1979

*Aquesta pagina concernís l'an *** del calendièr gregorian.*


== Eveniments ==

=== Occitània ===

*

=== França ===

* 

=== Euròpa ===

==== [[Espanha]] ====

Començament de la creacion dei comunautats autonòmas.

==== [[Polonha]] ====

En causa de la crisi financiera dau govèrn e de seis institucions, adopcion d'una politica d'austeritat. Aquò agravèt encara lei condicions de vida de la populacion e son ostilitat au regime.

=== [[America]] ===

==== [[Santa Lúcia]] ====

Independéncia dau país lo 22 de febrier.

==== [[Sant Vincenç e las Grenadinas]] ====

Independéncia dau país lo 27 d'octòbre.

=== [[Asia]] ===

==== [[Iran]] ====

Après de mes de protestacions popularas còntra son regim, Mohammad Reza Pahlavi quitèt Iran lo 16 de genier e l'armada proclamèt sa neutralitat dins lei jorns seguents. Lo 11 de febrier, l'islamista Rouhollah Khomeini declarèt la fin de la monarquia e la formacion d'un govèrn provisori. Gràcias a son organizacion, leis islamistas capitèron d'eliminar rapidament leis autrei faccions revolucionàrias e, lo 1èr d'abriu, poguèron proclamar la Republica Islamica d'Iran.

=== [[Oceania]] ===

==== [[Kiribati]] ====

Independéncia dau país lo 12 de julhet.

==== [[Vanuatu]] ====

Lo govèrn indepentista decidiguèt de fixar l'independéncia en julhet de [[1980]]. Pasmens, aquela decision se turtèt ai partisans dau mantenement de la preséncia francobritanica e, en novembre, doas insureccions dei populacions francofònas prenguèron lo contraròtle d'[[Espiritu Santo]] e de Tanna.

=== Arts ===

*

=== Sciéncias e tecnicas ===

==== [[Astronomia]] ====

[[Fichièr:P11F81.jpg|thumb|right|Fotografia de [[Saturne (planeta)|Saturne]] realizada per *Pioneer 11*.]]

Premiera susvolada de [[Saturne (planeta)|Saturne]] per una sonda espaciala (*Pioneer 11''). Permetèt de realizar divèrsei mesuras e de fotografiar la planeta, son sistèma d'anèus e sei satellits (pasmens, amb una resolucion bassa). Descurbiguèt un anèu e dos satellits suplementaris.

D'autra part, premier tir de la fusada europèa Ariane.

#### [[Informatica]]

Invencion dau CD-ROM per la companhiá neerlandesa Philips, seis aplicacions acomencèron de se multiplicar a partir de 1984-1985 gràcias a sa capacitat gròssa e a la diversitat deis informacions que pòdon i èsser enregistradas.

Invencion dau lengatge de programacion Ada per una còla de CII-Honeywell-Bull (principalament l'informatician francés Jean Ichbiah (1940-2006)). Aqueu lengatge se difusèt rapidament dins leis aplicacions militaras, espacialas ò aeronauticas.

#### [[Medecina]]

Premiera utilizacion de sang articiala per lo mètge japonés Ryoichi Naito sus un pacient victima d'una emorragia grèva.

### Economia

* 

## [[:Categoria:Naissença en |Naissenças]]
* 3 de genièr - Aurore Martin, politiciana basca
* 7 de febrièr - Tawakkul Karman, jornalista iemenita, Prèmi Nobel de la Patz
* 17 de març - Stormy Daniels, actritz pornografica americana
* 24 de març - Tracy McGrady, basquetbolaire american
* 27 de març - Denis Golovanov, jogaire de tennis rus
* 30 de març - Norah Jones, cantaira americana
* 5 d'abril - Imany, cantaira e compositritz occitana d'origina comoriana
* 10 d'abril - Sophie Ellis-Bextor, cantaira britanica
* 10 d'abril - Rachel Corrie, militanta americana del movement non-violent (m. 2003)
* 19 d'abril - Kate Hudson, actritz americana
* 19 de mai - Diego Forlán, fotbolaire uruguaian
* 19 de mai - Onintza Enbeita, ensenhaira e jornalista basca
* 12 de junh - Amandine Bourgeois, cantaira occitana
* 29 de junh - Marleen Veldhuis, nataira neerlandesa
* 5 de julhet - Amélie Mauresmo, jogaira de tennis francesa
* 25 de julhet - Stefanie Hertel, cantaira alemanda
* 1 d'agost - Stéphane Wagner, jogaire de basquetbòl francés
* 25 de setembre - Naomi, actritz pornografica americana
* 17 d'octobre - Kimi Räikkönen, pilòt finés de Formula 1
* 27 de novembre - Hilary Hahn, violonista americana

## [[:Categoria:Decès en |Decèsses]]
* 5 de genièr - Charles Mingus, compositor e musician de jazz american (n. 1922)
* 26 de genièr - Nelson Rockefeller, prefècte de Nòva York e vice-president dels Estats Units (n. 1908)
* 2 de febrièr - Sid Vicious, musician britanic (Sex Pistols) (n. 1957)
* 7 de febrièr - Josef Mengele, mètge nacionalsocialista (n. 1911)
* 9 de febrièr - Dennis Gabor, fisician britanic-ongrés, inventor de l'ologram, Prèmi Nobel en 1971 (n. 1900)
* 12 de febrièr - Jean Renoir, realizator francés (n. 1894)
* 22 de març - Isidro Ayora, president d'Equator (n. 1879)
* 30 de març - José María Velasco Ibarra, president d'Equator (n. 1893)
* 4 d'abril - Zulfikar Ali Bhutto, primièr ministre de Paquistan, executat (n. 1928)
* 10 d'abril - Nino Rota, compositor italian (n. 1911)
* 2 de mai - Giulio Natta, quimista italian, Prèmi Nobel (n. 1903)
* 9 de mai - Gabriel Ramanantsoa, president de Madagascar (n. 1906)
* 29 de mai - Mary Pickford, actor american (n. 1892)
* 1 de junh - Werner Forssmann, mètge alemand, Prèmi Nobel de fisiologia o medecina (n. 1904)
* 11 de junh - John Wayne (nascut Marion Michal Morrison), actor american (n. 1907)
* 8 de julhet - Sin-Itiro Tomonaga, fisician japonés, Prèmi Nobel (n. 1906)
* 8 de julhet - Robert Burns Woodward, quimista american, Prèmi Nobel (n. 1917)
* 15 de julhet - Gustavo Díaz Ordaz, president de Mexic (n. 1911)
* 23 de julhet - Joseph Kessel, romancier francés d'origina argentina (n. 1898)
* 29 de julhet - Herbert Marcuse, filosòf e psicològ alemand (n. 1898)
* 3 d'agost - Bertil Ohlin, economista suedés, Prèmi Nobel (n. 1899)
* 6 d'agost - Feodor Felix Konrad Lynen, bioquimista alemand, Prèmi Nobel (n. 1911)
* 10 d'agost - José María Pinilla, president di Panamà (n. 1919)
* 12 d'agost - Ernst Boris Chain, scientific britanic, Prèmi Nobel en Fisiologia o Medecina en 1945 (n. 1906)
* 16 d'agost - John George Diefenbaker, primièr ministre de Canadà (n. 1895)
* 26 d'agost - Mika Waltari, escrivan finés (n. 1908)
* 10 de setembre - Agostinho Neto, primièr president d'Angòla (n. 1922)
* 14 de setembre - Nur Muhammad Taraki, president d'Afganistan (n. 1917)
* 20 de setembre - Ludvík Svoboda, president de Checoslovaquia (n. 1895)
* 29 de setembre - Francisco Macías Nguema, president de la Guinèa Eqüatoriala (n. 1924)
* 6 d'octobre - Elizabeth Bishop, poetessa americana (n. 1911)
* 16 d'octobre - Johan Borgen, escrivan norvegian (n. 1902)
* 26 d'octobre - Park Chung Hee, president de la Corèa del Sud (n. 1917)
* 19 de decembre - Francés Fontan, teorician nacionalista occitan (n. 1929)
* 27 de decembre - Hafizullah Amin, president d'Afganistan (n. 1929)

## [[Prèmi Nobel]]
* Prèmi Nobel de Fisica : Sheldon Lee Glashow, Abdus Salam, Steven Weinberg
* Prèmi Nobel de Quimia : Herbert C. Brown, Georg Wittig
* Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Allan M. Cormack, Godfrey N. Hounsfield
* Prèmi Nobel de Literatura : Odysseas Elytis
* Prèmi Nobel de la Patz : Maire Terèsa de Calcuta
* Prèmi Nobel d'Economia : Theodore Schultz, Arthur Lewis

## Nòtas e referéncias

__NOTOC__
__NOTOC__