Tennessee

Tennessee es un estat american. Confronta al nòrd amb Kentucky e Virgínia, a l'èst amb la Carolina del Nòrd, al sud amb Georgia, Alabama e Mississipí, e a l'oèst amb Arkansas e Missorí.

### Istòria
L'airal conegut actualament coma Tennessee foguèt abitat pel primièr còp pels paleoindians fa aperaquí  ans. Quand los exploradors espanhòls dirigits per Hernando de Soto visitèron la region en 1500, èra abitada per de tribús cherokee, creek e chickasaw. A mesura que los colons europèus s'establissián dins l'airal la populacion nativa foguèt forçada de se desplaçar cap a l'oèst. En 1838–1839 prèp de  cherokees foguèron forçats de se desplaçar de l'èst de Tennessee cap al territòri indian a l'oèst d'Arkansas. Aqueste fach es conegut coma «lo camin de las lagremas» (*Trail of Tears*), que prèp de 4000 cherokees i moriguèron pendent la marcha cap a l'oèst.

Tennessee foguèt admés dins l'Union en 1796 coma lo 16en estat, e foguèt creat en se basant sus las frontièras nòrd e sud de l'estat de Carolina del Nòrd, en las estendent cap al flume Mississipí, a la frontièra oèst de Tennessee. Foguèt lo darrièr estat confederat que se separèt de l'Union, causa que se faguèt lo 8 de junh de 1861. Après la Guèrra Civila, Tennessee adoptèt una nòva constitucion qu'abolissiá l'esclavatge (lo 22 de febrièr de 1865), ratifiquèt la 14 esmena de la constitucion dels Estats Units lo 18 de julhet de 1866, e foguèt lo primièr estat que tornèt dins l'Union, lo 24 de julhet del meteis an.

Tennessee foguèt l'unic estat que se separèt de l'Union e qu'aguèt pas un governador militar après la Guèrra Civila Americana, gràcias en granda part a l'influéncia del president Andrew Johnson, natiu de l'estat, que foguèt lo vicepresident d'Abraham Lincoln e que li succediguèt coma president après lo sieu assassinat.

### Govèrn
thumb|right|150px|Phil Bredesen, actual governador de Tennessee.
Lo governador de Tennessee assumís sa carga pendent un periòde de quatre ans, en avent pas limit pel nombre de legislaturas, e mai se pòdon pas èsser mai de doas de seguida. Lo pòrtaparaula del Senat a lo títol de vicegovernador.

L'Assemblada generala (lo poder legislatiu estatal) se compausa de 33 membres del Senat e 99 de l'Ostal dels Representants. La carga de senador dura quatre ans, e la dels membres de l'Ostal dels Representants dura dos ans.

La Cort Suprèma es l'instància judiciària pus nauta en Tennessee. A un tribunal principal e quatre associats. La Cort d'apellacions es formada de 12 jutges del temps que la Cort Criminala d'Apellacions a 9 jutges.

La constitucion actuala de Tennessee foguèt adoptada en 1870. L'Estat aguèt doas constitucions prealablas. La primièra foguèt adoptada en 1796, l'an que Tennessee entrèt dins l'Union, e la segonda foguèt adoptada en 1834.

### Geografia
thumb|right|200px|Mapa de Tennessee amb las rotas principalas.
L'estat de es tradicionalament devesit per sos abitants en tres grandas partidas: Èst, Centre e Oèst. Se considèra generalament que lo riu Tennessee es la frontièra entre l'oèst e lo centre de l'estat, mentre que la plana de Cumberland es considerada coma la linha de division entre l'èst e lo centre. Lo punt culminant de l'estat es lo mont Clingmans Dome, amb 2025&nbsp;m d'altitud.

Lo clima de l'estat es subtropical umid, levat dins las nautas montanhas.

Tennessee es l'estat qu'a lo mai de balmas als Estats Units: fins a uèi ja ne foguèron enregistradas 8350.

### Economia
Segond l*'U.S. Bureau of Economic Analysis*, en l'an 2003 lo PIB de Tennessee atenguèt los  dolars, en representant 1,8% del total dels Estats Units.

Los principals produchs de l'estat son los textils, coton, l'elevatge e la produccion d'electricitat. L'estat a mai de  proprietats ruralas, e l'elevatge es present en aperaquí 59% de las bòrias de l'estat. Malgrat que lo coton siá una cultura anciana dins l'estat, la cultura a granda escala comencèt pas que pendent lo decènni de 1820, amb la dubertura de las tèrras entre los rius Tennessee e Mississipí. La part nauta del dèlta de Mississipí s'estend per lo sud-oèst de l'estat, e foguèt dins aquesta region fertila que foguèt plantat lo coton. A l'ora d'ara se cultiva soia a granda escala a l'oèst de l'estat, principalament al nòrd-oèst.

### Referéncias