Cambe

[vinheta|Culhida del cambe textil en [Nauta Sòna]]
vinheta|Plantacion de cambe de fibra
Lo **cambe** o **carbe industrial** o **textil**, es una varietat de planta cultivada de la familha de las *[[Cannabaceae]]*. Es una planta annala, seleccionada per la talha de sa tija e son fèble taus en THC o autres canabinoides a partir de l'espècia que los botanistas nomenan lo Cambe cultivat (*[[Cannabis sativa]]* L.). Cambe designa mai sovent la planta industriala e sa fibra vegetala, alara que *[[Cannabis]]* es lo nom utilizat per designar la forma recreativa o medicala.Un camp plantat de cambe es segon las regions una *[[canavièra]] (chanabiera, [[canabiera]]) o *canabal*

Lo cambe foguèt fòrça utilizat pel passat e acompanha l'[[Homo sapiens|èsser uman]] dempuèi lo [[Neolitic]]. Mas foguèt pauc a pauc interdit o fortament reglamentat pendent lo [[sègle XX]] a causa de sas proprietats [[Psicotròp|psicotròpas]].

Lo cambe industrial a d'utilizacions multiplas, coma los [[Teissut|teissuts]], lo [[Bastit|bastits]], los [[Cosmetica|cosmetics]], l'[[isolacion fonica]] e [[Isolacion termica|termica]], la fabricacion d'[[Òli|òlis]], de [[Còrda|còrdas]], de [[Palhat|palhats]], l'utilizacion jos forma de [[Combustible|combustibles]], en [[papetariá]], per l'alimentacion umana o animala, coma [[Biocombustible|biocombustibles]], per d'usatges [[Medicament|medicamentoses]], per un usatge revreatiu o coma materials composits en associacion amb de matèrias [[Plastic|plasticas]]. La filièra cambe reviscola amb l'aumentacion du prètz del [[petròli]] e la presa de consciéncia environamentala. Los païses europèus e las collectivitats localas d'aquestes ensajan de tornar favorizar la cultura del cambe. Sa cultura dins lo mond es autorizada o non segon los païses.

== Istòria ==
[[Fichièr:Fotothek_df_tg_0007704_Landwirtschaft_^_Ackerbau_^_Pflanzenverarbeitung.jpg|alt=Gravure ancienne montrant les bottes dans un champ et des femmes écrasant les tiges|vinheta|Culhida e trabalh del cambe en 1695.]]
Lo cambe es una de las primièras plantas adomegida per l'Òme, al [[neolitic]], benlèu en [[Asia]]. Puèi accompanhèt las migracions e conquistas per s'espandre per totes los continents. Aquestas fibras èran utilizadas per realizar de vestits en [[Republica Populara de China|China]]  (600 AbC) en [[Euròpa]] a l'[[Edat Mejana]]. Los vestits reials occidentals èran sovent constituits de mesclas de cambe e de [[lin]]. La primièra [[Bíblia]] imprimada per [[Johannes Gutenberg|Gutenberg]] ne seriá estat de cambe. Lo papièr de cambe es utilizat fins al sègle XIX. Al començament del XX, en Euròpa, las fibras de cambe foguèron remplaçadas pel [[coton]], originari dels [[Estats Units d'America|EUA]]. Mai recentament, aquestas fibras resistentas e a portada de man, foguèron utilizadas per realizar de vestits militairs pendent las doas guèrras mondialas. A la fin de la [[Dusau Guèrra Mondiau|Segonda Guèrra mondiala]], foguèron remplaçadas per de fibras sinteticas, de teisser mai regular. Las fibras longtemps foguèron utilizadas per realizar los bilhets de baca abans d'èsser remplaçadas per l'[[Urtica|ortiga]]. Son tanben utilizadas per las [[Còrda|còrdas]], e foguèron utilizadas pendent longtemps per las velas de las naus.

Lo cambe èra tanben considerat coma una planta magica dicha *ipocrita*; èra utilizat dins los rituals funeraris: lo fum de l'èrba secada e brutlada sus de pèira ardentas en preséncia del defunt deviá desconnectar del real e permetre de parlar als esperits.

== Trabalh ==
[[Fichièr:Hanfstengel.jpg|esquèrra|vinheta|Fibras desplegadas mostrant las fibres.]]
[[Fichièr:139_Peigne_à_chanvre.JPG|vinheta|Penhe de cambe]]
[[Fichièr:Hennepvezel_Cannabis_sativa_fibre.jpg|vinheta|Fibras de cambe.]]

=== Utilizacion de las fibras ===
Las fibras mai trabalhadas son eissidas de la partida periferica de la tija.
Las fibras de la barguilha, tija centrala desprovesida de sa [[rusca]], an una granda capacitat d'absorpcion. 

Aquestas fibras son utilizadas en plombariá per far de jonchs, la filassa.

==== Teissedura ====
Abans de poder èsser teissut, lo cambe deu subir tota una preparacion. 

Un còp culhit, es banhat una desena de jorns per que las fibras se desligan. Enseguida, èra trissat e passat a la bròssa que separa çò que pòt passar a la [[filosa]] e l'estopa que pòt pas l’èsser. 

Al sègle XVIII, aqueste trabalh preliminari del cambe èra realizat pels agricultors per una font de revengut suplementària. Èran subretot las femnas que filavan. 

==== Còrdas ====
[[Fichièr:Cordage_en_chanvre.jpg|alt=Cordage en chanvre|vinheta|Còrda de cambe.]]
Una còrda de cambe de 12&nbsp;mm de diamètre a una carga de rompadura d'unes 1 100&nbsp;kg. Aquesta fibra permet tanben de realiza la ficèla.

==== Papièr ====
Lo cambe foguèt utilizat dins la fabricacion de diferents [[Papièr|papièrs]]. Lo cambe es utilizat per exemple dins los bilhets de [[banca]], lo papièr bíblia e lo papièr de cigareta.

==== Abaliment e agricultura ====
Lo cambe servís a la fabricacion de palhats absorbants pels animals. Dins l'òrt, secat e trissat, a reputacion de blocar los [[Limac|limaces]].

==== Bastit ====
[[Fichièr:Brique_d'isolation_acoustique_thermique_en_chanvre.jpg|vinheta|Brica de cambe utilizada per l'isolacion acostica e termica]]
Se pòt fabricar de parets isolantas o de dalas isolantas en beton de cambe (mèscla de calç e cambe: associat a la [[calç]] dempuèi lo [[Neolitic]] per la realizacion de blòcs d'isolacion coneguts fins a la descobèrta dels aerogèls). Lo beton de cambe es tanben utilizat en isolacion exteriora o interiora dels bastits existents. Aqueste material permet una bona "respiracion" dels parets existents mercé a sa capacitat a regular la vapor d'aiga. La lana de cambe es tanben un plan bon isolant termic, concurrencial de lanas mineralas (lanas de veire) que pausa pas de problèma sanitari (amiant e [[lana de veire]] son cancerigèns que constituïts de fibras plan fòrça pichonas, capablas de penetrar plan luènh dins las brònquias).

==== Transpòrt ====
Vèrs 1940, [[Ford]] experimenta una veitura amb una carroçariá de cambe<span></span>: la **. L'idèa torna dins los ans 2010 per un constructor canadenc de veïculs electrics. Diesèl utilisava l'òli de cambe (e tanben d'autres òlis vegetals) coma carburant per son motor.
* Paratusts de la Mercedes Classa A.

=== Utilizacion de las granas ===
S'utiliza la grana per realizar de produch alimentaris per sas proprietats nutritivas, jos forma d'òli o de granas.

La grana conten<span></span>:
* 32 % de [[Glucid|glucids]], amb 83 % de fibras
* 32 % de [[Lipid|lipids]]
* 23 % de [[Proteïna|proteïnas]], fonts dels 8 [[Aminoacid|acids aminats]] essencials
Aquestas proporcions son idealas per l'alimentacion umana e animala.

==== Òli ====
* Alimentacion<span></span>: l'òli obtenguda per premsatge de las granas a una excellenta reputacion dietetica, a causa de son taus en acids grases de tipe omega 3 e omega 6 GLA e tanben un fèble taus en Acids Grases Saturats. Non filtrada, ten una color verda mai o mens escura segon las varietats. A un gost d'[[avelana]] per unes.<br>
* Combustible per motor (utilizat per Rudolf Diesel, a la creation de son motor Diesèl). En [[1937]], [[Henry Ford]] creèt la Hemp Body Car, una veitura en granda partida facha de cambe e alimentada per l'etanòl de cambe.
* Pinturas, vernís, [[Tinta|tintas]] e autres produchs tecnics: l'òli de cambe es secativa coma l'[[òli de lin]].
* Cosmetics<span></span>: a causa de son equilibri en acids grases poliinsaturats, l'òli de cambe es plan noirissenta per la pèl.<br>
L'òli de cambe conten:
* 10 % d'acids grases saturats
* 13 % d'acids grases monoinsaturats (AGMI)
* 77 % d'acids grases poliinsaturats (AGPI) amb 59,5 % d'omega 6 (acid linoleic) e 17,5 % d'omega-3 (acid gama linolenic subretot, acid estearidonic)
L'òli de cambe conten 8 % de grassas saturadas, 55 % d'acid linoleic e 25 % d'acid α-linolenic. I a tanben de [[Vitamina|vitaminas]] del grop B (idrofilas) e de la vitamina E (lipofila). Sola l'òli de lin conten un taus màger d'acid α-linolenic, mas l'òli de cambe conten mai d'acids grases essencials (80 % del volum total de l'òli).

==== Farina ====
Las granas de cambe pòdon èsser trissada per realizar de [[farina]] de cambe, que ne conten pas de [[glutèn]], de [[Proteïna|proteïnas]] que de personas son intolerantas.

==== Proteïnas de cambe ====
Lo tortèl de pression - qu'en partida se lèva l'òli - venent de las granas descloscadas pòdon èsser tractada per concentrar las proteïnas de tauses diferents (30 %, 50 % e 70 %). Las proteïnas de cambe presentan un indici de qualitat de 92 e son plan digèstas.

Unes produchs incorporan de còcas trissadas venent de las granas per aumentar lo taus de fibras.

==== Bevendas ====
Existís diferentas bevendas utilizant de cambe<span></span>:
* limonada de cambe
* [[bièrra]] cambrada
* siròp de cambe
* té de cambe
* lach de cambe
* absint al cannabis

==== Alimentacion animala ====
De ganas de cambe son incorporadas a las mèsclas per aucèls domestics. Son tanben utilizadas per la pèsca e a la brama. Los tortèls, riques en proteïna, se pòdon avantatjosament valorizar en alimentacion per [[Bestiau|bestial]].

== Potencial industrial ==
[[Fichièr:Recoltechv.jpg|esquèrra|vinheta|Culhida del cambe en [[Nauta Sòna]].]]
Se tira del cambe un nombre important e sempre mai de produch: fil, ficèla, teissut, papièr (mai de 70 % de la produccion abans 1883), mas tanben de materials de construccion e d'isolacion, [[carburant]], [[Plastic|plastics]], produchs alimentaris, [[Medicament|medicaments]]. Après aver conegut son apogèu a la mitat del sègle XIX (176 000 ha cultivadas en França) per la papeteriá e la marina de vela, las superfícias en cambe redusiguèron en 1960 (700 ha) a causa de l'emergéncia del coton, de las fibras sinteticas e de l'arribada de la marina de motor. La cultura reviscola dins las [[Ans 1970|annadas 1970]] pels mercats papetièrs. Dempuèi las annadas 2000

La revista americana *Popular Mechanics* de febrièr de 1938, títol un article al subjècte de l'expleitacion del cambee : « *New billion dollar crop* ». L'extraccion de las fibras de la tija del cambe, operacion fastidiosa, veniá de beneficiar d'un procés novèl d'automatizacion, que prometava una rendabilitat enòrma. Pasmens, la cultura del cambe foguèt progressivament interdita als EUA, per una succession de mesuras, coma la Marihuana Tax Act de 1937. Las fibras sinteticas, coma lo [[nilon]], comercializat en 1938, comencèron a sesfòrt de guèrra.

=== Cultura industriala ===
Lo cambe industrial, subretot lo cambe cultivat (en Euròpa) e del cambe indian, es una planta de [[Raiç (botanica)|raiç]] pivotanta podent aténher quatre mètres de naut, sa cultura en [[Euròpa]] demanda l'utilizacion de pas cap de pesticid. Mas es una cultura que demanda d'aponds de [[potassi]] e d'[[azòt]]<span></span>.
[[Fichièr:Blason_ville_fr_Chennevières-lès-Louvres_(Val-d'Oise).svg|vinheta|Escut de comuna [[Chennevières-lès-Louvres]].]]
A çò nòstre, la cultura del cambe, las aisinas e los mestièrs associats daissèron fòrça traças dins la [[toponimia]] e l'antroponimia. Per exemple la celèbra avenguda de la [[Canebiera]] a [[Marselha]]. Que per d'unes, s'i fasiá le cultura de cambe; segon d'autres, alà i aviá de fabricas de [[Còrda|còrdas]] e de [[Vela|velas]] ligadas a las activitats del pòrt. A [[Niça]] i a *li Chanabieras*. En França, la plantacion de cambe èra nomenada *chennevière* e se trapa per exemple dins [[Chennevières-sur-Marne]].

=== Produccion ===
Lo novelum del cambe industrial en [[França]] e en [[Euròpa]] resulta de l'aument del cost del petròli, d'obligacions de reciclatge de las matièras e de las perspectivas environamentalas. La França es ara líder europèu amb una produccion annala de 50 000 tonas (100 000&nbsp;tonas dins l'Union europèa), e la mai larga varietat mondiala de semens industrials certificats.

Al nivèl industrial, lo cambe presenta l'avantatge de produire dos materials distinctes e complementaris<span></span>:
* la fusta de cambe es fòrça leugièra (densitat 0,12)
* e la fibra amb un naut modul de resisténcia a la [[Fòrça|traccion]]
L'objectiu son los mercats del bastit e del platic per l'automobila ont las fibras de cambe permeton la reduccion del pes de las pèças, coma la melhoracion de las perspectivas de [[reciclatge]] e de proteccion de l'environament.
La FNPC (Federacion Nacionale dels Productors de Cambe) es al mèsle temps un sindicat de productors e un productor de semenças de cambe industrial. Dempuèi pauc, la recerca sul cambe industrial en França es federada per l'Institut Tecnic del Cambe (ITC).

==== Produccion mondiala ====
[[Fichièr:Moisschv.JPG|vinheta|Culhida de cambe]]


==== França ====
Après un apoguèu de 170 000&nbsp;ha al sègle XIX, la produccion del cambe davalèt en [[1904]] a 21 000&nbsp;ha en [[França|France]] per aténher un punt bas de 600&nbsp;ha; aquesta cultura gaireben aviá desaparegut fins a un reviscol dins los departaments franceses d'[[Auba (departament)|Aube]], [[Nauta Sòna]], [[Sarthe (departament)|Sarthe]], [[Sèina e Marna|Seina e Marna]], dins las regions de [[Lorena]]. A çò nòstes dins lo departament dins la [[Nauta Garona]] e dins las [[Lanas (departament)|Lana]]. Los cultivars utilizats ara en França an de tauses en THC fòrça fèbles, lo reglament n°1164/89 de la [[Comunautats Europèas|Comunautat europèa]] impausant un taus inferior a 0,3 %.

==== Canadà e EUA ====
Al [[Canadà]], la cultura del cambe es autorizada dempuèi 1998. Lo taus en THC es reglamentat. Lo taus en THC es limitat a 0,3 % del pes de las fuèlhas e a 10 partidas per milion (ppm) per l'òli e la farina. Lo cambe es cultivat dins la Saskatchewan, al [[Manitòba]] e en Alberta.

La cultura del cambe èra interdita als EUA fins a 2014, la novèla lei federala agricòla l'autoriza, e unes Estats passèron de leis autorisant la cultura, coma lo [[Colorado]] e l'Estat de [[Washington]]. Alara que d'autras leis federalas interdison sempre la cultura e/o lo comèrci interestats de las granas viablas.

== Nòtas e referéncias ==


== Annèxes ==

=== Articles connexes ===

=== Ligams extèrnes ===

=== Bibliografia ===
* Pierre Bouloc (coord.), *Le chanvre industriel, production et utilisations*, éditions France Agricole, juin 2006. 431 pages.  
* Henri-Alain Segalen, *Le chanvre en France, Cannabis sativa L. vulgaris : culture, récolte, applications*. Éditions du Rouergue, 8 novembre 2005. 107 pages.  .
* *Les variétés de chanvre de la FNPC.Objectifs de sélection.Gamme développée*. Fédération Nationale des Producteurs de Chanvre. 31 pages.

=== Documentaris ===
* « *Le Chanvre'' », documentaire réalisé par Beatrice Schaechterle, Allemagne, 2004, 43 min (Arte, diffusion le 26/08/2004, à 19h00)

### Exposicions
* Exposition itinérante réalisée par les Musées départementaux Albert et Félicie Demard
* Musée du chanvre, en Côte-d'Or