open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Romanha (Òlt e Garona)

**Romanha** (*Roumagne* en francés) es una comuna agenesa, situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *parrochia de Romanha*, cap a 1300, *decime Sancti Romani prope Salvitatem*,  *parrochia Sancti Romani*, en latin, cap a 1300, *capella Sancti Romani, capella de Caulhac*, en latin, en 1326, *ecclesia Sancti Romani prope Salvitatem*, en latin, en 1505, *eccl. Sancti Saturnii de Romanha*, en 1506, *p. de Romanha et R. de Romanhas*, en 1520, *r. Sancti Romani prope Salvitatem*, en latin, en 1520. La prononciacion es [rru'maɲɔ] . *Romanha* pòt, coma Romanha (Gironda), venir de *Romanius*, del cognomen *Romanus* , mas coma *Romanha* es environat de vilatges que gardan la memòria de pòbles germanics, val mai acceptar la proposicion de J. Astor e de P.H. Billy, un vilatge poblat de populacions latinofònas, nommat aital per oposicion a lors vesins, probablament de garnisons estrangièras emplegadas per l'armada romana, installadas pr'amor de la proximitat del primièr reiaume visigot d'Aquitània, Garona delà .

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Lausun; es adara del canton de la Val de Dròt.

## Demografia

* En 1793, la municipalitat èra Miramont e Romanha .
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Rufiac

**Rufiac** (*Ruffiac* en francés) es ua comuna gascona de Vasadés  situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. 

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
### Rufiac
*Rufiac* ven d'un nom latin d'òme, *Ruffius*, atestat, tirat de *Rufus*, « ros », dab lo sufixe *-acum*, latinizacion deu sufixe gallés *-āco(n)*. Rufiac èra donc probablament ua anciana grana propietat antica qu'avèva per mèste *Ruffius* (o *Rufius*, per Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié). La prononciacion es [rry'fjak]. 
### Baishac ?
*Bachac* (tanben en Vasadés ). Es un nom format d'un nom d'òme dab lo sufixe *-acum*, latinizacion deu sufixe gallés *-āco(n)*. *Bachac* èra donc probablament ua anciana grana propietat antica, gallo-romana. Peu nom deu propietari, i a la causida : lo nom gallés *Bascio*, citat per Dauzat per Baishac e per Baissac  (mès Bénédicte Boyrie-Fénié, a la seguida de Negre, causeish lo nom latin *Bassius* per la comuna de Gironda e Xavier Delamarre cita *Bascio* sonque per la comuna de Corresa ), lo nom *Vassius* (gallo-roman, donc gallés d'origina) o *Vaccius* (latin) que citan Dauzat e Rostaing per Baissac (Tarn e Garona)  mès Burgan e Lafon, com Negre, aiman mèi lo nom latin *Bassius* . Lo nom se pòt donc escríver *Baishac* o *Vaishac*, per un resultat orau identic. La majoritat deus etimes possibles en *B-* e la comoditat de cambiar pas tròp las abituds d'escriptura han causir logicament **Baishac**. 

## Istòria
* En 1972, Rufiac fusionèt dab Antanhac. La comuna navèra prengot lo nom d'Antanhac e Rufiac. En 2001, *Antanhac e Rufiac* quitèt d'existir, per separacion, e las duas ancianas comunas tornèn a l'independéncia comunala .

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Boglon; es adara deu canton de las Seuvas/Ahorèsts /deus Bòscs de Gasconha.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Antòni de Ficalbà

**Sent Antòni de Ficalbà** (*Saint-Antoine-de-Ficalba* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [,seŋtan'tɔni de fikal'ba]. Las atestacions ancianas son contradictòrias : *Ficalda*, en 1309, *Sancti Antonii de Fin Albano (praceptoria ~), di. Agen*, en 1494, *Sant Antoni de Ficualbano*, en 1520. Sent Antòni, una comandariá de l'òrdre dels Antonins (que sonhavan los malaus tocats del fuèc de Sent Antòni, conegut ara coma ergotisme), remplacèt pauc a pauc Sent Martin de Peirat coma glèisa parroquiala (Peirat es a 500 m a l'èst de Sent Antòni e la glèisa a disparegut). Lo Sent Antòni onorat dins lo nom de la parròquia es donc l'anacorèta de Tebaïda, als sègles III e IV, dit Sent Antòni lo Grand. L'incertitud es pus granda sul determinant *Ficalbà*, apondut oficialament al nom de la comuna en 1919, « Saint-Antoine-de-Ficalba ». L'explicacion *Ficus alba*, « figuièr blanc » es jutjada pauc versemblabla per Bénédicte Boyrie-Fénié, que, davant la dificultat de trobar un etime, prepausa una grafia purament fonetica, *Ficalbà* .
* **Peirat**. Derivat de *pèira*, ambe un sufixe derivat de *-atum*. Los toponimistas donan pas gaire d'explicas : luèc peirós, rocassut ? pasimentat de pèiras ? la situacion geografica del luèc nommat Peirat, un ostal sol sus un planòl que tresplomba una comba del travèrs plan regde, fai puslèu pensar a la primièra solucion. O benlèu lo nom èra motivat per de fortificacions del costat del planòl, qu'èra pas defendut naturalament. I a, a pauc de distància, lo lac de Peirat, dins una comba donc, e pus naut la font de Peirat. Se lo vilatge èra sul travèrs, aquò justificariá plan l'idèia de Durengues que la glèisa èra d'un accès malaisit  e tanben lo nom del vilatge. 

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Vilanuèva d'Òut-Sud; es ara del canton de Vilanuèva d'Òut-2.

## Demografia

* en 1793, la municipalitat èra *Pujols, Noaillac et Saint Antoine*, en occitan Pujòls, Noalhac (comuna de Pujòls) e Sent Antòni de Ficalbà.
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Ribas (Òlt e Garona)

**Ribas** (*Rives* en francés) es una comuna perigòrda  situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es ['rribɔ]. Las fòrmas ancianas son *prior Ripe*, en latin, al sègle XII, *ecclesia Sancti Petri de Ripa*, en latin, en 1119, *locus Sancti Petri de Ripa*, en latin, en 1142, *locum vocatum Ribas*, en 1289, *prior prioratus de Rippis*, en latin, en 1319, *rector ecclesie de Rippis*, en latin, en 1319. La prononciacion es ['rribɔ]. Jacques Astor explica que lo mot de *riba* pren sovent lo sens de « tap [d'un cors d'aiga] » , çò qu'es un fach lingüistic, mas en toponimia, la rason es purament geografica : un vilatge s'installa pas en ribièra bassa, quand n'i a una. Fòra d'aquel punt, lo sens de *riba*, eretièr del latin *ripa*, pausa pas cap de problèma e Ribas es en riba de Dròt , en fàcia de Vilarial.

## Istòria
* Ribas es una comuna perigòrda e doncas de l'anciana diocèsi de Sarlat abans la Revolucion .
* Ribas fusionèt emb Vilarial en 1972, mas provisòriament : en 1981, Ribas tornèt trobar l'independéncia comunala .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Vilarial; es adara del canton del Naut Agenés Perigòrd.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* J. Benaben, *Rives et Tourliac*, , Revue de l'Agenais, année 1912, tome 39 (''legir en linha'')
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Romestanh

**Romestanh** (*Romestaing* en francés) es ua comuna gascona de Vasadés , situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
La prononciacion es [rrumes'taɲ]. Las fòrmas ancianas son : *Romastaynh*, en occitan, en 1289 e 1305, *Romestaing (domus de ~) Vazaten di.*, en 1312 .
 
*Romestanh* vendré d'un nom germanic d'òme *Hrom-stang* , o *-stein*. Bénédicte Boyrie-Fénié se prononça pas, tot en admetent un nom germanic. Lo nom es benlèu lo deu fondator deu borg, emplegat shens sufixe .

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Boglon; es adara deu canton de las Seuvas/Ahorèsts /deus Bòscs de Gasconha.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Astier (Òlt e Garona)

**Sent Astier**  o **Sent Astier de Duràs**  (*Saint-Astier* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
La prononciacion es [ʃɛŋtas'tje].
Las fòrmas ancianas son *prior de Sanc Chastier*, en 1326, *r. Sancti Asterii et Sti Leudegarii*, en latin, en 1499, *r. Sancti Asterii*, en latin, en 1515, *prior et rector Sancti Asterii*, en latin, en 1520. La fòrma de 1326 representa [saŋtʃ-], que s'explicariá entau : [saŋktu], puèi vocalizacion en [j] de [k] e palatalizacion de [t] per [j] > [tʃ] (avant iniciala vocalica). La finala *-ièr* se pronóncia emb [e] barrat dins los parlars brageiragués  (e tanben bordalés, nòrd-vasadés...). I a mai d'un sent deu nom d*'Asterius*, dont un metropolitan d'Amàsia au sègle V , mes lo patron de la glèisa seriá, segon lo canonge Durengues, un confessor deu Ier sègle.

Sus la plancarta a l'entrada deu borg (glèisa), lo nom es escrit *St Astier de Duras*. L'usatge (larg) popularizat seriá *Sent Astier de Duràs*, maugrat la fòrma oficiala sense determinant.

## Istòria
* Puèg-Agut es un ancian castèu, desrocat a la fin de la Guèrra de Cent Ans, dins la comuna, sus una tuca de calcari blanc de l'Agenés, plaçada en avant de la sèrra de meteis calcari que va de Lobés a Somençac; se vei plan dempuèi la RD 19 e enquèra milhor en anant a Lobés. Lo nom de *Puèg-Agut* es transparent : « puèg ponchut » e correspond plan au paisatge. Aquela castelaniá èra un captalat segon certanas fonts .

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Duràs; es adara deu canton deus Tuquets de Guiana.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km²

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Albin (Agenés)

**Sent Albin** (*Saint-Aubin* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
* **Sent Albin**. La prononciacion es [seŋtal'bi]. Las fòrmas ancianas son en latin e barrejan Sent Albin e Sent Alban : *Sancti Albini (parrochia ~) prope castrum de Monte securo*, al sègle XIII, *Sancto Albino (parrochia de ~)*, en 1271 (Saisimentum), *Albini et S. Pardulphi (parrochiales ~)*, en 1305, *Sancti Albani (capella ~), capella de Roues*, en 1326, *Sancti Albani (par. ~) cum annexa Sancti Pardulphie*, en 1520. Mas Durengues, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, escriu que lo patron de la parròquia es Sent Albin, avesque d'Angieus. L'annèxa Sent Perdon es ara dins la comuna de La Cauçada.
* **Roet** o **Roets**. Lo nom poiriá venir del latin *robur*, « roire, rove, rore, ròure (varietat de casse) », emb lo sufixe collectiu *-etum*. Coma lo sens es dejà collectiu, lo plural eventual poiriá èsser lo dels abitants (los *roets = los abitants de Roet, puèi lo vilatge pren lo nom de Roets per confusion) dins un airal occitan de l'oèst que fòrma sovent los gentilicis sense sufixe.

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Montflanquin; es ara del canton del Naut Agenés Perigòrd.

## Demografia

* en 1793, la municipalitat èra *Montflanquin, Beauregard, Boudy, Cailladelles, Lacaussade, La Mothe Fey, Aubin, Savignac et Villas* 
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments
* Glèisa de Sent Albin (sègles XIII e XVI) 
* Glèisa de *Rouet* ou *Rouets* (Roet(s) en occitan), situada al SSO de Sent Albin, près del puèg de Roet (218 m). Se bastiguèt al sègle XI o XII, e l'arc trionfal es del sègle XV 

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Avit (Òut e Garona)

**Sent Avit**  (*Saint-Avit* en francés) es una comuna agenesa , situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. 

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [seŋta'bi]. Las fòrmas ancianas son : *ecclesia Sancti Aviti que adjacet parrochie Sancte Martiane*, en latin, en 1130, *par. Sancti Aviti*, en latin, en 1520, *ecclesia Sancti Aviti prope Escassefortem*, en latin, en 1555.

*Avitus* es lo nom de sèt sents; Durengues explica que lo patron de la parròquia es *Sent Avit de Miey* (per *Micy* ?), tresen abat de Miey, près d'Orleans, al sègle VI; la data de sa fèsta es lo 17 de junh.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Sèishas; es adara deu canton deus Tuquets de Guiana, damb Duràs per burèu centralizator.

## Demografia

## Luècs e monuments
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km²
## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Bertomiu d'Agenés

**Sent Bertomiu d'Agenés** (*Saint-Barthélemy-d'Agenais* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània. 

Avant 1919 se disiá oficialament *Saint Barthélemy* e doncas **Sent Bertomiu**.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Lo toponim es prononciat localament [,seŋbertu'miw daze'ne].

Bénédicte Boyrie-Fénié dona quatre atestacions : *Sancti Bartholomei* (sègle XIII), *S. Bartholomeo (homines de ~)* (1242-1255), *Sanctus Bartholomeus* (1307-1317), *St Bertoumion* (mapa del sègle XVII). La darrièra es especialament interessanta : mòstra que lo grope final *-ion* se prononciava dejà [-iw] en lengadocian.

L'origina del nom pausa pas cap de problèma : representa l'apòstol *Bartholomaeus* . Lo determinant que se referís a l'Agenés, dont la parròquia Sent Bertomiu fasiá dejà partida de la diocèsi abans la Revolucion , foguèt ajustat al nom de la comuna en 1919. Pendent la Terror (1793-1794), la comuna prenguèt (oficialament) lo nom de *Beauvais* .
* **Viraguet**, glèisa consacrada a Sent Pèir e dispareissuda dempuèi lo sègle XVI  (demòra una capèla). Son nom, grafiat *Viraguet* o *Biraguet* (sus la lista de Valeri, en 1520) deu èsser un diminutiu de Virac, situat a quicòm coma 8 km.

## Istòria
A la revolucion francesa, la municipalitat de *Barthélemy* inclús las seccions de Montinhac e de La Topinariá, que formaràn a l'an 5 la comuna de Montinhac e La Topinariá. Lo nom de *Beauvais* es utilizat dins l'estat civil en floreal de l'an 2, puèi tornan a *Saint-Bathélemy*.
En 1919, la comuna es renomada oficialament *Saint-Barthélemy-d'Agenais*.

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Sèishas; es adara deu canton deus Tuquets de Guiana.
* L'intercomunalitat es *Val de Garonne Agglomération*, donc Vau de Garòna Aglomeracion.

## Demografia

* al recensament de 1793, la municipalitat èra *Saint Barthelemy, Armillac, Beffery, Montignac et Toupinerie *, donc **Sent Bertomiu**, Armilhac, Beffery (nom francés), Montinhac, Topinariá.
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km²
* es interessant de comparar l'evolucion demografica de Sent Bertomiu d'Agenés e de Levinhac, d'una part, e la de Duràs e de Sèishas, d'autra part. Son de comunas de talhas pas tròp diferentas, çò que permet d'eliminar dens una certana mesura l'efècte de l'exòde rural, qu'an mai o mens un aspècte urban (una vila èra sovent petita dins l'Oèst occitan), eretat d'una foncion de centre de servicis per las comunas vesinas, sovent dispareissuda adara. Las que venguèren cantons (capluècs de canton), emb las foncions administrativas associadas a aquel títol, se son en gròs mantengudas dempuèi lo començament deu sègle XIX, las autras, en mai d'aquò tròp près de Sèishas o de Duràs respectivament, an patit d'un despòblament marcat e d'una pèrda de lur activitat comerciala.

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Senta Baselha

**Senta Baselha** (*Sainte-Bazeille* en francés) es una comuna dau Vasadés istoric , situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
L'abondància de las fòrmas ancianas atèsta de l'ancianetat e de l'importància istorica de la vila : *Aurangia* (epòca gallo-romana), *Sancta Basilica* (1087), *S. Basilia* (1242-1255), *Sancta Basilia* (1254), *Sancta Bazelha* (1262), *Sancta Basilia* (1274), *Sancta Baselha* (1307-1317), *Sancta Basilia (in ~)* (començament dau sègle XIV), *S. Basiliae (ecclesia ~) et Sancti Petri Doren* (?) (1318, letra de Joan XXII), *Sancta Basilha* (1383), *Sancta Bazelha* (1396), *Sainte Basille* (1580), *Ste Bazeille* (mapa dau sègle XVII) .

L'origina e lo sens dau nom gallo-roman *Aurangia* son pas coneishuts. *Senta Baselha* se referís a una martira devath lo renhe de Dioclecian, au sègle III . La prononciacion recenta es *Sinta* Baselha (s'escriu *Senta* pr'aquò) e lo nom de la vila se ditz tanben familiarament *Baselha*.

* **Serinhac** (necropòli) ven dau nom d'òme *Serennius* damb lo sufixe *acum*, latinizacion dau sufixe celtic *-*acon*.

## Istòria
L'abondància daus vestigis arqueologics, dont la necropòli de *Serinhac* (de la Nauta Edat Mejana) testimònia de l'importància d*'Aurangia*.

A la fin dau sègle XVIII, l'importància relativa de Senta Baselha e de Marmanda èra pas tan desequilibrada (en 1793, Marmanda : 5 792 abitants; Senta Baselha : 2 332). Las viás de circulacion de l'epòca favorizavan mèi Senta Baselha que non pas adara : lo camin grand que venèva de Brageirac e d'Aimet passava pas per Miramont e Sèishas, mès per La Sauvetat e Alemans; arribat a Escassefòrt, lo camin grand se devesissèva en dus, d'un costat Marmanda, de l'aute Senta Baselha e, per un bac, Cocumont, Granhòs, Ròcahòrt (Lanas) e Lo Mont de Marsan , çò que hasèva de Senta Baselha un cairehorc important sus l'axe de la ribèira de Garòna. Éra coma si l'actuala RD 933 Perigòrd-Landas passava per Senta Baselha e pas per Marmanda (la mapa mòstra pas tanpauc de camin dirècte entre Marmanda e Castèlgelós e l'itinerari passava per Caumont). 

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Marmanda-Oèst; es adara dau canton de Marmanda-1.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Senta Colomba de Duràs

**Senta Colomba de Duràs** (*Sainte-Colombe-de-Duras* en francés) es una comuna occitana deu Vasadés istoric, situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri
 

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son  *Montemanar (ecclesia de ~)*, al sègle XII, *Sancta Columba (par. de ~)* (1271, *Saisimentum*), *Sancti Columbe (capella ~)* (1326), *Columbe (eccl. Sancte ~) cum ejus* (sense data), *annexa Sti Johannis de Montemana* (1501), *Sancte Columbe (eccl.)... ad capitulum Sancti Caprasii* (1510), *Sancte Columbe (r. ~) et de Montemanar* (1520). La prononciacion seré ['sɛŋtǝku'lumbǝ de dy'ra], (en realitat [- dǝ dy'ra]).

La sola senta nommada entau es Sancta Columba, martirizada a Sens en 1273. La comuna es parcialament gavacha (maròta) e l'influéncia sus lo nom de la comuna es pas precisada. Bénédicte Boyrie-Fénié escriu *Senta Colomba de Duràs* .

## Istòria
Entre 1841 e 1852, Senta Colomba de Duràs fut annexada per Balaiçagas; la comuna portava lo nom de Balaiçagas . 

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Duràs; es adara deu canton dei Tuquets de Guiana (*Les Coteaux de Guyenne* en francés), emb Duràs per burèu centralizator.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km²

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Senta Colomba de Vilanuèva

**Senta Colomba de Vilanuèva** (*Sainte-Colombe-de-Villeneuve* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [,seŋtɔku'lumbɔ de ,bilɔ'nɛβɔ]. Lo nom es atestat en latin *Sancta Columba* en 1307-1317.

*Columba* es una martira a Sens en 273. Lo determinant es la vila vesina de Vilanuèva d'Òut.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments
* Cauna de las Tornèlas

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Senta Coloma de Brulhés

**Senta Coloma de Brulhés** (*Sainte-Colombe-en-Bruilhois* en francés) es ua comuna gascona d'Agenés, en Brulhés, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [,seŋtɔku'lumɔ de bry'ʎes]. Las fòrmas ancianas son : *villa Sancte Colombe*, en latin, en 1049, *capella Sancte Colombe ultra Garumnam*, en latin, en 1235, *capella Sancte Colombe*, en latin, en 1326, *Sancta Columba*, en latin, en 1571, *Ste Colombe* (mapa deu sègle XVII). 
*Senta Colomba* es *Columba*, martirizada a Sens en 273 o 274.
*Senta Coloma de La Pluma* vengoc en 1936 *Senta Coloma de Brulhés*. Lo determinant *Brulhés*, nom de país, ven deu gallic *brogilos*, que mia a l'occitan *brulh*, *bruèlh* o *bruòlh*, « talhadís joen, bòsc, bòrn d'aiga boscós », damb lo sufixe *-ensem*.
### Mor(r)ens
Nom germanic d'òme *Maurus* o *Moro*, sufixe *-ingos*, o nom germanic *Moringus*, shens sufixe. Atraccion grafica o fonetica de *morre* (lo vilatge es sus un tuc).

## Istòria
En 1827, Morrens (Morens ?) estoc incorporat a la comuna . Morrens es au nòrd-oèst de Senta Coloma.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

### Mor(r)ens

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Estèfe de Falguièras

**Sent Estèfe de Falguièras**  (*Saint-Étienne-de-Fougères* en francés) es una comuna agenesa, situada dins lo departament d'Òlt e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas non son gaire divergentas : *Sancti Stephani de Falgueriis (eccl. de ~)*, en 1120, *Sancti Stephani de Falgères (capella ~)*, en 1326, *Sancti Stephani de Falgueriis (p. ~)*, en 1520. La prononciacion es [,seŋtes'tɛfe de fa'ljɛrɔs] . *Sent Estèfe de Falièras* seriá una grafia pus fonologica mas non normativa.

*Estèfe* es una fòrma occitana del latin *Stephanus*, vengut del grèc Στέφανος, « coronat ». Sent Estèfe, patron de la glèisa « jol títol de l'invencion » (festejat a la data de la descobèrta de sas relíquias, lo 3 d'agost), èra lo primièr dels martirs. Lo determinant, present dins las fòrmas ancianas, fa pensar que *Falguièras* es lo nom ancian del vilatge. Lo mot occitan *falguièra*, que ven del latin *filicaria*, aviá un sens collectiu : « ensemble de falguièras, donc luèc ont i a plan de falguièras » . *Estèfe* es una fòrma mièja-sabenta que se tròba mai que mai dins los noms de glèisas e per extension de vilatges. Coma pichon nom, es la fòrma populara *Estève* qu'es usitada, aquí perqué es vengut un patronime (nom de familha), escrit *Estève* o *Estèbe*.

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Montclar d'Agenés; es ara del canton de *Le Livradais* (en francés), donc benlèu *Lo Liuradés* en occitan.

## Demografia

* en 1793, la municipalitat es « Fongrave et Saint Etienne » (en francés), donc Fontgrava e Sent Estèfe de Falguièras
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Estèfe de Vilarial

**Sent Estèfe de Vilarial**  (*Saint-Étienne-de-Villeréal* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània .

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [,seŋtes'tɛfe de ,bilɔ'rjal]. Las fòrmas ancianas son *parrochia Sancti Stephani prope Parisins* [comprene *Parisius*], en latin, en 1259 Bénédicte Boyrie-Fénié, *Dictionnaire toponymique des communes. Lot-et-Garonne*, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2012, p. 229, *S. Estienne de Lozenes* sus una mapa del sègle XVII , *St Etienne de Lesines* sus la mapa de Cassini , *Saint-Etienne de Lézenne*  (París o Parisòt es una parròquia e anciana comuna annexada a Vilarial en 1839). 

*Estèfe* es una fòrma occitana del latin *Stephanus*, vengut del grèc Στέφανος, « coronat » . *Stephanos*, lo sent patron de la glèisa, es considerat coma lo prumièr dels martirs .
*Estèfe* es una fòrma sabenta que se tròba mai que mai dins los noms de glèisas e per extension de vilatges. Coma pichon nom, es la fòrma populara *Estève* qu'es usitada, aquí perqué es vengut un patronime (nom de familha), escrit *Estève* o *Estèbe*.

*Lozenes*, *Lézennes* o *Lesines* es probablament lo nom ancian del vilatge. Sembla format del nom latin d'òme *Licinius*, benlèu devat la fòrma de *Licinus*.

Per la grafia de *Vilarial*, vejatz a Vilarial. *Vilareal* es un francesisme.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* en 1821, quand Sent Estèfe pèrd mai de 400 abitants, l'anciana comuna d'Estrada, adara dins Devilhac, ganha l'equivalent.
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Grapasi de l'Èrm

**Sent Grapasi de l'Èrm** (*Saint-Caprais-de-Lerm* en francés) es una comuna agenesa, situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [seŋgra'pazi de 'lɛr]. Las fòrmas ancianas son totas en latin : *Sancti Caprassi (eccl. ~) vocati de Lerm*, al sègle XIII, *Sancto Caprasio de Heremo* en 1271, *Sancti Caprisii (eccl. ~)*, en 1289, *Sancti Caprasii Agennensis (priori ~)*, en 1305, *Sancti Caprasii de Heremo (ecclesia ~)*, en 1317, *Sancti Andree de Eremio (capella ~)* (legir *de Eremo*), en 1326, *Sancti Caprasii de Heremo et Sancti Laurencii de Malvés (r ~)*, en 1520, *Sancti Caprasii de Heremo (ecclesie ~)*, en 1535. Lo patron de la parròquia es Sent Caprasi, considerat coma primièr avesque d'Agen, martir al començament del sègle IV, e non pas l'abat de Lerins omonime, coma escriu lo Dauzat, en parlant de tots los Sent Caprasis. Lo nom a evolucionat en *Grapasi* per metatèsi de *r* [e sonorizacion de l'iniciala]. Lo determinant, vengut del latin *eremu(m)*, en occitan *èrm*, remembra una tèrra desèrta o una bosiga, eventualament una tèrra paura . Lo nom d'èrm es sovent donat quand la tèrra se torna desbosigar.

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Puègmiròl; es ara del canton del Sud-èst Agenés.

## Demografia

* En 1793, la municipalitat èra *Puymirol, Saint Caprais Saint Jean de Thurac, Saint Pierre de Clarac, Saint Romain le Noble et Saint Urcisse* (en francés), donc en occitan Puègmiròl, Sent Grapasi de l'Èrm, Sent Joan de Turac, Sent Pèir de Clairac, Sent Romans e Lo Nòble e Sent Orsisi 
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km². 

## Luècs e monuments
* Glèisa Sent Grapasi inscrita als monuments istorics en 1926. Es del sègle XII e romanica, ambe una vòlta probablament del sègle XIV, segon Georges Tholin. Tres capèlas, doás a esquèrra, una a drecha, foguèron ajustadas cap a 1530. Un portal d'estil gotic flamejant foguèt dubèrt a aquela epòca sus la façada occidentala. Un pòrge i mena.

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Colomb de Lausun

**Sent Colomb de Lausun** (*Saint-Colomb-de-Lauzun* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [ʃeŋku'lun de law'ʒu]. Las fòrmas ancianas son *ecclesia Sancti Coloni prope Laudunum*, vèrs 1300, *Sant Colon*, en 1326, *r. Sancti Columbi*, en 1515, *p. Sancti Coloni*, en 1520, *ecclesia Sancti Colomi, alias S. Colom*, vèrs 1543 . 
Non se sap se lo sent, en latin *Colombus*, representa un monge irlandés o un monge de Lerins (illa de Sant Onorat) al sègle VIII . La fòrma de 1326 es un cas rare de *Sant* en Agenés (vertat es que los tèxtes medievals balhan puslèu das abreviacions o das fòrmas en latin). 

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Lausun; es adara del canton de la Val de Dròt.

## Demografia

* 1793 : comuna recensada emb Lausun 
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Front de Lemança

**Sent Front de Lemança** (*Saint-Front-sur-Lémance* en francés) es una comuna agenesa  situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [seŋ'frun de le'maŋsɔ]. Las fòrmas ancianas son *Sent Front (apud ~)*, en 1259, *Sancto Fronte (parrochia de ~)*, en 1271, *Sancto Fronte (castrum de ~)*, en 1271, *Sancti Frontonis (prior de ~)*, en 1326, *Sancti Frontonis (prior et rector de ~)*, en 1520 .

Lo nom de la comuna se referís a *Fronto*, primièr avesque de Peireguers, als sègles III e IV. *Lemança*, causit oficialament coma determinant en 1919 (*-sur-Lémance*) es lo nom del riu que travèrsa la comuna. Son nom es format del gallés *lemo*, « orme », e del sufixe idronimic *-antia* plan espandit (cf. Briolança, afluent de Lemança).

### ''Bonaguil'' (nom francés)
Lo nom es atestat en 1520 : *Rector Sancti Martini de Trillis et Bonaguilh*. La fòrma occitana es probablament *Bonaguilh*.

### ''Lastreilles'' (nom francés)
Lo nom es atestat en 1520 : *Rector Sancti Martini de Trillis et Bonaguilh*. La fòrma occitana demanda d'estudis sul terrenh. Los noms *Trelhas*/*Trilhas*, emb l'article o pas, vendrián del latin *trichila*, « verdura en brèç , trelha, tonèla », mès lo nom sembla venir de l'estrat dialectal (après l'epòca latina) e se tracta de vinha especialament.

## Istòria
* En 1824, la comuna annexèt *Bonaguil*.

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Fumèl; es adara del canton de *Le Fumélois* (en francés).

## Demografia

* En 1793, la municipalitat èra *Front et Bonaguil*. La comuna de *Bonaguil* foguèt annexada en 1824
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

### Demografia de ''Bonaguil''
* 1800 : 1014	(donada de mal explicar : benlèu l'addicion de las populacions de Sent Front e de *Bonaguil*)
* 1806 : 118	
* 1821 : 210 abitants

## Luècs e monuments

Saint-Front-sur-Lémance - Eglise -1.JPG|Glèisa de Sent Front.
Saint-Front-sur-Lémance -Eglise -2.JPG|Absida de la glèisa de Sent Front.
Bonaguil.jpg|Castèl de Bonaguil.
Lastreilles - Église Saint-Romain -1.JPG|Glèisa de Sent Roman.
Saint-Front-sur-Lémance_-_Forge_du_Moulinet_-1.JPG|Farga del Molinet.


* Castèl de Bonaguil.
* Vièlh prioriá bénédictin de Sent-Front.
* Glèisa de Sent Miquèl, anciana capèla castrala del castèl de Bonaguil.
* Glèisa de Sent Roman.
* Mantunas fargas activas del sègle XVI al XIX.

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Guiraud (Òlt e Garona)

**Sent Guiraud**, foneticament [siŋgi'raw], nom coneishut sovent coma [seŋgi'raw] dens las comunas vesinas, es una comuna deu Vasadés istoric situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània. 

## Geografia

## Toponimia
Una fòrma anciana en latin es atestada per 1287 : *Sancto Geraldo (de ~)*. Tots los especialistas (Dauzat e Rostaing , Ernèst Negre, Astor (citats per Bénédicte Boyrie-Fénié), Bénédicte Boyrie-Fénié ela-meteissa, son d'acòrd : l'origina es lo nom germanic *Geraldus* (en latin), qu'es lo deu senhor d'Orlhac (Auvèrnhe), que fondet una abadia que pòrta son nom en 894, en tornant d'un pelegrinatge a Roma. Lo nom es format de *gair*, *ger*, «aste, lança» (simbòle guerrier), e de *wald*, «governar». La finala *-ald*, enquèra presenta a Orlhac (*Sant Guirald*), es venguda *-aud* per vocalizacion. Lo nom maròt (gavache) es *Saint-Giraud*.

## Istòria
Sent Guiraud fut incorporat a Levinhac de Guiana de 1839 a 1868.

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Sèishas; es adara deu canton dei Tuquets de Guiana.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Joan de Duràs

**Sent Joan de Duràs** (*Saint-Jean-de-Duras* en francés) es una comuna agenesa, situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
Lo vilatge près de la glèisa es tot petit e lo borg es a Rainaud e a *Malromé* (dos luecs a costat sus la mapa), a 700 m.

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
* La prononciacion es [ʃeŋ'zaŋ de dy'ra]. **Sent Joan** representa en realitat, coma quasi totjorn, Sent Joan Baptista . Lo nom es citat en francés au sègle XVII, *Saint Jean de Galissac*. Galissac, probablament lo nom d'origina e una anciana granda propietat galloromana, es completament oblidat .
* *Malromé* (nom francés) es lo nom d'un riu e d'un luec. Durengues precisa que *Saint-Barthélémy de Malromé* èra l'annèxa de la parròquia de *Saint-Jean de Saint-Front* (Sent Joan de Duràs) La glèisa, deu sègle XI segon Durengues, èra pus petita que la de la matritz (Sent Joan) . Le nom de *Malromé* es omonime deu nom d'un castèu dins la comuna de Sent Andriu dau Bòi. Aqueu nom poiriá correspondre a la senhoriá de *Malleroumex*, citada per *Guy Aldonce Ier de Durfort*, marqués de Duràs (1605-1665), coma vesina de la siá au levant . *Malleroumex* se comprend coma *malas romècs* e la fòrma *Malromé* seriá una francizacion abusiva o una varianta gavacha. Un autre luec nommat *Malromé* se vei sus la mapa de Cassini au nòrd-èst (castèu ?).

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Duràs; es adara deu canton deus Tuquets de Guiana. De 1793 a 1801 fuguèt deu canton de Somençac.

## Demografia

* En 1793, Sent Joan èra recensat emb Somençac.
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km²

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Joan de Turac

**Sent Joan de Turac**  (*Saint-Jean-de-Thurac* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

I aviá un autre *Turac* en Agenés, a Fumèl : Sent Martin de Turac, parròquia despareguda. I a tanben un luèc nommat *Turac*, a La Crotz Blanca, pr'aquò ren non pròva que siá estat parròquia o d'origina antica.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Sancto Joanne de Turaco (par. de ~)*, en 1271 (Saisimentum), *Sancti Johannis de Turaco (r. ~)*, en 1510, *Sancti Johannis de Thuraco (r. ~)*, en 1520. La prononciacion constatada, e francizada, es [seŋ'ʒaŋ de ty'rak]; la prononciacion [seŋ'ʒwaŋ de ty'rak] es recomandada . Sent Joan Baptista es lo patron de la parròquia, a çò que ne ditz Durengues. Per *Turac*, i a pas de discussion sus la finala *-acum* d'apertenéncia, latinizacion del sufixe gallic *-aco(n)*. Turac èra donc probablament una anciana granda propietat gallo-romana. 

Pel nom del propietari, *Turius* es atestat   mas foneticament conven pas ; permet pr'aquò de justificar **Turus*, inatestat e que Bénédicte Boyrie-Fénié prepausa .

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Puègmiròl; es ara del canton del Sud-Èst Agenés.

## Demografia

* En 1793, la municipalitat èra *Puymirol, Saint Caprais, Saint Jean de Thurac, Saint Pierre de Clarac, Saint Romain le Noble et Saint Urcisse*  (nom francés), donc en occitan  Puègmiròl, Sent Grapasi de l'Èrm, Sent Joan de Turac, Sent Pèir de Clairac, Sent Romans e Lo Nòble e Sent Orsisi
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Lèu

**Sent Lèu**  o *Sent Leon* (forma arcaïzanta) (*Saint-Léon* en francés) es ua comuna gascona d'Agenés situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Lo nom es atestat en 1271, *Sent Leu (gleisa de ~)*. La prononciacion es [seŋ'lɛw] .
Sent Leon es lo nom de mèi d'un papa, dont Sent Leon lo Grand au sègle V (atribucion mèi versemblabla) . Normalament, *-n* finala se consèrva en gascon, mès lo nom degot passar per [-lɛwn] e dens aqueth cas la prononciacion de la finala ven malaisida.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Damasan; es adara deu canton de Lavardac.

## Demografia

* En 1793, la municipalitat èra *Damazan, Caubeyres, SaintLéger et Saint Léon*, donc Damasan, Cauvèiras, Sent Leugèr e Sent Lèu 

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Senta Liurada (Agenés)

**Senta Liurada d’Òut**, dins la practica **Senta Liurada**  (*Sainte-Livrade-sur-Lot* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [,seŋtɔliw'radɔ dɔw]. I a plan de fòrmas ancianas : *Sanctae Liberatae (ecclesia ~)*, en latin, en 1116, *Liberate ecclesiam... ripa Olti fluminis sitam*, en latin, en 1122, *Sancta Liberata*, en latin, en 1283, *S. Livrada (prioratus de ~)*, en occitan, en 1311, *Sancte Librate (prior ~)*, en latin, en 1326, *Sancte Livrande (capella ~)*, en occitan, en 1326, *Sancte Liberate (eccl. ~)*, en latin, *Sancta Livrada (locus de ~)*, en occitan, en 1358, *Sancte Liberate (prior ~), rector ejusdem*, en latin, en 1520, *St Liorade*, en occitan, sus una mapa del sègle XVII .

Senta Liurada, en latin *Sancta Liberata*, es una senta benlèu legendària , verge e martira eventualament en Agenés, al sègle IV. De traditions ne fan la sòr (bessona) de Senta Quitèira , de Senta Gemma, de Senta Baselha, de Senta Dòda, de Senta Mèra, de Senta Germana, de Senta Marciana e de Senta Victòria.

Los lòcs, comunas o ancianas parròquias, que pòrtan lo nom d'aquela senta regionala son nombrós. Aquí perqué lo determinant *sur-Lot* foguèt ajustat en 1919 al nom francés oficial. 

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra canton; es ara del canton de *Le Livradais* (en francés), donc *Lo Liuradés* e n'es lo burèu centralizator.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Laurenç (Òlt e Garona)

**Sent Laurenç** (*Saint-Laurent* en francés) es ua comuna agenesa de Gasconha situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [,seŋlaw'reŋs]. las fòrmas ancianas son : *parrochia Sancti Laurencii de Valandraut*, en latin, au sègle XIII, *parrochia Sancti Laurentii*, en latin, en 1271, *Sancti Laurencii*, en latin, en 1326.

*Valandraut* es pas mei coneishut de la populacion e la parròpia prengoc lèu lo nom deu sent patron.

Sent Laurenç es un martir, diague espanhòu que moric a Roma en 258 sus ua grasilha.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Martin de Curton

**Sent Martin de Curton** (*Saint-Martin-Curton* en francés) es ua comuna gascona de Vasadés  situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
* **Sent Martin**. Sent Martin, avesque de Tors, es un evangelizator de las Gàllias au sègle IV  e las parròpias que pòrtan son nom datan sovent de la Nauta Edat Mejana.
* (de) **Curton**. Las fòrmas ancianas son *Curton*, en occitan, en 1274 e 1383, *Curton (de ~)*, en occitan, en 1292, *Turtonio (de ~)*, en latin, en 1315, *Curtens*, en latin, en 1316, *Curto (de castro et dominio de ~)*, en latin, en 1452-1453. *Curton*, probablament lo nom d'origina deu lòc, perqué i a pas d'aute *Curton* a l'entorn, ven benlèu d'un nom latin d'òme, **Curtone*, de **Cūrtus*, shafre derivat de *cŭrtus*, « cort », dab lo sufixe *-one* .
* *Heulies* (nom francés)

## Istòria
* En 1841, la comuna d*'Heulies* (nom francés) estó annexada a Sent Martin de Curton 

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Castèlgelós; es adara deu canton de *Les Forêts de Gascogne* (en francés), donc Los Bòscs (las Ahorèsts ? las Seuvas ?) de Gasconha.

## Demografia

### Demografia ''Heulies'' (nom francés)

* Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, son las de la comuna sancèra de Sent Martin de Curton.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Martin de Bauvila

**Sent Martin de Bauvila** (*Saint-Martin-de-Beauville* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [,semmar'ti de baw'βilɔ]. Las fòrmas ancianas son : *p. Sancti Martini de Saichas* en 1086, *St Martin de Seissanis*, en latin, en 1235, *parrochia de Saissanis in honore et ressorto Grandes Castelli*, en latin, en 1271, *parrochia Sancti Martini*, en latin, en 1520, *parrochia Sancti Martini*, en latin, en 1593, *S. Martin de Seiches*, en francés, en 1680.

Sent Martin de Tors, en latin *Martinus*, (316-397) foguèt avesque de Tors e evangelizator de las Gàllias al sègle IV. *Sent Martin* es lo nom de sent lo pus representat en França en toponimia. Lo vocable es signe d'una granda ancianetat per una parròquia.

Lo determinant actual es la vilòta vesina. Lo determinant ancian, totalament oblidat, es probablament l'ancian nom del lòc. Es format emb lo nom latin d'òme *Saxius* e lo sufixe *-anu-*. Conferir damb Sèishas.

## Istòria
Entre 1790 e 1794, la comuna de Sent Sist(e) ? foguèt incorporada a Sent Martin .

## Administracion

## Demografia

* en 1793, la comuna èra recensada ambe La Sauvetat de Savèras
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

Saint-Martin-de-Beauville_-_Monument_aux_morts.JPG|Lo monument als mòrts.
Saint-Martin-de-Beauville_-_Église_Saint-Sixte_-1.JPG|Glèisa Sent Siste a Sent Siste.
Saint-Martin-de-Beauville_-_Église_Saint-Sixte_-2.JPG
Saint-Martin-de-Beauville_-_Église_Saint-Sixte_-3.JPG


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Martin de Vilarial

**Sent Martin de Vilarial**  o **Sent Martin de Dròt**  o *Sent Martin de Vilareal*  (*Saint-Martin-de-Villeréal* en francés) es una comuna perigòrda  situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [,ʃemmar'ti de ,bilɔ'rjal] o (emb l'ancian determinant) [,ʃemmar'ti de dro]. Las fòrmas ancianas son *Sancti Martini de Droto*, en latin, en 1340 , *S. Marti de drot*, sus una mapa de la prumièra mitat del sègle XVII , *S. Martin du Drot*, sus una mapa del sègle XVII . Oficialament, *Saint-Martin* venguèt *Saint-Martin-de-Villeréal* en 1919 , mas la mapa d'Estat-Major de 1820-1866 portava encara l'apellacion tradicionala de *Saint Martin du drot* (*du drot* en letras pichonas) . Bénédicte Boyrie-Fénié daissa la causida entre los dos determinants, lo tradicional e lo novèl .

Sent Martin, avesque de Tors, èra un evangelizator de las Gàllias al sègle IV  e las parròquias que pòrtan son nom datan sovent de la Nauta Edat Mejana o de la fin de l'Antiquitat.
 
Per la grafia de *Vilarial*, veire a Vilarial. *Vilareal* es un francisme.

Per Sent Cibornet, veire a l'article.

## Istòria
* En 1829, *Saint-Sibournet* (Sent Cibornet) fuguèt annexat a Sent Martin .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Vilarial; es ara del canton del Naut Agenés Perigòrd.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².
* Per Sent Cibornet, veire a l'article.

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lo Petit Sent Martin

**Lo Petit Sent Martin** (*Saint-Martin-Petit* en francés) es una comuna deu Vasadés istoric situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Comunas vesinas

## Toponimia
La prononciacion es [lu pe'tit ,simmar'tiŋ]. I a pas de fòrmas ancianas pr'amor de l'origina d'aqueth tròç de Sent Martin de Sèrras (veire Istòria). Lo latin *sanctus* es realizat *sint*, coma a Senta Baselha.

I a pas de problèma d'atribucion : Sent Martin es Sent Martin de Tors (316-397), avesque de Tors e evangelizator de las Gàllias au sègle IV. Lo vocable es signe d'una granda ancianetat per una parròpia.

Lo nom deu Petit Sent Martin s'explica per las circonstàncias de la creacion de la comuna : partida minoritària o majoritària de la parròpia  de *Sent Martin de Sèrra(s)*, non se sap, mes en tot cas partida desprovesida de la glèisa e parròpia trocejada, redusida a un tròç dens sa partida non fusionada damb Sent Aubèrt. 

## Istòria
Quand creèren la comuna, en 1792, despartiguèren la parròpia de *Sent Martin de Sèrra(s)*, una partida, damb la glèisa, angut en Gironda per constituïr la comuna de La Mòta Landerron damb la parròpia de *Saint-Albert*.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas