open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nestòri

**Nestòri**, ò **Nestorius**, (vèrs 381, Cesarèa - 451, Egipte) foguèt patriarca de Constantinòble dau 10 d'abriu de 428 au 11 de julhet de 431. Succediguèt a Sisinios I (427-428) e foguèt remplaçat per Maximian (431-434). Es subretot famós per sa doctrina crestiana, lo nestorianisme, que foguèt condamnada per lo concili d'Efèsa en 431.

Prèire originari dei províncias orientalas de l'Empèri Roman, foguèt nomat arquevesque de Constantinòble per l'emperaire Teodòsi II (408-450) que voliá assegurar son contraròtle sus lo clergat de la capitala. Durant aqueu periòde, luchèt còntra la preséncia de movements arians dins la vila e assaièt de s'atacar ai defensors dau pelagianisme, un autre movemement eretic. Son fanatisme èra sostengut per la Cort mai èra impopular au sen dau clergat e dau pòble. De mai, de problemas apareguèron rapidament amb lei tèsis de Nestorius sus la natura de Maria.

D'efiech, i aviá un debat entre aquelei que la consideravan coma la « maire de Dieu » (*Theotokos*) e aquelei que la disián solament « maire de l'òme » (*Anthropotokos*). Nestorius prepausèt un compromés amb la formula « maire dau Crist » (*Christotokos*) car, segon eu, una femna podiá pas enfantar Dieu, un èsser sensa causa. Dins aquò, aquela concepcion se turtèt ai crèires populars e plusors evesques s'opausèron a Nestorius. Lo pus important foguèt Ciril d'Alexàndria.

Per reglar la question, Nestorius conselhèt a Teodòsi II de convocar un concili que foguèt organizat a Efèsa en 431. Protegit per una importanta delegacion d'evesques e sostengut per d'autrei grops, Ciril d'Alexàndria i obtenguèt una majoritat clara per condamnar son adversari e o depausar. Divèrseis autreis evesques nestorians foguèron tanben deposats maugrat l'oposicion de l'emperaire. Pasmens, Teodòsi II poguèt pas impausar sa volontat car la Cort assostava una minoritat tròp importanta de partisans de Ciril. Nestorius foguèt donc exiliat en Siria e en Egipte onte moriguèt.

Dins aquò, lo concili d'Efèsa entraïnèt una crisi grèva au sen de la Glèisa car certaneis evesques refusèron d'acceptar sei conclusions. En particular, la Glèisa de Pèrsia preferiguèt rompre amb lo rèsta de la crestiantat per gardar sa teologia nestoriana. Lo nestorianisme demorèt ansin influent en Asia fins a la fin de l'Edat Mejana.

## Liames intèrnes

* Cristianisme.
* Nestorianisme.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Gangrena

La **gangrena** es una necròsi irreversibla dei teissuts organics qu'es causada per una obstruccion arteriala prolongada per embolia, acipada, infeccion ò exposicion a una temperatura fòrça freja.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Coseranés

Lo coseranés es un sosdialècte de l'occitan gascon de Coserans.

## Fonetica

* Los -t e -ts finals se prononcian [tch] : *blats* [blatch], *polits* [politch].

* Las contraccions *deth*, *ath*, *peth* an un -t final que prend un son palatal plan adocit, quand es seguit per una vocala: *S'eth ase non a set que minge* [s'etch ase non a setch que minge], *Aths audèths engabiats cap de libertat* [atch audetch engabiatch cap de libertatch].

* L'-s prend lo son de l'-i davant las consonantas: *desrasonar*, *desbrembar* [deyrasonà] [deybremba], mas totun l'-s garda sa consonància natural davant -s, -p,-c: *dessosar* [dessosà], *despopar* [despopà].

* L'-n final a totjorn un son nasal.

## Parabòla de l'enfant prodig (version en naut coseranés)

Un òme avia cap que dus hilhs. Eth mes joés que diguèc/didèc ena sa pair: “Qu’é ora que siá mon mèstre e qu’aja sòuses. Que cau que me’n posca anar e que veja país. Partejatz eth vòste ben e datz-me eth çò que devi aver.”  -  “Ò,  mieu hilh”  diguèc/didèc eth pair,  coma volhas! Qu’ès un dolent e que seràs castigat.”  Après que draubic/drauic ua tireta,  que partegèc eth ben e que’n hèc duas parts.

## Bibliografia
*Deledar J., 1995, Grammaire des parlers Couserannais, IEO-Arièja, Loubières (09).
*Deledar J. &t Poujade P., 2001, L’occitan parlé en Ariège, Pamiers, Cercle Occitan Prosper Estieu.
*CÒSTAS, Joan-Francés, 1992, *Entre lengadocian e gascon en Arièja un parlar interferencial : le parlar de Massat*. Estudis Occitans 11, p. 3-20.

## Ligams extèrns
* ''Les Interférences linguistiques entre gascon et languedocien dans les parlers du Comminges et du Couserans'', Pèire Bec (Pierre Bec)

* Proverbes patois de la vallée de Biros, amb gramatica del parlar coseranés

* [''Rapòrt d'estagi: ''Langue et culture occitanes sur le territoire du Parc Naturel Régional des Pyrénées ariégeoises et du pays Couserans'', Alice Traisnel. Dona d'entresenhas suls sosdialèctes coseranés, comengés e [parlar de Massat] ]
Sarladés (sosdialècte)

**Sarladés** es un sosdialècte occitan lengadocian parlat a Sarlat e son parçan, lo Sarladés:

## Fonetica

* Lo -g, -j, -tg e -ch sonan -ds, -ts, -tz: gitar [tzità], jòine [tsòine],  jorns [tsors], minjar [mintzà], partatge [partatse], gatges [gatzes], pròche [pròtse].

* Al Nòrd del Peirigòrd los participis passats perdon dins la prononciacion los -t finals: perduts [perdu]

## Ligams extèrnes
* ''Lo devinaire'' de Pèire Miremont Editions du centre, Aurlhac, 1973 Presenta los fachs fonetics, prosodics e verbals del sosdialècte sarladés
Biatlon

Lo **biatlon** es un espòrt olimpic que combina l'esquí de fons e lo tir ambé la carabina. Es originari d'entraïnaments militars destinats ai tropas de montanha ò dei país sovent curbits de nèu coma la patrolha militara. Apareguèt après la Segonda Guèrra Mondiala e venguèt olimpic en 1960. Es fòrça popular en Escandinàvia, en Euròpa Orientala (Russia, Polonha, Ucraïna...) e dins lei país germanofòns (Alemanha, Àustria...). França, maugrat un nombre limitat de licenciats, a tanben un ròtle important dins lei competicions internacionalas.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Bob Barker

**Robert William Barker**, mai conegut coma **Bob Barker** (Darrington, estat de Washington, 12 de decembre de 1923) es un actor american de comèdias del cinèma.
Raphaël Lamaignère

Curat de Sent Aubin, de l'escòla Gaston Fèbus escriguèc 9310 vèrs francés e gascons acapats lo 30 d'aost de 1948.
Vadut a Doasit lo 13 d'aost de 1887 - Mort a Èrm lo 27 de mai de 1951.
Que s'avè pres per pseudonime "Jan de Junat".

## ligams extèrnes
http://dzt-isto.chez-alice.fr/09_r_lam.htm sit dedicat a Raphaël Lamaignère
http://dzt-isto.chez-alice.fr/dzit_lam.htm seleccion de tèxtes de Raphaël Lamaignère en grafia classica
Lista dels primièrs ministres d'Azerbaitjan

Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de Azerbaitjan.

Vaquí la lista dels primièrs ministres de Azerbaitjan dempuèi 1918.

## Primièrs ministres de la Republica Democratica d'Azerbaitjan (1918-1920)

## Primièrs ministres de la Republica d'Azerbaitjan (1991-uèi)

## Vejatz tanben
* Lista dels presidents d'Azerbaitjan
Maquina pneumatica

**Antlia** (en occitan la **Maquina pneumatica**) es una constellacion de l'emisfèri sud. Foguèt definida au sègle XVIII a partir d'estelas gaire lusentas dins una region situada entre leis constellacions pus importantas de l'Idra e dei Velas.

## Istòria

La constellacion de la Maquina pneumatica foguèt definida en 1752 per l'astronòm francés Nicolas-Louis de Lacaille. Aquela creacion èra destinada a emplir una region dau cèu vueja d'estelas lusentas situada entre leis de l'Idra, dei Velas, dau Centaure e de la Bossòla. Foguèt dicha en onor dau scientific francés Denis Papin qu'aviá inventat una dei premierei maquinas de vapor.

Leis astronòms chinés coneissián ja aqueleis estelas que foguèron devesidas entre doas constellacions diferentas de l'astronòmia chinesa. ε Antliae, η Antliae e θ Antliae faguèron partida de la constellacion dau Temple celèste que se situava magerament sus la constellacion actuala de Bossòla. Lo rèsta faguèt partida de la constellacion dicha *Dong'ou* que representava una region dau sud de China.

## Estèlas principalas

Totei leis estèlas de la constellacion, compres seis estèlas principalas, an una luminositat febla. En causa d'aquelei condicions malaisadas, an donc ges de nom ancian mai solament de designacions scientificas modèrnas :
* **α Antliae** es l'estela pus luminosa amb una magnitud de 4,25. Es una estela giganta aranja de classa M0 situada a una distància de 366 annadas lutz de la Tèrra.
* **δ Antliae** es una estela d'una magnitud de 5,6 e la segonda pus luminosa de la constellacion. Es un sistèma doble situat a 481 annadas lutz. La segonda estela dau pareu a una magnitud de 9,6.
* **ζ Antliae** es un sistèma multiple de quatre estelas de magnitud 5,8 (ζ1), 5,9 ζ2), 6,2 e 7,0 que son situadas a aperaquí 373 annadas lutz de la Tèrra.

## Objècts celèsts de remarca

En causa de sa posicion situada en direccion d'una region vueja de la Via Lactèa, *Antlia* presenta pauc d'objècts celèsts que se pòdon veire aisament :
* NGC 3132 es una nebulosas planetària de magnitud 9,87 de dimension aparenta 1'4 x 0'9 que se situa a aperaquí  annadas lutz. D'aspèct similar a la nebulosa M 57, aquel objècte se situa a la frontiera entre la Maquina pneumatica e lei Velas.
* NGC 2997 es una galaxia galaxia espirala Sc de magnitud 10,1 de dimension aparenta 8′9 x 6′8. Situada a 40 milions d'annadas lutz, es lo còrs pus luminós d'un grop de galaxias.
* PGC 29194 es una galaxia nana que fa partida dau Grop Locau. Se situa a 3,7 milions d'annadas lutz. D'una magnitud superiora a 15, es fòrça malaisada d'observar.

## Liames intèrnes

* Constellacion.

## Bibliografia

* **[[francés|(fr)]]** David Lévy, *Guide pratique de l'astronomie*, 1995.

## Nòtas e referéncias
Johann Elert Bode

**Johann Elert Bode** (19 de genier de 1747, Amborg - 23 de novembre de 1826, Berlin) foguèt un astronòm alemand qu'aguèt un ròtle important dins lo desvolopament de l'astronomia europèa a la fin dau sègle XVIII e au començament dau sègle XIX.

Disciple de Johann Georg Büsch, venguèt director de l'observatòri de Berlin en 1786 e lo demorèt fins a sa retirada en 1825. I publiquèt un obratge (*Uranographia*) en 1801 destinat a catalogar lei posicions deis estelas e deis objècts celèsts coneguts. En parallèl, prepausèt de cartas ambé d'interpretacions artisticas dei constellacions. Publiquèt tanben un obratge pus cort (*Vorstellung der Gestirne*) destinat ais astronòms amators e un libre d'introduccion ai constellacions e a sei legendas que conoguèt mai de dètz edicions diferentas. Venguèt sòci de la *[[Royal Society]]* en 1789.

Regardant l'astronomia dau periòde, popularizèt la lèi de Titius-Bode que foguèt a l'origina de la descubèrta deis asteroïdes. Après la descubèrta d'Uranus, participèt a l'estudi e au calcul de son orbita. Foguèt un dei premiers que pensèt que lo còrs foguèsse una planeta desconegut dau Sistèma Solar e non una cometa. Descurbiguèt egalament la galaxia M 81 qu'es tanben dicha galaxia de Bode en son onor.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Mark Harper

thumb|250px|Mark Harper
**Mark James Harper** (Swindon, Wiltshire, 26 de febrièr de 1970) es un politician conservador e comptable independent anglés. Es actualament, e dempuèi 2005, membre del Parlament Britanic per la circonscripcion de Forest of Dean. Del 4 de setembre de 2012 fins al 8 de febrièr de 2014 foguèt Ministre d'Estat de l'Immigracion. Aqueste membre del govèrn de David Cameron qu'impulsèt una novèla lei plan mai sevèra a prepaus del contraròtle e dels dreches dels immigrants, aguèt de presentar sa demission pel fach qu'emplegava coma serviciala una immigranta sens papièrs.
Lista dels presidents d'Azerbaitjan

thumb|200px|Estandard del President d’Azerbaitjan
Lo president es lo cap d'Estat d’Azerbaitjan.

Vaquí la lista dels presidents d’Azerbaitjan dempuèi 1991.

## Presidents de la Republica d’Azerbaitjan dempuèi 1991

## Vejatz tanben
* Lista dels primièrs ministres d'Azerbaitjan
Civilizacion nuragica

La **civilizacion nuragica** foguèt una civilizacion mediterranèa apareguda sus l'illa de Sardenha au sègle XVIII avC e que dispareguèt vèrs lo sègle I avC. Foguèt caracterizada per la bastida de monuments de pèire dichs nurags. Dins lo corrent de son periòde d'existéncia, s'estendiguèt tanben dins lo sud de Corsega. A partir dau sègle X avC, intrèt en contact ambé lei Fenicians qu'installèron de comptadors lòng dau litorau sarde. Vèrs 540 avC, Cartage acomencèt la conquista sistematica de Sardenha e capitèt pauc a pauc d'ocupar la màger part de l'illa franc dei reigons montanhosas orientalas onte se mantenguèt la cultura nuragica. Après la conquista de l'illa per lei Romans a l'eissida de la Premiera Guèrra Punica, la civilizacion nuragica contunièt de resistir e de se revòutar regularament còntra Roma. Ansin, maugrat la repression saunosa de cada insureccion, lei Romans aguèron de dificultats per instaurar un contraròtle vertadier dei montanhas sardas fins a la fin dau sègle I avC. Après aqueu periòde, la cultura nuragica sembla pauc a pauc disparéisser, belèu en causa dau desvolopament progressiu dau ret de rotas e dei centres economics bastits per lei Romans que finiguèron per estendre la cultura romana a tota l'illa.

## Liames intèrnes

* Sardenha.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Projècte Manhattan

Lo **Projècte Manhattan** foguèt lo nom de còdi dau projècte de recèrca que desvolopèt la premiera arma nucleara dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala (1939-1945). Foguèt menat magerament per leis Estats Units d'America ambé de participacions menoras de Canadà e dau Reiaume Unit. Començat en 1939, reüniguèt mai de  personas e foguèt dotat d'un budget de dos miliards de dolars. Divèrseis modèles d'armas basats sus l'utilizacion d'urani ò de plutonium i foguèron estudiats. Permetèron la produccion dei doas bombas A utilizadas per l'armada estatsunidenca per bombardar lei vilas japonesas de Hiroshima e de Nagasaki.

## Liames intèrnes

* Arma nucleara.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Region de Granada

La **Region de Granada**, Hauta Andalosia, Andalosia Orientala o Granada (en espanhòl: *Región de Granada*) es una region d'Espanha qu'es una part de la comunautat autonòma d'Andalosia. Es situada dins lo sud-èst de la Peninsula Iberica, entre Andalosia e la Murcia, e entre la còsta mediterranèa e Castelha-La Mancha. Sa capitala es la vila de Granada.

Sa populacion èra de 3.938.487 abitants en 2011 per una superficia de 42.102 km², çò que fa una densitat de populacion de 93,55 hab/km².
## Organizacion territoriala

La region de Granada es devesida en 4 províncias: Almería, Granada, Málaga e Jaén.

### Lengas
Lo castelhan es la lenga oficiala.

### Veure
* Region de Leon
* Espanha
* Andalosia

## Recerencies
>
Martxelo Otamendi

thumb|250px|Martxelo Otamendi en 2007
**Martxelo Otamendi Egiguren** (Tolosa, Guipuscoa, 9 de decembre de 1957) es un jornalista basc. Foguèt lo director del jornal *[[Euskaldunon Egunkaria]]* dempuèi 1993 fins al moment que lo govèrn espanhòl lo faguèt tampar en 2003. Es lo director actual del jornal *[[Berria]]*.
Satya Nadella

thumb|250px|Satya Nadella a LeWeb en 2013
**Satya Narayana Nadella** (en telogo: సత్య నాదెళ్ల; (Hyderabad, Andhra Pradesh, 19 d'agost de 1967) es un engenhaire, informatician e administrador d'entrepresas indianoamerican. Dempuèi lo 4 de febrièr de 2014, remplaça Steve Ballmer al cap de la companhiá americana d'informatica Microsoft.
Nikolai Baskov

thumb|250px|Nikolai Baskov en 2009
**Nikolai Víktorovich Baskov** (en rus: Николай Викторович Басков; Balashikha, 15 d'octobre de 1976) es un cantaire e actor rus.

## Discografia
* Посвящение (2000)
* Посвящение на бис (2000)
* Шедевры уходящего века (2001)
* Мне 25 (2001)
* Никогда не говори прощай (2004)
* Отпусти меня (2005)
* Лучшие песни (2005)
* *Romantic Journey* (2011)
Fenicians

Lei **Fenicians** èran un pòble antic originari de la region dau Liban actuau. Aguèron una influéncia importanta sus lo desvolopament dei civilizacions mediterranèas dau millenari I avC. Pasmens, en causa de la manca de documents escrichs per lei Fenicians esperelei, lei conoissenças actualas son magerament basadas sus lei testimònis laissats per lei populacions vesinas.

Lei Fenicians èran devesits entre diferentei ciutats-estats independentas. Lei pus importantas èra Biblos, Sidon, Tir e Arwad. Se formèron a partir de 1200 avC a partir dei culturas de la Mediterranèa Orientala dau millenari II avC. D'efècte, lei centres urbans fenicians i formavan ja de ciutats-estats e de crosieras marchandas importantas que foguèron alternativament dominadas per lei poissanças regionalas successivas (Egipte, Ititas...). Après la crisi de 1200 avC (invasions dei Pòbles de la Mar), capitèron de venir independentas. Aprofichèron aquela situacion per s'estendre dins lo bacin mediterranèu onte fondèron de comptadors comerciaus e de colonias, especialament en Chipre, en Sicília, en Sardenha, en Africa dau Nòrd e dins lo sud de la Peninsula Iberica. Aquò permetèt tanben de difusar la cultura feniciana lòng dau litorau e l'alfabet fenician es probablament lo precursor deis alfabets grèc e aramèu.

A partir dau sègle VIII avC, lei ciutats-estats foguèron tornarmai atacadas per d'empèris poderós coma leis Assirians, lei Babilonians, lei Pèrs, lei Grècs e finalament lei Romans. Pasmens, capitèron generalament de gardar son autonòmia e de demorar una poissança comerciala importanta. Ansin, la region gardèt de trachs fenicians de sègles après la pèrda de Fenicia per lei Bizantins. En parallèl, de colonias fenicianas venguèron de centres mediterranèus importants, especialament Cartage que foguèt una poissança majora fins a la fin dau sègle III avC.

## Vejatz tanben
* Cartage.
* Civilizacion cartaginesa.

## Bibliografia
* Aubet, M. E.: *Tiri y las colonias fenicias de Occidente*, Barcelona, 1987. 
* Belmonte Avilés, Juan Antonio: *Cuatro estudios sus los dominios territoriales de las ciudades-estado fenicias*, Bellaterra. 
* Blázquez, José María: *Historia d'Orientatz antiguo.* Madrid: Cátedra, 1992. 
* Corzo, Ramón: Los fenicios, señores de la mar. Madrid: Información y Revistas, 1988. 
* Frankenstein, Susan: Arqueología del colonialismo: lo fau impacte fenicio y griego en lo sur. Barcelona: Grijalbo - Mondadori, 1997. 
* García y Bellido, Antonio: *Fenicios y cartagineses en Occidente.* Madrid, 1942.

## Ligams extèrnes
* Centre d'Estudis Fenicis e Púnics
* ''Enciclopedia Phoenicia''.
* «Los fenicios En Vélez-Málaga».

## Nòtas e referéncias
Lista dei formigas d'Occitània

La **lista dei formigas d'Occitània** reunís lei diferenteis espècias de formigas que se pòdon observar en Occitània.

[thumb|right|''[Camponotus cruentatus*, [[formiga]] pus granda d'[[Occitània]].]]

* *Aphaenogaster dulcinea*.
* *Aphaenogaster gibbosa*.
* *Aphaenogaster senilis*.
* *Aphaenogaster subterranea*.
* *Anergates atratulus*.
* *Bothriomyrmex meridionalis*.
* *Camponotus aethiops*.
* *Camponotus cruentatus*.
* *Camponotus herculeanus*.
* *Camponotus lateralis*.
* *Camponotus ligniperda*.
* *Camponotus piceus*.
* *Camponotus pilicornis*.
* *Camponotus sylvaticus*.
* *Camponotus truncatus*.
* *Camponotus vagus*.
* *Cataglyphis cursor*.
* *Cataglyphis piliscapus*.
* *Crematogaster auberti*.
* *Crematogaster scutellaris*.
* *Crematogaster sordidula*.
* *Dolichoderus quadripunctatus*.
* *Formica cunicularia*.
* *Formica decipiens*.
* *Formica exsecta*.
* *Formica fusca*.
* *Formica gagates*.
* *Formica lemani*.
* *Formica lugubris*.
* *Formica pratensis*.
* *Formica rufa*.
* *Formica rufibarbis*.
* *Formica sanguinea*.
* *Formica subrufa*.
* *Lasius alienus*.
* *Lasius brunneus*.
* *Lasius emarginatus*.
* *Lasius flavus*.
* *Lasius fuliginosus*.
* *Lasius grandis*.
* *Lasius mixtus*.
* *Lasius myops*.
* *Lasius niger*.
* *Lasius umbratus*.
* *Leptothorax acervorum*.
* *Leptothorax cordieri*.
* *Leptothorax muscorum*.
* *Leptothorax nadigi*.
* *Leptothorax niger*.
* *Leptothorax rabaudi*.
* *Leptothorax racovitzai*.
* *Linepithema humile*.
* *Messor barbarus*.
* *Messor bouvieri*.
* *Messor capitatus*.
* *Messor sanctus*.
* *Messor structor*.
* *Monomorium pharaonis*.
* *Myrmica rubra*.
* *Myrmica ruginodis*.
* *Myrmica rugulosa*.
* *Myrmica sabuleti*.
* *Myrmica scabrinodis*.
* *Myrmica specoides*.
* *Pheidole pallidula*.
* *Plagiolepis pygmaea*.
* *Plagiolepis vindobonensis*.
* *Polyergus rufescens*.
* *Ponera coarctata*.
* *Ponera eduardi*.
* *Solenopsis banyulensis*.
* *Solenopsis fugax*.
* *Strongylognathus testaceus*.
* *Tapinoma erraticum*.
* *Tapinoma nigerrimum*.
* *Temnothorax lichtensteini*.
* *Temnothorax recedens*.
* *Temnothorax tristis*.
* *Temnothorax tuberum*.
* *Tetramorium caespitum*.
* *Tetramorium semilaeve''.
Maurice Barrès

thumb|dreta|'''Maurice Barrès'''

**Maurice Barrès** (Charmes, 1862 - 1923) èra un politician, escrivan e jornalista francés antisemita. 

Estudièt lo drech a París ont intrèt en contacte amb lo cenacle de Leconte de Lisle e amb lo simbolisme.

A l'ocasion l*'Afar Dreyfus* passèt de posturas socialistas cap a drecha e venguèt *antidrayfusard* . Acusèt Alfred Dreyfus d'èsser copable per causa del seu judaïsme e escriguèt de panflets antisemitas. 

Devolopèt una teoria pròcha del nacionalisme romantic. S'opausant a la teoria de Jean-Jacques Rousseau al respècte del Contracte social, Barrès considerava la *Nacion* (qu'utilizava a la plaça *Pòble*) coma un fondament istoric e que demandava pas una "volonatat general" per s'establir, sul aquel punt contrastava amb la definicion de Nacion d'Ernest Renan.

En 1906, foguèt causit a l'Academia francesa e elegit al Parlament francés coma deputat pel departament de la Sèina. 

Ferm partisan de l'Union sacrée pendent la Primièra Guèrra Mondiala. Barrès aguèt grand influéncia suls escrivans franceses e tanben entre los monarquistas pasmens que n'èra pas.

## Qualques obratges
**Sous l'œil des barbares* (1888)
**Un Homme libre* (1889)
**Le Jardin de Bérénice* (1891)
**L'Ennemi des lois* (1892)
**Du sang, de la volupté, de la mort* (1893)
**Scènes et doctrines du nationalisme *(1902)
**Les Amitiés françaises* (1903)
**Ce que j'ai vu à Rennes* (1904)
**Au service de l'Allemagne* (1905)
**Le Voyage de Sparte* (1906). 

## Ligams extèrnes

*Barrès' Discors a l'Academia Francesa 
*Letras entre Barrès e Ana de Noailles (audio)
Ciergue e Julita

**Ciergue** (en grèc *Κηρύκος* (*Kērykos*)), e sa maire  **Julita** (en grèc, *Ἰουλίττα*) foguèron segon la tradicion crestiana martirizats a Tars (Turquia actuala) en l'an 304. Non se'n conserva pas cap testimòni istoric mas son venerats coma sants per tota la crestiantat, coma protectors dels paures e dels mainatges.
Lo nom de **Sant Ciergue** , **Sant Cirgue** o **sant Cierge** es fòrça present dins la toponimia occitana, en Tarn, Òlt, Cantal, Corresa, Naut Léger, Puèi de Doma, Ardecha. S'encontran tanben pus rarament las formas **Sant Circ** e **Sant Ceri** e **Sant Cirici**.
### Referéncias
Organizacion deis Estats Americans

L**'Organizacion deis Estats Americans** es una organizacion internacionala que gropa lei país dau continent american per favorizar la solidaritat e la cooperacion regionalas entre leis estats membres. Es basada a Washington. 

Foguèt creada en 1948 au començament de la Guèrra Freja opausant leis Estats Units d'America a l'Union Sovietica. Ansin, dins lo corrent d'aqueu periòde, son ròtle principau èra de luchar còntra l'expansion dau comunisme sota la direccion de Washington. Per exemple, permetèt de legitimar d'iniciativas estatsunidencas còntra lei regimes comunistas de la region (Cuba, Granada...). En revènge, la solidaritat regionala conoguèt un limit important en 1982 quand leis Estats Units sostenguèron lei Britanics durant la guèrra dei Malvinas. Dempuei la fin de la Guèrra Freja en 1991, l'organizacion a conegut divèrsei transformacions ambé la demenicion de l'influéncia estatsunidenca (reintegracion de Cuba en 2009 per exemple) e son ròtle es d'ara endavant mai conforme a seis objectius iniciaus.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Conseu d'assisténcia economica mutuala

Lo **Conseu d'assisténcia economica mutuala** (**CAEM** sovent dich **Comecon**) èra una organizacion de cooperacion economica entre diferents país dau blòt sovietic. Foguèt creat en 1949 e disparaguèt en 1991 a la fin de la Guèrra Freja.

L'objectiu de l'organizacion èra de melhorar la planificacion e l'especializacion deis industrias nacionalas dei país comunistas après la Segonda Guèrra Mondiala. A sa creacion, èra taben una repòsta sovietic au plan Marshall e la formacion dau blòt estatsunidenc. Puei, dins lo corrent de la Guèrra Freja, permetèt ai Sovietics de renfòrçar son influéncia economica en Euròpa Orientala.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Oncle Sam

L**'Oncle Sam** es una figura emblematica e allegorica deis Estats Units d'America. Inspirat dau retrach dau president Andrew Jackson, es generalament representat coma un òme grand, blanc e ancian ambé lo peu blanc lòng e una barbetona. Sei vestits an de colors e de simbòls revertant lo drapèu estatsunidenc.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Exacromia

L**'exacromia** es una tecnica d'estampariá que permet de reproduire un espèctre colorimetric mai larg que la quadricromia mercé a la conjonccion de las quatre colors de basa de la quadricromia que son lo cian, lo magenta, lo jaune e lo negre mai que s'apond doas colors (sovent irange, verd o blau).

Aquela tecnica permet alara d'enriquir qualques imatges amb una colorimetria mai pròche de l'original per un complement colorimetric. 

Aquel procés es pasmens pauc utilizat car tròp costós demandant sèis passas en maquina. Es utilizat pas que per l'embalatge e d'òbras de prestigi.

Pantone Inc. desvolopèt aquel procés.

Un autre biais de realizar l'exacromia, ja practicat de per abans, consistís a completar las quatre tintas primárias amb un blau clar o mai escur, un roge mai « caud » o un ròse segon los besonhs. 

Aquò permet l'obtencion d'imatges mai rics en colors: un bon exemple es la reproduccion de flors per valorizar las fòrça nuanças de color.

Aquel principi es desvolopat per d'estampadoiras de raj de tencha per realizar d'imatge pròches de la fotografia.

## Vejatz tanben
* Quadricromia (CMJN)
* Pantone
Menandre

**Menandre** (vèrs 343 - vèrs 292 avC) foguèt un autor grèc major de comèdia de l'Atenas antica. Disciple probable dau filosòf e sabent Teofrast e amic d'Epicur, acomencèt rapidament una carriera teatrala ambé la publicacion de sa premiera pèça (*La Colèra*) en 321 avC. Conoguèt un succès rapide gràcias a de comèdias basadas sus lei sòus e la galantariá e averèt uech còps lei Grandei Dionísias. Pasmens, la màger part de son òbra es d'ara endavant perduda e solament una pèça es coneguda quasi entierament.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Conseu nordic

Lo **Conseu Nordic** es una organizacion internacionala de cooperacion entre lei govèrns e lei parlaments dei país d'Escandinàvia. Creat en 1952 e completat en 1971 per la formacion dau Conseu nordic dei ministres, gropava en 2014 cinc estats sobeirans (Islàndia, Suècia, Norvègia, Finlàndia e Danemarc) e tres territòris autonoòms (Illas Feròe, Åland e Groenlàndia). Lei tres estats baltics i avián l'estatut d'observators.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Franco Trappoli

**Franco Trappoli** (nascut en 1947 a Orvieto) es un òme politic socialista italian. Foguèt primièr cònsol de Fano  e membre de la Cambra dels deputats italiana.

## Sa vida

Nascut a Orvieto lo 5 de novembre de 1947, foguèt diplomat en «Sciéncias economicas e comercialas» e venguèt primièr cònsol de Fano de 1980 a 1983.

Foguèt puèi deputat de 1983 a 1987 e de 1992 a 1994. Foguèt le primièr bodista de venir membre de la Cambra dels deputats italiana..

## Referéncias

## Ligams extèrnes

* Radio Radicale: ''Événements auxquels a participé Franco Trappoli''

## Nòtas

.
Ciril d'Alexàndria

**Ciril d'Alexàndria**, vadut en 376, qu'estó patriarca (avesque) d'Alexàndria despuish 412 dinc a la soa mort lo 27 de junh de 444. Sant entaus catolics e los ortodòxes, en 1882 lo papa Leon XIII que'u proclamè pair e doctor de la Glèisa.

## Istòria e tradicion
Nomenat patriarca d'Alexàndria lo 17 d'octobre de 412, nebot e successor de Teofil, Ciril que's consagrè a eradicar lo paganisme, lo judaïsme e çò qui considerava com eretgias: qu'escrigoc contra los arrians e los nestorians e que hasó barrar las glèisas deus novacians e las sinagògas. Aqueras mesuras brutaus que l'opausèn a Orestes, prefècte d'Egipte (crestian eth tanben) e en març de 415 la filosòfa Ipàtia d'Alexàndria qu'estó victima d'ua horrèra arengada peu patriarca.

### Contra Nestòri
Ciril que s'opausè au patriarca de Constantinòble, Nestòri, qui arrefusava de balhar a Maria lo títol de *Theotokos* (literaument ) e en 431 lo Concili d'Efès que condamnè Nestòri com erètge. En 429, Ciril qu'avèva atacat Nestòri dens las omelias, puish en 430 que'u avèva acusat d'adopcianisme e en aost de la medisha annada un sinòde regionau a Roma que'u avèva condamnat e que l'avèva exigida ua retractacion.

Nestòri qu'aconselhè a l'emperaire Teodòsi II d'amassar un concili ecumenic a Efès entà Pentacosta de 431. La letra de convocacion que data deu 19 de noveme de 430 entà ua reünion en junh de 431. Durant aqueth medish mes de noveme, Ciril qu'amassè un sinòde regionau a Alexàndria qui condamnè Nestòri e que'u mandè ua tresau letra dab los dotze anatèmas entà hà'u soscríver.

Ciril qu'afirmava l' deu Vèrb Divin dab la natura umana dens la persona deu Crist (ua sola Ipostasi, dens la quau lo Vèrb e assumí la natura umana).
Divididos

thumb|250px|Divididos en concèrt en 2006
**Divididos** es un grop de rock argentin. Foguèt format en 1988, dins la vila de Hurlingham, per Ricardo Mollo e Diego Arnedo, anteriorament membres del grop Sumo que se dissolguèt quand son menaire, Luca Prodan, moriguèt. Aqueste trio, amb lo percussionista Catriel Ciaravella qu'integrèt la formacion en 2004, es conegut popularamente coma "La aplanadora del rock", per encausa de son son potent. Los musicians son estats recompensats mantun còp tant en grop coma individualament, aital en 2011 recebèron lo Prèmi Gardèl d'Aur, la distincion mai elevada del mond musical argentin en reconeissença per sa trajectòria plan capitada.

## Discografia
* *40 dibujos ahí en el piso* (1989)
* *Acariciando lo áspero* (1991)
* *La era de la boludez* (1993)
* *Otroletravaladna* (1995)
* *Divididos* (compilacion) (1996)
* *Gol de mujer* (1998)
* *10* (compilacion) (1999)
* *Narigón del siglo* (2000)
* *Viveza criolla* (live) (2000)
* *Vengo del placard de otro* (2002)
* *Vivo Acá* (Live) (2003)
* *Oro* (compilacion) (2003)
* *Canciones de cuna al palo* () (compilacion) (2004)
* *Vianda de ayer* (compilacion) (2004)
* *Obras cumbres* (compilacion) (2006)
* *Amapola del '66* (2010)
Jackie Chamoun

**Jackie Chamoun** (Deir el Qamar, 21 d'octobre de 1991) es una esquiaira alpina libanesa. Participèt per Liban als Jòcs Olimpics d'Ivèrn en 2010 ont acabèt 54ena en eslalòm e puèi als de Sòchi en 2014 dins las categorias d'eslalòm e d'eslalòm gigant. Se vegèt al centre d'una polemica importanta dins son país que durant los jòcs, lo 10 de febrièr de 2014, sortiguèron de fòtos vièlhas de tres ans d'ela pitre nus dins la premsa.
.cards

**** ("cartas", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi l’11 de febrièr de 2014.

## Referéncias
Eleccions regionalas en Sardenha de 2014

thumb|400px|Predominància dels candidats segon los airals de Sardenha
Las **eleccions regionalas en [[Sardenha]] de 2014** se son debanadas lo 16 de febrièr de 2014. La causida de la data generèt una polemica dins la societat sarda que finalament es estada avançada de doas setmanas sul moment inicialament previst, lo 2 de març, çò que redusiguèt considerablament lo temps de preparacion e presentacion de las listas e dels candidats. Contràriament a l'escrutin anterior, se votèt sonque en un còp, la jornada de dimenge. Aqueste an, la lei electorala es estada modificada tornarmai, amb la Legge Regionale Statutaria del 12 de novembre de 2013. Aital es elegit president lo candidat qu'obten la majoritat (e mai siá relativa) dels sufragis.

A miègjorn lo taus de participacion èra de 11,36 % dels votaires, çò que representa una aumentacion leugièra en rapòrt al 10,38 % de las eleccions precedentas en 2009 que pr'aquò comptavan doas jornadas de votacions. Quand s'acabèron las eleccions que se podiá votar fins a 22h la participacion arribèt pas qu'a 52,23 %, mentre que durant las votacions anterioras aquesta atenhèt 67,58 %, siá un pauc mai de 15 % mens.

S'escrutèron los resultats l'endeman. Las eleccions marquèron la victòria del candidat d'esquèrra Francesco Pigliaru e la desfacha del governador actual Ugo Cappellacci. Michela Murgia se situèt en tresena posicion amb mens d'11 % dels sufragis.

## Los candidats
Lo governador sortent, Ugo Cappellacci, se representava coma candidat a la presidéncia de la region sostengut per Silvio Berlusconi. Lo Movimento 5 Stelle qu'obtenguèt de resultats excellents durant las eleccions precedentas se tornava pas presentar per encausa de conflicte intèrns. Pel primièr còp en vint ans, lo partit independentista Sardigna Natzione se presentava pas tanpauc. Per contra, aqueste an vegèt l'irrupcion sus la scèna sarda d'un projècte politic novèl, Sardegna Possibile, capitanejat per l'escrivana Michela Murgia, que vòl una autonomia mai importanta de l'isla e defensa l'autodeterminacion. Lo corrent independentista èra representat per Pier Franco Devias, candidat del Fronte Indipendentista Unidu. Los autres candidats èran Francesco Pigliaru del centre esquèrra, Gigi Sanna del Movimento Zona Franca e Mauro Pili del partit de drecha Unidos.
Posòus

**Posòus** (*Pouzol* en francés) z-es una comuna occitana dau departament dau Puèi de Doma e de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Le nom es atestat en 1115 : *Pozols*. Aquò-es un derivat, embei le sufixe *-eolum*, dau mot occitan *potz* o dau latin *puteus*, dont *potz* deriva . Dempuèi le sègle XII, *-l-* s'es benliau vocalizada en *-u-* (**Posòus*). En tot cas, le nom a pas de liam semantic embei *puèi*, *pojòls*, *pujòls*. Posòls, Posòls de Menerbés e Posòls, etc, on la mèma etimologia.

## Istòria

## Administracion

* Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna z-èra dau canton de Menat; z-es avora dau canton de *[[Sent Jòrgi de Mons|Saint-Georges-de-Mons]]* (en francés).

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben

## Liams extèrnes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Pesadas d'Happisburgh

thumb|400px|Airal ont se trobèron las pesadas amb un agrandiment d'una marca de pè

Las **pesadas d'Happisburgh** son un ensems d'un cinquenat de marcas de pès d'ominids fossilizadas que datan de la debuta del Pleistocèn trobadas sus una plaja d'Happisburgh, un vilatge del país de Norfolk en Anglatèrra. Foguèron descobèrtas en mai de 2013 per Nicholas Ashton, conservador del British Museum, e Martin Bates de l'Universitat Trinity Saint David. Se podián observar dins un jaç de sediments revelat per l'erosion litorala consecutiva a la tempèsta qu'afectèt l'airal durant aquel periòde. Pasmens las pesadas poguèron pas èsser preservadas, e al cap de doas setmanas desapareguèron del tot per encausa de l'erosion.
Malgrat l'impossibilitat de conservar las pesadas, los cercaires ne poguèron enregistrar d'imatges en 3D per mejan de fotogrametria en trabalhar durant los periòdes de marèa bassa, sovent jos una fòrta pluèja. Los documents foguèron analisats posteriorament per Isabelle De Groote de l'Universitat John Moores de Liverpool e aquesta confirmèt que s'agissiá de pesadas d'omininis.

Los resultats de l'estudi de las traças foguèron faches publics lo 7 de febrièr de 2014, e s'indiquèt alara qu'èran mai ancianas que 800.000 ans, çò que ne fa las pesadas d'ominids conegudas mai ancianas en defòra del continent african.  foguèron publicats dins la revista electronica *[[PLOS ONE]]*.

## La descobèrta
### L'airal de descobèrta
thumb|250px|Localizacion geografica de la trobalha
L'airal d'Happisburgh es un espandi ont s'es fach un nombre important de trobalhas arqueologicas d'un biais constant dempuèi fòrça temps que la còsta es somesa de longa a l'erosion marina. Las atestacions mai ancianas datan de 1820 que de pescaires i trobèron dins sas sàrcias de dents, d'òsses, e mai de banas de mantun animal preistoric coma d'elefants, de cèrvis, de rinocèrosses e d'autras espécias desaparegudas. 
Mai recentament en 2000, un òme que se passejava amb son gos per la plaja trobèt un bifaç de selze negre que data d'entre 600.000 e 800.000 ans.
Eve Muirhead

thumb|250px|Eve Muirhead
**Eve Muirhead** (Perth, Escòcia, 22 d'abril de 1990) es una curlingaira escocesa. Ganhèt al cap de l'equipa escocesa lo Campionat Mondial Feminin de Curling de 2013 aprèp d'èsser estada quatre vegadas campiona mondiala juniòr (en 2007, 2008, 2009 e 2011).
PLOS ONE

thumb|250px|Lògo de PLOS ONE
**PLOS ONE**, que se sonèt originalament **PLoS ONE** fins a 2012, es una revista scientifica electronica internacionala publicada en lenga anglesa per la Bibliotèca Publica de la Sciéncia (en anglés "Public Library of Science", que sas inicialas forman son nom). Es d'accès liure per Internet e sos articles son someses a una revision pariala  ("Peer review" en lenga anglesa).
Claustrofobia

La **claustrofobia** (del latin *claustrum* « enclaure » e del grèc *φόβος*, *[[phobos]]*, « paur ») es la paur dels espacis confinhats, dins un enclaus, de salas pichonas de l'enclusament. Es classificada de trebolum ansiós e pòt provocar una crisi de panica.

Un estudi indica que 5–7 % de la populacion seriá tocada de claustrofobia sevèra, mas un sol pichon porcentatge d'aqueles recedon un tractament per curar aquel trabolum.

## Simptòmas
La claustrofobia revelariá dos simptòmas claus: la paur d'èsser restrench e la paur de sufocar. Un individú claustrofòb mostrariá sovent, mas pas sempre, de signes dins los luòcs seguentas: pichonas salas, salas barradas, ascensors, veitures, tunèls, prisons, escalators, mètros sosterrens, cavas, avions e zonas confinhadas.
Pr'amor, un claustrofòb es esglasit pel quite luòc, mas puslèu auriá paur d'o que poiriá li arribar s'èra encalat dins aquel luòc. Sovent, quand es confinhat, l'individú es esglasit par l'idèa de mancar d'aire.

Sovent los claustrofòbs quitan los vestits pensant qu'aquó mermará los simptòmas. Se mai d'uns simptòmas apareisson almeteis temps, existís un risc de crisi de panica. Mas los individús fan tot lor possible per evitar aquels tipes de situacions.

## Causas
La paur dels espacis confinhats es una fobia. Los individús claustrofòbs que se trapan d'espereles dins una sala sens fenèstre sabon que son pas en dangièr, pasmens son esglasits, mèsme terrificats a l'idèa d'èsser incapable de ne sortir, e coneisson pas la causa. La cause exacta de la claustrofobia es desconeguda, mai existís qualques teorias.

### Amigdala

L'amigdala es una de las mai pichonas estructuras del cervèl uman, mas de luènh una de las mi poderosas. L'amigdala condiciona la paur o la rason de la responsa combat-fugida. Una responsa combat-fugida es provocada, quand un stimulus es associat a una situacion de dangièr.

### Condicionament classic
La claustrofobia se desvolopa quand los espacis confinhats son psicologicament sinonimes de dangièr imminent. Es la consequéncia d'una experiéncia traumatisanta viscuda dins l'enfança, alara que los simptòmas podon aparéisser a tot moment dins la vida d'un individú. Une tel experiéncia pòt se produire un o mai còps per marcar l'esperit. La majoritat dels claustrofòbs, participants a un estudi menada per Lars-Göran Öst, contèron que lor fobia s'èra .. 

### Fobia preparada
Existís una recerca suggerissent que la claustrofobia es pas totalament una fobie aquerida o classicament condicionada. Es pas forçadament una paur inata, mas puslèu una « fobia preparada ». Segon Erin Gersley, dins *Phobias: Causes and Treatments*, los umans son geneticament predispausats a la paur. La claustrofobia poirriá tombar dins aquela categoria entre autre a causa de son .

## Tractaments
La terapia cognitiva es un tractament eficaç pels trebolum ansiós.

## Referéncias
Fòbos (mitologia)

Dins la mitologia grèga, **Fòbos** (en grèc Φόϐος) es lo filh d'Arès e d'Afrodita, fraire de Dimos (e Armonia, seguent las versions). Incarnacion de la paur panica (significacion del nom en grèc). Fòbos es l'etimon del mot fobia. Acompanha lo paire a la batalha amb lo fraire Dimos e la divessa Enion. Incitèt los combatents a fugir. Los dos fraires èran los aurigas del dieu de la guèrra. Fòbos es sovent figurat semblant a un leon o amb cap de leon.

Daissèt son nom a Fòbos, una de las doas lunas de Mart (la segonda portant lo nom del seu fraire Dimos).

L'equivalent dins la mitologia romana es Timor

## Nòtas
Fòbos (omonimia)

**Fòbos** designa:

* **[[Fòbos (mitologia)|Fòbos]]**, un dieu grèc incarnacion de la paur panica. Donèt lo nom a:
* **[[Fòbos (satellit)|Fòbos]]**, una de las doas luna de Mart
Deimos (mitologia)

Segon la mitologia grèga, **Dimos** o **Deimos** (en grèc Δειμος, 'terror') èra una divinitat que personificava la terror. Filh d'Arès e d'Afrodita. 

Acompanhava lo seu paire Arès, dieu de la guèrra, a la batalha juntament amb lo seu besson Fòbos e la divesa Enion. Incitava los combatents a fugir. Los dos frairess èran los Aurigas del dieu de la guèrra. 

## Astronomia
Asaph Hall, descobreir de las lunas de Mart, las nomenèt Fòbos e Deimos, lo mai pichon de las doas.
Graf

**Graf** es un títol de noblesa d'origina germanica.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Deimos (satellit)

**Deimos** (segon la designacion sistematica **Mart II**) es lo mai pichon e lo mai alunhat dels dos satellits de Mart. Foguèt descobèrt per Asaph Hall lo 12 d'agost de 1877.

## Nom
Lo seu nom ven de la mitologia grèga e significa «terror». Aquel nom foguèt suggerit per l'astronòma Henry Madan que lo prenguèt de l*'[[Iliada]]* ont Fobos e Deimos (La pauc panica e la terror) son los dos companhons d'Arès, lo dieu de la guèrra. Alara que lo nom roman d'Arès és Mart, èra evident que los seus dos satellits porten aqueles noms.

## Caracteristicas fisicas
Coma totes los astres de la seuna talha, Fòbos es tròp petit per aver forma esferica, las seunas dimensions son 15 x 12 x 10 km. Es mai Pichon que l'autre satellit marcian, Fòbs

Està compusat de ròcas ricas en carbòni (condrita carbonatada) e de gel. La superfícia es cobèrta de cratèrs d'impacte mas pas tn no prigonds qu'aqueles de Fòbos,d'unes s'empliguèronom de regolita . Los dos cratèrs mai grands son lo Swift e lo Voltaire e mesuren  de diamètre.

Deimos, coma Fobos, èran, segurament, d'asteroïdes capturats per la fòrça de gravetat de Mart, benlèu  aprés que la gravetat de Jupitèr ne modifiquèt l'orbita. Mas tanben i a de rasons de pensar que sián de cosses formats a l'etorn de la planeta alara encara en formacion.

## Caracteristicas orbitalas
Deimos orbita a  d'altitud de la superfícia marciana. Perque se tròbar es pas pro pròche de sa planèta, es sonque visible dins lo cèl marcin coma un punt fòrça brilhant comparable al lusiment de Vènus vist dempuèi la Tèrra.

Deimos fa un torn de Mart en 30 h 17 min 55 s. La seun revolucion es, en consequénci, un pauc mai longa que la rotacion de la planeta (de 24 h 42 min), alara lo satellit es mòu lentament dins lo cèl: demòr 64 ors entre la seuna sortida, per l'Èst e lo trescòl, a l'Oèst. Lo mai curiós es que pendent aquel temps es totjorn visible, fasent dos còps lo cicle complet de las seunas fasas. Dempuèi la planeta se pòt observar lo transit del satellit davant lo disc solar.

Una autra particularitat es que, gravitant sul plan eqüatorial de la planeta e tan prèp de la superfícia d'aquela, es invisible dempuèi las regions polaras: Deimos se vei pas a de latituds de mai de 82º. Mas amb sas pichonas dimensions, a penas pòt avalir un pichon pauc las tenèbras de la nuèch marciana. E mai, o fa pendent pauc temps, perque gravitan tan prèp de la planeta e en orbita equatorial, passa la mai granda partida de la nuèch amagat dins lo còn de l'ombra projectada per la planeta, doncas sens èsser esclairat per la lutz.

## Articles connèxes
* Fòbos, l'altre satellit de Mart.

## Nòtas e referéncias
.qpon

**** (acorcha de l'anglés *coupon*) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 12 de febrièr de 2014.

## Referéncias
Laboratòris Bell

Los **Laboratòris Bell** - *Bell Telephone Laboratories* o *AT&T Bell Laboratories* - , mai conegut coma **Bell Labs**, o *Los Bell Labs*), foguèron fondadas en 1925 e implantats a Murray Hill dins l'Estat american de Nòva Jersei. En 2009, faguèron partit del centre de recerca e desvolopament d'Alcatel-Lucent.

Bell Labs despausèt mai de  brevets. Las recercas menadas als laboratòris Bell aguèron una importància capitala dins de domenis coma las telecomunicacions (malhum telefonic, television, comunicacions per satellit, etc) e l'informatica (transistor, Unix, C e C++, eca). D'aqueles laboratòris venon lo transistor, la cellula fotoelectrica, lo lasèr e l'extraordinari desvelopament de las comunicacions per fibra optica.

## Nòtas e referencias
Elliot Page

thumb|Elliot Page (2023)
thumb|Ellen Page (2015)
**Elliot Page**, nascut coma **Ellen Grace Philpotts-Page** (Halifax, Nòva Escòcia, 21 de febrièr de 1987) es un actor canadian.
Se revelèt en 2007 gràcias a son ròtle dins *[[Juno]]*. Anoncièt publicament son omosexualitat lo 15 de febrièr de 2014.
Sardigna Natzione

thumb|250px|Bandièra de Sardigna Natzione
**Sardigna Natzione**, o tanben **Sardigna Natzione Independentzia** (abreujat en **SNI**), es un partit politic nacionalista e independentista sard. Foguèt fondat en 1994 a Nuoro per Anghelu Caria e quaranta autras personalitats que militavan anteriorament al Partidu Sardu Indipendentista (PSIN). Son menaire actual es Bustianu Cumpostu.
Anghelu Caria

**Anghelu Caria** (Nuoro, 19 de mai de 1947 – Nuoro, 24 de febrièr de 1996) foguèt un escrivan, poèta e politician sard. Aqueste independentista d'orientacion marxista foguèt un dels creadors del partit independentista Sardigna Natzione.

## Biografia
Anghelu Caria nasquèt a Nuoro en 1947 mas cresquèt a Roma. Ailà estudièt a l'Universitat La Sapienza e s'engatgèt en politica tre 1968. Fondèt l'organizacion estudianta Stella Rossa.
Saut de long

thumb
Lo **saut de long** es una espròva atletica que consistís a prendre de vam en corrent subre un plan oritzontal, e a sautar lo mai luènh possible dins un banc de sabla. La distància del saut se mesura dempuèi la taula de batuda fins a la marca mai endarrierada subre la sabla marcada pel còs de l'atleta.

## Recòrds del monde

## Referéncias
Muros

*Muros (La Coronha) – un municipi de la província espanhòla de La Coronha e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
*Muros (Itàlia) – un municipi de la província de Sàsser, Sardenha, Itàlia.
*Muros de Nalón – un municipi espanhòla de la Comunautat Autonòma uniprovínciala d'Astúrias.
Conseu de l'Artic

Lo **Conseu de l'Artic** es un forum intergovernamentau gropant leis estats e certanei pòbles autoctòns de l'Artic per tractar dei problematicas particularas d'aquela region.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Universitat de York

L**'Universitat de York**, o pus simplament **YU**, es una universitat situada a Toronto en Ontario, Canadà. Fondada en 1959, es considerada coma l'establiment d'ensenhament superior.

## Nòtas


## Ligams extèrnes
*  Sit web oficial de l'Universitat
Álvaro Cunqueiro

**Álvaro Cunqueiro Mora** (Mondoñedo, 22 de decembre de 1911 — Vigo, 28 de febrièr de 1981) foguèt un escrivan, poèta, dramaturg, jornalista e gastronòm galèc. Es considerat coma un dels autors màgers de Galícia.

## Òbras
### Poesia
* *Mar ao Norde* (1932)
* *Poemas do si e non* (1933)
* *Cantiga nova que se chama Riveira* (1933)
* *Dona do corpo delgado* (1950)
* *Palabras de víspera* (1974)
### Pròsa
* *Merlín e familia* (1955)
* *Crónicas do Sochantre* (1956)
* *Si o vello Sinbad volvese ás illas* (1961)
* *Herba aquí ou acolá* (1979)

### Teatre
* *O incerto señor Don Hamlet, Príncipe de Dinamarca* (1958)
* *A noite vai coma un río* (1965)

### Racontes
* *Escola de Menciñeiros* (1960)
* *Xente de aquí e de acolá* (1971)
* *Os outros feirantes* (1979)
Çiğdem Aslan

**Çiğdem Aslan** (Istambol, Turquia) es una cantaira curda de Turquia. Aquesta interprèta de rebetiko. Installada a Londres se faguèt conéisser internacionalament gràcias a son primièr album *Mortissa*, espelit en setembre de 2013. Canta en divèrsas lengas, mai que mai en turc e en grèc.

## Discografia
* *Mortissa*' (2013)