Davy Crockett

vinheta|Davy Crockett.
[vinheta|Ostal de Davy Crockett, [Tennessee.]]
**Davy Crockett**, nascut **David Stern Crockett** lo 17 d'agost de 1786 dins lo comtat de Greene alara dans l’Estat de Franklin e mòrt lo 6 de març de 1836 al sètge de Fòrt Alamo, es un soldat, caçaire e òme politic estatunian. Mai d'un còps elegit representant de l’Estat del Tennessee al Congrès des Estats Units d'America, venguèt eròi popular de l’istòria dels EUA.

## Biografia

### Originas e vida de familha
Lo luòc de naissença de Davy Crockett es pas conegut de segur, e los noms possibles citats son: 
* dins lo comtat de Greene, ss la broas del Nolichucky, dins l’Estat del Tennessee ;
* a Limestone Cove, dins lo comtat de Washington, Carolina del Nòrd ;
* a Franklin, Tennessee ;
* dins le comtat d'Hawkins, Tennessee.
Los Crocketts son originaris d’Irlanda, descendents del sénher de Croquetagne, un capitani uganaud de la garda de Loís XIV, e que nom foguèt anglicizat. Davy Crockett es lo cinquen enfant de nòu fraires, e recebèt pas una educacion elaborada. Es lo filh de John Crockett tenent d'un estanquet e un notable local.

Veus de Mary Finley, escaissada Polly (1788-1815), aguèron tres enfants. Se tornèt maridar en 1816 amb Elizabeth Patton e aguèron quatre enfants. Èra francmaçon.

### Carrièra politica
Lo 24 de setembre de 1813, servís dins le *Second Regiment of Tennessee Volunteer Mounted Riflemen* pendent 91 jorns e participa en companhiá de tribús indianas amigas a la guèrra dels Creeks de 1813, pendent que los Creeks son manipulats pels especulators imobilièrs, fasent seguida a la guèrra angloamericana de 1812, jols òrdres del futur president Andrew Jackson. Ven jutge de patz en 1817 abans d'integrar la milícia l’an seguent amb lo grade de colonel. Es enseguida designat per èsser membre à l’assemblada legislativa del Tennessee en 1821 e 1823, ont defend los caçaires e los primièrs colons contre los especulators.

De 1827 a 1835, es mai d'un còp elegit representant del Tennessee al Congrès. fa sesilha al Capitòli amb sos vestits de caçaire e i sosten los pionièrs du Tennessee qui vivon sus de tèrras distribuidas après la guèrra d’independéncia a de soldats que los an vendudas a d'especulators. Aquestes pionièrs pensavan poder ocupar aquestas tèrras, que las cresián abandonadas pels militars, mas se veson enseguida cridar de fermatg pels especulators, per de somas que podavan pas pagar, que mai sovent vivián de caça de pesca e d’agricultura de subsisténcia. 

Amic pròche de fórça Amerindians, que partetja la vida sus la frontièra salvatja, Davy Crockett s’opausa al president democrata Jackson, quitament s'es membre coma el del partit democrata, sus l’*Indian Removal Act* de 1830, qu'a per tòca de dobrir de territòris novèls a la colonizacon. Son oposicion a Jackson l’empacha pas d’èsser encara elegit en 1827 coma democrata, mas es la causa de son fracàs a l’eleccion de 1830. Crockett es pasmesns elegit en 1833, a una epòca ont lo partit democrata es prigondament divisit sus la question de l’abolicionisme e del tractament de téner al respècte dels Indians. La majoritat dels elegits del partit es en favor dels plantaires e dels especulators fonsièrs a partir dels ans 1840, provocant fòrça patenças.

En 1834, publica una autobiografia *A Narrative of the Life of David Crockett*. En 1835, encara pèrd l'eleccion e se'n va al Tèxas.

### La Revolucion texana
S’engatja pauc après aquesta desfacha electorala dins la Revolucion texana al Mexic. Lo 14 de genièr de 1836, fa la jurada amb 65 òmes d’ajudar lo govèrn provisòri del Tèxas, capitanejat per Samuel Houston. Cada òme recep la promesa d’un prima de 4 605 acres (19&nbsp;km2) de tèrra. Lo Tèxas es alara disputat entre los 70 000 colons americans que s’i intallèron, amb de Franceses venguts de Mulhouse cap a Castroville , e los colons mexicans.

Participa a la defensa d’Alamo (23 de febrièr - 6 de març de 1836) e li es confiat la garda del palenc sud. La legenda dich qu'auriá desaparegut a l'escasença d'una sortida; lo jornal de José Enrique de la Peña afirma que foguèt fach prisonièr pel general mexican Manuel Fernández Castrillón e que foguèt executat somariament amb un dotsena d’òmes surs òrdre del comandant de las tropas Antonio López de Santa Anna. Mas aquesta version es contestada. Los rares sbrevivents d’Alamo afirman aver vist lo còrs de Davy Crockett pendent de l’assalt final. Son fuslh nomenat « Vielha Betsy » en omenatge a sa sòrre es expausat a San Antonio dins lo musèu Alamo.

En 1838, Robert P. Crockett ven al Tèxas cridar las tèrras promesas a son paire.

## La legenda
Dels ans 1830 a la guèrra de Secession, los Almanacs metan en scèna Davy Crockett dins de contes umoristics e grotescs. Simboliza le pionièr tot poderós qu'ataca los animals fèrs e los Amerindians. Son imatge se transforma coma aquesta d’un ambaissador de la destinada manifèsta que jamai foguèt, lo parlamentari Crockett s’opausant al cap de son partit e a la deportacion dels Amerindians.

A la fin del sègle XX, Davy Crockett es l'eròi d’una pèça de teatre jogada al mens 2 000&nbsp;còps als EUA e al Reilame Unit. 

Dempuèi 1909, fòrça films de cinèma e seriás de television contèron la vida de Davy Crockett, amb cinc episòdis de la Walt Disney Company en 1954. Crockett foguèt jogat, entre autres, per John Wayne dins lo primièr film que realizèr *Alamo*, en 1960. Venguèt lo simbòl de l’oèst american.

Existís una estatua de Davy Crockett dins lo Tennessee. Los manuals d’istòria americans evòcan sa vida e son aventura. Theodore Roosevelt fondèt lo *Boone and Crockett Club* a la fin del sègle XIX.

## Notas e referéncias

## Vejatz tanben

### Bibliografia
* François Weil, « La Ballade de Davy Crockett », dans *L’Histoire*  , 325 (novembre 2007), p.&nbsp;56-61
*  R.B. Hauck, **, Lincoln, University of Nebraska Press, 1986
*  J.A. Schackford, *David Crockett. The Man and the Legend*, Chapel Hill, University of North Carolina Press, 1986

### Articles connèxes
* Sètge de Fòrt Alamo
* Antonio López de Santa Anna

### Ligams extèrnes
*  Biografia sul site del Congrès dels EUA
* Biografia