Vinaçan

**Vinaçan** (*Vinassan* en grafia mistralenca e *Binassà* en grafia de Savartés; *Vinassan* en francés) es una comuna lengadociana de Narbonés, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Narbona situada dins lo Massís de la Clapa, lo vilatge es situat al pè de costièras boscadas, cobèrtas de vinhas, d'ametlièrs et d'olivièrs, dominant de qualques mètres la plana narbonesa. 
Del naut de las costièras (100 mètres) se pòt veire un païsatge comprés entre los Pirenèus e las Cevenas.
La comuna es formada de dos qüadrilatèrs inegals units per un pedoncul; lo de l'èst es Marmolièiras (nom supausat).

### Perimètre del territòri

## Toponimia
### Vinaçan
Las atestacions ancianas son : *Fiscum Viniacum* en 899; *Vinatianum* en 1195; *Castrum de Vinassano* en 1271; *Ecclesia de Vinassano* en 1311; *De Bruassano [= Binassano] vicarie Narbone* en 1378; *Vynasan* en 1386; *Vinassan* en 1402; *Vinassa* en 1537; *Vynassa, … Vynasa* en 1537; *Vinasan* en 1595. La prononciacion es *Binassà* en 1912 (segon la grafia de l'abat Savartés).Vendriá d'un nom d'òme latin **Vinacius*, derivat de *Vinatius*, amb lo sufixe latin *-anum* , mas las atestacions son contradictòrias, pel sufixe e mai pel radical, e l'istòria es benlèu pus complicada.Dauzat e Rostaing son obligats de postular **Vinacius*, inatestat, puslèu que *Vinatius*, atestat : lo primièr dona regularament una *-s-* sorda, grafiada *-c-*, allòc que lo segond mena a *-s-* sonòra, grafiada *-s-* (**Vinatianu-* auriá donat **Vinasan*). Mès aquò es largament teoric, pr'amor de la confusion frequenta tanlèu lo latin vulgar, o aprèp, entre *-ci-*, *-ti-*, *-si-*. E de fait, *Fabricianu-* > Fabresan.
### Marmolièiras (nom supausat)
Anciana rectoriá del vocable de *Sant Miquèl* que dependiá del capítol Sant Estève-Sant Sabastian de Narbona. Las fòrmas ancianas son : *Villa Marinorema* [*marmoreria*] *infra insula Lici* en 821, *Marmoriarum castrum* en 1167, *castrum de Marmoreriis* en 1271, *Bajulus de Marmoreriis* en 1351, *Marmoreyras* en 1402, *Marmoseyra* en 1476, *Marmoryeras* en 1537, *Marmoulières* en 1537, *Marmorière* en 1539, *Marmourière* en 1595, *Marmorières* en 1791. L'abat Savartés fornís pas la prononciacion, probablament en *-l-*, ni per l'abondància de las grafias cultas.
Lo nom sembla s'explicar per la preséncia d'una marmièira, una *marmolièira* (cf. latin *marmor*, qu'apèla a la dissimilacion), una peirièira de marme, de pèira marma. Es un nom probablament ancian, anterior a l'evolucion del latin *marmor* en *marme*.

## Istòria
La mapa de Cassini mòstra la rectoriá de Marmolièiras (escrit *Marmoulieres* e bèstiament corregit en *Marmorières* sus las mapas recentas). Probable qu'aquela comunautat agèt pas la possibilitat de venir comuna a la revolucion. Marmolièiras garda sa glèisa. 
L'importància e lo desvolopament de Vinaçan sonque datan d'un mièg sègle. Èra un borg massat a l'entorn del castèl senhoral, qu'aviá per tota renda lo pauc de tèrra de las costièras. La plana èra cobèrta de paluns e poblada de solament 300 personas a l'entorn de 1860.
L'energia dels abitants transformèt aquelas paluns en un vinhal ric. Mas çò pus important dins lo desvolopament demografic es la periurbanizacion ligada a la proximitat de Narbona.

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Corçan; es ara del canton *des Basses Plaines de l'Aude* (en francés), donc de las Planas Bassas d'Aude (burèu centralizator : Corçan).

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

### La glèisa romanica Sant Martin

### La glacièra de Vinassan

### Autres monuments
I a suls puèges a l'entorn de traça de l'ocupacion romana.

**L'ancian Castèl senhoral**, situat sur la plaça, foguèt divisat en demoranças.

**Roïnas** d'un Castèl feudal e de sa chapèla. 

**Euse gigantesc**, a 600 mètres del vilatge, sul camin Corsan.

## Personas ligadas a la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Vinassan sul site de l'Insee

## Nòtas