Las Varenas (Lauragués)

**Las Varenas ** (*Varennes* en francés) es una comuna lengadociana en Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Situacion
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués, dins lo domeni del Vent d'autan a 26 quilomètres al sud-est de Tolosa,  2 quilomètres al sud-èst de La Bastida, 2,4 quilomètres al nòrd de Mauremont, 3,6 quilomètres au nòrd-oèst de Sant Germièr, 4 quilomètres al nòrd-oèst de Trebons de la Grassa, 4,8 quilomètres al nòrd-oèst de Cessalas, 6,6 quilomètres al nòrd de Basièja, 9,1 quilomètres al nòrd-oèst de Vilafranca de Lauragués, 9,8 quilomètres al nòrd de Montgiscard, 14,5 quilomètres au sud-èst de Sant Orenç de Gamevila e 16,3 quilomètres al nòrd-oèst de Sant Felitz de Lauragués.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Le nom es atestat en 1428, *Las Barenas* . Émile Connac escriu *Las Barenes* e sembla una prononciacion (aproximativa ?), puslèu qu'una fòrma anciana . 

Segon Dauzat e Rostaing, *Varena* es l'eretièr del mot prelatin *varenna*, « cors abandonat d'aiga, bosiga » (de l'indoeuropèu *vara*, « aiga ») . 
Segon Negre,  le sens primièr de *Varena* seriá « terraire que i es defendut de pescar e de caçar sense la permission del senhor ». Le sens actual en occitan, sovent diferent del sens francés, seriá : « sòrta de terren leugièr, tèrra sablonenca e magra » . 
Les Féniés evòcan tanben un autre sens, eretièr del bas latin *warena*, « cassanha ». 
Astor cita Rostaing qu'explica *Varenna* per una rasic prelatina **var-*, que designava le ròc, après le rèc, puèi l'aiga [?]. Le derivat en *-enna* designariá una tèrra abandonada de las aigas .

## Istòria
### Regim Ancian
La tèrra de Las Varenas, baroniá dependenta del Comte de Fois,  foguèt confiscada en 1398 per Carles VI, rei de França, sus Arnau de Castèl Verdun, a l'ocasion de la succession de Gaston Febus, comte de Fois, aprèp la mòrt de Matèu de Fois-Castelbon, comte de Fois, viscomte de Bearn, espós de Joana, enfante d’Aragon, que daissèt pas de disposicions testamentàrias (1391). Lo filh unic de Gaston Febus èra estat tuat per accident per son paire quand èra de colèra.

Las Varenas a l'epòca èran administradas per un baile e tres cònsols, que un nòble, amb annèxes coma Morvilas Bassas, Sant Germièr, una partida de Mauremont e Esquilha dins Trebons de la Grassa. Esquilha èra una pichona comunautat situada entre Mauremont, Sant Germièr e las Varenas. Arribats a las Varenas, los dos agents del rei son obligats d'aver afar al baile del vilatge que representava lo senhor, perque poguèron pas encontrar los cònsols qu'èran anats a una nòça a Morvila. Destituiguèron lo baile coma representant d'Arnaut de Castèl-Verdun, e lo nomenèron representant del rei. Per significar la possession al nom del rei, après aver adreçat un inventari dels bens d'Arnaut, faguèron clavelar una flor de lis sus la pòrta de l'ostal del senhor nomenat *fortulatum* (in « Confiscation et donation du fief de Varennes-Pasquier », 1902, *Bulletin de la Société ariègeoise des sciences*).
 
Lo 26 de febrièr de 1398 la tèrra de las Varenas foguèt balhada a Pèire de Puègbusca e que ja aviá Mauremont.

En 1521 Francés de Sant Felitz esposèt Antonieta de Puègbusca que li aportèt en dòt de tèrras que las Varennes.
En 1582, son pichon filh, Claudi, faguèt bastir lo castèl actual, benlèu sus la plaça del *fortulatum* de 1398, amb los dessenhs e prevists de Dominique Bachelier, filh de Nicolas Bachelier.

A l'epòca en efèit, Lauragués es dins lo País de Cocanha a causa de la riquesa aportada pel pastèl. Lo castèl de Las Varenas es un dels celèbres castèls pastelièrs en Lauragués..

Aprèp que lo Canal del Miègjorn foguèt acabat en 1681, una novèla riquesa ven al benefici del vilatge. Al sègle XVIII lo castèl ven un dels castèls del froment. Es alara modificat per la construccion d'una cors de fèrre de caval; amb una centena d'anèls de fèrre per ligar los cavals pendent las fèrias. 

Le castèl de Las Varenas demorèt dins la familha dels Sant Felitz fins al sègle XVIII, puèi totjorn dins la meteissa familha per descendéncia femenina fins a uèi

Pendent l'Ancian Regime, Las Varenas èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa es Sant Joan Baptista. En 1790, Las Varenas èra del canton de Basièja; passèc al canton de Montgiscard en l'an IX .

### Sègle XIX
En 1845, la comuna de Las Varenas foguèt jonhada amb la comuna de Trebons . 

### Sègle XX

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Montgiscard; es ara del canton d'Escalquens.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Castèl del sègle XVI
* Glèisa del sègle XVIII
* Monument dels mòrts

## Personalitats ligadas amb la comuna

* Primièra mitat del sègle XIXe siècle: Josèp de Vilèla, cònsol major e deputat de Tolosa, puèi ministre e President del Conselh jos Loís XVIII e Carles X

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Nòtas e referéncias


## Ligams extèrnes

* Las Varenas sul site del Sicoval
* véser Las Varenas sul site de Color Lauragués