Li Bai

**Li Bai** (701, Suiye - 762, Xuancheng), tanben sonat **Li Po** o **Li Tai Po**, es un poeta chinés dau periòde Tang. Emb son contemporaneu Du Fu (712-770, fa partida daus escrivan mai celebres de l'istòria de la literatura chinesa. Autor au servici de foncionaris importants de l'administracion, venguet conselhier e traductor a la cort imperiala a partir daus ans 740. Son òbra coneiguda es constituïda d'un milier de poemas marcats per lo mestritge de las reglas tradicionalas de la poesia chinesa, l'importància donada au vin e de temas classicas de la pensada literària chinesa medievala coma la nostalgia o la meditacion.

## Bibliografia

Coma es lo cas per mai d'un autor chinés ancian, la vida de Li Bai es l'objecte d'incertituds importantas. L**[[Ancian Libre daus Tang]]'' e lo ''[[Noveu Libre daus Tang]]'' son las doas fonts principalas que permeten de la documentar. Lo prumier texte es una compilacion oficiala d'annaus [[istòria|istorics]] realizada entre [[941]] e [[945]]. Lo segond es una importanta reescritura dau prumier menada entre [[1044]] a [[1060]] a la demanda daus [[Dinastia Song|emperaires Song]]. L'objectiu de la reedicion era de melhorar l'organizacion e l'estil dau texte. La vida de Li Bai es donc en realitat descricha per una font unica.

Sa jounessa es aitau pauc coneiguda. Seriá nascut en [[Asia Centrala]] dins una [[familha (parentèla)|familha]] enrichida per lo [[comerci]]. En [[706]], Li Bai tornèt en [[Republica Populara de China|China]] amb son paire. Las rasons d'aqueu retorn son pas claras e la familha de Li Bai era benleu installada en [[Asia Centrala]] en causa d'una sancion d'[[exili]]. Son [[educacion]] foguèt marcada per lo [[confucianisme]] [[tradicion|tradicionau]], mas practiquet d'activitats fisicas coma l'[[equitacion]], la [[chaça]] e l'[[escrima]]. Son talent de combatent li permetet de venir un ''[[youxia]]'', una mena de [[chivalier]] popular. En revenja, maugrat sa mestria daus [[Quatre Libres e Cinc Classics|classics chinés]], se presentet pas aus [[Concors imperiaus|examens oficiaus]] permetent de venir [[foncionari]].

Durant sa vida, se [[maridatge|maridet]] quatre còps e visquet sovent jos la proteccion de [[foncionari]]s locaus. Aguet d'enfants emb sa segonda femna, Zong, una poetessa qu'era la pita-filha de [[Zong Chuke]], un personatge important de la [[Dinastia Tang|cort daus Tang]]. A partir de [[730]], Li Bai comencet de viatjar dins lo país. Aquò li permetet de visitar d'endrechs culturalament importants coma la montanha sacrada de [[Mont Tai|Taishan]] e de rencontrar d'autres [[poesia|poetas]] celebres o d'erudits [[taoïsme|taoïstas]] coma [[He Zhizhang]] o [[Wu Yun]]. Aquelas relacions lauveren sos talents de posta a la cort imperiala onte Li Bai fuguet convidat per l'emperaire [[Tang Xuanzong|Xuanzong]] ([[712]]-[[756]]). I fuguet emplejat coma [[Traduccion|traductor]]. Durant la [[Revòuta d'An Lushan|Revòlta d'An Lushan]] ([[756]]-[[763]]), Li Bai venguet conselhier dau [[Li Lin (prince)|prince rebelle Yong]]. Après la revirada de la rebellion e la disparicion dau prince, fuguet brevament condemnat a una pena d'[[exili]]. Pasmens, una amnistia fuguet prononciada en [[759]].

Li Bai moriguet en [[762]]. Mai d'una version existís regardant las circonstàncias de sa mòrt. Segon la mai coneiguda, tombet d'una barca en essajant d'atrapar lo rebat de la [[Luna]]. Doas versions mai realistas parlan d'un decès a [[Xuancheng]] causat per l'[[Alcòl|alcoòl]] o per una [[malautiá|malaudiá]]. En [[764]], l'emperaire [[Tang Daizong]] ([[762]]-[[779]]) mandet un corrier dins la vila per informar Li Bai de sa nominacion coma conselhier e las autoritats localas informeren la cort de la mòrt dau poeta sens donar mai de precisions.

== Òbra ==

L'òbra coneiguda de Li Bai es constituïda d'un milier de [[poesia|poemas]] copiats dins doas serias de manuscrits respectivament conservadas per [[Li Yangbing]] e [[Wei Hao]]. La resta fuguet probable destrucha durant los conflictes dau [[Dinastia Tang|periòde Tang]]. Pasmens, los textes subrevivents demòran sufisents per illustrar la richesa e la diversitat de sa poesia.

Li Bai era un virtuós qu'aviá consciéncia de far partida d'una lonja [[tradicion]] [[Literatura chinesa|literària]]. Reconeigut coma lo mestre de mai d'una forma de poesia, mestrejava aitau los estils passats e aviá una bona coneissença daus autors ancians. Aquò li permetiá de crear de poemas respectant las reglas tradicionalas tot en portant e en prepausant d'innovacions capablas de renovelar las formas classicas de la [[Literatura chinesa|poesia chinesa]]. Los temas daus poemas de Li Bai reprenen donc tanben de classics de la [[literatura chinesa]] coma la [[nostalgia]], la contemplacion dau passat o la [[meditacion]]. Pasmens, lo [[vin]] e l'ebrietat i tenen una plaça particulara. Enfin, los textes de Li Bai marqueren sos contemporaneus per lor capacitat de crear d'imatges o de suscitar de sentiments.

Li Bai era egalament un [[calligrafia|calligraf]] famós, mas tota son òbra dins aqueu domeni es perduda franc d'una peça unica conservada per lo [[Museu dau Palais Imperiau]] de [[Pequin]].

== Galariá ==

<gallery>
Fichièr:Liang Kai - Li Bai Strolling.jpg|
Fichièr:Nanling Wushuang Pu - Li Qinglian.jpg|
Fichièr:A Painting of Li Bai with his poetry.jpg|
Fichièr:唐名臣像-14-唐翰林供奉李白.jpg|
Fichièr:苏六朋 太白醉酒图轴.jpg|
Fichièr:Libai shangyangtai.jpg|
Fichièr:Leng Mei - Figures - Spring Evening Banquet.jpg|
</gallery>

== Annexas ==

=== Liams internes ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
* [[Calligrafia]].
* [[Du Fu]].
* [[Literatura chinesa]].
* [[Poesia]].
* [[Dinastia Tang|Tang (dinastia)]].
* [[Vin]].
</div>

=== Bibliografia ===

* **(fr)** Daniel Giraud, ''Ivre de Tao, Li Po, voyageur, poète et philosophe, en Chine, au VIIIe siècle'', Albin Michel, 1989.
* **(fr)** Jacques Pimpaneau, ''Chine. Histoire de la littérature'', Philippe Picquier, 1989.
* **(fr)** Ferdinand Stočes, ''Le Ciel pour couverture, la terre pour oreiller. La vie et l'œuvre de Li Po'', Picquier poche, 2006.
* **(fr)** Léon d’Hervey de Saint-Denys, ''Poésies de l’époque des Thang'', Amyot, 1962.
* **(en)** Stephen Owen, ''An Anthology of Chinese Literature: Beginnings to 1911'', Nòva York, W. W. Norton, 1996.
* **(en)** Burton Watson, ''Chinese Lyricism: Shih Poetry from the Second to the Twelfth Century'', Nòva York, Columbia University Press, 1971.
* **(en)*' John C. H. Wu, *The Four Seasons of Tang Poetry'', Rutland, Charles E. Tuttle, 1972.

### Nòtas e referéncias