Vòl US Airways 1549

Lo 15 de genièr de 2009, un Airbus A320 efectuant lo **vòl US Airways 1549** es victima d'una collision aviària seguida d'una pana dels dos motors al dessús de la vila de Nòva York, als Estats Units d'America. L'avion de la companhiá estatsunidenca US Airways, pilotat per Chesley Sullenberger e son copilòt Jeffrey Skiles, percutís una companhiá d'aucas del Canadà pauc après son envòl de l'aeropòrt LaGuardia de Nòva York. Lo comandant de bòrd Sullenberger perven a far amarar son avion sul flume Hudson, en fàcia de Manhattan e Weehawken, après cinc minutas e uèch segondas de vòl.

Los 155 personas a bòrd son secorrits per de batèls a proximitat e l'accident fa pas de victimas. Aqueste amaratge deven alara conegut jol nom de , e un membre del Conselh Nacional de la Seguretat dels Transpòrts (NTSB) estatsunidenc lo descriguèt coma . Lo NTSB foragetèt l'idèa que lo pilòt auriá pogut evitar d'amarar en tornant a LaGuardia o en se desviant cap a l'aeropòrt vesin de Teterbero, dins la Nòva Jersei.

Los pilòts e agents de bòrd del vòl recebèron de nombrosas onors atal que de prèmis e distincions, dont especialament una medalha de l'associacion dels pilòts e dels navigators aerians (GAPAN), en reconeissença de lor .

## Contèxt

### Avion e equipatge
[esquèrra|vinheta|N106US, l'avion implicat dins l'accident, a l'[aeropòrt LaGuardia de Nòva York uèch ans abans los eveniments de 2009, alara qu'operava per US Airways Shuttle.]]
L'avion implicat es un Airbus A320-214 propulsat per dos turboreactors de doble flus CFM56-5B4/P concebuts per GE Aviation e Safran (Snecma). Liurat en 1999, l'avion matriculat N106US e numèro de seria 1044, èra l'un dels 75 A320 alara en servici a US Airways. De mai, èra l'un dels vint Airbus A320 de la companhiá certificats per las operacions espandidas al dessús de l'aiga (*EOW, Extended Over Water*) e comportava donc mai de gilets de salvament pels passatgièrs que la normala, atal que de tobogans, radèls e troças de subrevivéncia suplementàrias.

Al moment de l'accident, aviá enregistrat , totalizant  de vòl. La darrièra  (efectuada totas las  de vòl) foguèt efectuada lo 6 de decembre de 2008** e la darrièra  (inspeccion anuala complèta) lo 19 d'abril de 2008.

Lo comandant de bòrd Chesley B. Sullenberger, 57 ans, es un ancian pilòt de caça vengut pilòt de linha dempuèi sa partença de l'US Air Force en 1980. Al moment de l'accident, aviá enregistrat  de vòl, dont  sus Airbus A320. Èra tanben pilòt de planaire e expèrt en seguretat aeriana.

L'oficièr pilòt de linha Jeffrey Skiles, 49 ans, aviá acumulat  de vòl dont  sus A320, mas èra sa primièra afectacion coma pilòt a las comandas sus l'avion. En efièch, aviá efectuat sa verificacion en linha () sus Airbus A320, que correspond a l'examèn final dels pilòts de linha (tèst de competéncia) après la formacion dins una companhiá aeriana, lo 8 de genièr de 2009, siá una setmana abans l'accident.

En mai dels dos pilòts, i aviá tres agents de bòrd : Donna Dent, Doreen Welsh, e Sheila Dail.

### Problematica aviària

Dins son rapòrt final sus l'accident, lo Conselh Nacional de la Seguretat dels Transpòrts estatsunidenc indica qu', e que .
[vinheta|Vista de las paletas d'un [turboreactor Pratt & Whitney JT8D après l'impacte d'un aucèl.]]
De mai, segon d'estatisticas de la Direccion Generala de l'Aviacion Civila (DGAC), lo nombre total de trucadas amb d'animals salvatges en França es passat de  sul periòde 1997-2006, a  sul periòde 2007-2016, siá una aumentacion de mai de 67%. Çaquelà, sul periòde 2007-2016, solas environ 8% d'aquestas trucadas foguèron jutjadas seriosas contra mai de 12% sul periòde precedent. Parallèlament, lo trafic aerian a considerablament aumentat sul periòde 1997-2019, passant d'environ 81 milions de passatgièrs anuals en França en 1997, a près de 180 milions en 2019. Als Estats Units, segon las donadas de l'Administracion Federala de l'Aviacion (FAA), lo nombre de trucadas amb d'animals salvatges es passat de  senhalats en 1990, a mai de  en 2018, siá una aumentacion de mai de 9% per rapòrt a l'annada precedenta. En 2009, lo nombre de cases de trucadas senhaladas èra de , siá mai de 40% de mens qu'en 2018, mas lo nombre de trucadas jutjadas seriosas e avent engendrats de damatges importants a diminuït, passant de 6,36% de las trucadas en 2009 a 4,35% en 2018.

Enfin, segon aquestas meteissas donnadas,  colisions amb d'aucèls foguèron recensadas dins la region de Nòva York entre 1990 e 2008. Environ 5% d'aquestas trucadas se son produchas a d'altituds compresas entre  e  (670 e ), e la màger part d'entre elas se son produchas pendent lo periòde de migracion d'automne, entre agost et octòbre. En 2018, 505 trucadas se son produchas a l'entorn dels aeropòrts John-F.-Kennedy, LaGuardia e Newark-Liberty a Nòva York, mas segon Laura Francoeur, la biologista en cap de la fauna de l'autoritat portuària de Nòva York e Nòva Jersei, .

## Debanament del vòl

### Envòl e impacte amb los aucèls
[vinheta|esquèrra|redresse|Mapa de la procedura de partença de la pista 4 de l'[aeropòrt LaGuardia de Nòva York.]]
Lo 15 de genièr de 2009, lo vòl US Airways 1549 amb l'indicatiu d'apèl  es programat per una partença de l'aeropòrt LaGuardia de Nòva York dins Queens cap a l'aeropòrt internacional de Charlotte-Douglas en Carolina del Nòrd, amb coma destinacion finala l'aeropòrt internacional de Seattle-Tacoma dins l'estat de Washington.

Lo vòl es autorizat a s'enlairar cap al nòrd-èst dempuèi la pista 4 de l'aeropòrt LaGuardia a 15ò24min54s, òra normala de l'Èst (20ò24min54s UTC). Amb lo copilòt Jeffrey Skiles a las comandas, l'equipatge fa sa primièra comunicacion après l'envòl a 15ò25min51s e declara èsser a  () e en montada. Lo contrarotlaire aerian autoriza alara l'avion a montar a  ().

La meteo a 14ò51 èra de 16 quilomètres de visibilitat amb de nívols fragmentadas a  () e un vent de  () venent del 290°. Una òra mai tard, i aviá qualquas nívols escampilhadas a  () e un vent de  () venent del 310°. A 15ò26min37s, lo comandant Sullenberger fa remarcar a son copilòt : .

A 15ò27min10s, un pauc mai de doas minutas après l'envòl, lo comandant declara , e una segonda mai tard, l'avion percutís una companhiá d'aucas del Canadà a una altitud de  () a environ 7,2 quilomètres al nòrd-nòrd-oèst de LaGuardia. L'enregistraire fonic (CVR) enregistra lo son de trucs e de bruches sords, seguit d'una fòrta vibracion. Al moment de la trucada, la veirièra e donc la vista dels pilòts sus la defòra èra emplida d'aucèls, los passatgièrs e l'equipatge entendèron de detonacions fòrtas e vegèron de flamas provenent dels motors, seguidas d'un silenci e d'una odor de cremat. A 15ò27min13s, un son semblable a una diminucion del bruch dels motors comença sus l'enregistraire fonic.

[vinheta|redresse|Trajectòria de vòl seguida (roge). De trajectòrias alternativas cap a [Aeropòrt de Teterboro|Teterboro (blau fonçat) e retorn cap a LaGuardia (magenta) foguèron simuladas per l'enquèsta.]]
Realizant que los dos motors son arrestats, lo comandant Sullenberger pren lo contròla de l'avion pendent que lo copilòt Skiles trabalha sus la lista de verificacions pel redesmarratge dels motors. De mai, lo comandant desmarra sul pic lo grop auxiliar de poténcia (APU), permetent d'obténer una font d'energia electrica quand los motors foncionan pas e pòt tanben permetre l'assisténcia al redesmarratge d'un motor en vòl. L'avion a ralentit mas a contunhat sa montada pendent 19 segondas suplementàrias, atenhent una altitud d'environ  () a una velocitat d'environ  (), puèi a començat una davalada planada, accelerant a  () a 15ò28min10s alara que davalava a  ().

A 15ò27min33s, lo comandant Sullenberger envia per ràdio un apèl de destressa al contròla d'apròchi de Nòva York (TRACON) : . Lo contrarotlaire aerian Patrick Harten preven alara la torre de LaGuardia d'anullar totas las partenças e dirigís lo comandant Sullenberger cap a la pista 13, mas aqueste respond : .

## Nòtas e referéncias

### Nòtas


### Citacions originalas


### Referéncias

#### Rapòrt final, Conselh Nacional de la Seguretat dels Transpòrts, 2010

#### Autras fonts


## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Risc aviari
* Gestion de las ressorsas de l'equipatge
* Accidents similars :
** Vòl Ryanair 4102
** Vòl Ural Airlines 178

### Bibliografia

#### Conselh Nacional de la Seguretat dels Transpòrts (NTSB)

##### Rapòrt final

* 

##### Donadas sus l'accident

*.
*.
*.
*.
*.

##### Estudi de seguretat

*

#### Administracion Federala de l'Aviacion e Departament de l'Agricultura dels Estats Units

*
*

### Ligams extèrnes

*  Aviation Safety Network, « Accident description - US Airways 1549 »
*  Cockpit Voice Recorder Database, « *CVR transcript - US Airways Flight 1549* »  [], sus *tailstrike.com*
*  Sully Sullenberger – Official Site (site oficial de Chesley Sullenberger)

### Videos

*  First report on Miracle on Hudson landing in Hudson River, ''PIX11 News'', 15 de genièr de 2009 (sus *[[YouTube]]*).
*  Flight 1549 3D Reconstruction, Hudson River Ditching Jan 15, 2009, *exosphere3d*, 2 de novembre de 2009 (sus *[[YouTube]]*).
*  NTSB Crash Animation US Airways 1549 w/ CVR and audio Hudson, *AVweb*, 11 de junh de 2009 (sus *[[YouTube]]*).
*  The crew from US Airways Flight 1549 along with the air traffic controller appear before a Congressional hearing, *[[Associated Press]]*, 24 de febrièr de 2009 (sus *[[YouTube]]*).