open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Haishan (Astarac)

**Haishan** (*Hachan*, ancianament *Faissan*, en francés) qu'es ua anciana comuna gascoa d'Astarac, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. Despuish 1822, qu'es annexada a La Garda Nòbla dens la comuna de La Garda e Haishan.

## Geografia
## Toponimia
Lo nom de *Haishan Devath* (supausat per *Hachan-Debat* en francés) que's pòt pas separar deu nom de Haishan de Sus, vilatge situat a un quinzenat de km dens los Hauts Pirenèus. Aqueste que vendré deu nom d'òme latin *Fassius*, dab lo sufixe latin *-anum* . O que caleré imaginar duas granas proprietats anticas qui aurén un medish proprietari e qui agossen lo medish nom, o que cau supausar un transferiment deu nom a ua epòca posteriora; mès se pòt pas saber quin Haishan es lo modèle de l'aute, autament dit, qui, de Haishan de Vath o de Haishan de Sus, avè *Fassius* per mèste.

## Istòria
* En 1822 qu'annexèn *Hachan-de-Bas* (nom francés, donc Haishan Devath ?; que i a un aute Haishan capsus dens los Hauts Pirenèus) a La Garda Nòbla .
## Demografia

* Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, que son las de la comuna de La Garda e Haishan entièra.
## Lòcs e monuments

## Nòtas e referéncias
Artigadiu

**Artigadiu** (*Artiguedieu* en francés) qu'es ua anciana comuna gascoa, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. Despuish 1973, qu'es annexada a Sheishan en tant que comuna associada.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
*Artiga* que veng d'un mot prelatin e preceltic, probablament aquitanic *artica* « bosiga » (sens segon Dauzat). Lo sens d*'artiga* qu'es « tèrra desbosigada ». L'ajustèr *Diu* qu'a ací lo sens de « ben de la Glèisa, tèrra qu'aperteng a ua glèisa o a ua abadia ».

## Istòria
* En 1822, qu'annexèn Lo Garranèr (nom supausat) a Artigadiu. Despuish lo 1èr de gèr de 1973, Artigadiu qu'es associada a la comuna de Sheishan. Au moment de la fusion, Arigadiu qu'èra deu canton de Miranda; que passè a l'ocasion au canton d'Aush sud-èst (qui vengó canton d'Aush sud-èst Sheishan en 1985). Artigadieu qu'es representada per un cònsol delegat au conselh municipau de Sheishan e las amassadas deu conselh municipau que's hèn a còps a l'ostau de comuna annèxe d'Artigadiu-lo Garranèr.  

## Administracion

## Demografia

### Demografia Lo Garranèr (nom supausat)

* Lo n° INSEE es estat cambiat per rasons practicas.

## Lòcs e monuments


Artiguedieu -Mairie.jpg| Ostau de comuna annèxe d'Artigadiu
Artiguedieu - Monument aux morts.jpg|Lo petit monument aus mòrts d'Artigadiu
Le Garrané - Château.jpg|Lo castèth deu Garranèr (vista d'ensemble)
Le Garrané - Château (2).jpg|Lo castèth deu Garranèr (vista de perfil)
Le Garrané - Eglise.jpg|La glèisa deu Garranèr

 
## Véser tanben

## Ligams extèrnes
* INSEE https://www.insee.fr/fr/metadonnees/cog/commune/COM32011-artiguedieu
## Nòtas e referéncias
La Cassanha (Astarac)

**La Cassanha** (*La Cassagne* en francés) qu'es ua anciana comuna gascoa d'Astarac, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. Despuish 1822, qu'es annexada a Loberçan.

## Geografia
**La Cassanha** qu'es un vilatge sus ua sèrra, a 250-260 m d'altitud, au nòrd-nòrd-èst de Loberçan, dambe ua glèisa .

## Toponimia
Lo nom qu'es explicat per d'autes *Cassanha* o *La Cassanha*. Que ven deu bas latin *cassanea*, derivat deu gallés *cassanos*, « casse », dambe ua valor collectiva : un lòc on i a casses . Xavier Delamarre qu'explica l'ahar un chic autament : un nom gallés *cassaniā*, « los casses, la cassanha » ; mès la fixacion deu toponime es pas necessàriament antica, estant que lo nom comun *cassanha* es viu despuish l'origina de la lenga.

## Istòria
La Cassanha qu'èra ua parròpia annèxa au sègle XVIII . En 1822, La Cassanha qu'estó annexada a Loberçan, atau com Vidalhan .

## Demografia

* Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, que son las de la comuna entièra de Loberçan.
## Lòcs e monuments

## Nòtas e referéncias
Vidalhan

**Vidalhan** (*Vidaillan*, *Vidailhan* en francés) qu'es ua anciana comuna gascoa d'Astarac, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. Despuish 1822, qu'es annexada a Loberçan.

## Geografia
Lo nom de *Vidaillan* qu'es escrit au nòrd-èst de la comuna de Loberçan, mès i a pas d'abitacions. Just a costat, que's vei ua capèra de Sent Ròc (l'anciana glèisa ? mès un pauc pus luenh a l'oèst que i a un *Sent Martin*) . Que i a d'ostaus a l'entorn deu nom de *Vidaillan*. Vidalhan qu'èra pas parròpia au sègle XVIII, mès un simple lòc . 

## Toponimia
I a pas de comuna actuala deu nom de *Vidalhan*, mès que i a dus *Vidalhac*s. *Vidalhan* que ven d'un nom latin d'òme *Vitalius*, dambe'u sufixe *-anum* . Vidalhan qu'èra donc probablament ua anciana grana proprietat antica qu'avèva per mèste *Vitalius*.

## Istòria
En 1822, Vidalhan qu'estó annexada a Loberçan, atau com La Cassanha .

## Demografia

* Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, que son las de la comuna entièra de Loberçan.

## Lòcs e monuments

## Nòtas e referéncias
San Mateo (Califòrnia)

**San Mateo**, qu'es lo nom espanhòl per Sant Matèu, es una vila del comtat californian del meteis nom, situada sus la còsta sud-oèst de la baia de San Francisco. Es bordada a l'èst per Foster City, al sud-sud-èst per Belmont, a l'oèst per Hillsborough, e al nord-oèst per Burlingame.

## Geografia

## Istòria

## Escòlas
**Collègis comunautaris:** College of San Mateo (CSM)

**San Mateo-Foster City School District (SFMCSD):**
*Escòlas primàrias:* Baywood Elementary School Beresford Elementary School College Park Elementary School Fiesta Gardens Elementary School George Hall Elementary School Highlands Elementary School Laurel Elementary School Lead Elementary School Meadow Heights Elementary School San Mateo Park Elementary School Sunnybrae Elementary School

*K-8 (Escòlas primàrias fusionat amb collègis):* Bayside Academy (STEAM/STEM) North Shoreview Montessori School Parkside Montessori School

*Collègis:* Abbott Borel

**San Mateo Union High School District (SMUHSD):**
*Licèus:* Aragon High School Hillsdale High School San Mateo High School
*Escòlas pels adultes ("Adult Schools"):*
San Mateo Adult School

## Nòtas e referéncias
Plaça de la Pata d'Auca

drecha|vinheta|200x200px|Vista sus la plaça.
La **plaça de la Pata d'Auca** se situa dins lo barrì de la Pata d'Auca, dins lo centre-oèst de Tolosa.

## Nom
La Plaça de la Pata d'Auca es nomenada aital del fait que las carrièras que la rejonhon fòrman una pata d'auca.

## Nòtas e referéncias

## Vejatz tanben

### Articles ligats
* Pata d'Auca (mètro de Tolosa)
Teus (Astarac)

**Teus** (*Theux* en francés) qu'es ua anciana comuna gascoa d'Astarac, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. Despuish 1821, qu'es annexada a Sent Helitz.

## Geografia
Teus qu'es au sud-oèst de la comuna de Sent Helitz e Teus.

## Toponimia
Pas d'informacions. Benlèu causir entre lo nom deu tuèis (arbe; latin *Taxus*), lo gallic **attegia*, « cabana, ostalon » o quauquarren mèi.

## Istòria
* Au sègle XVIII, Teus qu'èra parròpia annèxa . 
* En 1821, qu'annexèn Teus a Sent Helitz .

## Demografia

* Lo n° INSEE qu'ei estat cambiat per rasons practicas.

## Lòcs e monuments
* Capèra romanica sus ua mòta castrala, dedicada a Sent Pèr e susplomada per un casse de mèi de tres cents ans.


Theux 10.jpg|Glèisa de Sent Pèr de Teus
Chapelle de Theux.JPG|Auta vista de la glèisa
Theux 4.jpg|Pòrge de la glèisa
Theux 7.jpg|Lo casse e la glèisa
Theux 11.jpg|Paisatge a l'entorn de la glèisa de Teus


## Nòtas e referéncias
Sarragaiòla

**Sarragaiòla**, fòrma probabla (*Sarragailloles*, *Sarregayolles* en francés), qu'es ua anciana comuna gascona d'Astarac, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. Despuish 1830, qu'es annexada a Sent Miquèu. 

## Geografia
Lo nom de Sarragaiòla qu'es absent de totas las mapas dempuèi la mapa de Cassini, la d'Estat-Major, la de las annadas 50 e la mapa IGN actuala. Com la comuna èra deu canton de Mielan, probable qu'èra a l'oèst de la comuna de Sent Miquèu. Justament, la mapa de las annadas 50 que mòstra un *Lasserre*, au nòrd de la rota de Basugas, a l'èst-nòrd-èst deu Burrat, sus ua tuca de 280 m (altitud corregida en 277 m desempuish) qui correspon benlèu au lòc.

## Toponimia
Lo nom que sembla fòrmat deu nom comun *sèrra* e de l'adjectiu *gaiòla*, « pigalhada » (tacas d'arbes e boscats dens lo paisatge ?).

## Istòria
Lo nom qu'es absent de la mapa de Cassini e donc Sarragaiòla èra pas parròpia . 

Per ordenança reiala deu 25 de març 1830, la comuna de Sarragaiòla que passè deu canton de Mielan au canton de Miranda e a la comuna de Sent Miquèu .

## Demografia

* Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, que son las de la comuna entièra de Sent Miquèu.

## Lòcs e monuments

## Nòtas e referéncias
Sent Jaime

**Sent Jaime**, fòrma probabla (*Saint-Jaymes* en francés), qu'es ua anciana comuna gascona d'Astarac, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. Despuish 1822, qu'es annexada a Sent Miquèu. 

## Geografia

## Toponimia
La fòrma *Jaime* qu'es mei qu'espanhòla, qu'es gascona (minoritària) e que pareish dens l'ALG (Atlàs Lingüistic e Etnografic de Gasconha); la fòrma gascona mei correnta qu'es *Jacme* (mièi-sabenta). Correspond a dus apòstols, Sent Jacme lo Màger (supausat mòrt dens la Peninsula Iberica) e Sent Jacme lo Menor, martir .

## Istòria
* Sent Jaime *de Léon* qu'èra parròpia au sègle XVIII . A la Revolucion que passè dens lo canton de Miranda e l'annexèn a Sent Miquèu en 1822 .

## Demografia

* Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, que son las de la comuna entièra de Sent Miquèu.

## Lòcs e monuments

* glèisa Sent Jaime

## Nòtas e referéncias
La Hita Topièra (Gers)

**La Hita Topièra** o **La Hita** (*Laffitte*, *La Fitte-Toupière* en francés) qu'es ua anciana comuna gascoa, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. Despuish 1822, qu'es annexada a Ponsan Pera.

## Geografia
La glèisa es sola, au nòrd-oèst de Ponsan Pera. 

## Toponimia
*Hita*, deu latin *(petra) ficta*, qu'a lo sens de « bòrna », de « pèira plantada », entre duas parròpias (los vilatges d'aqueth nom que serén sovent au limit d'ua parròpia), o autes territòris, sus d'ancianas vias (vias romanas o autes camins, eventualament medievaus). *Topièra* que representa *topin* dambe'u sufixe *-èra* (deu latin *-aria*); qu'i aurén fabricat topins e autas terralhas. .

## Istòria
* Au sègle XVIII, La Hita Topièra qu'èra parròpia sucursala (parròpia annèxa) .
* en 1822, qu'annexèn *La Fitte-Loupière* [compréner : La Hita Topièra] a Ponsan Pera . 

## Demografia

* Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, que son las de la comuna entièra de Ponsan Pera
## Lòcs e monuments

## Nòtas e referéncias
Blòc negre

Un **blòc negre** (en anglés, e utilizat sens traduccion dins maitas lengas, *black bloc*; en alemand, *Schwarzer Block*) es una tactica utilizada pendent de manifestacions per de grops participant a de accions dirèctas o violentas.
Poisegur (omonimia)

**Poisegur** o **Poisegur** qu'ei un toponim occitan de Gasconha:
* Poisegur, anciana comuna de Gers
* Poisigur, comuna de Hauta Garona.
VAL

[vinheta|Un VAL 206 del [mètro de Lilla, primièr VAL de l'istòria.]]
[vinheta|VAL 208 del [mètro de Tolosa.]]
Lo **VAL**, sigla de **Veïcul Automatic Leugièr** (en francés: *Véhicule Automatique Léger*), ancian sigla del projècte *[[Villeneuve-d'Ascq]] - [[Lilla]]*, es un mètro pneumatic e totalament automatic utilizat pels transpòrts urbans o la dessèrta d'un aeropòrt. Inaugurat en 1983, es lo primièr mètro automatic de l'istòria.

## Los malhums de VAL

### Models estreits (VAL 206 e 208)
Los VAL 206 e VAL 208, respectivament amb una largor de 206 e 208 centimètres es los models estreits del VAL.

#### Malhums de França

* Mètro de Lilla dempuèi 1983, e una segonda linha dempuèi 1989.
* Aeropòrts de Paris :
** Orlyval dempuèi 1989, entre la gara d'Antony e l'aeropòrt de París-Orly.
** CDGVAL dempuèi 2007, per lo servici intèrne de l'aeropòrt de París-Charles-de-Gaulle.
* Mètro de Tolosa dempuèi 1993, e una segonda linha dempuèi 2007.
* Mètro de Rennes dempuèi 2002.

#### Malhums d'Itàlia

* Mètro de Turin dempuèi 2006, dobriguèt per los Jòcs Olimpics d'ivèrn.

#### Malhums de Corèa del Sud

* Mètro leugièr d'Uijeongbu dempuèi 2012, lo primièr amb climatisacion.

### Model larg (VAL 256)
Lo VAL 256 a una largor de 256 centimètres.

#### Malhums

* Chicago, servici intèrne de l'aeropòrt O'Hare.
* Linha *Muzha* del mètro de Taipei, dempuèi 1996.

### Projèctes de VAL abandonats

* Bordèu : Projèctes de doas linhas, programadas inicialament per 1986 e anulladas en 1993. Remplaçadas per tres linhas de tramvai dobèrtas en 2003 e 2004.
*Nantas : Lo tramvai mes en servici en 1982, foguèt preferit al VAL.
*Niça : Una linha de tramvai foguèt preferit al VAL.
*Estrasborg : Lo projècte de doas linhas de VAL programadas en 1983, foguèt remplaçat per una linha de tramvai.

## Notas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Mètro

### Ligams extèrnes

* Lo VAL sul site de Siemens
Canton de Montesquiu

Lo **Canton de Montesquiu** qu'es ua anciana division administrativa de Gasconha, situada dens l'arrondiment de Miranda, lo departament de Gers e la region de Miègjorn-Pirenèus, adara d'. 14 de las 17 comunas que son dempuèi 2015 dens lo canton de Pardiac-Ribèra Baisha (burèu centralizator Plasença), las autas 3 que son dens lo canton de Fesensac (burèu centralizator Vic de Fesensac). 13 de las comunas que son de la Comunautat de comunas Còr d'Astarac en Gasconha (residéncia : Miranda), ua, Cortias, qu'es de la Comunautat de comunas Bastidas e Vaths de Gers (residéncia : Marciac), las autas 3 que son de la Comunautat de comunas d'Artanhan en Fesensac (residéncia : Vic de Fesensac). La lenga autoctòna qu'es l'occitan gascon.

## Composicion

## Istòria
## Geografia
Lo canton que depen en partida deus comèrcis e servicis de Miranda (12 km de Montesquiu, 9 km de L'Ila d'Arbeishan). Au mens a epòca recenta, la foncion de caplòc de canton de Montesquiu qu'es incompleta :  pas de gendarmaria, per exemple. La gendarmaria qu'èra a Bassoas e qu'ei barrada dempuish 2013. Lo canton de Montesquiu a pas mei de gendarmaria . La superioritat pus neta de Montesquiu qu'ei sa superficia, de 46,8 km² e sa populacion, per la medisha rason. Peus comèrcis e servicis, Montesquiu que domina, mès pas netament, L'Ila d'Arbeishan ; peus comèrcis e servicis de nivèu superior (farmacia, notariat), que son pr'aquò a Montesquiu; l'activitat de Bassoas qu'es en devath .

## Nòtas e referéncias
La Ròsa - Tecnopòle de Castèugombèrt (mètro de Marselha)

L'estacion de **La Ròsa - Tecnopòle de Castèugombèrt** es una estacion cap de la linha 1 dau mètro de Marselha.

## Istòria
L'estacion dobriguèt lo 26 de novembre de 1977.

## Situacion
Es situada dins lo quartièr La Ròsa al nòrd-èst de la vila de Marselha.

## Notas e referéncias


## Veire tanben

### Articles ligats

* Mètro de Marselha

#### Estacions connèxas

* Frais-Vallon

### Liames extèrnes

* L'estacion sus OpenStreetMap
Ciparís

[drecha|vinheta|220x220px|Giulio Romano, [Apollon e Ciparís, Nationalmuseum (Estòlme)]]
Dins la mitologia grèga, **Ciparís** (en grèc ancian  o , « lo ciprès ») es un jovent amat d'Apollon.

Segon las *[[Metamorfòsis (Ovidi)|Metamorfòsis]]* d'Ovidi, après aver perça d'una javelina aguda son cèrvi favorit (treslusant d'aur e d'autras pèiras preciosas e consacrat a las ninfas del país de Cartèa, sus l’illa de Ceòs), Ciparís vòl alara morir tanben. Demanda donc als dieus de vojar de larmas eternalas. En responsa a la demanda, es transformat en ciprès, que ven simbòl funèbre, de tristum e arbre dels mòrts.

Aquesta metamorfòsi es tanben un biais d'aténher l'eternitat sens aver a passar pels Infèrns e une subrevida sempre renaissenta.

## Fonts

* Nonnos de Panopolis, Dionysiaques [détail des éditions] [lire en ligne] (XI, 362).
* Ovide, Métamorphoses [détail des éditions] [lire en ligne] (X, 106).

## Vejatz tanben

* Émile Genest, *Contes et légendes mythologiques*.
Union Esportiva Dacs

vinheta|US Dacs ''(en roge)'' contra RC Massy.
**Union Esportiva Dacs** (oficialament en francés *Union sportive dacquoise*) qu'ei un club professionau de rugbi de XV fondat en 1904 e basat a Dacs. Jòga a l'Estadi de Maurice-Boyau (16 170 plaças). Jòga dempuèi 2018 dins la tresena division francesa professionala de rugbi de XV: Federala 1.  

## Ligams extèrnes
* Site oficiau
Sant Carles (mètro de Marselha)

vinheta|L'estacion.
L'estacion de **Sant Carles** es una estacion dau mètro de Marselha. Coma Castelana, fa la correspondéncia entre la linha 1 e la linha 2 dau mètro.

## Istòria
L'estacion dobriguèt lo 26 de novembre de 1977 per la linha 1, e lo 1èr de febrièr de 1986 per la linha 2. Foguèt l'ancian bot de la linha 1 avans lo 11 de març de 1978.

## Situacion
L'estacion es situada a la gara de Sant Carles.

## Notas e referéncias


## Veire tanben

### Articles ligats

* Mètro de Marselha

#### Estacions connèxas

* Reformats - Canebiera
* Colbert - Ostau de Region
* Jules Guesde
* Noalhas

### Liames extèrnes

* L'estacion sus OpenStreetMap
Gebr. Alexander Mainz

**Gebrüder Alexander Mainz** o **Gebr. Alexander. Rhein. Musikinstrumentenfabrik GmbH** o mei simplament **Gebr. Alexander Mainz** qu'ei ua fabrica alemana de factors d'nstruments musicau e mei que mei de trompas o còrn.

Que ho fondada per un emigrat uganaut d'origina francesa : Franz Ambros Alexander. 

Que s'estau a Maiança.
Baloard de Soïssa

Lo **baloard de Soïssa** es una artèria de Tolosa e va dels Ponts Bessons al crotzament entre l'avenguda d'Elche e lo baloard Silvio Trentin.

## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Lista de las carrièras de Tolosa
Andrey Batt

**Andrey Batt** (en rus: Андре́й Ба́тт), de son nom vertadièr **Andrey Sergeevich Batychko** (en rus: Андре́й Серге́евич Ба́тычко; Tallinn, Estònia, 6 de agost de 1985) es un actor, cantaire de rap, director e productor rus.
Fondador de la filantrópico el proyecto *Paquete de caridad* (en rus: Благотворительная посылка). Creador del espectáculo documental *Las aventuras del artista* (en rus: Приключения Артиста). El primer artista en actuar con un espectáculo de música en el torneo de clubes más prestigioso de Europa: la Euroliga.

## Filmografia
* *Obrutschalnoje Kolzo* (2008–2011)
* *Gorod Soblasnow* (2009)
* *Wy Sakasywali Ubijstwo* (2010)
* *Grjasnaja Rabota* (2010)
* *Stoliza Grecha* (2010)
* *Justified* (2010–2015)
* *The Killing* (2011–2014)
* *The Walking Dead* (2010–2018) 
* *Fighting Spirit* (2013)
* *The Artist’s Adventures* (2016– )

## Discografia
* *Love Above the Clouds* (2013)
* *Letniy* (feat. Dasha Melnikova) (2014)
* *Letniy* (Ria Project Saxaphone Remix) (2015)
* *Moi Gorod* (2017)

## Referéncias


## Ligams extèrnes
* Web oficial de Andrey Batt
Prefectura de polícia dei Bocas de Ròse

En França, la **prefectura de polícia dei Bocas de Ròse** es l'institucion encargada d'aplicar la politica nacionala de securitat interiora dins lo departament dei Bocas de Ròse.

La foncion de prefècte de polícia dels Bocas de Ròse foguèt creada per decrèt lo 15 d'octobre de 2012.
Tramvai de Marselha

vinheta|Lo tram actuau.
Lo **tramvai de Marselha** es un malhum de tramvai servissent Marselha. Es administrat per la RTM.

## Istòria

### Cronologia
vinheta|Lo darrièr "68" en 2004.

#### Ancian malhum

* 1876 (21 de genièr) : La premiera linha de tramvai durbriguèt dei Chartrós a la Jolieta.
* 1878-1890 : Lo malhum a 8 linhas.
* 1892 (mai) : Premiers trams electrics.
* 1900 : Lo malhum a 37 linhas.
* 1914 : Lo malhum a una centena de linhas.
* Ans 1950-1960 : Lei linhas son progressivament remplaçadas per d'autobús e troleibús. Sola la linha 68 subsistís.
* 2004 (8 de genièr) : Barradura de la linha 68.

#### Malhum actuau

* 2007 (30 de junh) : Inauguracion del malhum novèu, sota la forma d'una linha unica, d**Euroediterranèa-Gantès'' a ''Lei Calhòus''.
* [[2007]] ([[8 de novembre]]) : Separacion en doas linhas, ambé la dubertura de la seccion d**Eugène Pierre* a *La Blancarda*.
* [[2008]] ([[28 de setembre]]) : Lo tunèu d*'Eugène Pierre* a *Noalhas* dobriguèt.
* [[2010]] ([[27 de març]]) : Extension cap au nòrd entre *Euroediterranèa-Gantès* e *Euroediterranèa-Arenc* (estacion rebatejada *Arenc-Lo Silo* en [[setembre]] de [[2011]])
* [[2015]] ([[30 de mai]]) : Novèla estacion *Canebiera-Capucins* sus la linha 2 e dubertura de la linha 3 entre *Arenc-Lo Silo* e *Castelana*.

== Malhum ==
[[Fichièr:Tramway de Marseille.svg|vinheta|Lo malhum en [[francés]].]]
Lo malhum de tramvai es format de tres linhas e 32 estacions. Es frequentat per 100 000 viatjaires per jorn en 2015.

Coma per la màger part dei autres tram de França, l'alimentacion electrica se fa per catenari de [[Vòlt|750 vòlts]].

=== Linha 1 ===

La linha 1 durbriguèt lo [[30 de junh]] de [[2007]]. S'estend actualament a partir de l'estacion *Noalhas* a aquela dei *Calhòus*, a 14 estacions e fa 6,1 km.

=== Linha 2 ===

La linha 2 durbriguèt amb la linha 1, lo [[30 de junh]] de [[2007]]. S'estend actualament a partir de l'estacion *Arenc-Lo Silo* a aquela de *la Blancarda*, a 14 estacions e fa 5,8 km.

=== Linha 3 ===

La linha 3 durbriguèt lo [[30 de mai]] de [[2015]]. S'estend actualament a partir de l'estacion *Arenc-Lo Silo* a aquela de la *Castelana'', a 11 estacions e fa 3,6 km .

## Notas e referéncias


## Veire tanben

### Articles ligats

* Mètro de Marselha
* Marselha

### Liames extèrnes

* Sit oficial de la RTM
Jolieta (mètro de Marselha)

vinheta|L'estacion.
L'estacion **Jolieta** es una estacion de la linha 2 dau mètro de Marselha.

## Istòria
L'estacion dobriguèt lo 3 de març de 1984. Foguèt un ancian bot de la linha 2 avans lo 14 de febrièr de 1987.

## Situacion
L'estacion es situada dins lo quartier omonim.

## Correspondéncias
Es tanben una estacion dei linhas T2 e T3 dau tramvai.

## Notas e referéncias


## Veire tanben

### Articles ligats

* Mètro de Marselha

#### Estacions connèxas

* Desirada Clari
* Jules Guesde

### Liames extèrnes

* L'estacion sus OpenStreetMap
Noalhas

**Noalhas** (en francés, *Noailles*) es un quartier dau premier arrondiment de Marselha situat au centre de la vila e pròche de Canebiera.

## Toponimia
Lo nom dau quartier vèn de la carriera Noalha que se faguèt dau temps de Canebiera, en 1666. Situada entre lo cors de Sant-Loís e la pòrta dei barris, aquesta via èra, d'aqueu temps, abitada de grandei familhas qui li donèron son nom premier, *carriera dei Nòbles*.

Lo bastissèire de galèras, Joan-Baptista Chabèrt, i bastiguèt en 1679 un ostau nòble qu'arrendava a Jaume de Nolhas, luòctenent dei galèras. Lo nom d'aquest demorèt estacat a la carriera, a la plaça que la perlònga e au portau dei barris fins que lo fondèsson. Es encar lo nom dau quartier.

## Istòria

L'istòria dau quartier es mai que mai aquela dau convent dei Capochins e de la carriera Noalhas.

En 1665, lei religiós de l'òrdre mendicant dei Capochins establiguèron son convent sus de terrens crompats en 1579 per Caterina de Medicis au luòc que se tèn ara lo Mercat dei Capochins. En 1791, lo convent foguèt declarat ben nacionau, lei religiós bandits fòra, lei bastissas e terrens parcellats e venduts. De sa preséncia, demòra pas mai que lo nom dau mercat dei Capochins e de la carriera lònga dei Capochins.

La carriera Noalha es una carriera aristocratica fins a la fin dau n. En mai de l'ostau nòble de Noalhas, s'i tròban doas autrei bèlei demòras dau n: l'ostau nòble de Mansa (vengut ostau nòble de Masargas) e l'ostau nòble de Mirabèu que Joan-Antòni Riqueti de Mirabèu faguèt bastir quand vendèt son ostau de la plaça de Lenche. La carriera vengèt puei borgesa, que recampava un comèrci elegant après la Revolucion.

Ambe lo desvelopament de la circulacion, lei negociants riches s'installèron carriera de Sant Ferriòu e la carriera Noalha venguèt populara e fòrça trevada. La municipalitat arrèsta alora son relargament ai dimensions de la Canebiera, d'aquí de fondre la carriera e mai lei bèleis ostalàs dau n que s'auboravan dau caire drech. Leis òbras comencèron en 1860.

Dins leis 2000, Noalha es un quartier popular que recampa pron abitans d'origina imigrada. Se i tròba tanben de casaus e de bastissas a s'escrancar, n'avèm la bèla pròva ambe l’afondrament mortau de doas bastissas de la carriera d'Aubanha en novembre de 2018. Au començament de 2019, d'unei ostaus de la carriera de la Palú son fonduts per precaucion, e d'autrei dau Domeni Ventre vuejats de seis estatjans.

## Nòtas e referéncias
Colbert - Ostau de Region (mètro de Marselha)

vinheta|L'estacion.
L'estacion de **Colbert - Ostau de Region** es una estacion de la linha 1 dau mètro de Marselha.

## Istòria
L'estacion dobriguèt lo 11 de març de 1978. Dempuèi lo 3 de març de 1984, l'estacion de Jules Guesde de la linha 2 es situada a proximitat.

## Situacion
Desservís de lei Grands Carmes, Sant Lazar e Belsunce. L'ostau de region e l'arc de trionf de la Pòrta d'Ais son situadas a proximitat.

## Correspondéncias
L'estacion de Jules Guesde de la linha 2 es situada a proximitat.

## Notas e referéncias


## Veire tanben

### Articles ligats

* Mètro de Marselha

#### Estacions connèxas

* Sant Carles
* Pòrt Vièlh - Ostau de Vila
* Jules Guesde

### Liames extèrnes

* L'estacion sus OpenStreetMap
Persepolis FC

vinheta
Lo **Persepolis FC**, popularament conegut jos lo nom de **Persepolis**, es un club de fotbòl professional basat a Teheran in Iran.

## Nòtas e referéncias


## Ligam extèrne
* Site oficial del club
Pòrt Vièlh - Ostau de Vila (mètro de Marselha)

vinheta|L'intrada de l'estacion.
L'estacion de **Pòrt Vièlh - Ostau de Vila** es una estacion de la linha 1 dau mètro de Marselha.

## Istòria
L'estacion dobriguèt lo 11 de març de 1978.

## Situacion
Es situada sul Pòrt Vièlh.

## Presentacion e arquitectura
vinheta|Lei decoracions muralas.
Coma per la màger dei estacions au moment de la construccion de la linha, aquela estacion es bastida sus doas nivèus :

* nivèu de susfàcia : intrada, distributor de tiquets e portic d'accès.
* nivèu sosterranh : vias lateraus e cai centrau.

Lei decoracions muralas son una òbra de Pierre-Alain Hubert.

## Correspondéncias
De nombrosas correspondéncias ambé dei linhas d'autobús de la RTM son disponibles.

## Notas e referéncias


## Veire tanben

### Articles ligats

* Mètro de Marselha

#### Estacions connèxas

* Colbert - Ostau de Region
* Estrangin - Prefectura

### Liames extèrnes

* L'estacion sus OpenStreetMap
OpenStreetMap

**OpenStreetMap** (**OSM**) es un sit web e un projècte de cartografia liure del mond.

## Articles connèxes

## Ligams extèrnes
*Sit oficial
*Wiki oficial d'OpenStreetMap en occitan
*Sit dedicat a OpenStreetMap en occitan
Nevà

**Nevà** (rus: Нева́, AFI:/nʲɪˈva/) es un flume del nòrd oèst de Russia que nais al Lac Ladoga e raja a travèrs l' Óblast de Leningrad (dins la region istorica d'Ingria) fins a la baia del meteis nom dins lo Golf de Finlàndia. Malgrat sa feble longor, 74km, es lo quatren flume d'Euròpa en tèrme de debit mejan (après Vòlga, Danubi e Ren).

Neva es lo sol emissari del Lac Ladoga. Travèrsa la vila de Sant Petersborg, e las tres vilas pus pichonas de Shlisselborg, Kirovsk e Otradnoye, e mantun autres vilatges. Lo flume es navegable dins la part Vòlga–Baltica e lo canal de la Mar Blanca. Foguèt lo site de mai d'un eveniment istoric major, coma la Batalha de Nevà en 1240 que donèt son nom a Alexander Nevsky, lo fondator de Sant Petersborg en 1703, e lo Sètge de Leningrad per l'armada alemanda durant la Segonda Guèrra Mondiala.
Boca de mètro

[vinheta|Una boca de l'estacion [Joana d'Arc (mètro de Tolosa)|''Joana d'Arc'' a Tolosa.]]
[vinheta|Una boca de l'estacion [Chartrós (mètro de Marselha)|''Chartrós'' a Marselha.]]
Una **boca de mètro** es una obertura dins lo sòl de la via publica, generalament lo trepador, permetent d'accedir a una estacion de mètro sosterranha.

Pòt arribar que de automobilistas confóndon aquestas installacions a una intrada de parc d'estacionament.

## Notas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Estacion de mètro
*Mètro
Estacion de mètro

[vinheta|Lo cai de l'estacion [Joan Jaurés (mètro de Tolosa)|Joan Jaurès a Tolosa. Es munit de pòrtas pompidoiras.]]
Una **estacion de mètro** es un punt d'arrèst sus un malhum de mètro permetent als viatjaires de montar e davalar dins los trens. Es l'equivalent d'una gara ferroviària.

## Vejatz tanben

### Articles ligats

*Mètro
*Boca de mètro
* Gara ferroviària
Estacion ferroviària

[vinheta|Los cais de la [gara de Bordèu Sent Joan.]]
Una **gara ferroviària** es lo luòc d'arrèst dels trens.

## Definicion administrativa d'una gara

### França
Una gara es designat per la SNCF coma un luòc amb un agulhaire, gerissent la circulacion dels trens.

## Istòria
A l'origina, al temps de la creacion dels camins de fèrres, *embarcadors* èra l'apellacion de las primièras garas.

## Notas e referéncias


## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Tren
La Timòna (mètro de Marselha)

vinheta|L'estacion.
L'estacion de **La Timòna** es una estacion de la linha 1 dau mètro de Marselha.

## Istòria
L'estacion dobriguèt lo 5 de setembre de 1992. Foguèt un ancian bot de la linha 1 avans lo 5 de mai de 2010.

## Situacion
Es situada sul baloard Jean Moulin.

## Notas e referéncias


## Veire tanben

### Articles ligats

* Mètro de Marselha

#### Estacions connèxas

* Baille
* La Blancarda

### Liames extèrnes

* L'estacion sus OpenStreetMap
Sant Maurici

**Sant Maurici** o **Sent Maurici** pòt designar :
*Sant Maurici d'Agaunum, sant crestian martirizat al sègle III
* *Toponímia:*
**Sant Maurici en Gaudemar, comuna occitana de Daufinat.
**Sant Maurici, comuna occitana de Daufinat .
**Sant Maurici de Pionçat, comuna occitana d'Auvèrnhe.
**Sent Maurici de Linhon, comuna occitana d'Auvèrnhe.
**Sant Maurici d'Ardecha, comuna occitana de Vivarés.
**Sant Maurici de Chalencon, comuna occitana de Vivarés.
**Sant Maurici d'Ibia, comuna occitana de Vivarés.
**Sent Maurici, comuna occitana de Lemosin.
**Sent Maurici de Cròc,  comuna occitana de Lemosin.
**Sent Maurici d'Ador, comuna occitana de Lanas de Gasconha.
**Sent Maurice de Carcin,  comuna occitana de Guiana.
**Sent Maurici de Lestapèl, comuna occitana de Guiana.
**Sant Maurise de Navacèlas, comuna ocitana de Lengadòc.
**Sent Maurici de Casasvièlhas, comuna occitana de Lengadòc.

**l'estanh de Sant Maurici, un estanh de Catalonha.
Giratòri dau Prado (mètro de Marselha)

vinheta|L'estacion.
L'estacion de **Giratòri dau Prado** es una estacion de la linha 2 dau mètro de Marselha.

## Istòria
L'estacion dobriguèt lo 1er de febrièr de 1986.

## Situacion
L'estacion es a proximitat de l'estadi Velodròm.

## Notas e referéncias


## Veire tanben

### Articles ligats

* Mètro de Marselha

#### Estacions connèxas

* Perier
* Santa Margalida Dromeu 

### Liames extèrnes

* L'estacion sus OpenStreetMap
Gara de Noalhas

vinheta|L'estacion.
L'estacion de **Noalhas**, o **gara de Noalhas**, es una estacion de la linha 2 dau mètro de Marselha, e una estacion cap de la linha 1 dau tramvai.

## Istòria

### Ancian tramvai
La gara dobriguèt en 1893 per l'ancian tramvai de Marselha.

Après la Segonda Guèrra Mondiala, lei linhas de tramvai remplaçadas per d'autobús e sola la linha 68 subsistís a la gara.

### Lo mètro
Dempuèi lo 3 de març de 1984, la gara es tanben una estacion de la linha 2 dau mètro de Marselha.

### Renovacion dau tramvai
vinheta|L'estacion dau tram T1.
En 2004, l'esplecha dau tram 68 cèssa per permetre la construccion dau novèu tramvai de Marselha necessitant especialament la renovacion dau tunèu per la novèu linha 1.

## Situacion
L'estacion es pròche de la Canebiera e dei baloard Garibaldi.

## Presentacion e arquitectura

## Correspondéncias
L'estacion *Noalhas* de la linha 2 es situada a proximitat.

## Veire tanben

### Articles ligats

* Mètro de Marselha
* Tramvai de Marselha

#### Estacions connèxas

* Sant Carles
* Nòstra Dòna dau Mont - Cors Julian

### Liames extèrnes

* L'estacion sus OpenStreetMap
La Blancarda (mètro de Marselha)

drecha|sens_quadre
L'estacion de **La Blancarda** es una estacion de la linha 1 dau mètro de Marselha.

## Istòria
L'estacion dobriguèt lo 5 de mai de 2010.

## Correspondéncias
L'estacion a dei correspondéncias ambé la linha 1 et lo cap de la linha 2 dau tramvai.

La gara de la Blancarda es situada a proximitat.

## Notas e referéncias


## Veire tanben

### Articles ligats

* Mètro de Marselha
*Gara de Marselha Blancarda

#### Estacions connèxas

* La Timòna
* Louis Armand

### Liames extèrnes

* L'estacion sus OpenStreetMap
Cinc Avengudas - Lòngchamp (mètro de Marselha)

vinheta|L'intrada de l'estacion.
vinheta|Lo cai centrau.
L'estacion de **Cinc Avengudas - Lòngchamp** es una estacion de la linha 1 dau mètro de Marselha.

## Istòria
L'estacion dobriguèt lo 26 de novembre de 1977.

## Situacion
Es dins lo quartier dei Cinc Avengudas.

### A proximitat

* Musèu d'istòria naturala de Marselha
* Palais Longchamp

## Correspondéncias
L'estacion *Cinc Avengudas* de la linha 2 dau tramvai es situada a proximitat.

## Veire tanben

### Articles ligats

* Mètro de Marselha

#### Estacions connèxas

* Chartrós
* Reformats - Canebiera

### Liames extèrnes

* L'estacion sus OpenStreetMap
Chartrós (mètro de Marselha)

[vinheta|L'intrada de l'estacion. La [Glèisa dei Chartrós de Marselha|glèisa dei Chartrós es al fons.]]
L'estacion de **Chartrós** es una estacion de la linha 1 dau mètro de Marselha.

## Istòria
L'estacion dobriguèt lo 26 de novembre de 1977.

## Situacion
Es dins lo quartier dins lo quartier omonim.

### A proximitat

* Glèisa dei Chartrós

## Notas e referéncias


## Veire tanben

### Articles ligats

* Mètro de Marselha

#### Estacions connèxas

*Sant Just - Ostau dau Despartament
* Cinc Avengudas - Lòngchamp

### Liames extèrnes

*L'estacion sus OpenStreetMap
Femna trans

Una **femna trans** es una femna assignada òme a la naissença, amb una identitat de genre femenina.

## Vejatz tanben

### Articles ligats

*Transidentitat
*Òme trans
Òme trans

Un **òme trans** es un òme assignat femna a la naissença, amb una identitat de genre masculina.

## Vejatz tanben

### Articles ligats

*Transidentitat
*Femna trans
Transidentitat

La **transidentitat** es lo fach, per una persona **transgenre**, d'aver una identitat de genre diferenta d'aquesta assignada a la naissença.

Per oposicion al mot *transgenre*, es format lo mot *cisgenre*.
Gara de Marselha Blancarda

drecha|sens_quadre
La **gara de Marselha Blancarda** es una gara ferroviària de las linhas de Marselha a Ventemilha e de Marselha Blancarda a Marselha Prado. Es situada sul territòri de la comuna de Marselha, dins lo departament dei Bocas de Ròse.

Es una gara de la SNCF, desservida per dei trens TER Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Situacion ferroviària
Establida a 50 mètres d'altitud, la gara es situada au punt quilometric (PK) 3,258 de la linha de Marselha a Ventemilha. Es tanben l'origina de la linha de Marselha Blancarda a Marselha Prado, utilisada per lo fret.

## Vejatz tanben

### Articles connèxes

* La Blancarda (mètro de Marselha)

### Ligams extèrnes

* La gara sul sit de *[[SNCF|SNCF Gares & Connexions]]*
* La gara sul sit dei TER Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Estacion de Bordèu Sent Joan

vinheta|Vista de l'estacion Sant Joan.
L**'estacion de Bordèu Sent Joan** es la principala estacion ferroviària de Bordèu.

## Vejatz tanben

### Ligams extèrnes

*  La gara sul sit de *[[SNCF|SNCF Gares & Connexions]]*
*  La gara sul sit dels TER Nòva Aquitània
Gara de Montpelhièr Sant Ròc

drecha|sens_quadre
La **gara de Montpelhièr Sant Ròc** es una de las doas principalas garas ferroviàrias de Montpelhièr.

## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Gara de Montpelhièr Sud de França

### Ligams extèrnes

*  La gara sul sit de *[[SNCF|SNCF Gares & Connexions]]*
*  La gara sul sit dels TER d'Occitanià
Gara de Colomèrs

vinheta|Lo bastiment.
vinheta|Los cais e vias.
La **gara de Colomèrs** es una gara ferroviària de la linha de Sent Anha a Aush, situada dins lo centre de Colomèrs, dins lo departament de la Nauta Garona.

Es una gara de la SNCF, desservida per de tren TER d'Occitània, e fa tanben partit de la linha expleitada dins l'encastre de la linha C del malhum dels transpòrts en comun de Tolosa.

## Situacion ferroviària
Establida a 183 mètres d'altitud, la gara es situada al punt quilometric (PK) 16,450 de la linha de Sent Anha a Aush, entre la gara dels Ramassièrs et la gara de Colomèrs Licèu internacional.

## Vejatz tanben

### Articles connèxes

* Transpòrts en comun de Tolosa
* Tisséo

### Ligams extèrnes

* La gara sul sit de *[[SNCF|SNCF Gares & Connexions]]*
* La gara sul sit dels TER d'Occitanià
Gara de Murèth

drecha|sens_quadre
La **gara de Murèth** es una gara ferroviària de la linha de Tolosa a Baiona, situada sul territòri de la comuna de Murèth, dins lo departament de la Nauta Garona.

Foguèt mesa en servici en 1862 per la Companhiá dels Camins de fèrre del Miègjorn.

Es una gara de la SNCF, desservida per de trens TER d'Occitània, e fa tanben partit de la linha expleitada dins l'encastre de la linha D del malhum dels transpòrts en comun de Tolosa.

## Situacion ferroviària
Establida a 169 mètres d'altitud, la gara es situada al punt quilometric (PK) 20,775 de la linha de Tolosa a Baiona, entre la gara de Portèth Sent Simon e la gara del Haugar.

## Vejatz tanben

### Ligams extèrnes

* La gara sul sit de *[[SNCF|SNCF Gares & Connexions]]*
* La gara sul sit dels TER d'Occitanià
Linha de Tolosa a Baiona

La **linha de Tolosa a Baiona** es una de las principalas linhas ferroviàrias transversalas del sud-oèst de la França.

## Vejatz tanben
Teleferic urban del sud de Tolosa

Lo **teleferic urban del sud de Tolosa** (o **Téléo** de son nom comercial, e originalament apelat *Aerotram*) es un projècte de teleferic urban que l'obertura es prevista per 2020, e que farà lo ligam entre l'Oncopòl e l'universitat Pau Sabatièr, dins la partida sud de Tolosa.

## Istoric
Lo projècte de crear un transpòrt en comun transversal dins la partida sud de l'aglomeracion tolosenca, jos forma de teleferic, es lançat pel còsol màger Pierre Cohen. Lo projècte es mantengut malgrat lo cambiament de majoritat après las eleccions municipalas de 2014 (malgrat lo repròchi del naut cost 80 millions) , quitament son lançats d’estudis de prologacions envisatjadas.

Tisséo apròba lo 9 de decembre de 2015 lo bilanç de la concertacion, organizada del 2 al 20 de novembre precedents, e avent per objècte la realizacion del teleferic. L'atribucion del mercat, consistissent en una concepcion, realizacion e mantenéncia de l'equipament, es previst per la fin de l'an 2016. Lo 30 de març, a l'eissida de l'apèl d'ofèrtas, quatre finalistas son retenguts per la mestresa d'obratge: BMF, Doppelmayr, Leitner e Poma; l'envelopa financièra es compresa entre 44 e 63 milions d'euròs, per una mesa en servici en 2020.

Fin 2016 lo teleferic urban Tolosenc es atribuit al grop Poma.

## Economia
Lo montant del projècte es de 54,6 milions d'euròs.

## Percors la linha
La linha de l'aerotram es prevista per ligar l'Oncopòl e l'universitat Pau Sabatièr, en passant al dessús de Garona e del Puèg David. Lo percors mesurarà unes 2,6 quilomètres. Una estacion intermediària es prevista per servir l'Espital de Ranguelh,.

Per aqueste percors, seguent las opcions tecnicas causidas, entre cinc e quinze pilòns son prevists.

Lo percors retengut farà lo ligam entre la linha de bus Linéo 5 e la linha B de mètro de Tolosa.

### Estacions e correspondéncias

## Calendièr

* 2017: començament
* 2018: concertacion publica, DUP
* de l’11 de febrièr al 18 de març de 2019: enquèsta publica
*julhet de 2019: començament dels trabalhs
* 15 de mai de 2022: mesa en servici

## Servici previst
Lo teleferic en projècte deurà ligar los dos caps de linha en unas detz minutas, amb una cabina cada 1,5 a 2 minutas; lo trafec envisatjat es de  per jorn. Lo servici deuriá èsser assegurada de 5h15 del matin a mièjanuèch,.

Lo trajècte, abans la realizacion d’aquesta linha, pren gaoreben quaranta e cinc minutas amb los transpòrts en commun e vint minutas en veitura fòra oras de punta.

## Perlongaments eventuals
Dos prelongaments eventuels de la linha son envisatjats, a l'èst per servir lo quartièr en construction de Montaudran e a l'oèst per ligar l'actual cap de la Linha A, l’estacion Baisha Coma. Dins aquesta configuracion, la linha perlongada mesurariá près de detz quilomètres de long.

## Nòtas e referéncias

## Vejatz tanben

### Articles connèxes

* Transpòrt en comun de Tolosa

### Ligams extèrnes

*  Lo projècte sul sit de Tisséo Collectivités
Linha de Bordèu Sant Joan a Seta Vila

La **linha de Bordèu Sant Joan a Seta Vila** es una de las principalas linhas ferroviàrias de la França e d'Occitània.
Gara de Labeja Inopòl

drecha|sens_quadre
La **gara de Labeja Inopòl** es una gara ferroviària de la linha de Bordèu Sant Joan a Seta Vila, situada sul territòri de la comuna de Labeja, dins lo departament de la Nauta Garona.

Es una gara de la SNCF, desservida per de trens TER d'Occitània.

## Situacion ferroviària
Establida a 151 mètres d'altitud, la gara es situada al punt quilometric (PK) 265,198 de la linha de Bordèu Sant Joan a Seta Vila, entre la gara de Montaudran e la gara de Labeja Vilatge.

## Vejatz tanben

### Ligams extèrnes

*  La gara sul sit dels TER d'Occitanià
Gara de Vilanovèla

La **gara de Vilanovèla** es una gara ferroviara , de la linha de Bordèu Sant Joan a Seta Vila, situada près del centre vila de Vilanovèla, dins lo departament de Nauta Garona dins la region administrativa Occitània.

Foguèt inaugurada en 1857 par la Companhiá dels camins de fèrre del Miègjorn e del Canal lateral a la Garona. Es una alta ferroviària de la Societat nacionala dels camins de fèrre francés (SNCF), desservida per de trens TER Occitània.

## Situacion ferroviària
Establida en  d'altitud, la gara de Vilanovèla es situida al punt quilometric (PK) 283,328 de la linha de Bordèu Sant Joan a Seta Vila, entre las garas de Basièja e de Vilafranca de Lauragués.

### Dessèrta
Vilanovèla es desservida per de trens regionals TER Occitània que realiza de missions entre las garas de :

* Tolosa Matabiau - Narbona, per 10 anars e retorns cada jorn en setmana. Lo temps de percors es d'unas 30 minutas dempuèi Tolosa Matabiau e 1 ora 10 minutas dempuèi Narbona.

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben

### Articles connèxes

* Linha de Bordèu Sant Joan a Sèta Vila

### Ligams extèrnes
Cocanha (tintura)

La **cocanha** designa de bolas de pastèl fabricadas a partir de la planta *Isatis tinctoria L.*, que s’extrach una tinta blava. La fuèlhas son trissadas e compactadas per formar de **còcas** puèi secadas per èsser comerciamizadas

La Cocanha faguèt la fortuna del país lauragués e d’Albi nomenat lo *País de cocanha*. L'expression vendriá del començament del sègle XIII e ja evòca tota la riquesa simbolizada pel pastèl dins l'economia del país comprés dins lo triangle Tolosa Albi Carcassona ont la planta èra cultivada e sa tintura comercializada

## Vejatz tanben

### Ligams intèrnes

* Pastèl

### Ligams extèrnes

### Nòtas e referéncias

* de Beauvais-Raseau M., « L'art de l'indigotier », impr. de L.F. Delatour, Paris, 1770 (consulté le 28 mai 2007)
* Maurice Daumas - « *Histoire générale des techniques* » (1964, rééd. 1996), P.U.F., coll. *Quadrige*, vol. 2, 2e partie, livre 1
Gara de L'Isla de Baish

drecha|sens_quadre
La **gara de L'Isla de Baish** es una gara ferroviària de la linha de Sent Anha a Aush, situada sul territòri de la comuna de L'Isla de Baish, dins lo departament deu Gers.

Es una gara de la SNCF, desservida per de trens TER d'Occitània.

## Situacion ferroviària
Establida a 150 mètres d'altitud, la gara es situada al punt quilometric (PK) 35,674 de la linha de Sent Anha a Aush, entre las garas obèrtas de Merenvièla e aquesta de Gimont Cahuzac.

## Vejatz tanben

### Ligams extèrnes

*  La gara sul sit de *[[SNCF|SNCF Gares & Connexions]]*
*  [La gara](https://www.ter.sncf.com/occitanie/gares/87611806/LIsle-Jourdain_(Gers)) sul sit dels TER d'Occitanià
Mast de cocanha

[drecha|vinheta|200x200px|Lo graissatge del mast pendent la Tomatina ([Buñol, Espanha)]]
Lo **mast de cocanha** es un jòc tradicional popular que consistís a pojar un pal per prene un o mai objèctes qu’i son penjats. L’arbre es abitualament mai lis possible, e gaireben sempre onchat de grassa o de sabon, per far la pojada malaïsida, veire impossibla per unes jogaires. Lo suc es dotat d'una ròda que son prenjats los prèmis: lecariás, salcissas, cambajons, joginas, botelhas e mai.

Aqueste jòc es o èra practicat dins las fèstas popularas d'Euròpa, subretot en França, en Espanha e dins las illas Britanicas, e tanben en America del sud.

## Noms vernaculars
[esquèrra|vinheta|''lo Mast de cocanha'', [Francisco Goya|Francisco de Goya, 1787]]

* Dins los païses ispanofòns: ***cucaña*** (Espanha, Argentina, Bolívia, Eqüator), ***palo ensebado*** (Chile, Republica Dominicana) o ***palo enjabonado*** (Uruguay)
* En Bretanha: ***ar wern*** ("lo mast" en breton)
* En Catalònha: ***cucanya*** o ***pal ensabonat***
* Al Portugal: ***pau de sebo***, o ***(mastro de) cocanha***
* Al Brasil: ***pau de sebo***
* En Itàlia: ***albero della cuccagna***
Mètro de Lilla

ligam=https://oc.wikipedia.org/wiki/Fichi%C3%A8r:Jielbeaumadier_metro_ligne2_vda_2010.jpg|vinheta|Un VAL 206 del mètro de Lilla.
Lo **mètro de Lilla** es un malhum de mètro servissent Lilla e una part de son aglomeracion.

Es lo primièr al mond a utilizat la tecnologia del VAL.

## Malhum
Lo malhum de mètro es format de doas linhas e 60 estacions. Es frequentat per 112 000 000 viatjaires per an en 2015.

### Linha 1

La linha 1 dobriguèt lo 25 d'abril de 1983. S'estend a partir de l'estacion *Quatre Cantons - Stade Pierre-Mauroy* a aquela de *CHU - Eurasanté*.

### Linha 2

La linha 2 dobriguèt lo 1èr d'abril de 1989. S'estend a partir de l'estacion *Saint-Philibert* a aquela de *CH Dron*.

## Notas e referéncias


## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Lilla
The Elder Scrolls V: Skyrim

**The Elder Scrolls V: Skyrim** o **Skyrim** es un videojòc de ròtle e d’accion desvelopat per Bethesda Game Studios e editat per Bethesda Softworks, qu'es sortit lo divendres 11 de novembre de 2011 sus PlayStation 3, Xbox 360 e Microsoft Windows. Es lo cinquen opus de la seria de videojòcs de *[[The Elder Scrolls]]*, aprèp *[[The Elder Scrolls: Arena|Arena]]*, *[[The Elder Scrolls II: Daggerfall|Daggerfall]]*, *[[The Elder Scrolls III: Morrowind|Morrowind]]* e *[[The Elder Scrolls IV: Oblivion|Oblivion]]*.
Mètro de Lion

drecha|sens_quadre
Lo **mètro de Lion** es un malhum de mètro servissent Lion e una part de son aglomeracion.

## Malhum
Lo malhum de mètro es format de quatre linhas e 40 estacions.

### Linha A

La linha A dobriguèt lo 2 de mai de 1978. S'estend actualament a partir de l'estacion *Perrache* a aquela de *Vaulx-en-Velin - La Soie*.

### Linha B

La linha B dobriguèt amb la linha A, lo 2 de mai de 1978. S'estend actualament a partir de l'estacion *Gare d'Oullins* a aquela de *Charpennes - Charles Hernu*.

### Linha C

La linha C dobriguèt lo 9 de decembre de 1974. S'estend actualament a partir de l'estacion *Hôtel de Ville - Louis Pradel* a aquela de *Cuire*.

Es l'unica linha de mètro a cremalh al mond.

### Linha D

La linha D dobriguèt lo 4 de septembre de 1991. S'estend actualament a partir de l'estacion *Gare de Vaise* a aquela de *Gare de Vénissieux*.

Es l'unica linha del malhum totalament automatic.

### Linha E
La linha E es una futura linha entre lo centre-vila de Lion e Tassin-la-Demi-Lune.

## Notas e referéncias


## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Lion
* Tramvai de Lion
Comtat de Contra Costa

La **comtat de Contra Costa** es un comtat de l'estat de Califòrnia als Estats Units que occupa la partida nòrd de la region de la Baia de L'Èst de l'Airal de la Baia de San Francisco. Segon lo recensament de 2010, la populacion èra de 1 049 025 abitants. Lo sèti es Martinez, e sa mai granda ciutat per populacion es Concord. La vila pus granda per superfícia totala es Richmond.

## Geografia
Situada entre la Baia de San Francisco e las montanhas de la Cadena de Diablo, aquela comtat conten la pus nauta montanha de la Baia de l'Èst, qu'es lo Mont Diablo.

center|thumb|600px|<center>Paisatge del centre de la comtat.</center>

### Comtats e pèças d'aiga limitrofas

## Nòtas e referéncias