Lo Vilar

**Lo Vilar** (*Villars* en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

Lo vilatge dau Vilar se situa a 5 km au nòrd d'Ate sus lo pendís sud dei Monts de Vauclusa. La màger part dau territòri comunau es cubèrta per una seuva mediterranèa de pins e d'euses. Lo relèu i es prononciat amb d'altituds variant entre 400 e  m. En certaneis endrechs, aparéisse lo jaç d'òcra presenta dins una partida importanta de la region d'Ate. Lo bastit es compausat dau vilatge istoric e d'un ensemble de masatges eissits de comunautats agricòlas.

## Istòria

Lo territòri comunau dau Vilar es restat despuei l'Antiquitat coma l'indican diferents vestigis de *villae* romanas bastidas après la fondacion d'Apta Julia per Cesar. La mencion pus anciana dau vilatge actuau data de 1122 sota lo nom de *Villaribus*. Coma la màger part dei vilas e vilatges de la region, sa proprietat èra partejada entre d'ecclesiastics e de nobles. De documents mòstran ansin que la glèisa locala èra la proprietat de l'Abadiá de Sant Andrèu de Vilanòva d'Avinhon, mai que la senhoriá despendiá dau Comtat de Forcauquier. Vèrs 1245-1250, passèt sota lo contraròtle dei còmtes de Provença.

Divèrsei documents dau sègle XIV presentan de vendas de la senhoriá dau Vilar per una sòma agantant  florins d'aur en 1354. Pasmens, en 1400, lo fèu èra encara sota lo contraròtle de la familha d'Agòut car, aquela annada, constituïguèt la dòt d'Isabèla d'Agòut a l'ocasion de son maridatge amb Astorg de Pèira. Sei descendents gardèron lo contraròtle de la senhoriá fins a 1503 quand Antòni de Pèira la vendèt a Gaucher II de Brancas. Lo vilatge donèt alora son nom a l'Ostau dei Brancas-Vilar, una familha importanta de l'aristocracia francesa dei sègles XVII e XVIII. Ansin, per recompensar sei servicis, la senhoriá dau Vilar venguèt un marquesat en 1627 puei un ducat en 1652.

A la Revolucion Francesa,  abitants foguèron recensats. Aquela chifra demorèt relativament establa fins ais ans 1850 avans de demenir en causa de l'exòde rurau. Lo minimom demografic foguèt agantat en 1946 amb solament 330 estatjants. Despuei aquela data, la populacion conoisse una aumentacion regulara amb 771 abitants en 2021. Se l'agricultura contunha de tenir un ròtle non negligigle dins la region, lo torisme es desenant l'activitat principala.

## Cultura

La patrimòni arquitecturau es mai que mai compausat de bastiments religiós coma la glèisa de la parròquia que data deis ans 1860. Au nivèu agricòla, lo Vilar fa partida de la zòna de produccion de l'apelacion viticòla Ventor e de la cerieisa dei còstas de Ventor. La cultura d'ametlas e la truficultura son tanben d'activitats tradicionalas de la region.


Église à Villars.JPG|Glèisa dau Vilar
Fontaine Villars.jpg|Fònt dau vilatge
Villars tour seigneuriale démolie au début du XXe siècle.jpg|Torre medievala destrucha vèrs 1900 (dessenh realizat vèrs 1900)
Champ de lavande à Villars.jpg|Lavanda


## Annèxas

### Liames intèrnes

### Bibliografia

**Istòria generala dei comunas de Vauclusa** :
* Jules Courtet, *Dictionnaire géographique, géologique, historique, archéologique et biographique des communes du département de Vaucluse*, Avinhon, Seguin Ainé, 1876.
* Robert Bailly, Dictionnaire des communes du Vaucluse, Avinhon, Éditions A. Barthélemy, 1986.

**Donadas demograficas :**
* Notice communale Ldh/EHESS/Cassini « Villars », http://cassini.ehess.fr/fr/html/fiche.php?select_resultat=40061, consultat lo 28 de genier de 2024.
* Fiches Insee - Populations légales de la commune « Villars », consultat lo 28 de genier de 2024.

### Nòtas e referéncias