open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Costalats de Montastruc (VDP)

Lo **Vin de País deus Costalats de [[Montastruc]]** qu'ei un vin de País de zona de Tenarèsa.

## Produccion

## Règlas

Vins roges, rosats e blancs. 
Vins de la zòna de produccion donada. 

Vitatges pel vin roge e rosat :

Abouriou, Merlòt, Cabernet Sauvinhon, Cabernet franc, Duras, Fer Servador, Negrette, Portugais bleu, Malbec, Tannat.

Vitatges pel vin blanc : 

Colombard, Jurançon, Len de l'El, Sauvinhon Blanc, Sémillon, Muscadelle, Gros Manseng.

## Zona de produccion

Per obtiener la dénomination « Vin de país deus Costalats de Montastruc », los vins doivent être issus de vendanges récoltées sur le territoire des comunas seguentas deu departament de  :

* Canton d'Aush Nord-Oèst e Canton d'Aush Nord-Èst : Aush, Castin, Crastas, Duran, Mirapeish, Montaut, Nogarolet, Prenhan, Puicasquèr, Ròcalaura, Senta Crestia, Torrenquets e Lo Bolin.

* Canton de Florença : Florença, Brunhens, Castèthnau d'Arbiu, Ceran, Cesan,  Gavarret, Gotz, La Lana, La Mòta Gohàs, Miramont e La Tor, Montastruc, Paulhac, Poishegur, Rejaumont, Senta Radegonda, Pis, Preishac, La Sauvedat (ua partida) e Urdens.

* Canton de Jigun : Castilhon Massàs, Lavardens, Merens, Peirussa Massàs e Ròcahòrt.

* Canton de Mauvesin : Maravat, Sent Brès e Taibòsc.

* Canton de Leitora : Terrauba.
Concerto per vriulon (Brahms)

Lo **concerto per vriulon en Re major, Op. 77** de Johannes Brahms qu'ei lo sol qui aja compausat per aqueste instrument e un deus màger dehens lo repertòri deu vriulon. Que ho compausat en 1878. Que's compausa de 3 movements seguent :

   1. Allegro non troppo (en Re major)
   2. Adagio (enFa major)
   3. Allegro giocoso, ma non troppo vivace - Poco più presto (en Re major)

Qu'ei adobat per un vriulon solo acompanhat per flabutas, clarins, clarinetas, bassons, 4 trompas, 2 trompetas, timpani e còrdas.

Que ho estreat lo 1 de genèr de 1879 a Leipzig peu violonista alemand Joseph Joachim a qui Brahms e'u vodè e qui'u gavidè per aqueste concèrt on Joachim e's causí de debutar dab lo cincerto per vriulon de Ludwig van Beethoven.

## Ligam extèrne
*http://www.youtube.com/watch?v=U_zuhUk3M1s Tresau movement interpretat per Hilary Hahn
* http://imslp.org/wiki/Violin_Concerto_in_D_Major,_Op.77_(Brahms,_Johannes) Particion libra e a gratis suu site de l'International Music Score Library Project.
Jean Sibelius

**Jean Sibelius** (Tavastehus, lo 8 de deceme de 1865 – Järvenpää, lo 20 de seteme de 1957) que ho un compositor finlandés. Qu'ei mei que mei famós per l'influéncia deu folclòre nordic dens la soa musica qui las òbras mei conegudas e son las soas sèt sinfonias e lo son concerto per vriulon.

## Ligam extèrne
* http://www.youtube.com/watch?v=9t0FBQ3xeVA Valse Triste de Sibelius.
Canton de Samatan

Lo **canton de Samatan** es una division administrativa francesa, situada dins lo departament de   e la region de .

## Geografia

Aqueth canton qu'ei organizat au torn de Samatan dens l'Arrondiment d'Aush. La sua altitud que va de 150&nbsp;m (Casaus Savés) a 315&nbsp;m (Pebeas) per ua altitud mejana de 226&nbsp;m.

## Istòria
Per l’istòria deu canton, 
on peut retenir que les sites préhistoriques ou antiques sont peu nombreux, quelques villas, etablissements agricoles et nécropoles gallo-romaines. Avec le Moyen Age se constituent de petites seigneuries vassales du Comte du Comenge. Le territoire n’échappe pas à diverses exactions (du Prince Noir 1355, des Routiers 1438 et du capitaine Sus en 1589) et, misère, pestes famines ponctuent le 17e siècle. La région adhère à la Révolution. Le 19e voit le début des mutations agricoles et les notables du canton s’occupent activement de l’organisation commerciale.

## Composicion
Lo canton de Samatan se compausa de las 15 comunas seguentas :

## Administracion

## Demografia

## Véser tanben
* 
* Arrondiments de Gers
* Cantons de Gers
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Lo canton de Samatan sus lo sit de l'Insee
Haget (Gers)

**Haget** (tanben en francés) qu'ei ua comuna gascoa, situada dens lo departament de  e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
Comuna situada en Gasconha.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
*Haget* qu'es format de *fagus*, « hai, hau » e deu sufixe collectiu *-etum* (---> **fagetum*) , o deus eretèrs d'aqueth compausat (e non pas de *hai* e *-et*, qui auré donat **haiet*). Lo sens de *haget*, *hageda*, *faget*, *fageda*, *faja*, etc, qu'es d'un bòsc o bosquet de hais (de haus).

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Mielan ; qu'es adara deu canton Miranda-Astarac.

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Haget suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Via Lemovicensis

La **Via Lemovicensis** qu'ei un deus quate camins de França e d'Occitània deu Camin de Sant Jacme. 

La via que parteish de Verzelai.

Que passa per Lemòtges de cap a Roncesvaus per passar en Navarra e Espanha dinc au Pont de la Reina o e s'amassa dab los autes camins Francés, bascos e occitans dens lo Camin navarrés e amassa que forman lo Camin Francés dinc a Sant Jacme de Compostèla.
Larressingla

**Larressingla** o **La Recingla** (*Larressingle* en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Segon Dauzat, *La Recingla* qu'es format de l'article *la*, deu prefixe *re-* e deu substantiu verbau de **cingulare*, pròpriament cinglar. L'etimologia qu'es motivada per ua embarra fortificada au sègle XIII.
Segon Negre, *La Recingla* qu'es un vilatge fortificat en fòrma de miei cercle sus ua fin de cropa; lo nom qu'es format deu gascon *arrè-çangla* [Palay] (varianta *cingla* de çangla atestada [o de la part envèrsa]) : cingla d'endarrèr de l'arnesc .
Etimologia, non pas populara, mes en tot cas prescientifica : segon la legenda, aqueth vilatge fortificat deu sègle XIII que tiraré lo son nom de l'epòca galloromana. Ua unitat de la legion romana acarada a la resisténcia de la populacion locala qu'auré recebut deu son comandant l'òrdre de manobrar «retro singuli», sia endarrèr un per un.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Larrecingla suu site de l'Insee

* Larressingla : « la cité des machines deu Moyen Âge »

## Nòtas e referéncias
Yzeures-sur-Creuse

**Yzeures-sur-Creuse** es una comuna de França situada dins la region del Centre e lo departament d'Indre e Léger.

Lo gentilici es *yzeurois -oise*.

## Geografia

thumb|Naut=Yzeures sus Creuse en Indre e Loire|left|upright|Yzeures sus Creuse en Indre e Loire.

thumb|alt=Yzeures sur Creuse en Indre et Loire|left|upright|Yzeures sur Creuse en Indre et Loire.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Cultura
### Musèus d'Yzeures
* Musèu Mado Robin
* Musèu Minèrva : Musèu arqueologic

## Personalitats
* Mado Robin, cantairitz francesa
* Agnès Sorel, mestressa del rei Carles VII de França
* Paul Haviland, retrachièr

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes
*  Sit oficial

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Tacloban

**Tacloban** qu'ei ua ciutat portuària, capitala de la província Filipina de Leyte, situada aproximativament a 600&nbsp;km au sud de Manila.
Vangz Yenfanh

**Vangz Yenfanh** (Huang Xianfan - 黄現璠 - en chinés; Fusui, 13 de novembre de 1899 - Guilin, 18 de genièr de 1982) es un istorian e antropològ chinés de la minoritat Zhuang.

## Biografia
Vangz Yenfanh nasquèt lo 13 de novembre de 1899 dins la vila de Qujiu, districte de Fusui, dins lo Guangxi. Faguèt los estudis universitaris d'istòria e antropologia a Pequin, e los acabèt a Tòquio. Quand tornèt al Guangxi passèt e obtenguèt lo concors de cadièra de professor a l'Universitat de Guangxi (de 1943 a 1953) e a l'Universitat de Guangxi (de 1954 a 1982). Vangz foguèt lo primièr professor d'universitat de nacionalitat zhuang. Se moriguèt dins lo districte urban de Guilin lo 18 de genièr de 1982 en seguida d'una emorragia cerebrala. L'enterrèron al Cementèri Monumental de Nanning (la capitala de Guangxi).

## Òbras publicadas
* 1932-1934: Istòria (en chinés)
* 1957: Istòria dels Zhuang

## Nòtas


## Ligams extèrnes

* en chinés: Huang Xianfan antropològ
* en chinés: Huang Xianfan professor de Zhuang
Aurensan (Gers)

**Aurensan** o **Aurençan** (*Aurensan* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Aurensan qu'es atestat au sègle XI, *Auranza* (o *Aurenza*, segon Negre). Segon Dauzat, *Aurensan* / *Aurençan* que veng d'un nom latin d'òme **Aurentius* (inatestat, inferit de *Aurentus*), dab lo sufixe *-anum* . Aquera explica que mia a la grafia *Aurençan*. Segon d'Ernèst Negre, *Aurensan* que veng de l'etnic **Auriensis* / *Aurensis* « sortit d'Ourense, en latin *Auria* » ; aquera invencion de Negre qu'ei de segur especulativa. Pr'aquò, dens lo dobte, la grafia *Aurensan* qu'ei admissibla. 

### Gelamala
*Gela* o *Gèla* qu'ei una varianta de *vièla*, era-medisha varianta de *vila* (sovent un francisme en Gasconha, o un latinisme), deu latin *villa* , ací au sens medieval de « vilatge ». Los noms d'aqueth tipe que son conservats dens la meitat oèst de Gers, especiaument au nòrd, près de Condòm, mès tanben dens los Hauts Pirenèus, maugrat lo remplaçament per *vila*, pr'amor deu francés (o deu latin *villa*). *Mala* qu'avè lo sens de « maishanta » e benlèu que la motivacion d'aqueth adjectiu es la maishanta qualitat deus sòus (lo lòc qu'es tot penent).

## Istòria

* En 1822, *Camicas* e *Gellemale* (noms francés) qu'estón annexats a Aurençan . *Camicas*, au sud-èst de la comuna, qu'a dispareishut, çò sembla, *Gellemale* (normalament en occitan *Gelamala*) qu'es au nòrd-oèst de la comuna. Èran pas parròpias a la fin deu sègle XVIII .

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Riscla; qu'ei adara deu canton d' *Adour-Gersoise* (en francés), donc d'Ador gersesa.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

### Demografia ''Camicas''

* Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, que son las de la comuna entièra.

### Demografia Gelamala

* Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, que son las de la comuna entièra.

## Economia
Viticultura : Costalats de Sent Mont (AOVDQS)

### Termalisme

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Aussòs

**Aussòs** o **Auçòs** (*Aussos* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia
 

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
*Auçòs* que ven d'un nom latin d'òme *Alcius*, dab lo sufixe aquitanic *-oss(um)*  (*-*otze* ?). *Auçòs* qu'èra donc probablament ua anciana grana propietat antica qui avè per mèste *Alcius*. Aquera etimologia que justifica la grafia **Auçòs**, contra *Aussòs* (mapa deu Conselh generau de Gers, seguida per Patrici Pojada). *Alcios*, latinizat en *Alcius*, que pòt tanben estar un nom celtic .

## Istòria
* La comuna que fusionè en 1822 dambe Montias, devath lo nom de *Monties-Aussos*; puish que's tornè crear lo 14 de mai de 1949 .

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Masseuva ; qu'es adara deu canton d'Astarac-Gimona (burèu centralizator Masseuva).

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Lac de l'Astarac

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Samatan (Gers)

**Samatan** (*Samatan* en francés) ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

Samatan qu'ei situada a 36 km au Sud-Èst d'Aush dens lo país de Savés sus l'arribèra de la Sava, afluent de Garona.

L'altituda varia de 320 m dens los costalats deu Sud-Ouest a 140 m au nòrd. Despuish las comas, que pòden véder quan lo temps es clar, los Pirenèus dab, dens l'eish de vision, los pics de l'Arbison e de Mieidia de Bigòrra.

## Toponimia
Dauzat e Rostaing non disen arren de *Samatan*.
Segon Negre, las fòrmas ancianas son *haeritas Samatanus* en 1139, *de Petrose Samatani*, *Sa Peirosa de Samatan* en 1176. *Samatan* que vengueré benlèu deu nom gallic de persona *Samitus*, tractat com **Samattus*, dambe'u sufixe *-anum*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia
                                                
ImageSize  = width:250 height:200                          
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20            
TimeAxis   = orientation:horizontal                       
AlignBars  = justify                                       
Colors =                                                
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy                                 
Period     = from:1960 till:2010                 
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
                                    
PlotData =                          
  bar:2700 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:1800 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:900 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:0 color:gray1       
                       
                    
LineData =       
  layer:front    
  points:(48,140)(84,142) color:blue  width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 1910 1968: 1934
  points:(84,142)(100,136)    color:blue    width:2 #1975: 1840
  points:(100,136)(128,135)   color:blue    width:2 #1982: 1831
  points:(128,135)(160,128)   color:blue    width:2 #1990: 1716
  points:(160,128)(196,135)   color:blue    width:2 #1999: 1832
  
 
    

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna
* François de Belleforest, escrivan francés (1530-1583)

Allez mes aignellets pour ce coup je vous quitte,
Et vous chiens garde corps de ma troupe petite,
Soignez votre troupeau, veillez et conduisez,
Et sur mes grands béliers de bien près advisez,
Car je quitte le Tarn et la Sabe et Garonne,
Loth, Baïse, le Gers, Bondiat et Dordonne,
Et tous les beaux coteaux d'autour de Sammathan,
Qui foisonnent en vins, et en bleds, chascun an.

* Yves Duffaut : jogaire de rugbi de XV

## Véser tanben
* Comunas de Gers
* Samatan es tanben lo nom d'un quartier de Marselha dens lo 7 arrondiment.

## Bibliografia
* *Samatan, d'hier à aujourd'hui*, René Daubriac (cònsol de Samatan)

## Ligams extèrnes
* Samatan suu site de l'Insee
* Sit de la comuna

## Nòtas e referéncias
Avensac

**Avensac** o **Avençac**  (*Avensac* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Avençac* que veng deu nom latin d'òme *Aventius*, dambe'l sufixe *-acum*.
Negre qu'aima mei *Avencius*, dambe'l medish sufixe.
Delamarre que considèra lo nom pòt estar un derivat d'un nom gallic **Auantios*, dambe la derivacion en *-ācon*; que's justifica per quauques observacions [un chic contradictòrias], la preséncia d*'Avantici* en Narbonesa (Plini lo Vièlh) e d'ua divessa *Aventia* a Avenches (Soïssa). Es pas impossible, mes de segur especulatiu.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dambe la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Avençac suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Averon e Bergela

**Averon e Bergela** (*Avéron-Bergelle* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
### Averon
La prononciacion qu'ei [awe'ɾun] a Mimòrt (comuna de Boson e Gelanava) e a Espans . 
Segon Dauzat, *Averon* que pòt vénguer d'un nom latin d'òme, *Avarus*, dab lo sufixe *-onem* .
Segon Negre, *Averon* que veng deu gascon *averon* « averanhèr (averaèr) sauvatge ».

### Bergela
La prononciacion qu'ei [beɾ'ʒelə] a Mimòrt (comuna de Boson e Gelanava) e [beɾ'ʒeɾɔ] (lo rotacisme que sembla ua particularitat esporadica de l'informator) a Espans . 
La mapa de Cassini escriu *Beragelle*, sucursala d'ua parròpia qui èra benlèu Averon . *Bergela* que seré format de l'adjectiu *bèra* e d'un nom, *gela*, present tanben dens Gelanava (tanben ancian canton d'Anhan). Mès que i a autes exemples en Gasconha. *Gela* qu'es una varianta de *vièla*, era-medisha varianta de *vila* (sovent un latinisme o benlèu un francisme en Gasconha), deu latin *villa*  , ací au sens medieval de « vilatge ». Los noms d'aqueth tipe que son dens la meitat oèst de Gers, especiaument au nòrd, près de Condòm, mès tanben dens los Hauts Pirenèus. *Bergela* qu'ei donc, probablament, Bèra vila (Bèra vièla).

## Istòria

* En 1821, la comuna de Bergela qu'estó annexada a Averon .

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton d'Anhan; qu'ei adara deu canton de *Adour-Gersoise* (en francés), donc d'Ador gersesa.

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

### Demografia Bergela

* Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, que son las de la comuna entièra

## Economia
Viticultura : Costalats de Sent Mont (AOVDQS)

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Averon e Bergela suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Aus e Aussat

**Aus e Aussat** (*Aux-Aussat* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Pas d'explicacions, ni de Dauzat nimei de Negre. Los dus noms que semblan aparentats; que i a benlèu un rapòrt dab lo nom latin d'òme *Alcius*. Que caleré fòrmas ancianas.

## Istòria
* Avant 1806, qu'anexèn *Lanfrancon* (nom francés) a Aus. En 1822, qu'anexèn Aussat a Aus . Aussat qu'es au nòrd-oèst de la comuna, *Lanfrancon* (nomentat *Lannefrancon* sus la mapa de Cassini) qu'es a un km au sud, mès lo lòc qu'a dispareishut. 

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Mielan; qu'es adara deu canton Miranda-Astarac.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

### Demografia ''Lanfrancon''

* Las donadas de dreta, plaçadas automaticament, que son las de la comuna entièra.

### Demografia Aussat

* Las donadas de dreta, plaçadas automaticament, que son las de la comuna entièra.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Aus e Aussat suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Aujan e Morneda

**Aujan e Morneda** o *Oajan* ?? (*Aujan-Mournède* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de Gasconha situada rasís deu riu Sosson.

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
### Aujan
Segon Dauzat, *Aujan* que ven probablament d'un nom latin d'òme *Albius* dab lo sufixe *-anum* . Segon las regions, *Albius* + sufixe que dona *Albi-* / *Aubi-* o *Auj-* : Albiac (Lauragués), Albiac (Carcin), Aubiac (Agenés gascon), Aubiac (Auvèrnhe), Aujac (Gard), Aujac, comuna santongesa ancianament occitana, las comunas francesas aparentadas.
Negre ditz pas arren d'Aujan, mes qu'explica Aujac (Gard) e Aujac (Charanta Maritima per lo nom latin d'òme *Albius* dab lo sufixe *-acum* .
### Morneda
Citat *Marnede* sus la mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII . Benlèu un nom en *maur-n* (planta ?) e sufixe *-eta*.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Masseuva; qu'es adara deu canton d'Astarac-Gimona (burèu centralizator Masseuva).

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Avesan

**Avesan** (*Avezan* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
Avesan es situat en Lomanha, sus l'arriba dreta de l'Arrats. La vath de l'Arrats es bordada de hortalessas. Lo borg es suu bòrd d'un planèr, a 160 m d'altitud, entornejat de tres costats sus quate per las vaths : la de l'Arrats a l'oèst e vaths afluentas au nòrd e au sud. L'agricultura cerealèra es l'activitat principala dens lo paisatge.

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, lo nom d'Avesan veng deu nom latin d'òme *Avitius* damb lo sufixe latin *-anum*.
Segon Negre, *Avesan* veng deu nom « romanic » (---> latin) d'òme *Avitianus*.
Segon Delamarre, los noms de persona *Avitiano-mara*, *Avitianus* (frequent en Gàllia) que son atestats. Per un etime *auitiānon*, lo toponime que pòt estar format mei probablament suu nom d'òme *Avitiāno-*, dambe ua derivacion neutra, que sus un nom *Avito-* derivat en *-āno-*. Pr'aquò, peus toponimes en *Ausac*, *Avesac*, etc, Delamarre qu'es forçat de supausar la proprietat d'Avitios.  
Com que sia, Avesan èra donc probablament una grana proprietat gallo-romana.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Sent Clar; es adara deu canton de *Fleurance-Lomagne* (en francés), donc de Florença-Lomanha.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Castèth gascon
* site d'escalade

## Personalitats ligadas dambe la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Avesan suu site de l'Insee

## Nòtas
Aigatinta

**Aigatinta** (*Ayguetinte* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
La comuna qu'ei situada sus la departamentala D930, sus Auloa

## Toponimia
Segon Dauzat, *Aigatinta* que veng deu latin *aqua* « aiga » e *tincta* « colorada »
.
Segon Negre, *Aigatinta* que veng de l'occitan *aiga tinta* « aiga colorada ».

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna
* Joseph Raulin, mètge

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Aigatinta suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Aisiu

**Aisiu** o *Aisíu*  (*Ayzieu* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Aisiu* que vengueré deu nom latin d'òme *Acilius*, devath la fòrma **Acilium* (*fundum* sosentendut) . Negre non dona cap explicacion.

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Casaubon; qu'ei ara deu canton deu Gran Bas-Armanhac (burèu centralizator : Nogaròu).

## Demografia
                                                
ImageSize  = width:250 height:200                          
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20            
TimeAxis   = orientation:horizontal                       
AlignBars  = justify                                       
Colors =                                                
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy                                 
Period     = from:1960 till:2010                 
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
                                    
PlotData =                          
  bar:360 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:240 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:120 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:0 color:gray1       
                       
                    
LineData =       
  layer:front    
  points:(48,140)(84,131) color:blue  width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 254 1968: 235
  points:(84,131)(100,118)    color:blue    width:2 #1975: 207
  points:(100,118)(128,97)   color:blue    width:2 #1982: 163
  points:(128,97)(160,87)   color:blue    width:2 #1990: 141
  points:(160,87)(196,89)   color:blue    width:2 #1999: 147
  points:(196,89)(228,91)     color:blue    width:2 #2004/5 
  


* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Aisiu suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Barran

**Barran** (*Barran* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Segon Dauzat, *Barran* qu'es format deu gallic e pregallic *barr-* « som, cima, pitèr », dab lo sufixe *-ancum* (cf lo catalan *barranc* « galihòrça, arrèc »).
Segon Negre, *Barran* qu'es semblable au gascon *barranco* « galihòrça, arrèc », com au lengadocian *barranc* (medish sens).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Barran (Gers, Fr) halles.JPG|Lo mercat cobèrt.
Barran_(Gers,_Fr)_église_au_clocher_tors.JPG|La collegiala.
Eglise Barran1.JPG|la collegiala.
Barran_5.jpg|Interior.
Clocher barran.JPG|lo cloquèr.
Barran_10.jpg|Lo darrèr de la collegiala.
Barran_(Gers,_Fr)_porte_de_la_ville.JPG|La pòrta de vila.
Barran_18.jpg|Carrèras vistas dempèi la pòrta de vila.
Barran_(Gers,_Fr)_douves_de_la_ville.JPG|Lo varat vist dempèi ua arquèra.
Barran_(Gers,_Fr)_mairie.JPG|L'ostau de comuna.
Barran_(Gers,_Fr)_croix_de_chemin.JPG|Crotz de camin.
Barran_(Gers,_Fr)_lavoir.JPG|Los lavaders.


## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes
* Autarriba suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Bars

* Bars, anciana comuna francesa d', uèi dens la comuna de La Crotz,
* Bars, comuna francesa de ,
* Bars, comuna francesa de .

## Véser tanben

* Bar
Bars (Gers)

**Bars** (*Bars* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Dauzat que dona duas possibilitats d'origina : l'« ancian provençau » *bart* o ua fòrma derivada deu gallic **bar(r)-*, « tuc, poi » . 

La medisha explicacion qu'ei donada per l'omonime perigòrd, Barç , çò qui mia a examinar las proposicions mei nombrosas per aqueth darrèr lòc. Tanet e Hordé que causeishen pas entre tres explicas : lo nom de sent *Eparchius* (mes la glèisa, curiosament tot com per Bars, qu'es devath lo patronatge de Sent Pèr), lo mot occitan *bart*, au sens de « tèrra argilosa », o lo gallic **barro-*, justificat per lo site . Joan Ros que causeish shens certitud *(Sent) Eparchius* > **Ibarç* > *Barç* . Negre que causeish tanben *Eparchius*.

L'ipotèsi d'un oronime, lo gallic *barr-*, qu'ei mei justificada per lo *Bars* de Gers que per lo *Barç* de Dordonha. Lo sens deu gallic *barros* qu'ei « cap » e com oronime, de « tuc, cima, punta, cap » , mès Delamarre cita pas los dus toponimes dens son libre suus noms de lòcs. Solament, la dificultat qu'ei la shiulanta finau.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Montesquiu ; qu'es adara deu canton de Pardiac-Ribèra Baisha (burèu centralizator : Plasença).

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers
## Ligams extèrnes
* Bars suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Bascos

**Bascos** (*Bascous* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Segon Dauzat, *Bascos* que vengueré deu nom deu nom de pòble *Vascones*, a l'origina de *basco* e de *gascon*. Gerhard Rohlfs qu'avè ua auta explicacion, qui sembla pas tant probabla : un nom aquitan d'òmi *Vascus*, dab lo sufixe *-ossum*.
Segon Negre, *Bascos* [ba :skus] (accent tonic sus la prumèra sillaba) qu'ei lo plurau deu gascon *basco*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia
                                                
ImageSize  = width:250 height:200                          
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20            
TimeAxis   = orientation:horizontal                       
AlignBars  = justify                                       
Colors =                                                
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy                                 
Period     = from:1960 till:2010                 
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
                                    
PlotData =                          
  bar:300 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:200 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:100 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:0 color:gray1       
                       
                    
LineData =       
  layer:front    
  points:(48,119)(84,110) color:blue  width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 175 1968: 159
  points:(84,110)(100,99)    color:blue    width:2 #1975: 139
  points:(100,99)(128,104)   color:blue    width:2 #1982: 148
  points:(128,104)(160,102)   color:blue    width:2 #1990: 144
  points:(160,102)(196,107)   color:blue    width:2 #1999: 153
  


* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Bascos suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Bassoas

**Bassoas** (*Bassoues* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
* Peus comèrcis e servicis dens l'ancian canton de Montesquiu, Bassoas qu'es darrèr Montesquiu e L'Ila d'Arbeishan .
* La gendarmaria de Bassoas qu'ei barrada dempuish 2013. Lo canton de Montesquiu a pas mei de gendarmaria .

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Albèrt Dauzat que prepausa shens certitud un nom latin d'òme *Bassus* dambe'u sufixe *-onem*, foneticament mauaisit.
Segon Negre, *Bassoas* que ven deu nom germanic d'òme *Baso(n)*, dab *-as* : *Basso(n)as (terras)* « las tèrras de Basson ».

## Istòria
* Bassoas qu'estó caplòc de canton avant 1801 .

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Montesquiu ; qu'es adara deu canton de Pardiac-Ribèra Baisha (burèu centralizator : Plasença).

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
[thumb|200px|Detalh de la [Basilica religiosa|basilica de Sent Fris]]
thumb|200px|Glèisa de Senta Maria


Bassoues Arcades des maisons à colombage.JPG|Cornèras
Bassoues (Gers) halles et puits.JPG|Mercat cobèrt e potz
Bassoues (Gers) le donjon et son reflexion.JPG| Lo domnon
Bassoues - Café restaurant.JPG|La plaça
Bassoues - Basilique Saint-Fris façade.JPG|Basilica de Sent Fris
Bassoues 10.jpg|Vista generala


## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben

* Guide des beaux villages de France, sélection du Reader's Digest
* Informacions de la glèisa de Senta Maria

## Ligams extèrnes
* Sit oficiau deu vilatge
* Bassoas suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Basian

**Basian** (*Bazian* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Segon Dauzat, *Basian* que veng deu nom latin d'òme *Basius*, dab lo sufixe *-anum*. Mes, segon Delamarre, *Badios* qu'es tanben un nom celtic  e lo resultat qu'es identic.
Negre qu'aima mei un nom « romanic » d'òme, *Badianus*, inferit de *Badius*, emplegat sol.
Henri Polge qu'explica dens ua bona partida deu Gers, a l'excepcion de l'èst (diocèsis de Leitora e de Lombers), en mei de *-n-* intervocalica, *n* palatala (*-nh-* s'amudeish sovent dens los documents entre lo sègle XI e lo sègle XIII en gardar solament un *-i-*, puish torna paréisher eventualament (mei dens los toponimes en *-an* que dens los en *-ac*) a la fin de l'Edat Mejana. Basian que seré donc un ancian *Basinhan*. Henri Polge horneish pas las fòrmas ancianas a pròva de la soa teoria .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Ligams extèrnes
* Basian suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Barçalona de Gers

**Barçalona de Gers** (*Barcelonne-du-Gers* en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
La bastida qu'èra nommada *Cosset* (*Causset*, *Gosset*), puish que prengó lo son nom en 1353. Qu'ei un transferiment, un nom manlevat a una vila prestigiosa, Barcelona, per tau d'augurar plan de son desvolopament .

## Istòria

* Bastida fondada en 1316
* Barçalona qu'estó caplòc d'un canton d'aquí a 1802, puish que passè dens lo de Riscla.

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Riscla; qu'ei adara deu canton d' *Adour-Gersoise* (en francés), donc d'Ador gersesa.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Economia
Viticultura : Costalats de Sent Mont (AOVDQS)

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Barçalona suu site de l'Insee

## Lo Pelegrinatge de Compostèla
Barçalona qu'ei sus la **[[Via Podiensis]]** deu **[[Pelegrinatge de Sant Jacme de Compostèla]]**.

## Nòtas e referéncias
Bajoneta

**Bajoneta** (*Bajonnette* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània e de Fesensaguet situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Segon Dauzat, *Bajoneta* qu'es lo diminutiu de *Bajon*, nom de dus vilatges de las comunas de Besuas e Bajon e d'Autariba (Nauta Garona) . 
Segon Negre, *Bajoneta* qu'es lo diminutiu de Baiona, la petita Baiona (dambe'l sufixe diminutiu occitan *-eta*).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers
 
## Ligams extèrnes
* Bajoneta suu site de l'Insee
* Bajoneta suu site de la Comunautat de comunas de las Bastidas de Lomanha

## Nòtas e referéncias
Bèucaire (Condomés)

**Bèucaire** o **Beucaire** (*Beaucaire* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
### Bèucaire
Segon Dauzat, *Bèucaire* que veng deu latin *quadrum* « pèira de talha e per extension mòta » e adjectiu *-bèth* (l'adjectiu es pas en gascon, benlèu pr'amor lo nom es un transferiment de Bèucaire (Gard)).
Segon Negre, *Bèucaire* que veng de l'occitan *bèu* « bèth » e *caire* « pèira de talha, marralh », per designar ua hortalessa.
### Pardelhan o Pardalhan
Aqueras consideracions, fondadas sus noms semblables, valen sonque se lo nom es pas un transferiment.
Segon Dauzat e Rostaing, *Pardelhan* que veng deu nom latin d'òme *Pardalus*, *Pardalis* (Skok), *Pardelius* (Longnon), damb lo sufixe *-anum*.
Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, que causeish *Pardelius*; Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, qu'aima mei *Pardalius* (sus *pardalis* « pantèra »; Bénédicte Boyrie-Fénié que causeish **Pardalius*, derivat deu cognomen *Pardalus* (e pr'aquò las fòrmas mei ancianas de Pardalhan (Agenés) que son en *Parde-*). Per Pardalhan (Menerbés), Frank R. Hamlin que considèra *Pardalhan* ven de l'escais latin (cognomen) *Pardulus*, damb lo sufixe *-i-anum* (sic); e pr'aquò las fòrmas mei ancianas  que son en *Pardi-*, *Parde-*. 

## Istòria
En 1839, qu'incorporèn la comuna de *Pardelhan* o *Pardalhan* (fòrmas diferentas sus la medisha mapa) a Bèucaire .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers
## Ligams extèrnes
* Bèucaire suu site de l'INSEE

## Nòtas e referéncias
Bèumarchés

**Beumarchés** (*Beaumarchés* en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Lo nom de **Beumarchés** que li ven de son fondator, lo francés Eustache de Beaumarchais, senescau de Tolosa qui creè un vintenat de vilas .
Lo nom deu senescau qu'ei compausat deu francés (*Beau* + *Marchais*, « bèra palús », probablament comprés erronèament com « bèth mercat »). 

**Marcilhan Devath** (Marseillan-Débat) qu'ei ua comuna reünida a Beumarchés en 1791. Deu nom de persona latin *Marcilianus*, o *Marcellius*, *Marcilius*.

## Istòria
La bastida que's fondè en 1290 (o 1288 : Negre) per convencion enter lo comte de Pardiac e lo senescau de Tolosa, [dempuish 1272], Eustache de Beaumarchais .

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Plasença; qu'es adara deu canton de Pardiac-Ribèra Baisha.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Economia
Viticultura : Costalats de Sent Mont

## Lòcs e monuments

* Abadiá de la Casa-Diu

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Bèumarchés suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Becàs

**Becàs** (*Beccas* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
*Becàs* que vengueré probablament de l'occitan *bèc*, dab lo sufixe aumentatiu *-as*; lo nom que seré motivat, segon Dauzat, per la fòrma deu terrenh ; mès arren dens lo paisatge permet pas de justificar ua particularitat oronimica (Becàs qu'ei a la basa deu penjant orientau, lo qui ei mens en penent).
Segon Negre, lo nom que veng deu gascon *becàs* : angle agut format per la joncion de duas rotas o de duas parcèlas de tèrra.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Marciac; qu'es adara deu canton de Miranda-Astarac.

## Demografia
                                                
ImageSize  = width:250 height:200                          
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20            
TimeAxis   = orientation:horizontal                       
AlignBars  = justify                                       
Colors =                                                
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy                                 
Period     = from:1960 till:2020                 
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
                                    
PlotData =                          
  bar:300 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:200 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:100 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:0 color:gray1       
                       
                    
LineData =       
  layer:front    
  points:(48,55)(84,59) color:blue  width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 62 1968: 69
  points:(84,59)(100,53)    color:blue    width:2 #1975: 59
  points:(100,53)(128,55)   color:blue    width:2 #1982: 62
  points:(128,55)(160,64)   color:blue    width:2 #1990: 77
  points:(160,64)(196,67)   color:blue    width:2 #1999: 83
  


* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Becàs suu site de l'INSEE

## Nòtas e referéncias
Belagarda e Los Adolins

**Belagarda e Los Adolins** (*Bellegarde* en francés, autes còps *Bellegarde-Adoulins*) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Patrici Pojada dona **Bèlagarda e Adolins**. Lo conselh generau de Gers que dona **Belagarda e Adolins**.
Lo nom de la comuna au s. XIX, atestat dens mei d'ua publicacion, qu'es *Bellegarde-Adoulins*. Non se sap pas perqué ni qui e ho simplificat en *Bellegarde*.
### Bèlagarda
*Garda* que ven deu germanic **wardon*, « gardar », *wart*, « garda », puèi « tor de gaita », puish « hortalessa » en generau; *bela* qu'es simplament un adjectiu valorizant (« bèra tor de gaita » segon Negre). Los noms deu tipe *Bèlagarda* que son donc associats a hortalessas, tors de gaita; que son presents en Occitània e en Arpitània e gaireben absents en França pròpiament dita. La sola comuna d'aqueth nom qui i es qu'es Bellegarde, dens lo Loiret  e lo nom qu'es un transferiment d'un nom occitan francizat : lo vilatge que's disè *Choisy-aux-Loges* d'aquí au 6 d'agost 1645, quan lo son senhor, Roger II de Saint-Lary de Bellegarde (~1562-1646), que sa familha sortè de Bèlagarda, dens lo Gers e de Sent Lari, dens la Nauta Garona, instaurèt lo nom navèth. Los de Bellegarde tanben que dèn lo nom a autes dus lòcs de França (Seurre, un temps aperada *Bellegarde-sur-Saône*) e d'Arpitania (Bellegarde-sur-Valserine). Lo nom de *Bèlagarda* es pas gascon (**Bèraguarda* esperat) e qu'es benlèu pr'amor d'aquò que la prononciacion, segon la mapa de las comunas de Gers, es *bela* e non pas *bèla* (obliteracion deu sens).

### [[Los Adolins]]
Las atestacions modèrnas de la comuna reünida en 1822 a Belagarda son *Adolins* o *Adoulins*. Totun, lo nom gascon qu'ei plan **Los Adolins**.

## Istòria
* En 1822, la comuna de *Pis-Bajon* (**Pins e Bajon* ?) que ho despartida énter Bèlagarda e Besuas (Bèlagarda qu'agó *Pis* e Besuas Bajon); la medisha annada, Los Adolins que ho annexada a Bèlagarda .

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Masseuva; qu'es adara deu canton d'Astarac-Gimona (burèu centralizator Masseuva).

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

### Demografia (Los ?) Adolins

* Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, que son las de la comuna entièra.
### Demografia ''Pis-Bajon''

* Lo n° INSEE qu'es estat cambiat per rasons practicas
## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Belagarda e Los Adolins suu site de l'INSEE

## Nòtas e referéncias
Bèlmont (Gers)

**Bèlmont** (*Belmont* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Segon Dauzat, *Bèlmont* qu'es ua formacion relativament recenta. Segon Schmittlein, ua partida deus noms d'aqueth tipe que pòden estar lo resultat deu nom germanic d'òme *Bilimund* (RIO, 1961, p. 200).
Segon Negre *Bèlmont* que representa l'occitan *bèl (bèth) mont*. Mes perqué l'adjectiu es pas dens la soa fòrma gascona *bèth* ? Probablament pr'amor qu'èra lo nom d'un castèth, somés, s'èra relativament recent, a l'artificialisme e a la francizacion.
### Lo Casterar-Preneron
*Casterar* qu'ei eretèr deu latin *castellu* e deu sufixe *-are*, de sens qui seré diminutiu (?), segon Dauzat . Los *Casterars* son donc l'equivalent deus Castelars en lengadocian, contractats çò mèi sovent en *Carlar*, *Cailar*. Los noms d'aqueth tipe que gardan la memòria d'un ancian site fortificat, d'una mòta feudala o d'un castèth primitiu .
Lo determinant *Preneron* que correspón au nom de la comuna vesia, non se sap perqué exactement.

## Istòria
En 1821, la petita comuna deu Casterar-Preneron, situada au nòrd de Bèlmont e au sud de Preneron, qu'estó incorporada a Bèlmont. Dens la practica, la glèisa qu'ei la deu Casterar-Preneron e la maison comuna (recenta) qu'ei a costat. Lo nom deu Casterar-Preneron qu'a desparegut de las mapas deus sègles XIX e XX, remplaçat per *Belmont*.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².
### Lo Casterar-Preneron

* Lo n° INSEE qu'ei estat cambiat per rasons practicas. 

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers
## Nòtas


## Ligams extèrnes
* Bèlmont suu site de l'INSEE
Bèthpoi

**De verificar**

* Bèthpoi, comuna francesa de 
* Bèthpoi, comuna francesa de 
* Bèthpoi, comuna francesa d'
* Bèthpoi, comuna francesa de
Bèthpoi (Gers)

**Bèthpoi** (*Beaupuy* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, en Savés; situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Segon Dauzat, *Bèthpoi* que veng de l'adjectiu « beau » (sic, compréner deu gascon *bèth*) e deu resultat deu latin *podium*, dont los resultats toponimics van delà lo limit de la lenga d'òc, d'aquí a Léger.
Segon Negre, *Bèthpoi* que representa lo gascon *bèth poi*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers
## Ligams extèrnes
* Bèthpoi suu site de l'INSEE

## Nòtas e referéncias
Berdoas

**Berdoas** (*Berdoues* en francés) qu'ei ua comuna gascoa situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
* Ni Dauzat e Rostaing, nimei Negre o los Féniés disen pas arren de Berdoas. Supausar ua *-n-* latenta : **Berdo(n)as* o **Verdo(n)as* ? Que's pòt benlèu supausar lo nom gallés d'òme *Uīridū* , mès quina seré la finala d'origina ? Medish problèma que per Bassoas.

## Istòria
* En 1868, qu'annexèn *Arcoues* (nom francés) a Berdoas . Lo lòc qu'es de mau trobar sus la mapa (qu'èra probablament a l'oèst deu borg, pr'amor de la via comunala n° 1, dita d'Arcous, qui passa davant la sala de las hèstas). Qu'es probablament *Arcous* (en francés) .
* De 1972 a 1993, Ponsan Pera que fusionè dab Berdoas, puish las duas comunas que's separèn .

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Miranda ; qu'es adara deu canton Miranda-Astarac (burèu centralizator : Miranda).

## Demografia

* 1972-1993 : periòde de fusion dambe Ponsan Pera
* Tanlèu 1866, *Arcous* qu'èra recensat dambe Berdoas.
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

### Demografia ''Arcous''

* Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, que son las de la comuna sancèra

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers
## Ligams extèrnes
* Berdoas suu site de l'Insee

## Nòtas