open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ostal tolosan

Un **ostal tolosan**, o mai simplament una **tolosana**, es un tipe d'ostal tradicional del parçan de Tolosan, que compòrta qu'un sol nivèl e qu'a de caracteristicas particularas plan definidas, ligadas a sas originas istoricas.

## Caracteristicas

Foguèt en primièr l'abitacion dels ortolans dels barris de Tolosa. 

Las ancianas tèrras agricòlas destinadas a la construccion foguèron devesidas en pèças estrechas, de la largor de l'ostal, las tolosanas son de fach majoritariament mejancièras, e amb un òrt long darrièr. La tolosana aviá pas de nivèl (mas poiriá aver una cava), amb un granièr aerat e esclairat per de pichonas duberturas rondas, carradas o en lausange.  

La tolosana es bastida de bricas, de faciada principala cap a la carrièra, lo teulat (teulas), de doas pendas, lo biscre essent parallèl a la faciada. La construccion demòra de bricas aparentas, mas las parets pòdon èsser rebocadas, la brica demorant aparenta a l'entorn de las pòrtas e fenèstras, las cornissas e motladuras. De còps que i a, la paret es edificada en alternança de rengs de còdols e de bricas. Pasmens se lo vam es de daissar aparenta aquela construccion, per son estetica de forma, foguèt a l'origina totjorn rebocat per ne garantir la soliditat.

Una pichona motladura mostrava lo nivèl del granièr jol teulat, espaci bas pauc utilizat. Une cornissa pus importanta en bricas, a vegada soslinhada d'un bendèl de ceramica, marca l'avançada del teulat. De còps que i a un canal tròba plaça darrièr un muret gorgièr, que pòt èsser placat d'acrotèris e antefixas de tèrra cuècha, fabricadas per la celèbra fabrica dels Viravents.

En general, la tolosana possedís un corredor central, donant accès a doas salas de cada costat. Abans poiriá èsser traversat par una rigola centrala per menar las aigas cap a l'exterior. Lo jardin, situat darrièr l'ostal, compren un potz e lo « sanitari » servissent per apondre l'òrt. De còp que i a un pichon bastiment annexat, la *[[chartrosa]]*, es dins lo jardin, servissent per exemple per la bugada.

## Evolucion a partir del sègle XX

La segonda generacion de tolosanas (pasmens qu'aja controvèrsia sus aquel apelament), a partir del debut del sègle XX, torna prendre los meteisses principis, mas l'orientacion càmbia, la paret pinhon es en faciada, una pichona fenèstra, costat de la carrièra e costat de l'òrt, esclairant lo granièr. L'ostal, sovent bastit sus una cava, es leugièrament suslevat e l'accès se fa per un potin de qualquas grasas. De còp que i a es previst un estrech passatge entre dos ostals. La construccion es pas mai totjorn de brica mas sovent de material divèrs, bricas, còdols e beton grossièr, doncas rebocadas e pintadas. Los ostals dels barris tolosans presentavan abans los reglaments d'urbanisme una granda varietat de colors. Los decòrs tradicionals son pauc a pauc remplaçats per d'elements d'arquitectura al vam.

Fòrça tolosanas classicas desapareguèron, victimas de l'urbanizacion creissenta.

## Ligams extèrnes
Site suls pichons ostals tradicionals, tolosanas, botigas, etc.
Cambon e Salvèrgas

**Cambon (e Salvèrgas)** (*Cambon-Salvergues* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
### Cambon
Las fòrmas ancianas son : *ecclesiam S. Petri de Cambonis* cap a 1182, (s'agís de Sant Pèire de l'Espinosa), *manso de Cambono* cap a 1500, *Cambon* en 1604, *masage de Cambon* en 1639, *la Metherie de Cambou* en 1694, *Cambou* en 1740-60, 1770-72 (mapa de Cassini). 

Lo nom deu venir d'un mot gallés **cambo-*, « corba, vòlta de riu, corba en general », que dins la tradicion toponimica auriá un sens oronimic (Delamarre ne parla pas). Aqueste còp, lo sens de corba d'un riu es adaptat perqué lo vilatge es en riba d'Agot. Los noms de luòcs venguts del mot gallés son sovent contaminats per la nocion de « camp bon » e interpretats atal, justament perqué la partida concava d'una vòlta es fertila pr'amor de las alluvions .

Frank R. Hamlin considèra que *cambon*, del gallic *cambo-* « coide, corbadura » es utilizat aicí dins son sens d'origina (Cambon es dins una corba d'Agot), çò que fa supausar lo nom es d'epòca gallica.

### Salvèrgas
La prononciacion es [sal'bèrgos].
Las fòrmas ancianas son : *masage de Saubergues* en 1680, *Salbergues* en 1770-72 (mapa de Cassini). 

I a pas res sus *Salvèrgas* dins lo manual de Dauzat nimai dins la sintèsi dels Féniés, mas Negre parla d'un *Sauvergues* (en francés) a Castèlnòu de Braçac, escrit *Salvargues* en 1171 (pel passatge de *-argues* dins los tèxtes a *-èrgues* dins la realitat fonetica actuala, veire Faussèrgas). Lo nom *Salvèrgas* vendriá de *Salvus*, nom latin de persona, e del sufixe *-anicum* per *Sauvèrgues* (nom supausat) e de *-anicas*, en principi, per *Salvèrgas*. Se la transcripcion del nom es corrècta, lo sufixe *-anicas* es al femenin plural e *villas*, o [puslèu] *terras*, es sosentendut . Dins *-anicas*, l'accent tonic es sus la primièira sillaba e doncas **Salvànicas* èra un proparoxiton, que coneguèt aprèp una sincòpa.

Frank R. Hamlin presenta l'afar un pauc diferentament : gentilici latin *Salvius*, amb lo sufixe *-anicis*. Salvèrgas èra una proprietat galloromana.

I a un diminutiu, amb sufixe *-eta*, a 1 km al nòrd-oèst, Salverguetas [sal'bèrgetos].

## Istòria

La comuna se creèt en 1869, a partir de tròces de Sant Julian d'Olargues e de Mònts *La Trivala*.

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton d'Olargues; es ara del canton de Sant Ponç de Tomièiras.
 
## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Pradas de Vernasòbre

**Pradas de Vernasòbre** (*Prades-sur-Vernazobre* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
### Pradas
Las fòrmas ancianas son : *laccum de Pradis*, *omnes mansi et bordarie de Pradis*, en 1129-1186, *manso de Prudis* en 1375, *Prades* en 1699-1733, 1740-60, *Prades Succ[ursale]* en 1770-72 (mapa de Cassini).

*Pradas* ven del latin *prata*, plural de *pratum*, « prat » . [Mas lo nom data probablament de l'epòca occitana. Lo plural en *-s* mòstra que la valor collectiva de *prada* èra pas mai compresa en occitan]. Frank R. Hamlin precisa que *prada*, al respècte de *prat*, supausa una espandida mai granda o possedís una nuança favorabla o afectiva.

### Vernasòbre
Las fòrmas ancianas son : *rivulo Vernedupri* en 899-900, *fluvium Vernazoubro* en 1102, *ad Vernezebre* en 1129-1186, *la riviere de Vernasobre* en 1570, *la Bernasobres* en 1740-60, *Bernasobres R.* en 1770-72 (mapa de Cassini), *Vernazobre* (cadastre : mapa d'Estat Major).

*Vernasòbre* es un idronime, lo nom del riu local, d'origina gallica, *uerno-dubros*, *uerno-dubrā*  de *uerna, uerneton*, « vèrnhe » e *dubron*, *dubra*, « aiga, aigas », donc « lo riu dels vèrnhes » . Pendent l'Antiquitat, donèt son nom a Sanch Inhan : *Vernodubrus* , adaptat en latin. La fòrma anciana deuriá menar puslèu a **Vernasobre*.

## Istòria
* La comuna se creèt en 1900, a partir del territòri de Cecenon .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Sanch Inhan; es ara del canton de Sant Ponç de Tomièiras.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Moscòu (omonimia)

**[[Moscòu]]**, la capitala russa e la mai granda vila de Russia e d'Euròpa, partatge son nom amb quelques luòcs :

* **[[Moscòu (Vòges)|Moscòu]]**, una localitat francesa de Vòges,
* **[[Moscòu (Marna)|Moscòu]]**, una localitat francesa de Marna,
* **[[Moscòu (Tolosa)|Moscòu]]**, es un quartièr de Tolosa,
* **[[Moscòu (Gand)|Moscòu]]** es un quartièr de la vila belga de Gand,
* **[[Nieuw Moscou]]**, una localitat neerlandesa.
Montaudran

**Montaudran** es un quartièr pauc dens de Tolosa situat al sud-èst de la vila, fins a Ers. Es celèbre mercé a la companhiá de l*'[[Aéropostale]]* e son aerodròm que foguèt lo luòc de partença dels davancièrs de l’aeronautica entre 1917 e 1933 per las primièras e las mai longas de las linhas aerianas comercialas amb de vòls postals cap a Casablanca, Dakar... puèi cap a l'America del Sud.

## L'aerodròm

La pista d'aquel aerodròm traversada per una rota es situada un pauc al sud de la via de tren Tolosa - Narbona e parallèla a aquela. Fins als ans 1970, las usinas Louis Breguet utilizavan aquela coma pista d'envòl e d'aterratge e pista d'ensag d'avions de reparar (alara que la construccion d'avions ja se fasiá a Colomièrs). Lo darrièr envòl d'un avion data del 18 de decembre de 2003.

## Urbanisme
Aquel quartièr es en renovèlament urban total. De lotjaments se construsisson fòrça lèu alara que se preparan a recebre lo site d'Aerospace Campus sus l'anciana pista d'aviacion entre la via de tren e la rocada, qu'ambiciona de devenir lo campus pus performent d'Euròpa dins lo domeni de l'aerospaciala amb entre autres lo futur sèti de Galileo.

## Ligasons
Lo quartièr es desservit per: 
* la gara SNCF de Montaudran
* Las linhas de bus Tisséo 51 68 e 108
* Possibilitat de novèla ligason amb per exemple lo tram

## Ligams extèrnes

*  Associacion per la Salvagàrdia de Montaudran
*  Jornal de ''France 3 Midi-Pyrénées''

## Notas
Gara de Montaudran

La **gara de Montaudran** es una situada a Tolosa sus la linha de Bordèu Sant Joan a Seta Vila.

## Situacion
La gara se situa dins lo quartièr de Montaudran. Las linhas de bus de Tolosa Tisséo 22 e 51 son prèpa.

## Trens
La gara es desservida pels trens TER d'Occitània de la liason n° 20 (Tolosa – Gara de Castèlnòu d'Arri - Gare de Carcassona).

## Avenidor
Coma la gara es situada al sen del quartièr en granda mudacion de Montaudran (amb l'implantacion d'Aerospace Campus), poiriá èsser encara mai expleitada.

## Correspondéncias
* Bus Tisséo 22 e 51

## Vejatz tanben

### Articles connèxes
* Transpòrts en comun de Tolosa
* Tisséo

### Ligams extèrnes
*  TER-SNCF Midi-Pyrénées
Càstrias

**Càstrias** o *Càstias* (prononciat en estandard:  e localament ) (en francés e oficialament *Castries*) es una comuna occitana de Lengadòc. Situada administrativament dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon, comptava 6.722 abitants en 2022.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion tradicionala es ['kastres]. Las fòrmas ancianas son : *lo castello de Castrias* en 1095, *lo castel de Castrias* en 1115 (?), 1124 (?), *S. Stephani de Castriis* en 1144, *in castro de Castris* en 1189, *de Castris*, sense data [sègle XII ?], *ad Castrias* en 1213, *castrum Castriarum* en 1313, *castri Castriarum* en  1321, *de Castris* en 1330, *de Castriis* en 1351, *Castriarum* en 1363, *de Castriis*, a la fin dau sègle XIV, *de Castris* en 1392, 1529, *S. Stephani de Castriis* en 1536, *de Castriis* en 1550, *Castres* en 1526, 1570, 1622, *Castriatz* en 1636, *Castries* en 1626, 1648), 1703, 1740-60, 1770-71 (mapa de Cassini), *le Bourg de Castries* en 1740-60.

Segon Dauzat, l'aparicion [supausada] tardiva de *i* (fòrma *Castra* pas retenguda per Hamlin, au sègle IX, dins lo diccionari topografic d'Eugène Thomas) es de mau explicar. La primièira atestacion correspond au latin *castra*, plural de *castrum*, « camp fortificat », puòi « castèu fòrt, vila fortificada » .

Segon Hamlin, *Càstrias* ven d'un ablatiu-locatiu popular **castriis* (vengut *castrias*), amb un
redoblament de *i*, vengut dau latin classic *castra*, mot utilizat per los luòcs fortificats d'epòca romana (veire Negre, *Revue internationale d'Onomastique*, XXIII, p. 207-210).

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Càstrias (capluòc); es ara del canton del Crèç.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Lançargues

**Lançargues** (*Lansargues* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

La comuna es situada en Pichòta Camarga entre l'Estanh de l'Òrt e las Cevenas. 

## Toponimia
La prononciacion es [lansargé] (Ernèst Negre, Revue internationale d'Onomastique XVII, p.22). Las fòrmas ancianas son : *villam que appellatur Lanzanegues* (varianta : *Lauzargues*), *ville de Lanzanegues* (varianta : *Lauzargues*), *villa de Lanzanegues* en 1152, *ad Lanzanegues* en 1153, *ad Lanzaneges* en 1161, *de Lanssanicis*, *de Lansanicis*, sense data [sègle XII ?], *la bailia de Lanzanicis* au sègle XII, *prioris de Lancanicis* en 1222, *de Lansanicis* en 1226, *Lancergas* en 1226, *prior de Lansanicis*, *de Lanzanicis* en 1228, *de Lansaneges* en 1230, *de Lansanicis* en 1289, *de Laussanicis*, *de Lausanicis* en 1295, *prior de Lauranicis* en 1392, *de Lansanicis*, a la fin dau sègle XIV, *Lansargues* en 1526, *Lanssargues* en 1626, *Lensargues* en 1678-1700, *Lansargues* en 1648, 1740-60, en 1770-71 (mapa de Cassini). 

Segon Dauzat, *Lançargues* ven del nom latin d'òme *Lancius*, *Lantius*, amb lo doble sufixe *-anicum*; segon Hamlin, *Lançargues* ven dau gentilici latin *Lantius*, amb lo sufixe *-anicis*. Per de rasons foneticas, lo sufixe *-anicis* emplegat sistematicament per Hamlin permet pas de menar a *-argues*; lo cal remplaçar per lo sufixe *-anicos* segon Joan Pèire Chambon. Lançargues èra una proprietat galloromana.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments
## Personatges celèbres
* Alexandre Langlada, escrivan occitan

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Liames extèrnes

## Nòtas
Vendargues

**Vendargues** (tanben en francés) es una comuna  lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
La forma d'origina es **Vendrargues** que se pèrd l'èrra tre lo s. XVII. Lo francés a pas cambiat l'escritura, sonque la prononciacion.

La prononciacion es [ven'dargé]. Las fòrmas ancianas son : *villa que vocant Venranichos*, cap a 961, *in Venraneges*, cap a 1005, *villa que dicitur Venranicus* en 1051, *S. Michaelem de Venranegues*, abans 1129, *S. Theodorici de Venranicis* en 1144, *Venranicis* en 1146, cap a 1150, *de Venranicis*, sense data [sègle XII ?], *ecclesia de Vendranicis*, sense data [sègle XII ?], *prioris de Venranicis* en 1222, *S. Theodoriti de Venranicis* en 1251, *ecclesie de Venranicis* en 1289, *de Veniranicis*, en 1295, *de Venranicis* en 1324, *Ventanegues* en 1380, *prior de Verranicis* en 1392, *de Veranicis*, a la fin dau sègle XIV, *la demaria de Vendrargues* en 1409, *locum de Vendranicis* en 1471, *Vendargues* en 1526, *de Vendranicis* en 1529, 1550, *S. Theodoriti de Vendranicis* en 1536, *Vendargues* en 1626, 1648, 1770-71 (mapa de Cassini). 

Segon Dauzat, *Vendargues* ven del nom latin d'òme *Venerius*, amb lo sufixe *-anicum*; segon Hamlin, *Vendargues* ven del gentilici latin *Venerius*, amb lo sufixe *-anicis*. Vendargues èra una proprietat galloromana. Per de rasons foneticas, lo sufixe *-anicis* emplegat sistematicament per Hamlin permet pas de menar a *-argues*; lo cal remplaçar per lo sufixe *-anicos* segon Joan Pèire Chambon. L'evolucion es *Venranegues* > *Vendranegues* (inseriment d'un *-d-* epentetic, que facilita la prononciacion entre *n* e *r*, tre lo sègle XII) > *Vendrargues* (tre lo sègle XV o benlèu abans) > *Vendargues* (dissimilacion, al sègle XVI o benlèu abans).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau
## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Abelhan

**Abelhan** (*Abeilhan* en grafia mistralenca; *Abeilhan* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

Lo gentilici es **abelhanés -esa** (fr. *abeilhan[n]ais -aise*). Un sobriquet dels abitants es **los cròcs** (**cròc** al singular).

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
* Fòrmas ancianas tiradas del (marrit) diccionari topografic d'Eugène Thomas : *Castellum de Abelino* en 1059; *de Abeliano*, en 1106; *Castrum de Abellano* en 1142; *Ecclesia, prioratus, vicaria S. Petri de Abeliano* en 1106; *De Abiliano* en 1154; *Albinianum, Anbilianum* en 1167; *Villa d’Abrillanicis* (leg. Abeillanicis) en 1187; *Abeillanum* en 1210; *Aveilhan* en 1529; *Abeillan* en 1625; *Abeilhan* en 1649; *Abaillan* en 1760.

Las fòrmas ancianas son : *in Abeliano, ecclesia S. Petri*, après 1010, *castello de Abelino* cap a 1059 (identificacion malsegura), *ecclesiam S. Petri de Abeliano* en 1106, *dompni de Abeliano* en 1107, *in Abeliano* en 1145, *de Abiliano* en 1146 e 1154, *de Abelano* en 1152, *de Abiliano* en 1154-1159, *Guillelmus de Abeliano, Guillelmo de Stagno de Abeliano* en 1160, *castri de Abeliano* en 1204, *in Abeillano* en 1210, *de Corneilhano* en 1219, *Aveilhan* en 1529, *de Abelhano*, al sègle XVI e en 1636, *de Abelhano*, *castrum de Abeliano* en 1312, *Abelhan* en 1571, *Abeilhan* en 1585, *Abellan* en 1643, *Abeillan* en 1708 e 1740-1760, *Abeilhan* en 1740-1760 e en 1770-72 (mapa de Cassini).

*Abelhan* vendriá d'un nom latin d'òme **Apilius* (Dauzat) o *Apillius* (los Féniés), amb lo sufixe *-anum*. Hamlin causís pas entre los gentilicis **Apilius* e *Apillius*. Abelhan èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre **Apilius* o *Apillius*.

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Cervian; es ara del canton de Pesenàs.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Cultura locala e patrimòni
### Luòcs e monuments

### Personalitats ligadas amb la comuna
### Eraldica

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Montreal (omonimia)

**Montreal** es un tipe toponimic que se tròba en occitan mas tanben dins d'autras lengas romanicas.
## Toponimia

### 
* Montreal

### 
* Montreal, una vila d'Amazonas
* Monte Real, un vilatge de Paraná

### 
; Municipalitats
* Montreal, vila de Quebèc
* Montreal Èst, vila de Quebèc
* Montreal Oèst, vila de Quebèc

; Organizacion regionala
* Montreal, region administrativa de Quebèc
* Aglomeracion de Montreal, aglomeracion municipala regropant la vila de Montreal

; Mai
* Illa de Montreal, Illa ont se tròba la vila del meteis nom
* Montreal Nòrd, arrondiment de la vila de Montreal.
* Montreal Sud, anciana vila de Quebèc

### 
* Montreal (*[[Mont-ral]]* en catalan), una comuna de la Província de Tarragona

* Monreal es un vilatge de Navarra

### 
* Montreal, una vila de Missorí
* Montreal, una vila de Wisconsin

### 

* Montréal (Yonne), comuna d'Yonne
* Montréal-la-Cluse, comuna d'Ain

#### [[Occitània]]
;* Montriau (Vivarés), comuna d'Ardecha
;* Montreal (Aude), comuna d'Aude
;* Montreal (Daufinat), comuna de Droma

### 
* Monreale, una vila de Sicília
* Montereale, una vila dels Abruces

### 
* Monte Real, un vilatge del Districte de Leiria

## Toponims vesins
* Montrejau
* Realmont
* ‎‎Rejaumont
Liberçac

[left|250px|thumb|Chabeç de l'[Glèisa (edifici)|Egleisa de Sant Estiene]]
[left|250px|thumb|Chabeç - [Capitèl|Chapiteu de la translacion de las relíquias de sant Estiene]]
**Liberçac** (*Lubersac* en francés) es una comuna d'Occitània, en Lemosin, situada dins lo País de Pompador ; es administrada per lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

## Geografia

## Toponimia
Per Dauzat e Rostaing, Liberçac ven del nom d'òme latin *Lūpercius*, emb lo sufixe *-acum*. Probable qu'èra la propietat d'un òme d'aquel nom. *U* longa demòra *u* (laidonc que *u* brèva se muda en *o*); a Liberçac, i aguet una evolucion suplementària de la vocala de la prumiera sillaba.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Corresa

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gara de Sent Anha

La **gara de Sent Anha** es una gara ferroviària situada a Tolosa sus la linha Tolosa - Baiona, dus quilomètres en amont de la bifurcacion d'En palòt cap a la linha Tolosa - Aush.

## Situacion
La gara se situa dins le quartièr de Sent Anha. 

## Trens
La gara es desservida pels trens TER de Miègjorn-Pirenèus de ligasons :
* n° 21 (Tolosa - Colomèrs - Aush)
* n° 22 (Tolosa - Foish - La Tor de Querol)
* n° 24 (Tolosa - Tarba - Lorda - Pau)
* n° 25 (Tolosa - Montrejau)

La ligason n°23 (Tolosa - Murèth) es un servici de la « linha D ».

## Avenidor
Se prepausa de prolongar la linha C fins a la gara Sent Anha o fins a la gara de Tolosa Matabiau (amb un arrèst a Sent Anha) mas cap de data es pas encara fixada.

## Correspondéncias
** Bus Tisséo linhas 11, 34 e 115
** Autocarris Ret Arc-en-ciel de la Nauta Garona: linhas 50, 83 e 90
** Mètro de Tolosa linha B estacion de Sent Anha-SNCF (mètro de Tolosa)

## Vejatz tanbens

### Articles connèxes
* Transpòrts en comun de Tolosa
* Tisséo
* Mètro de Tolosa

### Ligams extèrnes
*  Site del TER-SNCF Midi-Pyrénées
*  Site de Tisséo
Donjon

Lo **donjon** (tanben **torrassa**, **tor/torre màger**, **tor grana** o **gròssa tor**)  es la torre mai nauta d'un castelar, destinada a servir a l'encòp de punt d'observacion, de pòste de tir e de darrièr refugi quand lo rèsta de la fortificacion se tròba pres. Aquela torre, o bastiment fortificat, servissiá tanben de demorança al senhor del castèl.

## Origina e sens del tèrme

Lo mot *donjon* deriva del latin medieval *dominio*, designant la partida del castèl reservada al mèstre (en latin, *dominus*). Al delà de son ròtle especificament militar pendent un sètge, son installats en general los apartaments del senhor e de sa familha, las resèrvas estrategicas de noiridura e d'armas; lo donjon serviguèt tanben pels prisonièrs que se vòl isolar particularament.

A l'Edat Mejana, le tèrme se pòt aplicar a tota la nauta cort d'un castèl de mai d'un barri

## Utilitat

En temps de patz, lo donjon conteniá los tresaurs, las armas, los archius de la familha o de la vila (vejatz donjon del Capitòli). Lo senhor amb sa familha demòran al nivèl nòble : lo primièr.

Per sa posicion nauta, lo suc del donjon es en general aquel qu'ofrís la melhora vista de la region a l'entorn. En cas de sètge, es ont se pòt observar los movements de l'enemic. Se lo castèl es pichon, es aquí que los arquièrs, e las maquinas, avián la pus granda portada de tir.

Los castèls son fachs per que, se la muralha exteriora es presa, los barris interiors pòscan encara defendre. Lo donjon es lo darrièr refugi, se pòt defendre e mai se tot lo rèsta del castèl es ja pres. S'agissiá pas solament de se defendre del atacants venguts de d'exterior de la fortalesa; mas tanben pel senhor de s'aparar contra las traïsons venent, per exemple, dels vassals venguts renfortir e jónher la garnison.

En general, los visitors dels castèls demoravan doncas a l'escart del donjon, per que l'agençament interior del bastiment foguèsse desconegut dels atacants, en cas de conflicte, de traïson, o de retornament d'aliança. Los donjons a vegadas son concebuts amb de dessenhs fòrça complèxes, per destornat e piejar los atacants, coma per exemple aquel del castèl d'Arques-la-Bataille.

Lo donjon es tanben, sovent, en contacte fòra dels barris, per permetre de ne sortir o dintrar sens passar pel rèsta de l'encesament. Aquela disposicion poiriá èsser vitala quand lo donjon se trobava assetjat, e atal de s'escapar.

## Galariá

Image:Lourdes Chateau Donjon.jpg|Donjon del castèl de Lorda
Image:DonjonLillebonne1.jpg|Donjon de Lillebonne sègle XV
Image:Tour Jeanne D'Arc10.jpg|Donjon del Castèl de Roan
Image:Niort donjon.JPG|Donjon de Niòrt
Capitole Toulouse - Le donjon.jpg|Donjon del Capitòli, Tolosa
Imatge:Torre Homentge Bellver.JPG|Donjon del *castell de Bellver* Palma de Malhòrca


## Bibliografia

*Daniel Schweitz, *Châteaux et forteresses du Moyen Âge en Val de Loire Touraine, Anjou, Berry, Orléanais, Vendômois, marche bretonne*, 2006, ISBN 2854434900}}, 192 p.
*Eugène Viollet-le-Duc, *[[s:Dictionnaire raisonné de l'architecture française du XIe au XVIe siècle - Tome 5, Donjon|Dictionnaire raisonné de l'architecture française du XIe au XVIe siècle - Tome 5, Donjon]]*

## Nòtas e referéncias
Arnaut de Vilanòva

**Arnaut de Vilanòva ** (1238 - 1311) foguèt un mètge, alquimista, teologian e astrològ famós del sègle XIII. Es considerat coma lo pus egrègi mètge del seu sègle. 

Lo luòc de sa naissença es pas conegut segurament, mas de recercas recentas lo fan nàisser a Villanueva de Xiloca en Aragon. Estudièt la quimia, la medecina, la fisica, e tanben la filosofia aràbia. Foguèt mètge a la cort d'Aragon, successivament d'En Pèire III, Anfós III, e Jaume II. Residiguèt a Valéncia entre 1286 al 1289. Ensenhèt mantuna annada a l'escòla de medecina de Montpelhièr fins a 1299. Durant aquel periòde, publiquèt divèrses tractats de teologia  en latin influenciats per Joaquim de Fiore e l'ideologia dels beguins, en particular per la reforma de la Glèisa. Foguèt puèi enviat per  Jaume II coma ambaissador a París, ont s'i faguèt una reputacion considerabla; pasmens sas idèas sus la venguda de l'antecrist l'expausèron a l'enemistat del clergat e, condemnat per l'Universitat de la Sorbonne foguèt forçat de fugir l'inquisicion. Fin finala se faguèt assostar en Sicília pel rei Frederic II. Cap a 1313 foguèt convocat a Avinhon pel papa Clamenç V, qu'èra malaut, mas moriguèt durant lo viatge.
## Òbras

En latin:
** Breviarium practicae* (probablament)
**Tractatus de tempore adventus Antichristi*
**De sigillis*
** De cymbalis ecclesiae* 
**Philosophia catholica et divina*
**Allocutio christiani *
**Expositio super Apocalypsi*
En catalan:
**Confessió de Barcelona* 
**Lliço de Narbona*.
**Raonament d'Avinyó*.
**Informació espiritual*.
### Referéncias
Carl-Magnus Wendt

**Carl-Magnus Wendt** (1937-2016) es un istorian e jornalista suedés especialista de França e d'Occitània.
Collaborèt a de revistas coma *Folkets Historia* e *Tidskrift för Folkets Rättigheter*.

## Òbras

**En fransk historia med en röd tråd*, 2006
**Occitanien : en nationsbildning med förhinder*, 2001
**Från kreditsedelbank till inlåningsbank*, 1996
**Frihet, jämlikhet, egendom - tre uppsatser om Franska revolutionen*, 1991
Aimat Agussòl

**Aimat Agussòl** (en francés: *Aimé Agussol*; Sant Andrieu de Sangònis, 28 d'abrial de 1875 – 15 d'abrial de 1907) foguèt un felibre del país de Montpelhièr. En defòra del libreton *Las violetas d'Erau* que foguèt publicat en 1898, la màger part de sas òbras es escampilhada dins divèrsas revistas occitanas de l'epòca. Se ganhèt lo primièr prèmi, la Rosèla de Vermelh, als Jòcs Florals de Tolosa de 1897 per sa poesia *Darrièr sòm*.

Per omenatjar son òbra una carrièra de Sant Andrieu pòrta son nom.

## Bibliografia
* (1898) *Las violetas d'Erau* (*Las vieuletas d'Erau*)

## Ligams extèrnes
* Lo retrach d'Aimat Agussòl al sit de J.F. Brun
Arnac e Pompador

**Arnac e Pompador** (*Arnac-Pompadour* en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin. Es capitala dau País de Pompador.

## Geografia

## Toponimia
* **Arnac**
Segon Dauzat e Rostaing, que citan la fòrma  *Artonacus* (monedas merovingianas), Arnac ven dau nom d'òme gallés **Artonos*, de *Artos*, ors, emb lo sufixe *-acum*, latinizacion del sufixe celtic *-*ako-*. Se tractariá donc d'una propietat rurala d'origina gallo-romana. 
Los Féniés apondon l'atestacion *Arnacus* de 1315, mas plaçon l'etime dins los noms germanics.
* **Pompador**

## Istòria

 
## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luecs e monuments
* Chasteu de Pompador (s. 15)
* Egleisa d'Arnac (s. 11)
* Domeni daus egariás

## Embessonatges
* Oberelsbach (Bavièra, Alemanha)

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Donjon del Capitòli

Lo **Donjon del Capitòli** es una torre situada darrièr lo Capitòli a Tolosa. Foguèt bastit al sègle XVI; es l’anciana Torre de l'Archiu o Torre dels Consistòris que data de l'epòca que los Capitols administravan la vila. Aviá per ròtle de renfortir lo barri de defensa de la pòrta Vilanòva e d'aparar los archius de la vila. Foguèt bastit en quatre ans per Pèire de Naves puèi Laurent Clary. En 1557, un arsenal o *cambra de l'artilhariá* foguèt bastit al costat del donjon. Aquel foguèt restaurat per Viollet le Duc entre 1873 e 1887 perque menaçava de s'esfondrar. Apondèt alara al suc un teulat d'estil flamenc (de lausa blava) amb un cloquieron fòrça original dins una vila ont d'ordinari se bastís de brica (sus las faciadas) e de teules (suls teulats), tipic de l'estil miègjornal. A l'ora d'ara aquel bastiment es l'Ofici del Torisme de la vila de Tolosa, ont se tròban libres, mapas, prospèctus, e fòrças informacions sus la region.

Es constituit sus dos nivèls: la cambra nauta (ont se conservèt los archius fins en 1946) e de la cambra bassa o sala del *Pichon Consistòri* que servissiá de sala de reünion pels Capitols. I aguèt pendent mai de dos sègles una estatua nomenada "Dame Tholosa" amb dins una man una giroleta e dins l'autra los escuts de la vila. Foguèt desmontada e restaurada en 1827 puèi expausada fàcia al Mercat de Grans en 1834 sus la colomna Dupuy.

## Articles connèxes
*Donjon
*Capitòli de Tolosa
*Torre de vila
Vilanòva d'Avinhon

**Vilanòva d'Avinhon** (*Villeneuve-lès-Avignon* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
Leis atestacions ancianas son, per luòc:
* **Vilanòva d'Avinhon** - *Monasterium Sancti-Andreæ Apostoli, quod est fundatum in cacumine montis qui nuncupatur Andaoni, sup…* en 999; *Monasterium Sancti-Andreæ, quod est situm juxta Avinionem, in monte Andaone, in ulteriore parte flum…* en 1075; *Monasterium Sancti-Andreæ* (non datat); *monasterium Andaonense* en 1088; *Monasterium Sancti-Andreæ, secus Avinionem* en 1175; *Monasterium Sancti-Andreæ, ante civitatem Avenionis* en 1292; *Villanova prope Avenionem* en 1384; *Vicaria Sancti-Andreæ* en 1384; *Vila-Nova* en 1433; *Ecclesia Beatæ-Mariæ de Villanova prope Avinionem* en 1446; *Conventus domus Vallis-Benedictionis, ordinis Cartusiensis, de Villanova secus Avinionem* en 1461; *Villenove près Avignon* en 1496; *Saint-Pons de Villeneuve* en 1579.
## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gard

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bonaire

**Bonaire** (, *bu-NAY-re*) es una illa de la mar Cariba qu'aperten a las Pichonas Antilhas. Es situada en fàcia de las còstas de Veneçuela. Bonaire forma amb l'illa vesina de Bonaire Pichon una comuna d'oltramar dels Païses Basses, administrada pels Païses Basses Caribencs. La capitala n'es Kralendijk.

### Istòria
Lo 10 d'octobre de 2010, l'illa devenguèt una comuna dels Païses Basses, a l'escasença de la dissolucion de las Antilhas Neerlandesas.

## Nòtas e referéncias


### Politica
### Geografia
### Cultura
### Ligams extèrnes
Oranjestad (Sant Eustaqui)

thumb|L'ostal ancian de Gezaghebber, a Oranjestad
**Oranjestad** es la capitala de la comuna neerlandesa d'otramar de Sant Eustaqui.
Ten son nom de la familha reiala neerlandesa d'Aurenja.
Oranjestad

**Oranjestad** es:
* Oranjestad, la capitala de l'Illa d'Aruba
* Oranjestad, la capitala de l'Illa de Sant Eustaqui
Cauna de Vedelhac

La cauna pintada de **[[Vedelhac e Ainat|Vedelhac]]**, dins lo País de Fois, en Lengadòc, embarra d'òbras del Magdalenian.

## Istòria
Visitada e descricha tre 1773, èra considerada al sègle XIX coma una cavitat naturala excepcionala per sa galariá d' de longor, sas salas d'aperaquí  de diamètre) e sas concrecions espectaclosas (pilars, estalactitas, estalagmitas...).

En julhet de 1906, Henri Breuil i descobriguèt e autentiquèt una pintura parietala paleolitica d'un grand bisont, la primièra del departament d'Arièja.

Venguèt  en 1929, après la descobèrta de mantuna autra pintura, gravadura e modelatge sus argila d'un interès excepcional. Aquela bèla cauna foguèt un luòc d'abitacion pels òmes preïstorics magdalenians que ondrèron las parets e los sòls pus alunhats de l'intrada. La varietat de las figuras compren qualques uns dels animals classics: bisonts, cavals, rangièrs e boquetins en mai de figuracions umanas (raras).

L'òme, dempuèi  al mens, coneis e frequenta la cauna: aquel luòc de refugi e de possibles rituals pels caçaires-culheires de l'epòca magdaleniana, abrigariá puèi de grops umans de l'Edat dels Metals (sepulturas de l'Edat del Bronze), de l'Antiquitat en mai dels primièrs naturalistas dempuèi lo sègle XVI al mens.

## Ligams extèrnes
* Lo site oficial
Taula Redonda

La **Taula Redonda** (var. **Taula Redona**) es, dins la legenda del rei Artús, la taula legendària qu'a l'entorn d'ela se reünissian lo rei Artús e sos cavalièrs, dits « Cavalièrs de la Taula Redonda ».

Lo primièr autor que la mencionèt foguèt Wace, autor normand, que dins son *[[Roman de Brut]]* (1155) parla d'una taula construita sus l'ordre d’Artús per reünir sos melhors cavalièrs. Es un simbòl de patz e d'egalitat, per que se pòt pas aver precedéncia a l'entorn d'una taula redonda 

Aquela taula es benlèu l’adaptacion de la taula dels festins dels mites celtics. Segon los autors, lo nom e lo nombre dels cavalièrs podent sèire a l'entorn de la taula vària; Chrétien de Troyes parla d'aperaquí trenta, Layamon de 1600 !

Segon Robert de Boron, la Taula Redonda seriá una creacion de Merlin per Uther Pendragon, en sovenir de la Taula de la Cena e d'aquela fondada per Josèp d'Arimatèa quand arribèt en Grand Bretanha. A la mòrt d’Uther, Bretanha plonja dins le caòs e la taula es balhada al rei Leodagan. Quand Artús arriba sul tròne e se marida amb Ginèbra, filha de Léodagan, la taula es balhada coma dòt al novèl rei qu'installa aquela taula a sa cort. Dins aquela version, la taula aculhís 50 cavalièrs.

Los diferents cavalièrs apelats a s'installar a l'entorn d'aquela taula lor nom es inscrich sul sèti. Sol un sèti pòrta pas cap d'inscripcion e demòra vacant en sovenir de Judas. Es lo « sèti perilhós » ont sol poiriá se sèire lo melhor cavalièr, aquel que trobarà lo Graal e aurà lo còr mai pur. Aqueles que temptan lor cança mas que complisson pas aquelas condicions son englotits dins la tèrra.

## Perque una taula redonda ?

A l'Edat Mejana, las taulas èran carradas. Lo senhor se sesiá al mitan de la taula en nautor e las plaças d’onor èran situadas a la drecha e a l'esquèrra. La forma redonda, simbolizant la fraternitat, empacha tota precedéncia entre aqueles que se sèson. Atal los cavalièrs d'Artús forman un ordre cavalierenc « Los Cavalièrs de la Taula Redonda » e representant alara un ideal de la cavalariá. 

Al delà d'aquel ideal de cavalariá, la Taula Redonda es tanben a l’imatge del monde. 
« *Ja verroiz la Table Ronde Qui tournoie comme le monde.* » (Tristan dans *[[Tristan et Iseult]]* de Béroul). 

## Nòtas e referéncias
Segonda Republica Espanhòla

thumb|right|200px|Bandièra de la Segonda Republica Espanhòla
[thumb|250px|Manifestacions de jòia populara a [Barcelona per la proclamacion la Segonda Republica Espanhòla.]]La **Segonda Republica Espanhòla** (var. **Dusau Republica Espanhòla**) (en espanhòl: *Segunda República Española*) foguèt lo primièr Estat totalament democratic qu'existiguèt en Espanha pendent lo periòde entre lo 14 d'abril de 1931, data de sa proclamacion e de la fugida d'Espanha del rei Anfós XIII, e lo 1 d'abril de 1939, data de la victòria franquista dins la Guèrra Civila Espanhòla que seguèt lo còp d'estat del 18 de julhet de 1936.
Lo primièr president ne foguèt Niceto Alcalá-Zamora entre 1931 e 1936 e lo segond Manuel Azaña Díaz entre 1936 e 1939.
Saba (Antilhas)

**Saba** es una illa de la mar Cariba, dins las pichonas Antilhas. Amb l'illon de Green Island forma una comuna d'oltramar dels Païses Basses que lo capluòc n'es The Bottom.

### Istòria
Lo 10 d'octobre de 2010, l'illa devenguèt una comuna dels Païses Basses, a l'escasença de la dissolucion de las Antilhas Neerlandesas.

### Politica
### Geografia
### Cultura
## Nòtas e referéncias

### Ligams extèrnes
Sant Eustaqui (Antilhas)

**Sant Eustaqui** (*Sint Eustatius*) es una illa de la mar Cariba, qu'aparten a las pichonas Antilhas.
Forma una entitat publica d'oltramar dels Païses Basses. Sa capitala es Oranjestad que ten son nom de la familha reiala neerlandesa d'Aurenja. 
### Istòria

Longtemps centre principal de la colonizacion neerlandesa, l′illa foguèt presa e cremada pels angleses en 1781, a l′escasencça de la guèrra d′independéncia dels Estats Units d′America, que lor vendiá d'armas.
Lo 10 d'octobre de 2010, l′illa, qu'aviá votat majoritàriament contra la dissolucion de las Antilhas Neerlandesas, devenguèt après aquela una entitat publica dels Païses Basses.

Lo 17 de decembre de 2014, se fa un referendum per decidir de cambiar o pas l′estatut de l′illa: son propausadas l′independéncia totala, l′estatut de país associat (coma Curaçao), o lo de comuna ordinària dels Païses Basses. La resulta favorabla a l'estatut de país associat es anullada per causa de manca de participacion.

### Politica
### Geografia

L'illa es d'origina volcanica amb tres volcans, lo Quill (que culmina al pic Mazinga, 600&nbsp;) al Sud-Èst e lo parelh Còla del Senhal (Signal Hill, tanben sonada *Bergje*, Mont Pichon) e Mont Boven al Nòrd-Oèst.
### Cultura
La populacion parla una mena de creòl de la basa anglesa.
### Ligams extèrnes
## Nòtas e referéncias
Newton (unitat)

[thumb|[Isaac Newton (1642-1727).]]

Lo **newton** (simbòl : N) es l'unitat SI de fòrça. Es nomenat en onor d'Isaac Newton (1642-1727) per sei recèrcas en mecanica classica.

## Definicion

Un newton es egau a la quantitat de fòrça qu'es necessària dins lo vuege per donar a una massa d'un quilograma una acceleracion d'un mètre per segonda carrada. Aquela definicion s'exprimís matematicament per :

\mathrm{1\, N = 1\, \frac{\mathrm{kg}\cdot \mathrm{m}}{s^2}} = 1\, \mathrm{kg}\cdot \mathrm{m}\cdot \mathrm{s}^{-2}

Aquela definicion es basada sus la relacion entre fòrças e acceleracions que dependon de la segonda lèi de Newton : 

\,\! F=ma

onte **F** es la fòrça, **a** l'acceleracion e **m** la massa. S'es representada l'eqüacion de la fòrça, substituit amb leis unitats dau Sistèma Internacionau, rèsta :

[F]=[m][a]=\operatorname{kg} \cdot \frac{\operatorname{m}}{\operatorname{s^2}}=\operatorname{N}.

Lo newton es donc una unitat derivada car se definís en foncion d'autreis unitats.

## Multiples

## Conversion ambé leis autreis unitats de fòrça

## Referéncias
Vòlt

Lo **vòlt** (simbòl : V) es l'unitat SI de la diferéncia de potenciau electric o de fòrça electromotritz. Es nomenat en onor d'Alessandro Volta (1745-1827). 

## Multiples
Etanòl

thumb|Projeccion de Fischer de la molecula d'etanòl
thumb|modèle en 3D de la molecula d'etanòl
L**'Etanòl** qu'ei ua molecula organica de composicion quimica C2H6O CH3CH2OH e de formula semi desvolopada. Qu'ostenta un grop alcòl e, en mei d'aquò, qu'ei justament apelada "alcòl" dens la conversacion correnta per'mor d'estar presenta dehens totas le bevuda alcolizadas. Qu'ei un psicotròp conegut per los sons efectes nagatius sus la santat fisica e mentau. 

Qu'ei tanben tanben aperat **alcòl etilic** e, a temperatura ambienta que's presenta com un liquid incolòr emplegat com solvant e com carburant.
Plataforma per Catalunya

**Plataforma per Catalunya** (PxC) ei un partit politic catalan, populista e identitari. Eth sòn discors se sosten er un major contraròtle dera immigracion qu'arribe en Espanha dempús de fins deth sègle XX e principis deth sègle XXI (sustot provenent deth Magrèb e de America del Sud), era aplicacion de "tolerància zèro" deuant era delinquéncia e eth terrorisme, era defensa des valors tradicionaus dera familha e er emparament der urbanisme actuau.
Papiamento

Lo papiamento es una lenga creòla parlada dins las Antilhas e dins lo mond per mai de 300 000 personas.

## Origina de la lenga
Segon l'autor Frank Martinus Arion, lo papiamento es sortit d'un dialècte sonat lo *Guene*, un pidgin portugués emplegat pels eslaus africans. La preséncia d'una populacion judeoportuguesa significativa dins las colonias olandesas, imigrada de Pernambuco, en Brasil, ajudèt a desvolopar la lenga. Aperaquí 60 % del lexic ven del portugués, 25 % de l'espanhòl, e lo restant del neerlandés, del francés, de l'anglés e de las lengas africanas.
Violéncia anticrestiana en Índia

thumb|right|350px|Una mainada crestiana que foguèt cremada pendent la violéncia religiosa en Orissa (en agost de 2008).

La **violéncia anticristiana en l'Índia** ne fa referéncia a la violéncia de motivacion religiosa contra los crestians en Índia, normalament perpetrada per nacionalistas indós.
 
Lo nombre d'incidents de violéncia anticristiana s'es multiplicat dempuèi que lo partit nacionalista indó Bharatiya Janata iniciès la siá activitat en 1998.

Los actes de violéncia comprenon l'incendi provocat de glèisas, la reconversion forçosa de crestians a l' indoïsme e las menaças de violéncia fisica, distribucion de literatura amenaçadora, la cremason de Bíblias, la violacion de monjas, l'assassinat de sacerdòts e la destruccion d'escòlas, universitats e cementèris crestians.

## Referéncias
Vedelhac e Ainat

**Vedelhac e Ainat** (*Bédeilhac-et-Aynat* en francés) es una comuna foissenca, situada dins lo Savartés. Administrativament, se tròba dins lo departament d'Arièja e la region d' , ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
### Perimètre del territòri

## Toponimia
* **Vedelhac** ven del nom latin d'òme *Vitellius*, ambe lo sufixe *-acum* , latinizacion del sufixe gallés *-ācon*. Vedelhac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre *Vitellius*. 
* **Ainat**. I a de vilatges del nom semblable que son explicats, coma Ainac o Ainac, per un nom gallés d'òme, latinizat, *Ainus*, ambe lo sufixe *-acum* , latinizacion del sufixe gallés *-ācon*.  En l'abséncia de fòrmas ancianas, sembla malaisit d'interpretar lo sufixe del nom d'Ainat e i a pas de certitud quitament sul nom de persona, se n'es un.

## Istòria
* Las comunas de Vedelhac e d'Ainat fusionèron per l'ordenança reiala del 17 de decembre 1828 .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Tarascon d'Arièja; es ara del canton de *Sabarthès* (en francés), donc del Savartés.

## Demografia

* 1828 : fusion de Vedelhac e Ainat
* 2016 : 188
### Demografia Ainat

* Las donadas de la dreta del grafic, plaçadas automaticament, son las de la comuna entièra de **Vedelhac e Ainat**.

## Lòcs e monuments
* Cauna de Vedelhac

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Telêmaco Borba

**Telêmaco Borba** es una vila de l'estat brasilièr de Paraná. Sa populacion èra estimada a 69&nbsp;262 abitants en 2009.
Miguel Primo de Rivera

thumb|right|200px|Primo de Rivera

**Miguel Primo de Rivera**, (Jerez de la Frontera, Cadis, 8 de genièr de 1870 - París, 16 de març de 1930), foguèt un militar que dirigiguèt una dictadura en Espanha (Dictadura de Primo de Rivera) entre 1923 e 1930.
Millenni IV abC

Preïstòria (cronologia) |
**millenni IV abC** |
 |
../..


## Istòria

[thumb|Difusion de l'[agricultura, de la metallurgia e de l'escritura de 8000 a 1000 avC.]]

**v. 4200-3750** : en Mesopotamia, fin dau periòde d'Obeïd (dich Obeïd IV e V). Es marcat per l'aparicion de temples primitius e per una concentracion pus importanta de la populacion dei vilas aguent lo mestritge de l'aigatge. Per exemple, Eridu agantèt probablament una populacion de  abitants demorant sus una superficia de 10 ectaras.

**v. 3700-2900** : en Mesopotamia, periòde d'Uruk. Veguèt una complexicacion deis estructuras socialas eissidas dau periòde d'Obeïd que se difusèron dins lei regions vesinas (Siria, Anatolia Orientala, Iran Occidentau). Gràcias a un melhorament dei tecnicas d'aigatge, lei vilas venguèron de centres urbans dotats d'institucions politicas, economicas e religiosas. Pauc a pauc, aquò entraïnèt l'aparicion dei premierei societats estatalas permetent d'enquadrar de populacions importantas.

## Sciéncias e tecnicas

**v. 3300** : data estimada d'espasas descubèrtas dins lei roïnas de la vila anatoliana de Milid. A l'ora d'ara, son lei modèls pus ancians clarament identificats. Principalament fachas de coire, an una lama corta (mens de 60 cm) car aqueu metau es tròp maleable per permetre d'armas lòngas.

**v. 3200** : mencion de l'existéncia dau fromatge dins un tèxte sumerian.

## Liames intèrnes

* Periòde d'Obeïd.
* Periòde d'Uruk.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Watt

Lo **watt** (simbòl : W) es una unitat derivada dau Sistèma Internacionau d'Unitats per la poissança. Es nomenat en onor de James Watt.

## Multiples
Florin de las Antilhas Neerlandesas

Lo **Florin de las Antilhas Neerlandesas** (simbòl NAƒ) es la moneda d'illas eissidas de las ancianas Antilhas Neerlandesas : Curaçao e Sint Maarten.
thumb|right|300pxx|Bilhet de 100 florins (2009)
Lo simbòl ISO 4217 del florin de las Antilhas Neerlandesas es **ANG**, lo simbòl usual es **G**. Es devesit en 100 cents.
## Evolucion
Lo florin de Curaçao èra emés per la Banca Centrala de Curaçao dempuèi 1828.
A la creacion de las Antilhas Neerlandesas, la Banca Centrala de las Antilhas Neerlandesas remplaça la banca de Curaçao. Lo florin de las Antilhas Neerlandesas apareis sus las pèças en 1952 e suls bilhets en 1954.

Après la dissolucion de las Antilhas Neerlandesas, la Banca Centrala de las Antilhas Neerlandesases venguèt la Banca Centrala de Curaçao e Sint Maarten.
Lo 1èr de genièr de 2011, los Païses Basses Caribencs remplaçan lo florin pel dolar american.
Es previst qu'en 2012 lo Florin Caribenc (abreujat CMG, **C**uraçao Sint-**M**aarten **g**ulden) remplace lo Florin de las Antilhas Neerlandesas amb la meteissa paritat amb lo dolar american.

## Ligam extèrne
* Site de la Banca Centrala de Curaçao e Sint Maarten
ANG

**ANG** es utilizat:

* sus las placas de las automobilas e pel Comitat Internacional Olimpic per Angòla
* dins lo còdi ISO 4217 dels noms de moneda pel Florin de las Antilhas Neerlandesas
* dins los còdis ISO 639-2 e 639-3 dels noms de lenga per l’anglosaxon
Telhet (Tarn)

**Telhet** (*Teillet* en francés) es una comuna lengadociana del País d'Albi situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
## Istòria
Anciana minas d'aur, uèi extraccion de fluorita.

La parròquia de Sant Amanç de Telhet èra de la comunautat puèi de la comuna de Paulinh (ara Paulinet). En setembre de 1833, n'es destacada e fusiona amb l'anciana comuna de Besacorb per venir la comuna de Telhet e Besacorb que ven rapidament Telhet.

## Administracion

## Demografia

## Referéncias
Bijanuelha

**Bijanuelha** (en francés *Bizeneuille*) aul es una comuna occitana de Borbonés dins lo departament d’Alèir, dins la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

Bijanuelha_dins_lo_canton_d'Eiriçon.png|Bijanuelha dins lo canton d'Eiriçon.
Bijanuelha dins la Comunautat de Comunas de Comentri e Neris.png|Bijanuelha dins la Comunautat de Comunas de Comentri e Neris.


### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia

## Istòria

Bijanuelha.png|Bijanuelha sus la carta de Cassini.


En 1789 Bijanuelha aul depend :
* de la generalitat de Molins
* de l'eleccion de Montluçon
* de la subdelegacion de Montluçon
* del parlament de París
* de la seneschaucia de Borbonés
* de la diocèsi de Borges

Aul es dins lo districte puèi dins l'arrondiment de Montluçon.
En 1793, es dins lo canton d'Estivarelhas. Dempuèi 1801 es dins lo canton d'Eiriçon.

## Toponimia
Bijanuelha (*Buginolio*, 1097) aul ven de *bodica* (lo vacu) be lo sufixe -ialo (camp).

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Alèir.

## Liams extèrnes

## Nòtas e referéncias