Orbiu

**Orbiu** es una aiga occitana de Lengadòc dins las Corbièras fins al Narbonés, afluent de l'Aude en riba drecha.

## Geografia
Orbiu nais al nòrd de la comuna de Forton al luòc Maròt, au sud oèst del massís de las Corbièras a  d'altitud e a mens de  del Puèg ().

Son cors, long de , raja dins los confinhs accidentats ont s'encontran la planura de Lengadòc e lo massís pirenenc. Lo riu raja d'en primièr cap al nòrd èst, s'enfonza dins de fraus per passar lo massís de Motomet, puèi encontra l'anticlinal de la montanha de Laric que deu encara traucar. A Fabresan, lo cors d'aiga daissa las Corbièras per la plana d'Aude e serpeja fins a son confluent entre Raissac d'Aude e Sant Miquèl, a l'altitud  fins a l'oèst de las comunas de Marcorinhan e Sant Marcèl. L'Orbiu passa l'A61 entre Carcassona e Narbona.


File:Pont Orbieu Lanet01.jpg|Pont sus l'Orbiu a Lanet
File:Gorges Orbieu01.jpg|Las fraus près de Montjòi
File:Pont Orbieu01.jpg|Pont sus l'Orbiu en amont de Sant Martin dels Poses
File:Orbieu St Martin des Puits01.jpg|près de Sant Pèire dels Camps
File:Orbieu St Pierre des Champs01.jpg|près de Sant Pèire dels Camps
File:Orbieu lagrasse01.jpg|en amont de La Grassa


## Comunas traversadas
Forton (font), Auriac, Lanet, Montjòi, Vinhavièlha, Sant Martin dels Poses, Maironas, Sant Pèire dels Camps, La Grassa, Ribauta, Camplong d'Aude, Fabresan, Ferrals de las Corbièras, Luc d'Orbiu, Ornasons, Cruscadas, Lesinhan de las Corbièras, Viladanha, Nevian, Marcorinhan, Raissac d'Aude, Sant Miquèl (confluéncia amb lo riu Aude).

## Idrologia
Orbiu es pro irregular, coma totas las aigas de Lengadòc Bas. Son debit foguèt observat sus un periòde de 39 ans (1969-2008), a Luc d'Orbiu a un quinzenat de quilomètres en amont de la confluéncia amb Aude. La superfícia observada es de  (es a dire mai 85 % de la totalitat del bacin versant del riu). Los paures debits de l'afluent Ausson son pas pres en compte.

Lo modul de la ribièra a Luc d'Orbiu es de  per segonda.

Orbiu presenta de fluctuacions sasonièras de debit plan marcadas, coma es la norma dels rius de la planura lengadociana, amb de nautas aigas d'ivern e prima que donan un debit mensual mejan entre 7,11 e  per segonda, de genièr a abril inclusit (amb lo maxim en febrièr). A partir de mai, lo debit cai progressivament fins al periòde des basses eaux. Celles-ci se déroulent en été, de fin juin à fin septembre, et s'accompagnent d'une baisse du débit moyen mensuel anant fins a  en agost. Mas las fluctuacions son plan mai grandas sus de corts periòdes, e variables segon los ans.

A l'estiavatge, loe VCN3 pòt caire fins a  per segconda (dètz e sèt litres), en cas de periòde quinquenal sec, çò que deu èsser considerat coma fòrça sevèr mas plan comun per la region.

Las aigadas d'Orbiu pòdon èsser pro importantas, e mai que la superfícia de son bacin es plan espandida.

Lo debit instantanèu maximal enregistrat a l'estacion idrometrica de Luc d'Orbiu foguèt de  per segonda lo 8 de decembre de 1996, alara que la valor jornalièra maximala èra de  per segonda lo 30 de genièr de 2006.

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Fluvium Orbionis* en 778, *Orbus* en 788, *Fluvium Oliverum* (sic) en 790, *Super fluvium Oliveio* en 793, *Super fluvium Orobionem* en 800, *Orbio* en 814, *Fluvium Orubii* en 827, *Fluvium Urbionis* en 859, *In valle Orbione* en 1182, *Flumen Urbionis*, al revèrs *Orbiou* en 1325-sègle XVII, *Ripparia Urbionis* en 1355, *Az Orbiu* en 1537, *La rybyera de Horbyu* en 1537, *Rivo d'Ourbiou* en 1538, *Ribiero d'Horbieu* en 1538, *Ourviel* en 1615, *Ourbiel* en 1615, *Orbieu* en 1781 .
Segon Xavier Delamarre, l'etime es **Orbion-*, del celtic *orbios*, probablament « l'eretièr (d'un flume pus grand, nom aplicat a d'afluents) », concepcion celtica qu'es en acòrdi ambe la ierarquia divina (las aigas son de dius) mes pas ambe'l movement vertadièr de las aigas. Cf. Òrb. 

## Amenaitjaments
Sul seu cors i a fòrça molinas: coma a Forton, Auriac, Lanet, Montjòi, la Molina de Salsa e de La Garda a Vinhavièlha, Luc d'Orbiu, la molina de Sant Jaume. Dins las voltas del riu i a lo Castèl de Durfòrt (arroïnat) e l'Abadiá de Santa Maria de La Grassa.

## Notas e referéncias


## Article connèxe