open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Val Badia

La **Val Badia** (*Gadertal* en alemand; *Val del torrent Gadera*, *Val Badia* en ladin) es una val italiana del Trentin e Aut Adige dins la Província del Sud-Tiròl, long del riu Gadera. Tèrra de lenga ladina, la val es transversala de la Val Pusteria; sa dintrada se situa a San Lorenzo di Sebato, al jonhent dels rius Gardera e Rienza e s'acaba amont al passo Campolongo.

## Geografia fisica
La val Badia es comunament devesida es doas partidas: la Nauta Val Badia (Corvara e Badia) e la Bassa Val Badia (La Valle, San Martino e Marebbe) que se confrontan a Punt de fer (aperaquí al limit entre las comunas de La Valle e  de Badia). La Val Badia comença, amb lo riu Gadera, al còl de Campolongo que la dessepara de la Val Cordevole.

Enclau d'unes dels massises de las Dolomitas pus famoses. À l'oèst, la val es bordada per una seria de montanhas que la desseparan de la val de Luson (Monte Campiglio 2190 m., Giogo di Colletto 2189 m., Monte Muro 2332 m). Al sud del Passo delle Erbe, Òm tròba lo Sass de Putia, que fa partit del grop Odle e del grop Puez. Al sud del còl de Gardena e a l'oèst del còl de Campolongo se tròba lo grop Sella.

Entre lo còl de Campolongo e lo còl de Valparola, i a una seria de montanhas bassas completament cobèrtas de vegetacion. Lo punt culminant es lo Pralongià (2138 m). A l'èst de la val, en partissent del sud, òm tròba lo còl de Valparola que marca la frontièra fisica de la Val Badia amb lo bacin d'Ampezzo. Al nòrd d'aqueste, se tròba lo grop Conturines amb lo Sasso di Santa Croce. La vasta Alp di Fanes, devesida entre Fanes Grande e Fanes Piccola, Sennes e Fodara e los somalhs environents fan tanben partit de la  Val Badia. A nòrd de las montanhas de Sennes, trobam enfin lo còl de la Furcia e lo Plan de Corones
Canton de Lòrgas

Lo **Canton de Lòrgas** es una anciana division administrativa de Provènça, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Draguinhan, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Despuèi 2015, leis 3 comunas de Draguinhanenc Provènça Verdon Aglomeracion son dins lo canton novèu de Vidauban, Lo Toronet, de la Comunautat de comunas dau Còr de Var, es dins lo canton dau Luc. La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

## Composicion

## Istòria
Lei cantons de Lòrgas e daus Arcs se creèron en 1790 dins lo districte de Draguinhan . 

En 1801, lo canton de Lòrgas foguèt conservat e lo daus Arcs suprimit. Entre 1801 e 1824, lo canton de Lòrgas èra agrandit dau canton dau Luc .

A las eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton de Lòrgas foguèt suprimit .

La comuna dau Toronet, de la Comunautat de comunas dau Còr de Var, passèt lo 1er de genier de 2017 dins l'arrondiment de Brinhòla.

## Nòtas
Arrondiment de Tolon

L**'arrondiment de Tolon** es una division administrativa e una anciana division electorala  francesa situada en Provènça, dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

## Istòria
De 1790 a 1795, i aguèt leis districtes de Tolon e d'Ieras . Tolon foguèt capluòc dau departament de Var avans 1793 e lo revenguèt après 1974.

De 1926 a 1974, pendent la supression de l'arrondiment de Brinhòla, lo de Tolon foguèt espandit, ansin coma lo de Draguinhan.

## Composicion fins qu'a 2015
*canton dau Baucet
*canton de Colobrieras
*canton de La Crau d'Ieras
*canton de Cuers
*canton de La Garda
*canton d'Ieras Èst
*canton d'Ieras Oèst
*canton d'Oliulas
*canton de Sant Mandrier
*canton de La Sèina o de La Sanha o de La Sènha
*canton de Sièis Forns
*canton de Soliers Pònt
*canton de Tolon-1 
*canton de Tolon-2
*canton de Tolon-3 
*canton de Tolon-4
*canton de Tolon-5
*canton de Tolon-6
*canton de Tolon-7
*canton de Tolon-8
*canton de Tolon-9
*canton de La Valeta

## Composicion despuèi 2017
Despuèi 2015, lo nombre de comunas deis arrondiments pòt cambiar per s'adaptar eis intercomunalitats o a causa deis fusions de comunas (sembla pas lo cas dins l'arrondiment). En 2017, l'arrondiment de Tolon passèt de 34 a 32 comunas e de 1 296 km² a 1 233,5 km² (pèrda de las comunas de Carnolas e de Puget Vila, de la comunautat de comunas dau Còr de Var, partidas dins l'arrondiment de Brinhòla).

## Nòtas
Sass de Putia

Lo **Sass de Putia** en italian (* Sas de Pütia * en ladin, * Peitlerkofel * en alemand), en italian li dison tanben * Sasso del Putia * o simplament * Sasso Putia *), es una montanha d'Itàlia, dins las Dolomitas, de 2 875 m d'altitud. Lo som es situat dins lo pargue natural de Puez-Odle, prèp del Passo delle Erbe, dins lo Naut Adige, a la crosada de la val Badia e de la val di Funes.

Lo som es famós non solament pe lo panorama a 360 grases que balha, gràcia a son isolament, mas tanben per la simpla via ferrata que permet de l'aténher.
Sasso di Santa Croce

Lo **Sasso di Santa Croce** (*Sas dla Crusc* en ladin, *Kreuzkofel* en alemand), es una montanha d'Itàlia dins las Dolomitas orientalas que domina la Val Badia amb sa paret verticala de gaireben 900&nbsp;m. Se situa dins la Província del Sud-Tiròl e la region del Trentin e Aut Adige.
Gadera

**Gadera** es una aiga d'Itàlia dins las Dolomitas. Es un afluent de Rienza.

## Veire tanben
*Rienza
*Adige
## Nòtas e referéncias
Comunautat de comunas dau Còr de Var

La **Comunautat de comunas dau Còr de Var** es una intercomunalitat  provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Son còdi SIREN es 248300550. La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

## Istòria
La comunautat de comunas dau Còr de Var se creèt lo 31 de decembre de 2001 e succediguèt au Sindicat Intercomunau de Vocacion Multipla (SIVOM) dau Centre Var.

Lo 1er de genier de 2017, las comunas que i èran pas passèron dins l'arrondiment de Brinhòla. 

## Composicion

## Vèire tanben

*Comunas de Var

## Nòtas
Val Pusteria

La **val Pusteria** en italian,(en alemand : *Pustertal*, en ladin : *val de Puster*) es una vala alpenca que per la màger part es situada dins la província del Sud-Tiròl en Itàlia e que contunha dins lo Tiròl oriental en Austria a l'èst. Longa d'aperaquí 90 km, la val s'estend dins una direccion èst-oèst entre e Bressanone e Lienz. Constituís lo limit septentrional de las Dolomitas.
Rienza

**Rienza** (en alemand: *Rienz*) es una ribièra del Naut Adige (Itàlia), de  de long aperaquí, e un afluent d'Isarco, doncas un sosafluent d'Adige.
## Geografia

Rienza a la font dins las Dolomitas ampezzanes al sud de Dobbiaco (alemand :*Toblach*). Desboca dins los environs d'aquesta localitat dins la Val Pusteria e s'escampa dins Isarco  a Bressanone (*Brixen*).

La principala localitat traversada dins sa davalada es Brunico (*Bruneck*).

## Affluents
Sos principals afluents son lo torrent Aurino (alemand :*[[Ahr]]*) (Valle Aurina), Gadera (Val Badia), Fundres (Val di Fundres) e la Gran Ega.

## Nòtas e Referéncias
San Lorenzo di Sebato

**San Lorenzo di Sebato** en italian, (en alemand, *Sankt Lorenzen*) es una comuna italiana d'aperaquí 3 900 abitants situada dins la Província del Sud-Tiròl dins la region del Trentin e Aut Adige dins lo nòrd-èst d'Itàlia.

## Geografia
La vila ten son importància du fait del fait qu'es situada a la crosada de la Val Pusteria e de la Val Badia, que n'es lo primièr centre abitat.
Pèire Vachon

**Pèire Vachon** (Avinhon, lo 3 de junh de 1738 – Berlin, lo 7 d'octobre de 1803) fo un compositor e violonista barròc provençau. Siguèt autor de musica de cambra, d'orquèstra, d'opèra e de sonatas pèr lo violon. Faguèt partida de l'orquèstra dau Concerts Spirituels e tanben primier violon au servici dau Prince de Conti.

## Bibliografia
* Carrières, Marcel. *La musique occitane de 1550 à 1800*. Vilafranca de Roergue : Cap a Cap, 1972

## Liame extèrne
*https://imslp.org/wiki/Category:Vachon,_Pierre Particions subre lo site de l'International Music Score Library Project.
Canton dau Muei

Lo **Canton dau Muei** es una anciana division administrativa de Provènça, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Draguinhan, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Despuèi 2015, Lo Muei es dins lo canton novèu de Vidauban e leis autres doás comunas, aderentas de la CA de Var Esterèu Mediterranèa, son dins lo canton novèu de Ròcabruna d'Argenç. La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

## Composicion

## Istòria
Lo canton dau Muei se creèt en 1790 dins lo districte de Draguinhan e lo de Ròcabruna dins lo districte de Frejús . 

En 1801, lo canton dau Muei e lo de Ròcabruna foguèron suprimits a l'avantatge dau canton de Frejús. Un canton dau Muei novèu foguèt creat en 1973 .

Eis eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton dau Muei foguèt suprimit .

## Nòtas
Draguinhanenc Provènça Verdon Aglomeracion

**Draguinhanenc Provènça Verdon Aglomeracion**, en francés *Dracénie Provence Verdon agglomération*, es una intercomunalitat  provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Son còdi SIREN es 248300493. La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

## Istòria
La Comunautat d'Aglomeracion Draguinhanenca se creèt per arrestat prefectorau lo 31 d'octobre de 2000, ambé 8 comunas e s'espandiguèt en decembre de 2001 e en genier de 2014.

En mai de 2019, l'anciana Comunautat d'Aglomeracion Draguinhanenca cambièt de nom e venguèt Draguinhanenc Provènça Verdon Aglomeracion .

Las comunas qu'èran pas dins l'arrondiment de Draguinhan i passèron lo 1er de genier de 2017. 

## Composicion

## Vèire tanben

*Comunas de Var

## Nòtas
Dickinson (Dakota del Nòrd)

**Dickinson** es una ciutat de l'estat american de Dakota del Nòrd. Sa populacion èra estimada a 17.787 abitants, en 2010. Sa superfícia totala es 36,89&nbsp;km².
Joan Brudieu

thumb[vinheta|Monument a Joan Brudieu a [La Seu d'Urgèl|La Seu d'Urgeu, òbra de Philippe Lavaill, 1992]]
**Joan Brudieu** (Limòtges, 1520 - La Seu d'Urgell, 1591) foguet un compositor lemosin que faguet la soa carriera en Catalonha.

Es l'autor d'un Requiem e de madrigaus en catalan e en castelhan.

Despuei 2011, i a un festenau de musica que pòrta son nom a La Seu d'Urgeu.

## Bibliografia
* Carrières, Marcel. *La musique occitane de 1550 à 1800*. Vilafranca de Roergue : Cap a Cap, 1972
Joan Gilles

**Joan Gilles** (Tarascon, lo 8 de genièr de 1668 – Tolosa, lo 5 de febrier de 1705) fo un compositor barròc provençau actiu subretot a Tolosa e autor d'un famós requiem.

Aquesta òbra fo comandada per la mort d'un capítol mai, coma la sei fius voguèron pas pagar tant de musicians coma va demandava l' òbra, l'autor la sagerèt e la laissèt dins son testament per èu quand venguesse lo moment de son sepeliment. Ansin si faguèt e lo compositorn francès Michel Corrette conta que de bòn grat mantun musician dau Tolosan venguèt l'interpretar.
Fo tanben lo requiem causi per Jean-Philippe Rameau en 1764, Stanisław Leszczyński, Rei de Polonha en 1766 e Loís XV de França en 1774.

## Bibliografia
* Carrières, Marcel. *La musique occitane de 1550 à 1800*. Vilafranca de Roergue : Cap a Cap, 1972.
Canton de Frejús

Lo **canton de Frejús** es una division administrativa de Provença, venguda despuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Draguinhan, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada per leis eleccions de 2015, lo canton se conservèt e passèt de 3 comunas a una fraccion de la comuna de Frejús.  

La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

**NB. Per de rasons tecnicas, una partida deis informacions de l'Infobox (superficia, populacion, densitat, n° INSEE) son lei de la situacion d'avans 2015. Lo n° INSEE es ara 8305. La superficia dau canton de Frejús es pas coneguda, la populacion de 41 432 abitants en 2017. La densitat es pas coneguda.**

## Composicion avans 2015

## Istòria
Lo canton de Frejús se creèt en 1790 dins lo districte de Frejús . 

En 1801, lo canton de Frejús se conservèt .

Avans 1973, i aviá 7 comunas dins lo canton : Frejús, Leis Adrechs, Banhòus, Lo Muei, Lo Puget d'Argenç, Ròcabruna d'Argenç e Sant Rafèu. En 1973, creèron lo canton dau Muei, ambé Lo Muei, Lo Puget d'Argenç, Ròcabruna d'Argenç e lo canton de Sant Rafèu ambé aquela comuna tan solament.

Eis eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton de Frejús foguèt redusit a la partida majoritària de la comuna de Frejús, l'autra partida es dins lo canton de Sant Rafèu, coma tanben Leis Adrechs. Banhòus foguèt plaçat dins lo canton novèu de Ròcabruna d'Argenç .

## Composicion despuèi 2015

## Nòtas
Comunautat d'aglomeracion de Var Esterèu Mediterranèa

La **Comunautat d'aglomeracion de Var Esterèu Mediterranèa** es una intercomunalitat  provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Son còdi SIREN es 200035319. La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

## Istòria
La comunautat d'aglomeracion de Var Esterèu Mediterranèa se creèt lo 1er de genier de 2013 per un arrestat prefectorau dau 13 de decembre de 2012, en fusionant la comunautat d'aglomeracion de Frejús-Sant Rafèu (2 comunas) e la comunautat de comunas de País Mar Esterèu (2 comunas), ambé extension a la comuna deis Adrechs, sènsa intercomunalitat fins ara .

## Composicion

## Vèire tanben

*Comunas de Var

## Nòtas
Valle Aurina

**Valle Aurina** (*Ahrntal* en alemand, *Toul* en dialècte del Sud-Tiròl) es una val e una comuna italiana de 5 977 abitants dins la província del Sud-Tiròl dins la region del Trentin e Naut Adige. Fa partida de la Val Pusteria (*Pustertal*) e tanben de la Valle di Tures (*Tauferer Tal*). Es considerada coma una de las vals pus preservada de tot lo Sud-Tiròl, perque enrodada de mai de 80 montanhas qu'atenhon e despassan los 3000 mètres d'altitud (Alpi dei Tauri occidentali), a conservada las costumas e tradicions des populacions alpencas.
Predoi

**Predoi** (*Prettau* en alemand) es una comuna italiana de 539 abitants situada dins la Província del Sud-Tiròl dins la region del Trentin e Naut Adige. Es la comuna pus septentrionala d'Itàlia: son territòri es lo sol del país situat al nòrd del 47en parallèl.

Es la sola comuna italiana que confronta la region austriaca de Salzborg, amb la comuna de Krimml.

Dins la comuna, se troban divèrses sites d'interèst naturalista e arqueologics, coma l'anciana mina de coire, e la zona es enclausa dins lo perimètre del pargue natural Vedrette di Ries - Aurina. Enfin, los centres d'interèst artistic  mancan pas, coma la glèisa de Santo Spirito, consagrada per Nicola Cusano en 1455. La comuna compren tota la punta extrèma del Naut Adige.
Lac de Garda

Lo **lac de Garda** o **Benaco** (*Lach de Garda* en lombard e trentin; *Łago de Garda* en venèt), es lo pus grand lac italian, d'una superfícia d'aperaquí 370 km² (tresen en prigondor après Come e Maggiore). Carnièra entre tres regions, Lombardia (província de Brescia), Venèt (província de Verona), e Trentin e Naut Adige (província de Trent), es situat parallèlament amb Adige, del qual es desseparat pel massís del Monte Baldo. Al nòrd, estreit e en forma d'embut mentre qu'al sud s'alarga, enrodat de còlas morenicas que balhan un paisatge pus suau. Lo lac es una destinacion toristica importanta e es visitat per milions de personas cada an.
## Geografia
thumb|left|Cassone - La Torresela - Ai Vogaor.
La superfícia del lac de Garda es de , sa longor maximala de 51,6 km e sa pus granda largor de 17,2 km, per un perimètre de 158,4 km. Sa prigondor maximala es de 346 m, e l'altitud del plan d'aiga de 65 m al dessús del nivèl de la mar. La partida septentrionala del lac es longa e estreita, e enrodada de montanhas, principalament las del *[[Monte Baldo]]*. Sa forma es la  caracteristica d'un val fluviala : òm estima qu'aquesta partida del lac foguèt creada per l'accion de Sarca, principal afluent contributor del lac. La partida meridionala, pus larga, es deguda al movement d'un glacièr neozoïc, que formèt tanben dins los environs nombrosas còlas morenicas. L'emissari del lac es Mincio, afluent de Pò.

Tradicionalament, los italians distinguisson doas zonas : lo « Naut-lac » (*Alto Lago*) al nòrd, un estreit corredor alongat entre dos bauces e lo « Lac Bas » (*Basso Lago*), de las ribas men escalabrosas al sud d'una linha Gardone Riviera / Torri del Benaco.
En estiu, la zona de l'Alto Lago es balajat durant de la jornada per de vents termics regulars e poderoses (de direccion opausadas durant la jornada) que se succedisson en una mecanica ben reglada : L*'Orà* et lo *Peler*.
Surangel Whipps

**Surangel S. Whipps Jr.** (nascut en 1968 o 1969) es un òme politic de Belau. Ven president de la republica lo 21 de genièr de 2021.

## Candidat puèi president
En 2016 se presentèt contra lo conhat Thomas Remengesau Jr., mas perdèt (4854 contra 5109 voses). En 2020, se tornèt presentat e se ganhèt l'eleccion contra lo vice-president Raynold Oilouch. Torna ganhar las eleccions presidencialas en 2024.
Bròva

**Bròva** o benlèu *Bròvas* (*Brovès* en francés) es una anciana comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Situada dins lo camp de Canjuers, la comuna foguèt annexada a Selhan en 1970 e evacuada en 1974.

## Geografia
Lo vilatge se situa sus lo plan de Canjuers, au nòrd-èst dau departament de Var, a quauqua ren coma 840 mètres d'altitud, en fond de bacin endoreic.

La comuna aviá una superficia de 34,81 km².

## Toponimia
Mistral dona lo nom e sa prononciacion, *Brovo*; cita de fòrmas ancianas *Brova*, *Broves*, *Broveses* . Dauzat, que coneis la prononciacion, explica que *Brovedes* (1036-1066) es una latinizacion, correspondant a un dobtòs **brog-id-is*, qu'auriá pas pogut donar *Bròva*. Son explicacion es lo gau *broga* « limit » ---> « camp » . Los Féniés, coma Dauzat, explican lo nom per **broga*, « camp, limit » .

Per lo gallic *broga*, Delamarre dona de traduccions diferentas. Dins lo Diccionari de la Lenga, explica *brog(i)* per « territòri, region, frontiera, marcha » , dins los Noms de Luecs celtics, definís *brogā* per « lo camp (dau cap) » (sènsa citar Bròva) , çò qu'es confòrme a la tradicion toponimica e au Gaffiot (lo mot passèt au latin). Bensai, es una question d'epòca.

## Istòria
Decidida en 1963, la creacion dau camp militar de Canjuers supausava l'evacuacion e la dissolucion de la comune de Bròva. Lo 10 d'aost de 1970, la comuna de Bròva foguèt suprimida per decret e incorporada a Selhan per fusion simpla . Bròva èra dau canton de Comps d'Artubi  e Selhan dau canton de Faiença, mas aquò aviá ges d'importància. Lo vilatge a pas conegut d'exercici militar, d'aquí son bon estat de conservacion, mas se tròba dins lo perimètre de seguretat daus tirs .

An atribuït aus abitants un terrenh dins un masatge novèu de la comuna de Selhan, que sonèron Bròva en Selhan (en francés *Brovès-en-Seillans*) près de la RD562 Draguinhan-Grassa, a mai de 30 km dau Bròva vertadier. En realitat, pauc de *Brovencs* (gentilici supausat) i anèron viure; cau dire que sovent leis ostaus a Bròva en Selhan èran pas prèsts.

Lo 7 de junh de 1974, los 59 residents que demoravan foguèron expulsats de seis ostaus . L'electricitat foguèt copada.

Coma per tot lo camp, es defendut au public d'anar au vilatge. Coma la RD 25, autorizada a la circulacion a condicion de s'arrestar pas, traversava Bròva, foguèt desviada.

Las teuladas en teulas foguèron remplaçadas per de tòlas rojas, que permeton eis ostaus d'aver pas tròp de gotieras. L'armada ensaja ansin d'entretenir lei bastiments, mas lei pèiras d'enquadrament dei pòrtas e fenèstras son pilhadas e lo vilatge menaça de s'arroïnar (videò) .

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats liadas ambé la comuna
* Jean Joseph de Rafélis de Broves (1715-1782), comte de Bròva.
## Vèire tanben
* Comunas de Var

## Liames extèrnes

## Nòtas
Arminius

[thumb|right|[Fotografia de l'estatua d'Arminius bastida a l'endrech supausat de la batalha de Teutoborg.]]

**Arminius** (vèrs 17 avC - vèrs 21 apC) es un cap de guèrra de la tribü dei Queruscs famós per aver comandat l'armada germanica que destruguèt tres legions romanas a la batalha de la Seuva de Teutoborg en 9 apC. Aquela batalha marquèt lo limit de l'expansion territòriala romana en Germania amb l'adopcion de Ren coma frontiera per Roma. Après aqueu succès, Arminius capitèt de resistir a plusors incursions romanas, menadas per lo generau Germanicus, avans d'èsser assassinat per de rivaus que crenhavan sa poissança.

En causa de son ròtle dins lo mantenement de l'independéncia dei pòbles germanics, la literatura alemanda lo transformèt en eròi nacionau. Lo procès culminèt au sègle XIX amb l'afiermacion dau nacionalisme alemand e durèt fins ais ans 1930.

## Liames intèrnes

* Batalha de Teutoborg.
* Queruscs.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Antòni de Bertrand

**Antòni de Bertrand** (Fontanjas, ca 1540 ; 1581), foguèt un compositor auvernhat de la Renaissença qu'espeliguèt a Tolosa dins un mitan unmaniste e d'òbras musicalas polifonicas e inspiradas per Pierre de Ronsard ("Les Amours") e los poètas de La Pléiade. Foguèt au servici de l' arquevèsque de Tolosa Jòrdi d'Armagnac.

## Bibliografia
* Carrières, Marcel. *La musique occitane de 1550 à 1800*. Vilafranca de Roergue : Cap a Cap, 1972
Guilhem Boni

**Guilhem Boni** (naissut a Sant Flor e mòrt ca. 1594) foguèt un compositor auvernhat qu'espeliguèt a Tolosa, pròche de l'arquevèsque de Tolosa Jòrdi d'Armanhac. Composèt de libre de motets e metèt en musica de composicion de Pibrac e de Ronsard.

## Ligam extèrne
* *Rossignol, mon mignon*, sus youtube.com

## Bibliografia
* Carrières, Marcel. *La musique occitane de 1550 à 1800*. Vilafranca de Roergue : Cap a Cap, 1972
Gaillard de Taillasson

**Gaillard Taillasson** (Tolosa, ca 1580 - 1647) chafrat **Matelin** (en francés *Methelin*, de non pas confoner dab *[[Matelin l'Ancian]]*) que ho un deus màgers violonistas barròcs de sa tempsada. Qu' èra d'origina nòble lengadociana e que ho au servici e jus l'empara deu Duc Enric II de Montmorency e deu Rei Loís I de Navarra e XIII de França. Que ho tanben amic de Pèire Godolin.

Que s' destaquè a l'escasença de l' Entrada de Loís XIII a Tolosa.

Dab l'ajuda de Guillaume Nion, dit *La Foundy*, violonista de Loís XIII, qu' obtiengó privilègis, poders e monopòlis musicaus que hèn que los autes musicians mièn plaits contre eth (que ganhè) e lo Rei que'u he "Roy des Violons de France" en 1609, a la mort de Nion.

## Veire tanben
### Bibliografia
* Carrières, Marcel. *La musique occitane de 1550 à 1800*. Vilafranca de Roergue : Cap a Cap, 1972
### Ligams intèrnes
### Ligams extèrnes
* https://books.google.fr/books?id=8cRDAQAAMAAJ&pg=RA1-PA154&lpg=RA1-PA154&dq=gaillard+taillasson+violon&source=bl&ots=J4cFrKBvBX&sig=ACfU3U1ij_Hoj9mUWG4dKinELDpXfWuhtg&hl=ca&sa=X&ved=2ahUKEwjnoLyCpqruAhUeBGMBHZ1uBFoQ6AEwAHoECAIQAg#v=onepage&q=gaillard%20taillasson%20violon&f=false *Histoire et mémoires de l'Académie royale des sciences, inscriptions et belles-lettres de Toulouse* sus Google books.
## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Alexandre de Vilanòva

**Alexandre de Vilanòva** (Ieras, lo 25 de mai de 1677 - 1756) fo un compositor barròc provençau.

Naissèt à Ieras e entrèt dins lo còr de la glèisa de Sant Trefume a Arle en 1697 puei fo mèste de musica fins a 1706 puei anèt a París en cò dei Jesuitas cerrièra *Saint Jacques*. En 1719 estampè sei 9 Leiçons de Tenèbres. 

## Bibliografia
* Carrières, Marcel. *La musique occitane de 1550 à 1800*. Vilafranca de Roergue : Cap a Cap, 1972.

## Discografia
* Les Maîtres Baroques de Provence / Vol. I - 1996 - Parnassie éditions. Interpretat per l'ensemble barròc Les feste d'Orphée.

## Liame extèrne
* ''La Pointilleuse'', sus youtube.
Canton de Faiença

Lo **Canton de Faiença** es una anciana division administrativa de Provènça, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Draguinhan, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Despuèi 2015, lei 8 comunas son dins lo canton novèu de Ròcabruna d'Argenç.

La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

## Composicion

## Istòria
Lo canton de Faiença se creèt en 1790 dins lo districte de Draguinhan e lo de Calian dins lo districte de Frejús . 

En 1801, lo canton de Faiença foguèt conservat e lo de Calian suprimit .

A las eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton de Faiença foguèt suprimit .

## Nòtas
Comunautat de comunas dau País de Faiença

La **Comunautat de comunas dau País de Faiença** es una intercomunalitat  provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Son còdi SIREN es 200004802. La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

## Istòria
La comunautat de comunas dau País de Faiença foguèt creada lo 21 d'aost de 2006 per arrestat prefectorau e compreniá exactament las 8 comunas dau canton de Faiença. Succedissiá au SIVOM dau País de Faiença fondat en 1972.

Lo 1er de genier de 2014, Banhòus (qu'èra dins lo canton de Frejús dins sa composicion d'avans 2015) entrèt dins la comunautat.

## Composicion

## Vèire tanben

*Comunas de Var

## Nòtas
Matelin l'Ancian

**Matelin** (dit **l'Ancian** - en francés *Mahelin* - per 'mor Gaillard de Taillasson que ho un aute *Mathelin*) que ho un violonista (uns dus purmèrs) deu carcinòu.

L'escrivan occitan Augièr Galhard per 'mor de las soas posicions calvinistas e volèvan que la musica e hosse sonque entà laudar Diu, e pas entà divertir los òmis, e atau que composè un "Dialòg" dab "Mately".

## Bibliografia
* Carrières, Marcel. *La musique occitane de 1550 à 1800*. Vilafranca de Roergue : Cap a Cap, 1972
Peir Cadeac

**Peir Cadeac** (*Pierre Cadéac* en francés) que ho un compositor de motets, musica sagrada e profana qu'espelí a Aush de cap a 1535-1565 e i ho actiu hens la soa catedrala.

## Bibliografia
* Carrières, Marcel. *La musique occitane de 1550 à 1800*. Vilafranca de Roergue : Cap a Cap, 1972
Canton de Tolon-1

Lo **canton de Tolon-1** es una division administrativa de Provença, venguda despuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Tolon, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada per leis eleccions de 2015, lo canton se conservèt e demorèt limitat a una fraccion de la comuna de Tolon.  

La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

**NB. Per de rasons tecnicas, una partida deis informacions de l'Infobox (superficia, populacion, densitat, n° INSEE) son lei de la situacion d'avans 2015. Lo n° INSEE es ara 8319. La populacion es de  en . La superficia e la densitat son pas conegudas.**

## Istòria dei cantons de Tolon
Lo canton de Tolon, creat en 1790 dins lo districte de Tolon , foguèt devesit en canton de Tolon Èst e canton de Tolon Oèst en 1801. Aqueus cantons foguèron devesits en canton de Tolon-1, canton de Tolon-2, canton de Tolon-3 e canton de Tolon-4 per la lei dau 8 de julhet de 1901 . Per lo decret dau 28 de genier de 1964, s'i ajustèt lo canton de Tolon-5. En 1973 (decret dau 2 d'aost), novèla division : canton de Tolon-1, canton de Tolon-2, canton de Tolon-3, canton de Tolon-4, canton de Tolon-5, canton de Tolon-6, canton de Tolon-7, canton de Tolon-8 e canton de Tolon-9 .

Eis eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, demorèron quatre cantons : canton de Tolon-1, canton de Tolon-2, canton de Tolon-3 e canton de Tolon-4 . Doncas, lo canton de Tolon-1 se conservèt, amb un territòri modificat.

## Composicion
Avans coma après 2015, lo canton compren una partida de la vila de Tolon.

## Nòtas
Tre Cime di Lavaredo

Las **Tre Cime di Lavaredo**, (italian per "Tres Cimas de Lavaredo"; *Drei Zinnen* en alemand; *Tré Thìme* en ladin) son una montanha de las Dolomitas, situada al limit de las provìncias del Sud-Tiròl (region Trentin e Naut Adige) e de la Província de Belluno (region Venèt), pus precisament a la frontièra del territòri de las Dolomitas de Sesto e d'Auronzo di Cadore, consideradas per èsser demest los somalhs pus coneguts dins lo monde de l'alpinisme, amb la *Cima Grande* (2999 mètres) que representa una de las fàcia nòrd classicas dels Alps, e permetent una vista panoramica suls sommalhs environents e lo pargue natural de Tre Cime.

## Istòria
Entrò 1919 la montanha formava una partida de la frontièra entre Itàlia e Àustria-Ongria. Entre 1915 e 1917, las cimas de Lavaredo constituïssián lo front de guèrra. D'aqueste periòde, demòra encara des vestigis evidents (trencadas, tunèls, casèrnas) sul massís e a proximitat del Monte Paterno.
Cortina d'Ampezzo

**Cortina d'Ampezzo** (en ladin: *Anpezo, Ampez, Ampëz*; en alemand: *Hayden*) es una comuna italiana de 5 693 abitant de la província de Belluno en Venèt. Escaissada la "Reina de las Dolomitas", es la pus coneguda de Ladinia, tanben renomada localitat toristica ivernala, teatre de nombroses eveniments esportius d'importància internacionala ligats a la montanha e als espòrts d'ivèrn. Recebèt los Jòcs Olimpics d'ivèrn de 1956.

## Nòtas e referéncias
Marmolada

**Marmolada** (que li dison la "reina de las Dolomitas", *Marmolèda* en ladin e *Marmolata* en alemand) es un massís montanhós dels Alps orientals (Dolomitas) a la frontièra entre la província de Trent e la província de Belluno, punt culminant de las Dolomitas, qu'atenh l'altitud maximala de 3343mètres a la *Punta Penia*, delimitada a l'èst per la *Val Pettorina* e a l'oèst per la *Val di Fassa*, amb d'autras vals importantas al dintre del grop que son (d'èst en oèst) la Val Contrin, la Val di Grepa e la Val San Nicolò.

Non estrictament compausada de dolomita (coma las Dolomitas vertadièras) mas principalament de calcaris gris fòrça compactes derivats d'escuèlhs coralians (calcari de Marmolada), amb d'insèrts de matèria volcanica, cal senhalar tanben la preséncia dins lo massís del pus grand glacièr de las Dolomitas, lo glacièr de la Marmolada.
.amazon

**** es un nom de domeni generic depausat per la societat Amazon. Es en servici dempuèi lo 2 de junh de 2020.
## Tanben veire
* .亚马逊 (chinés)
* .アマゾン (japonés)
## Referéncias
.schwarz

**** ("negre", e nom de familha en alemand) es un nom de domeni generic depausat per l'entrepresa alemanda Schwarz. Es en servici dempuèi lo 10 de decembre de 2014.

Tanben veire .schwartz.

## Referéncias e nòtas
.protection

**** ("proteccion", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 13 d'agost de 2015.
## Referéncias
.spa

**** ("banh", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 25 de setembre de 2020.
## Referéncias
Canton de La Valeta

Lo **canton de La Valeta** es una anciana division administrativa de Provença, creada en 1973, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Tolon, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada per leis eleccions de 2015, lo canton foguèt suprimit.  

La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

## Composicion

## Istòria
Lo Revèst èra dins lo canton d'Oliulas, puèi passèt en 1801 dins lo canton de Tolon Oèst, non se sap quora, entre 1901 e 1973; passèt dins lo canton de La Valeta, creat per lo decret dau 2 d'aost de 1973 . Segon lo site Cassini, La Valeta èra dins son canton, absent de l'obratge d'epòca de Louis Marie Prudhomme  e d'una sintèsi deis Archius Departamentaus ; après coneguèt la mesma destinada que Lo Revèst .

Entre 1973 e 1997, lo canton compreniá tanben La Garda e Lo Pradet, devenguts canton de La Garda, creat per decret dau 13 de genier de 1997.

A las eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton de La Valeta foguèt suprimit e passèt dins lo canton de Tolon-3 .

## Nòtas
.vana

**** (depausat per Lifestyle Domains) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 6 de novembre de 2015.
## Referéncias
.アマゾン

**** (punycode .xn--cckwcxetd, *amazon*, "Amazon" en japonés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 2 de junh de 2020.

## Tanben veire
* .amazon
* .亚马逊

## Referéncias
Auronzo di Cadore

**Auronzo di Cadore** (*Aurònzo* o *Aurònze* en ladin) es una comuna italiana de 3197 abitants situada dins la província de Belluno en Venèt. La comuna es coneguda per aver sus son territòri, als confinhs amb la de Dobbiaco, las Tre Cime di Lavaredo.
.ελ

**.ελ** (*el*, còdi punycode: .xn--qxam) es lo nom de domeni d'Internet en alfabet grec per Grècia. Lo domeni en alfabet latin es .gr.
 
## Referéncias
.ευ

**.εu** (*eu*, còdi punycode: .xn--qxa6a) es lo nom de domeni d'Internet en alfabet grec per Euròpa. 
## Tanben veire
* .ею, version en alfabet cirillic
* .eu, version en alfabet latin

## Referéncias
.澳門

**.澳門** (*àomén*, en ideogramas chinés tradicionals, còdi punycode: .xn--mix891f) es lo nom de domeni en chinés per Macau. Foguèt delegat lo 21 d'abril de 2015.
Lo còdi latin es .mo.

## Referéncias
Canton de Sièis Forns

Lo **canton de Sièis Forns** es una anciana division administrativa e electorala de Provença, creada en 1973, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Tolon, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada per leis eleccions de 2015, lo canton foguèt suprimit e passèt dins lo canton de La Sèina-2 (ansin coma una part de La Sèina).  

La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

## Composicion

## Istòria
Lo canton de Sièis Forns data dau decret dau 2 d'aost de 1973 : lo canton de La Sèina foguèt devesit entre canton de Sièis Forns (la comuna de Sièis Forns), canton de Sant Mandrier (la comuna e una fraccion de La Sèina) e canton de La Sèina (nom mantengut), que compreniá la partida majoritària, en populacion, d'aquela vila.

A las eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton de Sièis Forns foguèt suprimit . Lo canton de La Sèina d'avans 1973 compren ara 2 cantons.

## Nòtas
.موريتانيا

**.موريتانيا** (*muritania*, còdi punycode: .xn--mgbah1a3hjkrd) es dempuèi 2019 lo nom de domeni d'Internet en arabi per Mauritània. Lo nom de domeni latin es .mr
 
## Referéncias
Canton d'Ieras Èst

Lo **canton d'Ieras Èst** es una anciana division administrativa e electorala de Provença, creada en 1997, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Tolon, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada per leis eleccions de 2015, lo canton foguèt suprimit e passèt (en partida çò sembla) dins lo canton d'Ieras e, probablament, dins lo canton de La Crau d'Ieras.  

La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

## Composicion

## Istòria
Lo canton d'Ieras Èst foguèt creat per lo decret dau 13 de genier de 1997 que devesissiá lo canton d'Ieras en canton d'Ieras Èst e canton d'Ieras Oèst .

A las eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton d'Ieras Èst foguèt suprimit . Ieras es devesit en canton d'Ieras e, per una part pichona au nòrd, canton de La Crau d'Ieras.

## Nòtas
.بارت

**.بارت** (*barat*, còdi punycode: .xn--mgbbh1a) es lo nom de domeni en cashmiri per Índia. Foguèt delegat lo 7 de genièr de 2017.
Lo còdi latin es .in.

## Referéncias
.البحرين

**.البحرين** (*albahrayn*, còdi punycode: .xn--mgbcpq6gpa1a) es lo nom de domeni en arab per Bahrain. Lo còdi latin es .bh.

## Referéncias
Canton d'Oliulas

Lo **canton d'Oliulas** es una division administrativa de Provença, venguda despuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Tolon, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada per leis eleccions de 2015, lo canton se conservèt e gardèt lo meteis territòri.  

La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

**NB. Per de rasons tecnicas, una partida deis informacions de l'Infobox (populacion, densitat, n° INSEE) son lei de la situacion d'avans 2015 (mas lo territòri dau canton a pas cambiat). Lo n° INSEE es ara 8310. La populacion es de 41 294 abitants en 2018. La densitat es de 460.56 ab/km².**

## Composicion (avans  e après 2015)

## Istòria
Lei cantons d'Oliulas e de Sant Nari se creèron en 1790 dins lo districte de Tolon . 

En 1801, lo canton d'Oliulas foguèt conservat e lo de Sant Nari suprimit . Per la lei dau 8 de mai de 1869, lo cnton d'Oliulas perdèt lo canton de La Sèina (comunas de La Sèina e de Sièis Forns).

Eis eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton d'Oliulas foguèt conservat .

## Nòtas
.亚马逊

**** (punycode .xn--jlq480n2rg, *amazon*, "Amazon" en japonés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 2 de junh de 2020.

## Tanben veire
* .amazon
* .アマゾン

## Referéncias
.ລາວ

**.**.ລາວ (còdi punycode: .xn--q7ce6a) es lo nom de domeni d’Internet en lao per Laos. Lo nom de domeni en alfabet latin es .la.

## Referéncias
Canton d'Ieras

Lo **canton d'Ieras** es una division administrativa de Provença, venguda despuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, que representèt de territòris diferents. Lo canton d'Ieras actuau, creat per la refòrma cantonala de 2014, aplicada per leis eleccions de 2015, es situat dins l'arrondiment de Tolon, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Son territòri correspond a la màger part de la comuna d'Ieras, estant una pichona partida nòrd dins lo canton de La Crau d'Ieras.

La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

**NB. Per de rasons tecnicas, una partida deis informacions de l'Infobox (populacion, superficia, densitat, n° INSEE) son absentas. Lo n° INSEE es ara 8308. La populacion es de 47 731 abitants en 2017. La superficia e la densitat son pas conegudas.**

## Composicion

## Istòria
Lo primier canton d'Ieras foguèt creat en 1790 dins lo districte d'Ieras . 

En 1801, Lo canton d'Ieras foguèt conservat . 

Una segonda composicion dau canton d'Ieras data dau decret dau 2 d'aost de 1973. Avans, lo canton èra compausat de quatre comunas entieras : Carcairana, La Crau d'Ieras, Ieras e La Lònda dei Mauras; après, la creacion dau canton de La Crau d'Ieras limita lo canton d'Ieras a una fraccion (majoritària) d'aquela vila  .

Lo decret dau 13 de genier de 1997 que lo devesissiá en canton d'Ieras Èst e canton d'Ieras Oèst suprimiguèt donc lo canton d'Ieras .

A las eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton d'Ieras foguèt restablit, ambé la majoritat de la vila d'Ieras, estant una pichona partida nòrd dins lo canton de La Crau d'Ieras . 

## Nòtas
Canton de La Crau d'Ieras

Lo **canton de La Crau d'Ieras** es una division administrativa de Provença, venguda despuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Tolon, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada per leis eleccions de 2015, lo canton se conservèt e compren ara cinc comunas en mai d'una fraccion de la comuna d'Ieras.

La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

**NB. Per de rasons tecnicas, una partida deis informacions de l'Infobox (populacion, n° INSEE) son las d'avans 2015. Lo n° INSEE es ara 8302. La populacion es de 51 240 abitants en 2017. La superficia e la densitat son pas conegudas (quicòm coma 260 km² e 200 ab/km²), perqué lo canton comprend una partida de comuna.**

## Composicion avans 2015

## Istòria
Lo decret dau 2 d'aost de 1973 creèt lo canton de La Crau d'Ieras a partir dau canton d'Ieras, qu'èra compausat de quatre comunas entieras : Carcairana, La Crau d'Ieras, Ieras e La Lònda dei Mauras; lo canton novèu de La Crau d'Ieras compreniá Carcairana, La Crau d'Ieras, La Lònda dei Mauras e una fraccion (minoritària) de la comuna d'Ieras .

A las eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton de La Crau d'Ieras perdèt Carcairana, ganhèt tres comunas, Bòrmas, Lo Lavandor, vengudas dau canton de Colobrieras, Lo Raiòu Canadèu, venguda dau canton de Sant Tropetz e compren encara una partida (minoritària : mens de 8000 abitants sus 55000 en 2017) de la comuna d'Ieras . 

## Composicion despuèi 2015

## Nòtas
Metropòli de Tolon Provença Mediterranèa

La **Metropòli de Tolon Provença Mediterranèa** es una intercomunalitat  provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Son còdi SIREN es 248300543. La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

## Istòria
La comunautat d'aglomeracion de Tolon-Provença-Mediterranèa existís despuèi lo 1er de genier de 2002. 

Lo 15 de decembre de 2016, l'Assemblada Nacionala donèt son acòrd per la creacion de sèt metropòlis novèlas, dont Tolon,  per las ajustar a las quinze qu'existissián dejà . Lo decret dau 26 de decembre de 2017 prononcièt la transformacion que prenguèt efècte lo 1er de genier de 2018. 

## Composicion

## Vèire tanben

*Comunas de Var

## Nòtas
Comunautat de comunas de Mediterranèa Pòrta dei Mauras

La **Comunautat de comunas de Mediterranèa Pòrta dei Mauras** es una intercomunalitat  provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Son còdi SIREN es 200 027 100. La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

## Istòria
La Comunautat de comunas de Mediterranèa Pòrta dei Mauras foguèt creada per arrestat prefectorau dau 30 de julhet de 2010 e amassava 4 comunas au començament (Bòrmas, Cuers, La Lònda dei Mauras, Pèirafuec), la commnautat s'espandiguèt lo 1er de genier de 2013 ei comunas de Colobrieras e dau Lavandor.

## Composicion

## Vèire tanben

*Comunas de Var

## Nòtas
Canton de Colobrieras

Lo **Canton de Colobrieras** es una anciana division administrativa de Provènça, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Tolon, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Despuèi 2015, Colobrieras es dins lo canton dau Luc e leis  autres 2 comunas son dins lo canton de La Crau d'Ieras. La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

## Composicion

## Istòria
Lei cantons de Colobrieras e de Bòrmas se creèron en 1790 dins lo districte d'Ieras . 

En 1801, lo canton de Colobrieras foguèt conservat e lo de Bòrmas suprimit .

Eis eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton de Colobrieras foguèt suprimit .

## Nòtas
Canton de Soliers Pònt

Lo **canton de Soliers Pònt** es una division administrativa de Provença, venguda despuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Tolon, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada per leis eleccions de 2015, lo canton se conservèt e passèt de 5 comunas a 6.  

La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

**NB. Per de rasons tecnicas, una partida deis informacions de l'Infobox (superficia, populacion, densitat, n° INSEE) son lei de la situacion d'avans 2015. Lo n° INSEE es ara 8318. La superficia dau canton es de 134,14 km², la populacion de 42 255 en 2017 e la densitat de 315 ab/km².**

## Composicion avans 2015

## Istòria
Los cantons de Soliers Pònt e de Beujanciá se creèron en 1790 dins lo districte d'Ieras Frejús . 

En 1801, lo territòri dei dos cantons foguèt incorporat au canton de Cuers, puèi, per l'ordenança dau 3 de setembre de 1823, lo canton de Soliers Pònt foguèt tornat creat ambé l'apondon de la comuna de Beujanciá  .

Eis eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton de Soliers Pònt foguèt conservat e recebèt la comuna de Cuers, dau canton dau meteis nom, suprimit .

## Composicion despuèi 2015

## Nòtas
Comunautat de comunas de la Vau de Gapèu

La **Comunautat de comunas de de la Vau de Gapèu** es una intercomunalitat  provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Son còdi SIREN es 248 300 410. La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

## Istòria
La Comunautat de comunas de la Vau de Gapèu se creèt lo 15 de decembre de 1995 e amassava 6 comunas au començament, ambé La Crau d'Ieras, que la quitèt en 2009 per anar dins la Metropòli de Tolon Provença Mediterranèa. Lo territòri de la comunautat correspond ara au canton de Soliers Pònt dins sa composicion anteriora a 2015. Lo 8 de junh de 2015, lo SIVOM es dissòugut per arrestat prefectorau e la CCVG i es substituïda de plen drech. Aquela dissolucion auriá degut legalament se faire en 2009, perqué, quand La Crau d'Ieras se retirèt, la comunautat e lo SIVOM avián un perimètre identic .

## Composicion

## Vèire tanben

*Comunas de Var

## Nòtas
Comunautat d'aglomeracion dau Sud Santa Bauma

La **Comunautat d'aglomeracion dau Sud Santa Bauma** es una intercomunalitat  provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Son còdi SIREN es 248300394. La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

## Istòria
La comunautat de comunas dau Sud Santa Bauma, creada per un arrestat prefectorau dau 25 de julhet de 1994, es lo pus ancian EPCI de fiscalitat pròpria instituït dins Var. Compreniá sièis comunas adonc: Lo Baucet, La Cadiera, Lo Castelet, Èbra, Ribòus e Sinha.
* 2002 : adesion de Sant Ceri;
* 2011 : adesion de Bandòu;
* 2012 : en seguida de l'elaboracion de l'esquèma departamentau de cooperacion intercomunala (SDCI), adoptat en setembre de 2012 :
* Sanari (17 047 abitants) intrèt dins l'intercomunalitat lo 1er de genier de 2013;
* La comunautat de comunas se mudèt en comunautat d'aglomeracion lo 1er de genier de 2015 ambé sa denominacion actuala, çò qu'impliqua una extension de sei competéncias a l'ensemble dei compétencias obligatòrias d'aqueu tipe d'intercomunalitat.

La comunautat d'aglomeracion compren ara totas lei comunas dau canton dau Baucet (suprimit en 2015) e 3 dei 4 comunas dau canton d'Oliulas.

## Composicion

## Vèire tanben

*Comunas de Var

## Nòtas
Valcornosa

**Valcornosa** (*Valcournouse* en francés) es una anciana comunautat e comuna occitana d’Albigés.
## Istòria
A la revolucion francesa, la comunautat de Valcornosa deven una comuna. En 1824, es reünida a la comuna de Pratvièlh.
### Eraldica
L’escut de la comunautat de Valcornosa descrich per d'Hozier es "d'argent aux trois billettes d'azur posées en pal". 

## Referéncias
Moderna

**Moderna** es una societat de biotecnologias americana, fondada en 2010 e basada a Cambridge dins l'estat de Massachusetts, que visa a desvolopar de "terapias proteïnicas" fondadas sus la tecnologia dita de l'ARN messatgièr (ARNm).

En 2020, metèt al punt un vaccin contre lo coronavirus Covid-19 que l'eficacitat convenquèt diferents poders publics, coma los dels Estats Units e de l'Union Europèa, de lo far servir dins l'encastre de las campanhas de vaccinacion publica.

Son PDG es Stéphane Bancel, nascut lo 20 de julhet de 1972 a Marselha e proprietari de 9 % de la societat.

La plataforma tecnologica de Moderna inserís de l'ARNm modificat per de nucleosids sintetics (modRNA) dins de cellulas umanas. Aqueste ARNm reprograma puèi las cellulas per provocar de responsas imunitàrias. Se tracta d'una tecnica novèla, per abans abandonada en rason dels efeits secondaris de l'insercion d'ARNm dins las cellulas. En novembre de 2020, lo candidat vaccin Moderna COVID-19, l'ARNm-1273, aviá mostrat de pròvas preliminàrias d'una eficacitat de 94% dins la prevencion de la malautiá COVID-19 dins un ensag de fasa III, amb solament d'efieits secondaris minors de tipe gripal. Aquò menèt a sa demanda d'autorizacion d'utilizacion d'urgéncia (EUA) en Euròpa, als Estats Units e al Canadà.