open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vidosa

**Vidosa** (*Vidouze* en francés) qu'ei ua comuna gascona d'Armanhac situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
Autes vilatges e quartièrs : Arriagòssa, Molonguet, Monèu, lo Caminau, la Coma.

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [bi'douzo] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *Petrus de Bidose* en 1095, *A Bidoza, A Bidossa*, au sègle XII, *Arnaldus de Bidossa, dominus de Bidosa*, en latin, en 1300, *De Vidosa* en 1342, *de Vidoza* en 1379, *Vidouze* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Vidosa* que vien deu latin *vitis*, « vinha », benlhèu dab lo sufixe *-osa*.

Segon R. Aymard, Las prumèras atestacions que mian patronime *Vitalis*, dab lo sufixe *-òs*.

Segon Miquèu Grosclaude, *vit*, lo resultat gascon deu latin *vitis*, que significa « pè de vinha »; per aver un lòc on i a vinha, que caleré aver *vinhau* o *vinha*. Per la proprietat de *Vitalis*, que caleré **Vidalòs*. Lo nom qu'ei escur.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vido

**Vido** (*Vidou* en francés) qu'ei ua comuna gascona d'Astarac situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei ['bidou] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *Bidol* en 1186 e 1197, *Bido* en 1200, 1209 e 1214, *Bidon*, en 1210 e en 1244, *Vidos* en 1405 e au sègle XVau, *Bido* en 1429, *Vidou* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Vido* que vien benlhèu deu latin *vitis*, benlhèu dab lo sufixe *-one*.

Segon Negre, *Vido* que vien benlhèu deu nom germanic d'òmi *Wito(n)*, *vito(n)*.

Segon Miquèu Grosclaude, i a pas de ligam dab la vinha. Los noms de tipe *Vitalis* que son espandits en [Bigòrra, segon Berganton e que son mei plausibles que los noms germanics. Lo sufixe ''-os'', hornit per quauques atestacions, qu'ei probablament ua interpretacion tardiva deu  sègle XVau. Grosclaude qu'aima mei lo sufixe ''-òl'' vocalizat en ''-òu''. Lo reculament de l'accent tonic sus la prumèra sillaba ei pas explicat. Grosclaude qu'explica ''Vido'' per lo nom d'òmi ''Vital'', benlhèu dab lo sufixe ''- òl'', çò qui supausa ua contraccion : ''*Vidalòl'' > ''Vidòl''.

== Istòria ==


== Administracion ==








== Demografia ==

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

==Lòcs e monuments==

==Personalitats ligadas dab la comuna==

==Véder tanben==
* [Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Usèr (Hauts Pirenèus)

**Usèr** (*Uzer* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, en Nebosan e en Bigòrra (ath sens d'anciana diocèsi de Tarba). Qu'ei administrada peth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
 

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [u'zèr] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *A User* cap a 1200-1230, *Uzier* en 1313, *De Userio*, en latin, en 1342 e  1379, *User*, *Usser*, *Huser* en 1429, *Uzer en Bigorre* en 1752, *Uzer en Nebouzan* en 1747-1761, *Uzer* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat e Rostaing, *Usèr* que seré com Usèr (Ardècha), un probable **ucericum*, qui auré ua fòrma femenina, **uc-erica* (> Usercha). Era basa que seré un preceltic **uc*, « turon ».
Segon Negre, *Usèr* que vieneré benlhèu deth nom germanic d'òmi **Odernus*, masculin d**Oderna''.

[[Miquèu Grosclaude]] que critica eras proposicion de Dauzat-Rostaing e de Negre, pauc realistas. Que pensa ath sufixe ''-err'', d'ua lenga de  mau precisar, benlhèu l'aquitan, present dens [[Biger]], [[Bisquèr]], etc. Eth radicau que pòt estar benlhèu eth nom latin d'òmi ''Utius'', mes eth nom que demòra meilèu escur.

Xavier Delamarre que contunha e precisa era ipotèsi de Dauzat e Rostaing. Eths dus ''Usèr'' que serén era proprietat d***Ucericos*, nom inatestat; era basa *uc-'' que seré gallica.

Comparar a 
## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Us (Lavedan)

**Us** (*Uz* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, dens l'arribèra de Sent Savin, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [us] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Us* en 1025-1036 o 1059-1078, *Hus*, cap a 1035, en 1157, en 1313, *Us* ath sègle XII, *De Usios*, en latin, en 1342, *Hus* en 1429, *Us* en 1614, *Uz* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Us* que vien deth basco *uste*, « espaci voide, plana ».
Segon Rohlfs, *Us* qu'ei un toponime prelatin hòrt ancian. Segon R. Aymard, *Us* qu'ei format d'un nom de persona shens sufixe.

Segon Miquèu Grosclaude, era dentau *t* qu'ei absenta deras fòrmas ancianas, çò qui mia a arrefusar era ipotèsi de Dauzat. *Us* qu'ei probablament aparentat a Usà, a Usòs, a Usenh o a Uzay-le-Venon, formats d'un nom d'òmi dab un sufixe. *Us* que vien probablament de *Utius* o *Usius*, shens sufixe.

Ligam dab Usèr ?

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion èra de  abitants e era densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Unhoans

**Unhoans** (*Ugnouas* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [ugnou'was] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *De Hunhuas* en 1313, *De Unhoannio*, en latin, en 1342, *de Unhoanis*, en latin, en 1379, *Vnhoa*s, *Unhoas*, *Hunhoas* en 1429, *Ugnoas* en 1760, *Ugnouas* en 1769, *Ugnouas* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon R. Aymard, lo nom qu'ei compausat d'un sufixe qui balança entre *-an* e *-as* e d'un radicau *Unho*, vienut de *Unius*.

Segon Miquèu Grosclaude, *Unhoans* qu'ei un nom de maine antic dab lo sufixe *anos* > *-a(n)s*, plurau de *-anum*. Lo radicau *Unius*, nom latin d'òmi, convién pas foneticament.  Que caleré **Unionem*, inatestat; lo radicau ei pas segur.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vièla (d'Ador)

**Vièla** (*Vielle-Adour* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Aute vilatge o quartièr : Eth Àrret.

## Toponimia
La prononciacion qu'ei ['byèlo] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *De Vila*, *De Bila*, *De Uilla*, *De Biela* au sègle XII, *A(A)-Biela* cap a 1200-1230, *Biele* en 1285, *de Villa*, en latin, en 1300, en 1313 e en 1342, *Biela*, *Biella* en 1429, *Vielle* en 1736-1792, *Vielle* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII), *Vielle* en 1790, *Vielle-Adour* en 1806.

Segon Dauzat e Rostaing, *Vièla* que vien deu latin *villa*, « proprietat rurau, puish vilatge, puish lo sens actuau ».
Segon Negre, citat per M. Grosclaude, *Vièla* qu'ei lo gascon *vièla*, « localitat, vilatge, borg ».

Segon Miquèu Grosclaude, lo nom vien deu mot latin *villa*, « proprietat rurau », puish « vilatge ».

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vièla (de Loron)

**Vièla** (*Vielle-Louron* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath de Loron, situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei ['byèlo dé lou'roun] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Villa*, en latin, en 1387, *Viele de Loron* en 1767, *Vielle* en 1790. Que i a tanben atestacions en eths cartularis de Bigòrra e eths actes de Bonahont qui non's pòden plaçar clarament enter Vièla de Loron e Vièla (d'Aura) : *Rn. de Bilar*, *Sans Datz de Bila*, *Sans Dat de Uilla* (cap a 1125, Cartularis de Bigòrra); *Ramon de La Biela*, *Ramon de Biele* (cap a 1180, Cartularis de Bigòrra) ; *Guilhem Ar. Biela*, *W. Ar. Biel* (cap a 1180, Cartularis de Bigòrra); *Pelegri de Vila* (1249, Actes de Bonahont) ; *en Per de Bila* (miei deth sègle XIII, Actes de Bonahont).

Segon Dauzat, *Vièla de Loron* que vien deth latin *villa*, « proprietat rurau, puish vilatge, puish eth sens actuau », dab eth nom deth país.
Segon Negre, citat per M. Grosclaude, *Vièla* qu'ei eth gascon *Bièla*, « localitat, vilatge, borg ».

Miquèu Grosclaude qu'accèpta eras proposicions precedentas.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Uglans

**Uglans** (*Uglas* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Autes vilatges o quartièrs : Eth Cap deth Bosquet, eth Pè dera Vièla, eth Cap era Còsta, eth Padoen de dessús, eth Padoen de devath.

 

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [u'glas] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : ''de Ullanis'', en latin, en 1405 e ath sègle XV, ''Uglas'' (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon R. Aymard, ''Uglans'' que vien deth nom de persona ''*Ullius'', inatestat.

Segon [Miquèu Grosclaude, *Uglans* que vien benlhèu deth nom de persona (latin ?) *Ullius*, dab eth sufixe *-anos* (plurau de *-anum*), donc Uglans qu'èra eras proprietats d'Ullius. Que i a dens era region eth patronime *Ulian*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Tusaguèth

**Tusaguèth** (*Tuzaguet* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [tuza'gèt] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Guillelmus Garsia de Tusagued* en 1140-1141, *Guilhem Guasie de Tusagued*, en 1272, *Guillelmus Garsie de Tusagueto*, en latin, en 1283, *En Guilhem Gaysia de Tusaguet* en 1283, *Guillelmus Garsias de Tussagello*, en latin, en 1300, *De Tusagueto*, en latin, en 1387, *Tusaguet* en 1767, *Tuzaguet* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat e Rostaing, *Tusaguèth* que vien d'un diminutiu deth resultat deth nom latin d'òme *Thuisy*, dab eth sufixe *-acum*.
Segon Negre, *Tusaguèth* que vien deth nom de lòc **Tuzac* despareishut dab eth diminutiu *-et*; *Tusac* que vieneré d'un nom de persona *Tutius* o *Tutia*. Segon R. Aymard, *Tusaguèth* que vieneré de *tujaguet*, « tèrra a tojas ».

Segon Miquèu Grosclaude, era proposicion d'Aymard qu'ei improbabla, pr'amor *tusagar* existeish enlòc. Ua localitat *Tusac* (de *Tutius* e *-acum*) qu'a dispareishut, era auta, mei petita, qu'a suberviscut.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Trolei e la Barta

**Trolei e la Barta** (*Trouley-Labarthe* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
### Trolei
La prononciacion qu'ei [trou'léy] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *Trolhey* en 1313, *De Trolegio*, en latin, en 1342, *Troley* en 1379, *Troley* en 1429, *Paroisse de Trouley et Labarthe*, de 1747 a 1792, *Trouley* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon R. Aymard, lo radicau que pòt estar *trolh* qui significa tanben « lòc hangós ».

Segon Miquèu Grosclaude, i a pas d'ipotèsi valabla. Los mots *Trogius* o le gascon *trolh* convienen pas foneticament. Lo nom qu'ei escur.
### La Barta
La prononciacion qu'ei [la'barto] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *De Barca*, *de Barta* en 1313, *De Barta* en 1342 e 1379, *La Barte*, *Labarte* en 1429, *La Barte* en 1760, *Labarthe* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII), *Trouley & Labarthe* en 1790, *Labarthe* en 1790 e 1801.

Segon R. Aymard, *La Barta* que vien deu gascon barta, « lana d'arriba ». 

Segon Miquèu Grosclaude, lo gascon *barta* que representa ua lana mei o mensh boscada.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Trebons (Hauts Pirenèus)

**Trebons** (prononciar [tɾeˈβuns]; *Trébons* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha e Bigòrra. Qu'ei administrada peth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
 

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [tré'bounns] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Trebons*, *De Trebonz*, ath sègle XII, *Trebons*, cap a 1200-1230 e en 1384, *Trebonz* en 1285, *de Treboncio*, en latin, en 1300, *De Trebontio*, en latin, en 1313 *De Tribunsio*, en latin, en 1342, *Trebons* en 1429, *Trebons* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon R. Aymard, eth nom que vien benlhèu d'ua basa celtica *trebo*, « vilatge », o deth cognomen galloroman *Trebius*, atestat a Nimes.

Segon Miquèu Grosclaude, que i a milhor que *Trebius* : 
* lo latin *tribun*'i*'cius*, « òmi qui a avut eth títol de tribun », en supausant un reculament deth accent tonic de *i* cap a *u*, donc  *tribu'nici(us)* > *tri'bunici(us)* > *tri'bonç*; 
* Grosclaude qu'estima enqüèra mei eth nom d'òmi *Trebonius*, atestat e qui estó eth nom d'un lòctenant de Cesar, mes aquèra solucion que dèisha inexplicada l's finau.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Tramedaigas

**Tramedaigas** [trame'dajges] (*Tramezaïgues* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath d'Aura, situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia
Aute vilatge o quartièr : Eth Modang.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [trameˈzajɣes] o [tramé'daygués] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : 
* *castellum de Trames Aquas*, latin e gascon (cap a 1180, cartulari deth Comtat de Bigòrra);
* *Tramasagas*, (miei deth s. XIII, actes Bonnefont);
* *de Trambis Aquis*, latin (1387, registre eclesiastic del Comenge);
* *Tramesaigues*, (1771, Registres parropiaus);
* *Tramesaigue*, (1775, ibid.);
* *Tramasaigues*, (1790, departament 2);
* *Tramezaïgues*, (mapa Michelin 85).

Segon Dauzat e Rostaing, Rohlfs, Miquèu Grosclaude, *Tramedaigues* que vien deth latin *inter ambas aquas*, « enter duas aigas », pr'amor d'un junhent enter era Nèsta d'Aura e eth Riumajor.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Tornós Davant

**Tornós Davant** (*Tournous-Devant* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [tour'nouh da'wan] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Tornos* en 1151, *de Tornossio*, en latin, en 1383-1384 e 1405, *Tornos* ath sègle XV, *Tournous Devant* tanlèu 1744, *Tournoux* en 1790, *Tournous Devant* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII). Per certanas fòrmas, saben pas se correspónen a *Tornós Davant* o a Tornós Darrèr : *Torno*, *Tornon*, en 1154, 1157, 1183, 1190, 1203, *Bertran de Torno* cap a 1170, *Guillelmus Arnaldi de Tornono* en 1300.

Segon Dauzat e Rostaing, *Tornós* que vien d'eth nom gallic d'òmi *Turnus* o deth prelatin *turno*, « turon », dab eth sufixe *-osum*.

Boisgontier que constata eth oronime prelatin *turno* [celtic] correspón pas a arren locaument. Segon Miquèu Grosclaude, era idèa d'un nom gallic qu'ei gratuita e junta mau dab eth sufixe *-osum*. Certanas fòrmas ancianas que van en eth sens deth sufixe *-onem* per Tornós Darrèr, e d'un sufixe *-osum* per Tornós Davant. Eras originas serén diferentas ? Eth nom que demòra escur. *Davant* que significa situat ath èst respècte a Tornós Darrèr.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².
 
## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Tibiran e Jaunac

**Tibiran e Jaunac** (*Tibiran-Jaunac* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
### Tiviran
Era prononciacion qu'ei [tibi'rã] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Tebiran* en 1767, *Tybiran* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII), *Tibiran* en 1790, *Tibiran-Jaunac* en 1806. Tiviran es pas citat en 1387.

Segon Dauzat, Rohlfs, Negre, *Tiviran* que vien benlhèu deth nom latin d'òme  *Tiberius*, dab eth sufixe *-anum*.
Segon R. Aymard, qui tira era informacion de Lejosne, era *Via Tiberiana* que passa a Tiviran.

Segon Miquèu Grosclaude, que i a un acòrd sus eth nom latin d'òme  *Tiberius*, dab eth sufixe *-anum*. I a pas de rason que sia eth emperaire Tibèri ! Eth nom de *Tiberius* qu'èra pro espandit (cf. era vila de Tivier, Tivièr dens eth Cantal). Eth passatge dera *Via Tiberiana* es pas confirmat.

Per ua rason incomprensibla, Grosclaude qu'escriu *Tibiran*. Tot *-b-* intervocalic latin que passa a *-v-*, prononciat segon eths usatges locaus. Que cau escríver **Tiviran**.
### Jaunac
Era prononciacion qu'ei [jaw'nak] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Jaunac* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII), *Tibiran-Jaunac* en 1806. Jaunac es pas citat en 1387.

Segon Negre, per Jaunac (Ardecha), era explicacion qu'es *Johannes*, dab eth sufixe *-acum*. Segon R. Aymard, *Johannes* que sembla impossible dens aqueth cas.

Segon Miquèu Grosclaude, eth sufixe d'apertenéncia (proprietat de) *-acum* qu'es segur. Era dificultat qu'es eth nom deth proprietari qui precedeish aqueth sufixe :
* Per Jaunay-Clan, (Viena), Dauzat que part dera atestacion deth sègle VI, *vicum Gallinacum*; mes en gascon qu'auré miat a **Gariac*;
* Per eth Jaunac d'Ardecha (*Jonac* en 1600, Negre que prepausa *Johannes* + *-acum*. Per eth nòste *Jaunac* eth resultat que seré **Joanac* e non pas *Jaunac*;
* Grosclaude que prepausa shens certitud un nom basco *Jauna*, « mèste, senhor ». Pr'aquò, que considèra eth nom de persona com mausegur.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Espeluga de Tibiran

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Telhosa

**Telhosa** (*Tilhouse* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
Autes vilatges e quartièrs : Tiàs, era Crotz dera Hadiòla.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [té'lyouso] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Telhosa*, *De Tellosa* ath sègle XII, *Telhosa* en 1256, *de Thelhosa* en 1300, *de Tilhosa*, *De Telhosa*, en latin ?, en 1313, *De Thillosa* en 1342, *Theilouse* en 1737, 1754, *Tilhouse* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Telhosa* que vien deth latin **tilium* (per latin classic *tilia*), « telh, tilh », dab eth sufixe *-osa*.
Segon Alan Novèl, eth nom que vien de *tilh*. Segon Negre, *Telhosa* qu'ei eth femenin de l'adjectiu *tilhós*, « plegadís e solide, coriaci, nerviós ».

Segon Miquèu Grosclaude, dens eth sens de « plegadís, mes coriaci » eth gascon que ditz meilèu *tilhut*. Que vau mei préner eth nom ath sens pròpi : « on i a telhs, ath femenin ». Que's pòt partir deth latin **tilium* e sufixe *-osam* o deth gascon *telh* /*tilh* e sufixe *-osa*, segon la data de fixacion deth nom. 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Tostac

**Tostac** (*Tostat* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [tous'tak] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *Tostad* en 1285, *De Tostato*, en latin, en 1313 e en 1379, *Tostat* en 1429, *Toustat* en 1760 e 1768, *Tostat* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

A. Carnoy (R.I.O. 1958) qu'interprèta lo nom com *De tautia*, « casse » *tautia* > *tausa* !

Dauzat e Rostaing qu'arrefusan l'ipotèsi de Carnoy e qu'evòcan shens conviccion lo latin *tostus*, « secar, dessecar, cremar », dab lo sufixe *-atum*.

Lo diccionari Palay qu'explica lo nom per « secat, grasilhat, aride ». R. Aymard que constata dens un país verdejant, un sens de « grasilhat » ei hòra de prepaus.

Miquèu Grosclaude que constata l'abséncia d'ipotèsi seriosa. Lo nom qu'ei escur.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Tèrmes

**Tèrmes** (*Thermes-Magnoac* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Autes vilatges o quartièrs : Lo Padoen, la Barta.

## Toponimia
La prononciacion qu'ei ['tèrmés] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *de Terminis*, en latin, en 1383-1384, en 1405 e au sègle XV, *Termes*, en 1739-1790 e en 1746, *Termes-Magnoac* en 1748, *Termes en Magnoac* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII), *Termes* en 1790, *Thermes* en 1806.

Segon Dauzat, *Tèrmes* que vien deu latin *terminus*, « frontièra, termièra, bòrna, limit ».

Segon Negre, *Tèrmes* que vien deu gascon *tèrme*, « tuquet, costalat ».

Segon Miquèu Grosclaude, *Tèrmes* que vien deu gascon *tèrmes*, latin *termen* (e non pas *terminus*). Lo vilatge qu'es aus limits d'Astarac, Manhoac e Comenge e lo sens qu'es « limit ».

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Teve

**Teve** (*Thèbe* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge e de Varossa situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei ['téwé] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Theve*, en latin, en 1387, *Thèbe* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon R. Aymard, *Teve* que vien benlhèu deth gascon tèbe (latin *tepidus*). Que s'explica per ua bona exposicion ath sud-èst.

Segon Miquèu Grosclaude, era proposicion d'Aymard qu'ei impossibla foneticament, pr'amor *p* latin vien *b* e non's pòt vocalizar en *w*; eth nom que demòra escur.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Tarastèish

**Tarastèish** (*Tarasteix* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Autes vilatges o quartièrs : Bernadina, Vaquèr.

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [taras'tèch] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *De Tarrastezio*, en latin, en 1342, *De Tarastexio*, en latin, en 1379, *Teresteix*, *Terestex* en 1429, *Taratteix* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

I a pas avut d'explicacion. Segon Miquèu Grosclaude, lo sufixe *-èish* qu'ei signe d'ua origina prelatina. Que i a benlhèu un rapòrt dab  Tardets (en basco *Atharratze*) qui a ua vibranta dobla (*rr* dobla) com dens l'atestacion de 1342.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Seron (Hauts Pirenèus)

**Seron** (*Séron* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [sé'rou] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *de Serono*, en latin, en 1300 e 1342, *de Serone*, en latin, en 1313, *de Serono*, en latin, en 1379, *Seron* en 1429, *Seron* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

I a pas avut d'explicacion.

Segon Miquèu Grosclaude, eras solucions que son eth latin *cella*, « ermitatge, petit monastèri », dab eth sufixe diminutiu *-onem*, o un nom latin d'òmi *Cerus* o *Serus* e sufixe *-onem* (Seron qu'ei dens ua enclava ath interior de Bearn e en Bearn aqueth sufixe que remplaça eth sufixe latin normau *-anum*). Pr'amor i a pas de certitud sus eth etime, que vau mei gardar era iniciala *S-*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sogèus

**Sogèus** (*Souyeaux* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [sou'yèwé] o [sou'yèwd] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *Fort Gassia de Sodel* en 1163-1171 (identificacion mau assegurada), *De Sogeus* en 1313 e 1406, *de Soyellis*, en latin, en 1342, *de Sogellis*, en latin, en 1379, *Sogeus*, *Soyeus* en 1429, *Soyaux* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon Miquèu Grosclaude, Jacques Boisgontier que suggerè (après Berganton) l'etime latin *suile*, « proprietat especializada dens l'eslevatge deus pòrcs ». Que horneish aquera solucion com ua simpla probabilitat.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Shirèish

**Shirèish** o **Sirèish**' [ʃiˈɾɛʃ]  (*Sireix* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [chi'rèch] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Seereix*, cap a 1050-1070, *De Sirexio*, en latin, en 1342, *de Serexio*, en latin, en 1379, *Sierex*, *Sereys* en 1429, *Sireix* en 1614 *Sireix* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon R. Aymard, dab hòrt de dobtes, eth nom que pòt viéner de *sirezè* metatèsi de *cerisè*.

Segon Miquèu Grosclaude, era proposicion d'Aymard qu'ei pauc realista; eth nom, dera epòca aquitana probablament, que demòra escur.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion èra de  abitants e era densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Solon (Occitània)

**Solon** (*Soulom* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, dens l'arribèra de Sent Savin, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia
Aute vilatge : Eth Bossu

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [sou'loum] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Solon*, cap a 1035, cap a 1050-1070, *Solun* en 1168, *Solon* cap a 1200-1230, *Solon* en 1313, *De Solono*, en latin, en 1342, *Solon* en 1429, *Soulon* en 1790, *Soulom* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat e Negre, *Solom* que vien deth gascon *souloùm* (diccionari Palay), « lòc a l'acès deth sorelh ».
R. Aymard que remarca dab rason Solom ei pas briga a l'acès deth sorelh e *-m* finau ei tardiu.

Boisgontier que sospièita Palay inventè eth mot *souloùm* d'après eth vèrbe provençau e lengadocian *solombrar*. Dauzat e Negre que's son hisats a Palay. Segon Miquèu Grosclaude, *Solon* que vien probablament deth nom latin d'òmi *Solonem*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion èra de  abitants e era densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Soas

**Soas** (*Soues* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [sou'wod] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *Soas* en 1313 e 1342, *de Sovis*, en latin, en 1379, *Sohas*, *Sohes*, *Soees* en 1390, *Soes* en 1406, *Soas* en 1429.

Segon Miquèu Grosclaude, un ligam dab *Soeix*, comuna d'Auloron o dab Soèish que sembla delicat. Un ligam dab Sogèus ei pas evident. Qu'an assajat mantunas solucions foneticament aproximativas inutilament : *sillium*, « arrepaire de pòrc-singlar », lo baslatin *sutis*, « parc de pòrc » ( > *sot* en gascon), *solaç*, *solàs*, *solan*... lo nom que demòra escur.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Talasac

**Talasac** (*Talazac* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [tala'zak] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *De Talazaco*, en latin, en 1300 e en 1313, *Talasac* en 1429, *Talazac* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon Dauzat e Rostaing, Negre e Miquèu Grosclaude, *Talasac* que vien deu nom latin d'òme *Talasius*, d'origina mausegura, dab lo sufixe *-acum*. Talasac qu'èra un maine antic qui avèva per mèste Talasius. *Talasios* qu'ei celtic. Xavier Delamarre compta pas *Talasac* enter los sos resultats, probable pr'amor lo resultat normau que seré **Talaisac*; solament la reduccion de diftongue *ai* o *ei* es pas rara en Bigòrra.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Soblacausa

**Soblacausa** (*Soublecause* en francés) qu'ei ua comuna gascona d'Armanhac (e de Bigòrra per la diocèsi tradicionau) situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [soublo'kawzo] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *De Soublacause* en 1342, *de Soblacausa* en 1379, *Soubslacause* en 1760, *Soublecause* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon R. Aymard, puish Miquèu Grosclaude, *Soblacausa* que representa *supra calceatam*, « au dessús de la cauçada », dab arreculament de l'accent tonic. Soblacausa qu'ei en suspart de l'anciana via romana d'Aira en Espanha e que's tròba a tres quilomètres de *Caussada* situat sus la quita via. Pr'amor de la fonetica, aqueth nom data de l'epòca romana.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Siradan

**Siradan** (*Siradan* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge e de Varossa situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [siradã] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Exiradano*, *de Xiradano*, en latin, *Siradan* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Rohlfs e R. Aymard, *Siradan* que vien deth nom aquitan d'òme *Siradus*, atestat per ua inscripcion.

Segon Miquèu Grosclaude, *Siradan* que vien deth nom aquitan d'òme *Siradus*, dab eth sufixe *-anum*. Siradan qu'èra era proprietat antica de Siradus.

Dauzat e Rostaing, Negre an pas hornit d'explicacion, benlhèu pr'amor dera conservacion de *-d-* intervocalic (contra *-z-* atendut). Ath sud e ath oèst de Gasconha, SŪDARE > *sudar*, ALAUDA > *alauda* / *laudeta*, (vèrbe derivat de) NŌDU > *nudar*, etc (modèle occitan generau e gascon deth nòrd-èst, respectivament : *susar*, *alausa* / *lauseta*, *nosar*, etc).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Tuí

**Tuí** (*Thuy* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [tui] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *Tuy* en 1429, *Tuy* en 1768,  *Thuy* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon R. Aymard, *Tuí* que vien, amb totas resèrvas, de *toja*, « fr. thuie », puishque la posicion permet de pensar a *tuha*, « hautor boscada o pas ».

Es un nom qu'es escur e un cas dificile : segon Miquèu Grosclaude e los diccionaris franceses *t(h)uie* n'ei pas que la francizacion de l'occitan *toja* e donc de descartar, e dens lo mot *tuha* (deu latin *tufa*), lo gascon que consèrva la prononciacion aspirada, notada *h*..

Auré cap relacion damb lo nom Tuïr, comuna catalana del Rosselhon, en lo quau Pierre Fouché vedèva un derivat
del nòrd-catalan de continuitat occitana "tuire" ('tuf calcari', ligat a "tova", 'pèira porosa', vengut de la forma feminina de l'adjectiu "tou", 'curat', 'vueit'; 'mòl', del latin *tŏpha*, cf.
latin tardiu *tūphus* o *tūfus*, derivats del latin classic *tōphus* o *tōfus*, d'incèrta origina), d'un *tofu + -urĭu?

Benlhèu ven com, Tuèis, deu mot *attegiā* (de **ad-tegiā*) qu'es lo nom de l'ostau gallés, que passè despuish en latin e que s'opausava a la *domus* latina (« ostau ») en s'especializant dens lo sens de « cabana » . Curiosament Joan Coromines explica lo toponim catalan Tuïr non pas com provenent de l'occitano-rosselhonés "tuire", mès a partir de la fòrma latina *villa tŭgŭrĭī*, çò es 'mas de la cabana'.

Ua auta pista qu'es la varianta *tui* del mot tuèis, del latin taxus.

Non sembla pas aver la medisha etimologia que lo nom galician Tui.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sindòu

**Sindòu** (*Sinzos* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [sinn'dò] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Cizolio*, en latin, en 1342, *de Sizolio*, en latin, en 1379, *Cisou*, *Sizoo*, *Cisoo*, *Sisoo* en 1429, *Sinzo* en 1718, *Sinso*, *Sinsos* en 1721-1772, *Sinzo, Sindos* en 1751, *Sinzo* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat e Rostaing, *Sindòu* que vien deth nom latin d'òmi *Sincius*, dab eth sufixe aquitan *-ossum*.
Segon Negre, *Sindòu* que vien deth nom latin d'òmi *Senatus*, dab eth sufixe aquitan *-oss*.

Segon Miquèu Grosclaude, era *s* finala qu'ei tardiva e eths precedents especialistas ac sabèvan pas. Eth sufixe qu'ei *-olum*, diminutiu, e non pas *-ossum*, mes Grosclaude que considèra eth radicau com escur.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Siarroi

**Siarroi** (*Siarrouy* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [sia'rrouy] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *A Ssiaroy*, au sègle XII, *Siaroy* en 1300 e 1342, *Siarroy* en 1313, *Siarrouy* en 1342, *Ciarroy* en 1379, *Siaroy* en 1429, *Siarroy*, en 1721, 1737 e 1790, *Siarrouy* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

R. Aymard que prepausa shens certitud lo gascon *ciarrous*, « cendrós, cenerós ».

Lo nom qu'ei completament escur. La finala qu'ei probablament l'adjectiu gascon *arroi*; solament, Boisgontier que constatava, non saben çò qui ei lo començament. L'ipotèsi d'Aymard que demandaré un càmbiament de finala improbable (*-ós* > *-oi*).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sers (Hauts Pirenèus)

**Sers** (*Sers* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan e en País Tòi, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [sérs] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *de Serciis*, *De Cerciis*, en latin, ath sègle XII, *De Sers*, *Serz* ath sègle XII, en 1251 e en 1285, *De Sertz* en 1313, *De Sertio*, en latin, en 1342, *Sertz* en 1429, *Sers* en 1614 e 1760, *Sertz* e *Serts* de 1736 a 1768.

Dauzat e Rostaing, Negre disen pas arren.
Segon R. Aymard, *Sers* qu'ei aparentat ath latin *sertum*, « clausura, barralha, barradissa ».

Segon Miquèu Grosclaude, *sertum* pòt pas miar a *Sers*; eth nom que demòra escur.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sombrun

**Sombrun** (en francés tanplan com en occitan) qu'ei ua comuna gascona d'Armanhac situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [soum'bru] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *G. Donati de Sombru* en 1152, *de Sombruno*, en latin, en 1300, *de Sombruno*, en latin, en 1342 e en 1379, *Sombrun* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon Dauzat e Rostaing, *Sombrun* que vien benlhèu deu gascon *soumbrû*, « ombrós » (diccionari Palay).

Negre qu'explica lo nom com *Soum bru*, « som, tucs cobèrts de broishòcs », de *som* e *brun*. Segon R. Aymard, *Som* qu'ei la mòta castrau; *brun* qu'a lo sens de « funèst, maishant taus enemics ».

Segon Miquèu Grosclaude, l'adjectiu *soumbrû* hornit per Palay e représ per Dauzat sembla pas existir, que vau mei compréner *som* e *brun*. *Som* que's pòt religar a la mòta castrau en suspart deu vilatge e *brun* que pòt estar divèrsament interpretat.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Soriac

**Soriac** (*Soréac* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [souri'yak] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *Soreag* en 1229, *De Soreaco*, en latin, en 1313 e 1342, *Soreatz* en 1379, *Soreac* en 1429, *Soreac* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon Rohlfs, R. Aymard, *Soriac* que vien deu nom latin d'òmi **Sorenus*, inatestat, tirat de *Sorus*, relevat dens ua inscripcion de la Hauta Garona (Sent Bertran de Comenge segon Delamarre), dab lo sufixe *-acum*.

Segon Miquèu Grosclaude, l'ipotèsi de Rohlfs qu'ei la sola e qu'ei acceptabla. Lo nom de persona *Sorenus* que seré eth-medish derivat de l'aquitan *Sorus* (d'après Sacaze). Soriac qu'ei ua proprietat antica aquitano-romana, formada deu nom d'òmi **Sorenus*, dab lo sufixe *-acum*.

Delamarre se pronóncia pas sus *Soriac*. Que cita los noms celtics atestats *Sorios*, *Sor(i)nos* e eventualament celtic *Sorus*; que cita tanben *Sorus Arvernus*, en principi pas aquitan. Un **Sorinacon*, de *Sorinos* + *-acon*) que pòt miar au medish resultat que **Sorenacon*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cèra d'Arrostanh

**Cèra** (*Sère-Rustaing* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei ['sèro] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *De Sera* en 1313, 1342, *De Serra* en 1379, *Sere* en 1429, *Sére en Rustain* en 1773, *Sere-Rustain* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII), *Sere* en 1790, *Sère-Rustan* en 1806.

*Cèra* qu'ei lo resultat gascon deu latin *cella*, « cellula », puish « ermitatge », puish « petit monastèri ». *Cèra* qu'ei un mot diferent de *sèrra*, dab duas *-rr-*.

* **Arrostanh** : véder a l'article.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cèra e Lançòu

**Cèra e Lançòu** (*Sère-Lanso* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
### Cèra
Era prononciacion qu'ei ['sèra] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *in Cera* ath sègle XII, *Scere et Lanso* en 1285, *De Sera* en 1313, *de Serra* en 1379, *Sera* en 1429, *paroisse de Sere, Artigues et Crastes* en 1738-1745, *Sère ez Angles* en 1750, *Sere* en 1790, *Sere des Angles* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII), *Sère-ez-Angles* en 1806.

*Cèra* qu'ei eth resultat gascon deth latin *cella*, « cellula », puish « ermitatge », puish « petit monastèri ». Eth sens dera epòca dera fixacion de toponimes atau qu'ei eth darrèr. *Cèra* qu'ei un mot diferent de *sèrra*, dab duas *-rr-*.

### Lançòu
Era prononciacion qu'ei [lan'sò] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Scere et Lanso* en 1285, *De Lansso*, en 1313, *De Lansolio* en 1342, *de Ausonis* (error de lectura per *Ansonis* ?), en latin, en 1379, *Lanson* en 1429, *Lanso* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon R. Aymard, *Lançòu* que vien deth nom latin d'òmi *Lantius*, dab eth sufixe *-olus*. Segon Miquèu Grosclaude, eth radicau que sembla d'estar *Lantius* o *Lancius*. Eth sufixe, segon era majoritat deras atestacions e era prononciacion modèrna que sembla d'estar *-olum*. Era dificultat qu'ei aqueth sufixe ei jamès emplegat dab un nom de persona; eth nom que demòra escur.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion èra de  abitants e era densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cèra (Lavedan)

**Cèra** (*Sère-en-Lavedan* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, dens eth estrem de Salas, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei ['sèro] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *B. G. de Cera* cap a 1050-1070, *Cera* ath sègle XII e en 1168, *Sera*, cap a 1200-1230, en 1300, en 1313 e en 1342, *Cere* ath sègle XII o XIII, *Scere* en 1285, *Sera* en 1429, *Sère en Lavedan* en 1760, *Sere* en 1790, *Sere* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

*Cèra* qu'ei eth resultat gascon deth latin *cella*, « cellula », puish « ermitatge », puish « petit monastèri ». Eth sens dera epòca dera fixacion de toponimes atau qu'ei eth darrèr. *Cèra* qu'ei un mot diferent de *sèrra*, dab duas *-rr-*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion èra de  abitants e era densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Ors

**Sent Ors** (*Sentous* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [sénn'tous] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Willelmus Fert de Sentos* en 1209, *Bernardus de Abbatia de Sancto Urso*, en latin, en 1211, *Gillelmus de Sentos* en 1213, *de Sancto Urso*, en latin, en 1383-1384, *de Sancto Ursso*, en latin, en 1405, *Saint Ours* en 1746, *Saint Ours* en 1773, *Sentous* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII), *Sentoux* en 1790, *Saint-Ours* en 1806.

Segon R. Aymard, que s'ageish de Sent Ors, probablament eth avesque de Toul.

Segon Miquèu Grosclaude, eth nom deth vilatge que representa Sent Ors, *Sanctus Ursus*, qui ei eth patron dera parròpia. Non saben quin Sent Ors, un avesque de Ravena mòrt cap a 424, un soldat dera legion tebana martirisat ara fin deth sègle III, un abat de Tors, un avesque de Tròias, un avesque de Toul, etc.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas