Nom pròpri

En gramatica, lo **nom pròpri** es una soscategoria de noms, s'opausant al nom comun. 

* Un *nom comun* es un nom de substància non destriada de l'espècia (animada o inanimada) a que aparten. Es provesit d'una *significacion* generala e d'una *definicion* objectiva: *un fluvi, un país, una vila, una persona, un animal, un pòble, un dieu, un objècte, un monument, una cançon, un roman, un film, un invencion, un arbre…*

* Un *nom pròpri* al contrari, designa tota substància destriada de l'espècia a que apartient. Possedís en consequéncia pas cap de definicion especifica, senon referenciala, e a de significacion sonqu'en contèxte, subjectiva, o per d’elements de sa composicion: *París, Juli Cesar, Loís XIV, Samson, Medòr, Andersen, Apollon, Dieu, Se canta…*

L'estudi de l'etimologia, de la formacion e de l'usatge dels noms pròpris, segon las lengas e las societats, es l'onomastica.

## Diferentas varietats de noms pròpris
Un nom pròpri aparten donc « en pròpri » a un referent determinat (una persona, un animal o una causa), qu’aqueste referent, real o imaginari, existís *naturalament* (un element geografic per exemple) o que siá *artificialament* creat per l'òme (una òbra d'art, una òbras literària, etc.). 

Cada còp que sèm en preséncia d'una *causida individuala*, existís segur una escasença *arbitrària* din l'atribucion d'un nom pròpri. Per exemple, coma proprietari d'un gat, pòdi li donar lo nom que vòli. Pòdi causir un nom dins la resèrva dels noms pròpri  (*Minet, Artús, Napoleon*…) ; pòdi n’inventar un (*Bobó*…) ; pòdi utilizar un nom comun o un mot quin que siá (*Melon, Pachà,* …). Se demandi a mon vesin se volriá anar « *noirir lo gat pendent que soi absent* », mon vesin pòt plan pensar que « *lo gat* » es un nom comun designant lo mèu animal. Mas sa ai decidit de nomenat aqueste « *Lo Gat* », aqueste sintagma, fasent una antonomasa del nom comun, ven un nom pròpri *per ma sola volontat*. Quand l'atribucion es pas pus individuala ma collectiva, sèm en preséncia d'un verai usatge lingüistic que cal ara de presisar. 

## Noms pròpris de personas, de divinitats o d'animals

* Los noms de *personas* o antroponimi son los *noms d’ostal*, los *prenoms*, los *escais*, los *pseudonims*… :

: *Pojada* (nom d’ostal, nom d’ostal occitan), *Sylvain* (prénom), *Gustin* (diminutiu d’*Agustin*), *Pantofla* (escais atribuit, per exemple, a una persona portant sovent de grolas), *[[Pablo Neruda]]* (pseudonim de Ricardo Eliezer Neftalí Reyes Basoalto)…

* Loos noms d’*animals* pòdon èsser fòrça variat:

: *Medòr, Mineta, Bucefal…*

* Los noms de *divinitats* o d’èssers subrenaturals, tanben:

: *Dieu* (de las religions monoteïstas), *Jupitèr, Belzebut*…

### Noms geografics
D'ordinari, un nom geografic (o toponim), es sempre un nom pròpri, que lo referent siá faiçonat per l'òme o per la natura.

* Toponim faïçonat per l’òme: pòt s'agir d'un país, d'un Estat, d'un talh administratiu quin que siá, d'un vila, d'un vilatge, d'un pont, d'una carrièra, d'un luòc, d'una plaça, etc. :

: *Brasil, Arizòna, Alsácia*, *Aude* (departament francés), *Moscóu, Ròcafòrt* (village de Roergue), etc.

* Toponim faïçonat per la natura: pòt s'agir d'una espandida d’aiga, d'un cors d'aiga, d'una illa, d'un continent, d'un relièu, d'un element geologic, d'un volcan, etc. :

: La Mediterranèa, lo Danubi, Madagascar, l'Austràlia, l'Euròpa, le Jura, l'Amazònia, etc.
:::

* Etimologicament, lo mot geografic pòt concernir pas que la descripcion d'elements terrèstres. Mas se pòt espandre lo sens a l'univèrs, e considerar coma noms pròpris los noms particulars dels diferents còrs celèstes, planetas, estelas, etc. :

: *La Tèrra* (parlant de la planeta), *lo Solelh* (parlant de l’estela del sistèma solar), *la Luna* (parlant del satellit de la Tèrra), *Jupitèr*, *Mercuri*, *Pluton*, *Vènus*...
:: Mas unes considèran que la *tèrra*, le *solelh*, la *luna*, quitament se son de còrs celèstes, son pas de noms pròpris.

### Títols d'òbras
Los títols d’òbras d'art (literàrias, musicalas, pincturalas…) son segur de noms pròpris. 

Als títol d’òbra, se pòt associar los noms de marcas: *Renault*, *Scotch*, *Panzani*, *Wonder*, etc.

## Nòtas e referéncias

## Vejatz tanben

### Bibliografia

* Saul Aaron Kripke : *La Logique des noms propres*, Paris, Les éditions de Minuit, coll. « Propositions », 1982.
* .