open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bernat Kouchner

**Bernat Kouchner**  ( - en francés, *Bernard Kouchner* - Avinhon, lo 1 de novembre de 1939 es un òme politic francés d'origina provençala coneissut mondialament per aver fondat l'organizacion umanitària Mètges Sensa Frontièra. Foguèt ministre de la Santat e deis Afars Europèus de govèrns de senèstra sota la presidéncia de François Mitterrand. Foguèt causit tanben coma ministre deis Afars Estrangiers dau president de drecha Nicolas Sarkozy.

## Vida e carriera
Naissèt a Avinhon, fiu d'un mètge jusieu d'origina lituaniana e de Léone Mauric, una infirmiera protestanta provençala.

Foguèt membre dau Partit Comunista Francés dins sa jovença e mai coneissèt personalament Fidel Castro. Durant leis eveniments de Mai de 1968 foguèt actiu a La Sorbona puei anèt trabalhar coma mètge au Biafra durant la guèrra civila e fondèt ambé d'autrei l'organizacion Mètges Sensa Frontièras (MSF). Foguèt tanben actiu au Liban e en la mar per lei refugiats dau Vietnam subre lei Boat People. Un conflicte intèrne dedins MSF li faguèt abandonar l'organizacion per fondar Mètges dau Monde en 1980.

Bernat Kouchner se declarèt en favor dau , es a dire, per lo drech e l'obligacion per lei democracias d'intervenir dins leis afars intèrnes e de pas respectar la sobeiranetat dei país que cometon de crimes còntra sei populacions civilas. Subre aqueu ponch, foguèt en desacòrd ambé MSF, partisan de la neutralitat.

A partir de 1988 comencèt sa carriera politica ambé lo Partit Socialista Francés ambé cu foguèt ministre de la Santat, ministre deis Afars Europèus e deputat europèu avans de tornar èstre ministre de la Santat dau govèrn de senèstra de coabitacion dau premier ministre Lionel Jospin. Durant aqueu segond periòde de sa carriera, intervenguèt au Rwanda e au Kosovo.

Avans d'intrar dins lo govèrn de "coalicion" dau president Sarkozy, Bernat Kouchner defendèt de posicions en favor d'una eventuala intervencion dirècta deis Estats Units dins lo cas de l'afar dau projècte e deis pretencions nuclearas iranianas. Sa posicion afichada es de fermetat, pas de volontat de guèrra.
Miquèu Vauzelle

**Miquèu Vauzelle**, nascut lo 15 d'aost de 1944 a Montelaimar en Daufinat, es un òme politic provençau. Ancian ministre de la justícia d'un govèrn socialista, deputat dau meteis partit, es president socialista deu Conseu Regionau de Provença-Aups-Còsta d'Azur de 1998 a 2015.
Arvei Schiavetti

**Arvei Schiavetti** (en francés: *Hervé Schiavetti*; Marselha, 6 de julhet de 1956) es un politician occitan. Es cònsol d'Arle dempuèi març de 2001 e conselhièr generau dempuèi 1997. Foguèt Premier adjunt de l'ancian cónsol (lo socialista Miquèu Vauzelle) e es membre dau Partit Comunista Francés.
Joan Glaudi Gaudin

**Joan Glaudi Gaudin** (Marselha, lo 8 d'octobre de 1939 - Sant Jacariá, lo 20 de mai de 2024) èra un òme politic provençau e senador-cònsol de Marselha.

Ancian professor d'istòria, comencèt sa carriera politica au centre senèstra ambé Gaston Defèrre avans de s'orientar a drecha ambé lei Republicans Independents e puei faguèt campanha ambé lo futur president Valèri Giscard d'Estanh. Foguèt candidat de l'UDF per lei Bocas de Ròse en 1978 e en 1981 foguèt vençut ais eleccions de cònsol de Marselha per Gaston Defèrre, alora ministre.

En 1986 foguèt elegit president dau Conseu Regionau de Provença-Aups-Còsta d'Azur onte foguèt criticat per aver recebut un cèrt nombre de vòtes dau partit d'extrèma drecha Front Nacionau. En 1989 foguèt tornarmai batut ais eleccions de cònsol de Marselha, aqueu còp per Robèrt Vigorós.

Foguèt fin finala elegit en 1995 e reelegit en 2001, 2008 e 2014. En 1995 venguèt tanben ministre de l'Amainatjament dau Territòri, de la Vila e de l'Integracion dau president Jaume Chirac.
Farandola

La **farandola** (var. **farandòla**) qu'ei ua dança provençau e deu Comtat de Niça dab un ritme de 6/8. Se dança en formant ua cadena entre dançaires en tot se dar la man o se bèth tiéner las mans au mejan d'un mocador entà non pas càder. La cadena compte au son cap dab un miaire. A cada temps de la mesura los dançaires que sauteriquelhan entà se deplaçar.

La cadena forma per son percors figuras com la sèrp, l'escargòlh o las agulhas (ua mena se sèrp qui se passa en devath mercés au hèit que dus executant au dehens de la cadena e lhevin los braç).

Es ua dança de hèsta.

Com d'autres ritmes tradicionaus occitans, qu'inspirè compositors de musica classica e academica com Piotr Ilich Chaikovskii e Georges Bizet.

## Bibliografia
*Dubrana - Lafargue. *Le trésor des danses provençales*. Roumanille : Avinhon.

## Liame extèrne
*http://www.youtube.com/watch?v=7UOU6cBWm8M&feature=related Concors de farandola sus youtube.com.
*http://www.youtube.com/watch?v=Y692oUob65c Farandòla de la *Bèra adromida* de Piotr Ilich Chaikovskii sus youtube.com.
*http://www.youtube.com/watch?v=Ibd1-ooK5as Farandola de Georges Bizet dens *L'Arlatenca* sus youtube.com.
Georges Bizet

Alexandre César Léopold Bizet, dit **Georges Bizet** (París, 25 d'octobre de 1838 – Bougival, 3 de junh de 1875) que ho un compositor romantic de musica e tanben un pianista. Qu'ei mei que mei brambat per'mor deu son opera Carmen e per son evocacion de la musica provençala dens sa farandola.

Sos aujòus los Visets son deu Faugós (Hauta Auvèrnha). Lo son tres viatges arrèrgrand èra un mercant qui s'installèt en Normandia.
Granda sinagòga de Gibartar

La **granda [[sinagòga]] de [[Gibartar]]** (קהל קדוש שער השמים *Kahal kadoš ša'ar ha-šamayim* en ebrieu, valent a dire ) fuguet fondada en 1724. Tornada construire mai d'un còp, la bastissa actuala data de 1812 e parteja de las caracteristicas comunas emb las sinagògas d'Amsterdam (1675) e de Bevis Marks de Londres (1701). Las fenestras de la façada son en forma d'arc.
Espeluga de Sent Miquèu

right|250px|thumb|Estalactitas dens l'espeluga de Sent Miquèu
L**'[[espeluga]] de Sent Miquèu** (*St. Michael's Cave* en anglés) que s'obreish a ua altitud de 300 mètres dens lo calcari de l'arròc de Gibartar. Aqueth nom que vien d'ua espeluga semblanta situada au  mont Gargano près deu santuari de Sent Miquèu arcàngel, en Polha (Itàlia), on l'arcàngel e aparescó mantun còp, ce ditz la tradicion. Qu'ei la mei visitada de las 150 espelugas de l'arròc.
Hubert Falco

**Hubert Falco** (Pinhan, lo 15 de mai de 1947) èra lo cònsol de Tolon, e lo president de la Metropòli de Tolon Provença Mediterranèa fins a sa destitucion lo 18 d'abril de 2023.Es tanben un ancian Secretari d'Estat a la Defensa e ais Ancians Combatents sota la presidéncia de Nicolas Sarkozy. Foguèt president de la region dau Conselh Generau de Var ; ocupèt d'autrei pòstes de secretari d'estat avans.
Septimània

thumb|300px|right|Septimània en 537 

**Septimània**, mai tard **Gòtia**, èra la part occidentala de la província romana de Gàllia Narbonesa que passèt jos contraròtle dels Visigòts en 462, quand foguèt cedida al rei Teodoric II. Los Visigòts la nomenava simplament *Gàllia* o *Narbonensis*. 

Correspond gaireben a l'anciana region de Lengadòc-Rosselhon. Passèt brevament jol poder del Califat de Còrdoa al sègle VIII abans sa reconquista pels Francs, que a la fin del sègle IX la nomenava *Gòtia* o  *Marca Gotica*.

Septimània venguèt una marca de l'Empèri Carolingian e alara que  la Francia Occidentalis caiguèt al sègle X, encara qu'èra culturalament e politicament separada de França e del govèrn reial central. La region èra jos l'influéncia del Tolosenc, de Provença, e de Catalonha. Èra una part d'Occitània que deuriá finalament caire jol poder dels reis franceses al sègle XIII après la  Crosada dels Albigeses. A partir de la fin del sègle XIII foguèt apelada Lengadòc e son istòria se confondèt amb la de França.

Lo nom «Septimània» pòt derivar per partida del nom roman de la vila de Besièrs, *Colonia Julia Septimanorum Beaterrae*, que a son torn fa referéncia al poblament dels veterans de la setena legion romana dins la vila. Una autra origina possibla ne's una allusion a las set ciutats (*civitates*) del territòri: Besièrs, Euna, Agde, Narbona, Lodeva, Magalona, e Nimes. Septimània s'espandiá fins a una linha a mièg camin entre Mediterranèa e Garona a l'oèst; a l'èst fins a Ròse que la separava de Provença; e al sud sa termièra èra los Pirenèus.
Lei cordèlas

**Lei cordèlas** es una cançon, un aire e una dança (subre un pas de polka) de Provença onte lei dançaires, filhas e garçons, "teisson" (enrollan) de cordèlas autorn d'un mast.

## Paraulas
*Premier coblet :*
Siam filhas de cordelier,
Fasèm de cordèlas,
E dins nòstre bèu mestier,
Servèm fòrça bèla ;
Dins nòstra botiga ven
De tota sòrta de gent,

Mai lei pus polidas
Son lei mielhs servidas.(bis)

*Segond coblet :*
Nòstrei reires, dins son temps,
Fasián de cordèlas,
Chasca maire se'n soven,
Filha riserèla !
Car segur an pa' oblidat
De se faire cordelar

Per de fin compaires
que se lanhan gaire (bis)

*Tresen coblet :*
Lei cordèlas que fasèm
Son bònas e comòdas,
E se fau, vos provarem
Que son a la mòda...
Mai jovent, aprochatz pas !
de nòstre gaubi dobtaz ?

Se podèm pas plaire
Leis anam defaire. (bis)

## Bibliografia
*Dubrana - Lafargue. *Le trésor des danses provençales*. Roumanille : Avinhon.
Radar

**Radar** es l'acronim en anglés de *Radio Detection And Ranging* (*deteccion e mesura mejançant d'ondas radioelectricas*). Es un sistèma per detectar, mesurar o localizar d'objèctes coma los avions, las veituras o la pluèja. Envia una impulsion d'ondas de ràdio, e mesura un possible ecò, retornat per la preséncia de l'objècte analisat.

Son foncionament se basa sus lo calcul del temps que camina l'onda radioelectrica dempuèi l'antena emetora fins a la cibla e retorn, sabent que la velocitat de propagacion de l'onda es aquela de la velocitat de la lutz (*c* = ).

Es una tecnica que foguèt desvolopada pendent la Segonda Guèrra Mondiala per detectar avions enemics. Pendent las darrièras setanta annadas se demostrèt qu'aquela tecnica es utila per mesurar la distància e la trajectòria de diferentas ciblas. Serviguèt en divèrses domenis de la sciéncia e l'industria, aeronautica, militara e meteorologica.

Uns animals possedisson un "radar natural" coma las ratapenadas que se'n servisson per s'orientar e caçar dins l'escuritat, e emeton de vibracions ultrasonicas cortas que se reflectisson dins las parets de la balma o dins sa presa.

## Vejatz tanben
* sonar

## Ligams extèrnes
*  Radar Tecnologia Website 
* Explications simples du radar
Sonar

right|thumb|350px|Esquèma d'un sonar
Lo sonar (acronim de **So**und **Na**vigation And **R**anging) es un sistèma de navegacion e localizacion similar al radar mas al luòc d'emetre de senhals radioelectrics, emet d'impulsions d'ultrasons. S'utiliza principalament dins la navegacion sosmarina, perque sota l'aiga se propagan pas las ondas electromagneticas.

Es compausat per un transmetor, un emetor, un receptor e un indicador. Lo transmetor emet un fais d'impulsions d'ultrasons a travèrs de l'emetor. Quant tusta un objècte, las impulsions se reflectisson e forman un senhal d'ecò qu'es captat pel receptor. Lo receptor amplifica l'energia de las ondas de l'ecò e genèra un senhal qu'envia a l'indicador, constituit per un ecran ont se vei l'objècte sul qual se son rebatudas las ondas.

Lo sonar s'utiliza sus la mar per la deteccion d'objèctes submergits: sosmarins, minas, naus enfonsadas, flòtas de peisses, etc. S'utiliza tanben en metallurgia per far d'inspeccions per ultrasons, en qualques aplicacions en la medecina, coma las ecografias, etc.

D'animals possedisson un "sonar natural" com los dalfins, l'utilizant per s'orientar.
Castèu de Tarascon

Lo **castèu de [[Tarascon (Provença)|Tarascon]]** o **castèu dau rei Rainier** es un dei pus bèu e dei meilhs conservats de . Se tròba au costat dau Ròse pròche de la ciutat de Bèucaire en posicion defensa de la termièra de Provença.
Califat de Còrdoa

thumb|right|250px|Lo Califat de Còrdoa cap a l'an 1000

Lo **Califat de Còrdoa** (arabi: ة قرطبة *Khilāfat Qurṭuba*) governèt la Peninsula Iberica (*[[Al Andalús]]*) e l'Africa del Nòrd a partir de la ciutat de Còrdoa, entre 929 e 1031. Aqueste periòde foguèt caracterizat per un succès remarcable  dins lo comèrci e la cultura; fòrça cap d'òbra de l'Iberia islamica foguèron bastits durant aquel periòde, en particular la famosa Granda Mosqueta de Còrdoa. En genièr de 929, Abd-ar-Rahman III se proclamèt  ***[[Califa]]*** (arabi: خليفة) de Còrdoa a la plaça de son títol original d' **[[Emir]] de  Còrdoa** (arabi: أمير قرطبة *Amīr Qurṭuba*). Abd-ar-Rahman III èra sòci de la dinastia omeia; la meteissa que teniá los títols d'Emir de  Còrdoa dempuèi 756. Lo règne del califat es conegut per èsser l'apogèu de la preséncia musulmana dins la  Peninsula Iberica. Lo califat  s'esberlèt a causa de la guèrra civila (*[[fitna (word)|fitna]]*) entre los descendants del darrièr califa legitim Hisham II e los  successors del sieu primièr ministre (*[[hayib]]*) Al-Mansur. Lo califat existiguèt fins a 1031 quand, après d'annadas de luchas intèrnas, se fracturèt en mantun reialmes independents nomenats *[[Taifa]]s*.

## Referéncias
Taifa

thumb|300px|Las ''taifas'' (verd) en 1031

Dins l'istòria de la Peninsula Iberica, una ***taifa*** (arabi:طائفة*ṭā'ifa*, plural طوائف *ṭawā'if*) èra un principat musulman independent, generalament un emirat o un pichon reialme, amb son  oligarquia, e que se formèron dans l'iberia d'Al Andalús après la casuda finala del  Califat omeia de Còrdoa en 1031.
Aubièca

L**'aubièca** es un tipe de cogorda. Aparten au genre *Cucurbita* de la familha *Cucurbitaceae*. Lo fruch e sei granas son comestibles.

Originari deis Americas, es mai que mai associada amb una fèsta nòrd-americana, la d'Halloween.
Descopada ansin per aquela fèsta, se dison *[[jack-o'-lantern]]* en anglés.

Aquesta planta es estada introducha en Euròpa e en China per lei portugués au sègle XVIen; coma leis autrei varietats de cogordas.
Jack W. Szostak

**Jack William Szostak** (n. en 1961) es una biologista american d'originis britanicas e polonèsas. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 2009.
Robin Warren

**John Robin Warren** (n. en 1937) es un biologista australian. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 2005.
Paul Lauterbur

**Paul Christian Lauterbur** (n. 6 de mai de 1929 - m. 27 de març de 2007) foguèt un quimista american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 2003, amb Peter Mansfield.

## Biografia
Nasquèt lo 6 de mai de 1929 a la vila de Sidney, situada dins l'estat nòrd-american de Ohio. Estudièt quimia, fisica e biologia a la Case Western Reserve University, ont se graduèt lo 1951 e realizèt posteriorament lo sieu doctorat a l'universitat de Pittsburgh l'an 1962, ont s'especializèt en quimia. L'an 1969 foguèt nomenat professor de quimia a l'universitat de l'Estat de Nòva York, lo 1985 de l'universitat d'Illinois, carga qu'ocupèt fins la siá jubilacion l'an 1990. 

Moriguèt d'insuficiéncia renal dins la vila de Urbana, Illinois, lo 27 de març de 2007.
Barry Marshall

**Barry James Marshall** (n. 30 de setembre de 1951) es un mètge australian. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 2003, amb Robin Warren, per la descubèrta del rotle de *Helycobacter pylori* dins l'ulceri al estomag.
Linda B. Buck

**Linda B. Buck** (n. en 1947) es un biologista american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 2004, amb Richard Axel.
Espeluga de Gorham

right|thumb|250px|Vista de la mar d'Alboran despuish l'espeluga de Gorham
left|thumb|250px|Vista de l'espeluga de Gorham dens la cara èst de l'arròc de Gibartar
L**'[[espeluga]] de Gorham** que s'obreish au bòrd de la mar a Gibartar, dens la cara èst de l'arròc. Que deu lo son nom au capitani A. Gorham, oficièr britanic qui la descrobí en 1907.

Qu'ei considerada com la darrèra abitacion coneishuda de l'òmi de Neandertal. Las recèrcas recentas que muishan ua darrèra aucupacion neandertaliana enter - ans abans lo present, valent a díser l'òmi de Neandertal qu'auré donc longament coabitat dab l'òmi anatomicament modèrne, present dens la region despuish  ans. Las espelugas de Gibartar que contunhèn d'estar emplegadas peus òmis modèrnes arron de l'extincion finau deus neandertalians. Los depòsts de l'espeluga de Gorham qu'an hornit ustensilhas de pèira, larèrs ancians e òs d'animaus datats enter  e  ans a. Qu'embarra raras pintruras rupèstras deu Paleolitic Superior. 

Qu'ei estada, despuish la soa descobèrta, un sit d'un interès arqueologic considerable. La recèrca arqueologica que i a descrivut 4 nivèus estratigrafics: lo purmèr nivèu que muisha un usatge fenician enter los sègles VIII-III abans lo Crist; çai jos que i avó ua brèva utilizacion neolitica; lo nivèu III qu'a hornit ustensilhas d'origina magdaleniana e solutreana; lo nivèu IV qu'a dat 103 objèctes, inclusent puntas de lança, cotèths e instruments de gratatge, identificats com mosterians e que muisha un usatge de contunh durant millennis.

### Ligams extèrnes
* L'espeluga de Gorham suu sit deu musèu de Gibartar
* J. Rodríguez Vidal, L.M. Cáceres, F.J. Gracia, A. Martínez Aguirre, C. Finlayson, F. Giles, A. Santiago e C. Peguero (2002):  "Lo relèu carstic de Gibartar com bilanç morfosedimentari durant lo Quaternari (Mediterranèa occidentau)". Bulletin n. 3 de la Societat espanhòla d'espeleologia e de las sciéncias de la mar
Sydney Brenner

**Sydney Brenner** (n. en 1927) es un biologista sud-african. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 2002.
Tor deu Diable

right|250px|thumb|Imatge de la Tor deu Diable
**Tor deu Diable** (*Devil's Tower* en anglés), qu'ei un abric arrocassut de Gibartar qui estó abitat pendent la Preïstòria. Que deu lo son nom a ua tor d'almenara uei desapareishuda (un deus nombrós miradors arabs de Gibartar e de la soa baia au som deus quaus e's hasèva huec entad avertir los perilhs o l'arribament deus naviris). En 1926, que i estó descobèrt lo crani d'un mainatge neandertalian.
Lista dels primièrs ministres de Lesotho

thumb|200px|Blason de Lesotho.
Lesotho es una monarquia constitucionala, amb lo primièr ministre coma cap de govèrn. Segon la constitucion, lo cap del partit majoritari es automaticament elegit primièr ministre del país.

Vaquí la lista dels caps de govèrn de Lesotho dempuèi l'an 1965.

## Vejatz tanben
* Lista dels monarcas de Lesotho
Emil Theodor Kocher

**Emil Theodor Kocher** (n. 25 d'agost de 1841, m. 27 de julhet de 1917) foguèt un mètge soís. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1909.

## Biografia
Nasquèt lo 25 d'agost de 1841 dins la vila de Burgdorf, situada al canton de Bèrna. Estudièt medecina a las universitats de Bèrna, París, Berlin e Londres, en obtenent lo doctorat a Bèrna l'an 1865. Lo 1872 succediguèt Georg Albert Lucke coma professor de quirurgia de l'Universitat de Bèrna e director de la Clinica Universitària Quirúrgica de la meteissa vila, cargas qu'ocupèt fins lo 1911. 

L'an 1905 foguèt eligit president del Primièr Congrès Internacional de Cirurgia. Moriguèt lo 27 de julhet de 1917 dins la vila de Bèrna.
Paul Hermann Müller

**Paul Hermann Müller** (n. en 1899, m. en 1965) foguèt un bioquimista soís. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1948 per la descobèrta de l'insecticida DDT en 1939.
Tadeusz Reichstein

**Tadeusz Reichstein** o tanben **Tadeus** (Włocławek, Polonha, 20 de julhet de 1897 - Basilèa, 1 d'agost de 1996) foguèt un bioquimista polonesosoís. Realizèt de recercas suls glucosids que exercisson una accion farmacologica sul còr e capitèt de realizar la sintèsi industriala de l'acido ascorbic o vitamina C.

Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1950, amassa amb Edward Calvin Kendall, Philip Showalter Hench, per sos estudis de las glandolas suprarrenalas e la descobèrta de la cortisòna.
Daniel Bovet

**Daniel Bovet** (n. en 1907, m. en 1992) foguèt un bioquimista soís naturalitzat italian. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1957.
Otto Fritz Meyerhof

**Otto Fritz Meyerhof** (Hannover, 12 d'abril de 1884 - 6 d'octobre de 1951) foguèt un biologista alemand. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1922, amassa amb Archibald Vivian Hill, per son trabalh sul metabolisme del muscle e la glicolisi.
Julius Wagner-Jauregg

**Julius Wagner-Jauregg** (n. en 1857, m. en 1940) foguèt un mètge austriac. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1927.
Alan Lloyd Hodgkin

**Alan Lloyd Hodgkin** (n. en 1914, m. en 1998) foguèt un biologista britanic. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1963.

## Biografia
Nasquèt lo 5 de febrièr de 1914 dins la vila de Banbury, situada dins lo comtat de Oxfordshire. Estudièt medecina a l'Universitat de Cambridge e foguèt membre de la Royal Society de Londres dempuèi 1952, en venent lo sieu president entre 1970 e 1975. 

L'an 1972 foguèt nomenat Cavalièr de la part de la reina Elisabeta II del Reialme Unit e lo 1973 dintrèt a l'Orde del Merit. Moriguèt lo 20 de decembre de 1998 dins la vila de Cambridge.
Lista dels presidents de Botswana

thumb|250px|Bandièra del president de Botswana
Lo president es lo cap d'Estat e lo cap de govèrn de Botswana. Aprep la siá independencia l'an 1966 Botswana a agut 6 presidents.

*
*

## Referéncias
Peter C. Doherty

**Peter C. Doherty** (n. en 1940) es un biologista australian. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1996.
Paul Greengard

**Paul Greengard** (n. en 1925) es un mètge american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 2000.

## Biografia
Nasquèt la 11 de decembre de 1925 dins la vila de Nòva York. Durant la Segonda Guèrra Mondiala faguèt partida de la Marina nòrd-americana en trabalhant coma tecnician electronic a l'Institut Tecnologic de Massachusetts en desvolopant de metòdes contra los kamikazes japoneses. Estudièt medecina e biofisica a l'Universitat Johns Hopkins de Baltimore, ont obtenguèt lo doctorat lo 1958. Realizèt d'investigacions postdoctoralas a l'Universitat de Londres, Cambridge e Amsterdam, per venir posteriorament professor a l'Universitat Vanderbilt, Yale e Rockefeller.

## Recèrca scientifica
Interessada en los neurotransmissors, contunhèt la linha de recèrca iniciada per Arvid Carlsson sus l'estudi de divèrses medicaments qu'afèctan lo sistèma nerviós, principalament sus la dopamina, serotonina e noradrenalina.
Eric R. Kandel

**Eric Richard Kandel** (n. en 1929) es un biologista american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 2000.
Lista dels presidents d'Etiopia

thumb|220px|Blason d'Etiopia.
Vaquí la lista dels caps d'Estat d'Etiopia aprep lo fin de la monarquia, lo 12 de setembre de 1974.

## Vejatz tanben
* Lista dels primièrs ministres d'Etiopia

## Nòtas
Rodney R. Porter

**Rodney Robert Porter** (n. en 1917, m.1985) foguèt un bioquimista britanic. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1972.
Peirèra de Forbes

[left|thumb|250px|Entrada de l'espeluga de Forbes qui muisha un hòrt de la [Dusau Guèrra Mondiau.]]
right|thumb|250px|''Gibraltar 1'', lo crani neandertalian descobèrt a la peirèra de Forbes en 1848 peu capitani Edmund Flint.
La **peirèra de Forbes** (*Forbes’ Quarry* en anglés) qu’ei un jaç arqueologic de Gibartar situat dens la cara nòrd de l’arròc. En 1848, lo purmèr crani coneishut d’un adulte neandertalian que i estó descobèrt peus arqueològs qui cavavan lo site. Totun, aceth n’estó pas alavetz identificat com lo testimòni d’ua espècia umana desapareishuda, qui seré sonque arreconeishuda dab la descobèrta, en 1856, d’autas rèstas dens la vath de Neandertal, en Alemanha. La data deu crani qu’ei de mau precisar, mes las darrèras recèrcas que muishan que poderé datar de la debuta deu darrèr periòde glaciari o Glaciacion de Würm, de cap a  ans abans lo present.

### Bibliografia
* La peirèra de Forbes com patrimòni naturau carstic de Gibartar 

### Referéncias
Ròc de Comba

**Ròc de Comba** es un site preïstoric de Pairinhac, en Carcin, dins lo departament d'Òlt.

Francés Bòrdas e J. Labròt i menèron de recèrcas en 1966 e 1967.

La sequéncia estratigrafica de Bòrdas establissiá la seria dels nivèls arqueologics mosterian, chastèlperronian, aurinhacian puèi tornarmai chastèlperronian e aurinhacian, e fin finala gravetian.

## Bibliografia
* Bòrdas, F. e Labròt, J., , *Bulletin de la Societat Preïstorica Francesa*, t. 64 (1), p. 15-28, 1967. 
* Pelegrin J., *Tecnologia litica: Lo Chastèlperronian de Ròc de Comba (Òlt) e de La Còsta (Dordonha)*, Quasèrn del Quaternari, CNRS, París, 1995.
Frederick Banting

**Frederick Banting** (n. en 1891, m. en 1941) foguèt un mètge canadian. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1923 pre la descubèrta de l'insulina.
Bernard Katz

**Bernard Katz** (1911-2003) foguèt un bioquimista britanic nascut en Alemanha. En 1970 recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina, amb Julius Axelrod e Ulf von Euler.

## Biografia
Nasquèt lo 26 de març de 1911 dins la vila de Leipzig, situada dins l'estat alemand de Saxònia, en una familha de religion josieva. Estudièt medecina a l'Universitat de Leipzig, ont se va graduar l'an 1934. L'an 1935 fugiguèt d'Alemanha per las ostilitats dels nazis vèrs los josieus, en s'establint a Londres. Foguèt nomenat professor de l'Universitat de Londres, e jos la tutèla de Archibald Vivian Hill atenguèt acabar lo sieu doctorat l'an 1938. Aquel an ganhèt una borsa per estudiar, amb John Carew Eccles, dins l'Espital de Sydney (Austràlia). Après participar a la Segonda Guèrra Mondiala en l'armada australiana retornèt a Anglatèrra l'an 1945. 

Lo 1941 atenguèt la nacionalitat britanica, e lo 1952 foguèt nomenat membre de la Royal Society. L'an 1970 foguèt nomenat Cavalièr de la part de la reina Elisabèt II del Reialme Unit, e moriguèt lo 20 d'abril de 2003 dins la vila de Londres.
Frank Macfarlane Burnet

**Frank Macfarlane Burnet** (n. 3 de setembre de 1899 - m. 31 d'agost de 1985) foguèt un mètge australian. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1960.
John Carew Eccles

**John Carew Eccles** (n. en 1903, m. en1997) foguèt un biologista australian. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1963.
Lista dels presidents de Paquistan

thumb|220px|Bandièra del president de Paquistan.
Lo **president** es lo cap d'Estat de Paquistan. Vaquí la lista dels presidents de Paquistan, de 1956 fins a uèi.
Lista dels primièrs ministres de Paquistan

thumb|120px|Blason de Paquistan
Vaquí la lista dels primièrs ministres de Paquistan dempuèi lo 1947.

## Vejatz tanben
* Lista dels presidents de Paquistan
Resèrva Africana de Sijan

La **resèrva africana de Sijan** es un parc tematic situat prèp de la vila de Sijan e a  de Narbona, en Occitània, ont, en situacion de semilibertat, vivon mai de tres mila animals, majoritariament d'origina africana.

## Zònas
La dintrada dins la resèrva se fa en veitura per la zòna 1 e lo long del percors òm pòt visitar los mitans seguent amb las espècias d'animals respectivas :
*Zòna 1: òm pòt veire antilòps, buòus o bufles africans e zèbras.
*Zòna 2: òm pòt observar estrucis e antilòps de divèrsas espècias.
*Zòna 3: se vei ases salvatges de Pèrsia, estrucis e girafas.
*Zòna 4: ocupada pels orses de Tibet.
*Zòna 5: demòran los dos leons e una seisena de leonas.
*Zònas 6 e 7: zòna dicha de savana, amb de rinocerosses blancs, marabós, blesboks e sitatungas. 

La rèsta del percors se fa a pè e s'i pòt veire Elefants, Camèls, Leopards, Cangorós, Chimpanzés, zèbras, sèrps, alligotòrs, tartugas, Pòrcs de Vietnam, girafas, ibís, pòrcs espins, vibres e divèrses aucèls, que se destacan per lor espectaclós los flamencs ròses e los Pelicans, que vivon a l'estanh de l'Uèlh de Can.

Per ne far la visita cal entre tres e quatre oras, encara que s'i pòt demorar tot lo jorn se se vòl.
Howard Walter Florey

**Howard Walter Florey, Baron Florey** (n. en 1898, m. en 1968) foguèt un biologista australian. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1945.

## Biografia
Nasquèt lo 24 de setembre de 1898 dins la vila australiana d'Adelaïda, situada dins l'estat d'Austràlia Meridionala. Estudièt medecina a l'universitat d'Adelaïda, ont se graduèt lo 1921. Se transportèt a Anglatèrra per contunhar los sieus estudis a l'universitat d'Oxford, e lo 1927 se doctorèt a l'universitat de Cambridge. Foguèt nomenat professor de patologia a l'universitat de  Sheffield l'an 1931, e lo 1935 retornèt a Oxford. 

L'an 1944 foguèt nomenat Cavalièr  de la part del rei Jòrdi VI del Reialme Unit e lo 1965 li foguèt concedit lo títol de "Baron Florey d'Adelaïda". L'an 1958 foguèt nomenat president de la Royal Society de Londres, carga qu'abandonèt lo 1965. Moriguèt lo 21 de febrièr de 1968 a la siá residéncia de Oxford a consequéncia d'un infart de miocardi.

## Recèrca scientifica
Durant lo sieu sojorn a l'Universitat de Oxford foguèt l'encargat de dirigir un grop d'investigadors qu'inicièron un estudi sus la penicillina, l'activitat antibiotica que n'èra estat descobèrta per Alexander Fleming dètz ans abans. Florey Convidèt al grop de recèrca Ernst Boris Chain, qu'atenguèt amb el extraire la penicillina dels cultius del fungi *[[Penicillium notatum]]* e sa purificacion mejançant metòdes quimics, objectiu qu'ambedós investigadors atenguèron l'an 1940.
Carl Ferdinand Cori

**Carl Ferdinand Cori** (n. en 1896, m. en 1984) foguèt un bioquimista chèc. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1947 amb sa femna Gerty Cori e Bernardo Houssay per l'estudi del glicogèn.
Gerty Cori

**Gerty Theresa Cori** (n. **Radnitz** en 1896, m. 1957) foguèt una bioquimista americana. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1947 amb su marit Carl Ferdinand Cori e Bernardo Houssay per l'estudi del glicogèn.Cori se convertiguèt aital en la tresena femna en aténher aquel guerdon après Marie Curie e Irène Joliot-Curie. 

## Biografia
Nasquèt lo 15 d'agost de 1896 dins la vila de Praga, en aqueles moments situats a l'Àustria-Ongria mas qu'es uèi lo jorn la capitala de la Republica Chèca, en una familha de raïses josievas. L'an 1914 dintrèt a l'Universitat Carolina de Praga per estudiar bioquimia, ont coneguèt Carl Ferdinand Cori, que se convertiguèt en lo sieu espós e que ne prenguèt lo nom de familha. Après la Primièra Guèrra Mondiala reprenguèt los sieus estudis e atenguèt se licenciar l'an 1920. 

Lo 1922 ambdòs emigrèron als Estats Units ont Carl Cori atenguèt èsser nomenat membre del grop de recèrca de malautiás infecciosas al Roswell Park Cancer Institute] de la vila de Buffalo, en atenhèt la nacionalitat nòrd-americana l'an 1928. Lo 1942 foguèt nomenada professora de bioquimica a l'Universitat Washington de Saint Louis, situada a l'estat nòrd-american de Massachusetts, carga que desvolopèt fins la siá mòrt lo 26 d'octòbre de 1957 a consequéncia d'una insuficiéncia renal.

## Referéncias
Bernardo Houssay

**Bernardo Alberto Houssay** ( (n. en 1887, m. en 1971) foguèt un mètge e bioquimista argentin. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1947 amb Gerty Cori e Carl Ferdinand Cori per l'estudi del glicogèn.
César Milstein

**César Milstein** (Buenos Aires, 8 d'octobre de 1927 - Cambridge, Anglatèrra, 24 de març de 2002) foguèt un bioquimista argentin. Recebèt, amassa amb l'alemand Georges J. F. Köhler e lo danés Niels Kaj Jerne, lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1984.
Chasteu de Las Tors

right|250px|thumb|Vista de 'na tor dau chasteu
La construccion dau **[[chasteu]] de [[Rilhac de Las Tors|Las Tors]]**, au País daus Fulhardiers, dins los Monts de Chasluç, en Lemosin, dins lo departament de Nauta Vinhana, comencet au segle XII. Era lo sieti daus senhors puei barons de Las Tors. Serva plusors tors d'angle en mai de la basa de son donjon, remanejada au segle XVI.

Auei es en roïnas. 'Na associacion de benevòls, dempuei beucòp de decennis, restaura lo chasteu, qu'es un daus nauts luecs de l'istòria lemosina. Gaireben chada estiu s'i organizan de las festas medievalas.

Venguet monument istoric lo 6 d'aost de 1956.

## Liams externes
* Lo site oficiau dau chasteu de Las Tors
* Lo chasteu de Las Tors (Nauta Vinhana)
* Lo chasteu de Las Tors
Robert G. Edwards

**Robert Geoffrey Edwardss** (n. en 1925) es un mètge britanic. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 2010 per su trabalh sus la fecondacion *in vitro*.
Savana

[thumb|350px|[Leon dins la savana]]
La **savana** (var. **sabana**) es un biòma terrèstre. Es un tèrme originari de l'America Centrala que se referís en principi a un tipe d'ecosistèma caracterizat per una espandida erbacèa de graminèas amb preséncia d'arbres pron pichons e espaçat de tal biais que la canopèa siá pas tancada.
## Clima
La savana es una prada de clima tropical. S'i tròba d'arbres e arbrilhons dispersats mas domina la vegetacion erbacèa.

Lo clima caud de la savana a un deficit idric mai o mens agut. Malgrat que las precipitacions annalas pòdon èsser màger que l'evaporacion atmosferica. I a normalament una sason seca, que dura un minimum de uèit setmanas, ont la pluviometria es fòrça bassa o inexistenta e una sason umida amb pluèja sufisenta pel creissement de la vegetacion. Lo total de pluèja es fòrça variable entre 250 e 2000 litres per an. Qualques savanas son aigadas temporàriament pel drenatge lent o per la pujada de rius o de lacs. 

Las temperaturas de las savanas son fòrt nautas amb pauc de variacion lo long de l'an (i a mai de variacion entre lo jorn e la nuèch). Es a la fin de la sason seca que fa pus caud. La pluèja cai amb una temperatura fòrça elevada e çò que fa baissar mai la temperatura es la nebulositat. Dins las planuras de mai de 2000 mètres, las temperaturas demenisson a pauc près de  cada 100 mètres.

## Vegetacion
[thumb|left|300px|Païsatge de savana dins lo Pargue Nacional de Tarangire, en [Tanzania]]
Las èrbas de la savana son de graminèas de dimensions variablas e apertenon a genres (Andropogon, Paspalum, Axonopus etc.) diferents de las pradas de clima temperat.

Qualques genres comuns de las savanas africanas coma Hyparrhenia e Andropogon se tròban tanben dins las regions mediterranèas. 

Se tròba d'arbres, palmièrs e arbrilhons de familhas e genres de distribucion exclusiva tropicala (Curatella, Bowdichia Acacia). Qualques arbres pèrdon las fuèlhas en sason seca e florisson un pauc abans l'arribada de la sason umida.

## Fauna
La vida animala de la savana es dominada pels erbivòrs que se pòdon desplaçar en grandas migracions en recèrca de pasturas frescas e entre totas las espècias s'establís una cadena trofica completa e autoregulada.

## Caracteristicas
Las savanas son fòrça tocadas pels incendis a la fin de la sason seca que sovent son volontaris per que la nòva èrba cresca abonida per las cendres. 

Qualques savanas son de formacions naturalas e alara an un païsatge intermediari entre lo bòsc tropical e l'estèpa e an per origina principala lo clima. D'autras s'explican per la preséncia d'un jaç impermeable de pauca prigondor coma los Llanos de Veneçuèla). Fin finala d'autras savanas son eissidas de l'accion umana (antropicas).
Lista dels primièrs ministres de Lituània

thumb|120px|Blason de Lituània
Lo **[[primièr ministre]]** es lo cap de govèrn de Lituània e es elegit per lo parlament del país, lo *Seimas*. La carga actuala foguèt creada en 1990 durant lo procès d'independéncia de l'Union Sovietica, amb lo nom de *Cap del Conselh de Ministres*. Lo títol de "primièr ministre" foguèt adoptat lo 25 de novembre de 1992.

Istoricament, lo títol de "primièr ministre" foguèt tanben utilizat entre 1918 e 1940 dins la Republica de Lituània, creada aprèp la fin de l'Empèri Rus e qu'existís abans l'ocupacion Sovietica lo 1940. 

## Primièrs ministres [[1918]]-[[1940]]

## Primièrs ministres de 1990 fins a uèi

## Veire tanben
* President de Lituània

## Ligams extèrnes
* Pagina oficiala del primièr ministre
Andrew Huxley

**Andrew Fielding Huxley** (n. 22 de novembre de 1917 - m. 30 de mai de 2012) foguèt un cercaire britanic. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1963.

## Biografia
Nasquèt lo 22 de novembre de 1917 dins la vila de Londres. Es filh de l'escrivan e editor Leonard Huxley e Rosalind Bruce, la siá segonda esposa. Èra fraire, del costat de son paire, de l'escrivan Aldous Huxley e del biologista Julian Huxley. Estudièt medecina a l'Universitat de Cambridge e dempuèi 1960 es professor de fisiologia, sciéncias naturalas e medecina a l'University College de Londres. 

Membre de la Royal Society de Londres dempuèi 1955, entre 1980 e 1985 ne foguèt lo sieu president. Foguèt nomenat Cavalièr per la reina Elisabèt II del Reialme Unit lo 12 de novembre de 1974, e un desenat d'ans mai tard, lo 11 de novembre de 1983, venguèt membre de l'Òrdre del Merit.
Max Theiler

**Max Theiler** (n. en 1899, m. en 1972) foguèt un bioquimista sud-african-american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1951.

## Biografia
Nasquèt lo 30 de genièr de 1899 dins la vila de Pretòria, a l'epòca colonia de l'empèri Britanic, uèi capitala administrativa de Sudafrica. Comencèt los sieus estudis de medecina a l'Universitat de la Ciutat del Cap, ont foguèt diplomat en 1918, mas contunhèt los sieus estudis a l'Universitat de Londres, fins en 1922. Dempuèi aquel an, e fins a 1930, foguèt nomenat assistent d'investigacion a l'Universitat de Harvard.

Moriguèt lo 11 d'agost de 1972 a New Haven, vila situada dins l'estat nòrd-american de Connecticut.

## Recèrca scientifica
Comencèt sas recèrcas en per la disenteria. Foguèt posteriorament nomenat assistent d'Andew Sellards e inicièt los sieus trabalhs sus la fèbre jauna. En 1926 desaprovèron la teoria del japonés Hideyo Noguchi que la fèbre jauna èra causada per una bacteria, e en 1928 demostrèron qu'aquela malautiá èra provocada per un virus. L'an 1930 li foguèt assignada de la part de la Fondacion Rockefeller una borsa per preparar un vaccin contra la fèbre jauna, vaccin qu'acabèt en 1937.

L'an 1951 li foguèt concedit lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina *per la descobèrta del vaccin contra la fèbre jauna*.

## Referéncias
Pelican

Los **pelicans** (*Pelecanidae*) son una familha d'aucèls pelicaniformas formada per un unic genre, ***Pelecanus***, que compren uèit espècias. An una bòça caracteristica sus lo bèc, ont recuèlhon e emmagazinan los peisses mentre caçan. Sos peses son membranats.

Los pelicans son gregaris e nisan en colonias: lo mascle balha lo material e la femèla balha una estructura simpla. Los cobles son monagams pendent cada sason d'apariament, mas solament al bòrd de la zòna de nidificacion.

## Taxonomia del grop

* **Genre ''Pelecanus***:
** *Pelecanus occidentalis*
** [[Pelican del Pero]], *Pelecanus thagus*
** *Pelecanus erythrorhynchos*
** [[Pelican vulgar]], *Pelecanus onocrotalus*
** [[Pelican cresp]], *Pelecanus crispus*
** [[Pelican ròsa]], *Pelecanus rufescens*
** *Pelecanus philippensis*
** [[Pelican australian]], *Pelecanus conspicillatus''

## Lo pelican dins la cultura

Lo pelican venguèt un simbòl de l'Eucaristia a l'Edat Mejana, las legendas disián que se sacrificavan e donavan sa pròpria carn a sos pichons per qu'aguèsson pas talent se mancava d'aliment. Per aquel motiu los pelicans apareisson dins fòrça veirials e esculturas gotics, sobretot dins lo nòrd d'Euròpa, e son lo senhal del servici irlandés de transfusions.
Estanh de l'uèlh de Can

L**'estanh de l'uèlh de Can** es un estanh a 15 km al sud de Narbona en bordura dels estanh de Bajas e Sijan a l'embocadura del rui Bèra et a l'entorn d'una zòna d'ancians salins. Estanh prèp de la Resèrva Africana de Sijan aqui venon se pausar los flamencs ròses.
Lista dels monarcas de Belgica

right|thumb|130px|Blason de Belgica
Belgica venguèt independenta dels Païses Basses l'an 1831, ja coma monarquia. Vaquí la lista dels monarcas de Belgica de 1831 fins a uèi.
Erbivòr

Los **erbivòrs** son d'animals que son adaptats per manjar las plantas. L'erbovoriá es una forma  de  predacion ont un organisme consoma principalament d'organismes autotròfs coma las plantas, las algas o las bacterias utilizant la fotosintèsi.  Pus generalament, los organismes que se noirisson d'autotròfs son sonats **consomators primaris**.

Per una interpretacion estricta d'aquela definicion,  fòrça campairòls, bacterias,animals, e protistas e qualques plantas parasitas podrián èsser considerats coma d'erbivòrs.
Pasmens, *erbivòrs* se referís generalament als animals que manjan de plantas.
Fungi, bacterias e protistas que se noirisson de plantas vivas se dison organismes fitopatogèns 
Los micròbis  que se noirisson de plantas mòrtas son los saprofits.
Las plantas de flors qu'obtenon sos nutritiments d'autras plantas vivas se dison plantas parasitas.
### Referéncias
Espeluga Ibex

L**'[[espeluga]] Ibex** que s'obreish dens la cara èst de l'arròc de Gibartar. Los sons depòsts qu'an hornit rèstas paleoliticas mosterianas (òmi de Neandertal).

### Ligams extèrnes
* J. Rodríguez Vidal, L.M. Cáceres, F.J. Gracia, A. Martínez Aguirre, C. Finlayson, F. Giles, A. Santiago e C. Peguero (2002):  "Lo relèu carstic de Gibartar com bilanç morfosedimentari durant lo Quaternari (Mediterranèa occidentau)". Bulletin n. 3 de la Societat espanhòla d'espeleologia e de las sciéncias de la mar
Estam (botanica)

Los **estams** (del latin *stamen*) son los organs reproductors mascles de las flors. Cada estam a generalament una camba apelada **filament** (del latin *filum*), e, a la cima del filament, una antèra (del grèc ancian *anthera*), e de sacs de pollèn, sonats *[[esporangi]]s*. Lo desvolopament dels *esporangis* e dels gametofits aploïdes que conten, (sonats gran de pollèn) es fòrça comparable amb los  esporangis dels gimnospèrmas o de las falguièras eterosporas. Lo pollèn es desliurat per la dobertura de l'antera (*deïscéncia*), generalament per de fendas longitudinalas, mas de còps que i a per de pòres, coma dins la familha de las brugas (Ericaceae), o per de valvas, coma en çò de l'agradèla (Berberidaceae), puèi va caire o serà carrejat per un agent extèrne; lo vent, l'aiga o un animal, fins a la superfícia receptiva del *[[carpèl]]* de la meteissa flor o d'una autra flor, que serà puèi pollinizada.
Club Deportivo Atlético Baleares

Eth **Club Deportivo Atlético Baleares** (en occitan, ***Club Esportiu Atletic Balearas***; en catalan, ***Club Esportiu Atlètic Balears***) ei un equip balear de fotbòl dera ciutat de Palma (Malhòrca, Illas Balearas), que joga ena Dusau Division B (Liga D3) dera Liga Espanhòla de Fotbòl.

## Istòria

Eth club siguec fondat eth 14 de novembre de 1920. Era sua epòca mès brilhant siguec entre es ans 1951-53 e 1961-63 quan joguec a Dusau Division (Liga D2). Des d'alavetz non auie tornat a jogar en aguesta categoria. 

Après eth club a jogat abitualament en Tresena Division (Liga D4). Eth club joguec brèument ena Dusau Division B (Liga D3) es ans 1977-78, 1987 a 1990 e 2008-09. En sason 2010-11 torne a aguesta division.

## Estadi

Eth club joga en l'Estadi Balear. La soa capacitat qu'ei de  plaças (la tribuna de 3000 plaças assegudes). Que ho inaugurat en 8 de mai de 1960, la purmèra partida jogada que ho ua confrontacion amistosa enter Atlético Baleares e eth club Birmingham City FC (2-0). Eras dimensions son 102 m x 67 m, e tien èrba artificiau.

## Bibliografia

* AAVV: *Gran Enciclopèdia de Mallorca.* 19 Vol. Palma: Promomallorca edicions, 1988-91. ISBN 84-86617-02-2 
* Fábregas y Cuxart, Luis: *Ca Nostra. 50 años de vida palmesana.* Palma: Edicions Cort, 2007 (1965). ISBN 84-7535-595-5 
* Salas Fuster, Antoni: *L'Atlètic Baleares. Una història de supervivència*. Palma: Ingrama SA (impr.), 2009. ISBN 84-85932-78-1 

## Ligams extèrnes

*  Site oficial
Francés Totsants Gròs

**Francés Totsants Gròs** (en francés: *François Toussaint Gros*; Marselha, 1698 – Lion, 1748) foguèt un poèta provençau.

## Biografia
Estudièt a Marselha au collègi de l'Oratòri e entrèt gaireben dins leis òrdres sensa fin finala pronociar seis vòts. Amic de la marquesa Pauline de Simiane (felena de la Marquesa de Sévigné que demorava as Ais de Provença), dedicatriz de quauquei vèrs sieus, visquèt fòrça annadas a París onte se maridèt e aguèt d'enfants ; assagèt de faire de vèrs en francés. Puei, restèt a Lion onte aguèt una foncion administrativa de *fermier* e onte moriguèt.

## Extrach dau prològ au public
[...] Vau respòndre a vòstra charrada.
Vos mespresatz lo provençau,
E mesme me tractatz fòrt mau
De ce qu'augi ne'n faire usatge,
Sachetz que parli lo lengatge
Qu'au brèç ma maire m'a ensenhat,
Que cada lenga a sa beutat ;
Ne'n tròbi sovent dins la mieuna
Qu'un autre porriá pas exprimar dins la sieuna.
Ansin tau la crètz paura, e la ditz un jargon
Que sa prevencion es ben granda,
E son orguelh sensa rason,
Au rèsta, sabètz ti qu'es la Lenga Romanda
Anciana, respectada e maire en mesme temps
De tots lei diferents lengatges
Deis orientaus europencs:
L'espanhòu, l'italian li devon seis omatges,
Tot de mesme que lo francés.
Aqueu francés, dont la doçor vos flata,
Qu'a fòrça d'escurar fan venir bèu coma es
De ma lenga es una sagata.
Lo provençau se parlava autrei fes,
Ai cors d'Anglatèrra e de França,
En Provença s'es fach la premiera aliança
Dau grèc, dau latin, dau *gaulois*.
Es aquí que la rima es estada inventada.
Tant i a cu tractarà ma lenga de *patois*
Ieu li farai la petarrada.[...]

## Liames extèrnes vèrs d'edicions en linha
*http://books.google.com/books?id=tO4FAAAAQAAJ&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Fran%C3%A7ois+Toussaint+Gros%22&hl=fr&ei=QsqsTMiWDsiKswaejtyQBA&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=1&ved=0CC4Q6AEwAA#v=onepage&q&f=false *< Recuil de pouesiés prouvençalos >*, segonda edicion, 1763.
*http://books.google.com/books?id=AanzqupvPSMC&printsec=frontcover&dq=inauthor:%22Fran%C3%A7ois+Toussaint+Gros%22&hl=fr&ei=GsusTJSIHsyKswbCkPWTBw&sa=X&oi=book_result&ct=result&resnum=2&ved=0CDMQ6AEwAQ#v=onepage&q&f=false *Œuvres complètes*, 1841.
Lista dels primièrs ministres de Bulgaria

thumb|250px|Blason de Bulgaria.
Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de Bulgaria. Vaquí la lista dels primièrs ministres del país de 1879 fins a uèi.

## Principat de Bulgaria (1879 - 1908)

## Renhe de Bulgaria ([[1908]]-[[1946]])

## Republica Populara de Bulgaria ([[1946]]-[[1991]])

## Republica de Bulgaria (1991 - uèi)

## Vejatz tanben
* Lista dels presidents de Bulgaria
Ibís

Los **ibís** son aucèls escacièr de long còl e de bèc recorbat, constituissent la sosfamilha dels **Threskionithinae**.

## Caracteristica
La caracteristica pus significativa es lo bèc, long, prim i corbat cap a bas. An lo cap sens plumas, e lo còl a vegadas, qu'es long. Los mascles son mai grands que las femèlas.
S'alimentan en grop, furgant dins la fanga, ont cercan insèctes, granhòtas, peisses e autras pichonas presas.

## Distribucion
Plusors espècias son originaris d'Africa (Ibís cauva, Ibís hagedash, Ibis sacrat) et d'America (Ibís blanc, Ibís roge), une d'Asia (Ibís nipon).

Se pòt encontrar en Euròpa l'ibís cauva qu'es essent en reintroduccion coma l'Ibís falcinèla, que se veson tanben en Africa, qualques ibís sacrats s'escapèron de las resèrvas ornitologicas s'adaptèron dins l'oèst de França.

## Lista dels genres
* *[[Bostrychia]]*
* *[[Cercibis]]*
* *[[Eudocimus]]*
* *[[Geronticus]]*
* *[[Lophotibis]]*
* *[[Mesembrinibis]]*
* *[[Nipponia]]*
* *[[Phimosus]]*
* *[[Plegadis]]*
* *[[Pseudibis]]*
* *[[Theristicus]]*
* *[[Threskiornis]]*