Vrudfuèlh (Tolosan)

**Vrudfuèlh ** o **Vrufuèlh** , prononciacion locala per un ancian *Verfuèlh* (*Verfeil* en francés), es una comuna de Lengadòc situada dins lo departament francés de Nauta Garona e  la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

Comuna de l'airal urban de Tolosa situada a una vintena de quilomètres al Nòrd-Èst de Tolosa, accès per l'autorota A68.

Emai sián prèp de l'aglomeracion tolosana, Vrudfuèlh e son ròdol demòran pauc urbanizats, poblats çaquelà subretot de personas que trabalhan a Tolosa.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Verful* en 1137, *Verdfeil* en 1162, *de costa Verfuelh* en 1390 , *Viridifolio*, en 1200, 1214, 1229, *Verdfeil* en 1162, *Berfeilh*, sense data, *Vertfueilh* en 1310, 1430 . 
Segon Dauzat, *Vrufuèlh* ven del latin *viridis*, « verd », e *folium*, « fuèlha, bòsc » . Es atal que J. Astor compren le nom, en precisant que *fuèlha* a le sens de « bòsc » .
Segon Negre, *Vrufuèlh* ven del bas latin *vertifolium*, « barradissa, cledas en vime trenat » .
### Sent Sarnin de Rais (nom supausat)
Las fòrmas ancianas son : *S. Saturnini de Raix*; *St Saturnin de Rais* en 1628 . 

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Vrufuèlh èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Tanlèu 1790, Vrufuèlh èra caplòc de canton. Le vocable de la glèisa es Sant Blasi . La parròquia de Vrufuèlh aviá doás annèxas sul territòri comunal, de la diocèsi e de la senescauciá de Tolosa :
* Le Ramèl, alias *Notre-Dame d'Escaufours* ;lo vilatge, a chaval suls dos departaments, es a 7 km a l'èst, al caireforc entre la RD 112 e la RD 45; garda son cementèri, mès la glèisa fosquèc rebastida en 1874 .
* *Saint-Sernin-des-Rais* (Sant Sarnin, vocable de la glèisa) . La glèisa es a 2 km de la vila sus la RD 112, direccion La Vaur.

## Administracion

* Abans la reforma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Vrufuèlh (caplòc); es ara del canton de Puègbonieu.

## Demografia

Source : *Site [http://cassini.ehess.fr/ http://cassini.ehess.fr/]*
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Economia

## Patrimòni
### Las Pòrtas
Quatre pòrtas permetián de passar los barris de la vila. Doas èran fortificadas qu'existisson d'uèi encara :
*La Pòrta Vauresa (cap a La Vaur), es classificada monument istoric de França dempuèi 1961 ;
*La Pòrta Tolosana (cap a Tolosa), semblava, a l'origina, la Pòrta Vauresa.


Verfeil (Haute-Garonne) aerial east exposure.jpg|Vrufuèlh, vista aeriana presa de l'èst.
Verfeil (Haute-Garonne) - La mairie.jpg|L'ostal de comuna.
Verfeil (Haute-Garonne) - Le château.jpg|Le castèl.
Verfeil (Haute-Garonne) - La porte Vaureze.jpg|La pòrta Vauresa. 
Verfeil (Haute-Garonne) - La porte toulousaine.jpg|La pòrta Tolosana.
Verfeil (Haute-Garonne) - L’église Saint-Blaise.jpg|La glèisa Sent Blasi dempuèi la Plaça de la Victòria. 
Verfeil (Haute-Garonne) - Maison du Lieutenant de Juge.jpg|Ostal del sègle XVI dit « del lòctenent de jutge ».
Verfeil (Haute-Garonne) - église Saint-Sernin-des-Rais- vue aérienne.jpg|Sent Sarnin *des Rais*. 
Verfeil (Haute-Garonne) - église Saint-Sernin-des-Rais.jpg|Sent Sarnin *des Rais*.
Verfeil (Haute-Garonne) - Monument aux morts.jpg|Monument als mòrts. 


### Le Castèl
Foguèt bastit, benlèu al sègle VIII, sus tres mila mètres carrats. Assegurava la proteccion del borg de mercé sa situacion nauta. Abandonat aprèp la Revolucion, manquèt de desparéisser, fins que Antoine Marie Baptistat, ciutadan de Vrudfuèlh, amb la pièja de qualques abitants, comprèsse lo castèl per apuèi lo despartir entre aqueles que l'avián sostengut.

### La glèisa Sant Blasi
La glèisa foguèt bastida al començament del sègle XVIn. Son campanal, construch de 1530 a 1554, èra inicialament una torre octogonala de tres estatges, enartada sus un massís rectangular. S'abausonèt lo 28 de mai de 1924, e lo tornèron bastir, mas amb un sol estatge.

### La glèisa Sant Sernin dels Rais e son enclaus
A dos quilomètres de Vrudfuèlh cap a La Vaur, i a lo cementèri de las *[[Las Pichonas Filhas modèlas|Pichonas Filhas modèlas]]* (immortalizadas per la comtessa de Segur) e de lor familha, los Malarets. Las tombas de la familha Malaret son dins un enclaus entornejat d'una grasilha.

En fàcia i a la glèisa de Sant Sernin dels Rais amb un campanal mur d'estil tolosan..

## Vida locala

### Ensenhament
A Vrudfuèlh i a doas escòlas e un collègi.

## Personalitats ligadas a la comuna
* Bernat de Claravals
* La Comtessa de Segur via Las Pichonas Filhas Modèlas

## Véser tanben
### Articles connèxes
* Comunas de la Nauta Garona
### Ligams extèrnes
* Ofici de torisme de la vila
* Site oficial de la Comunautat de Comunas

## Nòtas e referéncias