Dioscorea communis

Lo **reponchon**, **responchon** o **tamisièr** *(Dioscorea communis)*, es una espècia de planta grimpanta monocotiledonèa de la familha dels nhams  (*Dioscoreaceae*).

Es comuna en Euròpa, en Asia e dins lo nòrd de l'Africa, regions que n'es originària.

Atencion, se la ca pas confondre amb la cojarassa d'aspècte semblant mas entièrament toxica, o amb l'Ariège de camba espinosa.

## Sinonimes
* (≡) *Tamus communis* L. (basionyme)
* (=) *Tamus edulis* Lowe

## Istòria
En 1753, Linné creèt l'espècia *Tamus communis*, en manlevant lo nom de genre *Tamus* a una planta citada per Plini lo Vièlh jol nom de *taminia*.

D'analisis morfologicas e molecularas recents mostrèron que las *Dioscoreaceae* deurián èsser classificadad en quatre genres diferents: *Dioscorea*, *Stenomeris*, *Tacca* e *Trichopus*. Alara lo genre *Tamus* se trapa inclús dins las *Dioscorea*.

## Descripcion
Es una espècia de planta de tija prima, volubila, que pòt aténher 3&nbsp;m de long. Es vivaça mercé a una gròssa raiç, negrenca, tuberizada, en forma de nap e que dona cada an de brots novèls.

Las fuèlhas altèrnas, de peciòl dotat de doas glandulas, son cordadas (en forma de còr), de sinus plan obèrt, acuminadas, primas, *lusentas*. Fach excepcional per una monocotiledòna, lo limbe es constituit d'un malhum de nervaduras non parallèlas.

Las flors jaunas-verdencas son pichona (3-6 mm de diamètre) e amassada en rasim. Los sèxes son separats (planta dioïca). Las flors masclas son dispausadas lo long de rasims prims de 5-10 cm de long, las femes en grop quichat. La florason se debana e abril-mai-junh, segon lo clima.

Los fruchs son de pichonas baias rojas, brilhantas, chucosas, de 12 mm de diamètre, persistentas l'ivèrn après la senescéncia de la fuèlhas.
Tamus_communis_racine.jpg|Raiç
Tamus communis.jpg|Flors e fuèlhas
Reponchon.jpg|Tana dels joves brots
Tamus communis0.jpg|Fruchs
Dioscorea communis MHNT.BOT.2004.0.790.jpg|Fruchs e granas - MHNT


## Ecologia
Lo reponchon es present dins tota l'Euròpa centrala e miègjornala. Tanben se trapa en Africa de Nòrd e en Asia temperada.

Buta suls sòls rics e frescs, pels bòsques e bartasses.

## Composicion e proprietats
Lo reponchon conten de glicosids d'espirostanas e de furostanas (de saponosiaes amb genina esteroïdica), d'esteròls, istaminas e fenantrènas (dotats d'activitats citotoxicas). La batatasina I, un derivat de fenantrèn, es un inibitor de creissença de las plantas.

Los esteròls detectats dins la fuèlhas e las tija del reponchon, coma d'autras *Dioscorea*, son subretot lo β-esitosteròl, l'estigmasteròl e lo colesteròl. Contenon tanben de diosgenina e de nhamogenina, dins de proporcions variablas segons lo moment de l'an o l'edat de la planta.

Aquela espècia conten tanben de cristals en forma d'agulhas d'oxalat de calci. La consomacion dels fruch, o del tubercul, pòt provocar de trebles digestius grèus. Se considèra donc coma **toxica**.

## Utilizacion
vinheta|Tanas de reponchons, sola partida non toxica de la planta.
Los brots joves son consomits en Occitània coma d'espargues subretot dins Avairon, Òlt, e lo Tarn e Garona e subretot Tarn.

La sabor es amarga mas pas cap de toxicitat non i es estada constatada. A la coseson, gaireben tot l'amarum desapareis: la cal getar dins l'aiga bolhissenta al culhir. Se consoma en moleta o ensalada.
Lo mètge grèc, Dioscorides reconeis sas proprietats emenagògas, diureticas e antiepilepticas.

Lo contacte dels fruchs madurs o dels rizòmas pòt provocar de dermatitas a causa de la penetracion dins la pèl de cristals d'oxalat de calci en forma d'agulhas primas.

Malgrat sas proprietats rubefasenta e vesicanta (que fa venir de bofigas sus la pèl), la raiç èra utilizada en medecina populara per curar las contusions e macaduras, d'ont son nom d’*èrba de las femnas batudas*. La pulpa ruscada es aplicada localament. La raiç bolhida 2 a 3 oras, espotida amb de grais, èra un enguent pels reumatismes en nauta Provença.

## Referéncia


### Ligams extèrnes
* Referéncia Catalogue of Life : ''Dioscorea communis'' (L.) Caddick & Wilkin (en)
* Referéncia NCBI : ''Dioscorea communis'' (en)
* Referéncia GRIN : <small>espèce </small>''Dioscorea communis''  (L.) Caddick & Wilkin (en)
* Referéncia BioLib : ''Dioscorea communis'' (L.) Caddick & Wilkin (en)
* Referéncia INPN : ''Dioscorea communis'' (L.) Caddick & Wilkin, 2002 (+ statut + description) (fr)