open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Auliac Dessús

**Auliac Dessús** (*Oléac-Dessus* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [awli'yak dé'sud] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Oleag* en 1086, *De Oleaco*, en latin, en 1313 e en 1342, *De Oleato*, en latin, en 1379, *Oleac dessus* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat e Rostaing (après Skok), *Auliac* que vien deth nom latin d'òmi *Olius*, dab eth sufixe *-acum*.
Segon Negre, *Auliac* que vien deth nom gallic d'òmi *Ollecnos* o *Olluna*, dab eth sufixe *-acos*.

Miquèu Grosclaude que constata eth resultat gascon deths noms de persona hornits per Negre seré **Orecn-* e **Orua-* (*ll* que passa a *r*). Grosclaude qu'accèpta era solucion de Skok, Dauzat e Rostaing; Auliac qu'èra ua proprietat antica. *Dessús* : ath sud d'Auliac Devath. Comparar dab aquera comuna entà aver mei d'etimes possibles.

Shens precisar per quin *Auliac*, Xavier Delamarre qu'ajusta aras possibilitats eths noms celtics *Ollios* (dejà hornit per Aymard, véder Auliac Devath) e *Oledos*.

### Perimètre deth territòri

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Glèisa de Sent Pèr.


Église Saint-Pierre d'Oléac-Dessus (Hautes-Pyrénées) 1.jpg|
Église Saint-Pierre d'Oléac-Dessus (Hautes-Pyrénées) 3.jpg|Eth còr.
Église Saint-Pierre d'Oléac-Dessus (Hautes-Pyrénées) 4.jpg|Eth campanèr.
Église Saint-Pierre d'Oléac-Dessus (Hautes-Pyrénées) 2.jpg|


## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Aumets

**Aumets** (*Omex* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia
Vilatges e quartiers : Tramaverneda.

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [aw'méts] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : ''A Homees'',  cap a 1200-1230, ''de Bernat d'Omegs'' en 1294, ''D-Omex'' en 1313, ''De Omex'' en 1342, ''d'Omex'' en 1379, ath sègle XIV e en 1403, ''Omex'', ''Omecx'', ''au ssr. d-Omec'', ''au ssr. d-Omecx'' en 1429, ''Omecz en Bat Suriguera'' en 1541, ''Omets'' en 1768, ''Osmets'' en 1760 (error, confusion dab [Los Mès deth canton de Tria) *Omex* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Rohlfs que cita Michelena : *Ombexo* (ancian proprietari aquitan o nom de divinitat). Miquèu Grosclaude que constata eth nom convién foneticament. Nom de proprietari aquitan o de divinitat ?.

Era grafia **Aumecs** que seré milhora, pr'amor deras fòrmas ancianas. [-ts] qu'ei era prononciacion regulara de *-cs*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion èra de  abitants e era densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Lavoir de Omex (Hount de Dessus) (Hautes-Pyrénées) 1.jpg|Lo lavader de la Hont de Dessús*.
Fleurissement de la Hount de Dessus.jpg|Lo lavader de la Hont de Dessús*.
Lavoir de Omex (du Clot) (Hautes-Pyrénées) 1.jpg|Lo lavader deu Clòt*.
Église Saint Saturnin d'Omex (Hautes-Pyrénées) 1.jpg|La glèisa de Sent Sarnin*.
Oratoire de Omex (Hautes-Pyrénées) 1.jpg|L'oratòri d'Aumets.
Monument aux morts de Omex (Hautes-Pyrénées) 1.jpg|Lo monument deus mòrts.
Salle des fêtes de Omex (Hautes-Pyrénées) 1.jpg|Lo larèr rural.


## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Ordisan

**Ordisan** (*Ordizan* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha e Bigòrra. Qu'ei administrada peth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [ourdi'za] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *D'Ordiza*, *D'Ordisa*, au sègle XII, *Ordisaa* en 1285, *de Ordissano*, en latin, en 1300, *De Ordizano*, en latin, en 1313, *De Ordisano*, en latin, en 1342 e 1379, *Ordisan* en 1429, *Ourdisan* en 1768, *Ordizan* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat e Rostaing, *Ordisan* que vien deth nom galloroman d'òmi **Orditius*, inatestat, dab eth sufixe *-anum*. Un nom galloroman que vòu dire, normaument, dens eth DENLF (Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France), un nom d'origina gallica per ua fixacion deth nom ara epòca imperiau.

Miquèu Grosclaude qu'accèpta era proposicion de Dauzat, en cambiant *Orditius*, shens avertir, en nom latin. Ordisan qu'èra era proprietat d'Orditius.

Delamarre que hè d'Ordisan eth resultat deth nom celtic **Orditios*, inatestat, dab eth sufixe celtic *-ānon* : *orditiānon*. Ordisan qu'ei a costat d'autes noms de lòcs en *Ord-*, vienuts segon eth autor, deth tèma celtic *ordo-*, « massuga, martèth », pr'aquò Delamarre precisa pas se Ordisan en hè partida. Un toponime fondat sus un nom celtic d'òmi que pòt estar d'epòca romana o dera epòca dera independéncia.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Exposicion universala de 1873

thumb|350px|La Rotunde.
L**'Exposicion Universala de Viena (1873)** (en alemand: *Wiener Weltausstellungse*) se debanèt de l'1 de mai al 31 d'octobre de 1873 a Viena, Empèri Austroongrés.

Lo tèma d'aquela exposicion foguèt "Cultura e educacion". Demest los bastiments nombroses que foguèron construïts per l'exposicion, dins lo parc vienés de Prater, se remarcava la *Rotunde*, una construccion emblematica qu'aviá la copòla mai granda del mond durant aquela epòca.

## Grelh de l'exposicion
Tre 1857 se publiquèron divèrses documents per botar en plaça l'estructuracion d'una exposicion industriala per tal de ne promòure l'aspècte economic. A partir de 1862, s'integrèron a l'estructura organizativa l'Associacion de de Comèrci e la Cambra de Comèrci e d'Industria de la Bassa Austria. Los expausaires que who could already show some success soslinhèron los beneficis immenses que podriá portar l'eveniment. De resolucions imperialas per afavorir l'organizacion foguèron publicadas entre 1866 e 1868, pasmens los problèmas que causèt la guèrra en 1866 emperilhèt la realizacion de l'exposicion.
Organ

**Organ** (en francés tanplan com en occitan) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'es [our'gã] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *de Organo*, en latin, en 1383-1384, en 1405 e au sègle XV, *Organ* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Organ* que vien probablament deu nom gallic d'òme *Orgus*, damb lo sufixe *-anum*.

Segon Negre, *Organ* que vien deu nom latin d'òme *Organius*.

Segon Miquèu Grosclaude, *Organ* qu'es un nom de proprietat antica fondat suu nom (latin, gallic ?) d'òme *Orgus*, damb lo sufixe *-anum* (Grosclaude qu'arrefusava la preséncia celtica en Gasconha).

Segon Delamarre, Organ, nom celtic, qu'èra *orgānon*, « lo massacre » o « la proprietat d*'*Organos* » (nom de persona inatestat e dobtós, *Orgios* qu'es atestat) .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Aurius

**Aurius** (*Orieux* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Eras fòrmas ancianas que son *Colomer de Orils*, cap a 1140, shens certitud qu'aqueth personatge sia ligat a Aurius, *Orius*, en 1285 e 1379, *Orios* en 1313, *de Oriuis*, en latin, en 1369, *Orieux*, en 1389, *Orius*, en 1429, *Ourieux* en 1790, *Aurieux*, en 1791, *Ourieux*, sus era mapa de Cassini, ara fin deu sègle XVIIIau. Era prononciacion segon era grafia de Miquèu Grosclaude qu'ei [aw'rioud] e era grafia *Aurius* ; cau comprene [aw'riwd] ? Curiosament, Patrici Pojada, qui guarda era medisha grafia, que dona era prononciacion [aw'riud] en grafia AFI  per [aw'riwd] supausat (era prononciacion [aw'riud] que demandaré ua grafia **Auriós*).

I a pas de proposicion seriosa dens era literatura toponimica. La diftongason iniciau en *Au-* qu'ei recenta, absenta de las fòrmas ancianas qui guardan *O-*, çò qui elimina tot rapòrt dab eth mot *(ar)riu* (deth latin *rivus*), enqüèra mèi dab eth mot *aura* (vent), absent deth gascon a totas eras epòcas en mèi d'aquò. Miquèu Grosclaude que considèra eth mot com escur . 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Ancida

**Ancida** (*Ancizan* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, en Vath d'Aura, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia
Aute vilatge o quartièr : Osten.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [ann'sido] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Pe de Anciza*, *P. de Ancisa*, cap a 1125, *Anciza*, *Ancizan* en 1249, *De Ancizano*, en latin, en 1387.

Segon Dauzat, *Ancida* que vien deth nom latin d'òmi **Ancisius* (de *Ancius*), dab eth sufixe *-anum*.
Segon Gerhard Rohlfs e Negre, *Ancida* que vien deth latin **Ancisianus*, dab un arreculament deth accent tonic. Segon R. Aymard, era ipotèsi de Negre qu'ei la qui convién milhor.

Miquèu Grosclaude qu'accèpta eras proposicions precedentas. Eth arreculament deth accent tonic qu'ei frequent en Vath d'Aura. *Ancida* que vien deth nom latin d'òmi *Ancisius*, dab eth sufixe d'apertenéncia *-anum*. Ancida qu'èra era proprietat d'Ancisius.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Barcelonés

**Barcelonés** (oficialament en catalan: *Barcelonès*) es una comarca de Catalonha, que la capitala n'es Barcelona. Es la comarca pus poblada e industrializada del principat. Limita al nòrd amb lo Valés Occidental e Oriental, a l'èst amb  Maresme e la Mediterranèa, a l'oèst e al sud amb lo Bas Llobregat.

## Tèrmes municipals

## Referéncias
Aimar Arlòt de Sensaut

thumb|right|250px|Aimar Arlòt de Sensaut (1853-1951).
**Joan-Maria, Ipolit, Aimar Arlòt de Sensaut** (en francés *Aymar Arlot de Saint Saud*), nat a Coulonges-sur-l'Autize, lo 17 de feurier de 1853-1951, es subretot conegut coma un daus grands pireneïstas dau segle XIX. Fuguet maitot un explorator e cartografista de la chadena daus Pirenèus de las serras aragonesas e catalanas, e, maitot, de la chadena iberica Cantabrica, mai que mai los ranvers (parçans, ròdols o environs) daus Picos de Europa.

## Biografia
Lo comte Aimar Arlòt, de nòbla ascendéncia d'una granda familha de Perigòrd (vejatz Sensaut e La Cossiera) nasquet en 1853 a Coulonges-sur-l'Autize dins lo departament francés de las Doas Sevras en país d'Oïl. 

La soa familha davalet a Bordèu ente Aimar faguet los seus estudis segondaris e son Drech a l'Universitat de Bordèu. Venguet un jurista e un magistrat, coneguet un temps l'accion politica dins lo partit monarquista d'alara.
Aimar Arlòt fuguet subretot mai conegut per la soa activitat d'explorator de las montanhas, e subretot las daus Pirenèus e de la Peninsula Iberica coma la chadena daus monts Cantabrics.

Prumiers contactes emb la montanha e d'autres pireneïstas renomats.
Fuguet un daus prumiers sòcis fondators dau Club Aupenc Francés e, en particular, de la soa seccion dau Sud-Oest (una region que recobririá auei los massius pirenencs de las regions d'Aquitània, Mieijorn-Pireneus e daus departaments d'Aude e daus Pireneus Orientaus de la region de Lengadòc-Rosselhon).

Lo comte Aimar Arlòt de Sensaut trabalhet maitot au desvolopament de l'excursionisme e escorregudas de montanha dins la chadena daus Pireneus, prèp de Luishon, dau Gaube e Vath de Lutorn.

## Sa contribucion cartografica

Exploret la Cadena Cantabrica e Picos de Europa, coma Paul Labrouche e François Bernat-Salles.

## Activitats segondàrias dau Comte Aimar Arlòt de Sensaut

## Lo genealogista de la noblesa de Perigòrd

## Un òme politic dau segle XIX

## Vejatz tanben

* Edoard Wallon
* Franz Schrader
* Enric Brulle

* Serras aragonesas
* Serres catalans
* Serras de Navarra
Ferrals de las Corbièras

**Ferrals de las Corbièras** (*Ferrals-les-Corbières* en francés) es una comuna lengadociana en Lengadòc de las Corbièras situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon. 

## Geografia
Commune de las Corbièras sus l'Orbiu

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Villa Ferrales* en 951, *Villa Ferals* en 1021, *Villa de Ferrals* en 1113, *Ferrall* en 1130, *Castrum de Ferralibus* en 1295, *Ferrales in Narbonesio* en 1302, *Fenales* = *Ferrales* en 1377, *Ferals* en 1402, *Al luoc de Ferals de Corbyera* en 1537, *Ferralz* en 1671. La prononciacion occitana es *Ferráls* o  *Farráls* , dins la grafia de l'abat Antòni Savartés, donc [fe'rals] o [fa'rals] (N.B. r = èrra multipla, ɾ = èrra simpla). 
Lo nom es compausat del latin *ferrum*, « fèrre » e del sufixe *-alis*, o de lors resultats. Aquel mot marca la preséncia de l'extraccion de minièra de fèrre o de fargas , o sonque de l'extraccion .
 
## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Lesinhan de las Corbièras; es ara del canton de las Corbièras (canton de Fabresan abans lo 1èr de genièr de 2016).

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Economia
La viticultura amb lo vin de Corbièras e Corbièras Botenac.

## Lòcs e monuments
Glèisa de Sant Genèst, sègle XII.

## Personas ligadas a la comuna
* Nicolas de La Jugie (1315-1376), senhor de Ferrals
* Guillaume de La Jugie (1317-1374), cardinal
* Arnaud Beltrame (1973-2018), Coronèl de Gendarmariá, Commandor de la Legion d' Onor, victime del terrorisme islamista, resident de Ferrals de las Corbièras, ont es entarrat .

## Espòrt
* Union Esportiva Ferralesa XIII

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Ferrals sul site de l'Insee

## Nòtas
Bèlvéser

**Bèlvéser** es un toponim per:
* Bèlvéser, una comuna de Rasés
* Bèlvéser de Lauragués, una comuna de Lauragués
Luc d'Orbiu

**Luc d'Orbiu** (*Luc-sur-Orbieu* en francés) es una comuna lengadociana de las Corbièras, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia
Comuna de las Corbièras sus l'Orbiu.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
### Luc
Las fòrmas ancianas son *Castrum Luci*, en latin, en 1119, *Feudum de Lucco*, en latin, en 1247, *De Lucho*, en latin, en 1282, *Luc*, en 1307, *Le chasteau et lieu de Leuc*, en 1371-1589, *Leuc* en 1648, *Luc* en 1781 .
Lo nom ven del latin *lucus*, « bòsc sacrat » , plan lèu, tre lo latin, « bòsc ». Lo determinant es una aiga que i passa, afluenta d'Aude.
### ''Canos''
*Canos* en francés es una localitat despareguda e una capèla rurala. Las fòrmas ancianas son *Feudum de Cannis* en 1248, *Castrum de Canois* en 1262, *Ecclesia de Canoys* en 1360, *Rector de Canoys et de Luco* en 1351, *Canosium* en 1366, *Le lieu de Canes* entre 1371 e 1587, *Notre Dame de Canes* en 1706, *Canos, l'oratoire..., l'église et cimetière* en 1731, *Canes, lieu ruiné* en 1763, *[ND de] Canors* (mapa de Cassini, al sègle XVIII) .
Las atestacions son divergentas.

## Istòria
A l’epòca medievala, lo vilatge de Luc d'Orbiu èra de la poderosa abadiá benedictina de La Grassa. En 1213, Simon de Montfòrt prenguèt lo castèl de Luc pendent la Crosada dels Albigeses. Malgrat las protestacions dels abats, Luc venguèt en 1258 lo fèu dels senhors de Luc, los marqueses Tesan de Sant Geniés.

En 1599, Enric de Tesan foguèt nomenat governador de Narbona pel rei Enric IV. En 1632, sos òmes d’armas èran de la batalha de Castèlnòu d'Arri del costat del Duc de Montmorency e de Gaston d’Orleans contra las tropas reialas. Lo rei Loís XIII de França alara ordenèt de rasar lo castèl del senhor *que seguèt lo partit de Monsieur* (fraire del rei). Enric de Tesan mai tard tornèt bastir la partida del castèl.

À la Revolucion Francesa, lo castèl patiguèt damatges..

Monsieur Pascal, que foguèt sedusit per aquel ostal en 1818, lo daissèt en 1878 a la familha Fabre. Aquela familha ne faguèt un domeni viticòla e bastiguèt en 1910 la cuba del Celièr.

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Lesinhan de las Corbièras; es ara del canton de las Corbièras (canton de Fabresan abans lo 1èr de genièr de 2016).

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Economia
Viticultura: Corbièras

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Luc sul site de l'Insee

## Nòtas
Montredond de las Corbièras

**Montredond de las Corbièras** (*Montredon-des-Corbières* en francés) es una comuna lengadociana de las Corbièras, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Narbona situada dins las Corbièras.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Apud Montem Rotundum* en 1144, *Ecclesia de Monte Rotundo* en 1254, *Castrum de Monterotundo* en 1272, *Villa de Monterotundo* en 1326, *Monredon* al sègle XIV, *S. Martinus de Monterotundo* en 1469, *Montredont* en 1495, *Montredon* en 1538. La prononciacion occitana es *Mounredóun*  (grafia de l'abat Savartés).
Lo sens demanda pas de traduccion: « mont redond » . Lo determinant es atestat en 1214 per un autre lòc : *de Corbeiras*; ven del nom del còrb (corbàs, corpatàs), en latin *corvus*, ambe lo sufixe vengut del latin *-aria*; lo sens seriá de « lòc trevat per de còrbs » .

## Istòria
Es una error d'imaginar, segon l'abat Antòni Savartés, que l'abadiá Sant Martin de Montredond, situada prèp d'Orbiu, èra dins la localitat; cèrtas, lo vocable de la glèisa es Sant Martin.
Montredond de las Corbièras prenguèt partida de las manifestacions viticòlas dels ans 1970. Le 4 de març de 1976, segon la version oficiala, una fusilhada entre manifestants e CRS faguèt dos mòrts: lo comandant de la CRS Joël Le Goff e lo vinhairon Emile Pouytès. .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Narbona-Oèst; es ara del canton de Narbona-1.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Economia
Viticultura: Corbièras.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna
André Castéra, cap del movement dels vinhairons dins los ans 1960 a 1970

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Montredond sul site de l'Insee

## Nòtas
Las Bòrdas (Lauragués)

**Las Bòrdas** (*Lasbordes* en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia
Comuna situada en Lauragués sul Fresquèl, lo Canal de la Doas Mars e lo Trebol.

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Villa Bordas, in pago Tolosano* en 1045, *Apud Lasbordas* en 1214, *Villa de Bordis* en 1317, *Locus Bordarum* al sègle XV, *Las Bordas* en 1441, *Les Bordes* en 1494, *In decimario B. Christophori de Bordis* en 1496, *Lasbordes* en 1781. La fòrma occitana es *Lasbórdos*, prononciat *Laibórdos* , dins la grafia de l'abat Antòni Savartés, donc [laj'βɔɾdɔs]. 
Segon Dauzat, *Bòrdas* ven de l'ancian francés *borde*, provençau *borda*, « ostal pichon, cabana, puèi ostal agricòla ».
Segon Miquèu Grosclaude, per Bòrdas (Hauts Pirenèus), l'ancian francés servís pas a res ací. Le sens primièr d'aquel mot germanic es « pòst », e après « cabana de pòstes », puèi « pichona abitacion rurala », puèi « ostal agricòla ». Una question es perqué aquel mot germanic s'es mantengut mai que mai en Gasconha (ont le patronime *Laborde* es frequent) e en País Basco, allòc qu'a gaireben completament desparegut dels païses de lenga d'oïl.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Economia
Viticultura: Corbièras.

## Luòcs e monuments
* Glèisa de las Santas Puèlas (monument istòric)
* Ostal Nicol (monument istòric)

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Las Bòrdas sul site de l'Insee

## Nòtas
Las Bòrdas

**Las Bòrdas** es un toponim per:

***[[Las Bòrdas (Lauragués)|Las Bòrdas]]**, una comuna de Lauragués.
***[[Las Bòrdas d'Arisa]]**, una comuna del País de Fois.

***[[Aerodròm de Tolosa Las Bòrdas]]**, un aerodròm de de l'aglomeracion de Tolosa
***[[Golf de Las Bòrdas]]**, un golf de l'aglomeracion d'Albi
Vertige

Lo **vertige** es un tipe d'estarbordiment que un individú i es psicologicament sensible a una nautor quina que siá. Los simptòmas fan seguida a una disfoncion d'un sistèma vestibular de l'aurelha intèrna. Es sovent associat a de soslèus e als vòmits e mai a de dificultats a tenir depès o  marchar.

## Tipes
Dos tipes de sensacions son abitualament nomenadas vertiges:
# Lo vertige vertadièr, correspondent a la sensacion rotatòria que se pòt acompanhar de signes de la linhada vagala (soslèus, taquicardia, susor freda...) sovent provocada per una percepcion de movement diferenta entre la vision e l'organ vestibular.
# La sensacion vertiginosa, sens sensacion de rotacion, amb nombrosas sindròmes clinicas, sens especificitat neta, que la sincòpa, l'Ipertension arteriala, l'ipotension, la fèbre (e mai).

La sensacion de malaise e d'ànsia sentida pel un subjècte se trobant en nautor es un fenomèn distint nomenat, en medecina, **[[acrofobia]]**.

## Fisiopatologia
La nocion de vertige es sovent associada a aquela del movement dins l'espaci. L'organ de percepcion d'aqueles movements es lo sistèma vestibular, situat dins l'aurelha intèrna. Aquel darrièr percep un movement qu'es pus sovent tanben percebut pels uèlhs, e mai s'aquel movement se pòsca sentir coma desagradable (per exemple, dins de montanhas russas), es pas en conflicte amb l'informacion venent de la via visuala.

Lo vertige ven, mai sovent, del desacòrd entre lo movement vist e lo movement percebut per l'aurelha intèrna. Se l'aurelha intèrna percep un movement non repercutit per la vision, alara, la sensacion vertiginosa se produtz, amb son cortègi de soslèus.

Pel vertige vertadièr, n'existisson dos tipes:
# Lo vertige fisiologic, ont la sensacion desagradabla es provocada per la confrontacion del duo vision/vestibul amb una situacion/conformacion inabituala. Lo vertige del naut de l'escala es de classificar dins aquela categoria. 
# Le vertige patologic, provocat per una patologia de percepcion vestibulara o visuala, o tot lo mens per una diferéncia entre las doas percepcions. L'anomalia de percepcion, que siá visuala o vestibulara, se pòt produire dins la percepcion coma dins la transmission neurologica d'un messatge, coma fin finala dins le tractament de l'informacion al nivèl dels cortèxes visuals e vestibulars, o encara dins son interrelacion.

## Referéncias


## Articles connèxes
Caus e Sausens

**Caus e Sausens** (*Caux-et-Sauzens* en francés) es una comuna lengadociana de Carcassés, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Carcassona situada a 8 quilomètres a l'oèst de Carcassona.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
### Caus
Las fòrmas ancianas son *Villa quae dicitur Chaucas* en 908, *Caucus, in territorio Carcassense, cum ecclesia sancti Stephani* en 910, *Caugus* en 920, *Villare Caucus* en 932, *Villa Cavever* [sic] *cum ecclesia Sancti Stephani* en 950, *Decimarium Sancti Stephani-Sancti Sebastiani de Cauxio* en 1269, *Locus de Cauxio* en 1544, *Caux* en 1781. La prononciacion occitana es *Caus* , dins la grafia de l'abat Antòni Savartés, donc [kaws]. 
*Caus* vendriá del pre-indoeuropèu **kal-*, « pèira », ambe'l sufixe *-iso*. *Caus* seriá una varianta de *causse* sense vocala de sosteniment . En mai d'un tèrme oronimic preindoeuropèu, segon Hamlin, *Cauç* ven de l'occitan *cauç* « idroxide de calci », del latin *calcium* (per Cauç (Erau)) . 
Delamarre considèra que la rasic **kal* es pas pre-indoeuropèa e qu'a lo sens de « pèira, dur » (donc *caleto-* = dur)  (mes se pronóncia pas sus *Caus*).
### Sausens
Las fòrmas ancianas son *Villa Salesingues*, en 908, *Salsingus*, en 982, *Sauzencz* en 1191, *Sauzinchi..., Sauzinci* en 1262, *Apud Sauzinchum* en 1262, *Beatus Andreas de Sauzincho* en 1269, *Villa de Sauzinchis* en 1321, *Sauzenzes* en 1371, *Sausenx* en 1532, *Ecclesia parrochialis Sancti Andreas de Sauzens* en 1655 . 
Lo nom vendriá, segon Ernst Gamillscheg, citat per Dauzat e Rostaing, d'un nom germanic d'òme *Salisa* ambe'l sufixe germanic *-ing* .

## Istòria
Caus e Sausens foguèron recampats entre 1790 e 1794 . Saussens es al nòrd de Caus, prèp del Canal del Miègjorn.
La glèisa parroquiala de Caus èra dedicada primièr a Sant Estève e unida a l'abadiá de Montoliu, puèi a Sant Sebastian e unida a la collegiala de Montreal en 1318. Cauç èra de la senescalciá de Carcassona . 
Sausens es una anciana comunautat, a una anciana glèisa parroquiala del vocable de sant Andrieu .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton d'Alzona; es ara del canton de Montreal, vengut *canton de la Malapèira a la Montanha Negra* en 2016.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Aeropòrt de Carcassona Salvaza.

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Caus e Sausens sul site de l'Insee

## Nòtas
Mossolens

**Mossolens** (*Moussoulens* en nòrma mistralenca; *Moussoulens* en francés) es una comuna lengadociana en Cabardés, dins lo departament d'Aude e a la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

Lo gentilici es **mossolensòl -a**. Los escais-noms son **sanguetós -osa**/**sanquetós -osa** e **manja-sanqueta**.

## Geografia
Comuna de l'Airal urban de Carcassona, Mossolens es situada sus la Rojana e sus l'anciana RN629 entre Montoliu e Pesens.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
### Mossolens
Las atestacions ancianas son : *Moschelingus, cum ecclesia in honore S. Mariae* en 934; *Mociolens* en 1174; *Mociolencz* en 1183; *Castrum de Mossolens* en 1258; *Villa de Mossolencs* en 1262; *Decimale S. Martini de Mossolinco…, prope Mossolinchum* en 1269; *Rector de Mossolenchis* en 1347; *Moussolenx* en 1532; *Moussolens…, Mossolens* en 1572; *Moussoulens* en 1781.
*Mossolens* vendriá, segon Ernst Gamillscheg, d'un nom germanic d'òme **Muskila*, derivat de *Musco*, amb lo sufixe *-ing* . Los Féniés, probablament a la seguida de Negre, accèptan pas l'explicacion e aiman mai lo nom *Macciolus* .
### Caunetas
Las atestacions ancianas son : *In terminio de Caunetis* en 1262; *Ecclesia Beati Saturnini de Caunetis* en 1269; *Rector de Caunetis prope Ventenacum* en 1347; *Caunetes, de la chatellenie de Montréal* en 1532; *Caunette* al sègle XVIII.Lo mot cauna es prelatin e conservat en occitan modèrna (sinonimes : *balma*/*bauma*, *espelonga*, cròta) . *Cauneta* n'es un diminutiu, siá al sens de « caunas pichonas », siá coma derivat d'un autre nom nommat *Caunas(s)*; Caunas de Menerbés es a un vintenat de km.

## Istòria
Entre 1790 e 1794, *Caunettes-Les-Moussoulens* (nom francés) foguèt annexat a Mossolens . Sus la mapa IGN, se vei a l'èst de la comuna *Caunettes-Hautes* e *Caunettes-Basses* separats de 2 km . Sembla que Caunetas èra pas parròquia abans la Revolucion.

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton d'Alzona; es ara del canton de Montreal, que tornèron nommar *de la Malapera a la Montanha Negre*.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Economia
Viticultura: Cabardés.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Mossolens sul site de l'Insee

## Nòtas
Badens

**Badens** o benlèu mai etimologica **Badencs** (en francés *Badens*) es una comuna lengadociana de Carcassés situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia
Comuna de l'Airal Urban de Carcassona.

## Toponimia
Las atestacions ancianas son : *Villa Badencus* en 993; *Villa de Badenco* en 1108; *Badenx* en 1119; *Castellum et villa de Badencs* en 1149; *Castrum de Badincho* en 1262; *Ladenx = Badenx* en 1262; *Beata Eulalia de Badincis* en 1269; *De Badinchis* en 1299; *De Badensis* en 1330; *De Badenchis* en 1351-1494; *Badins* en 1529; *Badenlx* en 1532; *Badens* en 1781.
Segon Dauzat, *Badens* vendriá d'un radical prelatin *bat-*, « dobrir », ambe'l sufixe italoceltic *-incum* [dobtós] o del nom germanic d'òme *Baddo*, ambe'l sufixe germanic *-ing*, confondut ambe *-incum* .
Segon los Féniés, *Badens* ven del nom germanic d'òme *Bado*, ambe'l sufixe germanic *-ingos* .

## Istòria
L'escrit mai ancian que menciona Badens, data de novembre de 993, ditz que "Villa Badencus" foguèt escambiat entre Udulgarius, Abat de Caunas, e Rogièr Trencavel, vescomte de Carcassona, amb *Aquaviva* que venguèt mai tard Aigas Vivas, vilatge vesin qu'existís encara.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Badens sul site de l'Insee

## Nòtas
Malvas

**Malvas** (*Malves-en-Minervois* en francés) es una comuna lengadociana en Menerbés, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Ecclesia Sancti Petri de Malvis* en 1269, *Malvas* en 1340-41, *Rector de Malvis* en 1347, *Malva* en 1404, *Malves* en 1781. La prononciacion occitana es *Málbos* , dins la grafia de l'abat Antòni Savartés, donc ['malbɔs]. 
*Malvas* ven del nom de la malva (idem en latin), sense sufixe collectiu , mes al plural.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Economia

## Lòcs e monuments

Malves_05-23_(1).jpg|Lo vilatge.
imatge:Malves-Minervois Menhir AL 10.jpg|Pèira levada (monument istoric)
image:Malves-Minervois_chateau_AL1.jpg|Castèl de Malvas (monument istoric)


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Malvas sul site de l'Insee

## Nòtas
Marselheta

**Marselheta** (*Marseillette* en francés) es una comuna lengadociana en Carcassés, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia
Commune situada dins l'airal urban de Carcassona sus l'anciana RN610 entre Trebes e Puèg-eric

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Villa Massilia* en 993, *Mansilia* en 1093, *Marsella* en 1178, *Massilia* en 1207, *Ecclesia S. Andreae de Massilia* en 1269, *Rector de Masselheta* en 1347, *Masilia* en 1387, *Marselheta* en 1395, *Marcelhata* en 1479, *Marcelhete* en 1531, *Marseilhette* en 1461-sègle XVII, *Marseillette* en 1781. La prononciacion occitana es *Marselhéto* , dins la grafia de l'abat Antòni Savartés, donc [maɾse'ʎetɔ]. 
Segon Dauzat e Rostaing, *Marselheta* es un diminutiu de Marselha .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Economia
Viticultura: Costièra de Miramont.

## Lòcs e monuments
*La Torre del Relòtge. Al sègle XIX, èra una torre del telegraf Chappe.

## Personalitats ligadas amb la comuna
* Olivia Ruiz (de son nom vertadièr Olivia Blanc) (nascuda en 1980 a Carcassona), cantaira.

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Marselheta sul site de l'Insee

## Nòtas
Marcellin Giraud

**Marcellin Giraud** (Agulha, 5 d'abril de 1815 – Agulha, 6 d'aost de 1884) foguèt un escrivan occitan de Provença.

## Biografia
**Marcellin Giraud** nasquèt a Agulha en 1815. Èra lo nebot de Dieulofet per son maridatge amb Maria Ròsa Dieulofet. Amb ela aguèt doas filhas: Ròsa Josefina Petronila (1848) e Maria Terèsa (1857). Presentèt un poèma *La Provença: tablèu cantant en tres partidas* au concors d'Ate en 1862 ont obtenguèt sonque la tresena mencion d'onor.

## Òbras
* *Tribulacions de Micolau Bagègi* (1862)
* *La Provença: tablèu cantant en tres partidas* (1863)
* *Nové, pastorala en tres actes* (1868)

## Liames extèrnes
* ''Tribulacions de Micolau Bagègi'' a Gallica.fr
* ''La Provença: tablèu cantant en tres partidas'' (en grafia felibrenca) a Gallica.fr
Campanha d'Aude

**Campanha d'Aude** (*Campagne-sur-Aude* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia
Campanha d'Aude se situa al sud dins la Val Nauta d'Aude, a 7 km al nòrd de Quilhan.

I a mai d'un masatge que Campanha los Banhs ont i aviá un espital que sonhava subretot los ferits de guèrra. A Campanha los Banhs i a una bauma que ne sortís una aiga ferrosa e cauda.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
las fòrmas ancianas son *Sanctus Sebastianus de Campanea*, en latin, en 1156, *Campania*, en latin, en 1156, *Sanctus Sabastianus de Campania*, en latin, en 1216, *Castrum de Campanha*, en 1319, *Campanha*, en 1347, *Campana*, en 1360, *Locus de Campanhia*, en 1373, *Fort de Campanhe*, en 1554, *Campaigne*, en 1571, *Campagne*, en 1781. La prononciacion es *Campágno* (grafia de l'abat Sabarthès) , doncas normalament [kam'paɲɔ]. *Campanha* ven del latin *campania* (derivat de *campus*, « camp »), « plana », que pren çò mai sovent lo sens de « tèrra fertila » .

## Istòria

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra del canton de Quilhan, i demorèt. Tornèron batejar lo canton *Canton de la Val Nauta d'Aude* per decret del 27 de decembre 2015.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Economia

## Lòcs e monuments
* Escavacions paleontologicas, ont foguèt descobèrt lo dinosaure *[[Ampelosaurus atacis]]*, e de rèstes del *[[Rhabdodon]]* e del *[[Variraptor]]*.
* Glèisa del sègle X.
* La gara de Campanha.

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Campanha sul site de l'Insee

## Nòtas
Brașov

**Brașov** (*Corona* en latin, *Kronstadt* en alemand, *Brassó* en ongrés) es una vila de Romania qu'a lo títol de municipi (capitala administrativa locala) e tanben de capluec dau județ de Brașov.

Si situa a l'entorn de la còla Tâmpa, dins la region de Țara Bârsei, a la corbura dei montanhas Carpats, dins la partida sota influéncia saxona de la Transilvània istorica. Es embessonada ambé lei vilas de Tors en França, ambé Minsk, la capitala de Bielorussia, Cleveland dins l'Estat d'Ohio e Tampere, segonda vila de Finlàndia.

Si bastissèt en 1211 per l'Òrdre Teutonic coma fèu de l'Òrdre amb un ensems de fortificacions poissantas que devián poder arrestar o limitar l'efèct destructor deis invasions mongòlas (e tataras) que d'aqueu temps avián destruch lo territòri a levant que correspònde a Ucraïna de nòstre temps - fòrça Rus d'Ucraïna fugissèron vèrs Moscòu e lei regions dau Nòrd. Après aqueleis invasions, l'Òrdre si desplacèt pauc a cha pauc vèrs lo nòrd d'Euròpa e la vila si contunièt de desvelopar amb una populacion alemanda importanta e una populacion romanesa minoritària fins au començament dau sègle XX.

En 2005, la populacion èra de  abitants per la vila e mai de  per lo județ de Brașov. La vila es un centre toristic important e l'estacion d'esquí mai gròssa d'Euròpa de l'Èst. Despuei lòngtemps es un centre economic important.
Barbairan

**Barbairan** (*Barbaira* en francés) es una comuna lengadociana de las Corbièras, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Carcassona situada dins las Corbièras.

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Castrum qui nominatur Barberan* en 1781, *Barbairanum* en 1248, *Decimarium B. Juliani* en 1269, *Barbayranum..., Barbeyranum* en 1346, *Barbayra* en 1340-41, *Barbairan* en 1532, *Barbayran* en 1579, *Barbeyrac* en 1589, *Barbaira* en 1781. La prononciacion occitana es *Barbairà* , dins la grafia de l'abat Antòni Savartés, donc [baɾbaj'ɾa]. 
*Barbairan* ven del nom latin d'òme *Barbarius*, ambe'l sufixe *-anum* .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Economia
Viticultura: Corbièras.

## Lòcs e monuments

* Lo castèl de Miramont.
* La glèisa de Sant Julian de Barbairan.

## Personalitats ligadas amb la comuna
*Chabèrt de Barbairan

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Barbairan sul site de l'Insee

## Nòtas
Cépia

**Cépia** (*Cépie* en francés) es una comuna lengadociana en Rasés,  situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia
Cépia es situat dans l'airal urban de Limós entre Limós a  e Carcassona a  sus la RD118 e lo jonhent d'Aude e Sòu de Val de Dainhan.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Ecclesia de Sipiano*, en latin, en 1107, *Villa de Sepiano*, en latin, en 1108, *Sanctus Stephanus de Cepiano*... *Villa Sipiani*, en latin, en 1119, *Villa quae dicitur Sipia*, en latin, en 1161, *Castrum de Sepiano*, en latin, en 1215, *De Cepiano*, en latin, en 1324, *Cipianum*, en latin, de 1324 al sègle XV, *Le terroir d'Oupian* (comprene *Cepian*), en 1452-1587, *Villa de Opiano* (comprene *Cepiano*), en 1521, *Ceppian*, en 1571, *Cepia*, *Cepian*, en 1594, *Ceppie*, en 1594. La prononciacion es *Sépio* , doncas normalament ['sepjɔ]. *Cépia* ven del nom latin d'òme *Ceppius*, ambe'l sufixe *-anum*. Lo resultat regular es *Cepian*, puèi un reculament d'accent , tanlèu lo sègle XVI o abans, menèt a la fòrma actuala.

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Limós; es ara del canton de *la Région-Limouxine* (en francés), donc de la Region Limosenca.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Cépia sul site de l'Insee

## Nòtas
Dosens

**Dosens** (*Douzens* en francés) es una comuna lengadociana de las Corbièras, dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon. 

## Geografia

## Toponimia
### Dosens
Las fòrmas ancianas son : *Castrum et villa de Dozencs* en 1133, *Villa de Dozens* en 1184, *De Dozencho* en 1215, *Dosencs* en 1248, *De Dozincho* en 1262, *Decimale B. Vincentii* en 1269, *De Dozenchis* en 1271, *Domus militiae Templi, nomine domus de Dosenchis* en 1290, *De Duobus Annis* en 1306, *Dozenx* en 1340-41, *Domus preceptoria de Dozenchis quae nullam habet ecclesiam* en 1347, *Dorenx* en 1353, *Locus de Douzinchis* en 1377, *Dozens* en 1521, *Douzenx* en 1532, *Dosens* en 1592, *Douzens* en 1781 . 
Coma per Dosens (Òlt e Garona), lo nom ven d'un nom germanic d'òme *Dodo*, ambe'l sufixe tanben germanic *-ing-*. Dosens pòrta donc lo nom d'una granda proprietat germanica . Lo sufixe germanic *-ingos* a lo sens de « las gents de » (del cap del clan), segon Pierre-Henri Billy .
### Bubars
Bubars es una localitat despareguda [nom indicat sus la mapa IGN al sud-èst de Dosens]. Es un ancian fèu e senhoriá que dependiá de l'abadiá de La Grassa e un ancian priorat del vocable de Sant Martin. Las fòrmas ancianas son : *In terminio Sancti Martini de Bubars* en 1138, *Ad viam Bubariis* en 1175, *Castellum de Bubars* en 1215, *Castrum seu villa de Bubariis* en 1262, *Rector de Bubaribus et Cabriaco* en 1347, *Burbas* en 1521, *L'église..., le cimetière..., la teulière de Bubas..., le Castelas* en 1668, *Chasteau de Bubas, église* en 1693, *Masures de Bubas, église, tuilerie* en 1760, *Bubas, chapelle* en 1781 .
### Cabriac
Cabriac es una anciana proprietat de l'Òrde de Malta, comandariá de Dosens. Las fòrmas ancianas son : *Villa quae vocatur Cabriaco* en 1036, *Villa Cabrario* en 1036, *Cabriachum* en 1262, *Rector de Bubaribus et Cabriaco* en 1347, *Cabriac* en 1781, etc. 
*Cabriac* es vertadièrament un nom diferent de Gabriac e de Gauriac, noms celtics, la proprietat de Gabrios (de *gabros*, « cabra ») ? Un nom celtic pòt èsser influenciat per l'occitan *cabra* o lo latin *capra*.

## Istòria
Al sègle XIV, Cabriac formava ambe Bubars una parròquia .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Economia

## Lòcs e monuments
* Comanderia de Dosens

.
## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Dosens sul site de l'Insee

## Nòtas
Loïsa Paulin

**Loïsa Paulin** (en francés *Louisa Paulin*; Reialmont, 2 de decembre de 1888 – Reialmont, 23 d'abril de 1944) foguèt una escrivana occitana d'Albigés.

## Biografia
**Loïsa Paulin** nasquèt en 1888 a Reialmont dins una familha pagesa que l'occitan i rajava abondosament. Foguèt sonque a l'escòla que s'inicièt e aprenguèt lo francés. Estudièt a l'Escòla Normala de las regentas d'Albi en 1904. Venguèt regenta dins mantes vilatjòts tarneses (coma Velhas o Salvanhac) e se maridèt en 1908. Aguèt dos enfants mas totes se moriguèron pichonèls.
Aprèp son divòrci en 1912 venguèt professora a Albi e puèi a Tula ont demorèt fins a 1930. En 1930 tornèt a l'Escòla Primària Superiora d'Albi. Pasmens per encausa de malautiá deguèt abandonar l'ensenhament quand aviá 44 ans (cap a 1932) e tornèt prendre sa retirada dins son país nadiu de Reialmont. Foguèt a partir d'aquel retorn al país que s'avodèt a l'escritura. Estudièt l'occitan per tal de lo poder escriure e aital faguèt la coneissença d'Andrieu Jacme Bossac e mai Prospèr Estiu, Antonin Perbòsc e Josèp Salvat a l'Escòla Occitana. En seguida obtenguèt dos prèmis de l'Acadèmia dels Jòcs Florals e a la debuta dels ans 1940 espeliguèron sos primièrs poèmas en occitan.
Pasmens la malautiá, una neuropatia amiloïda, l'anequelissiá pauc a cha pauc, perdèt dapasset la vista e èra atacada per la paralisi. Gaireben òrba, dictava sos poèmas e sas letras a las gents que la venián visitar. Acabèt per morir d'aquela terribla malautiá lo 23 d'abril de 1944. 

## Òbras
* *Sorgas* (1940)
* *La Ronda dels Mòrts* (1941)
* *Fresca* (1942)

## Ligams extèrnes
* Pagina biografica de Loïsa Paulin
Bauma de Fonteschavada

thumb|La bauma de Fonteschavada.
La **[[bauma]] de Fonteschavada** se tròba dins lo País d'Òrta e Tardoira, en Charanta Occitana.

## Geografia
Se situa a  au nòrd-oest de la vila de Montberol,  a l'est d'Engoleime, au limit de la comuna d'Orjaduelh, au pè dau vilaret de Fonteschavada, dins un valon orientat vers lo sud-oest ente raja un riusset, Fonteschavada, afluent de la riba drecha de Tardoira.

## Istòria
Fuguet cerchada a partir de 1870 per Paire e Fermond, per Durousseau-Dugontier de 1902 a 1910, per Vallade en 1913-1914, per Saint-Perrier en 1921, e per Pierre David, qu'en 1933 efectuet de las exploracions dins lo niveu aurinhacian. Germaine Henri-Martin tornar entreprenguet de las cerchas de 1937 a 1955. En 1947 s'i trobet 'na calòta craniana umana atribuida a un preneandertalian, que seriá l'òs uman mai ancian dau departament de Charanta.

## Topografia
Es un tunèl de  de larjor e d'aperaquí  de lonjor emb un corredor en U.

## Estratigrafia
Germaine Henri-Martin senhalet en 1957 sieis jaç de A a E e un jaç d'argila subre lo sòu de la bauma, emb dau jaç B de l'Aurinhacian, dau jaç C dau Mosterian e dau jaç E dau Taiacian. 'Quela ocupacion taiaciana fuguet situada dins l'Interglaciari Riss-Würm, fai aperaqui . De las cerchas recentas balhan 'na estratigrafia de uech jaç.

## Preséncia umana
Germaine Henri-Martin trobet en 1947 daus fragments de frontau e de parietau e 'na partida de calòta craniana compausada de frontau e de 'na partida daus parietaus de drecha e de mança, d'un uman vielh estant las suturas soudadas, atribuits a un preneandertalian.
Orjaduelh

200px|gaucha|miniatura|L'Egleisa d'Orjaduelh
200px|gaucha|miniatura|Massís de l'Arbre prep de Fonteschavada
200px|gaucha|miniatura|Vachas
200px|gaucha|miniatura|Comuna
200px|gaucha|miniatura|Orjaduelh vut dempuei Puei Bon
**Orjaduelh** (*Orgedeuil* en francés) es una comuna de la Charanta Occitana situada dins lo País d'Òrta e Tardoire. Administrativament, se tròba dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània.

## Geografia

### Comunas limitròfas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 


## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
*  - ''; au segle XVIII (Cassini).
## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes
* Comunas de Charanta
### Liams externes

## Nòtas e referéncias
Omps

**Omps** (*Homps* en francés) es una comuna lengadociana de Menerbés, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia
Omps se situa entre las rotas RD 611 e RD 610 e lo Canal de las Doas Mars e l'Aude Lonzac (Menerbés)

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Villa quae vocant Ulmos* en 1026, *Ecclesia S. Stephani de Ulmis* en 1148, *Apud Burgum quod vocatur Ulmos..., apud Ulmos in ecclesia S. Stephani* en 1163, *Domus Hospitalis Ulmorum* en 1176, *Castrum de Ulmis* en 1242, *Holms* al sègle XIV, *Homs* en 1536, *Omps* en 1544, *Oms* en 1546, *Lou castel de Homs* en 1540. La prononciacion occitana es *Ouns* , dins la grafia de l'abat Antòni Savartés, donc [uns]. 
**Olms** es lo resultat del latin *ulmus*, « olm » , mes lo nom es al plural. Coma *olms* venguèt imprononciable en articulant *l-* davant *m*, demorèt en teoria una fòrma **Oms* que desvolopèt un *p* epentetic, de transicion entre las doás consonantas finalas. Aquel *p* a desparegut o alara a pas existit qu'en francés.

## Istòria
Eissit d'una villa galloromana de nom *Aldomus* , Omps se desvolopèt lèu  per formar una borgada astrada .

A l'Edat Mejana, lo fèu passèt jos l'autoritat dels Espitalièrs de Sant Joan de Jerusalèm. Olms èra lo capluòc d'una comandariá d'aquel Òrde de Malta . Assolat del temps de la Crosada dels Albigeses, lo vilatge foguèt afrabat tornarmai quand arribèron las Guèrras de Religion. 

Pr'aquò aprèp la construccion del canal de las Doas Mars en 1681, Omps coneguèt una fòrta vitalitat economica. En aquel temps Omps èra lo tresen pòrt del Canal, e mai un dels sols ont las barcassas podián virar.

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra del canton de Lesinhan de las Corbièras, i demorèt; dempuèi 2016, lo canton es vengut *Le Lézignanais*.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Economia

## Lòcs e monuments
* Comandariá d'Omps
* Capèla romanica Sant Miquèl, ancianament de Sant Estève (sègle XII), remplaçada au sègle XIX per la glèisa Sant Miquèl.
* Pòrt sul le Canal.
* Basa de lesers nautics sus l'estanca de Joarras.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Olms sul site de l'Insee

## Nòtas