open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Politica

La **politica** designa l'ensems d'activitats e modalitats que son associadas a la presa de decision comunitària, o autras formas de relacion de poder en grop, coma l'autoritat d'un Estat.  Lo mot proven del grèc ancian *[[polis]]*, es a dire la ciutat; dins un sens mai estreit, lo tèrme *politica* remanda a la ciutadanetat, l'execucion del poder o l'oposicion politica. 

Las sciéncias politicas son una branca de las sciéncias socialas qu'estúdian particularament los cambiaments relatius a l'Estat. La politica es ligada a la compreneson del poder qu'inclutz la promocion d'un punt de vista politc, la negociacion amb un autre partit, la creacion de leis, e l'exercici intèrn o extèrn de la fòrça sus sos opausants.   

## Doctrinas e ideologias politicas

La doctrina politica es un concèpte de principis e de valors de basa que defendon que s'apièjan una estrategia e dels plans d'accions.  

Dempuèi la Revolucion Francesa, las ideologias politicas e lors simpatisants se reconeisson coma apartenissent a una posicion de dreita o d'esquèrra. Totas las concepcions politicas s'estructuran a l'entorn de dos axes principals: l'economia e la societat. L'axe economic se dividís en doas ideologias opausadas, esquèrra e dreita, formant aital una linha orizontala. Tot parièr, l'axe social se compausa de doas autras ideologias opausadas, l'autoritarisme e lo libertarisme, creant una linha verticala. Aqueles dos axes combinats forman una carta ideologica ont emergent quatre sistèmas màgers: lo totalitarisme, lo conservatisme, lo socialisme e lo liberalisme. Lo punt d'interseccion d'aquelas doas linhas es generalament considerat coma lo centre politic. 

## Nòtas


## Referéncias
Sindicalisme

Lo **sindicalisme** o **movement sindicalista** (del grèc: *sundikos*) es un movement politics qu'a per tòca d'unficiar las organizacions trabalhistas, sindicalistas per defendre lors intèresses comuns (salaris, temps de trabalh, condicions de trabalh, etc.).

Actualament, se pòt distinguir tres tipes de sindicalisme: lo sindicalisme economic, lo sindicalisme social (o lo sindicalisme de classa), e lo sindicalisme de concertacion (o lo sindicalisme institucionalizat).

## Referéncias
Allen Ginsberg

Allen Ginsberg (nascut en 1926, m.1997) foguèt un poèta american de la *Generacion Beat*, amb los escrivans Jack Kerouac, William S. Burroughs, Neal Cassady e Gregory Corso.

## Òbras

* *Howl and Other Poems* (1956) (*Howl e Kaddish*)
* *Kaddish and Other Poems* (1961)
* *Reality Sandwiches* (1963) (*Sandwichs de la realitat*)
* *Planet News* (1968) (*Novèlas de la planeta*)
* *The Gates of Wrath: Rhymed Poems [[1948]]-[[1951]]* (1972)
* *The Fall of America: Poems of These States* (1973)
* *Iron Horse* (1974)
* *Mind Breaths* (1978)
* *Plutonian Ode: Poems [[1977]]-[[1980]]* (1982)
* *Collected Poems: [[1947]]-[[1980]]* (1984)
* *White Shroud Poems: [[1980]]-[[1985]]* (1986) (*Linçòl blanc*)
* *Cosmopolitan Greetings Poems: [[1986]]-[[1993]]* (1994)
* *Howl Annotated* (1995)
* *Iluminated Poems* (1996)
* *Selected Poems: [[1947]]-[[1995]]* (1996)
* *Death and Fame: Poems [[1993]]-[[1997]]* (1999)
Saul Bellow

**Saul Bellow** (nascut **Solomon Bellows** en 10  de junh de 1915 e mòrt en 5  d'abril de 2005) foguèt un escrivan e professor universitari nòrd-american, d'origina canadiana, premiat amb lo Prèmi Nobel de Literatura l'an 1976. 

Es conegut fondamentalament per las siás romans, que tracta los tèmas de l'isolament, la dissociacion esperitala e las possibilitats d'un desvelhar de l'umanitat, influit per lo sieu eiretatge josieu. Mentre gaudissiá d'una Borsa Guggenheim a París, escriguèt lo sieu roman mai conegut, *The Adventures of Augie March*.
Pirenèus

Los **Pirenèus** (o a tòrt las *Pirenèas*), tanben sonats popularament **Los Pòrts**, son una cadena montanhosa entre la mar Mediterranèa (cap de Creus) e  l'ocean Atlantic (golf de Gasconha), situada en Occitània (pendís nòrd), als Païses Catalans (èst), al Bascoat (oèst) e en Aragon (pendís sud). 

En tèrmes d'estats, los Pirenèus separan França (pendís nòrd) e Espanha (pendís sud) e comprenon al mitan lo principat d'Andòrra. Las principalas excepcions a aquesta disposicion son formadas 1º per la Val d'Aran, una valada occitana que depend d'Espanha mas que se situa sul pendís nòrd del massís;  2º per lo vilatge catalan de Llívia qu'es una enclava espanhòla dins l'estat francés; 3º per la comarca catalana de Cerdanha situada sul pendís sud de la cadena, mas partejada entre França e Espanha.

thumbnail|Pirenèus centrals
thumb|Vista satellit dels Pirenèus.
right|thumb|Estanh dels Gorgs, en Bearn

An una longor de 425&nbsp;km e una largor que generalament fa pas mai de 100&nbsp;km.

Lo gentilici es **pirenenc -a**.

Los Pirenèus prenon los noms seguents dins las lengas dels territòris qu'ocupan: en catalan *Pirineus*; en aragonés *Pireneu*; en basc *Pirinioak*; en francés *Pyrénées*; en espanhòl *Pirineos*.

Segond la mitologia grèga, los Pirenèus foguèron creats per Eracles, que faguèt un clapàs per enterrar la princessa Pirena.

## Principalas cimas
Qualques unas de las cimas pus importantas dels Pirenèus son, entre d'autras:
* Lo Pic d'Aneto (3404 m), en Ribagòrça, lo pus naut de la sèrra.
* Lo  pic de Pocets (3375 m), en Ribagòrça.
* Lo Mont Perdut (3355 m), en Aragon.
* Vinhamala (3298 m), en Gasconha.
* Lo Pica d'Estats (3143 m), a caval entre Palhars Sobeiran e Gasconha.
* La Comapedrosa (2942 m), altitud maximala d'Andòrra.
* Carlit (2921 m), en Nauta Cerdanha.
* Collarada (2886 m), en Aragon.
* Lo Pic de Mieidia d'Aussau (2884 m), en Bearn
* Montardo (2830 m), dins la Val d'Aran.
* Canigó (2784 m), en Conflent.
* Las doas cimas dels Encantats (2747 e 2738 m), en Palhars Sobeiran.

## Nòtas

## Referéncias
Cantal (montanha)

[thumb|center|600px|Vista panoramica dempuèi lo replanat de [Sant Sarnin (Cantal)|Sant Sarnin ]]

Lo **Cantal** o **Cantau** o **Chantal** o **Chantau**, nommat tanben los **monts de Cantal**, z-es un massís volcanic d'Auvèrnha e forman una contrada d'Occitània. Son punt culminant z-es a 1858 mètres, z-es lo Plom dau Cantal. Coma l'ensemble dau Massís Central, lo Cantal z-es marcat per l'erosion.

Sa vila principala es Riòm de las Montanhas.

Lo Cantal es bordat de plans dau tipe *[[planesa]]s*.

Aqueste massís a balhat son nom au departament dau Cantal.

## Geografia
### Situation
Los monts de Cantal, una de las cinc regions naturalas compausant lo Pargue naturau regionau daus volcans d'Auvèrnhe, ocupan d'un biais central la pus granda part dau departement dau Cantal, dins la region Auvèrnhe, au centre dau Massís Central.

Confrontan los parçans seguents :
* Aubrac au sud-èst ;
* la Planesa de Sant Flor a l'èst ;
* Sejalèir au nòrd-èst ;
* Artensa au nòrd ;
* Mauriagués a l'oèst ;
* lo Castanhau au sud-oèst.

### Geomorfologia
Z-es l'estratovolcan pus estendut d'Euròpa, de forma a pauc près circulària per un diamètre de 50 à , que culmina dins sa part centrala au Plom dau Cantal  a . Foguèt considerablament modelat per l'erosion daus ancians glacièrs (vau en U, linhas de  crèstas descopadas). De manièra gaireben geometrica, un vintenat de vaus s'estiran coma de rais vèrs la periferia, entrecopant los plans basaltics (o planesas) en forma de triangles, territòris pastoraus de tria.

### Topografia

#### Principalas cimas
Los monts dau Cantal se compausan de mai d'una cimas, que las pus conegudas son :
* lo puèi Marin ();
* lo Plom dau Cantal (), punt culminant dau departament potencialament accessible dempuèi Super Lioran en teleferic ;
* lo puèi Grion, naut de , dòma de fonolita ;
* lo puèi Chavaròcha, naut de , situat au sud-oèst dau puèi Marin ;
* lo puèi de Pèira Arsa, que culmina a , amb un magnific panorama sobre las vaus glaciàrias de Santoira e Impradina ;
* lo puèi de Seichosa (), amb un panorama sobre lo circ glaciari de Santoira e la vau d'Alanhon

## Nòtas
Pirenèus (omonimia)

* Los **[[Pirenèus]]** son una cadena montanhosa separant França e Espanha.
* Lo **[[Pirenèus (formatge)|pirenèus]]** es un formatge aquitan, occitan.
Pirenèus (formatge)

Lo **pirenèus vaca** es un formatge occitan  de las montanhas pirenencas de la region d'Aquitània. 

Es un formatge a basa de lach de vaca, de pasta quichada semicuècha, d'un pes mejan de 4 kg.

Son periòde de degustacion optimala s'espandís de junh a novembre aprèp un afinatge de 4 meses, mas es tanben excellent de mai a decembre. 

Lo **pirenèus mescla** marida lo caractèr dels laches de feda amb la doçor del lach de vaca, segon lo meteis procediment de fabricacion que lo **pirenèus vaca**.

Son periòde de degustacion optimala s'espandís de junh a novembre aprèp un afinatge de 4 meses, mas es tanben excellent tota l'annada. 

Enfin, lo **"feda"**, a basa de lach de feda unicament, es lo pus fòrt dels tres.

S'una partida de la produccion benefícia d'una AOC (Aussau-Irati), la produccion de pirenèus fa l'objècte d'una produccion artesanala localament activa.
Cantal (formatge)

Lo **cantal** o **cantau** o **chantal** o **chantau** z-es un formatge occitan de pasta quichada non cuèita, z-es originari dau Massís Centrau e se fabrica a partir de lait de vacha, crus o pasteurizat. A la forma d'un cilindre naut. Benefícia dempuèi 1956 d'una apelacion d'origina contrarotlada (AOC). Se pòt fabricar dins l'ensemble dau departament dau Chantau e dins qualques comunas daus departaments vesins.

## Liames intèrnes

* Formatge.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Gene Pitney

thumb|250px|Gene Pitney en 1967

**Gene Francis Alan Pitney** (Hartford, Connecticut, 17 de febrièr de 1940 - Cardiff, 5 d'abril de 2006) foguèt un cantaire, compositor e tanben musician de rock american.

## Succèsses
*1961 : *(I Wanna) Love My Life Away*
*1961 : *Town Without Pity*
*1962 : *(The Man Who Shot) Liberty Valance*
*1962 : *If I Didn’t Have a Dime to Play the Jukebox*
*1962 : *Only Love Can Break a Heart*
*1962 : *Half Heaven, Half Heartache*
*1963 : *24 Hours from Tulsa*
*1963 : *Nessuno mi puo giudicare*
*1964 : *It Hurts to Be in Love (Early in the Morning)*
*1964 : *I’m Gonna Be Strong*
*1965 : *I Must Be Seeing Things*
*1965 : *Looking Through the Eyes of Love*
*1966 : *Backstage (I’m Lonely) 
*1966 : *Just One Smile*
*1967 : *Something's Gotten Hold of My Heart* (Remake 1989)
*1968 : *She's a Heartbreaker''

## Ligam extèrne
*  Biografia
Cantal (omonimia)

Lo **Cantal/Cantau/Chantal/Chantau** pòt èsser:
* Lo Cantal (montanha), un massís montanhós d'Auvèrnha.
* lo Cantal (departament).
* lo cantal (formatge).
* lo Cantal (vent).
Massís Central

Lo **Massís Central** o **Massís Centrau** es un massís ercinian qu'ocupa lo centre d'Occitània. Fòra Occitània, tanben lo Massís Central se prolonga un pauc al nòrd amb los monts de Lionés e Morvan. S'espandís sus una superfícia de &nbsp;km².

Las regions occitanas que se tròban dins lo Massís Central son Lemosin, Borbonés, Auvèrnhe, Velai, una granda part de Guiana (èst de Peiregòrd, nòrd de Carcin, Roergue), lo nòrd de Lengadòc (Albigés, la Montanha Negra, las Cevenas), Gavaudan e Vivarés.

250px|thumb|right|Las contradas del Massís Central.

## Nom
A d'epòcas pus ancianas, i aviá pas ges de besonh particular de designar clarament aquel ensems montanhòl. Lo mond lo disián simplament **la Montanha**. Lo nom de **Massís Central** es una creacion recenta de la geografia de l'Edat Contemporanèa. La nocion apareis tre 1841 subre las mapas geologicas de Pierre-Armand Dufrénoy e Elie de Beaumont. Es lo geograf occitan Pau Vidal de la Blacha, un autor de mapas muralas escolaras, que bateja en 1903 en francés *Massif Central* aquel "grop de tèrras autas". Aquel nom se referissiá a la posicion de la montanha al centre (en realitat al centre-sud) de l'estat francés, pr'aquò aquel nom indica tanben la plaça centrala de la montanha en Occitània. 

Dins lo renaissentisme occitan, lo lingüista Loís Alibèrt prepausèt de renommar aquel ensems **Massís Septentrional** dins l'introduccion de sa *[[Gramatica occitana segon los parlars lengadocians|Gramatica Occitana]]* (1935), pr'amor que pensava que se poiriá inclure los Païses Catalans dins Occitània, çò qu'auriá plaçat lo massís al nòrd de l'ensems. 

Ça que la, dins los limits d'Occitània admeses abitualament (sens los Païses Catalans), lo massís ocupa una plaça verament centrala, bòrd que s'espandís entre l'extrèm nòrd d'Occitània (Montanha Borbonesa) e lo sud prigond d'Occitània (Montanha Negra). Lo nom de **Massís Central** doncas se justifica plan en occitan.

## Contradas e montanhas
Las contradas e montanhas del Massís Central son del nòrd cap al sud:
*Morvan
*Los Monts de la Marcha
*Los Monts d'Embasac
*Los Monts de Blom
*Los Monts de Chasluç
*Lo Replanat de Miuvachas
*Las Monedieras
*Combralha
*La Montanha Borbonesa
*Limanha e Limanha Borbonesa 
*Los Monts Domas
*Artensa
*Sejalèir
*Liuradés
*Los Monts de Forés
*Los Monts de Lionés
*Cantal
* Planesa de Sant Flor 
* Mauriagués 
* Castanhau 
*Lo Causse de Gramat
*Aubrac
*Marjarida
*Los Monts de Vivarés
*Lo Segalar
*Lo Leveson
*Lo causse de Sauvatèrra
*Lo causse Mejan
* Losera
*Larzac
*Cevenas
*Los Monts de La Cauna
*Somalh
*Espinosa
*Escandòrgue
*La Montanha Negra

## Nòtas e referéncias
Hertfordshire

**Hertfordshire** (forma abreujada "Herts") es un comtat interior situat dins lo sud-èst d'Anglatèrra, a la periferia de Londres. Aqueste territòri qu'a per capitala Hertford ocupa un espandi de 1.643 Km².
Ismael Nery

Ismael Nery (1900-1934) foguèt un important pintre cubista e surrealista brasilèir. Moriguèt en 1934 de tuberculòsi.
Peter Tosh

**Peter Tosh** (nascut **Winston Hubert McIntosh** en 1944, mòrt en 1987) foguèt un cantaire e musician jamaican, pionièr del reggae. Aparteniá al movement rastafari e cantèt de cançons fòrça engatjadas per l'egalitat de drets entre blancs e negres e la legalizacion del canabis (entre autres). Cantèt ambe Bob Marley. 

### Discografia
* *Legalize It* (1976) 
* *Equal Rights* (1977) 
* *Bush Doctor* (1978) 
* *Island Zorro* (1979) 
* *Mystic Man* (1979) 
* *Wanted Dread And Alive* (1981) 
* *Mama Africa* (1983) 
* *Captured Live* (1984) 
* *No Nuclear War* (1987)

### Referéncias
Kingston (Jamaica)

thumb|280px|right|Ostal istoric a Kingston, Jamaica.

**Kingston** es la capitala de Jamaica. Sa populacion foguèt estimada a 660&nbsp;000 abitants en 2004.
Sa superfícia totala es de 25&nbsp;km².
Agnetha Fältskog

**Agnetha Åse Fältskog**, nascut en 1950, es una cantaira de Suècia, qu'a foguèt membre del grop pop *[[ABBA]]*.
Graham Greene

**Henry Graham Greene** (1904-1991) foguèt un escrivan, autor de teatre e critic de literatura anglés.
Altitud

L**'altitud** (del latin: *altitudo*, "auçada") es l'elevacion verticala d'un luòc o d'un objècte relativament a un nivèl de basa. 

L'altitud es tanben una grandor qu'exprimís un escart entre un punt donat e un nivèl mejan; sus Tèrra aqueste nivèl es lo pus sovent lo nivèl de la mar (o  nivèl zèro). Las cimas son associadas a una altitud, calculada per de mejans indirèctes divèrses (geodesia, triangulacion). L'altitud es tanben una donada exogèna utila pel calcul numeric dins divèrses domenis: meteorologia, fisica, biologia.

## Ligam extèrne
*  Altituds de totas las ciutats e vilatges del mond

## Referéncias
Latitud

La **latitud** es una valor angulara, expression del posicionament nòrd-sud d'un punt sus Tèrra (o sus una autra planeta), al nòrd o al sud de l'eqüator.
Sègle XVIII

millenni I |
**[[millenni II]]** | 
millenni III


../.. | Sègle XVI | Sègle XVII | **Sègle ** | Sègle XIX | Sègle XX | ../..

Ans 1700 | Ans 1710 | Ans 1720 | Ans 1730 | Ans 1740

Ans 1750 | Ans 1760 | Ans 1770 | Ans 1780 | Ans 1790
Francis Ford Coppola

Francis Ford Coppola (nascut en 1939) es un realizator american de cinèma, sustot conegut pels filmes *Apocalypse Now* e la trilogia *Godfather*. A recebut un Oscar del melhor realizator en 1974 amb lo filme *The Godfather part II*.
Joseph Conrad

Joseph Conrad (nascut **Józef Teodor Konrad Korzeniowski** en 1857, m.1924) foguèt un novelista britanic (nascut en Polonha) de fins del sègle XIX e començament del sègle XX.
Ans 1990

../.. | Ans 1960 | Ans 1970 | Ans 1980 | ** Ans 1990** | Ans 2000 | Ans 2010 | Ans 2020 | ../..

## Istòria

**1991** : en abriu, un ciclòn tropicau poderós, dich ciclòn Gorky, arribèt en Bangladèsh. Entraïnèt de destruccions importantas dins la region de Chittagong que foguèron a l'origina de la mòrt de  abitants.

[thumb|right|[Fotografia de l'explosion principala dau Mont Pinatubo (15 de junh de 1991.]]
**1991** : ai Filipinas, erupcion fòrça violenta dau Mont Pinatubo qu'emetèt 10 km3 de materiaus piroclastics dins l'atmosfèra. Aquò alentiguèt lo rescaufament climatic globau durant 3 ans. Pasmens, maugrat sa violéncia, l'erupcion causèt pauc de victimas (300 mòrts) gràcias ai progrès realizats dempuei la catastròfa dau Nevado del Ruiz dins la prevencion e l'evacuacion dei populacions (→ 1985).

## Cultura

**1993** : sortida dau film *[[Jurassic Park]]* de Steven Spielberg. Inspirat per un roman de Michael Crichton, cònta l'istòria d'un pargue onte una companhiá utiliza de biotecnologias per crear de dinosaures a partir d'ADN fossilizats. Pasmens, un acte de sabotatge entraïna rapidament una catastròfa. Aqueu film marquèt una rompedura majora dins lo cinèma en causa dau realisme de seis efiechs especiaus numerics.

## Sciéncias e tecnicas

[thumb|[Fotografia deis impactes engendrats per la collision entre la cometa Shoemaker-Levy 9 e Jupitèr.]]
**1994** : entre lo 16 e lo 22 de julhet, impacte dei fragments de la cometa Shoemaker-Levy 9 sus Jupitèr. Aquel eveniment es la premiera collision observada entre dos objèctes dau Sistèma Solar. Permetèt d'estudiar lei jaç prefonds de la planeta joviana.

**1994** : premiera sintèsi dau roentgeni, l'element 111 de la classificacion peridioca. Coma leis autreis elements pesants situats dins aquela partida de la classificacion, es un transactinid fòrça radioactiu amb una durada de vida limitada.

**1995** : descubèrta d'una planeta a l'entorn de l'estela 51 Pegasi per Michel Mayor e Didier Queloz. Premiera exoplaneta oficialament identificada, es situada a 51 ans lutz de la Tèrra. Es una planeta giganta de 0,45 massa joviana qu'orbita a una distància d'aperaquí 0,05 unitat astronomica de son estela. Sa temperatura atmosferica es donc fòrça auta (entre  a  K) e la planeta venguèt lo prototipe dei Jupitèr cauds.

## Decès


* Carl David Anderson, fisician estatsunidenc.
* Marian Anderson, cantairitz estatsunidenc.
* Boris Christoff, cantaire d'opèra bulgar.
* Robert S. Dietz, geològ estatsunidenc.
* Margot Fonteyn, dançairitz britanica.
* Katia Krafft, volcanologa francesa.
* Maurice Krafft, volcanològ francés.
* Cyrus Lundell, botanista estatsunidenc.
* Edwin McMillan, fisician estatsunidenc.
* Tadeusz Reichstein, mètge polonés.
* Waldo Semon, quimista estatsunidenc.
* Tupac Shakur, rapaire estatsunidenc.
* George Stibitz, matematician estatsunidenc.
* Frank Whittle, engenhaire anglés.
* John Tuzo Wilson, geològ canadenc.


## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Patricia Arquette

**Patricia T. Arquette** (nascuda en 1968) es una actritz americana de cinèma.

## Biografia
Es filha de l'actor, scenarista e productor televisiu Lewis Arquette e de l'actriz Brenda Denaut, e sòr de Rosanna Arquette, David Arquette, Alexis Arquette e Richmond Arquette, totes eles d'actors.

Al complir 15 ans s'anèt viure amb la siá sòr màger Rosanna, e après la siá inseguretat iniciala comencèt a trabalhar dins lo mond de l'espectacle als 18 d'ans, en 1986. Un an mai tard cridèt l'atencion per lo sieu ròtle en *A Nightmare on Elm Street 3: Dream Warriors*.
Chicago

**Chicago** qu’ei la mei grana ciutat de l’estat american d’Illinois. La soa populacion qu’èra estimada a  abitants en 2005. Aquò que’n hè la tresau ciutat mei poblada deu país après Nava York e Los Angeles.

La soa superfícia totau qu’ei de 606,2&nbsp;km².

Qu’ei chafrada *The Windy City*, la "Ciutat Ventosa."

## Clima
Lo clima de Chicago qu’ei continentau, tan vau díser qu’ei ua ciutat dab diferéncias de temperaturas extrèmas dab estius hèra cauds (dab temperaturas qui pujan dinc a ) e ivèrns extremament hreds (on la temperatura e pòt baishar dinc a ).

Que pòt nevar intensament e la nèu que pòt caperar ua importanta partida de la vila durant setmanas.

## Avienguda
La Michigan Avenue qu’ei pròcha deu Lac Michigan e qu’ei la mei toristica e comerciala dab botigas de tot escantilh e mei que mei de gran luxe.

## Gratacèu
Chicago qu’ei considerada com un deus lòcs de neishença deus gratacèus. Que possedeish lo gratacèu mei haut deus Estat Units, la Tor Sears. Enter los mei famós que’s pòden mentàver:

* La Tor Sears
* Lo Temple Maçonic

## Monuments
* La Tor de l'Aiga

## Aeropòrt
* L’Aeropòrt Internacionau de O'Hare es un deus principaus deus Estats Units.

## Musèus
* L’Institut d'Art de Chicago qu’amassa òbras qui comptan enter las mei famosas au monde, e mei que mei en pintura francesa impressionista.
* Lo Museum Campus de Chicago dab lo Musèu Field d’Istòria Naturala.

## Espòrts a Chicago
Chicago que compta dab ua grana equipa de fotbòl american, los Chicago Bears e tanben dab ua famosa equipa de basquet, los Chicago Bulls. L’estadi deus *Bears* qu’ei lo monumentau Estadi deu Soldat Field.

## Universitats a Chicago
L’Universitat de Chicago qu’ei ua institucion privada e ua de las universitats màgers deu país. La cau pas con·hóner dab l’Universitat d'Illinois a Chicago. La DePaul University qu’ei la mei grana universitat catolica au monde e Chicago que compta tanben dab la Loyola University, l'universitat jesuista màger deus Estats Units.

## Mejan de transpòrt
* Mètro: Chicago L (administrat per la CTA)

## Personalitats de Chicago
* Hillary Rodham Clinton (nascuda a Chicago)
* Barack Obama
* Harrison Ford (nascut a Chicago)
Carl Perkins

**Carl Lee Perkins** (1932-1998) foguèt un pionièr american del rock and roll, estil *[[rockabilly]]*. Es lo autor del sucès *Blue Suede Shoes*, conegut amb la gravacion de Elvis Presley.
Nashville (Tennessee)

thumb|220px|right|Lo ''Partenon'' de Nashville.

**Nashville** (prononciacion americana: ) es una vila e la capitala de l'estat american de Tennessee. Es situada dins la part nòrd del centre de l'Estat, dins lo comtat de Davidson.

Nashville foguèt un grand centre de l'industria del disc als Estats Units e de la musica country (amb sa sala d'espectacles de Grand Ole Opry). La vila es la primièra aglomeracion du Tennessee, amb  abitants dins son aira urbana. La comuna de Nashville compta  abitants.

Nashville compta mantas universitats, coma l'universitat d'Estat du Tennessee (publica), l'universitat de Belmont, l'universitat Lipscomb e la prestigiosa universitat Vanderbilt (privada).
thumb|550px|center|Panorama de la ciutat de Nashville, Tennessee.
Frank Lloyd Wright

**Frank Lloyd Wright** (1867–1959) foguèt un arquitècte important del sègle XX als Estats Units d'America.

thumb|350px|left|Musèu Guggenheim
Joaquim Manuel de Macedo

**Joaquim Manuel de Macedo** (1820-1882) foguèt un escrivan brasilièr del sègle XIX, del periòde literari del Romantisme.

### Romans
(Títols en portugués)
**A Moreninha* (1844)
**O Moço Loiro* (1845)
**Os Dois Amores* (1848)
**Rosa* (1849)
**O Forasteiro* (1855)
**Rio do Quarto* (1869)
**A Luneta Mágica* (1869)
**As Mulheres de Mantilha* (1870-1871)
Sade Adu

**Helen Folasade Adu** (en yoruba: **Fọláṣadé Adú**), mai coneguda coma **Sade Adu** (Ibadan, Nigèria, 16 de genièr de 1959) es una cantaira anglesa de jazz e pop. Venguèt celèbre mondialament coma cantaira e menaira del grop Sade, dins las annadas 1980.
Dolly Parton

**Dolly Rebecca Parton** (Sevierville, 19 de genièr de 1946) es una cantaira americana de country e tanben actritz de cinèma. Es una de las artistas musicalas mai famosas e a compausat mai de 3.000 cançons, que las mai conegudas son "I Will Always Love You" (interpretada tanben mai tard per Whitney Houston), "Jolene", "Coat of Many Colors","9 to 5", e "My Tennessee Mountain Home".

## Filmografia
### coma compositritz
* 2002 : *Frank McKlusky, C.I.* (vidèo) : *Edith McKlusky*
* 1982 : *9 to 5* (seria TV)
* 1983 : *Koks i kulissen*
* 1991 : *Wild Texas Wind* (TV)

### coma actritz
* 1980 : *[[Comment se débarrasser de son patron]]* (*Nine to Five*) : *Doralee Rhodes*
* 1982 : *[[La Cage aux poules]]* (*The Best Little Whorehouse in Texas*) : *Mona Stangley*
* 1984 : *[[Rhinestone]]* : *Jake*
* 1986 : *[[A Smoky Mountain Christmas]]* (TV) : *Lorna Davis*
* 1989 : *[[Potins de femmes]]* (*Steel Magnolias*) : *Truvy Jones*
* 1991 : *[[Wild Texas Wind]]* (TV) : *Thiola 'Big T' Rayfield*
* 1992 : *[[Franc-parler]]* (*Straight Talk*) : *Shirlee Kenyon*
* 1994 : *[[Heavens to Betsy]]* (seria TV)
* 1996 : *[[Mindin' My Own Business]]* (seria TV)
* 1996 : *[[Unlikely Angel]]* (TV) : *Ruby Diamond*
* 1999 : *[[Blue Valley Songbird]]* (TV) : *Leanna Taylor*
* 2000 : *[[Wave to the World]]* (vidèo)
### coma productritz
* 1991 : *[[Wild Texas Wind]]* (TV)
* 1996 : *[[Unlikely Angel]]* (TV)
* 1999 : *[[Blue Valley Songbird]]* (TV)
Bahía Blanca

thumb|280px|right|Plaça Rivadavia, en Bahía Blanca.

Bahía Blanca es una important ciutat portoària en la Província de Buenos Aires, Argentina. Sa populacion en 2001 es 274 509 abitants.
Georg Lukács

Georg Lukács (tanben **György Lukács**, nascut **Löwinger György Bernát** en 1885, m. en 1971) foguèt un filosòf marxista ongrian e tanben critic de literatura.
Herbie Hancock

**Herbie Hancock** (nascut **Herbert Jeffrey Hancock** en 1940) es un musician american de jazz experimental, amb elements del bebop, funk e electro funk.

## Discografia
* 1962 : *Herbie Hancock: Takin' Off* (Blue Note Records)
* 1963 : *Herbie Hancock: Inventions And Dimensions* (Blue Note Records)
* 1963 : *Herbie Hancock: My Point Of View* (Blue Note Records)
* 1964 : *Herbie Hancock: Empyrean Isles* (Blue Note Records)
* 1965 : *Herbie Hancock: Maiden voyage* (Blue Note Records)
* 1966 : B.O. del filme *Blow-Up* (MGM)
* 1968 : *Herbie Hancock: Speak Like A Child* (Blue Note Records)
* 1969 : *Herbie Hancock: The Prisoner* (Blue Note Records)
* 1969 : *Herbie Hancock: Fat Albert Rotunda* (Warner Bros)
* 1970 : *Herbie Hancock: Mwandaishi*(Warner Bros)
* 1971 : *Herbie Hancock: Crossings* (Warner Bros)
* 1972 : *Herbie Hancock: Sextant* (Columbia Records)
* 1973 : *Herbie Hancock: Head Hunters* (Columbia Records)
* 1974 : *Herbie Hancock: Thrust* (Columbia Records)
* 1974 : *Herbie Hancock: Death Wish* (Soundtrack) (Columbia Records)
* 1975 : *Herbie Hancock: Love Me By Name* (A&M)
* 1975 : *Herbie Hancock: Man-Child* (Columbia Records)
* 1976 : *Herbie Hancock: Secrets* (Columbia Records)
* 1977 : *Herbie Hancock: V.S.O.P.* (Columbia Records)
* 1978 : *Herbie Hancock: Feets Don't Fail Me Now* (Columbia Records)
* 1979 : *Herbie Hancock: Monster* (Columbia Records)
* 1980 : *Herbie Hancock: Mr. Hands* (Columbia Records)
* 1980 : *Herbie Hancock: Magic Windows* (Columbia Records)
* 1981 : *Herbie Hancock: Quartet* (Columbia Records) 
* 1981 : *Herbie Hancock: Lite Me Up* (Columbia Records)
* 1983 : *Herbie Hancock: Future Shock* (Columbia Records)
* 1983 : *Herbie Hancock: Sound System* (Columbia Records)
* 1986 : *Herbie Hancock: Round'Midnigh* (Columbia Records) BO del filme de Bertrand Tavernier: *Autour de minuit*.
* 1988 : *Herbie Hancock: Perfect Machine* (Columbia Records)
* 1992 : *Herbie Hancock: A Tribute To Miles Davis* (Quest)
* 1995 : *Herbie Hancock: Dis Is Da Drum* (Mercury)
* 1996 : *Herbie Hancock: The New Standard* (Verve)
* 1998 : *Herbie Hancock: Gershwin's World* (Verve)
* 2001 : *Herbie Hancock: Future 2 Future* (Transparent)
* 2005 : *Herbie Hancock: Possibilities* (Vector) 
* 2007 : *River: The Joni Letters* (Verve) 
* 2010 : *The Imagine Project* (Hancock) 
### amb [[Wayne Shorter]]
* 1997 : *Wayne Shorter: 1 & 1|1 & 1* (Verve)

## Filmografia
### coma compositor
* 1966 : *Herbie*
* 1966 : *Blowup*
* 1973 : *The Spook Who Sat by the Door*
* 1974 : *Un justicier dans la ville* (*Death Wish*)
* 1984 : *A Soldier's Story*
* 1985 : *One Night with Blue Note* (vidèo)
* 1986 : *The George McKenna Story* (TV)
* 1986 : *Jo Jo Dancer, Your Life Is Calling*
* 1988 : *Action Jackson*
* 1988 : *Colors*
* 1989 : *Les Nuits de Harlem* (*Harlem Nights*)
* 1991 : *Livin' Large!*
* 1997 : *The Best of Latin Jazz* (vidèo)
* 2006 : *Herbie Hancock: Possibilities*
### coma actor
* 1986 : *Autour de minuit* (*'Round Midnight*) : *Eddie Wayne*
* 1995 : *Antonio Carlos Jobim: An All-Star Tribute* (vidèo) : *Piano*
* 2002 : *Hitters* : *District Attorney*
Samuel Beckett

**Samuel Barclay Beckett** (Dublin, 13 d'abril de 1906 - París, 22 de decembre de 1989) foguèt un autor de teatre (teatre modèrn e teatre de l'absurd) e tanben poèta e novelista irlandés. Recebèt lo Prèmi Nobel de Literatura en 1969. Encara qu'escriguèt majoritàriament en anglés, aprèp 1945 una part considerabla de sa produccion literària foguèt escricha en francès. Es considerat fòrça sovent coma un dels escrivans mai influents del sègle XX e tanben coma un dels darrièrs autors modernistas. Recebèt del president d'Irlanda lo títol de Saoi, que decernís l'associacion Aosdána, en 1984.

## Biografia
Samuel Beckett nasquèt en 1906 dins lo barri residencial de Foxrock a Dublin dins una familha borgesa de confession protestanta. Son paire, William Frank Beckett èra metraire e sa maire, Maria Jones Roe, èra infirmièra. Visquèt e cresquèt a Cooldrinagh, l'ostal familial que son paire aviá construch en 1903, un bastiment bèl que teniá un jardin e un cort de tennis, qu'apareis d'un biais recurrent dins las òbras de l'escrivan coma tanben las environas de l'endrech.

## Òbras

### Òbras de teatre
* *[[Disjecta (Beckett)#Part IV: Human Wishes|Human Wishes]]* (cap a 1936; publicat en 1984)
* *[[Eleutheria (play)|Eleutheria]]* (dins los ans 1940; publicat en 1995)
* *[[Waiting for Godot]]* (1953)
* *[[Act Without Words I]]* (1956)
* *[[Act Without Words II]]* (1956)
* *[[Endgame (play)|Endgame]]* (1957)
* *[[Krapp's Last Tape]]* (1958)
* *[[Rough for Theatre I]]* (fin dels ans 1950)
* *[[Rough for Theatre II]]* (fin dels ans 1950)
* *[[Happy Days (play)|Happy Days]]* (1961)
* *[[Play (play)|Play]]* (1963)
* *[[Come and Go]]* (1965)
* *[[Breath (play)|Breath]]* (1969)
* *[[Not I]]* (1972)
* *[[That Time]]* (1975)
* *[[Footfalls]]* (1975)
* *[[Neither (opera)|Neither]]* (1977) (Una "opèra", musica de Morton Feldman)
* *[[A Piece of Monologue]]* (1980)
* *[[Rockaby]]* (1981)
* *[[Ohio Impromptu]]* (1981)
* *[[Catastrophe (play)|Catastrophe]]* (1982)
* *[[What Where]]* (1983)
Dublin

**Dublin** (en gaelic irlandés: *Baile Átha Cliath*, ; en anglés: *Dublin*) es la capitala e la pus granda vila d'Irlanda. La vila es situada a proximitat del punt central de la còsta orientala de l’illa d'Irlanda e al centre del Comtat de Dublin. Dublin es la pus granda vila d'Irlanda en importància e en nombre d’abitants dempuèi l'Edat mejana. Es uèi classada a la seisenta-seisena plaça dins l’indèxe de las plaças financiàrias mondialas e ten un taus de desvolopament dels pus fòrt entre las capitalas europèas. Dublin es lo centre istoric, politic, artistic, cultural, economic e industrial d’Irlanda.

La populacion de la comuna de Dublin era de  abitants al recensament de 2022.

## Istòria
Una colonia es estada establida dins la region per las Gaels pendent o abans lo sègle 7en, seguits pels vikings.
thumb|left|800px|Lo riu Liffey, a Dublin, Irlanda.

## Nòtas e referéncias

### Nòtas
### Referéncias
The Ramones

thumb|right|The Ramones.

Lei **Ramones (The Ramones)** son un grop de punk fondat en 1974 a Nòva York. Fòrça especialistas considèran qu'es aqueu grop que fondèt la musica punk en 1975.

## Grop

* *Joey Ramone* :Cant
* *Johnny Ramone*:Guitarrista
* *DeeDeeRamone*:Guitarrista
* *Marky Ramone*:Bateire

## Discografia

* Ramones - 1976 
* Leave Home - 1977 
* Rocket To Russia - 1977 
* Road To Ruin - 1978 
* End Of The Century - 1980 
* Pleasant Dreams - 1981 
* Subterranean Jungle - 1983 
* Too Tough To Die - 1984 
* Animal Boy - 1986 
* Halfway To Sanity - 1987 
* Brain Drain - 1989 
* Mondo Bizarro - 1992 
* Acid Eaters - 1993 
* ¡Adios Amigos! - 1995

## Ligams extèrnes
*  Sit Oficiau
*  Sit Oficiau de Joey Ramone
*  Sit Oficiau de Marky Ramone & The Speedkings
Imne nacional

Un **[[imne]] nacional** es generalament una composicion musicala patriotica qu'evòca l'istòria, las tradicions e luchas d'un pòble, reconegut pel govèrn d'una nacion o per l'utilizacion convencionala pel pòble.
Albanés

L**'albanés** (autonim: *shqip* , *gjuha shqipe* , o *arbërisht* ) es una lenga indoeuropèa e unic representant del grop albanoïd. Sièis milions de personas la parlan en Albania, Kosovo, Grècia (los Arvanitas), Serbia, Montenegro e dins la Republica de Macedònia, mas tanben dins lo sud d'Itàlia (los Arbëreshë). De comunautats immigradas significativas existisson en Euròpa Occidentala, en Turquia, Egipte e als Estats Units.

thumb|right|275px|espandiment de la lenga albanesa

## Classificacion
En 1854, lo filològ alemand Franz Bopp pròva que l'albanés es una lenga indoeuropèa, mas isolada e sens cap de lenga que li siá pròcha. Son origina se discutís: d'unes fan montar l'albanés a l'illirian, d'autres al dacotraci (e mai se cèrts lingüistas considèran aquelas doas lengas coma benlèu aparentadas). Los Illirians èran los abitants autoctòns de la zòna ont se parla l'albanés. Aital la discussion sus la filiacion de l'albanés se carga d'implicacions politicas dins lo contèxt balcanic (conflicte de Kosovo).

## Vejatz tanben
* Lengas per familha
Kosova

La **província autònoma de Kosova e Metohija** (en sèrbe: Аутономна покрајина Косово и Метохија; en albanés: *Krahina Autonome e Kosovës dhe Metohisë*) es un territòri del sud d'Euròpa independent *[[de facto]]* de Serbia en 2008, coma Republica de Cossòva. Aquela independéncia es pas que parcialament reconeguda e demora contestada per Serbia. La meteissa annada, quatre comunas de la majoritat sèrbia mai al nòrd de Cossòva proclamèron l’independéncia de Cossòva del Nòrd, de la reconeissença tanben tras que parciala.
Sègle XVII

| **** | 

../.. | Sègle XV | Sègle XVI | ** Sègle XVII** | Sègle XVIII | Sègle XIX | ../..


Annadas 1600 | Annadas 1610 | Annadas 1620 | Annadas 1630 | Annadas 1640

Annadas 1650 | Annadas 1660 | Annadas 1670 | Annadas 1680 | Annadas 1690






Veire tanben : Lista dels sègles, Chifras romanas
----

Categoria :Sègle
Sègle XVI

| **** | 

../.. | Sègle XIV | Sègle XV | ** Sègle XVI** | Sègle XVII | Sègle XVIII | ../..


Ans 1500 | Ans 1510 | Ans 1520 | Ans 1530 | Ans 1540

Ans 1550 | Ans 1560 | Ans 1570 | Ans 1580 | Ans 1590






Veire tanben : Lista dels sègles, Chifras romanas
----
Carson City (Nevada)

**Carson City**, nommat en onor del frontalièr e òme de la montanha Kit Carson, es una vila e la capitala de l'estat american de Nevada. Sa populacion èra estimada a  abitants, en 2005. Sa superfícia totala es 403,2&nbsp;km².

## Istòria

## Geografia
### Localizacion
### Clima
### Luòcs e monuments
#### Musèus
#### Bastiments istorics

## Demografia

## Administracion e politica

### Capitala de Nevada


Nevada State Legislature Carson City NV - panoramio (1).jpg|
Supreme Court Of Nevada - panoramio.jpg|


## Educacion

## Cultura

## Personalitats ligadas amb Carson City

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Hartford

**Hartford** es lo nom de mantuna ciutat situada als Estats Units e en Anglatèrra. Sovent, aqueste nom designa la ciutat de **[[Hartford (Connecticut)|Hartford]]** qu'es la capitala de l'estat de Connecticut dels Estats Units.

## Estats Units
Las autras ciutats dels Estats Units nomenadas *Hartford* son pus pichonas, se localizan dins divèrses estats :
* Dakota del Sud, Hartford (1844 abitants)
* Michigan, Hartford (2476 abitants)
* New York, Hartford (2279 abitants)
* Tennessee, Hartford
* Vermont, Hartford (10367 abitants)
* Wisconsin, Hartford (12068 abitants)

## Anglatèrra
En Anglatèrra, i a dos vilatges, qu'an balhat lor nom a las ciutats americanas :
* Cambridgeshire, Hartford (prèp de Huntingdon)
* Cheshire, Hartford
Lansing

## Luòcs
* Lansing (Illinois)
* Lansing (Iowa)
* Lansing (Kansas)
* Lansing (Michigan), capitala de l'Estat
* Lansing (Minnesòta)
* Lansing (Carolina del Nòrd)
* Lansing (Ohio)
* Lansing (Virgínia Occidentala)

## Personas
*J. Stephen Lansing, scientific
*Mike Lansing, jogador de baseball
Indianapòlis (Indiana)

Indianapòlis es la capitala de l'estat american d'Indiana. Sa populacion totala foguèt estimada a  abitants, lo 1èr de julhet de 2004. Sa superfícia totala es de 953,5&nbsp;km².

### Monuments

* Lo capitòli foguèt bastit dins l'estil neogrèc entre 1831 e 1835.
* The Scottish Rite Cathedral
* The War Memorial

## Fotografias

Image:IMS HOF Museum.jpg|Hall of Fame Museum, Indianapolis Motor Speedway

Image:Indianapolis Capitol.jpg|Lo Capitòli
Image:Indywarmem.jpg|The War memorial
Image:Indianapolis-indiana-from-above.jpg|Vista aeriana d'Indianapòlis
Hartford (Connecticut)

[thumb|280px|right|Ostal de [Mark Twain a Hartford, Connecticut.]]

**Hartford** (prononciacion americana: ) es una vila e la capitala de l'estat american de Connecticut. Sa populacion èra  de 121.054 abitants en 2020 e estimada a 122.129 abitants en 2024. Sa superfícia totala es 46,5&nbsp;km².
Lansing (Michigan)

**Lansing** (prononciacion americana: ) es una vila e la capitala de l'estat american de Michigan. Sa populacion èra de 112.644 abitants en 2020. Sa superfícia totala es 91,3&nbsp;km².

thumb|280px|right|Panorama de la ciutat de Lansing, Michigan.
Batalha de Berlin

LA **batalha de Berlin** foguèt la darrièra batalha terrèstra de la Segonda Guèrra Mondiala en Euròpa. Se debanèt entre lo 16 d'abril e lo 2 de mai de 1945 entre las fòrças sovieticas e los darrièrs  soldats alemands de la garnison de Berlin. Stàlin donèt una portada simbolica a aqueste darrièr còp portat al regim nazi, aprèp las pèrdas massisas patidas per l'Armada Roja per inversar lo flux de l'invasion.
A partir del 16 de genièr de 1945, l'Armada Roja trauquèt las linhas del front alemand après l'ofensiva de la Vístula-Oder, avançant rapidament cap a l'oèst a un ritme de 30 a 40 quilomètres per jorn, a travèrs la Prússia Orientala, la Bassa Silesia, la Pomerània Orientala e la Silesia Superiora, s'arrestan temporariament a 60 quilomètres a l'èst de Berlin, sus la riba del flume Oder. Durant l'ofensiva, dos grops d'armada sovietics ataquèron la capitala dempuèi l'èst lo sud, mentre que un tresen superava las fòrces alemandas situadas al nòrd de Berlín. 
### Ligams extèrnes

* La batalha de Berlin, ''worldwartwo''
* La batalha de Berlin, ''secondeguerre.net''
Pibrac

**Pibrac** (*Pibrac* en francés) es una comuna lengadociana istoricament, mes lingüisticament gascona, situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Pibracum* en 1287, 1289 , *Pibrac* en 1428 . 
*Pibrac* ven d'un nom latin, un cognomen, *Piper*, ambe'l sufixe *-acum* . 

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Pibrac èra de la diocèsi civila de Tolosa, donc de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Senta Magdalena (Sent Sauvador un còp èra). Tanlèu 1790, Pibrac èra deu canton de Legavin .

## Administracion

Mairie de Pibrac.jpg|L'ostal de vila de Pibrac
Monument aux morts de Pibrac.jpg|Monument dels mòrts


 

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Glèisa de Santa Maria Magdalena de Pibrac. 
: Classada monument istoric, las rèstas de Santa Germana i son conservadas dens un reliquiari.


Eglise Sainte-Marie-Madeleine de Pibrac.jpg|Santa Maria Magdalena de Pibrac 
Eglise Sainte-Marie-Madeleine de Pibrac Clocher.jpg|Lo campanar mur de Santa Maria Magdalena de Pibrac
Eglise Sainte-Marie-Madeleine de Pibrac Orgue.jpg|Òrgue de tribuna
Eglise Sainte-Marie-Madeleine de Pibrac Intérieur Nef.jpg|Santa Maria Magdalena de Pibrac  - Interior
Eglise Sainte-Marie-Madeleine de Pibrac Intérieur.jpg|Retaule, estatuas e bas relèu, classats
Eglise Sainte-Marie-Madeleine de Pibrac Autel.jpg|Autar, tabernacle, crotz e doas estatuas classadas
Eglise Sainte-Marie-Madeleine de Pibrac La chaire.jpg|La cadièra
Chasse de Sainte-Germaine.jpg|Reliquiari de Santa Germana
La Mort de Sainte-Germaine ( Comte Raoul. de Pibrac ) 1910 (Salon de Paris).jpg|"La Mòrt de Santa Germana" Raoul de Pibrac


* Basilica de Santa Germana de Pibrac, bastida en 1896 per l'arquitècte Pierre Esquié.
* Priorat de Sant Domenge de Pibrac
* Castèl de Pibrac.
* Pòrta de Enric IV.

Basilique Sainte Germaine de Pibrac va.jpg|Basilica de Santa Germana de Pibrac
Basilique de Sainte-Germaine de Pibrac façade.jpg|Façada
Château de Pibrac.jpg|Castèl de Pibrac


## Personalitats ligadas damb la comuna
* Joan Garaud, senhor de Pibrac

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Legavin

**Legavin** (*Léguevin* en francés) es ua comuna gascona  situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region d',  ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airau d'atraccion de Tolosa.

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Le nom es *Legavin* o *Lègavin* . 
Las fòrmas ancianas son *Legavium* (de mau legir) en 1228, *Legavinum* o *Legannum* (de mau legir) en 1289 , *loci de Legavino* en 1309 . 
Segon Dauzat, *Legavin* ven benlèu de **Licovinum*, d'un nom gallic d'òme **Licovius*, de **Licos* [les dus inatestats], varianta de *Liccus*, dambe'u sufixe *-inum*. 
Segon Negre, *Legavin* ven benlèu deu nom germanic d'òme *Leobinus*, tractat com **Legwobinus* .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Legavin èra de l'eleccion de Lomanha, donc de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescaucia de L'Isla de Baish. Le vocable de la glèisa es Sent Joan Baptista. Tanlèu 1790, Legavin èra caplòc de son canton , espandit en 1801.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments


Léguevin - L'église Saint-Jean-Baptiste.jpg|
Léguevin - L'église Saint-Jean-Baptiste intérieur.jpg|
Léguevin - L'église Saint-Jean-Baptiste plafond du transept.jpg|
Chateau de Castelnovel.jpg|
Léguevin - La Halle Piquot 2.jpg|
Leguevin ancien relais de poste.jpg|


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Salvador (Nauta Garona)

**Sant Salvador** (*Saint-Sauveur* en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament de la Nauta Garona e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Sent Salvador* en 1428 , *St Salvadou* en 1707 . *Salvador*, del latin *Salvator*, es un epitèt mistic de Jèsus Crist . 
* *Boters* es citat en 1070 pel Cartulari de Sent Sarnin  (lòc desparegut ?).

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Sent Salvador èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es le Sent Salvador. En 1790, Sent Salvador èra del canton de Castèlnau d'Estretasfonts, en l'an IX, del canton de Frontonh .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments


Saint-Sauveur (Haute-Garonne) Eglise.jpg
Saint-Sauveur (Haute-Garonne) Eglise abside.jpg
Saint-Sauveur (Haute-Garonne) Eglise Clocher-Mur.jpg
Saint-Sauveur (Haute-Garonne) Eglise Cadran Solaire.jpg


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bonlòc (Nauta Garona)

**Bonlòc** (*Bouloc* en francés) es una comuna lengadociana, situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

Existís tanben un vilatge que s'apèla **[[Bonlau]]** o tanben Bonlauc (*Boulaur* en francés) dins lo departament de Gers.

## Geografia
 
### Perimètre del territòri

## Toponimia
### Bonlòc
Lo nom es atestat *Boni loci* en 1268 , *Bonoloco* en 1317, *Bo loc* en 1428 .  
Le sens e la formacion son *bon* e *lòc* . I a probablament una motivacion : J. Astòr mòstra que *Bonaval*, *Valbona*, *Bonacomba*, *Bonlòc* e quitament *Bonasanha* son de noms frequents de monestièrs . N'es atal per Bonlòc ?

### Sent Joan de Montagut
*Montagut* s'explica per un puèg redond, una tuca que tresplomba los lòcs a l'entorn. Le lòc (e de segur, le probable castèl) a desparegut, mes la mapa IGN modèrna ne mòstra l'emplaçament en utilizant d'italicas. L'adjectiu *agut*, per un nom de castèl, es de natura publicitària : s'agís de far créser a la dificultat d'accedir al castèl.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Bonlòc èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Nòstra Dòna. En 1790, Bonlòc èra del canton de Castèlnau d'Estretasfonts, en l'an IX de Frontonh. L'anciana parròquia de Sent Joan de Montagut es dins Bonlòc 
(la glèisa èra al nòrd del borg), mes Sent Pèire *-de-Lezens*, citada tanben a prepaus de Bonlòc, es probablament entièrament dins Vilanava de Bonlòc .

Pendent l'Ancian Regime, la parròquia de Sent Joan de Montagut èra de la diocèsi e de la senescauciá de Tolosa. La glèisa èra, de segur, jol patronatge de Sent Joan .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments


Bouloc L'eglise Façade Sud.jpg|
Bouloc (Haute-Garonne) - Le clocher-mur.jpg|
Bouloc Interieur de l'église.jpg|
Bouloc Retable du XVIIe.jpg|
Bouloc Eglise Orgue.jpg|
Bouloc Eglise Plafond de l'abside.jpg|


## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veser tanben
* Comunas de la Nauta Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Providence (Rhode Island)

thumb|280px|left|Edificis de Providence, Rhode Island.
**Providence** (Que significa "providéncia") es la capitala e vila mai poblada de l'estat american de Rhode Island. Sa populacion èra  abitants en 2000. Sa superfícia totala es 53,2&nbsp;km².

## Gemelatges
* Praia 
* Florença 
* Sant Domingo 

## Nòtas e referéncias

## Ligams extèrnes
Dover (Delaware)

*Per autras localitats amb lo nom *'Dover**, vejatz : [[Dover]].''

[[Fichièr:DEMap-doton-Dover.png|thumb|280px|right|Posicion de la ciutat de Dover dins Delaware.]]

**Dover''' es una vila e la capitala de l'estat american de Delaware. Sa populacion en 2000 èra  abitants. Sa superfícia totala es 58,8&nbsp;km².
Providence

* Providence es una ciutat del Rhode Island als Estats Units.
* *[[Providence (filme)|Providence]]* es un filme francosoís realizat per Alain Resnais en 1977 e dedicat a Howard Phillips Lovecraft.
* *[[Providence (filme, 1991)|Providence]]* es un filme americanocanadian realizat per David Mackay en 1991.
* *[[Providence (seria televisada)|Providence]]* es una seria televisada americana, ont joga Melina Kanakaredes 
* *[[Providence (benda dessenhada)|Providence]]* es lo títol del tresen tòme de la seria de benda dessenhada *[[Le Pouvoir des innocents]]*.
* *[[Providence (single)|Providence]]* es un single del grop Sonic Youth

### Autre sens

* New Providence es una illa de l'archipèla de las Bahamas.
Shania Twain

**Shania Twain** (pron: [ʃəˈnaɪə ˈtweɪn]), nascuda **Eilleen Regina Edwards** (Windsor, Canadà 28 d'agost de 1965) es una cantaira e compositora canadiana de musica country e pop. Venguèt famosa en America del Nòrd al començament dels ans 1990 amb lo sieu primièr album que se sonava *Shania Twain* (1993), e son prestigi s'estendèt internacionalament a partir de l'album de 1997 *Come On Over*, que se classifiquèt coma lo disc pus vendut d'una cantaira fins uèi, e lo pus vendut dels discs de country fins uèi. L'album *Come On Over* s'es vendut a mai de 39 milions de còpias dins lo mond. Aquel album se situèt tanben al luòc n°9 dels albums pus venduts als Estats Units. 

A ganhat lo Prèmi Juno de musica (de Canadà) en 2003. En 2005, venguèt membre de l'Òrdre de Canadà. 

Demòra a La Tour-de-Peilz, en Soïssa.

## Discografia
* *Shania Twain* (1993)
* *The Woman in Me* (1995)
* *Come On Over*  (1997)
* *Come On Over (International version)* (1999)
* *Concert Dallas* (1999)
* *Up!* (2002)
* *Greatest Hits* (2004)
* *Now* (2017)
* *Queen of Me* (2023)

### Referéncias

### Ligams extèrnes
* Shania Twain United States
* Biografia
* Fòto
* Autra fòto