643.jpg| Lo sarcofague .
Pujols Saint-Pierre 644.jpg|Lo crisme deu sarcofague .
Pujols 33 Château 01.jpg|Lo castèth .
Pujols 33 Château 02.jpg|La tor deu castèth .
Pujols 33 Mam.jpg|Lo monument aus mòrts sus l'esplanada deu castèth .


## Personalitats ligadas emb la comuna
## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Viralada

**Viralada** (*Virelade* en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, situada dens lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Villa Lata*, en latin, en 1253, *Villalata*, en latin, en 1273, *Wylelade*, en occitan, en 1278, *Villelate*, en 1279, *Villa Lada*, en 1299, *Villa Lada, Villa Lata (locus et parochia ~)*, en 1307-1317 . Per Dauzat e Rostaing, lo prumèir element de *Viralada* es lo latin *villa*, « maine rurau », après lo sègle IV, pui « vilatge », après lo sègle IX, pui « vila », e lo segond es l'adjectiu *lata*, « larga » 
; tots los toponimistas son d'acòrd damb aquera origina, en completant eventualament l'idèa de « larga » per la d'« estenduda ». Una petita dificultat es l'evolucion particulara dau prumèir element e donc la preséncia de *-r-*. Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, explica que *-r-* ven d'una dissimilacion, devuda a la segonda *-l-* (de *-*'l*'ada*). Mès B. Boyrie-Fénié explica l' *-r-* per l'evolucion « regulara » de *-ll-* de *villa* . S'es una causa segura e coneishuda de tots, es que lo latin *villa* perdut pro lèu son *-l-* geminada per gardar una *-l-* simpla . Justament, tots los *villa* gascons an donat *vila* o *vièla*, etc, tots los *villa* catalans an donat *vila*, shens cap d'excepcions. Viralada seré donc lo sol lòc qu'auré gardat *-l-* geminada pro longtemps per que se mudèsse en *-r-* ! Cau donc acceptar l'explicacion de Negre : *Vilalada* > *Viralada* (dissimilacion). L'atestacion de 1278, a una epòca que l'evolucion *-ll-* intervocalica > *-r-* èra acabada dempui bèra pausa, auré devut gardar l'eminenta toponimista d'una teoria aberranta.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Podençac; es adara dau canton de *Les Landes des Graves* (en francés), donc de Las Landas de la Grava.

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas damb la comuna
## Véder tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas


 o
Virçac

**Virçac** [bir'sat] (*Virsac* en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de la Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *in parrochiis de Virzac* en 1273, *de Virzac* entre 1273 e 1289, *de Virsaco* en 1357, *Virsac* en 1361 .
Segon Dauzat e Rostaing, *Virçac* ven dau nom latin d'òme *Virsius*, emb lo sufixe *-acum* . 
Segon Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, *Virçac* ven dau nom gallic d'òme *Viriciu*, emb lo sufixe *-acos*.
Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, l*'s* sorda dens lo nom actuau favoriza lo nom gallic d'òme, *Viriciu*, atestat, emb sincòpa de la pretonica : **Vir(i)ciácu(m)* > **Vircyágo* > *Virçac* [biɾ'sak]; pr'aquò lo nomen *Virtius* dona lo medish resultat . L'argument es doblament estranh : d'una part, las fòrmas pus ancianas son en *-z-*, d'auta part, après una consonanta, quala que sia l'etimologia de la shiulanta, pòt venir sorda o sonòra segon los cas.
Segon Xavier Delamarre, *Virçac* ven deu nom gallic d'òme *Viritios*, atestat en Retia, e l'etime es *Uiritiācon*. Pr'aquò, Delamarre cita tanben lo nom celtic *Vīriciū* . 
Dens tots los cas, *Virçac* èra una granda propietat galloromana e son nom ven deu propietari.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
* Virçac sus lo site de l'Insee

## Nòtas
Vilanuèva (Gironda)

**Vilanuèva** (en francés *Villeneuve*) es una comuna bordalesa de Guiana, en petita partida occitana, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Lenga
Segon l'enquèsta de Tortolon e Bringuièr (1873-1875), los vilatges dau nòrd de la comuna, dont *Jangay* [*Jongay* sus la mapa], son de lenga d'oïl, los dau sud son tots gascons e lo borg es mesclat .

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *ecclesiam de Villanova*, en latin, en 1170, *Villanova*, en latin, en 1304 e 1361. Negre e Bénédicte Boyrie-Fénié escriven lo nom *Vilanava* , mes cap fòrma anciana permet pas de conéisher la fòrma occitana e segon la mapa 903 de l'ALG, l'adjectiu en Bordalés es *nuèu*, *nuèva* ([nɛßə] a Sent Andrés) . Una vila nuèva es una aglomeracion novèla fondada per un senhor o una comunautat religiosa a l'Edat Mejana, mes pas explicitament emb de las franquessas, coma seré per las *vilas francas* . Lo nom de la glèisa es *Sent Vincenç* e un tèstament de 615-616 de l'avesque *Bertrand du Mans*, propietari de la *villa* de Plassac, a costat, citava una propietat *Vincentiana*  . La vila nuèva es normalament posteriora.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Borg; es adara deu canton de l'Estuari.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas emb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
* Vilanuèva sus lo site de l'Insee

## Nòtas
Vilanava de Rions

**Vilanava de Rions** (*Villenave-de-Rions* en francés) es una comuna bordalesa  de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Villa nova*, en latin, sense data, *sancti-Martini de Villa nova*, en latin, en 1212, *Sanctus-Martinus-de-Villanova*, en latin, en 1339-1340, *cap. de Villanova*, en latin, en 1361, *Villanova*, en latin, en 1367, *Sanctus-Martinus-de-Villanova*, en latin, en 1398. La prononciacion donada (reculhida ?) per Bénédicte Boyrie-Fénié es [bilə'nawə də ri'juns] . Una vila nava / nuèva es una aglomeracion novèra fondada a l'Edat Mejana per un senhor o aute poder, dens lo contèxte de creishença demografica daus sègles XI-XIII . La fòrma actuala de l'adjectiu femenin pangascon *nava* en Bordalés es ['newə], ['nɛβə] en Entre Duas Mars  e dens los tèxtes municipaus de Bordèu au sègle XV èra dejà *neva*. Los *Vilanava* bordalés han pausar de las questions.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Cadilhac; es adara dau canton de l'Entre duas Mars.

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas damb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vilagoja

*Vila Goja*, milhor **Vilagoja** (*Villegouge* en francés) es una comuna d'Occitània, en Bordalés e en Guiana, administrada peu departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Lenga
Segon l'enquèsta de Tortolon e Bringuièr (1873-1875), Vilagoja èra una comuna gascona; lo parlar deu Fronçadés orientau es de tipe libornés. Deus parlars pus occidentaus, coma lo de Vairac, se diferenciava per la tendéncia progressiva a la prononciacion de *j* : lo *jourt* e pas *l'iourt* o lo *iourt* (lo jorn), mes *Vilagoja* es prononciat *Bilegou-ie*, emb la finala atòna fòrtament articulada; per la conservacion de *u* : *dou hut* e pas *dou heut* (deu huc); de contraccions coma *saous dit* e pas *sus leus dit* (sus + los + dits); la conservacion de la nasala dens la tresena persona deu plurau ; *bÉnon* o *bÉnoun* e pas *bÉnou* (venon, venen), l'abséncia de *h* : *fille* e pas *hille* (filha, hilha), *fut* e pas *hut* o *heut* (huc = huec, fòc), *fasi* (1èira persona de l'imperfèit, e pas deu preterit, de *far*) ; per l'usatge deu diftongue *óou* : *deu* se ditz *dóou* e pas *dou* [du]; *ièi*, sovent, per *aièr*, *geir*  (las grafias de l'autor son utilisadas).

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Villa Gosia* au sègle XIII, *cap. de Villagosia* en 1342, *apud Villamgosiam* en 1361, *Villagosia* en 1361 .
Segon Dauzat e Rostaing, Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, e B. Boyrie-Fénié era-medissa, lo nom es format de *villa*, « proprietat rurala » d'aquí au sègle IX, puèi « vilatge » (e adara « vila ») e *gótica* (proparoxitòn), puèi, coma *pertica* > *pèrja*, *(villa) goja*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
* Vilagoja sau site de l'Insee

## Nòtas
Vinhonet

**Vinhonet** (*Vignonet* en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de la Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
Lo borg es tot petit. Las principalas aglomeracions son situadas sus la RD 670, l'ensemble Micolau e Merlanda, puèi Dartús, onte i a l'ostau comunau.

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
I a pas de fòrmas ancianas. La prononciacion a l'entorn, enregistrada cap a 1985 per l'associacion Alionòr de Liborna, supausa las grafias *Sent Suplice* o *Sent Sulpice*.
Segon Dauzat e Rostaing, lo nom a probablament la medisha origina qu'Avinhonet, diminutiu d'Avinhon .
Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, va dens lo medish sens : *Avinhon* + sufixe *-et*, emb aferèsi de *A-* .
Bénédicte Boyrie-Fénié causís puslèu un derivat de *vinha*, un diminutiu de *vinhon*, « petit claus de vinha » .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Vertuèlh d'Agenés

**Vertuèlh d'Agenés**, (foneticament [ber'tεl daze'ne])  (*Verteuil-d'Agenais* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
Entre dos rius, Tolzac (o Tolzat) a l'èst e un afluent a l'oèst, lo borg es bastit sus un tuquet arredondit de quicòm coma 80-90 m, posicion que n'aprofita lo castèl qu'es en son centre, e domina de 20-25 m lo campèstre a l'entorn.

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [ber'tɛl d'aze'ne]. Las fòrmas ancianas son *de Bertolio*, en 1293, en latin, e *Vertuelh*, en 1300, en occitan Bénédicte Boyrie-Fénié, *Dictionnaire toponymique des communes, Lot-et-Garonne*, ed. CAIRN, Pau, 2012, p. 288.

Dauzat e Rostaing postulan una rasic preceltica *vert-*, de sens inconegut, o un nom d'òme gallés **Vertus* [latinizat], emb lo sufixe *-ialo*, « camp », « clarièra, esclairada » .

Ernèst Negre, Jacques Astor (citats per Bénédicte Boyrie-Fénié) e B. Boyrie-Fénié causisson la solucion del nom gallés *Verto*, atestat; lo nom d'origina, totalament celtic, es donc **Vertoialo* . Xavier Delamarre escriu *uerto-ialon*, « lo vilatge de Vertos » (nom atestat) . Fondar un vilatge supausa de desbosigar un bòsc, d'aquí lo sens d'« esclairada, espaci descobèrt » per *ialon*, que, a la fin, èra benlèu utilizat coma un simple sufixe per un vilatge .

## Istòria
La mapa de Cassini permet de saber que Vertuèlh èra un caireforc pus important qu'adara : la rota dirècta cap a Sent Bertomiu d'Agenés existís pas mai .
Vertuèlh èra capluèc de canton pendent la Revolucion, abans de passar al canton de Castèlmauron d'Òut en 1801 .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Castèlmauron d'Òut; es adara del canton de Tonens.

## Demografia

* en 1793, la municipalitat èra *Verteuil, Brugnac, Coulx et Verdegus* (en francés), donc Vertuèlh d'Agenés, Brunhac, Cors (de Vertuèlh) e *Verdegàs* ? (comuna de Brunhac), çò qu'explica l'importància de la populacion municipala en 1793 .
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km²
* Coma Sent Bertomiu d'Agenés, Levinhac de Guiana o Montbaús, Vertuèlh èra un pichon centre de servicis par las comunas a l'entorn, qu'una certana aparéncia urbana ne garda la memòria; son evolucion demografica, comparada a la de Sèishas, Duràs o Castèlmauron d'Òut, testimònia de la pèrda de la foncion comerciala d'una borgada qu'a pas beneficiat de l'estatut de canton.

## Luècs e monuments

Verteuil-d'Agenais_-_Église_Saint-Eutrope_-1.JPG|Glèisa de Sent Estròpi, a la sortida cap a Brinhac e Montclar.
Verteuil-d'Agenais_-_Château_de_Verteuil_-1.JPG|Castèl de Vertuèlh, qu'apertenguèt als Caumont de Lausun.
Château_de_Roquepiquet_Face_est.jpg|Castèl de Ròcapiquet.
Verteuil-d'Agenais_-3.JPG|Corondats.


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas