Violeta Parra

**Violeta del Carmen Parra Sandoval** (4 de octobre de 1917 – 5 de febrier de 1967) es una artistea chiliana, coneguda jol nom de **Violeta Parra**, que tornèt al vam la musica populara e tradicionala de son país e la faguèt conéisser fòra de Chile. 

## Biografia
Nasquèt a San Fabián de Alico, dins la region de Chillan, al sud de Chile, d'un paire professor de musica, e d'una maire païsana, que jòga de la guitarra e canta. A nòu ans d’edat, Violeta comença s'interessar a la guitarrra e al cant, compausa sas primièras cançons a dotze ans d’edat. Fa d’estudis de professor a l’Escòla Normal de Santiago de Chilie, e mentretant, comença a se produire dins de salas pichonas.

En 1938, esposa Luis Cereceda, aguèron dos enfants: Isabel Parra e Ángel Parra, que s'orientarán mai tard eles tanben cap a la carrièra musicala e artistica. Violeta se separa de son espós en 1948.

Se torna maridar amb Luis Arce, aguèron doas filhas: Carmen Luisa e Rosita Clara.

A partir de 1952, conselhada per son fraire Nicanor Parra, percorrís Chile en enregistrant ebnotant las cançons folcloricas e tradicionalas de son país. Aqueste viatge li fa mentretant prene consciéncia de la riquesa musicala del Chile.

Compausa de cançons, realiza de tapisseriás e d’esculpturas amb « çò que pòt encontrar », a l’azard de son umor creatritz.

En 1954, Violeta Parra es convidada en Polonha amb sos enfants Isabel e Ángel, visita amb eles l'Union Sovietica e l'Euròpa. S'établís pendent dos ans en França, ont enregistra sos primièrs discs de musica tradicionala, e de composicions personalas. Pendent aqueste viatge, apren la mòrt de sa filha Rosita Clara, nòrta 28 jorns après sa partença.

Encontra d’artistas e d’intellectuals europèus, puèi torna al Chile, ont expausa un pauc mai tard sas tapisseriás.

En 1960, encontra l'antropològ e musician soís Gilbert Favre, que ven l'amor de sa vida, e a qui dedicarà una de sas cançons d'amor mai conegudas (**', **', **', **', entre autras).

En 1961, comença una virada amb sos enfants Isabel e Ángel, en Finlàndia, en URSS, Alemanha, Itàlia e França, e s'installa a París per tres ans ont enregistrarà amb Isabel e Ángel Parra l'album **' (label Arion). Expausa sas tapisseriás en 1964 al Pavillon de Marsan, e ven la primièra sudamericana a expausar individualament sas òbras al [[Lovre]].

Demora a [[Genèva]] entre 1963 e 1965, amb Gilbert Favre, e viatja en [[Soïssa]]. Costejan fòrça d’artistas de passatge. Sas tapisseriás son expausadas a l’[[Universitat de Genèva|universitat de Genèva]]. Sa filha Carmen-Luisa e sa fallèna ''Tita'' (Cristina) demoran a Onex,.

De retorn en Chile, installa un capitèl grand dins lo fauborgs de Santiago. Ne vol far un Centre de las arts, sostenguda per sos enfants e d'autres artistas coma [[Patricio Manns]], [[Rolando Alarcón]] e [[Víctor Jara]], mas sens capitar a motivar o interessar lo grand public. Enregistra de discs novèls, viatja en Bolívia en 1966, dona una seria de concèrts al Sud de Chile, puèi torna a Santiago per contunhar l’òbra al Centre de las arts, ont escrirà sas darrièras cançons.

Sa relacion amb Gilbert Favre, que se’n va en [[Bolívia]] en 1966 (ont serà cofondator del grop musical **'), s’acaba; aqueste drama personal li inspira una de sas cançons mai conegudas, *Run Run Se Fue Pa'l Norte*.

Enregistra alara son darrièr disc, amb fòrça composicions ja conegudas: **', **', **', **', **' e **'.

Lo 5 de febrier de 1967, a quaranta e nòu ans d’edat, e après mai d’un assags, Violeta Parra se suicida al revolvèr dins los fauborgs de Santiago.

## Posteritat
Sa cançon mai coneguda es **', popularizada pel mond per [[Joan Baez]], [[María Dolores Pradera]], [[U2]], [[Mercedes Sosa]], [[Elis Regina]], [[Colette Magny]] e [[María Farantoúri]], [[Florent Pagny]], etc.

En [[2011]], lo Chilian [[Andrés Wood]] realiza un film sus la vida de Violeta Parra, **', segon lo roman eponime de son filh Ángel Parra.

En 2017, Lula Pena la canta dins son tresen album, *Archivo Pittoresco*.

## Fondacion Violeta Parra
Una fondacion li es dedicada en julhet de 1991. Actualament presidida per sa filha Isabel Parra, son objècte es d’acampar e organizar la memòria e l'òbra de Violeta Parra.

## Discografia

## Nòtas e referéncias


## Ligams extèrnes
* (es) Violeta Parra
*  Discographie
* Issac 2001 Triptych version