open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jeanne Rousselois

**Jeanne Rousselois**, aprèp maridatge **Jeanne Fay**, tanben coneguda jos l'escais **Mme Bachelier** (1781 – Versalhas, 30 de decembre de 1865) foguèt una cantairitz francesa pro famosa a son epòca.

## Biografia
**Jeanne Rousselois** nasquèt en 1781 dins una familha d'artistas, sa maire Marie Wilhelmine Rousselois èra una cantairitz pro famosa. Jeanne comencèt sa carrièra teatrala en 1797 amb una brava capitada jos l'escais de "Mme Bachelier" al teatre Feydeau abans de frequentar la scèna del teatre Favart.
Se maridèt amb lo compositor Étienne Fay, e aguèron tres enfants: un dròlle Jean-Jacques Auguste (1792), escaissat "Baron", e doas filhas Élisa (en 1806), Léontine (en 1810) que venguèt una actritz plan celèbra. Tre 1820 laissèt lo teatre per s'avodar a l'educacion de sos enfants.
Venera 11

**Venera 11** es una mission espaciala sovietica d'exploracion per estudiar l'atmosfèra de la planeta Vènus. Mandada en 1978 quauquei jorns avans la mission *[[Venera 12]]*, la sonda capitèt son intrada dins l'atmosfèra en decembre de 1978. Poguèt obtenir de donadas sus la composicion de l'atmosfèra, dau sòu e dei tempèstas electricas.
L’Orsalhèr

L**'Orsalhèr** es un filme en occitan, realizat per Joan Flechet en 1980. Eth filme qu'obtiengó eth "Gran premi de Public deth Festenau de Grenòble" en 1983. Tanben l'escrivan Leon Còrdas participèc fortament dins l'escritura del filme.

## Istòria
Que conta eth caminament de Gaston Sentein hilh d'una familha de boscatèrs ariegesi d'Èrce, qui dens eths ans 1840 deisha era soa prometuda e eth son vilatge entà partir suus camins har er orsalhèr.

## Los actors
Demest era distribucion apareguèren divèrses persones conegudes laguens er occitanisme com Marcèu Amont, Rosina de Pèira, Leon Còrdas e mei Ives Roqueta.
Vòlcas Tectosages

Los **Vòlcas Tectosages**, literalament "lo pòble que cèrca un teulat", son un pòple cèlta originari d'Euròpa Centrala, benlèu dels territòris de las actualas Boèmia e Moràvia. 

Une partida s'installèt sus las nautors de la val de Garona al sègle III abC. Lor desplaçament cap al sud de Gàllia seriá ligat a las posibilitats dobèrtas pel mercenariat (donas de la part dels grècs, cartigeneses e romans).

Los Vòlcas Tectosages participèron a la *« granda expedicion »* de 280 abC. que los menèt en Anatolia ont los Tectosages formèron un dels tres grands pòbles dels Galatas. La tradicion ditz que los Vòlcas Tectosages de la region tolosana aurián participat a aquela granda expedicion. Aurián participat al pilhtage (plan segur imaginari) del santuari de Dèlfes e aurián tornat portar un butin que seriá a l'origina de l'aur de Tolosa. Aquel aur seriá estat maldich a causa de son origina sacrilèga.

## Fonts istoricas
*Juli Cesar, *Guèrra de las Gàllias*, I-VIII.
*Diodòr de Sicília, *Bibliotèca istorica*, V.
*Estrabon, *Geografia*, IV.
*Plini lo Vièlh, *Istòria naturala*, III.
*Ptolemèu, *Tractat de geografia*, II.

## Nòtas e referéncias


## Articles connèxes

* Vòlcas, Vòlcas Arecomics, Galatas, Tectosages
* Aur de Tolosa
* Granda expedicion

### Bibliografia

* Kruta (Venceslas), *Les celtes:Histoire et dictionnaire. Des origines à la romanisation et au christianisme*, Robert Lafont, Paris, 2000.
* Michel BATS, Bernard DEDET, Pierre GARMY, Thierry JANIN, Claude RAYNAUD et Martine SCHWALLER, *Peuples et territoires en Gaule méditerranéenne - Hommage à Guy Barruol*, Montpellier : Revue Archéologique de Narbonnaise - Suppl. 35, 2003, 586 p.
* Dom DEVIC et Dom VAISSETE, *Histoire générale de Languedoc - tome premier*, Editions Privat et Claude Tchou pour la Bibliothèque des Introuvables, 2003, (1ère édition au XIXe siècle), 1290 p.
* Pierre GROS, *La Gaule Narbonnaise - De la conquête romaine au IIIe siècle apr. J.-C.*, Paris : Editions Picard, 2008, 166 p.
Castèl d'aiga de Tolosa

Lo **castèl d'aiga Lagana** es una torre de bricas situada prèp del cors Dillon, prèp del Pont Nòu, a Tolosa, e dominant la  prada dels filtres. D'en primièr èra un castèl d'aiga puèi venguèt en espaci d'exposicion fotografic. 

## Istòria
La premièra foncion d'aquel castèl d'aiga èra de distriar l'aiga de Garona, captada e filtrada a qualques mètres d'aquí, sus la prada dels filtres. 

Foguèt un capitol Carles Lagana que, en 1789, leguèt a la vila cinquanta mila francs-aur per tòca de . A la fin de sa construccion en 1828 aprèp cinc ans de trabalhs, l'obratge permetèt de distriar d'aiga potabla a prèp de seissanta mila Tolosencs. 

La primièra partida del castèl d'aiga abrigava de ròdas per levar l'aiga. La partida superiora de l'ensems èra per las sèrvas e lo contraròtle de la maquinariá.

En 1870, de capacitat insufisenta, lo castèl d'eau daissèt de distriar d'aiga e foguèt transformat en depaus d'aisinas per la vila.

## Galariá del castèl d'aiga
[thumb|Exposicion [Antanas Sutkus en 2011]]
Dempuèi 1974, lo monument es una galariá e un musèu reservat a la fotografia. De contunh se succedisson las exposicions de produccions d'artistas famoses. Es Jean Dieuzaide qu'inicièt aquel projècte. 

Aquela galariá recep la visita de mai de  personas per an, prepausa fins a uèit exposicions cada annada, 330 monografias, 5000 tiratges originals e une bibliotèca fotografica (anciana e contemporanèa) de mai de 12000 òbras. Dempuèi 1989, lo castèl d'aiga prepausa un segon espaci d'exposicion jos una de las arcas del Pont Nòu amb un centre de documentacion.

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben
### Articles connèxes
### Ligams extèrnes

* site oficial
Glèisa de Nòstra Dòna del Taur

Segon la legenda, la **glèisa de Nòstra Dòna del Taur**, a Tolosa, foguèt bastida al luòc precís que lo còs de Sant Sarnin se desliguèt del taure que lo trainava enrè. La glèisa es situada dins la carrièra del Taur entre la Plaça del Capitòli e la Basilica de Sant Sarnin.

## Istòria de la Glèisa
Sant Sarnin èra lo primièr evesque de Tolosa. D'en primièr un oratòri foguèt installat pels pelegrins sul luòc exacte de sa mòrt. 

Las rèstas del sant i demorèron fins a 402, quand foguèron transferits a la basilica de Sant Sarnin. Malgrat los 150 ans del còs, la legenda ditz que lo fum de monde aimèt l'« odor suava » de las rèstas de sant Sarnin. Segon Roma, es una de las caracteristicas d'un sant. 

La glèisa que vesèm foguèt bastida sus l'oratòri al sègle XIV. La verge representada es Nòstra Dòna dels Barris, menada dempuèi la *plaça Vilanovèla* (actuala plaça Wilson) en 1783.

## Arquitectura de la glèisa
L'exterior d'aquela glèisa es fòrça pertocant. Encastrat dins la linha dels ostals, la faciada es un grand mur de bricas que fa pensar a una fortalesa, e amaga tot la rèsta de l'edifici. Es un exemple pels campanars murs de la region, presenta de fenèstras campanairas subremontadas d'arcs de mitra e abriga un campanar de paret de 13 camapanas.

La faciada donant dins la carrièra del Taur data dels sègles XV e XVI e es dins la tradicion del gotic miègjornal.

## Los tresaurs
	
* una estatua de Nòstra Dama dels Barris , sègle XVIII
* una pintura de Bernard Bénézet, sègle XIX representa lo martiri de sant Sarnin.
* una pintura de Bernard Bénézet, sègle XIX representa la mòrt de sant Josèp.
* una genealogia de Jacòb de 38 figuras, sègle XIV.


Eglise Notre-Dame du Taur - Interieur.jpg|
Eglise Notre-Dame du Taur - Fonts.jpg| 
Eglise Notre-Dame du Taur - Notre-Dame du rempart.jpg|Nòstra Dama dels Barris , sègle XVIII
Eglise Notre-Dame du Taur - La généalogie de Jacob XIVe siécle.jpg|Genealogia de Jacòb de 38 figuras, sègle XIV
Eglise Notre-Dame du Taur - Le martyre de Saint Saturnin par Jean-Louis BÉZARD.jpg


## L'orguena
La glèisa abriga una orguena de 40 jòcs d'Eugène Puget; foguèt inaugurada lo 17 de junh de 1880 per Alexandre Guilmant.


Eglise Notre-Dame du Taur - Orgue de tribune.jpg|Orguena 


## Nòtas e references
 

### Ligams extèrnes

* Site de la parròquia (Sant Sarnin)
Maria August Bongarçon

thumb|250px|M.A. Bongarçon cap a 1907
L'abat **Maria August Bongarçon** (en grafia felibrenca *Agusto Bouongarçoun*, en francés *Marie-Auguste Bongarçon*; 1851 – 1915) foguèt un escrivan e eclesiastic occitan de Provença.

## Biografia
**Maria August Bongarçon** nasquèt en 1851, filh d'un perceptor originari de Castelana. Foguèt ordenat capelan lo 19 de julh de 1874. Venguèt aumoinièr a l'ospici de Dinha e missionari de Nòstra Dòna de Santa Gàrdia. Participèt a la Felibrada de Labrilhana en 1888. Aviá tres sòrres, una (Loïsa) que s'èra facha monja, e un fraire Edoard. Èra lo cosin del general Camille Bongarçon.

Aguèt de problèmas de santat e anèt a un asili qualque temps, ne sortiguèt lo 19 d'abril de 1906.

## Òbras

* *Garbeta de sovenirs* (1907)

## Annèxes
### Bibliografia
*

### Ligams extèrnes
Antonieta de Bèucaire

thumb|250px|Antonieta de Bèucaire
**Maria Antonieta Rivièra**, mai coneguda sota l'escais d**'Antonieta de Bèucaire** (en francés: *Marie Antoinette Rivière*; Nimes, 21 de genier de 1840–Bèucaire, 27 de genier de 1865) foguèt una escrivana occitana dau país de Ròse que se moriguèt a l'edat de 25 ans.

## Biografia
**Maria Antonieta Rivièra** nasquèt a Nimes en 1840 mas sei parents s'implantèron a Bèucaire quand aviá pas que tres mes. 

Foguèt ben nafrada per la mòrt de son amiga intima Zoé en 1860, quand aviá 20 ans. Anava au cementèri cada jorn onorar la memòria de Zoé e un jorn de tempèri venguèt malauta e dempuèi aqueu jorn demorèt gaireben de contunh dins l'ostau. A partir d'aquela epòca, Antonieta aguèt pas una enveja fòrta de viure e maugrat sas curas dins d'establiments termaus, sa santat s'aflaquiguèt. Lo 13 de novembre s'aliechèt e sa santat se degradèt tant que ne posquèt pas pus sortir. S'amossèt lo 27 de genièr de 1865, e son amic Loís Romieu li faguèt companhiá fins au darrièr moment. 

Postumament, en març de 1865, se publiquèron *Lei belugas* d'Antonieta que foguèron acompanhadas d'una trenada de vèrses d'escrivans amics de la felibressa de Bèucaire.

## Òbras
* *Lei belugas*, òbra publicada postumament (1865)

## Bibliografia
*

## Articles connèxes
*Lei Trobairitz

## Ligams extèrnes

* ''Lei belugas'' a Google books
Gatièra

thumb|250px|Passant per una gatonièra
Una **gatièra** o **gatonièra** es al sens estricte un trauc fach dins una pòrta per daissar passar los gats.
Ramón Villeda Morales

**José Ramón Adolfo Villeda Morales** (1908-1971) mètge e òme politic, foguèt president d'Honduras entre 1957 e 1963.
Chongqing

thumb|Ostal de vila de Chongquing
thumb|Mumicipalitat autonoma de Chongquing
**Chongqing** (chinés simplificat: 重庆, chinés tradicional: 重慶, Postal System Pinyin: **Chungking**) es la mai granda () e mai poblada ( abitants en 2009) de las municipalitats de la Republica Populara de China. Fins a 1997 èra partida de la província de Sichuan, e al tèrme de Hubei, Henan, Guizhou e Shaanxi .

L'abreviacion municipala - Yú (渝) – foguèt aprovada lo 18 d'abril de 1997. Lo nom deriva del nom ancian de la partida del riu Jialing que travèrsa Chongqing e s'escampa dins lo riu Yangzijiang.

L'àrea urbana de Chongqing (重庆市区) (mai de 4 milions d'abitants) inclusís lo districte de Yuzhong (渝中区, o "Districte Central de Chongqing"), lo central e amb mai granda densitat de poblacion, sèti de las del govèrn. Los autres districtes son Nan'an (南岸区, o "Districte de la marga meridionala") Jiangbei (江北区, o "Districte del Nòrd del riu "), Shapingba (沙坪坝区), Jiulongpo (九龙坡区), e Dadukou (大渡口区).

## Economia
Chongqing possedís fòrça fonts d'aiga mineralas. A tanben de depaus importants de carbon, gas natural, alumini, estronci, marbre e mercuri. Entre las industrias de la municipalitat se destacan aquelas de las maquinas, quimia, petroquimia, farmacia e metallurgia. Existisson fòrça expleitacions agricòlas de familiaras. Los principals productes son lo gran, iranjas, tabat e mandarinas. Es un important centre d'elevatge de manhans.

## Istòria
La ciutat de Chongqing èra la capitala del Reialme Ba, ancian pòble que desapareguèt fa vint-e-cinc sègles. Essent alunhada de la Rota de la Seda, la vila perdèt tota son importància fins al sègle XIX quand las poténcias estrangièras avent d'interessès amb la China demandèron qu'obriscan la ciutat als estrangièrs. En 1901 se creèt una concession japonesa dins la ciutat. En 1938, Chongqing venguèt la capitala de la Republica de China, dirigida per Chiang Kai-shek que fugissiá l'invasion japonesa. La vila foguèt fòrça bombardada per las tropas japonesas pendent aquel periòde. Coma capitala de la China nacionalista la vila se desvolopèt, e en qualques ans, passèt de  a mai d'un milion d'abitants.

## Personatges illustres
* Dŏng Yuán.

## Embessonatge
Tolosa, 

## Ligams extèrnes

* Informacion sus Chongqing 
* Mapa del centre de la vila
* Mapa de districtes / Version 2
* Megalopolis: 24 òras a Chongqing (Channel 4 News)
* *[[The Guardian]]*, 15 de març 2006, "Invisible city"
* Mapa de Chongqing
* Mapas satellita de Google
* Pàgina oficial
Câmpia Turzii

thumb|100px|Escut de Câmpia Turzii
**Câmpia Turzii** es una vila de Transilvània, en Romania, dins lo *[[județ de Cluj]]*, a  de Cluj-Napoca. Compta  abitants.

Lo 8 de novembre de 2008, lo musician Gheorghe Zamfir donèt un concèrt per de l'inauguracion de la glèisa de Sant Andrèu de Campia Turzii.

## Embessonatge

Câmpia Turzii es la "vila d'adopcion" de Tolosa, .
Pepín Banzo

**José Pascual Banzo Salvo**, qu'es mai conegut jos son nom artistic de **Pepín Banzo**, es un artista aragonés qu'a desvolopat mantun activitat interpretativa e creativa. Es a l'encòp actor, musician, showman, magician, compositor e cantaire demest d'autras facietas. Coneis prigondament la musica populara aragonesa, tòca una varietat bèla d'instruments (mai de 30), e participa activament dins divèrses grops musicals coma Lurte o Comando Cucaracha.

## Biografia
Ixo Rai!

**Ixo Rai!** èra un grop de musica aragonesa, que foguèt actiu de 1988 a 2001. Sas cançons èra mai que mai en espanhòl mas tanben n'avián mantuna en aragonés e mai en catalan o en asturian. 

## Membres
*José Juan Lanuza, *Jota*.
*José Prieto, *Flip*.
*Alfonso Urben
*Juan Ferrández, *Juanito*.
*Fidel Ángel Vicente
*Eugenio Gracia.
*Jesús Prieto, *Pitti*.
*Miguel Isac.
*José Miguel Pérez, *El Baño*.

## Discografia
**Mósica y Mondongo* (1993).
**...pasa pues?* (1995).
**Último grito* (1997).
**Entalto* (1999).
**Del cerdo hasta el rabo* (1999).
**Circo Rai* (2000).
**Con el agua al cuello* (2001).

## Ligams extèrnes
* // Vidèo d'una cançon d'''Ixo rai!''
Vidèo de la cançon ''A fuesa universal''
*  Cançon reggae
Gabriel Koenigs

**Gabriel Xavier Paul Koenigs**, nascut a Tolosa lo 17 de genièr de 1858 e mòrt a París lo 29 d'octòbre de 1931, es un matematician francés.

## Biografia
Estudièt a l'Escòla Normala Superiora de París, foguèt puèi professor de mecanicas a la Sorbona. Foguèt elegit membre de l'Acadèmia de las Sciéncias lo 18 de març de 1918 (seccion de mecanica).

Contemporanèu de Gaston Darboux (1842-1917), contribuiguèt als trabalhs de Julius Plücker e de Felix Klein dins lo domeni de la geometria puèi dins los de la teoria iterativa e la mecanica analitica qu'i apliquèt la teoria d'Henri Poincaré.

## Nòtas e referéncias
Jean-Louis Debré

[thumb|Jean-Louis Debré a la 30 Fièra du libre de [Briva, lo 5 de novembre de 2011]]
**Jean-Louis Debré**, nascut lo 30 de setembre de 1944 a Tolosa, es un òme politic francés. Ancian president UMP de l'Assemblada nacionala, presidís lo Conselh Constitucional dempuèi lo 5 de març de 2007.

## Elements biografics
Jean-Louis Debré es lo filh de Michel Debré, ancian Primièr ministre, e lo fraire de Bernard Debré, mètge celèbre e deputat. Es tanben lo felen del pediatre Robert Debré e, del costat mairal, de l'arquitècte Charles Lemaresquier. Es tanben nebot del pintre Olivier Debré. E, es l'arrièr peichon filh del grand rabbin Simon Debré (1854-1939). Amb son esposa Anne-Marie Debré, mòrta lo 21 de juilh de 2007, aguèron tres enfants: Charles Debré, lo jornalista Guillaume Debré e l'actritz Marie-Victoire Debré.

Obtenguèt una licencia en drech e foguèt elegit pel primièr còp en 1986 (deputat d'Eure) e Ministre de l'Interior dins los govèrns d'Alain Juppé. 

Ordonèt en 1996 l'expulsion de 300 estrangièrs en situacion irreguliara qu'occupavan la glèisa de Sant Bernat a París. 

D'una granda fidelitat a Jaume Chirac, s'opausèt mai d'un còp a Nicolas Sarkozy.

De 2002 à 2007, foguèt president de l'Assemblada Nacionala.

Lo 23 de febrièr de 2007, Jaume Chirac lo nomenèt president del Conselh Constitucional

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben

### Articles connèxes
* Familha Debré

### Ligams extèrnes
*  Sa ficha sul site del Conselh Constitucional
*  Sa ficha sul site de l'Assemblada Nacionala
Franz Hünten

thumb|250px|Franz Hünten
**Franz Hünten**, qu'èra sovent sonat tanben **François Hünten** (Coblença, 26 de decembre de 1792 - Coblença, 22 de febrièr de 1878) foguèt un pianista e compositor alemand.

## Biografia
**Franz Hünten** nasquèt a Coblença en 1792 dins una familha musiciana. Son paire, Daniel Hünten, èra organista e èra estat lo professor de Henri Herz. Coma aqueste, Franz s'installèt a París ont s'inscriguèt al Conservatòri en 1819. 
Compausèt mai tard de melodias per piano plasentas e pas tròp complexas tecnicament undemanding: de rondos, de fantasiás, de variacions o de danças, demest d'autras genres. Son primièr succès venguèt gràcias a *Variations militaires à 4 mains*, op. 12, una imitacion simpla de las variacions sus l*'Alexandermarsch* d'Ignaz Moscheles. Pro lèu sa notorietat cresquèt de tal biais que per un trabalhet de dètz pages recebiá 2.000 francs. Dos ans aprèp la publicacion de son manual *Nouvelle méthode pour le piano-forte*, op. 60 (1833), s'installèt tornarmai a Coblença, e contunhèt lai a compausar. Tornèt puèi a París aprèp qualques annadas mas se retirèt a debon en 1848.

La musica de Hünten venguèt bravament populara de pertot en França, Alemanha, e Anglatèrra, a mai se fòrça critics descriguèron sovent sas creacions coma vulgaras e de comentaris mai tardius èran pro comparables. Son filh, Emil Hünten, venguèt pintor.

## Referéncias
Saint-Georges-de-l'Oyapock

**Saint-Georges** es una comuna francesa, situada dins lo departament de Guaiana e la region de Guaiana.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Vejatz tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Ticky Holgado

**Ticky Holgado**, escais de **Joseph Holgado**, èra un actor, nascut lo 24 de junh de 1944 a Tolosa e mòrt lo 22 de genièr de 2004 a París.

## Biografia
Comencèt a 16 ans per la musica jol nom de Ricky James (per Ricky Nelson e James Dean), puèi amb la banda « d'Oc d'Aïl ».

Holgado assolidava que Jimi Hendrix l'èra vengut veire. Foguèt secratari particular de Claude François puèi dels Chats Sauvages  de Mike Shannon e de Johnny Hallyday que ne venguèt grand amic. S'ocupèt après de Martin Circus, interprèta de *[[Je m’éclate au Sénégal]]*.

Amb *[[Delicatessen]]* (1990) de Jean-Pierre Jeunet e Marc Caro, Ticky vei son talent d'actor reconegut. Gérard Jugnot trobèt per el lo personatge del colcavestit dins *[[Une époque formidable]]* (1990) que lo faguèt venir popular.

Faguèt prèp de seissanta filmes, subretot amb Gérard Jugnot, Josiane Balasko, Gérard Oury, Claude Berri, Henri Verneuil, Edouard Molinaro, Gérard Lauzier, e tanben Claude Lelouch (*[[Hommes, femmes, mode d'emploi]]*, 1996), Bertrand Blier (*[[les Acteurs]]*, 1999), Jean-Pierre Jeunet (*[[le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain]]*, 2000).

Foguèt nomenat pel Cesar del melhor segond ròtle masculin en 1992 per *[[Une époque formidable]]* e en 1996 per *[[Gazon maudit]]*. 

Tornèt a la musica amb los Clap Shooters. Holgado jamai concretizèt son projècte de mesa en scèna, un « oestèrn pirenèu ».

Moriguèt d'un càncer lo 22 genièr de 2004.

.

## Vejatz tanben
### Bibliografia
* Yvan Foucart : *Dictionnaire des comédiens français disparus*, Mormoiron : Éditions cinéma, 2008, 1185 p. 

### Ligams externes
Esquiròl (quartièr de Tolosa)

Lo **quartièr Esquiròl** es un quartièr del centre de Tolosa. S'organiza a l'entorn de la plaça Esquiròl.

## Istòria

Sul luòc de l'actuala plaça Esquiròl i aviá lo « Mercat cobèrt de Pèira », demolit en 1863 un autre li succedèt tanben demolit en 1892. La plaça dins sa configuracion actuala data del Sègle XIX per ligar la carrièra de Mètz, creada un pauc mai abans, e lo Pont Nòu.

La plaça foguèt nomenada « Esquiròl » en 1893, en omenatge al mètge alienista Joan Estève Esquiròl que son ostal de naissença se situava al luòc.

## Descripcion
Lo quartièr es plan malhat pel transpòrts en comun de la vila, Tisséo. L'estacion de mètro Esquiròl se trapa jos la plaça e en dessús i a fòrça linhas de bus: las linhas 2 |10 |12 |38 |52 |78 |80 e 2S |10S |12S |38S en serrada.

Lo quartièr compta fòrça botigas e cafès.

## Dins lo quartièr
* Cambra de Comèrci e d'Industria de Tolosa
* Escòla de las Bèlas Arts de Tolosa
* Musèu dels Agustins
* Pont Nòu

## Vejatz tanben

## Nòtas e referéncias
Frédéric Michalak

**Frédéric Michalak**, nascut lo 16 d'octobre de 1982 a Tolosa, es un jogaire de rugbi de XV. Joguèt per l'equipa de França e ocupa au pòste de Mièg de dubertura o Mièg de mesclada. En club joga pels Sharks (Sud-Africa).

## Percors
Comencèt son parcors en 1987 al cub Ramonvila e Sant Anha fins a 1989 e aprèp a l'Estadi Tolosenc

### 2001-2007 : [[Estadi Tolosenc]]

Comencèt sa carrièra profesionala en 2001, aquel meteis an foguèt seleccionat dins l'equipa de França per jogar contra Sud-Africa. Venguèt campion d'Euròpa en 2003 amb son club e participèt a la copa del monde. Se confirma coma bon tecnician en 2005 pendent la copa d'Euròpa que se ganhèt. Entre 2006 e 2007 foguèt mai d'un còp ferit pasmens participèt a la copa del monde de 2007.

### 2007-2008 : Experiéncia africana als [[Sharks (rugby)|Sharks]]

En 2007, quitèt l'Estadi Tolosenc pels Sharks (Sud-Africa). En mai de 2008 patiguèt d'una estòrça del genolh que se retirèt tres meses e torna signa un contracte de tres ans amb l'Estadi Tolosenc

### 2008-2011 : [[Estadi Tolosenc]]

Lo retorn a Tolosa foguèt pas una reüssida pas mens que fòça dotat, lo club foguèt eliminat de la copa d'Euròpa e perdèt una finala contra Clarmont. En 2010 encara foguèt ferit

### 2011 : retorn als [[Sharks (rugby)|Sharks]]

En abril de 2011, anoncièt son depart de l'estadi Tolocenc per la sason 2011-2012, los rasons seriá un salari pas pro naut e le una concurréncia a son pòste

## Nòtas e referéncias


## Annexes

### Bibliografia

* *Frédéric Michalak : ma vie, le rugby*, per Laurent Depret, ed. Horizon illimité, 2004

### Ligams extèrnes

* Ficha del jogaire sus ffr.fr
* " Totjorn aguèri astra ", sus humanité.fr
Rodolfo Brun

**Rodolfo Brun** (Turin, 25 de decembre de 1952) es un cantautor e escrivan occitan de Piemont.

## Biografia
**Rodolfo Brun** nasquèt en 1952 dins una familha de musicians a Turin, sa maire èra pianista e son paire musicològ. Foguèt cap als dotze ans que decidiguèt de venir cantautor aprèp que son paire li faguèt escotar "Le plat pays" de Jacques Brel. Trobèt una autra font d'inspiracion dins la musica de Fabrizio de Andrè, a mai se quand comencèt interpretava subretot de blues, de rock o de pòp. Joguèt dins divèrses grops entre los ans 1970 e 1980. En 1978 obtenguèt son diplòma de psicologia a l'Universitat de Pàdoa amb una tèsi sus musicoterapia. Aviá ja començat d'escriure qualques cançons cap a la mitat dels ans setanta.

Foguèt a partir de l'encontre amb qualques membres de tribus nadivas americanas, en 2001, que sa vision del mond cambièt qu'aquelas personas li conselhèron de trobar los esperits de sa tèrra. Pasmens calguèt arribar a 2008, en seguida d'una malautiá grèva, per tal que Rodolfo entamenèsse un retorn cap a las originas. Ja que sos reires èran d'occitans de las Valadas se decidiguèt d'aprendre la lenga e d'escriure en occitan. En 2011, aprèp aver publicat ja d'autres CDs, elaborèt son primièr disc en occitan *Pèrlas de Veire*. 
A mai de son activitat musicala trabalha coma psicòlog e psicoterapeuta e en 2000 fondèt l'associacion culturala "Altrove" ("Endacòm mai").

## Òbras
### Musica
* *Deep Reverie* (1995)
* *Tarot* (2006)
* *Anima di Legno* (2007)
* *Caccia Sciamanica* (2009)
* *Pèrlas de Veire* (2011)
### Literatura
* *Venne un uomo* (1995)
* *Sui sentieri del sogno* (2000)

## Ligams extèrnes
* Qualques cançons de Rodolfo a Youtube
Art Mengo (cantaire francés)

[thumb|Art Mengo en octobre de 2009 al Festenal de la cançon francesa d’[Ais de Provença]]
**Art Mengo**, nom d'artista de **Michel Armengot**, es un autor, compositor e interprèta nascut en Occitània, a Tolosa lo 16 de setembre de 1961. Es conegut coma cantaire francofòn en particular pels tubes *Les parfums de sa vie* en 1988 e *La mer n'existe pas* en 1995. Son duò *Parler d'amour* ambe la cantaira alemanda Ute Lemper a taben agut de succès a la tota fin de l'annada 1993. 

## Biografia
Nascut lo 16 de setembre de 1961 a Tolosa de parents refugiats espanhòls, musician de bar, se faguèt conéisser a la fin de l'annada de 1988 jos l'escais Art Mengo amb lo titre *Les parfums de sa vie (je l’ai tant aimée)* (Los parfums de sa vida - L'ai tant aimada), abans un primièr album en 1990, *Un 15 août en février* (Un 15 d'agost en febrièr).

Amb l'ajuda de son sògre Patrice Guirao, escriguèt gaireben la majoritat de sos tèxtes, canta d'una vòtz cauda e leugièrament rauca sur des tempòs de Jazz, bossa nova e blues.

Compausa tanben per d’autres: Ute Lemper , Henri Salvador, Enrico Macias, Florent Pagny, Jane Birkin, Johnny Hallyday, Juliette Gréco, Viktor Lazlo, Clarika, Liane Foly, Maurane e Yves Duteil. Met en musica de tèxtes d'escrivans coma Jean Rouaud, Thierry Illouz e Marie Nimier o Eddy Mitchell.

## Descografia
### Albums
* 1990 : *Un 15 août en février*
* 1992 : *Guerre d'amour*
* 1995 : *La mer n'existe pas*
* 1998 : *Croire qu’un jour...*
* 2004 : *La vie de château*
* 2006 : *Entre mes guillemets*
* 2009 : *Sujet libre*
* 2012 : *Ce petit chemin* (ambe Lara Guirao)
* 2018 : *La maison des ailes*
* 2021 : *Le temps additionnel* (**Toulouse Contour**, ambe Magyd Cherfi e Yvan Cujious)

### Enregistraments sus l'empont
* 1997 : *Live au Mandala*
* 2012 : *Art Mengo en trio*

### Compilacion
* 2001 : *Les parfums de sa vie*

## Cançons mai conegudas en Occitània
* *Les parfums de sa vie (je l’ai tant aimée)* (1988)
* *Où trouver les violons ?* (1990)
* *Demain demain* (1990)
* *Caïd Ali* (1991)
* *Gino* (1992)
* *Corre, corre* (1992)
* *Nous nous désaimerons* (1992)
* *Magdeleine* (1993)
* *Parler d'amour* (1993, ambe Ute Lemper)
* *La mer n'existe pas* (1995)
* *Laisse-moi partir* (1996)
* *Faudrait jamais s'aimer* (1998)
* *La vie de château* (2003)
* *Dans un an et un jour* (2003)

## Prèmi
* 1991 : Revelacion varietat masculina de l’anada a las Victòrias de la musica

## Vejatz tanben

### Nòtas e referéncias


## Ligams extèrnes
* site oficial
Moos

**Moos** es un cantaire nascut lo 29 d'agost de 1974 a Tolosa. Es conegut per son succès *[[Au nom de la rose]]*, en 1999.

## Biografia

Nascut de parents marroquins, cresquèt a Tolosa, dins lo quartièr popular de Bagatèla, mescla divèrses estils: african, raï, funk, R'n'B. Moos faguèt un primièr *single* en 1998, *Qui me donnera des ailes*. Son pus grand succès foguèt la cançon *[[Au nom de la rose]]*. *Le Crabe est érotique*, son primièr e unic album fins ara, tanben coneguèt un grand succès.

En 2005, Moos dobriguèt un salon de tè al centre vila de Tolosa en avent de contunh una activitat musicala.

## Nòtas e referéncias
Jacques Polieri

**Jacques Polieri** (nascut a Tolosa en 1928) es un metaire en scèna, fondator amb Le Corbusier dels Festenals de l’art de l'abans-garda. Es tanben lo metaire en scèna singular de las òbras de Mallarmé, Kafka, Schnitzler, Pirandello, Kandinsky, Miró, Atlan, Ionesco, Beckett, Tardieu, Butor, Arrabal…

## Un artista davancièr
Sas realizacions van del mai abstract al mai mediatic. Dempuèi 1980, faguèt una seriá d'espectacles multimèdias completada par de videotransmissions intercontinentalas (imatges generats par ordinators e projetadas sus ecrans gegants, ologramas…).

Creator d’una scenografia modèrna, inventèt de luòcs scenics de concepcion revolucionària, coma un «* teatre de scènas anularas* » per l'ostal de la cultura de Grenòble en 1968, lo « *teatre del movement total* » de l’Exposicion universala d’Osaka en 1970 e de « *jòcs de comunicacion vidèo* » per una carrièra dels Lesers als Jòcs Olimpics d'estiu de 1972.

Teorician, publiquèt entre autres *Scenografia novèla*, (ed: *Architecture d’aujourd’hui)* e * Scenografia-Semiografia e Jòc(s) de comunicacion* (ed:éditions Denoël). Sas recèrcas o concepcions concernisson un champ larg de l’audio-vidèo e de la misa en espaci de l’acte de ficcion. Sos projèctes per l’internet, o per diferents malhums, esprovan fòrça prejutjats e tresviran lo fondament del genre e del luòc de representacion.

## Bibliografia critica
 *Polieri, une passion visionnaire*, de Michel Corvin, ed. Adam Biro, 1998 - ISBN 2-87660-206-7 -
Fabian Pelós

**Fabian Pelós** (escaissat *Lo Pelican*), nascut lo 7 de decembre de 1973 a Tolosa es un jogaire de rugbi de XV, creissèt a Gibèl. Estudièt per èsser quinesiterapeuta al CHU de Tolosa.

Format a Sabardu e eissit d'una familha locala d'agricultors, joguèt a l'Estadi Tolosenc de 1997 a 2009, aprèp doas sasons a l'US Dacs.

Foguèt capitani de l'Equipa de França e de l'Estadi Tolosenc. Amb lo recòrd de seleccions en equipa de França e del nombre de capitanejats.

Publiquèt son autobiografia *118 vies* (118 vidas) (ed: Prolongations, 14 d'octobre de 2009). 

Es lo pairin de l'associacion *Un maillot pour la vie* (Un malhòt per la vida) (en favor dels enfants espitalizats).

A las eleccions municipalas de 2008 a Tolosa, interessat per un pòste de cònsol encargat dels espòrts, foguèt candidat sus la lista del cònsol màger sortissent Joan-Luc Moudenc (UMP). La lista perdèt e dintrèt pas al conselh municipal. Afirmèt aprèp aver integrat la lista mejans lo president de l'Estadi Tolosenc Jean-René Bouscatel, tanben sus la lista, alara qu'aviá pas de contacte amb los socialistas locals, mas qu'èra "d'esquèrra".

En mai de 2010, èra dins la « Dream Team » europèa de l'European Rugby Cup (ERC), es a dire melhora equipa tipe de las competicions dels clubs europèus pendent los 15 darrièrs ans.

En junh de 2010, gerís l'equipa nacionala sèrva de França, o equipa de França A, entraïnada per Olivier Magne.

En 2011, obtenguèt une licéncia de pilòt d’elicoptèr, Fabien Pelous continua d'exercir sas foncions actualas al Comitat director de la FFR, e al Comitat de seleccion de l’equipa de França.

Es tanben proprietari d'un vinhal a Sent Milion, cogerís l’ostalariá Mercure de Sent Lari e Sola, e es proprietari d’un restaurant, lo *Club 15*, centrat sul tèma del rugbi a Nalhós (al *Villatge de las Marcas* -o *Nailloux Fashion Village*-, inaugurat lo 21 de novembre de 2011).

En 2011, tanben passèt une mestresa de *Manager* general de club esportiu professional, a l’Universitat de Limòtges, en fasent un memòri de fin d'estudis al du club de Colomièrs.

## Nòtas e referéncias


## Ligams extèrnes

* Estatisticas dempuèi 1996 sul site Itsrugby.fr 
* Estatisticassul site lesexperts-rugby.com
* entrevista sus humanite.fr
*  The top 10 frightening Frenchmen
Bérelles

**Bérelles** es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França .
Sa populacion en  èra de  abitants.

## Geografia
## Istòria

Lo vilatge es lo anci&agrave; fief dels senhors de B&eacute;relles.
#&Egrave;sser pel continuament jos l' autoritat dels senhors de Barben&ccedil;on.

Le village est l'ancien fief des tracion==

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Ostal del Vièlh Rasim

L**'Ostal del Vièlh Rasim**, tanben nomenat **Ostal Mainièr** e **Ostal dels Lasbòrdas** se tròba a Tolosa, entre lo quartièr del Parlament e aquel de Sant Estève. Son nom ven d'una tavèrna de la carrièra qu'aviá una mirondèla amb un rasim.

Aquel ostal data de 1518, e representa plan segur un dels mai bèls ostals de familha de l'epòca. Foguèt bastit per Berengièr Mainièr, professor de drech, senhor de Canac e de Gallice e capitol de 1515 a 1516, l'estil causit foguèt doncas lo d'aquel periòde, fortament influenciat per la Renaissença italiana. L'ostal foguèt completat qualques ans pus tard (1547) pel grafièr civil Jean Brunet segon los dessenhs del celèbre arquitècte de l'epòca de l'edat d'aur tolosenca: Nicolas Bachelier (autor entre autres del Pont Nòu, de l'Ostal d'Assezat).

Lo bastiment es monument istoric.

## Referéncias


## Ligams extèrnes
Estats Units d'Euròpa

Los **Estats Units d'Europa** son una expression per lo futur d'Union Europèa.

Los Estats Units d'Europa serián coma los Estats Units d'America. L'idèa dels Estats Units d'Europa data del sègle XIX.

## Ligams extèrnes
* Site  "Mouvement européen" (francés)
* Zeit.de: Idee Vereinigtes Europa (alemand)
Tèrratremol de Lambesc de 1909

Lo **tèrratremol de Lambesc** se produguèt lo 11 de junh, de 1909 en Provença. Mesurat de magnitud 6, es lo tèrratremol pus important jamai mesurat  en Occitània.

46 personas defuntèron, 250 foguèron nafradas, e aperaquí 2000 construccions foguèron degalhadas.

Las comunas pus degalhadas foguèron Selon de Provença, Lo Vernegue, Lambesc, Sant Canat e Ronha.
Lo Còdi

***Lo Còdi*** es un recuèlh de leis escrich en occitan que s'inspira del còdi de l'emperador Justinian. Sembla que foguèt escrich a Arle cap a 1145. L'òbra representèt una ruptura dins l'usatge del latin, remplaçat aquí per l'occitan, dins aquesta mena de tèxtes. Serviguèt de font d'inspiracion de mantuna òbra juridica e foguèt revirat dins fòrça lengas europèas.

## Istòria
**Lo Còdi**, òbra elaborada a la primièra part del sègle XII, es probablament lo tèxt juridic mai ancian en lenga vulgara. Aquel escrich foguèt revirat dins divèrsas lengas romanicas, coma lo catalan, l'espanhòl e mai en latin per Ricard de Pisa.

Lo tèxt foguèt redescobèrt durant lo sègle XIX. L'erudit provençal Just Rainoard l'utilizèt abondosament per redigir son *[[Lexique Roman]]* e es estat pro estudiat per divèrses filològs alemands. Ne demòran divèrses manuscriches que d'unes son servats a la Sorbonne.

## Ligams extèrns
* ''Lo Còdi'' sus Gallica (Bibliotèca Nacionala Francesa)
Juli Cesar Scaliger

**Juli Cesar Scaliger** (o **Giulio Cesare della Scala**) (23 d'abril de 1484 –  21 d'octobre de 1558) foguèt un saberut italian a l'encòp escrivan, filosòf e mètge que passèt la màger par de sa carrièra en Occitània. Usèt de las tecnicas e descobèrtas de l'Umanisme de la Renaissença per defendre l'Aristotelianisme contre aqueste darrièr. Malgrat son caractèr arrogant e cerca bregas, sa reputacion entre sos contemporanèus èra nauta, amor que foguèt jutjat subre sas coneissenças e sos  talents, e segon Jacques August de Thou, cap dels ancians  podián lo subrepassar, e son epòca aviá pas d'egal.
Castèl d'Aguilar

thumb|Lo Castèl d'Aguilar

Lo **castèl d'Aguilar** es un castèl situat sobre un morrèl que domina la plana de Tuissan, dins lo departament d'Aude, region d'Occitània. Existissiá dempuèi lo , mas la construccion contunhèt pendent los sègles  e . 

En 1020, lo castèl èra ligat a aquel de Tèrmes e apartenguèt als senhors de Tèrmes. Lo castèl barra lo pòrt de l'Extrèma, la val de Verdoble e lo Vingrau.

## Fòrmas ancianas
*Puiom quem dicunt Agilar* en 1020, *Castrum de Aguilario* en 1241, *De Aquilari* en 1246, *Fortalicia de Aguileriis* en 1260, *Puech d'Aguilar* en 1311, *Castel Guialla..., Guilla* en 1692, *Château d'Aguilard* en 1781, *Château Viala* (cadastre), etc .

## Istoric
L'epòca de la fortificacion del puèg d'Aguilar es desconeguda. Data d'abans lo sègle XI quand lo castèl venguèt la proprietat dels comtes de Tèrmes, vassals dels comtes de Carcassona. En 1246, aprèp la Crosada dels Albigeses, lo castèl foguèt annexat al domeni de França. Quilhat sus un bauç a 296 mètres de naut, lo castelar aquerit per Loís IX de França en 1262 constituissiá un punt de gaita e de defensa estrategic entre Lengadòc miègjornal e Aragon. En 1525, lo castèl es conquistat per Carles Quint e foguèt ocupat pels Espanhòls en 1543. Una garnison reiala francesa ocupèt los lòcs fins a la signatura del Tractat dels Pirenèus. Lo castèl alara se roïnèt pauc a pauc.

Es un dels "*Cinc filhs de Carcassona*" amb los castèls de Querbús, Puèglaurenç, Tèrmes e Pèirapertusa, totes situats al suc de puèges rocoses "imprenables".

## Descripcion
Lo castèl es situat sul puèg de 96 mètres de naut en dessus la plana de Tuissan. Es compausat de dos barris separats per de liças. Los bestiments massat al centre de la segonda cencha son gareben totes demolits. La primièra cencha es compausada de sièis torres mièg circularas. Al centre, i aviá una torre donjon rectangulara, un còs pricipal e una sèrva d'aiga.
## Nòtas e referéncias



File:100520-Aguilar-01.jpg|Castèl d'Aguilar
File:100520-Aguilar-02.jpg|Castèl d'Aguilar
File:100520-Aguilar-03.jpg|Castèl d'Aguilar
File:100520-Aguilar-04.jpg|Castèl d'Aguilar
File:100520-Aguilar-06.jpg|Castèl d'Aguilar
File:100520-Aguilar-07.jpg|Castèl d'Aguilar
File:100520-Aguilar-11.jpg|Castèl d'Aguilar
File:100520-Aguilar-08.jpg|Castèl d'Aguilar
File:100520 Aguilar-Aussicht.jpg|Castèl d'Aguilar, Corbièras
File:100520-Aguilar-05.jpg|Castèl d'Aguilar, Corbièras, Pirenèus


## Annèxes
### Ligams extèrnes
Guilhèm Brossa

**Guilhèm Brossa** (en francés: *Guillaume Brousse*; Fontbarrada, 11 de julhet de 1808 – Trinhac, 7 de setembre de 1883) foguèt un escrivan occitan d'Agenés.
## Biografia
**Guilhèm Brossa** nasquèt a Fontbarrada en 1808. Trabalhèt la tèrra a Trinhace publiquèt qualques òbras de tendéncia moralizadoiras. 

## Òbras
* *Mas labors* (1862)

## Ligams extèrnes
* ''Mas labors'' a Google books
Apaxco

**Apaxco** (**Apaxco**, en Nahuatl) es un vilatge mexican del municipi de Estat de Mexic près de Ciutat de Mexic. La populacion es de 28.907 abitants, segon lo censament de l'an (2010).

## Istòria del municipi
Vueitat durant lo sèti astèca de Mexic-Tenochtitlan, que ho tornat poblar en 1452.
Grand redond

## Toponima

* Grand Redond : jardin public de Tolosa.

## Anatomia

* Grand redond : muscle de l'espatla.
Tarnobrzeg

**Tarnobrzeg** es una ciutat de Polonha. L'an 2010 aviá una populacion de 48 000 abitants.

## Ligam extèrne

* Sit oficial de Tarnobrzeg
Grand Redond (jardin)

Lo **Grand Redond** o **Bolingrin** (de *Bowling-green*) es un jardin public situat a Tolosa. Foguèt realizat al sud èst del centre vila de Tolosa, entre 1752 e 1754. Ten la forma d'un punt redond grandàs que ne partisson quatre grandas andanas, las andanas Jules Guesde, François Verdier, Pau Sabatièr e Frederic Mistral. Aquel redond (4 ectaras) foguèt transformat en jardin a l'anglesa al sègle XIX.

## Etimologia
Lo nom ven de *Bowling-green* en referéncia a las pelanas que los tolosencs anavan jogar als jòcs de bolas. Fin finala foguèt batejat « Grand Redond » aprèp una corsa de cavals lo 29 julhet de 1830.

## Istòria
Lo Grand Redond fasiá partida d'un grand projècte d'urbanisme de Loís de Mondran dins los ans 1750. Lo 17 de decembre de 1751, los Capitols acceptèron lo projècte e s'acabèron las òbras en 1754. Lo jardin es alara de forma ovala amb sièis anadas de 58 mètres de larg raionantas dempuèi la plaça.

### Estatuas dins lo jardin
Lo Grand Redond es decorat d'estatuas, en general uèi de copiás
* Una font Wallace
* *La canha e la loba*, doas estatuas de Pierre Rouillard que son fàcia a fàcia del costat nòrd
a l'entorn del bacin central
* *Louis Vestrepain* d'Antonin Mercié
* *Lo Vencedor del combat de gals* d'Alexandre Falguière
* *Dàvid  aclopant Goliat* d'Antonin Mercié
* *Lo revelh de Morfèu* de Léo Laporte-Blairsy
* bust de *Lucian Mengaud* 


Toulouse - Fontaine Wallace du Jardin du Grand Rond.jpg|
Toulouse - Grilles du Grand-Rond.jpg|
La chienne de Rouillard.jpg|"La canha" per Pierre Louis Rouillard
La Louve de Rouillard.jpg|"La loba" per Pierre Louis Rouillard
(Toulouse) - Jardin du Grand Rond - Statue du poète toulousain Louis Vestrepain par Antonin Mercié.jpg|Louis Vestrepain
Alexandre Falguière - Vainqueur au combat de coqs (1864).jpg|Vencedor al combat de gals
Antonin Mercié - David vainqueur de Goliath- Toulouse - Jardin du Grand Rond.jpg|*Dàvid esclopanr Goliat* d'Antonin Mercié
31 - Toulouse - Le Réveil de Morphée - Léo Laporte-Blairsy - Grand-Rond - PalissyIM31100001.jpg|Lo revèlh de Morfèu
31 - Toulouse - Grand Rond - Monument à Lucien Mengaud - Laspagin.jpg|Estatua de Lucian Mengaud



## Vejatz tanben
Jardins ligats:
* Jardin de las Plantas
* Jardin Reial de Tolosa

## Bibliografia
*  Jean-Marie Granier, Toulouse côté jardins ed: Éditions Daniel Briand; 2005; isbn=2903716668

## Referéncias
Jardin Reial de Tolosa

Lo **jardin Reial** de Tolosa es un jardin public. Es situat al Busca, un quartièr al sud èst del centre. Creat per Loís de Mondran en 1754, foguèt lo primièr jardin public de Tolosa. Coma lo Grand Redond, foguèt adobat en jardin a l'anglesa entre 1861 e 1863. S'espandís sus una superfícia de  e fa partida dels jardins remarcables de França.

Son nom cambièt segon las epòcas. D'en primièr nomenat *Jardin public de Tolosa*, prenguèt lo nom de *jardin Reial* amb la creacion del jardin del Grand Redond. Plan segur, a la Revolucion, lo jardin cambièt de nom. Pendent lo sègle XIX, seguent las orientacions politicas dels dirigents de Tolosa, trantalhèt entre *Public* e *Reial*. Es en 1886 que venguèt fins a uèi *jardin Reial* de la vila de Tolosa.

Es ligat al jardin del Grand Redond per una palanca de metal passant en dessús del baloard e es ornat de fòrça estatuas. S'i trapan d'espècias d'arbres coma lo ginkgo biloba, lo falabreguier, de cèdres de Liban, un tulipièr de Virgínia, un irangièr dels Osatges e de Manhòlias.

## Vejatz tanben
### Ligams intèrnes
Jardins ligats:
* Grand Redond
* Jardin de las Plantas
### Ligams extèrnes

* fototèca sul wiki de Tolosa wikitoulouse.fr
Castèl d'Arcas

thumb|Lo castèl d'Arca de nuèch

Lo **castèl d'Arcas** es un ancian castèl medieval situat sus la comuna d'Arcas, al sud-èst de Carcassona, dins lo departament d'Aude

## Istòria
Al sègle XII, lo vicomte de Carcassona èra en conflicte entre mai d'un senhors qu'aquels d'Arcas e de La Grassa. Las tèrras d'Arcas venguèron la proprietat dels Senhors de Tèrmes.

En 1217, Berangièr d'Arcas èra dels pròches de Guilhèm de Pèirapertusa.

En 1231, aprèp la desfacha del castèl de Tèrmes pendent la Crosada contra los Albigeses, Simon IV de Montfòrt ataquèt Arcas. Aprèp que cremèt lo vilatge (*Villa de Arquis*), situat sus las ribas de Rialsés, donèt aquela partida de Rasés a un de sos luòctenents, Pierre de Voisins.

En 1284, Gilles de Voisins comencèt de tornar bastir lo castèl. S'agissiá de defendre la val de Rialsés e de contraròtlar las vias d'estivatge que menavan a la Corbièras.

En 1316, Gilles II de Voisins dit "Gilèt" cambièt e acabèt la construccion del castèl.

En 1518, Françoise de Voisins, darrièra eretièra dels Voisins, esposèt Joan de Juèsa que recebèt la baroniá d'Arcas. Lo castèl foguèt alara abandonat al profit de Coisan.

En 1575, lo castèl foguèt assetjat pels protestants e sol lo donjon resistiguèt a l'assalt. 

A partir de la Revolucion, lo castèl s'enroïnèt. Foguèt vendut per ben nacional puèi patiguèt de qualques damatges.

Es monument istoric depuèi lo 16 d'agost de 1887.

## Arquitectura
Lo castèl es constituit d'una cencha e d'un naut donjon carrat cantonat de quatre torrèlas.

La cencha gaireben carrada (51 m x 55 m) enroda lo castèl amb una pòrta dotada d'una machacoladura ornada al suc d'una clau de vòlta amb l'escut de la familha Voisins. De bastiments serián estats lo long dels barris. Demòran doas torres logís plan conservadas.
Lo donjon carrat, naut de 25 mètres, es un cap d'òbra d'arquitectura militara inspirada d'Illa de França. Compòrta 4 nivèls que s'i accedís per una viseta. Las diferentas salas foguèron pimpilhosament bastidas. Lo darrièr nivèl èra consacrat a la defensa del castèl. Una quarantena de soldats podián defendre lo donjon mercé a fòrça arquièras e doberturas rectangularas que fan las parets encara mai simetricas. 

## Nòtas e referéncias


## Articles connèxes

* Castèls catars

## Bibliografia
* Henri-Paul Eydoux, «Châteaux des pays de l'Aude», *Congrès archéologique de France. 131 session. Pays de l'Aude. 1973*, Société Française d'Archéologie, Paris, 1973, pp. 208-212
* Lucien Bayrou, *Le château d'Arques : guide du visiteur*, Centre d'archéologie médiévale du Languedoc, Carcassonne, 1989
* Lucien Bély, *Connaître les Cathares*, Éditions Sud-Ouest, Luçon, 2006, p. 73
Lo Bikini

**Lo Bikini** es una sala de concèrt de rock e de musicas actualas qu'en primièr èra situada a Tolosa fins a sa destruccion lo 21 de setembre de 2001 quand explosèt l'usina AZF, que se trobava sonque a qualques centenats de mètres.

Ligada amb l'estacion de ràdio FMR, que'n agriguèt l'estudió de 1995 a 2001.

En 2007, sièis ans aprèp la destruccion de sos bastiments, la sala tornèt dobrir a Ramonvila e Sant Anha, a la broa del canal de las Doas Mars.

Lo Bikini tornèt prendre son ritme dels 150 concèrts annals.

Lo Bikini es dirigit per Hervé Sansonetto.

## Locals

La sala d'espectacle modulabla pòt encabir de 400 a  plaças sus dos nivèls per una scèna de 20 mètres.

## Artistas que joguèron al Bikini

*A Silver Mount Zion
*Air
*Arctic Monkeys
*Archive
*BB Brunes
*Beady Eye
*Body Count
*The Brian Jonestown Massacre
*Julian Casablancas
*Cats on Trees
*Alex Chilton
*Cyclope
*Da Krew
*The Deftones
*Diabologum
*Died Pretty
*Dolly
*Pete Doherty
*Gill Dougherty
*EZ3kiel
*FFF
*Fear Factory
*Franz Ferdinand
*Godspeed You! Black Emperor
*Gogol Bordello
*Happy Drivers
*The Hives
*The hop la!
*Hyènes
*Incubus
*Indochine
*Infectious Grooves
*Les Innocents
*Interpol
*Israel Vibration
*Jad Wio
*Korn
*La chanson du dimanche (rigolo / chanson)
*La Phaze
*Éric Lareine
*Ludwig von 88
*Los Lobotomys
*Steve Lukather
*Mass Hysteria 
*Massilia Sound System
*Meltintone
*The Midnight Juggernauts
*Mogwai
*Moriarty
*Muse
*My Chemical Romance
*Nada Surf
*Napalm Death (grindcore / death metal)
*Narrow Terence
*Noir Désir
*No One Is Innocent
*OTH
*Pixies
*Les Ramoneurs de menhirs
*The Rakes
*The Red Lips
*Les Sales Majestés
*Saxon
*Sepultura
*Les Sheriff
*The Silencers
*Silmarils
*Slipknot
*Joey Starr
*Suffocation (brutal death metal)
*Surrenders / Pop-rock
*Les Thugs
*Tiken Jah Fakoly
*The Urge
*Les vilains clowns
*Michel Vivoux
*Les Wampas
*Warbringer (thrash metal)
*Charlie Winston
*The Young Gods

## Ligams extèrnes

* Lo Bikini
Abrud

Abrud (en ongrés *Abrudbánya*, en alemand *Großschlatten, Grossschlatten, Altenburg*, en latin *Alburnus Minor*) es una vila dau județ (departament) Alba, en Transilvània (Romania). 

Es situat sus un site onte l'activitat miniera es coneguda dempuei l'antiquitat. Los romans l'an desvelopat e an creat los dos Alburnus : Al. Maior (Roșia Montană, mai naut dins la montanha) e Al. Minor. Los monts Apuseni son plan riches en minerés, n'i trobam de las gròssas quantitat d'aur pur (a 24 carats), d'argent, de coire ...
Gallo-Romance South

**Gallo-Romance South** qu'ei lo nom officiau dens la  nòrma internacionala ISO 639-6 de la lenga occitana.
José María Castro Madriz

**José María Castro Madriz** (1818-1892) avocat, diplomatic e òme politic foguèt president de Còsta Rica en doas ocasions: entre 1847 e 1849, e entre 1866 e 1868.
Las Condes

**Las Condes** qu'ei una comuna chilena. Sa populacion, en 2002, èra de  abitants. Sa superfícia totala es de .

## Vejatz tanben
* Gran Santiago

## Referéncias


## Ligam extèrne
* Las Condes
Moncef Marzouki

thumb|Moncef Marzouki (2012)
**Moncef Marzouki** (en arab: المنصف المرزوقي; Grombalia, 7 de julh de 1945) es un politician tunisian. Es lo president de Tunisia del 13 de decembre de 2011 al 31 de decembre de 2014.
Leon Malaviala

thumb|250px|Leon Malaviala en 1917
**Leon Malaviala** (en francés: *Léon Malavialle*; Tuissan, 29 de julhet de 1860 - Montpelhièr, 17 de julhet de 1924) èra un politician occitan de Lengadòc que foguèt deputat d'Aude de 1910 a 1919.

## Biografia
Leon Malaviala nasquèt a Tuissan en 1860 dins una familha de notables del país, son paire èra notari. De 1871 a 1878 faguèt los estudis a Carcassona. Aprèp qu'obtenguèt son bachilierat de letras e sciéncias se n'anèt a París ont seguiguèt de corses de retorica al licèu Louis-le-Grand. Dintrèt en 1879 a l'Escòla Normala Superiora. L'an seguent capitèt sa licéncia de letras e en 1882 obtenguèt l'agregacion d'istòria e geografia.