Vilamanda

**Vilamanda** (forma derivada del nom ancian *Vilamagna* [bilomanno]) (*Villeveyrac* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
Vilamagna ven del latin *Vila magna*, la vila granda.

### Vilamanda
Las fòrmas ancianas son : *de Villavayraco* en 1344, 1370, *vicaire de Villa Veyrac* en 1518, *Ville airac* (sic) en 1622, *Ville veirat* en 1708, *Villevayrac* en 1740-60, 1770-72 (mapa de Cassini), *Villeveyrac* en 1740-60. 

Segon Dauzat e Rostaing, *Villeveyrac* (nom francés) es format de *villa*, « domèni rural, puèi vilatge, puèi pauc a pauc lo sens modèrne », e del nom ancian del vilatge [error : *Vairac* es situat al sud de Vilamanda]; segon Hamlin, *Villeveyrac* (nom francés) es un establiment relativament recent, que son nom ven del masatge de *Veyrac*, a 2 km cap al sud. Cap mencion del nom occitan.

### Vairac
Las fòrmas ancianas son : *villa Vairago* en 990, *alode, cujus vocabulum est Vairacus*, cap a 1034, *de Vairaco* en 1046, *villam de Vairiaco*, cap a 1068, *a Vairaco* en 1139, *pignore de Variaco* en 1150, *viam publicam de Vairaco* en 1165, *ecclesie S. Felicis de Vairaco* en 1165, *ad Vairac* en 1168, *villa que vocatur Vairac* en 1179, *apud Vairac*, *in molendino de Vairaco* en 1182, *in mota de Vairaco* en 1188, *Vairac moulin* en 1643, *Vayrac* en 1770-72 (mapa de Cassini)
.

*Vairac* ven del gentilici latin *Varius*, amb lo sufixe *-acum*. Vairac èra una granda proprietat galloromana.

### Valmanha (abadiá)
Las fòrmas ancianas son : *ecclesia de Valle magna* en 1139, *Beate Marie Vallis magne de Tortoreria* en 1140, *in capite Vallis magne* en 1148, *cenobii S. Marie Vallis magne*, *abbatis Vallis magne* en 1146 e 1883, *monasterii Vallis magne* en 1170, *Vallimagne* en 1172, *el reg de Val mania* en 1189, *abbas Vallis Magne*, a la fin del sègle XIV, *Villamagna* en 1418, *l'abbaye de Valmaigne*,  en 1518, *Villemanc* en 1570, *Valmagne* en 1571, *Ville maigne* en 1622, *Villemagne* en 1626, 1643, *Valmagne* en 1708, 1740-60, *Vallemagne* en 1740-60, 1770-72 (mapa de Cassini). 

Segon Hamlin, *Valmanha* ven del latin *vallis magna* « granda val » : es un nom sabent, inventat quand fondèron l'abadiá en 1138, sus de tèrras que fasián partida del domeni de *Tortoreria* : **Tortolièiras*, [luòc disparegut mas identificat], comuna de Lopian e Mesa; lo nom de *val manha* se referissiá a la situacion de l'abadiá dins una plana environada de puòges.

## Istòria
Las primièras atestacions d'abitacion dins l'airal son del sègle X. Un vilatge situat a l'entorn del domeni de Veirac es ja citat en 990 dins lo testament del vescomte de Besièrs e Agde, Guilhèm II. Lo vilatge actual, dependent de l'abadiá de Valmagna, foguèt aparentament fondat per de monges.

A l'entorn de 1873, del temps del foratge d'un tunèl per far passar los trens, se descobriguèron de jaces de baucita dins mantes terrenhs de la comuna. Dapasset l'explotacion se desvolopèt e contribusiguèt al creis de l'airal. Per tal de facilitar lo transpòrt de la baucita se bastiguèt lo viaducte de Ròcamala cap a la fin del sègle XIX.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments
*Abadiá de Valmagna

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas