open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sètge d'Odessa (1941)

Lo **sètge d'Odessa** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 8 d'aost au 16 d'octòbre de 1941. Opausèt una armada romanesa dirigida per lo generau Nicolae Ciupercă (renfòrçada per d'unitats alemandas) a la garnison sovietica de la vila. Leis asalhidors èran inicialament  e lor nombre passèt a cha pauc a  a la fin dau sètge. En fàcia, lei defensors passèron de  a  òmes.

Lei Sovietics opausèron una resisténcia acarnada e capitèron de rebutar quatre atacas dei fòrças de l'Axe que perdiguèron  soudats durant lo sètge (aperaquí  tuats,  bleçats e  presoniers ò dispareguts) còntra solament  per lei Sovietics ( tuats e  bleçats). Pasmens, en causa de l'avançada alemanda dins lo territòri sovietic, Odessa foguèt mai e mai isolada e l'Estat Major de l'Armada Roja decidèt finalament d'evacuar lei defensors gràcias a la Flòta de la Mar Negra.

Mens d'una setmana après la conquista de la vila, acomencèron lei Chaples d'Odessa (22 d'octòbre - 1 de novembre) que causèron la mòrt d'au mens  civius (principalement de josieus, de comunistas e de gitans) e l'acomençament de la desportacion generalizada dei josieus de la region.

## Liames intèrnes

* Operacion Barbarossa.
* Chaples d'Odessa.

## Bibliografia

* **[[anglés|(en)]]** Mark Axworthy, Cornel Scafes e Christian Craciunoiu, *Third Axis Fourth Ally: Romanian Armed Forces in the European War, 1941–1945*, Arms & Armour Press (1995).

## Nòtas e referéncias
.weir

**** (de William Weir, fondator escocés de l’entrepresa a la fin de s. XIX) es un nom de domeni generic depausat pel grop Weir. Es en servici dempuèi lo 17 d’abril de 2015.

## Referéncias
Batalha de la Fortelesa de Brest

La **batalha de la Fortelesa de Brest** se debanèt entre lo 22 e lo 29 de junh de 1941 dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala. Opausèt una division alemanda sostenguda per d'unitats d'artilhariá e de blindats (- òmes) a la garnison sovietica de la fortalesa que gropava  òmes d'origina despariada (armada regulara, gardafrontieras e unitats dau NKVD). 

Maugrat son inferioritat numerica e la manca d'avitalhament, lei defensors opausèron una resisténcia acarnada que durèt nòu jorns e venguèt un simbòl de la resisténcia sovietica. Leis Alemands perdiguèron aperaquí  soudats (429 tuats e 668 bleçats) e lei Sovietics la quasi totalitat de la garnison (aperaquí  tuats e  presoniers). Pasmens, certanei soudats capitèron de s'escapar e contunièron lo combat fins a la fin de julhet dins lo relarg de la fortalesa.

## Liames intèrnes

* Operacion Barbarossa.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Rabalhada de Marselha

La **Rabalhada de Marselha** se debanèt dins lo Pòrt Vièlh dau 22 au 24 de genier de 1943. Ajudats per la polícia francesa dirigida per René Bousquet, leis Alemands organizèron l'arrestacion de  josieus e l'expulsion de totei leis abitants d'un quartier de la riba nòrd dau pòrt avans sa destruccion.


File:Bundesarchiv Bild 101I-027-1480-24, Marseille, Zerstörung des alten Hafenviertels.jpg|Fotografia dau quartier de la riba nòrd dau Pòrt Vièlh avans sa destruccion.
File:Bundesarchiv Bild 101I-027-1477-29, Marseille, Hafenviertel. Deportation von Juden.jpg|Fotografia de l'evacuacion dau quartier.
File:Bundesarchiv Bild 101I-027-1480-30, Marseille, Zerstörung des alten Hafenviertels.jpg|Fotografia deis explosions en febrier de 1943.


## Liames intèrnes

* Olocaust.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Diocèsi de Viana (Empèri roman)

La **diocèsi de Viana** (*Dioecesis Viennensis* en latin) èra una division administrativa de l’Empèri Roman creada per la refòrma de Dioclecian a l’entorn de las annadas 300. La capitala n’èra Viana.
La diocèsi cobrissiá una bèla part d’Occitània.

Compausada de cinc províncias (Aquitània, Aups Maritims, Narbonesa, Novempopulània e Vianesa), èra tanben apelada diocèsi de las Cinc Províncias. Après la division en doas províncias d'Aquitània e Narbonesa, foguèt apelada diocèsi de las Sèt Províncias.
Diocèsi de las Sèt Províncias

La **diocèsi de las Sèt Províncias** (*Dioecesis Septem Prouinciarum* en latin) èra una division administrativa de l’Empèri Roman que prenguèt la seguida de la de Viana. La capitala n’èra Arle.
La diocèsi cobrissiá una bèla part d’Occitània.

Èra sèt províncias: Aquitània primièra, segonda e tresena (o Novempopulània), Aups Maritims, Narbonesa primièra e segonda e Vianesa.
Elisha Peyre Ferry

**Elisha Peyre Ferry** (Comtat de Monroe, Michigan, Estats-Units, 25 d'agost de 1825 - Seattle, 14 d'octobre de 1895) mai conegut coma **Elisha P. Ferry** es un òme politic american d’origina occitana, que foguèt lo primièr governador de l’Estat de Washington.

Lo paire Pèire (nascut a Marselha en 1769) èra colonel dins l’armada francesa, puèi emigrèt en America. S’installèt dins lo Michigan, ont nasquèt lo filh Elisha. Òme de lei, Elisha Peyre Ferry foguèt president del conselh (1856, 1857) puèi primièr cònsol (1859) de Waukegan. Se batèt dins l’armada del Nòrd del temps de la guèrra de secession. Venguèt amic amb lo futur president Grant que lo nommèt governador del territòri de Washington en 1872 (o demorèt per dos tèrmes, entrò 1880). Trabalhèt après dins l’economia locala, primièr dins lo drech, puèi dins la banca. Quand lo territòri venguèt un estat en 1889, investit pel Partir Republican, ne foguèt elegit primièr governador.

Lo comtat de Ferry, dins l’Estat de Washington, li deu lo nom.

## Referéncias
Giorgio Demetrio Gallaro

**Giorgio Demetrio Gallaro** (Pozzallo, 16 de genièr de 1948) es un avesque particulier  italian, de l'éparchie de Piana degli Albanesi, un diocèse de l'Église grecque-catholique italo-albanaise.

Foguèt consagrat prèire en 1972 en l'Estats Units d'America. Comencèt coma pretre al dans plusieurs paroisses de rite oriental aux États-Unis. En 1987, il est incardiné à l'éparchie de Newton des Melkites.

Lo 31 de març 2015 foguèt fach avesque de Piana degli Albanesi;  il serà consacrè le 28 de junh suivant par mgeur Ercole Lupinacci, eparque de Lungro.

## Referéncias

## Ligams extèrnes

* Giorgio Demetrio Gallaro - Catholic-Hierarchy
* Site de l'éparchie de Piana degli Albanesi
Batalha de Kiev (1941)

La **batalha de Kiev** ò **operacion defensiva de Kiev** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala entre lo 7 d'aost e lo 26 de setembre de 1941. Opausèt lo Grop Sud e una partida dau Grop Centre deis armadas alemandas cargadas de l'invasion dau territòri sovietic (aperaquí  òmes dirigits per lo generau Gerd von Rundstedt) au Frònt sud-oèst de l'Armaja (au mens un milion d'òmes comandats per lo marescau Semyon Budyonny).

Lei Sovietics avián gropat de fòrças importantas per protegir Kiev après sei premierei desfachas lòng de la frontiera. Per Alemanha, i aviá alora doas chausidas possiblas : atacar Kiev, çò que necessitava de desviar una partida dau Grop Centre en direccion d'Ucraïna, ò perseguir l'avançada vèrs Moscòu. Hitler chausiguèt la premiera opcion. Atacats per lo nòrd e lo sud per d'importantei formacions blindadas, lei soudats sovietics foguèron enceucladas e subiguèron de pèrdas grèvas ( tuats, bleçats ò presoniers au minimom). Pasmens, lei dos mes perduts per l'armada alemanda a l'entorn de Kiev aguèron de consequéncias decisivas sus lo debanament de la guèrra car favorizèt la defensa de Moscòu a la fin de l'annada. De mai, una partida dei soudats de l'Armada Roja refusèron de capitular e s'enfugiguèron dins de regions isoladas ont acomencèron de formar d'unitats de partisans.

## Liames intèrnes

* Operacion Barbarossa.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Pozzallo

**Pozzallo** (sicilian *Puzzadu*) es una comuna de Sicília (província de Ragusa, Itàlia). En 2010 aviá 19.234 abitants.

Confronta amb las comunas de Ispica e Modica.

## Administracion

## Personatge

* Giorgio La Pira (1904 - 1977), politic, cònsol de Florença dins l'ans '50 et '60, Serviteur de Dieu pour la Glèisa Catolica Romana.
* Valente Assenza (1914 - 1998), peintre.
* Giorgio Demetrio Gallaro (1948), avesque de Piana degli Albanesi.

## Referéncias

## Ligams extèrnes

* Official Web Site
Evacuacion de Tallinn

L**'evacuacion de Tallinn** ò **desastre de Tallinn** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala entre lo 27 d'aost e lo 31 d'aost de 1941. Foguèt una operacion destinada a evacuar lei 190 naviris de la flòta sovietica de la Mar Baltica qu'èran enceuclats dins lo pòrt de la vila. Aguèt luòc sota lei bombardaments e leis atacas deis aviacions e marinas alemanda e finlandesa. Lei marins sovietics deguèron tanben establir de passatges dins lei camps de minas marinas desplegats per l'Axe per blocar lo pòrt. Pasmens, lei condicions climaticas permetèron pas de realizar aqueu trabalh d'un biais eficaç. Dispersèron pereu leis ecrans de fum utilizats per escondre lei naviris. Lei Sovietics subiguèron donc de pèrdas importantas durant l'operacion ambé la pèrda d'aperaquí  civius e militars tuats, de 34 naviris de transpòrt, de 16 naviris de guèrra e 34 naviris marchands.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Premiera batalha de Karkòv

La **premiera batalha de Karkòv** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala entre lo 20 e lo 24 d'octòbre de 1941. Opausèt doas divisions alemandas a una division sovietica cargada de defendre la vila. L'objectiu deis Alemands èra d'assegurar lei comunicacions e lo 4 Grop de Panzers e la 17 Armada. Aqueu dei Sovietics èra de tenir la ciutat quauquei jorns per permetre l'evacuacion dei maquinas de l'important pòl industriau de Karkòv. Lei dos camps capitèron de cumplir seis objectius : la vila foguèt conquistada après son enceuclament lo 23 d'octòbre mai leis industrias sovieticas foguèron evacuadas.

## Liames intèrnes
*segonda batalha de Karkòv
*tresena batalha de Karkòv
## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Campanha de Crimèa

La **campanha de Crimèa** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala entre lo 24 de setembre de 1941 e lo 4 de julhet de 1942. Opausèt leis armadas alemanda e romanesa ai fòrças sovieticas cargadas de protegir la peninsula e la basa navala de Sebastòple. Son debanament pòu se devesir entre tres fasas principalas :
* de setembre a decembre de 1941, leis Alemands e lei Romanés capitèron d'ocupar la màger part de Crimèa dins l'encastre dau Plan Barbarossa e dei dificultats de l'URSS per arrestar l'invasion de son territòri.
* de la fin de decembre de 1941 au començament de genier de 1942, una còntra-ofensiva ivernenca de l'Armada Roja sostenguda per plusors desbarcaments de renfòrç permetèt de reconquistar la peninsula de Kertch e de desgatjar Sebastòple. Pasmens, a la prima, lei fòrças de l'Axe capitèron d'arrestar son reculament.
* de mai a junh de 1942, d'ofensivas novèlas deis Alemands e dei Romanés obliguèron lei Sovietics de se retirar a cha pauc sus Sebastòple. Après de bombardaments importants e l'evacuacion d'una partida importanta dei defensors, la vila tombèt finalament lo 4 de julhet (sètge de Sebastòple).
Durant tota la campanha, leis Alemands e seis aliats perdiguèron  òmes (tuats e bleçats) e lei Sovietics aperaquí  soudats (tuats, bleçats e presoniers) e 260 carris. 

## Liames intèrnes

* Sètge de Sebastopòl (1941-1942).

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Batalha de Rostov (1941)

La **batalha de Rostov** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala entre lo 5 de novembre e lo 2 de decembre de 1941. Opausèt la I Armada Blindada alemanda au Frònt Sud de l'armada sovietica. Leis Alemands capitèron de conquistar brèvament la vila (21 de novembre). Pasmens, sei linhas d'avitalhament èran mau asseguradas e una còntra-ofensiva sovietica acomençada lo 27 de novembre menacèt d'enceuclament plusors unitats alemands. Après un premier refús, Hitler foguèt obligat d'autorizar l'abandon de la vila.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Ofensiva Toropets–Kholm

L**'ofensiva Toropets–Kholm** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala entre lo 9 de genier e lo 6 de febrier de 1942. Consequéncia de la desfacha alemanda a l'entorn de Moscòu, foguèt una tiera de còntra-ofensivas sovieticas còntra lei fòrças alemandas en retirada dins la region dau Lac Ilmen. L'Estat-Major alemand pensava pas l'Armada Roja capabla d'organizar d'atacas importantas après sei pèrdas de 1941 e foguèt suspres. En dificultat, l'armada alemanda deguèt laissar  òmes blocats dins la pòcha de Kholm onte resistèron a un sètge malaisat (23 de genièr - 5 de mai) fins a l'arribada de renfòrç a la prima. Dos jorns pus tard, leis unitats sovieticas implicadas dins l'ofensiva participèron pereu a la creacion de la pòcha de Demiansk.

Pasmens, l'objectiu generau dei Sovietics — destrurre lo Grop Centre deis armadas alemandas — mau capitèt maugrat la creacion dau salhent de Rzhev qu'anava venir un pensament estrategic major per lei generaus alemands fins a son evacuacion en març de 1943. Lei pèrdas umanas foguèron d'aperaquí  òmes per l'armada alemanda e  per l'Armada Roja.

## Liames intèrnes
* Batalhas de Rzhev.
* Pòcha de Demiansk.
* Pòcha de Kholm.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Batalha de Demyansk

La **batalha de Demyansk** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala entre lo 8 de febrier e lo 20 de mai de 1942. Opausèt lei fòrças sovieticas a l'armada alemanda. Aprofichant lei condicions ivernencas malaisadas e lei dificultats militaras alemandas après la batalha de Moscòu, lei Sovietics organizèron una ofensiva d'amplor dei 1 e 3 Armadas de tuert que capitèron d'enceuclar 7 divisions alemandas (aperaquí  òmes) dins una pòcha de  km² centrada sus la vila de Demiansk. Pasmens, lei temptativas sovieticas per destrurre leis unitats blocadas mau capitèron en causa d'una resisténcia acarnada e de l'instauracion d'un pònt aerian per la *Luftwaffe* permetent l'avitalhament dei defensors. A partir dau 21 de març, leis Alemands organizèron una tiera d'atacas que permetèron de durbir un corridor terrèstre e de desblocar lei tropas enceucladas (1 de mai).

Lo bilanç uman dei combats foguèt relativament equilibrat amb aperaquí  soudats perduts per cada camp. Dins aquò, sa consequéncia pus importanta s'observèt a la fin de l'annada durant la batalha de Stalingrad. D'efèct, la capitada de la creacion d'un pònt aerian important per avitalhar la pòcha de Demyansk laissèt au sen de l'esperit d'Adolf Hitler l'idèa de poder tornar establir un pònt similar per lei tropas alemandas enceucladas a Stalingrad. Òr, coma aquelei fòrças èran fòrça pus importantas, aquò èra impossible e precipitèt la desfacha alemanda.

## Liames intèrnes

* Batalhas de Rhzev.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Operacion Mars

L**'Operacion Mars** ò **segonda ofensiva Rzhev-Sychevka** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala entre lo 25 de novembre e lo 20 de decembre de 1942. Opausèt lei fòrças sovieticas dau Frònt Occidentau e dau Frònt de Kalinin coordenadas per lo generau Gueorgui Júkov a la 9 Armada alemanda dirigida per lo generau Walter Model. L'objectiu de l'Armada Roja èra d'aprofichar la mobilizacion d'importantei tropas alemandas au sud a l'entorn de Stalingrad per atacar e redurre lo salhent de Rhzev. Aquò auriá permes de desgatjar mai Moscòu.

Pasmens, l'ataca aguèt luòc dins de condicions climaticas malaisadas e mau capitèt totalament. Lei Sovietics conquistèron ges de posicion importanta. De mai, perdiguèron entre  e  òmes e  carris còntra solament  òmes per l'armada alemanda. Sa capitada unica foguèt d'obligar lo mantenement de fòrças alemandas importantas dins lo nòrd dau frònt en plaça de la region de Stalingrad.

## Liames intèrnes

* Batalhas de Rhjev.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Segonda batalha de Karkòv

La **segonda batalha de Karkòv** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 12 au 28 de mai de 1942. Opausèt lei fòrças sovieticas dau Frònt Sud-Oèst e dau Frònt Sud dirigits per lo marescau Semyon Timoshenko a divèrsei formacions dau Grop Centre de l'armada alemanda (principalament la 6 Armada). Après sei succès ivernencs, l'Estat Major esperava infligir una desfacha importanta ai fòrças alemandas e organizèt una ofensiva dins la region de Karkòv. Pasmens, maugrat d'avançadas inicialas importantas, l'operacion s'acabèt per un desastre. 

D'efèct, leis Alemands èran tanben a preparar d'ofensivas dins la region e i transferir una partida de son aviacion. Sei còntra-ofensivas partidas dau nòrd e dau sud li permetèron d'enceuclar leis unitats sovieticas que menavan l'ataca dins una pichona pòcha onte foguèron durament bombardadas. Lei temptativas dei soudats blocats per sortir mau capitèron e l'Armada Roja perdiguèt finalament  òmes, mai de  canons,  carris e 542 aeronaus (còntra solament  òmes per leis Alemands). Aquò laissèt ansin la màger part dau sud dau frònt sensa fòrça importanta de blindats e favorizèt d'un biais important l'avançada alemanda en direccion d'Stalingrad.

## Liames intèrnes
*premiera batalha de Karkòv
*tresena batalha de Karkòv

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Tresena batalha de Karkòv

La **tresena batalha de Karkòv** (ò **campanha de Donets** per leis Alemands e **Operacion de Donbass e de Karkòv** per lei Sovietics) se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala entre lo 19 de febrier e lo 15 de març de 1943. Fa partida deis ofensivas sovieticas consecutivas a la batalha de Stalingrad e marquèt l'estabilizacion dau frònt per leis Alemands.

D'efèct, après Stalingrad, l'Armada organizèt una tiera d'atacas que li permetèron d'avançar vèrs l'oèst e de reconquistar Karkòv e Belgorod. Pasmens, aquò aviá entraïnat de problemas logistics e sei linhas d'avitalhament èran fòrça estiradas. De mai, mai d'una unitat èra decimada. De son caire, maugrat son inferioritat numerica ( còntra  òmes dins aqueu sector après Stalingrad), leis Alemands èran estats reorganizats e poguèron menar divèrsei còntra-ofensivas a partir dau 22 de fevrier. Capitèron ansin de reconquistar Belgorod e Karkòv, de destrurre 52 divisions sovieticas ( òmes tuats, bleçats ò capturats) e de formar un salhent a l'entorn de Kursk que foguèt l'objècte de la batalha de Kursk dins lo corrent de l'estiu.

## Liames intèrnes
*premiera batalha de Karkòv
*segonda batalha de Karkòv
## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Segonda batalha de Smolensk

La **segonda batalha de Smolensk** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 7 d'aost au 2 d'octòbre de 1943. Foguèt una ofensiva majora de l'Armada Roja dirigida per lei generaus Andrei Yeremenko e Vasily Sokolovsky que dispausavan d'aperaquí  òmes, de  canons, de  carris e de  aeronaus. En fàcia, leis Alemands tenián de defensas importantas tengudas per  òmes sostenguts per 500 carris,  canons e 700 aeronaus. Lo generau Günther von Kluge assegurèt la coordenacion d'aquelei fòrças.

La progression sovietica foguèt fòrça malaisada en causa de l'importància dei defensas alemandas e de la combativitat deis unitats de la *Wehrmarcht*. Pasmens, l'URSS enregistrèt mai d'una victòria dins lo corrent d'aquela ofensiva ambé la liberacion de plusors vilas importantas coma Smolensk ò Roslav e ambé lo desgatjament definitiu de la region de Moscòu que foguèt abandonada per leis Alemands. Enfin, la mobilizacion de fòrças alemandas importantas (55 divisions) per arrestar l'ofensiva favorizèt per la seguida l'ataca lòng de Dnièpre que comencèt lo 24 d'aost.

Lo bilanç uman de la batalha es estimat a  soudats perduts (tuats, bleçats, dispareguts e capturats) per lei Sovietics còntra - per leis Alemands.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Ofensiva Leningrad-Novgorod

L**'ofensiva Leningrad-Novgorod** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 14 de genier au 1 de març de 1944. Opausèt l'armada sovietica que teniá  òmes dins la region ai fòrças alemandas qu'alinhavan  combatents. L'objectiu de l'ofensiva èra de rompre lei linhas alemandas permetent l'enceuclament de Leningrad e d'arrestar ansin lo sètge de la segonda vila de l'Union Sovietica. En despiech de defensas alemandas importantas, lei Sovietics capitèron de rompre lo blocus lo 26 de genier. Pasmens, lei combats contunièron fins au mes de març per desgatjar definitivament la ciutat.

Lo bilanç uman de la batalha foguèt de  soudats perduts per l'Armada Roja ( mòrts e  bleçats) e de  òmes perduts per la *Wehrmacht* ( mòrts e  bleçats).

## Liames intèrnes

* Sètge de Leningrad.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Julià de Jòdar

**Julià de Jòdar i Muñoz** (Badalona, 28 de decembre de 1942) es un escrivan catalan. 

## Biografia
Julià de Jòdar nasquèt lo 1942 a Badalona e se crièt al quartièr del Gorg d'aquela vila. Malgrat que se dirigiguèt primièr cap a estudis d'engenhariá e obtenguèt lo sieu diplòma d'enginhèr tècnico-quimic lo 1964, abandonèt après aquela via per estudiar d'umanitats. Se licencièt aital en istòria modèrna e contemporanèa lo 1973, e faguèt d'estudis de teatre a l'escòla d'Art Dramatic Adrià Gual. Hi fou membre de l'equip de Ricard Salvat.
La siá òbra magna es *L'atzar i les ombres*, trilogia que compren los romans *L'àngel de la segona mort*, *El trànsit de les fades* e *El metall impur*. 
Lo 2009, amb lo sieu roman *Pastoral catalana*, una sòrta d'aumenatge a l'escrivan estatunidenc Philip Roth e lo sieu roman *American Pastoral*, recebèt çò Prèmi Carlemanh qu'autreja annalament lo govèrn d'Andòrra.

A l'ora d'ara (2006) collabòra cada setmana al jornal *[[Avui]]*, cada quinze jorns al jornal *[[El Punt]]*, setmanalment a *Elsingulardigital* e, mai esporàdicament, a VilaWeb.

Lo 13 d'octòbre de 2012 foguèt escuelhut l'ochanta quatren de la lista de la CUP-Alternativa d'Esquèrras per Barcelona a las eleccions dins lo Parlament de Catalonha de 2012, amb l'objectiu de barrar la lista de la circonscripcion, amassa amb lo fotbolaire Oleguer Presas e l'avocat August Gil Matamala, ochanta tresen e ochanta cinquen respectivament.

L'an 2012 publiquèt, amassa amb lo jornalista David Fernàndez, lo libre *Cop de CUP*.

## Òbra
### Romans
* *L'àngel de la segona mort*. Barcelona: Quaderns Crema, 1997. Prèmi Ciutat de Barcelona 1998. ISBN 978-84-7727-185-7
* *El trànsit de les fades*. Barcelona: Quaderns Crema, 2001. Prèmi de la Crítica 2001. ISBN 978-84-7727-344-8
* *L'home que va estimar Natàlia Vidal*. Barcelona: Edicions 62, 2002. Prèmi Prudenci Bertrana 2003. ISBN 978-84-297-5347-9
* *El metall impur*. Barcelona: Proa, 2005. Prèmi Sant Jordi 2005. Prèmi Crítica Serra d'Or de roman 2007. ISBN 978-84-8437-858-7
* *Noi, ¿has vist la mare amagada entre les ombres?*. Barcelona: Proa, 2008. ISBN 978-84-8437-445-9
* *La pastoral catalana*. Barcelona: Proa, 2009. Prèmi Carlemany 2009. Prèmi Crítica Serra d'Or de roman 2011.

### Narracions
* *Zapata als Encants*. Barcelona: Quaderns Crema, 1999. ISBN 978-84-7727-285-4

### Autras publicacions
* *Fot-li que som catalans*, Barcelona: L'Esfera dels Llibres, 2005 (amb Xavier Bru de Sala e Miquel de Palol).
* *Fot-li més que encara som catalans*, Barcelona: L'Esfera dels Llibres, 2006 (amb Xavier Bru de Sala e Miquel de Palol).
* *Directe al gra*, Ed. Brosquil, 2007.
* *Cop de CUP. Viatge a l'ànima i a les arrels de les Candidatures d'Unitat Popular*, Barcelona: Columna Edicions, 2012 (amb David Fernàndez).

## Referéncias


## Ligams extèrnes
*Julià de Jòdar al web de l'Associació d'Escriptors en Llengua Catalana (AELC).
* LletrA Julià de Jòdar Universitat Dubèrta de Catalonha e Institut Ramon Llull
* Informació sobre Julià de Jòdar a l'xtec
* Videoentrevista de Vilaweb a Julià de Jòdar amb motiu de la publicació de ''La pastoral catalana''
Batalha de Velikiye Luki

La **batalha de Velikiye Luki** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 19 de novembre de 1942 au 16 de genier de 1943. Opausèt la 3 Armada de tuert sovietica (inicialament  òmes renfòrçats per la seguida per  soudats suplementaris) au LIX Còrs alemand (inicialament  òmes que recebèron lo renfòrç de  combatents suplementaris pendent la batalha). Maugrat de pèrdas importantas, lei Sovieticas capitèron de rompre certanei linhas alemandas e d'enceuclar Velikiye Luki e sa garnison. En decembre e en genier, una tiera de còntra-ofensivas mau capitèt de liberar lei defensors de la vila que foguèron pauc a pauc reduchs per d'assauts repetits de l'Armada Roja. Pasmens, una partida capitèt de s'escapar e de jónher l'armada alemanda.

Lo bilanç uman de la batalha foguèt d'aperaquí  soudats tuats, bleçats ò capturats per la *Wehrmarcht* e d'aperaquí  mòrts, dispareguts e bleçats dins lei rengs sovietics.

## Liames intèrnes

* Batalhas de Rhzev.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Joan Carreras i Goicoechea

**Joan Carreras i Goicoechea** (Barcelona, 22 de julhet del 1962) es un jornalista, scenarista de television e escrivan catalan.
 

## Biografia
Filh de Joan Carreras i Martí, es professor associat de la Facultat de Comunicacion a la Blanquerna, ont impartís de classas de jornalisme digital. A trabalhat pendent un decènni a la Corporacion Catalana de Mejans Audiovisuales, ont es estat director lo Canal 33 e un dels responsables de la creacion del programa *[[Info-K]]*. Al 324.cat experimentèt amb nòus formats e narrativas digitalas. Trabalhèt tanben a l*[[Avui]]*, *[[Diari de Barcelona]]* e *[[El Temps]]*. 

*Cafè Barcelona* (Proa) es lo cinquen roman de Joan Carreras. Los sieus personatges exprimisson pas sovent çò que vòlon vertadièrament dire. An de secrèts. Se mòvon dintratz Amsterdam i Barcelona, e los perseguís la fauta. L'escrivan los dona una autra oportunitat.Lo roman recebèt lo Prèmi Ciutat de Barcelona lo 2014.

Lo 2014 recebèt tanben çò Prèmi Sant Jordi de roman per *L'àguila negra*. 

## Òbra publicada
### Recuèlhes de relats
* 1990 — *Les oques van descalces* (Quaderns Crema)
* 1993 — *La bassa del gripau* (Quaderns Crema)

### Romans
* 1998 — *La gran nevada* (Empúries)
* 2003 — *Qui va matar el Floquet de Neu* (Empúries)
* 2009 — *L'home d'origami* (Amsterdam)
* 2012 — *Carretera secundària* (Proa)
* 2013 — *Cafè Barcelona* (Proa)
* 2015 — *L'àguila negra*

## Prèmis e reconeissenças
2012 — Prèmis Literaris de Cadaqués — Carles Rahola de jornalisme. Postales de la nostalgia dempuèi Cadaqués
2014 — Prèmi Ciutat de Barcelona de literatura catalana per *Cafè Barcelona*
2014 — Prèmi Sant Jordi de roman per *L'àguila negra*

## Referéncias


## Ligams extèrnes
* 
* Joan Carreras i Goicoechea al web Qui és qui de les lletres catalanes
Joaquim Pijoan i Arbocer

**Joaquim Pijoan** (Santa Cristina d'Aro, Baix Empordà, 1948) es un pintor e escrivan catalan.

La siá òbra publicada consistís en *Somni* (1983), *Sayonara Barcelona* (2007) e *Amor a Venècia* (2007). Considèra la pintura coma la siá granda passion, mas son estats dos prèmis literaris a lo far conéisser al grand public: lo Documenta (1982) per *Sòn* e, en especial, lo Sant Jordi (2006) per *Sayonara Barcelona*. L'únic material publicat entre les dues dates fou a la *[[Revista de Girona]]*.

## Sayonara Barcelona
*Sayonara Barcelona*, o segond roman de l'escrivan e artista baixempordanès publicada lo 2007.Recebèt lo Prèmi Sant Jordi d'Òmnium Cultural lo 2006.

### Argument
Abraham es un pintor que partiguèt de Barcelona fa vint-e-cinc ans sens avertir degun, en daissant fòrça gents penjadas, sustot una gojata embarassada, e tòrna ara del Japon, ont a viscut, a se donar comjat de la vila e de lo sieu passat per i tornar pas jamai mai. Abraham Compren en aquel viatge que tot a tròp cambiat, quitament el, entièrament ligat a la cultura japonesa e pas a l'occidentala, los sieus amics e sustot la vila, que s'es convertit en un parc tematic ont se malaisit sentir quauquarrés parlar en catalan. 

Çò de mès d'interessant de tot es coma es escrich lo roman, en principi amb un narrador en tresena persona qu'obsèrva los sieus personatges, los obsèrva de tala manièra que lo podèm quitament trobar coma un personatge mai dins lo roman, coma un detectiu privat que los seguís e en un moment donat nos explica lo perque d'aver escrich çò que se legís. Nos trobam tanben amb passatges en primièra persona amb los personatges en narrant los sieus punts d'enguarda. Aqueles efièches donan grand polifonia al roman e es un recors de grand interès.
## Referéncias

## Bibliografia
* Pijoan, Joaquim: *Diari del pintor JP*. Publicacions de L'Abadia de Montserrat, 2007. ISBN 9788484158899 en linha

## Ligams extèrnes
*Joaquim Pijoan al web Qui és qui de les Lletres Catalanes
* Òmniun Cultural
Batalha de Kamenets-Podolsky

La **batalha de Kamenets-Podolsky** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 25 de març au 15 d'abriu de 1944. Foguèt la consequéncia d'una temptativa de l'armada sovietica d'enceuclar e d'anientar la 1 Armada blindada alemanda. La premiera etapa d'aqueu plan foguèt una capitada e  soudats alemands foguèron enceuclats en Ucraïna Occidentala durant lo mes de març. Pasmens, sota la direccion dau generau Hans-Valentin Hube e dau marescau Erich von Manstein, leis Alemands rompèron lei linhas sovieticas e s'enfugiguèron de l'enceuclament.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Ofensiva de Crimèa

L**'ofensiva de Crimèa** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 8 d'abriu au 12 de mai de 1944. Organizada per l'armada sovietica (4 frònt ucraïnés), son objectiu èra la reconquista de la peninsula de Crimèa ocupada dempuei julhet de 1942 per leis Alemands e lei Romanés. S'acabèt per l'evacuacion de la region per la *Wehrmacht* e de pèrdas importantas per lei dos camps ( soudats perduts per l'Axe e  per lei Sovietics).

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Premiera ofensiva de Jassy–Kishinev

La **premiera ofensiva de Jassy–Kishinev** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 8 d'abriu au 6 de junh de 1944. Organizada per l'armada sovietica, foguèt una temptativa d'invasion generala de Romania menada per lei 2 e 3 Frònts ucraïnés. Son objectiu èra d'eliminar Romania de la guèrra e d'estendre l'influéncia de l'URSS dins lei Balcans. Pasmens en despiech de son inferiotat numerica ( òmes còntra ), leis armadas alemanda e romanesa capitèron de s'opausar victoriosament ais atacas de l'Armada Roja e l'ofensiva s'acabèt per una revirada. Lei Sovietics i perdiguèron  combatents còntra  per l'Axe.

## Liames intèrnes

* Segonda ofensiva Jassy–Kishinev.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Sebastià Alzamora i Martín

**Sebastià Alzamora i Martín**(Llucmajor, Malhòrca, 6 de març de 1972)es un escrivan, critic literari e gestor cultural malhorquin. Autoproclamat membre del grop poetic nomenat Imparables.

## Biografia
Licenciat en Filologia Catalana per la Universitat de las Ilhes Balears, se faguèt conéisser amb lo poemari *Rafel* (1994; Prèmi Salvador Espriu). A tanben publicat *Apoteosi del cercle* (1997), *Mula morta* (2001) e *El benestar* (2003).

Coma narrador, a publicat *L'extinció* (1999), *Sara i Jeremies* (2002), *La pell i la princesa* (2005), *Nit de l'ànima* (2007), *Miracle a Llucmajor* (2010) e *Dos amics de vint anys* (2013). Es autor de l'assag sus Gabriel Janer Manila *L'escriptura del Foc* (1998). Participèt tanben a *Imparables, Una antologia* (2004) e publiquèt amb Hèctor Bofill i Manuel Forcano *Dogmàtica Imparable* (2005). Coma articulista, es collaborador dels jornals *[[Avui]]* E *[[Ara]]*.

Dempuèi decembre de 2007 es director de la revista "Cultura".

## Guardons
* 1994: Prèmi Salvador Espriu per *Rafel*
* 1996: Prèmi Bartomeu Rosselló-Pòrcel dels Prèmis 31 de decembre de l'Obra Cultural Balear.
* 1999: Prèmi Documenta de narrativa
* 2002: Prèmi Ciutat de Palma per *Sara i Jeremies*
* 2003: Prèmi Jocs Florals de Barcelona per *El Benestar*
* 2005: Prèmi Josep Pla de narrativa per *La pell i la princesa*
* 2008: Premi Carles Riba de poesia per *La part visible*
* 2011: Prèmi Sant Jordi de roman, per *Crim de sang*

## Referéncias

## Ligams extèrnes
* Sebastià Alzamora al web de l'Associació d'Escriptors en Llengua Catalana (AELC)
* Fitxa de l'autor
* Sebastià Alzamora al Qui és qui de les Lletres Catalanes
* LletrA. Sebastià Alzamora Universitat Dubèrta de Catalonha e Institut Ramon Llull.
Ofensiva Lvov–Sandomierz

L**'ofensiva Lvov–Sandomierz** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 13 de julhet au 29 d'aost de 1944. Foguèt una ofensiva majora de l'Armada Roja còntra Ucraïna e lei regions orientalas de Polonha que se pòu devesir entre tres ofensivas principalas : l'ofensiva Lvov (13-27 de julhet de 1944), l'ofensiva Stanislav (13-27 de julhet de 1944 tanben) e l'ofensiva Sandomierz (28 de julhet - 29 d'aost de 1944). A l'origina, èra l'ataca sovietica principala de l'estiu de 1944 mai la capitada imprevista de l'Operacion Bagration limitèt finalament lei combats car la desbranda dau Grop d'Armadas Centre entraïnèt una retirada precipitada deis Alemands per defugir l'enceuclament dau Grop d'Armadas Sud. Aquò permetèt ai Sovietics de conquistar Galícia e d'intrar en Romania.

Lo bilanç uman de l'ofensiva foguèt de  òmes perduts per l'Axe còntra  per l'Armada Roja.

## Liames intèrnes

* Operacion Bagration, autra ofensiva sovietica majora de l'estiu de 1944.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Emili Rosales i Castellà

**Emili Rosales i Castellà** (Sant Carles de la Ràpita, Montsià, 12 de febrièr de 1968) es un escrivan e editor catalan.

S'inicièt en lo camp de la poesia, mas passèt rapidament al roman. Après publicar tres títols en quatre ans, ne consacra cinc a presentar lo seguent. L'esfòrç se vei recompensat e *La vila invisibla* conquistèt lo prèmi Sant Jordi e reculhiguèt de criticas d'aquò mai positivas. Lo roman s'es tradusit al castelhan.

En mai d'escrivan e editor (en sagèths del Grop Planeta), Rosales a exercit de revirador e de professor de literatura. Ocasionalment publica de criticas de libres en la premsa escricha. Es director editorial de Grup 62 i Destino.

## Obra
### Poesia
* 1989 — *Ciutats i mar*
* 1991 — *Els dies i tu*

### Roman
* 1995 — *La casa de la platja*
* 1997 — *Els amos del món*
* 1999 — *Mentre Barcelona dorm*
* 2005 — *La ciutat invisible*

## Prèmis e reconeissenças
* 2004 — Sant Jordi per *La ciutat invisible*

## Referéncias

## Ligams extèrnes

*Emili Rosales al web de l'Associació d'Escriptors en Llengua Catalana (AELC)
Batalha de Narva (1944)

La **batalha de Narva** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 2 de febrier au 10 d'aost de 1944. Foguèt la consequéncia d'una ofensiva sovietica destinada a reconquistar leis país baltics e opausèt l'Armada Roja ai fòrças alemandas renfòrçadas per de volontaris estonians.

Son debanament pòu se devesir entre dos periòdes principaus que son la batalha de la tèsta de pònt de Narva (febrier-julhet de 1944) e la batalha de la Linha Tannenberg (julhet-aost de 1944). Lei Sovietics capitèron d'establir una tiera de tèsta de pònt lòng de Narva mai mau capitèron de perseguir son avançada. Au contrari, una tiera de còntra-ofensivas alemandas entraïnèt la destruccion de la màger part dei tèstas de pònt. Aqueu succès defensiu permetèt ais Alemands de mantenir son contraròtle sus lei país baltics e de gardar Finlandia dins la guèrra en empachant l'armada sovietica de l'atacar per darrier a partir dau territòri estonian.

Lo bilanç uman de la batalha foguèt de  combatents perduts per l'Axe ( tuats e  bleçats) còntra  per lei Sovietics ( tuats e  bleçats).

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Ramon Solsona i Sancho

**Ramon Solsona i Sancho** (Barcelona, 7 de febrièr de 1950) es un escrivan e publicista catalan. Licenciat en Filologia Romanica e professor de segondària en excedéncia, destaca per lo sieu estil ironic e per las nombrosas collaboracions amb mejans de premsa escricha (*[[Avui]]*, *[[Diari de Barcelona]], [[La Vanguardia]]*) e de ràdio (Catalunya Ràdio, *[[RAC 1]]*), aes a l'ora d'ara collaborador dins lo programa de ràdio *[[El Matí de Catalunya Ràdio]]* amb Mònica Terribas a l'espaci "Entre paraules". 

Es estat tanben poèta (satíric) amb lo pseudonim *Lo Gaiter del Besòs*. Lo sieu roman *Les hores detingudes* conquistèt tres prèmis literaris lo meteis an e foguèt tradusida al castelhan e al francés. Per la television, a trabalhat coma scenarista per las sèrias *Agència de viatges,* *Estació d'enllaç* e *El cor de la ciutat*, emesas per TV3. Foguèt coautor de l'imne del centenari del Fotbòl Club de Barcelona (1998), amassa amb Antoni Ros Marbà. Lo 2010 recebèt çò prèmi Sant Jordi de roman per l'òbra *[[L'home de la maleta]]*.

## Obra

### Narrativa brèu
* 1991: *Llibreta de vacances*
* 2006: *Cementiri de butxaca*

### Romans
* 1989: *Figures de calidoscopi*
* 1993: *Les hores detingudes*
* 1998: *DG*
* 1999: *No tornarem mai més*
* 2001: *El cor de la ciutat*
* 2004: *Línia blava*
* 2011: *[[L'home de la maleta]]*

### Poesia
* 1989: *Sac de gemecs*

### No ficcion
* 1995: *Ull de bou*
* 1995 *Ull de vaca*
* 2005: *A paraules em convides*

## Prèmis literaris
*1994 Prèmi Crítica Serra d'or de Literatura e Assag per *Les hores detingudes*
*1994 Prudenci Bertrana per *Les hores detingudes*
*1994 Prèmi Lletra d'Or per *Les hores detingudes*
*2010 Sant Jordi per *[[L'home de la maleta]]*
*? Prèmi Avui d'articles jornalistics

## Referéncias

## Ligams extèrnes

* Ramon Solsona al web de l'Associació d'Escriptors en Llengua Catalana (AELC)
* Ramon Solsona al Qui és qui de les Lletres Catalanes
* Ramon Solsona i Sancho al Corpus literari ciutat de Barcelona
* LletrA, Ramon Solsona, Universitat Dubèrta de Catalonha e Institut Ramon Llull.
Ofensiva de Belgrad

L**'ofensiva de Belgrad** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 14 de setembre au 24 de novembre de 1944. Foguèt una tiera d'atacas destinada a liberar la mitat orientala de Iogoslavia organizada per l'armada sovietica, l'armada bulgara e lei partisans iogoslaus. Un autre objectiu dei Sovietics èra de fixar lei tropas alemanda estacionadas dins la region per empachar lo mandadís de renfòrç en Ongria ont avián d'importanteis ofensivas còntra Budapèst. S'acabèt per un succès important dei Sovietics e de seis aliats ambé la liberacion de Belgrad (24 de novembre) e de la màger part de Serbia. Pasmens, la *Wehrmacht* e seis aliats croats capitèron de se retirar en Croàcia e en Bòsnia onte restaurèron una linha defensiva solida.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Ofensiva Petsamo–Kirkenes

L**'ofensiva Petsamo–Kirkenes** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 7 au 29 d'octòbre de 1944. Organizada per l'armada sovietica, son objectiu èra de conquistar divèrsei minas de niquèl tengudas per leis Alemands e que representavan una ressorsa importanta per l'industria dau Tresen Reich. L'operacion s'acabèt per un succès mai lei fòrças alemandas capitèron de se retirar en bòn òrdre.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Lluís-Anton Baulenas

**Lluís-Anton Baulenas i Setó** (Barcelona, 21 de setembre de 1958) es un escrivan, revirador e critic literari catalan.

Abans d'exercir d'escrivan, aviá fach de mèstre a l'escòla privat e en instituts de segondària. Abandona après aqueles trabalhs segondaris e consagra tot lo sieu temps a l'escritura. Los sieus inicis literaris se devon al teatre, camp que faguèt d'actor, director e autor. Totun, la reconeissença publica li arriba, sustot, del prètzfach coma romancièr. A ganhat los prèmis mai importants de la literatura catalana e es estat tradusit a divèrsas lengas. Coma revirador el meteis, a adaptat al catalan de tèxtes de Marguerite Yourcenar, Eugène Labiche, William Gibson, Eugene O'Neill, Jean Cocteau, Albert Camus E Boris Vian. Lo director Ventura Pons transformèt *[[Amor idiota]]* en una film de succès.

## Òbras
### Roman
* *Qui al cel escup*
* *Neguit*
* *Sus Scrofa (porcs)*
* *Càlida nit*
* *Rampoines-451*
* *Noms a la sorra*
* *Alfons XIV, un crim d'estat*
* *Els caníbals*
* *El fil de plata*
* *La felicitat*
* *Amor d'idiota*
* *Per un sac d'ossos*
* *Àrea de servei* (2007)
* *El nas de Mussolini* (2008)
* *L'últim neandertal*, La Magrana/RBA, 2014
* *La vostra Anita*, Bromera (2015)

### Teatre
* *La ben calçada* (amb Damià Barbany)
* *No hi ha illes meravelloses*
* *Melosa fel*
* *El pont de Brooklyn*
* *Trist, com quan la lluna no hi és*

### Infantil e juvenil
* *El gran màgic d'Oz: a la recerca d'un mateix* (amb Francesc Alborch)

### No ficcion
* *Manual de llengua catalana per a ús i bon aprofitament dels estudiants de COU*
* *El català no morirà*

### Filmografia
* 2001 -*[[Anita no perd el tren]]*, basada en lo sieu roman Bones obres (director: Ventura Pons)
* 2004 - *[[Amor idiota]]*, basada en lo sieu roman del meteis nom, (director: Ventura Pons)

## Prèmis
* 1989 Prèmi Documenta de narrativa per *Càlida nit*
* 1998 Prèmi Carlemanh de roman per *El fil de plata*
* 1999 Premi Crítica Serra d'Or de roman per *El fil de plata*
* 2000 Prèmi Prudenci Bertrana de roman per *La felicitat*
* 2005 Prèmi Ramon Llull de roman per *Per un sac d'ossos*
* 2008 Premi Sant Jordi de roman per *El nas de Mussolini*

## Referéncias

## Ligams extèrnes
*LletrA. «Lluís-Anton Baulenas i Setó»  Universitat Dubèrta de Catalonha e Institut Ramon Llull.
*«Lluís-Anton Baulenas i Setó» Associació d'Escriptors en Llengua Catalana (AELC).
Ofensiva Vistula-Oder

L**'ofensiva Vistula-Oder** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 12 de genier au 2 de febrier de 1945. Organizada per lei Sovietics que tenián una superioritat numerica e materiala fòrça importanta ( d'òmes e  veïculs ò pèças d'artilhariá còntra inicialament  òmes e  veïculs ò pèças d'artilhariá), permetèt a l'Armada Roja de passar Vistula e d'arribar a 80 km de Berlin.

Durant aquela ataca, leis Alemands perdiguèron aperaquí  òmes còntra aperaquí  òmes per lei Sovietics.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Ofensiva de Prússia Orientala

L**'ofensiva de Prússia Orientala** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 13 de genier au 25 d'abriu de 1945. Organizada e entraïnada per lei Sovietics, seis objectius èra l'eliminacion dei fòrças alemandas situadas au nòrd dei tropas sovieticas qu'èran a avançar en direccion de Berlin e la conquista dei pòrts de la region, especialament Konigsberg. Maugrat una resisténcia acarnada, l'ataca capitèt d'eliminar la màger dei fòrças alemandas estacionadas en Prússia, especialament lei 15 divisions enceucladas dins la pòcha de Heiligenbeil (26 de genier - 29 de març de 1945), la garnison de Konigsberg (genier - 9 d'abriu de 1945) e lei tropas blocadas dins la peninsula de Sambia. Pasmens, certaneis unitats de la *Wehrmacht* capitèron de resistir fins a la fin de la guèrra dins la lòna de Vistula. De mai, la viva resisténcia dei soudats alemands permetèt l'evacuacion de milièrs de civius que poguèron s'enfugir de la region.

## Liames intèrnes

* Batalha de Konigsberg.
* Pòcha de Heiligenbeil.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Ofensivas de Silèsia

Leis **ofensivas de Silèsia** se debanèron dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 8 au 24 de febrier e dau 15 au 31 de març de 1945. Organizadas per lei Sovietics, permetèron d'assegurar l'ala nòrd de l'Armada Roja dins son avançada en direccion de Berlin. S'acabèt per un succès sovietic maugrat lo mantenement de pòchas de resisténcia alemanda dins certanei pòrts de la region.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Ofensiva de la Baltica

L**'ofensiva de la Baltica** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 14 de setembre au 24 de novembre de 1944. Opausèt l'Armada Roja que gropèt mai de  combatents sostenguts per  canons,  carris e  avions ai fòrças de l'Axe (armada alemanda renfòrçada per de volontaris locaus) qu'alinhèt aperaquí  òmes,  pèças d'artilhariá,  carris e 400 avions. S'acabèt per una victòria sovietica importanta ambé la reconquista la màger part dei país baltics e l'enceuclament dei rèstas dau Grop d'armadas Nòrd de la *Wehrmacht* ( òmes) dins la peninsula de Curlàndia onte demorèt blocat fins a la fin de la guèrra. 

La conquista dau litorau estonian menaçava Finlàndia d'una ataca per darrier e entraïnèt lo cambiament de camp de Helsinki que chausiguèt de negociar la fin de la Guèrra de Contuniacion en cambi dau sauvament de son independéncia. Ansin, lo 19 de setembre, foguèt signat l'Armistici de Moscòu entre l'Union Sovietica e Finlàndia. L'armada finlandesa acomencèt alora una tiera d'atacas còntra lei fòrças alemandas estacionadas sus son territòri.

## Liames intèrnes

* Guèrra de Lapònia.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Segonda ofensiva Jassy–Kishinev

La **segonda ofensiva Jassy–Kishinev** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 20 au 29 d'aost de 1944. Organizada per l'Armada Roja en parallèl de l'Operacion Bagration e de l'ofensiva Lvov–Sandomierz, foguèt una ofensiva majora còntra Romania defenduda per leis armadas alemanda e romanesa. S'acabèt per una victòria sovietica importanta ambé la destruccion de la 6 Armada alemanda e de la 4 Armada romanesa e l'invasion d'una partida de Romania. Aquò entraïnèt la retirada generala deis Alemands qu'abandonèron la màger part dei Balcans. De mai, un còp d'estat favorable ais Aliats arrestèt lo marescau Ion Antonescu lo 23 d'aost. Lo rèi Miquèu I reprenguèt lo poder e declarèt la guèrra ai fòrças de l'Axe tre lo 24 d'aost.

Dins lo corrent d'aquela ataca, lei Sovietics perdiguèron  òmes ( tuats e  bleçats), leis Alemands  ( tuats e  presoniers) e lei Romanés  tuats ( entre lo 20 e lo 23 d'aost,  après son cambiament de camp).

## Liames intèrnes

* Premiera ofensiva Jassy–Kishinev.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Batalha de Viena

La **batalha de Viena** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 2 au 13 d'abriu de 1945. Opausèt leis armadas sovietica e bulgara a la garnison alemanda de la vila e a divèrsei formacions de la *Wehrmacht* cargada de protegir la capitala austriana. S'acabèt per una victòria sovietica ambé la capitulacion dei defensors que mancavan de municions per perseguir sa resisténcia. Aquò entraïnèt la formacion d'un govèrn austrian independent que proclamèt la secession d'Àustria dau Tresen Reich.

Vienna Operations.jpg|Fotografia de soudats sovietics a l'entorn de Viena.
Благодарность Сталина за взятие Вены.jpg|Gratitude de Staline à l'un des participants de batalha


## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Batalha de Shanghai

La **batalha de Shangai** se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 13 d'aost au 17 de novembre de 1937. Opausèt la Republica de China a l'Empèri Japonés. Foguèt la consequéncia d'una ofensiva japonesa còntra la vila e de la volontat chinesa d'arrestar l'avançada rapida dei tropas advèrsas per permetre lo transferiment deis industrias litoralas estrategicas vèrs lei regions interioras.

La Republica de China alinhèt 75 divisions ( òmes) mai l'armament èra principalament compausat d'armas leugieras d'infantariá. En fàcia, lei Japonés èran mens nombrós ( òmes) mai l'equipament ( avions e 300 carris leugiers) e lo comandament èran superiors. Lo debanament de la batalha pòu se devesir entre tres periòdes :
* dau 13 au 22 d'aost, lei Chinés assaièron sensa succès d'eliminar lei tropas japonesas desbarcadas a l'entorn de Shangai.
* dau 23 d'aost au 26 d'octòbre, lei Japonés organizèron una tiera de desbarcaments per renfòrçar sa preséncia dins la vila e son relarg. Aquò entraïnèt de combats urbans violents e saunós entre lei doas armadas.
* dau 27 d'octòbre au 17 de novembre, lei Chinés, desbordats per lei desbarcaments enemics, foguèron obligats de se retirar en direccion de la capitala Nanquin.

La batalha foguèt saunosa per lei dos camps. Lei Chinés perdiguèron aperaquí  òmes ( tuats, bleçats e dispareguts) e lei Japonés  tuats, bleçats e dispareguts, 85 avions e 51 naviris.

## Fotografias


File:Shanghai1937KMT fortification.jpg|Posicion defensiva chinesa dins una carriera de Shanghai.
File:Shanghai1937KMT intersection.jpg|Posicion defensiva chinesa a una crosiera de Shanghai.
File:Shanghai1937city zhabei fire.jpg|Incendi d'un quartier de la vila durant la batalha.
File:Shanghai1937IJA ruins.jpg|Soudats japonés dins lei roïnas de Shanghai.
File:Shanghai1937IJA landing.jpg|Desbarcament de soudats japonés dins lo corrent de la batalha.
File:Bloody Saturday, Shanghai.jpg|Fotografia famosa intitulada *Bloody Saturday* mostrant un ninet cremat.
File:Shanghai1937KMT luodian.jpg|Ataca de soudats chinés a l'entorn de Shanghai.
File:Japanese naval infantry near Sanyili, Shanghai.jpg|Infantariá navala japonesa dins lei roïnas de Shanghai.
File:Chinese armed force rescues the wounded in WWII.jpg|Victimas chinesas d'una ataca quimica japonesa.


## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias