open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Julian Lloyd Webber

**Julian Lloyd Webber** (lo 14 d'abriu de 1951) qu'ei un violoncelista. Qu'ei lo hrair deu compositor Andrew Lloyd Webber (autor de la comedias musicaus *Cats* e *Evita* enter autas) e que joga suber lo Stradivarius de Barjansky.

Qu'estudiè au Royal College of Music de Londres puish a Genèva dab Pierre Fournier e qu'a seguit ua carrièra de concertista au cors de la quau b'a realizat mantuns enregistraments e qu'a quitament estreadas composicions d'autors contemporanèus.
Economia de Mauritània

La mitat de la populacion de Mauritània depend encara de l'agricultura e de l'elevatge per la siá sosteni. Aperaquí 70% de las noiduras son importadas o donadas per las Nacions Unidas.

Lo país dispausa de ressorsas minairas importantas de fèrre que constituisson lo gròs de las siás exportacions, e mai de petròli. La pesca es un sector fondamental, que las siás còstas se tròban dins una zòna fòrça rica que s'estend fins a las Illas Canàrias. L'espleitacion de las ressorsas maritimas de la part de la pròpria flòta del país es escassa, e la màger part de las extraccions se realizan per de vaissèls en provenéncia de Japon e de l'Union Europèa (especialament Espanha en vertut dels acòrdis internacionals signats).

## Nòtas e referéncias
Cynthia Lavigne

thumb|Cynthia Lavigne
**Cynthia Lavigne** qu'ei ua anciana actora de cinèma pornografic francesa.

Qu'ei vaduda lo 20 de genèr 1984. La soa carrièra que comencè peu biaish deu magazine *Hot Vidéo* entau quau rodè lo son prumèr filme en deceme de 2003.

En deceme de 2007, com èra au somiu de la soa carrièra, fatigada de rodar que decidí de pausar un tèrmi a la soa carrièra.

## Ligam extèrne
* Site oficiau
* 
* La pagina de Cynthia Lavigne suu site de ''Hot Vidéo''
Mélanie Coste

thumb|Mélanie Coste (2003)
**Mélanie Coste** (*Melania Còsta* en occitan) -pseudonim de Delphine Dequin- qu'ei ua anciana actora de cinèma pornografic francesa. Qu'ei vaduda lo 31 de març 1976 a Bordèu.

Que rodè ua vintea de filmes enter 2002 e 2004. En 2003, que recebó lo Venus Award de miélher actora francesa; duas vegadas, en 2004 e 2005, qu'estó nominada a l'AVN Award au títol d'interprèta femenina de l'annada.

## Ligam extèrne
*
Spicatto

Lo **spicatto**, dens la tecnica d'interpretacion deus instruments de còrdas hregadas, qu'ei un còp d'arquet on l'arquet e produseish nòtas cortas e leugèras desseparadas enter eras per silencis e produsidas en bèth har sauteriquejar l'arquet sus la còrda. Enter cada nòta l'arquet que's despega de la còrda. Aquesta tecnica que demanda ua elasticitat deu punh pro grana entà autrejar ua cèrta libertat a l'arquet en tot lo conta-rotlar.
Stacatto

Lo **stacatto** qu'ei un biais d'articulacion d'ua melodia qui consisteish en destacar cada nòta d'ua particion a la seguida en bèth amorçar ua brèva pausa enter eras.

Lo stacatto que s'opausa atau au legato on las nòtas e son justament ligadas enter eras shens nada paua per las desseparar ni destacar.

Dens la familha deus instruments de còrdas hregadas, mei especificament, lo stacatto qu'ei produsit dens un medish maviment d'arquet (possar o tirar) e bèth estancar l'arquet enter cada nòta shens totun lo pas destacar de la còrda.
Col legno

**Col legno** qu'ei, dens la tecnica d'interpretacion deus instruments de còrdas hergadas, un còp d'arquet qui consisteish a capvirar l'arquet entar eslissar la soa husta sus la còrda en lòc de las crins de chivau. Aquesta tecnica que permet de prodúser un son sord e estranh qui pòt evocar ua ambiança de conte fantastic.

Un exemple famós deu son emplec qu'ei justament dens lo sabat de la broishas de la Sinfonia Fantastica d'Hector Berlioz.
Raphaëla Anderson

**Raphaëla (o Raffaela) Anderson** (pseudonim) qu'ei ua anciana actora de cinèma pornografic francesa, neishuda lo 8 de genèr 1976 a Montfermeil (Sèina e Sant Danís).

Que comencè la soa carrièra a 18 ans, en 1994, e que i pausè un tèrmi en 1998.

Qu'a tanben rodat dens lo filme *Baise-moi* de Virginie Despentes e Coralie Trinh Thi, sortit en 2000, interdit aus mensh de 18 ans per decision de justícia.

Qu'a publicat en 2001 *Hard*, un libe qui hè la denóncia de la duretat e mei de la violéncia deu monde deu demiei deu pòrno.

## Ligam extèrne
*
Voulpaix

**Voulpaix** es una comuna francesa situada dins lo departament d'Aisne e la region de Picardia.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Melissa Black

**Melissa Black** (autes pseudonimes d'actora: **Trisha Ice**, **Cecile**, **Petra**) qu'ei ua actora de cinèma pornografic chèca.

Qu'ei vaduda lo 3 de genèr 1983 a Praga. Dançaira en prumèras, que pausè en segondas entà magazines masculins, puish la soa carrièra que comencè dens ua produccion americana en 2003 e que's debana tant aus Estats Units com en Euròpa. La soa prumèra scèna qu'estó ua scèna de sèxe anau qui caló cinc òras entà rodar e qu'interprèta màgerment scènas de practicas extrèmas.

Arron aver participat a 73 filmes, qu'a rodat pòc despuish 2008 e que sembla qu'aja pausat un tèrmi a la soa carrièra.

## Nòtas


## Ligam extèrne
*
Tirant lo Blanc

***Tirant lo Blanc*** (***Tirant lo Blanch*** a l'origina) es l'obra mai importanta de l'escriveire valencian Joanot Martorell e es considerada la melhora novèla en lenga valenciana. Sembla que foguèt escrita entre 1460 e 1464, puèi publicada a Valéncia en l'an 1490 e tornat estampada a Barcelona en 1497. Durant lo sègle XVI foguèt traduïta en espanhòl (1511) e italian (1538), mai tard en francés (1737) e fin finala o es estat en anglés (1984) e dins fòrça autras lengas.

## Ligams extèrnes
* ''Tirant lo Blanc'', edicion online
Economia de Cameron

Cameron a un dels PIB per capita pus nauts d'Africa Subsaariana a causa de las condicions favorablas a l'agricultura e a las siás resèrvas de petròli. Malgrat aiçò, lo país afronta de problèmas similars als d'autres païses sosdevolopats, coma lo clima pauc favorable als investiments. Los mercats mai importants pels produches del país son Espanha, França, Itàlia e Corèa del Sud. La moneda del país es lo Franc CFA d'Africa Centrala.

## Nòtas & referéncias
Draghixa Laurent

**Draghixa Laurent**, mei coneishuda com **Draghixa** -pseudonims de **Drajica Jovanović**- qu'ei ua anciana actora de cinèma pornografic francesa.

Qu'ei neishuda lo 3 de junh 1973 a Split en Croàcia.

La soa carrièra que comencè en 1993 dens ua produccion de Marc Dorcel, *Offertes à tout n° 3* e qu'estó remarcada de tira peu public. En 1995, que partí taus Estats Units on tribalhè pendent quauques mes. En 1995, que recebó lo *Hot d'Or* de la miélher actora per la soa interpretacion dens *Le Parfum de Mathilde*. Que deishè de rodar quauques mes apuish.

Segon ua informacion apareishuda sus divèrs sites Web, a l'òra d'ara que hè la DJ dens ua discotèca de París.

## Ligam extèrne
*
Ellen Saint

**Ellen Saint** (pseudonim de Helena Berzsenyiova) qu'ei ua anciana actora de cinèma pornografic chèca.

Qu'ei neishuda a Přerov lo 10 de març 1983.

En prumèras, qu'estudiava entà infirmièra en pausant entà fotografs amators e professionaus entà's pagar los estudis, puish que comencè ua carrièra dens lo pòrno en 2003. Aquera carrièra qu'estó marcada per las soas interpretacions dens la seria de filmes *Russian Institute* e divèrsas recompensas a la Hestejada Internacionau de Cinèma Erotic de Barcelona. L'actora que i pausè un tèrmi en 2007.

## Ligam extèrne
*
Sharka Blue

**Sharka Blue** (pseudonim) qu'ei ua actora de cinèma pornografic chèca.

Qu'ei neishuda dens la vila de Chomutov lo 7 d'abriu 1981.

La soa carrièra que comencè en 2002 e que's persegueish a l'òra d'ara. Qu'ei marcada per las soas interpretacions dens scènas de gang bang e de pòrno interraciau. En 2006, qu'ei estada nominada entà miélher interprèta femenina de l'annada a l'AVN Award.

## Ligams extèrnes
* Site oficiau
*
Katie Morgan

**Sarah Lyn Crowley ** aka **Katie Morgan** qu'ei ua actora de cinèma pornografic americana.

Qu'ei neishuda lo 17 de març 1980 a Los Angeles, dens l'estat de Califòrnia. En 2000, qu'estó arrestada per transportar 45 quilos de marijuana de Mexic aus Estats Units e l'an seguent, qu'entamenè ua carrièra dens lo pòrno entà pagar la caucion.

En 2003, qu'obtienó l'AVN Award de la miélher navèra actora.

Qu'a rodat mei de 200 filmes e la soa carrièra que's persegueish a l'òra d'ara. La cadena de television criptada HBO que l'a consacrat un documentari, *Katie Morgan: A Porn Star Revealed*.

En 2008, qu'a tanben avut un ròtle dens un filme de cinèma tradicionau, *Zack and Miri Make a Porno*, e dens la seria de television Entourage de HBO.

## Ligams extèrnes
* Site oficiau
* 

## Referéncias
Carmen Luvana

**Carmen Luvana** qu'ei ua actora de cinèma pornografic americana.

Qu'ei neishuda a Nava York lo 23 d'agost 1981, puish que s'ei neurida a Puerto Rico abans d'arrecotir tà Miami a l'atge de 18 ans. Los mèdias especializats que profieitan sovent d'aquera partida de la soa biografia entà presentar-la com ua actora *latina* (de soca latinoamericana), mes l'aspècte fisic de l'actora qu'ei meilèu lo d'ua americana de soca europèa.

La soa carrièra que comencè en 2001. Carmen Luvana qu'a anonciat que i pausaré un tèrmi a la fin de 2008.

Qu'a recebut mantun prèmi dont lo XRCO Award de la miélher navèra actora (2002) e lo XRCO Award de la miélher scèna lesbiana (2003).

## Ligams extèrnes
* Site oficiau
*
Amber Rayne

**Amber Rayne** qu'ei ua actora de cinèma pornografic americana.

Qu'ei neishuda lo 19 de seteme 1984 a Santa Maria dens l'estat de Califòrnia - 2 April 2016.

Despuish 2005, annada deu principi de la soa carrièra, qu'a rodat dens mei de 120 filmes.

En 2009, qu'a obtienut l'AVN Award de la miélher actora pòc coneishuda de l'annada.

## Citacion
"Se hètz pòrno, meilèu que de'vs jutjar per çò qui ètz, que'vs jutjaràn de tira peu vòste mestier.  Entà estar franca, que hèi pòrno per'mor que m'agrada de'n har. Se ne m'agradava pas, qu'ac abandoarí. Plan solide, de que n'i a dens aqueth mitan que son bòrnis. Mes que se n'i tròba pertot. Lo pòrno qu'ei com quau sector d'activitat que sia, sonque que s'i jòga hèra mei!"

## Referéncia


## Ligams extèrnes
* Lo son site oficiau
*
Coralie Trinh Thi

**Coralie Trinh Thi**, tanben coneishuda com **Coralie**, qu'ei ua anciana actora de cinèma pornografic, realizatora e escrivana francesa.

Qu'ei neishuda a París lo 11 d'abriu 1976. Qu'ei de soca vietnamiana e alemanda.

La soa carrièra dens lo cinèma pornografic que's debanè de 1995 a 1999 e que comprenó ua shishantea de filmes. Qu'estó premiada de l'Award de la miélher actora francesa (1995) e deu *Hot d'Or* de la miélher actora europèa (1996).

En 1995 dejà, que començava de rodar tanben dens lo cinèma tradicionau, puish en 2000, dab Virginie Despentes que realizava lo filme *Baise-moi*, un filme tradicionau dab scènas de sèxe non simulat (un filme *trash* segon que declarè Coralie), qui estó interdit aus mensh de 18 ans per decision de justícia.

Despuish 2000, que hè partida de l'equipa de redaccion deu mesadèr *Rock & Folk*. Que hè tanben ua carrièra d'escrivana aviada en 2002 dab *Betty Monde*, un roman dont lo personatge principau ei ua star de la scèna rock francesa.

## Ligams extèrnes
* https://web.archive.org/web/20081201141431/http://www.obskure.com/fr/inter_model.php?num_inter=135
*
Masturbacion

[thumb|Masturbacion femenina. Illustracion de [Kunisada Utagawa.]]
thumb
La **masturbacion** es una practica sexuala que provòca lo plaser sexual per l'estimulacion de las partidas genitalas o de l'anús amb l'ajuda de las mans o d'objèctes coma los joguets sexuals.

L’etimologia proven dirèctament del latin per sufixacion sabenta del vèrbe deponent latin  que significa « practicar l’onanisme ».

## Tecnicas
Las tecnicas de masturbacion son fòrça diferentas pels òmes e per las femnas, en rason de lors aparelhs genitals diferents, mas presentan tanben de variacions fòrtas d'un òme a l'autre e d'una femna a l'autra.
Economia de Papoa-Nòva Guinèa

Papoa-Nòva Guinèa es dotada de fòrça ressòrsas naturalas, mas l'explotacion es dificultada per lo terren accidentat e naut còst d'implantacion de las infrastructuras necessàrias. L'agricultura sosten 75% de la populacion. L'exploracion minerala, principalament de coire, aur e petròli representa 2/3 de las exportacions.

## Referéncias
Viktoria Mullova

**Viktoria Mullova** (en rus *Виктория Муллова* - Zhukovsky, lo 27 de noveme de 1959) qu'ei ua violonista russa vaduda sovietica e coneguda justament per aver abandonat lo son país en 1983 e domandant l'estatut de refigiat politic. Arron, que s'installè aus Estats Units d'America. Dens aqueste huèita qu'abandonè tanben lo son viulon estradivari proprietat de l'estat sovietic. 

Qu'ei mei que mei apreciada per la soas interpretacion deu repertòri de Johann Sebastian Bach (qu'a egaument intrepretat dab un arquet barròc), de Jean Sibelius e, de segur, de Piotr Ilich Chaikovskii.

En 1980 que ganhè lo concors internacionau Jean Sibelius puish, en 1982, lo concors internacionau Chaikovskii.

Desempuish 1985 qu'ei proprietari de l'Estradivari de Jules Falk de 1723 que prevesí de còrdas hèitas de tripas d'aulha e que jòga dab un arquet barròc ; que joga tanben suber un vriulon de Giovanni Battista Guadagnini de 1750.
Juilliard School

La **Juilliard School** qu'ei ua institucion academica situada dehens lo Lincoln Center for the Performing Arts (a Nava York) e justament vodada a l'ensenhament e a l'exelléncia deus arts de l'espectacle e qu'ei ua de las institucions màgers dens la formacion deus musicians deus màgers.
Vanessa-Mae

**Vanessa-Mae Vanakorn-Nicholson** (mei coneguda com **Vanessa-Mae** - lo 27 d'octobre de 1978) qu'ei ua violonista classica e pop vaduda a Singapor d'origina sinotailandesa e de nacionalitat britanica.

## Ligam extèrne
http://www.youtube.com/watch?v=nQ798THmR5Y Version de Vanessa-Mae deu Trilh deu Cohet de Giuseppe Tartini
Cédric Tiberghien

**Cédric Tiberghien** (nascut lo 5 de mai de 1975) es un excellent pianista francés. A una sòrre (Alexia) e un fraire (Vincent) que fan de la musica tanben, mas pas professionalament. 
Comencèt lo piano en 1980 (a cinc ans) amb Michèle Perrier a Noyon (60). Estudièt tanben amb Frédéric Aguessy e Gérard Frémy, al *Conservatoire national supérieur de musique et de danse de Paris* ont recebèt lo Primièr Prèmi a 17 ans (1992). Recebèt fòrça prèmis (Bremen, Dublin, Tel Aviv, Genèva, Milan), lo prèmi *Concours Marguerite Long – Jacques Thibaud* (1998)... A 34 ans, a fach mai un quinzenat de disques. 

## Ligams extèrnes
* Sit Oficial de Cédric Tiberghien
* Tiberghien sur France Musique
Plaqueta presentacion

Pel document 

Los projèctes de Wikimedia Foundation

Wikipèdia
Enciclopèdia liura
Wikipèdia es un projècte d'enciclopèdia liura, universala e multilingüa. Tendent vèrs la neutralitat e escricha d'un biais collaboratiu sus Internet gràcias a la tecnologia wiki, es venguda lo pus grand recuèlh de coneissenças accessiblas publicament e modificablas.
http://oc.Wikipedia.org

Wikibooks
Tèxtes pedagogics liures
Wikibooks es un projècte que permet de constituir un fons de libres electronics a l'atencion d'un public estudiant, coma d'obratges, de manuals o de libres tombats dins lo domeni public e annotats. Aqueste projècte vòl sosténer l'accès al saber dels estudiants e dels professors, del collègi a l'universitat.
http://fr.wikibooks.org

Wikispecies
Inventari del vivent
Wikispecies es un projècte que sa tòca es de repertoriar l'integralitat de las espècias vivas.
http://species.Wikimedia.org

Wikimedia Commons
Mediatèca numerica
Wikimedia Commons es una mediatèca en linha que servís de repertòri de fichièrs multimèdia jos licéncia liura. Fotografias, dessenhs, esquèmas, musicas, animacions e vidèos i son legalament utilizables per totes e per tot usatge, subretot per l'ensemble dels projèctes Wikimedia.
http://commons.Wikimedia.org

Wikiquote
Recuèlh de citacions liure
Wikiquote es un projècte de repertòri de citacions que provenon de personas celèbras, d'obratges, de discorses, de filmes o d'autres contenguts intellectualament interessants. Wikiquote conten tanben de provèrbis, de mejans mnemotecnics e d'eslogans.
http://fr.wikiquote.org

Wikinews
Informacions liuras
Wikinews a per mission de raportar las actualitats d'un biais larg. De contributors del mond entièr redigisson amassa, dins una recèrca constanta de neutralitat, d'articles qu'acampan de publicacions originalas e de compilacions de fonts extèrnas.
http://fr.wikinews.org

Wikiccionari
Diccionari liure
Wikiccionari es un projècte que cèrca de crear de diccionaris e de tesaurus liures. Es destinat a prepausar d'informacions sus totes los mots o locucions, ara o ancianament utilizats, oralament o per escrich, dins totas las lengas, vivas o mòrtas.
http://oc.wiktionary.org

Wikisource
Bibliotèca liura
Wikisource es un projècte multilingüe que permet de constituir un fons de tèxtes de referéncia del domeni public coma de libres, de jornals, de tèxtes de lei, de letras. Aquestes documents son numerizats, annotats e traduches pels participants.
http://fr.wikisource.org

Wikiversitat
Comunautat pedagogica liura
Wikiversitat es un projècte derivat de Wikibooks. Es un espaci comunautari dedicat a la transmission del saber a travèrs la creacion pedagogica de corses, d'exercicis e de supòrts de recèrca.
http://fr.wikiversity.org

Plaqueta informativa realizada per Wikimédia France : http://www.wikimedia.fr
Los lògos presentats son la proprietat de Wikimedia Foundation.
Desplegant commons

Pel document 

Wikimedia Commons, la mediatèca numerica liura

Wikimedia Commons es una mediatèca numerica liura en linha que servís de repertòri de fichièrs multimèdia jos licéncia liura. Es enriquida de contunh pels utilizaires que i plaçan lors fichièrs pròpris o de fichièrs venent de fonts liuras.
Son nom ven del mot anglés *commons*, designant los « bens comuns ». Los fichièrs partejats sus Commons son, aital, d'un biais legal, utilizables per totes e per tot usatge, especialament per l'ensemble dels projèctes Wikimedia coma Wikipèdia.
Wikimedia Commons prepausa mai d'un milion de fichièrs multimèdias de totes tipes : fotografias, dessenhs, esquèmas, musicas, tèxtes escriches e parlats, animacions e vidèos.
Totes los documents disponibles sus Com­mons se pòdon reütilizar liurament, copiats segon las condicions causidas per lor autor. Aqueste pòt doncas impausar sa paternitat o lo partiment d'òbras derivadas jos una licéncia identica.

**Chifras e ligams**
Començat lo : setembre de 2004
Nombre de fichièrs: -4 milions 500000
Contributors actius: -21500
Adreça : http://commons.wikimedia.org

*Estadistica de mai de 2009. Actiu qu'a contribuit almens un còp pendent lo mes passat.
Wikimedia Commons e son lògo son de marcas depausadas de Wikimedia Foundation, Inc.
*
Aficheta don

Pel document 

L'enciclopèdia liurament reütilizabla que cadun pòt melhorar.

Coma vos, de milions d'internautas consultan Wikipèdia a gratís e sos 11 milions d'articles en
260 lengas, que mai de 18 000 son en occitan, redigits per d'internautas benevòls.

Wikipèdia es un projècte sens publicitat e difusat jos licéncia liura, albergat per la Wikimedia Foundation.
Aquela organizacion de tòca non lucrativa es finançada gaireben solament pels seus lectors.

Sostenètz Wikipèdia !
Fasètz un don !
Per far un don a la Wikimedia Foundation:
http://www.wikimediafoundation.org/donate/fr

Per far un don a l'associacion Wikimédia France
en levant fins a 66% del don dels vòstres impòstes:
http://dons.wikimedia.fr/

Mai d'informacions:

info@wikimedia.fr

Wikimédia France es una associacion segon la lei 1901 de tòca non lucrativa 
que sosten los projèctes albergats per la Wikimedia Foundation e
la difusion liura de la coneissença.

www.wikimedia.fr
Musèu de la Musica

**Musèu de la Musica** qu'ei un arram de la Ciutat de la Musica de La Vileta a París e que ho inauguradas en 1995. Qu'amassa ua colleccion d'instruments de musica de totas las epòcas e sustot de mèstes com vriulons (e instruments tanhents) estradivaris, Amati, Guarneri e Vuilaume (dab sustot un exemplar de la soa octobassa) e piano d'Erard e de Pleyel o saxofòns d'Adolphe Sax.

## Galeria

 Imatge:Clavicorde Lépante.JPG|
 Imatge:Virginal.jpg|Virginau
 Imatge:Musée-de-la-musique.jpg|Clavecin, 1677, Bolonha, Italia
 Imatge:Musee-de-la-musique-2.jpg|Guitarras deu sègle XVII
 Imatge:Musee-de-la-musique-3.jpg|Clavecins
 Imatge:Musee-de-la-musique-4.jpg|
 Imatge:Musee-de-la-musique-5.jpg
 Imatge:Musee-de-la-musique-6.jpg
 Imatge:Musee-de-la-musique-7.jpg|Piano forte
 Imatge:Octobasse.jpg|Octobassa de Jean-Baptiste Vuillaume
Metropolitan Museum of Art

[thumb|right|200px|Entrada deu Metropolitan Museum de cap a [Central park]][left|thumb|100px|Viulon d'[Andrea Amati expausat au Metropolitan Museum]]Lo **Metropolitan Museum of Art** qu'ei un deus principaus musèus d'art deu monde. Que's tròba a Nava York on e costeja lo Central Park. Qu'amassa 18 departaments dab un gran nombre de colleccions e d'objèctes de tot escantilh, de totas las contradas deu monde e de totas las epòcas. Enter las soas colleccions, que's pòden mentàver: la colleccion de l'Antiquitat classica, l'Egipte Antica, l'Etat Mejana, los mèstes europèus de la pintrura e de l'escultura, las armaduras, las armas e los instruments de musica. 

Aquesta darrèra colleccion qu'amassa instruments representatius de diferentas encontradas e epòcas e tanben instruments de mèstes com vriulons d'estradivaris, Amati o lo piano mei ancian conservat au dia de uei e òbra de Bartolomeo Cristofori.
Economia d'Afganistan

thumb|250px|left|Bastissa del Banc de Desvolopament d'Afganistan.
L'economia d'Afganistan se recupèra de decennis de conflictes, e s'es melhorada après la casuda dels Talibans en 2001, principalament mercé a l'ajuda estrangièra e la recuperacion de l'agricultura.  Lo produch interior brut depassèt 7% en 2008.

Lo país es fòrça paure, sens sortida per la mar, e en dependent extrèmament d'ajuda extèrna, de l'agricultura, e del comèrci amb los païses vesins. Granda part de siá populacion a pas abitacions adequadas, aiga neta, electricitat, assisténcia medica e trabalh. Crim, inseguretat e l'incapacitat del govèrn d'estendre lo contraròtle de la lei dins tot lo país son de menaças a la futura creissença economica.

## Referéncias
Central Park

**Central Park** es un espaci verd d'una superfícia de 341 ectaras situat sus l'illa de Manhattan a Nòva York. Es administrat per la Central Park Conservancy (comitat de salvagarda de Central Park) que dispausa d'un budgèt annadièr de 200 milions de dolars, e es mantengut al meteis títol que los autres espacis verds de la ciutat pel *[[New York City Department of Parks and Recreation]]* (Departament dels espacis verds de la vila de Nòva York). Central Park constituís l'espaci verd mai grand de la vila de Nòva York. Acabat en 1873 après tretze ans de construccion, segon los plans de Frederick Law Olmsted e Calvert Vaux, Cental Park representa un oasi de verdor al mitan del bòsc de gratacèls de Manhattan, a mai que siá situat al nòrd de l'illa ont los edificis son mens elevats. Es delimitat per la carrièra 110 al nòrd, la ochena avenguda a l'oèst, la carrièra 59 al sud e la cinquena avenguda a l'èst. Aquestas carrièras son respectivament batejadas *Central Park North*, *Central Park West* e *Central Park South*, e lo pargue es enquadrat per dos quartièrs residencials: l'Upper East Side (a l'èst) e l'Upper West Side (a l'oèst). Amb una mejana de 25 milions de visitaires annadièrament, Central Park es lo pargue pus visitat als Estats Units.

Lo seu aspècte natural es la resulta d'un important trabalh païsatgista: lo pargue conten divèrses lacs artificials (que lo mai important, The Jacqueline Kennedy Onassis Reservoir s'espandís sus 0,43 km²), camins de passejada, doas pistas de patinatge sus glaç, una zona de proteccion de la vida salvatja e de tepas per practicar espòrts e jòcs a l'aire liure. Lo pargue es mai que mai un «santuari» pels aucèls migratòris, ont d'observaires nombroses los venon descobrir. Una rota de 9,7 km de long, relativament pauc utilizada pels automobilistas, enròda lo pargue. Pòt èsser seguida pels caminaires, los correires de fons, los ciclistas e tanben los adèptes de roller, subretot la dimenjada e en setmana après las sèt del vèspre, quand la circulacion en automobila i es totalament enebida.

## Referéncias
Economia d'Egipte

Granda part de las activitats economicas de l'Egipte se desvolopan dins la val de Nil. L'economia del país se dobriguèt durant los govèrns d'Anouar el-Sadate e Muhammad Husni Mubarak.

La moneda del país es la liura egipciana (EGP) amb taus de cambi de 5,6 liuras per 1 US$ lo 4 de mai de 2009.

## Nòtas & referéncias
Leonid Kogan

**Leonid Kogan** (Dnepropetrovsk, Ucraïna, lo 17 de noveme de 1924 - lo 17 de deceme de 1982) (en ebrieu לאוניד בוריסוביץ' קוגן e en rus *Леонид Борисович Коган*) que ho un deus màgers violonista representant de l'escòla sovietica. Qu'èra judiu.

Gran interpreta de Niccolò Paganini, qu'avó l'aunor de jogar las soas òbras suber Il Cannone, lo vriulon deu mèste italian.

Qu'etudiè au conservatòri de Moscòu on e hore professor quauques annadas arron, puish que debutè com solista en 1941 abans de perseguir la soa carrièra en Union Sovietica e dens lo monde sancèr.

## Ligam extèrne
http://www.youtube.com/watch?v=ql_g6ZSMhn8&feature=related Leonid Kogan anat cercar Il Cannone per interpretar Paganini.
Economia d'Eritrèa

Dempuèi la siá independéncia d'Etiopia en 1993, Eritrèa afronta los problèmas economics d'un país pichon e paure, accentuats per l'adopcion de politicas restrictivas. L'economia es basada sus l'agricultura, font de trabalh per 80% de la populacion.

## Nòtas & referéncias
Lo Trilh deu Cohet

La **sonata per [[vriulon]] en sol menor** de Giuseppe Tartini qu'ei mei coneguda com **lo Trilh deu Cohet** per'mor lo compositor que condava a l'astronòm francés Jérôme Lalande que :

*Una notte [1713] sognai che avevo fatto un patto e che il diavolo era al mio servizio. Tutto mi riusciva secondo i miei desideri e le mie volontà erano sempre esaudite dal mio nuovo domestico. Immaginai di dargli il mio violino per vedere se fosse arrivato a suonarmi qualche bella aria, ma  quale fu il mio stupore quando ascoltai una sonata così singolare e bella, eseguita con tanta superiorità  e intelligenza che non potevo concepire nulla che le stesse al paragone. Provai tanta sorpresa, rapimento e piacere, che mi si mozzò il respiro. Fui svegliato da questa violenta sensazione e presi all'istante il mio violino, nella speranza di ritrovare una parte della musica che avevo appena ascoltato, ma invano. Il brano che composi è, in verità il migliore che abbia mai scritto, ma è talmente al di sotto di quello che m'aveva così emozionato che avrei spaccato in due il mio violino e abbandonato per sempre la musica se mi fosse stato possibile privarmi delle gioie che mi procurava.*

"Ua nueit que saunejavi qu'avèvi hèit un pacte e que lo Cohet qu'èra lo men vailet. Tot e s'escadèva segon los mens desirs e las meas volontats qu'èran tostemps exauçadas peu men navèth serviciau. Que'm pensèi de'u dar lo men vriulon per véder se s'i escaderé a jogar quauque aire deus beròis, mes quina e ho lo men estabosiment quan audí ua sonata autan estranha e bèra, produsida dab tant de superioritat e d'intelligéncia que no's podèva pas imaginar nad' auta qui hosse deu medish escantilh. Que sentí tan de suspresa, d'emportament e de plaser, que'n perdí l'alet. Que'm desvelhèi alavetz d'aquesta sensacion e que gahèi suu pic lo men vriulon, dab l'espèr de tornar trobar ua partida d'aquesta musica qu'avèvi escotat adès, mes en de batla. La pèça que compausèi alavetz qu'ei, en vertat la mièlher qu'aji pas jamei escrivuda, mes qu'ei de tan en devath de la qui m'avèva atau esmavut qu'aurí trencat en dus lo men vriulon e abandonat per tostemps la musica se'm hosse estat possible de'm privar de la gai que'm procurava."

Aquesta pèça qu'ei reputada d'ua dificultat tecnica de las granas.

La violonista Vanessa-Mae que n'a hèita ua version pop.

## Ligams extèrnes
*[Particion suu site deu [[International Music Score Library Project](http://imslp.org/wiki/Violin_Sonatas_(Tartini,_Giuseppe))]]
*[[Frank Almond] intrepretant *Lo Trilh deu Cohet* suu vriulon de Tartini : lo Stradivarius Lipinski ]
*Interpretacion
Didier Lockwood

**Didier Lockwood** (Calais, 11 de heurèr de 1956 - París, 18 de heurèr de 2018) que ho un violonista de jazz francés. Dotat d'ua virtuositat excepcionau, qu'ei tanben compositor e pedagòg puish qu'a hargoat un metòde entà ensenhar l'art de l'improvisacion. Qu'a explorat biais de prodúser sons navèths dab lo vriulon.

Qu'ei vadut a Calais dens ua familha de musicians e qu'estudiè au conservatòri de Calais on e obtiengó lo Purmèr Prèmi. En 1972 qu'arrecebó lo Prèmi de la SACEM per ua de las soas composicions. A maugrat d'aquesta purmèra formacion classica e academica, b'ensagè pas d'entrar au CNSM (lo Conservatòri de París) per'mor de's virar de cap au jazz.

Qu'arrecebó ua Victòria de la Musica en 1985, puis un disque d'aur e, en 2003, la Legion d'Aunor.

## Ligam extèrne
*https://web.archive.org/web/20181019014122/http://www.didierlockwood.com/ Site oficiau
Nigel Kennedy

**Nigel Kennedy** (Brighton, lo 28 de deceme de 1956) qu'ei un violonista classic britanic e un compositor qui vadó hèra famós durant las annadas 1990 per'mor de la soa interpretacion e deu son enregistrament hèra popular de la Quate Sason d'Antonio Vivaldi qui vadón lo disque de musica classica mei venut de l'istòria. 

Qu'estu_è a la Juilliard Scholl of Music de Nava York.
Economia d'Aruba

Lo torisme es la principala activitat economica d'Aruba, seguit per l'activitat bancària lo rafinatge de petròli. De la rapida expansion del torisme en los darrièrs ans resultèt tanben lo desvolopament d'autras activitats. Mai de 1,5 milions de personas visitan l'illa totes los ans, 75% d'aquestes toristas son originaris dels Estats Units. La  bastison civila contunha la siá expansion, e la capacitat actuala de las ostalariás es 5 còps superiora a la de 1985.

La rafinariá de petròli foguèt tornat dobèrta en 1993 en creant de nòus emplecs e en ajudant la creissença economica e lo comèrci exterior. Lo govèrn faguèt sa prioritat a l'assemblada del budgèt e de la reduccion dels deficits comercials.

## Referéncias
Museo Nazionale degli Strumenti Musicali

Lo **Museo Nazionale degli Strumenti Musicali** (o **Musèu Nacionau deus Instruments de Musica**) que's tròba a Roma au ras de la glèisa de Santa Croce in Gerusalemme e qu'amassa ua grana colleccion d'instrument de musica de tot escantilh, de totas las epòcas e de totas las contradas.

Quauques centeas tant per tant de pèça qu'i son expausadas d'ua reserva de quauques milas. Aquesta colleccion que ho començada per lo tenor italian Evan Gorga. 

Auqeste musèu que permet d'apreciar la varietat deu monde deus instruments de musica e la lor evolucion. Òm i pòt véder per exemple Charango sud-american ancian e de gran endom pas mei produsit uei lo dia. Enter las soas pèças la mei preciosas lo musèu que compte dab un piano forte de Bartolomeo Cristofori (l'inventor deu piano).

## Pèças

Esquilino - museo degli strumenti musicali P1010961.JPG|Entrada
Cistrum ou Citola.JPG|Cistres
Le musée national des instruments de musique (Rome) (5990642927).jpg|Clavecin
Glassharmonica.JPG|Armonica de vèire
Old Charango.JPG|Charango
Vielle à roue.JPG|Sonsaina
Cymbalum2.JPG|Cimbalum
Guitare-Mandoline napolitaine.JPG|Guitarra-mandolina
Mandoline ou Laouto.JPG|Laüt
MN strumenti musicali - olifante (XI-XII sec) P1060845.JPG|Olifant
Piano-forte Erard 1781.JPG|Piano-forte Erard 1781


## Ligam extèrne
*Site deu musèu
Economia de Liechtenstein

Malgrat lo sieu pichon territòri, Liechtenstein possedís una economia prospèra e liure mercat e extrèmament industrializada, en mai de diversificada amb de pichons negòcis. Los basses impòstes - lo maximal es 20% - e de nòrmas simplas per l'incorporacion d'entrepresas atraguèron fòrça companhiás pel país, es quaus respondon actualament per 30% del produch interior brut.

## Referéncias
Piran

thumb|350px|right|La plaça centrau de Piran, au miei de la quau e's quilha ua estatua de Tartini.

**Piran** (en eslovèn) o **Pirano** (en italian) qu'ei ua comuna d'Eslovènia situada en Ístria, e ua de las pòcas localitats eslovènas suu bòrd de la mar Adriatica. La municipalitat qu'ei oficiaument bilingua eslovèn e italian.

La lenga de la vita vitanta qu'ei l'eslovèn, çò qui's deu a ua emigracion massiva deus italians arron la victòria de Tito e a ua immigracion massiva d'eslovèns e de monde de las autas republicas d'ex-Iogoslavia, mes la coneishença de l'italian qu'ei parièr hèra espandida en per'mor de la proximitat de la frontèra e deus ligams dab l'Italia (torisme italian dens lo parçan, audiéncia de las cadenas de television italianas).

Qu'ei a Piran qui nascó lo violonista Giuseppe Tartini.

A l'òra d'ara (2008) que compta uns 17 400 abitants.

Las masadas de Piran son Dragonja (Dragogna), Lucija (Lucia), Nova vas nad Dragonjo (Villanova), Padna (Padena), Parecag (Parezzago), Piran (Pirano), Portorož (Portorose), Seča (Sezza), Sečovlje (Sicciole), Strunjan (Strugnano) et Sveti Peter (San Pietro dell'Amata).

## Galariá


Image:Piran Tartini Denkmal 10032007 04.jpg|Lo monument dedicàt à Giuseppe Tartini.
Image:TartiniSquare-Piran-6.jpg|Place Tartini.
Image:Walls of Piran3.jpg|Los muros de Piran.


## Ligam extèrne
* Lo site oficiau de la comuna de Piran
Economia de Turquia

La dinamica economia de Turquia es una barreja d'un sector agricòla tradicional, que representa 35% dels emplecs, e una industria modèrna. Lo país a un sector privat fòrt e en desvolopament rapid; totun l'estat a una fòrta participacion dins l'industria basica, las bancas, lo transpòrt e las telecomunicacions.

Lo principal sector industrial es lo textil e de vestiari, que representa 1/3 dels emplecs industrials. Lo sector afronta la concurréncia internacionala e los sistèmas de quòtas. Malgrat aiçò, d'autres sectors, coma lo de l'automobila e lo de l'electronica, cresquèron en importància dins las exportacions turcas.

## Nòtas & referéncias
Pocheta

Ua **pocheta** (tanben aperat **vriulon de mèste de dança**, **pochette** o **violino piccolo alla francese**) qu'ei ua mena de petit vriulon hèit, justament, per estar lo mei petit possible e donc quasi per caber dehens ua pòcha. Qu'èra mei que mei utilizat au sègle XVIII peus mèstes de dança entà provesir la musica de las loas leçons e peus musicians dens la carrèras.
Musikinstrumenten-Museum

Lo **Musikinstrumenten-Museum** (o **Musèu d'Instrument de Musica**) de Berlin qu'amassa de cap a 3 500 instruments de musica, enter los quaus clavièrs de tot escantilh e vriulons de Amati, Guarneri e Antonio Stradivari.
Ricardo Martinelli

**Ricardo Martinelli** (Panamà, nascut lo 11 de març de 1952) es un òme d'afars e politician e lo president de Panamà des del 1 de julhet de 2009 fins a 1 de julhet de 2014. Es maridat amb Marta Linares de Martinelli, an tres enfants : Ricardo Martinelli Linares, Luis Enrique Martinelli Linares y Carolina Martinelli Linares.
Economia de Tatgiquistan

Tatgiquistan a un dels mai basses PIB per capita entre los ex-membres de l'Union Sovietica. A causa d'escassetat d'emplecs dins lo país, gaireben mitat de la siá fòrça de trabalh viu en l'exterior. Solament 7% de lo sieu territòri pòt èsser utilizat per l'agricultura. Lo coton es lo principal cultiu, mas lo sector sofrís amb de deutes e tecnicas obsoletas.

Las principalas ressorsas minerales son l'argent, aur, urani e tungsten. L'industria consistís basicament d'una granda fabrica d'alumini, usinas idroelectricas e de pichonas fabricas obsoletas, principalament d'articles leugièrs e de noiduras.

## Referéncias
Julio Herrera y Reissig

**Julio Herrera y Reissig** (Montevideo, 9 de genièr de 1875 - ídem, 9 de març de 1910) foguèt un poèta uruguaian iniciat en lo Romanticisme tardièr e cabecièr de l'avantgarda modernista en la literatura uruguaiana.

## Obratges principals

* *Canto a Lamartine* (1898)
* *Epílogo wagneriano a "La política de fusión" con surtidos de psicología sobre el Imperio de Zapicán* (1902)
* *Las pascuas del tiempo* (1902)
* *Los maitines de la noche* (1902)
* *La vida* (1903)
* *Los parques abandonados* (1902-1908)
* *Los éxtasis de la montaña* (1904-1907)
* *Sonetos vascos* (1908)
* *Las clepsidras* (1909)
* *La torre de las esfinges* (1909)
* *Los peregrinos de piedra* (1909)
* *Tratado de la imbecilidad del país, por el sistema de Herbert Spencer*
Economia de Rwanda

Rwanda se basa en una economia de subsisténcia qu'ocupa 90% de la populacion, en mai d'una pichona produccion minerala e tractament de produchs agricòlas. Es lo país pus densament poblat d'Africa, amb paucas ressorsas naturalas e mineralas d'importància, en mai de sofrir constantament de secadas e un paure desvolopament tecnologic. Tot aquò fa qu'aja una dependéncia economica significativa amb Belgica. Lo torisme es actualament la principala font de renda del país, e dempuèi lo 2008 la mineracion -  en destacant la cassiterita d'ont s'extrai estanh, en mai de pichonas quantitats de berilli - a depassat lo cafè e lo te coma principala font de produchs per exportacion. Las exportacions sofriguèron una casuda lo 2009 e 2010 coma consequéncia de la retraccion economica globala.

## Nòtas & referéncias
Loís d'Espanha

thumb|right|200px|Loís d'Espanha
**Loís d'Espanha** (Madrid, lo 25 d'agost de 1707-Madrid lo 31 d'agost de 1724), *El Bien Amado*, filh de Felip V e de Maria Loïsa de Savòia, foguèt lo rei d'Espanha pendant 229 jorns (dempuèi lo 15 de genièr de 1724 dusqua lo 31 d'agost de 1724). Dempuèi 1722 sa femna èra Loísa Isabel d'Orleans, filha de Felipe II d'Orleans.
Stefan Milenković

**Stefan Milenković** (Belgrad, lo 25 de genèr de 1977) qu'ei un violonista classic serbe. 

Mainatge precòç, que ho conegut de d'òra en envitat a jogar entau president deus Estats Units d'America Ronald Reagan, entau president de l'Union Sovietica Mikhaïl Gorbachov e entau Papa Joan Pau II. Professor a la prestigiosa Juilliard School e a l'Universitat d'Illinois Urbana-Champain, qu'ei conegut peus sons engatjaments en favor deus drets deus mainatges e deus drets umans.

## Ligam extèrne
*Milenković jogant per Ronald Reagan http://www.youtube.com/watch?v=aFSX9Kaeov0&feature=related
Nippon Music Foundation

La **Nippon Music Foundation** (en japonés 日本音楽財団) qu'ei ua organizacion dependenta deu ministèri japonés de l'educacion e qui a per objectiu de mecenat e d'ajuda de cap au monde musicau. Qu'ei proprietari d'un gran nombre d'instruments de musica prestigiós d'Antonio Stradivari e de Giuseppe Guarneri que n'i a qui son prestata a certes musicians.

## Instruments
La Nippon Music Foundation que possedeish la màger colleccion d'instruments d'Antonio Stradivari e de Giuseppe Guarneri.

;Guarneri ''del Gesù''
*1736 *Muntz*, vriulon
*1740 *Ysaÿe*, vriulon 

;*[[Stradivarius]]*
Violoncèl
*1696 *Aylesford*
*1730 *[[Estradivari de De Munck|Feuermann; De Munck; Gardiner]]*
*1736 *[[Quartuor Paganini|Paganini; Ladenburg]]*

Vriulon alto
*1731 *[[Quartuor Paganini|Paganini; Mendelssohn]]*

vriulon
*1680 *[[Quartuor Paganini|Paganini; Desaint]]*
*1702 *Lord Newlands* 
*1706 *Dragonetti* 
*1708 *Huggins* 
*1709 *Engleman* 
*1710 *Duc de Camposelice* 
*1714 *[[Daufin (stradivarius)|Daufin ; Delfino]]* 
*1715 *Joachim-Aranyi* 
*1716 *[[Estradivari de Booth|Otto Booth]]* 
*1717 *Sasserno* 
*1722 *[[Jupiter-Goding (estradivari)|Jupiter; ex-Goding]]* 
*1725 *Wilhelmj* 
*1727 *[[Quatuor de Paganini|Paganini; Comte Cozio di Salabue]]* 
*1736 *[[Estradivari de Muntz|Muntz]]*
Felip II d'Espanha

thumb|200px|right|Felip II per Tiziano
**Felip II d'Espanha** (en espanhòl: *Felipe II de Austria* o *Habsburgo*, escaissat "El Prudente"; Valhadolid,  21 de mai de 1527 — El Escorial, Madrid, 13 de setembre de 1598), foguèt rei d'Espanha dempuèi lo 15 de genièr de 1556 dusca sa mòrt, rei de Nàpols dempuèi 1554 e de Portugal dempuèi 1580 jol nom de **Felip I de Portugal**. Foguèt tanben rei d'Anglatèrra per sa molher Mary (Tudor) entre 1554 e 1558. Èra lo filh de Carles Quint e Isabel de Portugal e lo paire de Felip III d'Espanha. Aguèt quatre molhers : María Manuela de Portugal, Mary Tudor, Isabelle de Valois e Ana d'Àustria. Fondèt lo palais de la familha reiala espanhòla, El Escorial.

thumb|left|300px|En roge e blau, lo reialme de Felip II en 1580.
Conservatòri Nacionau Superior de Musica e de Dança de París

thumb|200px|Ancian bastiments deu Conservatòri**Conservatòri Nacionau Superior de Musica e de Dança de París** qu'ei un establiment public francés e un deus màger centre d'educacion en musica e en dança deu monde. Que gessit de l'ancian Conservatòri de Musica fondat per la Convencion lo 3 d'agost de 1795.
Opèra Nacionau de París

L**'Opèra Nacionau de París** (en francés *Opéra national de Paris*) qu'ei un establiment public dependent deu ministèri francés de la cultura e qui ei cargat d'administrar comerciaument lo palais Garnier, l'opèra Bastilha. A despart de la gestion economica e comerciau qu'a per objectiu la promocion artistica e pedagogica de l'opèra.

## Ligams extèrnes
*    Opèra national de Paris, sit internet oficiau de l'Opèra Nacionau de París
Economia de Lesotho

[thumb|left|[Paissièra Katse, a Lesotho.]]
L'economia de Lesotho depend de l'enviament de moneda fach per de ciutadans del país a l'estrangièr (principalament dins las minas d'Africa del Sud) e de dreches doanièrs per la màger part dels revenguts del govèrn. Malgrat aiçò, lo govèrn melhorèt recentament lo sieu recobrament d'impòstes per redusir la dependéncia de las taxas doanièras.

En 1998 foguèt inaugurat un barratge idroelectric que fa possibla la venda d'energia e d'aiga en Africa del Sud. Lo país produsís 90% de l'energia qu'a de besonh. La pichona industria del país es basada en la transformacion dels produches agricòlas e en la confeccion de ròbas. Aquesta darrièra se beneficièc de la qualificacion del país per recebre los beneficis del *Africa Growth and Opportunity Act* del govèrn nòrd-american.

## Nòtas & referéncias
Kayden Kross

**Kayden Kross**, nascuda a Sacramento dens l'estat de Califòrnia lo 15 de seteme 1985, qu'ei ua actora de cinèma pornografic americana.

Qu'estó ua eslhèva estudiosa de la Ponderosa High School de Sacramento e qu'ei a l'òra d'ara estudianta a la California State University de Sacramento.

Que comencè de har la stripteaser a l'atge de 18 ans, puish que pausè dens fotografias entà magazines erotics e pornografics com Penthouse e Hustler.

Que mia ua carrièra d'actora pornografica despuish noveme de 2006.

En seteme de 2008, qu'estó arrestada per fraus dens l'aquisicion de bens immobiliars ipotecats.

En 2009 qu'ei estada nominada entà l'AVN Award de la miélher interprèta femenina de l'annada.

## Ligams extèrnes
* Lo site oficiau de Kayden Kross
* Kayden Kross en Babepedia
* 

## Referéncias
Prèmi Paganini

Lo **Prèmi Paganini** qu'ei un deus màgers tornèis de vriulon. Que's debana cada dus ans desempuish 1954 a Gènoa (ciutat nadau de Niccolò Paganini) hens lo teatre Carlo Felice. 

Lo torneis que's jòga en tres etapas de seleccion on successivament los candidats e jògan sols (entaus preliminars 4 pèças enclusent au mens dus capricis de Paganini), dab un piano (semi finala 3 o 4 pèças dab au mens ua contemporanèa e ua de Paganini) e, fin finau dab ua orquèstra (finala : dus concertos dab au mens un de Paganini).

6 musicians que son causits (mei en cas d'egalitat) e lo ganhant qu'a lo dret de jogar dab Il Cannone, lo vriulon de Paganini, proprietat de la ciutat de Gènoa.

## Venceires
:1956  Gyorgy Pauk (Ongria) ex æquo
:1956  Gerard Poulet (França) ex æquo
:1958  Salvatore Accardo (Italia)
:1959  Stuart Canin (USA)
:1961  Emil Kamilarov (Bulgaria)
:1962  Maryvonne Le Dizes (França)
:1963  Oleg Krysa (URSS)
:1964  Jean-Jacques Kantorow (França)
:1965  Viktor Pikaizen (URSS)
:1967  Grigorii Zhislin (URSS)
:1968  Miriam Fried (Israèl)
:1969  Gidon Kremer (URSS)
:1971  Mose Secler (URSS)
:1972  Eugene Fodor (USA)
:1973  Alexander Kramarov (URSS)
:1975  Iurii Korchinski (URSS)
:1976  Lenuta Ciulei (Romania)
:1977  Ilya Grubert (URSS)
:1978  Eugen Sarbu (Romania)
:1979  Florin Paul (Romania)
:1981  Ilia Kaler (URSS)
:1985  Dmitrii Berlinski (URSS)
:1987  Lu Siqing (China)
:1988  Leonidas Kavakos (Grècia)
:1990  Natalia Prischepenko (URSS)
:1991  Massimo Quarta (Italia)
:1992  Julia Krasko (Russia)
:1993  Isabelle Faust (Alemanha)
:1994  Bin Huang (China)
:1996  Soovin Kim (USA)
:1997  Giovanni Angeleri (Italia)
:1998  Ilya Gringolts (Russia)
:1999  Sayaka Shoji (Japon)
:2000  Natalia Lomeiko (Russia)
:2001  Mariusz Patyra (Polonha)
:2002  Mengla Huang (China)
:2006  Feng Ning (China)

## Ligam extèrne
*Site oficiau
Concors Internacionau Yehudi Menuhin per Joens Violonistas

**Concors Internacionau [[Yehudi Menuhin]] per Joens Violonistas** qu'ei un torneis de vriulon màger creat per Yehudi Menuhin en 1983 destinat aus musicians de mens de 22 ans e estreat a Folkestone en Kent (Anglatèrra). Desempuish que s'ei debanat en França e lèu de Norvègia.

Tasmin Little, Nikolaj Znaider, Ilya Gringolts, Julia Fischer, Daishin Kashimoto e Lara St. John e comptan enter los sons lauretas.
Joseph Szigeti

**Joseph Szigeti** (lo 5 de seteme de 1892 Budapèst – lo 19 de heurèr de 1973 Lucerne) que ho un violonista classic ongrés.

Vadut dens ua familha de musician, que pravè en Transilvània e que ho durant la soa joentut eslhève de Jenő Hubay. En 1917, qu'avò de mudà's a Genèva on e demorere, per rason de santat. 

Que ho amic deu compositor Béla Bartók e Eugène Ysaÿe qu'escrivó per eth la soa 1èra sonata entà vriulon.
Jacme Fereòl Masàs

**Jacme Fereòl Masàs** (en francés : *Jacques Féréol Mazas* - La Vaur, lo 23 de seteme de 1782 - Bordèu, lo 26 d'agost de 1849) que ho un violonista e un pedagòg deu vriulon occitan. 

Qu'estudiè au Conservatòri de París dab Pierre Baillot e qu'arrecebè lo purmèr prèmi en 1805. Que viatgè en Euròpa abans de har lo purmèr vriulon au Teatre deu Palais Reiau de París. Enter 1835 e 1847 que ho director deu Conservatòri de Cambrai.

Que publiquè mei que mei estudis entau vriulon, mes tanben duos per vriulons e operas.

## Ligam extèrne
*http://imslp.org/wiki/Category:Mazas,_Jacques_Fereol Particions libras de cap dret suber lo International Music Score Library Project
Rodolphe Kreutzer

**Rodolphe Kreutzer** (Versalhes, lo 16 de noveme, 1766 – Genèva, lo 6 de genèr, 1831) que ho un violonista, un compositor e un pedagòg deu vriulon francés.

Hilh d'un violonista de la Capèra Reiau, que començè a apréner lo vriulon dab lo son pair, puish qu'arrecebó leçons d'Anton Stamitz.

Violonista e solista, que ho professor de vriulon au Conservatòri de París desempuish la soa fondacion en 1795 dinc a 1826. Qu'i trabalhè dab Pierre Rode e Pierre Baillot. Que gavidè tanben per ua estona l'Opera de París.

Que conegó Ludwig van Beethoven a Viena (quan acompanhava Joan Baptista Bernadòta) e aqueste que'u vodè la soa Sonata per vriulon No. 9 in A major, Op. 47 (1803).

Kreutzer que compausè concertos per vriulon, operas, estudis e capricis.

## Ligam extèrne
*http://imslp.org/wiki/Category:Kreutzer,_Rodolphe suber lo site deu International Music Score Library Project
Eugène Ysaÿe

**Eugène Ysaÿe** (Lièja, lo 16 de julhet de 1858 – Brussèlas, lo 12 de mai de 1931) que ho un violonista e un compositor bèlga. Qu'ei considerat com un deus violonistas màgers de l'istòria.