open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Harper Lee

250px|thumb|Harper Lee aprèp aver recebut la Medalha de la Libertat de las mans del president George W. Bush (2007)
**Nelle Harper Lee** (Monroeville, Alabama, 28 d'abril de 1926 - Monroeville, 19 de febrièr de 2016) es una escrivana americana. Es coneguda subretot per son roman *To Kill a Mockingbird*, publicada en 1961 que descriu lo racisme que l'autora observèt durant sa joventut en Alabama, e que li faguèt ganhar lo Prèmi Pulitzer. Ajudèt tanben seriosament son amic Truman Capote dins l'escritura de son òbra màger *In Cold Blood*. En 2007 recebèt la Medalha Presidenciala de la Libertat per sa contribucion a la literatura americana.

## Òbras
* *To Kill a Mockingbird* (1960)
* *Go Set a Watchman* (2015)
Alberto Ruiz-Gallardón

thumb|250px|Alberto Ruiz-Gallardón en 2008
**Alberto Ruiz-Gallardón Jiménez** (Madrid, 11 de decembre de 1958) es un politician espanhòl conservador, membre del Partit Popular. Es, dempuèi decembre de 2011, l'actual ministre de la Justícia del govèrn espanhòl dirigit per Mariano Rajoy e foguèt anteriorament president de la Comunitat de Madrid de 1995 a 2003 e puèi cònsol de la capitala espanhòla, Madrid, de 2003 a 2011. Venguèt conegut internacionalament en 2013 aprèp l'aprovacion de la nòva lei sus l'avortament, qu'a recebut l'escais de Lei Gallardón.
Desmielinizacion

La **desmielinizacion** es una malautiá del sistèma nerviós que l'estug de mielina de las neurònas i es damatjat.  Aquel damatge degalha la conduccion dels senhals dels nèrvis afectats. Aquò entraina una reduccion de la conductibilitat que pòt provocar de deficiéncias de sensacion, movement, cognicion, o d'autras foncions segon los nèrvis concernits.

## Ligams intèrnes

* Sistèma nerviós.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Fèlix Martí i Ibáñez

**Fèlix Martí i Ibáñez** (Cartagena, 26 de decembre de 1911 – Nòva York, 24 de mai de 1972) foguèt un mètge, psicològ e sexològ catalanoamerican. Foguèt un pionièr dins los estudis de sexologia en Catalonha tre las annadas 1930 e dins l'encastre de sa foncion de director general dels servicis de santat de la Generalitat republicana  elaborèt en 1936 una lei de l'avortament de las mai progressistas d'aquel temps. Per encausa de son activisme social e sas posicions anarquistas foguèt constrench a l'exili en 1939 e s'installèt als Estats Units ont prenguèt puèi la nacionalitat americana.

## Biografia
Fèlix Martí nasquèt en 1911 a Cartagena, una de las vilas mai grandas del país de Múrcia, dins una familha de notables, filh de Fèlix Martí i Alpera, un eminent pedagòg valencian e de la pianista Josefina Ibáñez. Del costat de sa maire èra nebot de l'escrivan Vicente Blasco Ibáñez. La familha s'installèt dins lo barri de Gràcia de Barcelona en 1925. Estudièt primièr a la Facultat de Medecina de l'Universitat de Barcelona amb los professors mai prestigioses d'aquel temps coma Gregorio Marañón, Agustí Pedro i Pons e August Pi i Sunyer. Aprèp que s'i diplomèt partiguèt seguir sos estudis a la Facultat de Medecina de Madrid ont obtenguèt son doctorat en medecina. S'installèt per exercir sa profession a Barcelona, tornarmai dins lo barri de Gràcia e s'interessèt a la sexologia, çò que faguèt d'el un pionièr d'aquesta disciplina en Catalonha e dins tot l'estat espanhòl.
Venguèt puèi director general de santat e assisténcia sociala de la Generalitat de Catalonha e i metèt en plaça un projècte important de reestructuracion e modernizacion. Aital organizèt un sistèma novèl de medecina sociala e preventiva amb per exemple la creacion de «liberatorios» per las prostitutas, de centres d'informacion sexuala pel jovent e un Institut de Sciéncias Sexualas. Una de sas realizacions mai notablas foguèt l'elaboracion de la primièra lei sus l'interrupcion volontària del embarazo aprovada per decret de la Generalitat en decembre de 1936.
Pauc de temps aprèp esclatèt la guèrra civila, e Martí s'impliquèt mai d'a fons dins sas activitats anarquistas. S'engatgèt coma mètge dins l'armada republicana. Foguèt nafrat e transferit a l'Espital de Barcelona. 
Aprèp la desfacha republicana en 1939 coma mantun republican, aguèt de passar la frontièra a pè per se refugiar a l'estat francés. Aquel meteis an s'exilièt als Estats Units.
En 1956 i fondèt la revista *[[MD]]* dedicada al mond medical. Moriguèt a Nòva York en 1972 en seguida d'un infart.
Mielina

La **mielina** es una substància constituida principalament de lipids (sfingomielina) que las sisas alternan amb de sisas de protids. D'un biais general, la mielina servís per isolar e protegir las fibras nerviosas, coma o fa lo plastic a l'entorn d'un fial electric.

Aquela substància se trapa dins d'unas cellulas del sistèma nerviós : las *[[cellula de Schwann|cellulas de Schwann]]*, situadas dins lo sistèma nerviós periferic (los nèrvis), e dins los *[[oligodendrocit]]s*, situats dins lo sistèma nerviós central (encefala e mesolha espinala) dels gnatostomats (los vertebrats amb maissa).

Les cellulas de Schwann enròdan los axòns de las fibras nerviosas del  sistèma nerviós periferic. Al nivèl de nombrosas fibras (mas pas totas), aquelas cellulas son espotidas e sas membranas plasmicas son enrodadas a l'entorn dels axòns. Las cellulas de Schwann forman alavetz un long forrèl discontinú dich la « gaina de mielina », que pòt presentar entrò a 300 sisas de membrana. La gaina de mielina permet d'aumentar la velocitat de propagacion de l'inflús nerviós al long d'aquelas fibras nerviosas, que se pòt alavetz propagar  de 10 a  : d'efièch entre cada part mielinizada de l'axòn se trapa una part "nusa" de l'axòn que, ela, es conductritz. Aquel endrèch se ditz un nos de Ranvier. Aital, l'	inflús *sauta* d'un nos de Ranvier a l'autre al long de l'axòn, çò que li permet de percorir le meteis camin en un temps mendre. Es aquò que se ditz la « conduccion saltatòria ». Dins lo còs uman, aqueste mòde de conduccion es utilizat ont la velocitat d'inflús a d'èsser rapida. Los nèrvis que se dirigisson cap als muscles esqueletics, per exemple, son fach de fibras  mielinizadas de conduccion saltatòrias.
No Job Land

***No Job Land*** es un documentari de 2013 que seguís la vida de gents victimas de la crisi espanhòla. La vidèo de sèt minutas, facha pels jornalistas Gabriel Pecot, Olmo Calvo e Eva Filgueira, retracha la vida de tres familhas espanhòlas del barri de Vallecas a Madrid afectadas pel caumatge. Foguèt cargada sul sit  Narratively (de Vimeo) lo 17 de decembre de 2013. 
Qualques jorns mai tard, lo 20 del meteis mes, lo jornal britanic *[[The Telegraph]]* ne faguèt resson internacionalament e n'elaborèt a mai los sostítols en anglés per permetre als visitaires de comprendre melhor la situacion. Dempuèi, la vidèo es venguda un dels reportatges mai vistes e coneis un nombre de visitas fenomenal.
UB 40

thumb|250px|UB40 en concèrt en 2006
**UB40** es un grop britanic de música reggae pop. La formacion, que s'inspira de tradicions diverses (cèltas, africanas o jamaicanas per exemple), se creèt a Birmingham en 1978. Son nom ven d'un formulari (**U**nemployment **B**enefits 40) que servís als caumaires per demandar una ajuda financièra. A mai s'avián ja una cèrta notorietat al Reialme Unit foguèt sonque a partir de 1984 amb sa version de "Red Red Wine", una cançon de Neil Diamond, que coneguèron un succès internacional. 

UB40 es un dels grops qu'a vendut mai de disques mondialament, amb mai de 70 milions d'albums.

## Discografia
* *Signing Off* (1980)
* *Present Arms* (1981)
* *Present Arms in Dub* (1981)
* *UB44* (1982)
* *UB40 Live* (1983)
* *Labour of Love* (1983)
* *Geffery Morgan* (1984)
* *Baggariddim* (1985)
* *Rat in the Kitchen* (1986)
* *UB40 CCCP: Live in Moscow* (1987)
* *The Best of UB40 - Volume One* (1987)
* *UB40 (album)|UB40* (1988)
* *Labour of Love II* (1989)
* *Promises and Lies* (1993)
* *The Best of UB40 - Volume Two* (1995)
* *Guns in the Ghetto* (1997)
* *UB40 Present the Dancehall Album* (1998)
* *Labour of Love III* (1998)
* *The Very Best of UB40* (2000)
* *Cover Up* (2001)
* *Homegrown* (2003)
* *Who You Fighting For ?* (2005)
* *Live At Montreux 2002* (2007)
* *TwentyFourSeven* (2008)
* *The Lost Tapes : Live At The Venue 1980* (2008)
* *Best of Labour of Love* (2009)
* *Labour of Love IV* (2010)
Neil Diamond

thumb|Neil Diamond en 2007
**Neil Leslie Diamond** (24 de genièr de 1941) es un cantaire, cantautor e actor american. Sa carrièra comencèt dins las annadas 1960 e es actualament un dels artistas musicals mai famoses e apreciats aprèp Barbra Streisand e Elton John. A capitat de vendre mai de 125 milions d'albums dins lo mond entièr.

## Discografia
* *The Feel Of Neil Diamond* (1966)
* *Just For You* (1967)
* *Velvet Gloves And Spit* (1968)
* *Brother Love's Travelling Salvation Show* (1969)
* *Touching You, Touching Me* (1969)
* *Tap Root Manuscript* (1970)
* *Stones* (1971)
* *Moods* (1972)
* *Jonathan Livingston Seagull* (B.O du film)
* *Serenade* (1974)
* *Beautiful Noise* (1976)
* *I'm Glad You're Here With Me Tonight* (1977)
* *You Don't Bring Me Flowers* (1978)
* *September Morn* (1979)
* *The Jazz Singer* (1980)
* *On The Way To The Sky* (1981)
* *Heartlight* (1982)
* *Primitive* (1984)
* *Headed For The Future* (1986)
* *The Best Years of Our Lives* (1989)
* *Lovescape* (1991)
* *The Christmas Album* (1992)
* *Up On The Roof: Songs From The Brill Building* (1993)
* *The Christmas Album 2* (1994)
* *Tennessee Moon* (1996)
* *The Movie Album: As Time Goes By* (1998)
* *Three Chord Opera* (2001)
* *12 Songs* (2005)
* *12 Songs* version 2 CD (2006)
* *Home Before Dark* (2008)
* *A Cherry Cherry Christmas* (2009)
* *Dreams* (2010)
David Niven

thumb|200px|David Niven en 1973
**James David Graham Niven**, mai conegut coma **David Niven** (Londres, 1 de març de 1910 – Château-d'Oex, 29 de julhet de 1983) foguèt un actor de cinèma anglès.
Fasa (termodinamica)

Una **fasa** es, en termodinamica, una partida omogenèa de la matèria. Cada ponch d'una fasa a una composicion quimica e un estat fisic (pression, temperatura...) identics. Per exemple, d'aiga liquida a una temperatura donada forma una fasa. Au contrari, d'aiga simultanèament sota lei formas de liquid ò de glaç constituís doas fasas diferentas.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Gregorio Marañón

thumb|250px|Gregorio Marañón en 1929
**Gregorio Marañón y Posadillo** (Madrid, 19 de mai de 1887 – Madrid, 27 de març de 1960) foguèt un scientific, istorian, mètge e escrivan espanhòl. Especializat en endocrinologia, las aportacions d'aqueste erudit aguèron un pes important per las sciéncias internacionalament. Aital foguèt academician de cinc académias reialas d'Espanha (de Lenga, d'Istòria, de Bèlas Artas, de Medecina e de Sciéncias Exactas e finalament de Sciéncias Fisicas e Naturalas).

## Biografia
Gregorio Marañón nasquèt dins la capitala espanhòla en 1887 al sen d'una familha amonedada. Son paire èra un famós jurista d'origina cantabra e sa maire. Sa vida pasmens foguèt pas facila que quand aviá pas que tres ans sa maire se moriguèt. Afogat de lectura aprenguèt rapidament divèrsas lengas estrangièras coma l'anglés, lo francé e l'alemand. Plan jove, foguèt en contacte amb los cercles intellectuals de Madrid d'aquel temps que son paire coneissiá José María de Pereda, Alfredo Vicenti, Marcelino Menéndez Pelayo e Benito Perez Galdós demest mantun autre autor.

## Òbras
### Medecina
* *La sangre en los estados tiroideos* (1911)
* *Investigaciones anatómicas sobre el aparato paratiroideo del hombre* (1911)
* *Las glándulas de secreción interna y las enfermedades de la nutrición* (1913)
* *La doctrina de las secreciones internas. Su significación biológica y sus aplicaciones a la clínica* (1915)
* *Manual de Medicina Interna* (1916)
* *La edad crítica* (1919)
* *Problemas actuales de la doctrina de las secreciones internas* (1922)
* *Gordos y flacos* (1926)
* *Tres ensayos sobre la vida sexual* (1926)
* *Estados prediabéticos* (1927)
* *El bocio y el cretinismo* (1927)
* *El problema de las febrículas* (1927)
* *Manual de enfermedades del tiroides* (1929)
* *La diabetes insípida* (1929)
* *Los accidentes graves de la enfermedad de Addison* (1929)
* *Los estados intersexuales en la especie humana* (1929)
* *El problema social de la infección* (1929)
* *Amor conveniencia y eugenesia* (1929)
* *Endocrinología* (1930)
* *La evolución de la sexualidad y los estados intersexuales* (1930)
* *Estudios de fisiopatología sexual* (1931)
* *Amiel. Un estudio sobre la timidez* (1932)
* *Once lecciones sobre reumatismo* (1933)
* *Los problemas clínicos de los casos fáciles* (1937)
* *El climaterio de la mujer y del hombre* (1937)
* *Estudios de endocrinología* (1938)
* *Manual de las enfermedades endocrinas y del metabolismo* (1939)
* *Estudios sobre Fisiopatología hipofisaria* (1940)
* *Nuevos problemas clínicos de las secreciones internas* (1940)
* *El diagnóstico precoz en endocrinología* (1940)
* *Alimentación y regímenes alimentarios* (1942)
* *Relatos de endocrinología* (1944)
* *Manual de diagnóstico etiológico* (1946)
* *Crítica de la Medicina dogmática* (1950)
* *Diecisiete lecciones sobre reumatismo* (1951)
* *El crecimiento y sus trastornos* (1953)
* *La medicina y nuestro tiempo* (1954)
* *Fisiopatología y clínica endocrinas* (1955)
August Pi i Sunyer

**August Pi i Sunyer**, tanben escrich posteriorament **Pi-Sunyer** (Barcelona, 12 d'agost de 1879 - Ciutat de Mexic, 12 de genièr de 1965) foguèt un mètge fisiologista e politician catalan. Trabalhèt coma professor e universitari de fisiologia a Sevilha e a Barcelona, dirigiguèt l'Institut de Fisiologia, ont creèt una escòla de grand prestigi internacional. Foguèt tanben membre de l'Institut d'Estudis Catalans, participèt a la creacion de l'Union Federala Nacionalista Republicana e fondèt la Societat de Biologia.

Posteriorament decidiguèt de ligar sos dos noms amb un jonhent coma es vengut usatge dins lo nom de sos enfants, lo bioquimista Cèsar Pi-Sunyer i Bayo e l'economista e politician Pere Pi-Sunyer i Bayo.
Aprèp la guèrra civila, deguèt partir de Catalonha coma mantun republican. Visquèt alara son exili primièr a París, puèi a Veneçuèla abans de s'installar a Mexic en 1963.
Lockheed U-2

Lo **Lockheed U-2**, escaissat "**Dragon Lady**", es un avion monomotor de reconeissença en nauta altitud utilizat per l'United States Air Force (USAF) e aperabans mes en servici per la Central Intelligence Agency (CIA). Pòt fornir d'entresenhas jorn e nuèit, en altitud fòrça nauta (21.000 m), e per totes los temps.  Foguèt tanben utilizat per la recerca electronica, la calibracion de satellits e dins de tòcas de comunicacion.

Lo U-2 es estat mai que mai emplegat durant mantun eveniment de la Guèrra Freja, que subrevolèt de longa l'Union Sovietica, China, lo Vietnam del Nòrd, e Cuba. En 1960, lo pilòt de la CIA Gary Powers foguèt abatut del temps que pilotava un U2 al dessús del territòri sovietic. En 1962, un U-2 pilotat pel Major Rudolf Anderson, Jr. foguèt abatut en dessús de Cuba per un missil sòl-aire pendent la crisi dels missils cubans.

Lo U-2 que demorèt en servici a la fin de la Guèrra Freja, foguèt utilizat mai de 50 ans. Participèt a de conflictes coma l'Afganistan e l'Iraq, e a d'operacions multinationalas de l'OTAN. Lo trabalh de l'U-2 es uèi de mai en mai executat per d'autres mejans coma, los satellits de susvelhança, los dròns de reconeissença coma lo Northrop Grumman RQ-4 Global Hawk, e d'avions convencionals.
### Referéncias
Homo antecessor

***Homo antecessor*** es un ominidat descubèrt en Espanha que visquèt en Euròpa Meridionala entre 1,2 e 0,7 milions d'annadas avans l'èra istorica.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Pax Romana

[thumb|right|Formacion de l'[Empèri Roman.]]

La ***pax romana*** (« patz romana » en occitan) es una expression latina que designa lo lòng periòde de patz impausat sus son territòri per l'Empèri Roman durant lei sègles I e II apC. D'efiech, dins lo corrent d'aquela epòca, l'Empèri conoguèt unicament de guèrras frontalieras, principalament còntra lei Parts e lei pòbles germanics.

## Liames intèrnes

* Empèri Roman.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Mont Mulhacén

Lo **mont Mulhacén** (; altitud: – m) es la cima pus auta de l'Espanha continentala. Se situa dins la Sierra Nevada dins lo sud de la peninsula Iberica.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Meseta

**Meseta** es una region centrala de la Peninsula Iberica que representa la mitat de sa superficia. Es formada d'un plan d'altitud e enviroutada d'unei cadenas de montanhas que la separan deis autreis regions d'Espanha.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Monts Cantabrics

Lei **monts Cantabrics** –tanben coneguts coma **sèrra Cantabrica**– son una cadena de montanhas situats dins lo nòrd de la peninsula Iberica.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Homo heidelbergensis

***Homo heidelbergensis*** es una espècia d'ominidat que visquèt en Euròpa e en Africa entre  e  ans avans l'èra istorica.
L'olotipe d*Homo heidelbergensis* es la mandibula de Mauer, descoberta en 1907 dins una sablièra prèp de Heidelberg, en Alemanha. Foguèt descrita en 1908 per Otto Schoetensack.
Nombroses fossils atribuïts a *Homo heidelbergensis* foguèron descobèrts dempuèi 1907 dins mantun païses d'Euròpa.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Cordilhera Iberica centrala

La **Cordilhera Iberica centrala** es una cadena de montanhas dau centre de Portugal e d'Espanha.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Cordilheras catalanas

Lei **Cordilheras catalanas** son un ensems de doas cadenas de montanhas situadas en Catalonha.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Reiaume deis Astúrias

Lo **Reiaume deis Astúrias** foguèt un reiaume crestian establit a partir de 718 dins lo nòrd de la Peninsula Iberica après l'afondrament dau Reiaume Visigòt e la conquista de la màger part de la peninsula per lo Califat Omeia. Dispareguèt en 925 e foguèt devesit entre lei Reiaumes de Galícia e de Leon.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
La Paz (omonimia)

**La Paz** pòt èster:
* La Paz, Chuqi Yapu en aimara, la capitau de Bolívia
* Ciutat de La Patz, la capitau de la Guinèa eqüatoriau
* La Paz, la capitau de l'estat de Bassa Califòrnia del Sud, al Mexic.
Agustí Pedro i Pons

**Agustí Pedro i Pons** (Barcelona, 9 de mai de 1898 - Barcelona, 17 de març de 1971) foguèt un mètge catalan. Presidiguèt l'Acadèmia de Sciéncias Medicalas de Catalonha e de Balearas de 1939 a 1958 e l'Acadèmia de Medecina de Barcelona de 1957 a 1971.
Sant Pèire (illa)

L'illa de **Sant Pèire** es una illa de l'archipèla de Sant Pèire e Miquelon, en America. Amb qualques illas menoras a l'entorn, constituís la comuna de Sant Pèire.
Granda Miquelon

L'illa de **Granda Miquelon** es una illa de l'archipèla de Sant Pèire e Miquelon, en America. Es religada a l'illa de Langlada per un istme arenós. Constituís amb aquela la comuna de Miquelon e Langlada.
Sant Pèire (Sant Pèire e Miquelon)

**Sant Pèire** (oficialament en francés: *Saint-Pierre*) es una comuna e lo capluèc de la collectivitat d'otramar de Sant Pèire e Miquelon. Lo territòri correspond a l'illa de Sant Pèire. La populacion legala èra en  de  abitants ( sens comptes dobles).

## Referéncias
Miquelon e L'Anglada

**Miquelon e L’Anglada** es una comuna de la collectivitat d'otramar de Sant Pèire e Miquelon. Lo territòri correspond a las illas de Granda Miquelon e L'Anglada. La populacion legala èra en  de  abitants.
The Puppini Sisters

250px|thumb|The Puppini Sisters durant ''The Graham Norton Show'' en Nadal de 2012
**The Puppini Sisters** es un trio feminin anglés de pop/jazz especializat dins lo cant a cappella en utilizar la tecnica d'armonia pròcha, plan populara dins las annadas 1940. La formacion, creada en 2004 a Londres, compren actualament las fondadoras l'italiana Marcella Puppini, l'anglesa Kate Mullins e puèi Emma Smith qu'integrèt lo grop en 2012. Lo nom del grop s'inspira d'una formacion celèbra, The Andrew Sisters, en utilizar lo nom d'una de las fondadoras coma se foguèssen sòrres.

## Discografia
* *Betcha Bottom Dollar* (2006)
* *The Rise and Fall of Ruby Woo* (2007)
* *Christmas with The Puppini Sisters* (2010)
* *Hollywood* (2011)
Peramelidae

Los **Peramelidae**), mai conoissuts jos lo nom de **bandicots** o **peramèls**, son de marsupials que son pes pòt anar d'un centenat de gramas a un parelh de quilogramas. Son digitigrades amb sos membres inferiors adaptats per córrer e sautar. Lor det quatren es mai desvolopat que los autres.

Del meteis biais que pels koalas e los wombats, los bandicots desvolopan un placenta del temps de sa gestacion, caracteristica particulara d'aquelas tres espècias e unenca en cò dels marsupials.

## classificacion
### Sosfamilha dels Peramelinae
**[[Chaeropus]]* 
***[[Chaeropus ecaudatus]]*
**[[Isoodon]]*
***[[Isoodon auratus]]*
***[[Isoodon macrourus]]*
***[[Isoodon obesulus]]*
**[[Perameles]]*
***[[Perameles bougainville]]*
***[[Perameles eremiana]]*
***[[Perameles gunnii]]*
***[[Perameles nasuta]]*

### Sosfamilha  dels Thylaconyinae
**[[Macrotis]]*
***[[Macrotis lagotis]]*
***[[Macrotis leucura]]*

## De notar
Crash Bandicoot es un videojòc que lo personatge principal es un **bandicot**.

## Veire tanben
*Peroryctidae
Rick Astley

thumb|250px|Rick Astley en concèrt a Singapor en 2008
**Richard Paul Astley**, mai conegut coma **Rick Astley** (Newton-le-Willows, 6 de febrièr de 1966) es un cantaire, compositor e musician anglés. 

Descobèrt dins las annadas 1980 pel celèbre productor britanic Peter Waterman, Rick Astley es vengut mondialament celèbre ambe sa cançon "dance pop" *Never Gonna Give You Up*, gròs tube dins de nombroses païses en 1987 (classat n°1 al Reialme Unit e als Estats Units, n°6 en França en genièr de 1988).

Per l'anecdòta, *Never Gonna Give You Up* es estat représ ambe succès en francés en 1997 pels 2Be3. 

## Discografia
* *Whenever You Need Somebody* (1987)
* *Hold Me in Your Arms* (1988)
* *Free* (1991)
* *Body & Soul* (1993)
* *Keep It Turned On* (2001)
* *Portrait* (2005)
* *50* (2016)
* *Beautiful Life* (2018)
* *Are We There Yet?* (2023)
Edmund Vance Cooke

thumb|Edmund Vance Cooke
**Edmund Vance Cooke** (Port Dover, Ontàrio, 5 de junh de 1866 – Cleveland, Ohio, 18 de decembre de 1932) foguèt un poèta canadianoamerican.

## Biografia
Aprèp que quitèsse l'escòla trabalhèt dins una fabrica de maquinas de cordurar. En 1893 decidiguèt de viure de l'escritura e s'avodèt a la poesia. Publiquèt son primièr recuèlh de poèmas, *A Patch of Pansies* en 1894. Contunhèt a escriure e publicar d'òbras poeticas e a l'encòp escriguèt de libres per enfants. Se maridèt amb Lilith Castleberry en 1898 e aguèron amassa cinc enfants. Mai tard, en 1920, trabalhèt dins una ràdio a Detroit e i legissiá sos poèmas als auditors.

## Òbras
* ''A Patch of Pansies'' (1894)
* ''Impertinent Poems'' (1903)
* *Rimes to be Read* (1897)
* *Chronicles of the Little Tot* (1905)
* *Told to the Little Tot* (1906)
* *A Morning's Mail* (1907)
* *Little Songs for Two* (1909)
* *I Rule the House* (1910)
* *Basebology* (1912)
* *The Story Club* (1912)
* *The Uncommon Commoner* (1913)
* *Just Then Something Happened* (1914)
* *Cheerful Children* (1923)
* *Brass Tacks Ballads* (1924)
* *Companionable Poems* (1924)
* *From the Book of Extenuations* (1926)
Valtelinés

290px|thumb|Varietats del lombard occidental, o insubre
Lo **valtelinés**  es una varietat del lombard occidental parlat dins la Valtelina e la vila de Sondrio, çò que correspond globalament a la màger part de la  província de Sondrio.
Rosario (Santa Fe)

thumb|150px|Església del Perpetuo Socorro
**Rosario** qu'ei ua vila de la província de Santa Fe, en Argentina. La populacion qu'ei de  abitants (2009).

## Vejatz tanben
### Ligams extèrnes

* Ajuntament de Rosario en castelhan
Punta del Este

thumb|150px|Punta del Este
**Punta del Este** qu'ei ua vila d'Uruguai. Qu'acesa ua populacion de 12.423 abitants (2011).

## Vejatz tanben
### Ligams extèrnes

* Imatges de Punta del Este en castelhan
Didier Burkhalter

250px|thumb|Didier Burkhalter en 2011
**Didier Eric Burkhalter** (Neuchâtel, 17 d'abril de 1960) es un politician soís, membre del Partit Liberal Radical Soís. Es membre del Conselh Federal de Soïssa dempuèi l'1 de novembre de 2009. Foguèt en 2014, lo President de la Confederacion Elvetica.

## Biografia
Didier Burkhalter nasquèt en 1960 a Neuchâtel. Passèt son enfança a Auvernier, un vilatge a ras del Lac de Neuchâtel. Obtenguèt sa licéncia en sciéncias economicas a l'Universitat de Neuchâtel en 1982. Exerciguèt puèi divèrsas foncions academicas e dins l'economia privada. Tres ans aprèp de s'èsser coneguts a Londres del temps d'un viatge lingüistic, se maridèt amb Frierun Sabine Schuchter, originària de la region de Voralrberg en Àustria, en 1986, e an tres filhs amassa: Loïc (nascut en 1988), Nathaniel (nascut en 1990) e Adrien (en 1992).

En 1985, se faguèt membre del Partit Radical Democratic (PRD), qu'es actualament lo Partit Liberal Radical (PLR). Aprèp ocupèt la foncion de secretari del PRD del canton de Neuchâtel e, en temps plen, lo de secretari romand al sen del secretariat general del PRD. En 1991, foguèt elegit al Conselh comunal de la vila de Neuchâtel, e ne demorèt membre fins a 2005. Durant aquel temps presidiguèt l'entitat tres còps, de 1994 a 1995, de 1998 a 1999 e finalament de 2001 a 2002. 

Au cours de sa carrière politique, Didier Burkhalter a été parlementaire communal a Hauterive, NE, cantonal (Grand Conseil neuchâtelois) e federal.

Foguèt elegit al Conselh nacional en 2003, puèi al Conselh dels Estats en 2007. Del temps de sos mandats al Parlament federal, il a siégé dins mantuna commission. Didier Burkhalter a également été membre de la delegacion soïssa auprès de l'Assemblada parlementaire de l’Organizacion per la Seguretat e la Cooperacion en Euròpa (OSCE).

Lo 16 de setembre 2009, l’Assemblée fédérale a élu Didier Burkhalter al Conselh federal. En 2010 e 2011, il dirigeait le Département fédéral de l’intérieur (DFI). Le 1er genièr de 2012, il a pris la tête del Departament federal dels afars estrangièrs.

Lo 4 de decembre de 2013, l'Assemblada federala elegiguèt Didier Burkhalter president de la Confederacion per l'annada 2014.
Fellacion

[thumb|300px|Fellacion, broa d'una copa [atica del Pintor de Pedieus (aperaquí 510 abans JC, Musèu del Louvre)]]

La **fellacion** (del latin *fellatio*, derivat del vèrb *fellare* que significava "chucar, tetar") es un dels comportaments sexuals umans que consistís a estimular lo penis del partenari amb la boca, las labras e la lenga. Pòt èsser practicada siá coma un preliminari, siá per menar l'òme a l’orgasme. Son equivalent per las femnas es lo cunnilingus.
Gabriele D'Annunzio

thumb|Gabriele D'Annunzio (1889)
**Gabriele D'Annunzio** (Pescara, 12 de març de 1863 – Gardone Riviera, 1 de març de 1938) foguèt un escrivan, poèta, dramaturg, aviador, militar, politician e jornalista italian. Es un autor simbòl del Decadentisme italian, que ne foguèt, amb Giovanni Pascoli, un dels mai illustres representants.

## Òbras
### Poesia
* *Canto novo* (1882)
* *Intermezzo di rime* (1884)
* *Isaotta Guttadàuro ed altre poesie* (1886)
* *L'Isotteo*; *La Chimera. 1885-1888* (1890)
* *Elegie romane. 1887-1891* (1892)
* *Poema paradisiaco. (1891-1892)*; *Odi navali. (1891-1893)* (1893)
* *Sonnets cisalpins*, in *Gabriele D'Annunzio a Georges Hérelle. Correspondance accompagnée de douze sonnets cisalpins* (1946)
* *Laudi del cielo, del mare, della terra e degli eroi*
:I, *Maia* (1903)
:II, *Elettra* (1904)
:III, *Alcyone* (1904)
:IV, *Merope* (1912)
:*Asterope. Canti della guerra latina* (1948)
James Avery

vinheta
**James La Rue Avery, Sr.** (Virgínia, 27 de novembre de 1945 – Glendale, Califòrnia, 31 de decembre de 2013) foguèt un actor american. Se faguèt conéisser subretot per son interpretacion de l'avocat Philip Banks, l'oncle de Will Smith dins la sèria de television *[[The Fresh Prince of Bel-Air]]*.
.onl

**** (abreviacion de l'anglés *online*, en linha) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 28 de decembre de 2013.

## Referéncias
.在线

**** (*zàixiàn*, en linha, còdi punycode .xn--3ds443g) es un nom de domeni chinés . Es en servici dempuèi lo 2 de genièr de 2014.

## Referéncias e nòtas
Cordoba (vila d'Argentina)

thumb|right|250px|Vila de Córdoba
La vila de **Córdoba** qu'ei la capitau de la província de Córdoba, en Argentina. 

Córdoba qu'ei situada a 710 km de Buenos Aires. Sa superfícia qu'ei de 576 km² e sa populacion estimada de 1 319 604 abitants en 2010.

## Vejatz tanben
### Ligams intèrnes
### Referéncias

### Ligams extèrnes

* Sit oficiau de la comuna de Córdoba en espanhòu
Santa Fe (vila d'Argentina)

thumb|right|250px|Vila de Santa Fe
La vila de **Santa Fe** (*Santa Fe de la Vera Cruz*) qu'ei la capitau de la província de Santa Fe, en Argentina. 

Santa Fe qu'ei situada a 468 km de Buenos Aires. Sa superfícia qu'ei de 268 km² e sa populacion estimada de  abitants en 2010.

## Vejatz tanben
### Ligams intèrnes
### Referéncias

### Ligams extèrnes

* Sit oficiau de la comuna de Santa Fe en espanhòu
Universitat de Chile

thumb|right|174px|Escut de l’Universitat de Chile

L’**Universitat de Chile** es l’institucion d’ensenhament superior mai reconeguda e anciana de Chile. Foguèt fondada en 1842. Son campús principal es situat a Santiago de Chile, amb un nombre total de 35 619 estudiants (2010). 

## Vejatz tanben
### Ligams extèrnes

* Sit web oficial de l'Universitat de Chile 

### Referéncias
.我爱你

**** (*wǒ ài nǐ*, malhum de lenga chinesa, còdi punycode .xn--6qq986b3xl) es un nom de domeni chinés. Es en servici dempuèi lo 3 de genièr de 2014.

## Referéncias e nòtas
Adam Price

thumb|250px|Adam Price en 2010
**Adam Price** (Copenaga, 7 de mai de 1967) es un scenarista danés. Es conegut subretot per sa creacion de la sèria de television *[[Borgen]]*, una de las mai vistas en Danemarc. Es tanben animador d'una emission culinària amb son fraire James. Es proprietari de dos restaurants dins la capitala del país, Copenaga.

Es actualament a trabalhar sus una novèla sèria politica per la cadena britanica BBC, que se deu sonar *The Club*.

## Biografia
Adam Price nasquèt a Copenaga en 1967 dins una familha d'artistas, famosa dins lo mond cinematografic. Son paire, John Price, èra un actor e realizador plan conegut e sa maire, Birgitte Price, nascuda Bruun, èra una actritz e comediana prestigiosa. 
Estudièt lo drech a l'Universitat de Copenaga de 1986 a 1990.
Foguèt maridat de 2008 a 2010 amb la productritz Lærke Kløvedal e se tornèt maridar un segond còp lo 28 de julh de 2012 amb un dessenhaira grafica, Mischa Jemer.
.wien

**** es un nom de domeni generic per la ciutat austriana de Viena (*Wien* en alemand). Es en servici dempuèi lo 3 de genièr de 2014.

## Referéncias
Prèmi Strega

Lo **Prèmi Strega** (en italian: **Premio Strega**) es un guerdon italian creat en 1947. Es atribuït cada an a un libre publicat en Itàlia entre lo 1èr d'abril de l'annada precedenta e lo 31 de març de l'an en cors. Dempuèi 1986 es organizat e gerit per la Fondacion Bellonci. Es reconegut universalament coma lo prèmi literari mai prestigiós d'Itàlia, que coneis tanben una cèrta notorietat en Euròpa e dins lo demai del mond.

## Lista dels vencedors
The Everly Brothers

thumb|Fotografia promocionala dels Everly Brothers a l'entorn de 1958, Don en naut e Phil a man esquèrra
**The Everly Brothers** (en anglés, en occitan: "los fraires Everly") èran un duo american de cantaires e guitarristas de *rock* e *country*. Èra format pels dos fraires Don Everly (Brownie, Kentucky, 1 de genièr de 1937) e Phil Everly (Chicago, 19 de genièr de 1939 - Burbank, Califòrnia, 3 de genièr de 2014). Plan populars durant las annadas 1950 influencièron las generacions musicalas posterioras coma per exemple los americans Simon e Garfunkel, The Beach Boys e mai de grops britanics coma The Beatles.
Agnes Obel

thumb|250px|Agnes Obel en 2010
**Agnes Caroline Thaarup Obel** (Gentofte, Copenaga, 28 d'octobre de 1980) es una cantaira e cantautora danesa. Son primièr album, *Philharmonics*, que sortiguèt lo 4 d'octobre de 2010 en Euròpa, li valguèt un disc d'aur en junh de 2011. Puèi durant los Prèmis musicals daneses de novembre de 2011, ganhèt cinc recompensas coma melhor album de l'annada, lo melhor disc pop de l'annada, melhora novèla artista de l'annada, melhora artista feminina de l'annada e la melhora compositora de l'annada.
## Discografia
* *Philarmonics* (2010)
* *Aventine* (2013)
* *Citizen of Glass* (2016)
* *Myopia* (2020)
Sidse Babett Knudsen

thumb|Sidse Babett Knudsen (2016)
**Sidse Babett Knudsen** (prononciacion: [ˈsisə b̥ab̥ɛd̥ ˈkʰnusn̩]; Copenaga, 22 de novembre de 1968) es una actritz e comediana danesa. Venguèt famosa en Danemarc tre 1997 gràcias a la comèdia *[[Let's Get Lost]]*. Per son interpretacion, aquesta artista de las mai apreciadas dins son país, recebèt a l'encòp lo Prèmi Robert e lo Prèmi Bodil coma melhora actritz. D'autres films consolidèron sa notorietat mas venguèt coneguda internacionalament subretot a partir de la capitada de la sèria *[[Borgen]]*, ideada e escricha per Adam Price, qu'i interprèta lo ròtle principal, lo de la primièra ministra fictiva del país, Birgitte Nyborg.
Carmen Reinhart

thumb|250px|Carmen Reinhart en 2011 a Davos
**Carmen M. Reinhart**, nascuda **Castellanos** (L'Avana, Cuba, 7 d'octobre de 1955) es una economista americana. Aquesta professora de l'Escòla Kennedy de Harvard es actualament una de las economistas mai influentas sus la politica financiera mondiala. Segon *Bloomberg Markets*, èra demest los 50 personas mai influentas del mond en 2011 e 2012. Foguèt autora amb Kenneth Rogoff, ancian economista en cap del Fons Monetari Internacional, del rapòrt publicat en 2010 que criticava los deficits tròp elevats, e que servís a justificar la politica de rigor menada per l'Union Europèa. Son nom venguèt celèbre dins la premsa quand lo rapòrt foguèt criticat per sas mancas grèvas e sos calculs falses. Mai d'un economista critiquèt aital la politica d'austeritat e Paul Krugman, un economista american dels mai prestigioses, afirmèt qu'aquesta politica sonque podiá menar cap a mai de pauretat e miséria.
Neuquén (vila)

**Neuquén** es una vila en Argentina, e es la capitala de la província administrativa deu Neuquén.

Neuquén es situat a 1140 km de Buenos Aires. Sa superfícia es de 63 km² e sa populacion es de 231 780 abitants en 2010.

Lo gentilici es **neuquenino -a**.

## Véser tanben
### Ligams extèrnes

* Sit web de la vila de Neuquén en castelhan

### Nòtas
Adele

vinheta|277x277px|Adele (2016)

**Adele Laurie Blue Adkins**, mai coneguda artisticament coma **Adele** (Tottenham, Anglatèrra, 5 de mai de 1988) es una cantaira e cantautora anglesa de soul, pop, blues e jazz. Comencèt a se far conéisser tre 2008 mas la notorietat internacionala venguèt subretot en 2011 gràcias a sa cançon "Someone Like You" de son segond album *21*. Dempuèi la debuta de sa carrièra a ganhat nòu Prèmis Grammy, quatre Brit Awards, un Golden Globe e un Oscar, demest d'autres guerdons.

## Discografia
* *[[19 (Adele)|19]]* (2008)
* *[[21 (Adele)|21]]* (2011)
* *Greatest Hits* (2012)
* *Skyfall* (2013)
* *[[25 (Adele)|25]]* (2015)
* *[[30 (Adele)|30]]* (2021)

## Single
Chasteu de Blanzaguet

La construccion dau chasteu actuau de **[[Blanzaguet]]**, en Charanta Occitana, data dau segle XVI mas a Blanzaguet se trobava la Tor daus Peitavins que ne parla lo cronicaire de l' en 1159. Los Peitavins demoreren senhors dau luec juscant'au mitan dau segle XVI. En seguda la senhoriá passet per maridatge a la familha de Sans quasiment juscant'au mitan dau segle XVII que passet egalament per maridatge aus Galard de Bearn juscanta 1757, data a la quau Philippe-Paul de Maillard esposet Joana de Galard e venguet coma consequéncia senhor de Blanzaguet. En 1762, François d'Aubert d'Aubœuf crompet lo chasteu que ne vendriá lo darrier senhor juscanta la Revolucion. Après la Revolucion, fuguet vendut coma ben nacionau lo 12 de messidor de l'an IV mas en 1867 l'edifici e lo terrenh atenent se restacheren a la comuna per ne far la maison comuna, l'escòla e lo presbiteri.

## Arquitectura
Lo chasteu domina *Voultron*. La bastissa forma un eschaire. Los techs son de teules plans. Possedissiá doas torrelas cilindricas. La garita situada au nòrd desapareguet avans 1867. La tor situada a l'angle oest demòra; es cuberta de teules plans. Au moment de la transformacion en maison comuna-escòla, los peschiers e lo potz, situat dins la cort d'onor, fugueren emplenats. Totas las fenestras fugueren remanejadas. Restava tanben un beu portau d'entrada en 1844.

## Galariá

Fichièr:Blanzaguet mairie1.JPG|
Fichièr:Blanzaguet mairie2.JPG|
Fichièr:Blanzaguet castle2.JPG|
Fichièr:Blanzaguet castle3.JPG|
Fichièr:Blanzaguet castle4.JPG|
Fichièr:Blanzaguet castle5.JPG|
Fichièr:Blanzaguet castle6.JPG|
Fichièr:Blanzaguet castle7.JPG|
Fichièr:Blanzaguet castle8.JPG|
Fichièr:Blanzaguet castle9.JPG|


### Referéncias
Articolo 31

thumb|250px|J-Ax durant un concèrt en 2006
**Articolo 31** foguèt un grop de musica rap italian. Se formèt a Milan en 1990 a l'entorn de J-Ax e DJ Jad e coneguèt una capitada internacionala en 2004 gràcias a son album *Italiano Medio*.

## Discografia
* *Strade di città* (1993)
* *Messa di vespiri* (1994)
* *Così com'è* (1996)
* *Nessuno* (1998)
* *Xché sì!* (1999)
* *Domani smetto* (2002)
* *Italiano medio* (2003)
Eusébio

thumb|220px|Eusébio sus un sagèl d'Ajman en 1968
**Eusébio da Silva Ferreira**, mai conegut coma **Eusébio** (Lourenço Marques, Moçambic, 25 de genièr de 1942 – Lisbona, 5 de genièr de 2014) foguèt un fotbolaire portugués. Aqueste atacaire, considerat coma un dels melhors jogaires del mond, ocupava la 9ena posicion dins la classificacion establida per l'IFFHS dels melhors fotbolaires del sègle XX. Ganhèt lo Balon d'aur en 1965 e la Sabata d'aur dos còps, en 1968 e en 1973). Moriguèt lo 5 de genièr de 2014 aprèp una crisi cardiaca que patissiá ja de problèmas de santat grèus dempuèi junh de 2012.
Juan Guzmán

**Juan Guzmán**, nascut **Hans Gutmann Guster** e escaissat **Juanito** (Colonha, Alemanha, 28 d'octobre de 1911 – Ciutat de Mexic, 6 de novembre de 1982) foguèt un fotojornalista mexicanoalemand. Es conegut mai que mai per son trabalh coma fotograf de guèrra del temps de la Guèrra Civila espanhòla. Foguèt l'autor d'una de las fotografias mai emblematicas de la lucha dels republicans, la de la jove catalana Marina Ginestà armada de son fusilh, presa lo 21 de julh de 1936 sus la terrassa de l'otèl Colon a Barcelona. Mai tard venguèt famós per per sa collaboracion amb divèrses pintors mexicans coma Frida Kahlo e Diego Rivera.
Pasadena

**Pasadena** es una vila situada au nord-est de Los Angeles e au pè dei montanhas de San Gabriel, dins l'Estat de Califòrnia ais Estats Units d'America. Caupe 143 667 estatjents en 2009. Es la uechena vila mai granda de la region supervisorala de Los Angeles e es fòrça connoissuda per seis institucions scientificas, notadament son Universitat, sei musèus, lo tornèu de la passejada dei ròsas e la partida anuala de fotbòl american universitari mai prestigiosa, lo Rose Bowl Game.

## Nòtas e referéncias
Janet Yellen

thumb|250px|Janet Yellen en octobre de 2010
**Janet Louise Yellen** (Brooklyn, Nòva York, 13 d'agost de 1946) es una economista e professora americana. Anteriorament, foguèt la presidenta e dirigenta principala de la Banca Resèrva Federala de San Francisco, cap del Conselh dels Conselhièrs en Economia de l'Ostal Blanc del temps del president democrata Bill Clinton, e professora emerita de l'Escòla de Comèrci Haas de l'Universitat de Califòrnia a Berkeley. Lo 6 de julh de 2014, lo senat dels Estats Units confirmèt la nominacion de Yellen per venir presidenta del Conselh dels Governadors de la Resèrva Federala dels Estats Units, çò que fa d'ela la primièra femna a ocupar aquesta foncion. 
Es maridada amb l'economista George Akerlof que recebèt lo prèmi Nobel d'Economia en 2001.
Robin Thicke

thumb|250px|Robin Thicke en 2019
**Robin Charles Thicke** (Los Angeles, 10 de març de 1977) es un cantaire, musician, compositor, productor musical e actor americanocanadian. Se faguèt conéisser mondialament en març de 2013 gràcias a la vidèo de sa cançon "Blurred Lines", sortida de l'album de meteis nom, qu'i participavan los musicians T.I. e Pharrel e tanben las modèlas Emily Ratajkowski, Jessi M'Bengue e Elle Evans. Lo clip, que capitèt d'aténher mai d'un milion de vistas per jorn sus Vevo foguèt al centre d'una controvérsia important per encausa de l'erotisme feminin que conteniá. La vidèo se vegèt rapidament censurada e Thicke foguèt acusat de veïcular una ideologia machista e l'idèa sexista d'una femna objècte.

## Discografia
* *A Beautiful World* (2003)
* *The Evolution of Robin Thicke* (2006)
* *Something Else* (2008)
* *Sex Therapy* (2009)
* *Love After War* (2011)
* *Give It 2 U* (2013)
* *Blurred Lines* (2013)
Region de O'Higgins

La **** es una region administrativa de Chile. Sa capitala es Rancagua. Ten son nom del general Bernardo O'Higgins, un dels menaires a l'independéncia del país.
Decapoda

Los **decapòdes** o **Decapoda** son un òrdre de crustacèus de cinc parelhs de patas de la classsa Malacostraca. Incluson nombroses grops coneguts, coma las escaravissas, los crancs, los ligombaus, e los cambaròts. La màger part dels decapòdes son necrofages. L'òrdre conten aperaquí 15,000 espècias, amb aproximativament 3300 espècias fossilas .
Alfredo Müller

thumb|250px|Alfredo Müller dins son talhièr a París en 1908

**Alfredo Müller** (Ligorna, 30 de junh de 1869 – París, 7 de febrièr de 1939) foguèt un pintor e gravaire  italian, nacionalizat francés en 1913. Comencèt a estudiar la pintura en Toscana mas aprèp d'èsser vengut a París s'orientèt cap a la gravadura gràcias al contacte d'Eugène Delâtre. S'impausèt puèi coma una autoritat d'aquesta art dins lo mitan artistic e cultural de Montmartre.
thumb|220px|''Dante au lys''
.berlin

**** es un nom de domeni generic per la ciutat alemanda de Berlin. Es en servici dempuèi lo 8 de genièr de 2014.

## Referéncias
Canau Erie

Lo **canau Erie** (var. **canal Erie**), es un canau situada dins l'estat de Nòva York ais Estats Units d'America. Permet d'assegurar una liason fluviala entre l'Ocean Atlantic e lei Grands Lacs. Sa construccion acomencèt en 1817 e s'acabèt lo 26 d'octòbre de 1825. Favorizèt la colonizacion de l'estat de Nòva York gràcias au desvolopament dei vilas de Buffalo, Rochester, Syracuse, Rome, Utica e Schenectady. Aguèt tanben un ròtle primordiau dins l'expansion dau pòrt de Nòva York au detriment de Boston, de Baltimore e de Filadèlfia. Foguèt completat e pauc a pauc remplaçat per lo canau New York Barge en 1918.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Lac Ladoga

Lo **lac Ladoga** es un lac situada en Russia au nòrd-èst de Sant Petersborg dins la region de Carèlia pròche de la frontiera ambé Finlandia. Regardant la superficia, es lo lac pus estendut d'Euròpa de  km². Es lo lac de recepcion d'un bacin versant de  km² e d'un trentenau de rius, compres Svir, Vuoksi e Volkhov que son respectivament leis emissaris dei lacs Onega, Saimaa e Ilmen. Lo sieu emissari es Nevà que traversa Sant Petersborg e se trai dans la Mar Baltica.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Golf d'Alaska

Lo **Golf d'Alaska** es una region de l'Ocean Pacific situada au sud d'Alaska lòng dau litorau american de l'illa Kodiak a l'oèst a l'archipèla Alexander au sud-èst. 

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Mar de Norvègia

thumb|Ocean e mars d'Euròpa

La **mar de Norvègia** es una mar de l'ocean Atlantic septentrional situada au nòrd-oèst de Norvègia entre la mar dau Nòrd, la mar de Groenlàndia e de la mar de Barents que fa partida de l'ocean Artic. La màger part de son fons fa pas partida dau tap continentau e a una prefondor mejana importanta d'aperaquí dos quilomètres. Gràcias ai corrent d'aiga cauda venguda dei regions occidentalas de l'ocean Atlantic amb lo Gulf Stream, a una temperatura relativament establa e auta per una latitud polara que permet la navigacion tota l'annada.

## Articles connèxes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Mar Tirrèna

La **Mar Tirrèna** es una mar que fa partida de la Mar Mediterranèa Occidentala. Se situa entre la peninsula Italica, Corsega, Sardenha e Sicília.

## Liames intèrnes

* Mar Mediterranèa.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Mar de Siberia Orientala

La **Mar de Siberia Orientala** es una mar de l'Ocean Artic situada entre lo litorau de Siberia au sud, l'archipèla de Nòva Siberia a l'oèst, la Mar de Laptev e l'illa de Wrangel a l'èst. Es una zòna pauc estudiada caracterizada per un clima dur, una salinitat febla, una raretat relativa de la preséncia d'organismes vivents (animaus ò vegetaus), una prefondor febla generalament inferiora a 50 m maugrat una superficia de  km² e de marèias egalament fòrça feblas e inferioras a 25 cm.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Mar de Groenlàndia

La **Mar de Groenlàndia** es una mar de l'Ocean Artic situada entre Groenlàndia, l'archipèla de Svalbard, la Mar de Norvègia, lo Destrech de Danemarc e la Mar de Barents.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Mar dei Chokchis

thumb|Localizacion de la Mar dei Chokchis.

La **Mar dei Chokchis** es una mar de l'Ocean Artic situada au nòrd-èst d'Asia e au nòrd-oèst d'America.

## Liames intèrnes

* Destrech de Bering.
* Ocean Artic.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Mar de Laptev

La **Mar de Laptev** es una mar de l'Ocean Artic situada entre la peninsula siberiana de Taimyr e l'archipèla Severnaya Zemlya e la Mar de Kara a l'oèst, lo litorau de Siberia Centrala au sud e leis illas de Nòva Siberia e la Mar de Siberia Orientala a l'èst.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Golf de Guinèa

Lo **Golf de Guinèa** es una region de l'Ocean Atlantic situada au sud-oèst dau continent african lòng dau litorau dau Libèria au Gabon.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Eusèbi (papa)

**Eusèbi** (mòrt lo 17 d'aost de 310) foguèt lo 31 evesque de Roma e lo premier que portèt lo títol de papa dau 18 d'abriu au 17 d'aost de 310. Succediguèt a Marcèu I (308-309) e foguèt remplaçat per Miltiad (311-314). 

Pendent son pontificat, deguèt — coma sei predecessors — faciar lei consequéncias de l'esquime causat per lei persecucions de Deci en 250-251. Après d'afrontaments ambé lei caps crestians opausats a la doctrina oficiala de la Glèisa, foguèt exilat en Sicília per l'emperaire Maxenç per restablir l'òrdre dins la capitala. I moriguèt rapidament e un papa novèu foguèt elegit tre lo 2 de julhet siá un mes avans sa mòrt.
Mar de Kara

La **Mar de Kara** es una mar de l'Ocean Artic situada entre la Nòva Zembla, la mar de Barents e la mar de Laptev. Es la zòna de recepcion d'unei fluvis importants (Òb, Ienissèi, Piassina e Taimyra) e presenta donc una salinitat fòrça variabla. Se supausa l'existéncia de ressorsas naturalas importantas (petròli, gas naturau...) e de pollucions grèvas causadas per de curum nuclears d'origina sovietica ò russa.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Albert Fert

**Albert Fert** (nascut lo 7 de març de 1938, Carcassona) es un fisician francés especialista de l'estudi de la matèria condensada. Es laurejat dau Prèmi Nobel de Fisica 2007 amb l'Alemand Peter Andreas Grünberg per la descubèrta de la magnetoresisténcia giganta en 1988.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Peter Andreas Grünberg

**Peter Andreas Grünberg** (nascut lo 18 de mai de 1939 a Plzeň) es un fisician alemand. Reçaup lo Prèmi Nobel de Fisica 2007 amb Albert Fert per la descubèrta de la magnetoresisténcia giganta.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Copa deu Monde de fotbòl de 1930

thumb|200px|Copa de fotbòl 1930
La **Copa deu Monde de [[fotbòl]] de [[Uruguai]] de [[1930]]** ho la I edicion deu tornei de la Copa deu Monde, que s'joguè en Montevideo e la copa que ho ganhada per la Seleccion Uruguaiana.

## Ligams extèrnes

* FIFA.com - Uruguay 1930 (espanhòl)
* ESPN.com - Uruguay 1930 (espanhòl)
* Todos Los Mundiales - Uruguay 1930 (espanhòl)
* World Cup History - Uruguay 1930 (anglés)
*World Cup 1930 Final

## Vejatz tanben
* Copa deu Monde de Fotbòl