Chunta Aragonesista

La **Chunta Aragonesista** (CHA) ei un partit politic nacionalista de quèrres aragonés.

### Ideologia
Se considèren influïdi pes experiéncies deth movement socialista, des movements per emancipació sociau e nacionau, e des corrents ecopacifistes, feministes e umanistes. A estat un des partits que mès s'a significat era defensa dera Ebre e contra era politica de transvasaments des govèrns d'Espanha. Defenen era dreita d´autodeterminacion entath pòble aragonés. Era Chunta Aragonesista ei membre dera Aliança Liura Europèa e dera coalicion europèa Euròpa des Pòbles.

### Organizacion
Era **Asambleya Nazional** (Congrès) ei er organ suprèm de representacion e decision dera Chunta. Establís es sues linhes politiques, es sòns programes e principis, causida as membres de *Maya de los Pleytos*, as deth *Comitat Nazional* e ath president de CHA. A ath delà era potestat de modificar es estatuts e eth reglament dera organizacion. Se compause per delegadi (aumens un per cada organizacion comarcau) e s'amasse cada tres ans. 

Eth **President** ei causit pera *Asambleya Nazional* d'entre es sòns integrants, mejançant sufragi dirècte, secrèt e liure. Auti cargues executius de CHA son era Secretaria Generau e, s'escau, era Sotssecretaria o Sotssecretaries Generaus. Eth President designe, d'entre es membres deth Consello Nazional, ath Secretari Generau que li calerà èster confirmat pera Asambleya. Tanben poderà eth President designar a un o diuèrsi Sotssecretaris Generaus.

Eth **Comitat Nazional** ei er organ decisori de CHA entre *Asambleyas Nazionals*; assumís era direccion, govèrn, administracion e coordinacion deth partit. Establís era estrategia politica en tot seguir es linhes de l’Asambleya Nazional e apròve eth pressupòst e es listes electoraus. S'amasse, aumens cinc còps ar an. Hèn part d'eth ueitanta persones escuelhudes pera *Asambleya* ne liste dubèrta, eth President deth partit e es presidents des *Ligallos de Redolada*, des *Ligallos d'Emigración* (actuauments sonque 3: Madrid, Catalonha e Valéncia). 

**Maya de los Pleytos** ei ua sòrta de Cort Suprèma d'interpretacion des Estatuts. La compausen 7 persones. Es sues foncions son era interpretacion des Estatuts e eth Reglament d'Organizacion, resòlver sus es objeccions as sollicituds d'afiliacion a CHA e d'autes foncions de mediacion, conciliacion e arbitratge. 

Eth ***Consello Nazional*** ei er organ executiu suprèm entre *Comitats Nacionals* que dirigís era activitat eth partit. Son facultats sues era execucion des acòrds prenudi pes auti organs nacionaus, era coordinacion des comarcaus, era elaboracion deth pressupòst e era autorizacion de despenses. Ei format peth president de CHA e dètz-e-ueit *conselhèrs* causits per e entre es membres deth *Comitat Nazional*. S'amasse aumens un còp ath mes e es sues decisions an caractèr en tot restacar.

Fin finau cada comarca s'organize er un *Ligallo de Redolada* o agropacion comarcau, qu'en tot foncionar eth plenari se nomente **Asambleya de Redolada** e er organ que de prenuda de decisions n'ei eth ***Consello de Redolada***. Er eth cas de Saragossa, dada era quantitat d'afiliadi s'a creat un ***Comitat de Redolada*** coma organ intermediari, a imatge dera organizacion nacionau deth partit. Es organs comarcaus escuelhen ath President comarcau, establissen era linha d'accion politica que se seguirà era era comarca e elabòren es listes de candidats des eleccions municipaus.

Es afiliadi er un madeish municipi s'organizen a trauès de **Ligallos de Lugar**, que generauments s'estructuren er un plenari nomentat **Asambleya de Lugar**. Er eth cas de Saragossa, existís un organ rector d'aguesta Asambleya. Ath delà, tanben existissen era era ciutat de Saragossa ***Asambleyas de Bico***, que canalizen era participacion er un madeish districte municipau e sostien era labor des vocaus es es Conselhs de Districte.

### Istòria
Chunta Aragonesista se constituïc çò 29 de junh de 1986 coma *Unión Aragonesista*-*Chunta Aragonesista*, e se declare hereva dera tradicion aragonesista de partits de principis de sègle coma Estado Aragonés e era pròpria Unión Aragonesista. Eth partit a experimentat un espectacular ascens electorau, parallèlaments ar ascens d'autes formacions fraies der Estat espanhòu, coma Quèrra Republicana de Catalonha, Eusko Alkartasuna o Tierra Comunera - Partido Nacionalista Castellano. Es sòns dus prumèrs deputats es es Corts d'Aragon sigueren Chesús Yuste e Chesús Bernal. Actuauments a naui deputats ara camèra legislatiua autonomica; e sies còssos er eth Ajuntament de Saragossa, que li permeteren aucupar, dempús de pactar damb eth PSOE, es regidories d'Urbanisme, Espòrts, Accion Sociau, Educacion, Joenessa e Infrastructures e Plans Integraus. Dempús de 2000, tanben a un deputat ath Congrès des Deputats: eth professor, escrivan e cantautor José Antonio Labordeta, era figura mès coneishuda dera CHA. Eth çò 2000, votèc eth contra dera investidura de José María Aznar coma president; maugrat açò, eth 2004 votèc en favor dera investidura coma president deth govèrn de José Luis Rodríguez Zapatero, dempús d'arribar en ua sèria de compromisi concernent inversions en Aragon e ar arrefús ath transvasament der Èbre. Eth 2005 hec campanha eth contra dera ratificacion eth referéndum dera Constitucion Europèa.

### Enlaços Extèrnes
*Chunta.Com, web oficiau de CHA.