open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cornetto

Lo **cornetto** qu'ei un instrument de l'Etat Mejana, de la Reneishença e de la debuta deu barròc. Qu'ei n instrument de la familha deus coires au maugrat qui sia hèit d'evòri o de husta enrollats dab ua listras de cuèr e hradat. 

Qu'ei provesit, com tots los coires, d'ua embocadura, e lo son canèr qu'ei horadat entà'u poder jogar com ua flabuta. Que partaja atau caracteristica dab flabuta e dab los coires, lo hèit de prodúser lo son son au mejan d'ua embocadura e de la vibracion deus pòts qu'ei determinant entà'u classar dens la familha deus coires.

Lo cornetto que ho emplegat per mantuns compositors dicn aus temps barròcs. qu'existiva un cornettino petit e agut, un cornetto, un cornetto tenor e un baish (qui ho remplaça per la sèrp, un instrument tecnicament pròche de la sèrp.
Cornet

Lo **cornet** qu'ei un instrument de la familha deus coires qui's jòga com la trompeta classica modèrna. L'emplec deu cornet qu'ei mei que mei virat de cap au jazz e a las armonias e fanfaras; qu'ei mens emplegat dens la musica classica e sinfonica que non pas la trompeta au maugrat que quauques òbras classicas lo sian precisament vodadas (e sustot : *L'Histoire du Soldat* d'Igor Stravinskii e la *[[Sinfonia fantastica|Sinfonia Fantastica]]* d'Hector Berlioz qui'u autreja dus pupitres).

Se ambs instrument e's jògan deu medish biais e peus medish musicians, qu'an duas originas separadas au maugart d'aver evoluit dens la medisha direccion. En efèit, la trompeta modèrna qu'ei la version modèrna e dotada de pistons de la tropeta barròca mentre qui lo cornet b'ei gessit de la trompa o còrn de pòsta. En consequéncia, au canèr tubular de la trompeta (qu'ei a diser de medish diamètre despuish l'embocadura dinc a pabalhon) qui produseish un son estiglant lo cornet (com tanben lo bugle) qu'opausa un canèr conic en constantas pravada de diamètre e qui produseish un son mei doç.

La tecnica deu cornet (e donc de la trompeta modèrna) que ho desvolopada peu virtuòse e pedagòg Jean-Baptiste Arban.

Lo poeta Boris Vian qu'ei conegut per aver jogat deu cornet.
Saxhorn

Los **saxhorn** que son ua familha de coires tanhents deu tuba e inventats per Adolphe Sax. Lo soprano d'aquesta familha qu'ei lo bugle.

Com aqueste darrèr, los autes saxhorn que son caracterizat per un canèr conic e donc un son doç. Que son particularament emplegat dens las armonias e fanfaras.
Trompeta piccolo

**trompeta piccolo** qu'ei un instrument de coire ; qu'ei mei petita e mei braca que la trompeta entà poder jogar dens lo registre suber agut. Aqueth registre qu'ei mei que mei lo registre de las composicions barròcas per'mor la trompeta jogada ad aqueta epòca qu'èra ua trompeta naturau qui mens limitada dens las soas possibilitats armonicas dens lo registre suber agut. La trompeta piccolo qu'ei donc un ionstrument modèrne vodat, enter auta causas, a jogar mei netament e mei aisidament lo repertòri de la trompeta barròca.

La trompeta piccolo qu'ei generaument provesida de 4 pistons (mei rarament 3).

Lo trompetista occitan Maurici André qu'a excellat dens aqueth instrument.
Musèu d'Orsay

Lo **Musèu d'Orsay** a París qu'ei establit dens l'anciana gara ferroviària d'Orsay; qu'ei vodat au sègle XIX. Que ho inaugurat en 1996. Dotat d'ua superficia de , qu'ei lo màger musèu de la capitala francesa. En 2007 qu'arrecebó  vesitaires.

## Ligams extèrnes

* www.musee-orsay.fr
Elicon

L**'elicon** qu'ei un instrument de coire qui la baisha s'enrolla autorn deu còs deu musician qui'u pòrta sus las soas espallas. Qu'eixisteish dens totas la tessituras a maugrat d'ua predominança de la baisha. 

Lo son canèr qu'ei conic, çò qui l'apròpia deu saxhorn. Qu'ei sustot pròche deu sousafòn qui ei ua mena d'elicon dab un còth de guit qui orienta lo pabalhon cap avants.
Esquèrra Modèrna

**L'Esquèrra Modèrna** (en francés : *La Gauche Moderne*) es un partit politic francés que se revendica del social-liberalisme. Foguèt fondat en 2007 per Jean-Marie Bockel, ancian membre del Partit Socialista.

## Ligams extèrnes

* Sit oficial
Sousafòn

thumb|200px|Parada de sousafònsthumb|200px|left|jogaire de sousafònLo **sousafòn** qu'ei un instrument de coire, ua mena d'elicon desvolopada per John Philip Sousa e qui a la particularitat d'aver un pabalhon large e virar cap en davant lercés au son còth de guit.
Benito Jerónimo Feijoo

thumb|right|Benito Jerónimo Feijoo
**Benito Jerónimo Feijoo**, (Casdemiro, Orense, 8 d'octobre de 1676 -Oviedo, 26 de setembre de 1764), foguèt un escrivan, prèire e ensenhaire a l'universitat d'Oviedo, e un representant del Sègle de las Luses en Espanha.

## Bibliografia

### Ensag

* *Teatro Crítico Universal*, 1726-1740.
* *Cartas eruditas y curiosas*, 1742-1760.
Avenguda dels Aliscamps

thumb|240px

L’**avenguda dels Aliscamps** (var. **avenguda deis Aliscamps**, **avenguda deus Aliscamps**) (en francés: *avenue des Champs-Élysées*) es lo nom d'una avenguda de París (França). Sa longor es de 1910 m e sa largor es de 70 m.

## Ligams extèrnes

* https://web.archive.org/web/20090503184216/http://www.champselysees.org/
Vincent Bach

**Vincent Bach** (Baden, Àustria, lo 24 de març de 1890 - Nava York, lo 8 de genèr de 1976) que ho un factor de trompeta Autro american. A maugrat qui la soa marca e hosse estada crompada per l'ostau Selmer en 1961, lo modèl *Stradivarius* de la Vincent Bach Corporation que demora un deus mei pretigiós per la trompeta.

Vincent Bach que vadó a Baden d'Àustria. Mainatge qu'enprengó lo cornet e, arron la soa emigracion aus Estats Units que he carrièra dens l'armada com musician. Que comencè la soa carrièra de factor en tot hargoar embocaduras puish, a partir de 1924, que creè trompetas ; las soas creacions que hon successivament batejadas : *Apolo*, *Mercury*, *Minerva*, *Mercedes*, *Stradivarius*.
Gottfried Reiche

**Gottfried Reiche** (lo 5 de heurèr de 1667 - lo 6 d'octobre de 1734) que ho un deus mei celèbres trompetista de la tempsada barròca. Qu'ei mei que mei brembat per aver jogat per Johann Sebastian Bach qui compausè per la soa virtuositat òbras suber aguda e hèra mauaisidas d'interpretar.
Antoine Courtois

**Antoine Courtois** qu'ei lo nom de dus factors de coires francés màgers.

Un Courtois qu'èra jà factor de trompetas carrèra Mazarine a París de cap a 1789. 

Lo son hilh, Antoine Courtois (1770 - 1855) que prengó la seguida carrèra deu pair en tot crear trompetas, trombons e cornets.

Lo son hilh, aperat Antoine Courtois com lo pair, que continuè a gavidar lo talhèr a partir de 1844 e que'u se mudè carrèra deu Marais en 1856. Que tribalhè dab lo cornista Jean-Baptiste Arban a desvolopar lo cornet Arban. Que's morí en 1880 shens nat descendent ; lo son ostau que suberviscó totun e que s'installè en 1956 a Amboise on e s'estau tostemps, quitament se l'ostau deus Courtois b'ei pas sonque adara ua simpla branca de l'ostau Buffet Crampon, un aute factor francés deus prestigiós.

## Ligam extèrne
*https://web.archive.org/web/20111112200823/http://www.courtois-paris.com/fr/index.php#Accueilsite oficiau de l'ostau Antoine Courtois.
Trompeta de pòcha

La **trompeta de pòcha** qu'ei un instrument de coire qui partaja la principaus proprietat fisicas dab la trompeta classica e de jazz en Sib a despart deu plegament deu sons canèrs qui, enrollats sus eth medish e hèn qu'aqueste instrument e sia mei cort au maugrat de presentar la medish longor de canèr. Qu'ei atau mei aisida de transportar e de portar en la jogant. No's pòt totun pas considerar com un instrument academic de concèrt.
Trompeta baisha

La **trompeta baisha** qu'ei un instrument de coire mei gran e de canèr mei long que la trompeta classica modèrna. Qu'ei acordada ua octava en devath d'aquesta, sia en Ut sia en Sib. Qu'ei generaument jogada per un trombonista e dab la medisha embocadure deu trombon. Las soas particularitats fisicas, en dehòra de la soa tessitura devuda a un canèr mei long, que son las de la trompeta e lo son timbre qu'ei lo timbre d'ua trompeta, mei sec e estiglant que lo timbre deu trombon. Tanben, com la trompeta, que pòt estar provesida sia dab pistons, sia dab paletas entà poder interpretar totas las gamas cromaticas.
Trompeta de colissa

La paraula **trompeta de colissa** que's pòt referir a dus instruments de coire de la familha de la trompeta e qui hèn variar la loa tonalitat au mejan d'ua colissa qui alonga o abraca la longor deu lor canèr. Un d'aqueth dus instrument qu'ei ua trompeta de l'Etat Mejana e de la Reneishença, e lo segond qu'ei ua trompeta modèrna pròcha deu trombon soprano e qui en lòc de piston qui ei provesida d'ua colissa.

## Trompeta de colissa anciana
Dens aqueth purmèr instrument la colissa qu'ei dreta e en continuitat dab l'embocadura. Aquò qu'ei estat lo miélher ensaj deus temps ancians entà poder compensar los limits de la trompeta naturau. Haut o baish a la medish epòca qu'existivan ja la familha deus ajòus deu trombon (las sacabota) qui la loa colissa qu'ei de mei bon emplega permor b'ei pas ligada dab l'embocadura.

## Trompeta de colissa modèrna
Qu'ei ua trompeta bastida suu modèl d'un trombon. Com ambs instrument be son ja pròches (puish que trompeta e trombon be son coires de canèr tubular, qu'ei a díser de canèr de diamètre constant dinc au pabalhon), la trompeta de colissa qu'ei hèra pròcha deu trombon soprano, en tot conservar totun las autas caracteristicas de la trompeta (com per exemple la soa forma deu pabalhon) e lo son timbre mei estiglant.
Concertos brandeborgés

vinheta|Pàgina de títol dels Concertos brandeborgés

Los **concertos brandeborgés** que son un ensemble de 6 pèças compausadas per Johann Sebastian Bach e vodada en 1721 (mes dilhèu compausada abans) au margrave Christian Ludwig von Brandenburg-Schwedt a qui e deven lo lor nom.

Que comptan enter las mei famosas pèças de Bach e lo dusau concerto, en particular, qui exigeish ua virtuositat de las granas entà la trompeta qu'ei ua de las òbras mei importantas deu repertòri de la trompeta piccolo.

## Ligams extèrnes
*http://www.youtube.com/watch?v=6jtk4ETAx8g&feature=related 3 moviment deu 2 concerto brandeborgés interpretat dab ua trompeta barròca.
*http://www.youtube.com/watch?v=o1BEDBsSDJw&feature=related 3 moviment deu 2 concerto brandeborgés interpretat dab ua trompeta piccolo.
Alcea rosea

Lo **mauvís** (*Alcea rosea* L.) es una planta vivaça de la familha de las *[[Malvacèa]]s*.

## Descripcion
[thumb|left|Mauvisses dins una vanèla a [Sant Martin de Ré, Illa de Ré, França]]
Es una planta tipica dels jardins del campèstres, quitament se pauc d'espècias son vivaças (la màger part es bisannadièra). 
* pòrt : eregit
* fulhatge : caduc
* florison : de la fin de la prima a l'estiu
* aspècte e color de las flors : en pompons gròsses o en coròllas simplas amb de tenchas fòrça variadas : blanc o jaune, ròse, porpre, violet, irange… ricas en nuanças. N'existisson quitament de negres.
* creissença : rapida
* nautor : 1,5 a 2,5 m

## Cultura
* Plantacion : davalada se clima caud o prima
* Multiplicacion : semenadís en estiu (se torna semenar sovent espontanèament). Los semenadisses son sensibles als limauques e als cagaròls. Atencion, los grans semenats balha pas forçadament de flors de la meteissa color que la planta d'origina.
* Sòl : ric e plan probegat. Afecciona de sòls diferents segon las colors de las flors: las varietats escuras (roge, negre) aiman mai los sòls sabloses, mentre que las mai claras semblan preferir los sòls argiloses.
* Emplaçament : solelh, mièja-ombra, pas tròp ventat.
* Malautiás : lo mauvís patís fòrça sovent del rovilh.

## Proprietat medicinala
Lo mauvís presenta de vertuts medicinalas similaras a la malvisc oficinal, çaquelà, sos efièches son probablament mens eficaces. La planta dispausa d'una accion adocissenta, emollienta e antiglarosa.

## Exemple de coloracion de las flors de mauvís

Image:Alcea rosea.JPG|Blau
Image:Alcea rosea and blue sky.jpg|Jaune
Image:Weisse Stockmalve.jpg|Blanc
Image:Rose-trem.JPG|Ròse


## Ligams extèrnes
* 
* 
*
Anton Weidinger

**Anton Weidinger** (Viena, lo 9 de junh de 1766 e lo 20 de seteme de 1852) que ho un trompetista austriac deus temps classics. Au ras de la soa activitat tecnica que desvolopè tecnicament ua trompeta de claus capabla d'interpretar gamas cromaticas (çò qui èra un progrès puish que las trompetas, alavetz, non podèvan pas interpretar sonque gamas armonicas. Amassa dab lo aqueth intrument qu'inspirè los concertos per trompeta de Joseph Haydn e Johann Nepomuk Hummel.
Selmer

**Selmer** qu'ei un factor d'instruments de coires e d'espiulas simplas  e doblas e tanben un talhèr de laüteria de guitarras. 

Que ho fondat 1885 peu clarinetista Henri Selmer qui comencè la soa activitat en bèth har espiulas per clarineta. En 1898 que comencè a fabricar clarinetas. Henri que s'associè dab lo son hrair, eth tanben clarinetista e qui perseguiva ua carrièra de la prestigiosa au Estats Units paí on e comercilizarà las clarinetas de Selmer. En 1909 que s'aubreish ua botica Selmer a nava York. La compania que pravè e en 1921 qeu comencè la produccion de saxofòns. En 1928, creacion de la societat *H.Selmer & Cie* qui continua de diversificà's en bèth fabricar intruments d'espiulas doblas. En 1929, la compania que crompa lo talhèr d'Adolphe Sax en bèth vàder lo son eretèr. La medisha annada que's crea la societat Selmer-Londres. En 1931 Selmer que hè l'aquesida d'un talhèr de fabricacion de coires e que's vira de cap a la fabricacion de guitarras en 1932 dab lo laütièr Mario Maccaferri e dab lo sostien artistic de Django Reinhardt. Au cors de las annadas 60 Selmer que he l'aquesida de la Vincent Bach Company e que tribalhè dab lo trompetista occitan Maurici André a desvolopar modèls de trompetas.

## Ligam extèrne

*http://www.selmer.fr/ Site oficiau.
Trompeta heraudica

La **trompeta heraudica** (var. **trompeta eraldica** o **trompeta eraudica**) o **trompeta de ceremonia** qu'ei ua trompeta deu long pabalhon dret e provesida de 3 pistons. Que's jòga com la trompeta classica modèrna mes la soa forma particulara que la da un son mei estiglant e atau mai ceremoniau. Qu'ei pròcha de la trompeta egipciana emplegada dens l'opera Aïda de Giuseppe Verdi dab las diferéncias qu'aquesta darrèra b'ei sancerament dreta e non ostendeish pas, a còps, sonque un piston.
Concerto per trompeta (Haydn)

Lo *Concerto per il Clarino* o **concerto per [[trompeta]] en Mib major** de Joseph Haydn (Hob. VIIe/1) que ho escrivut en 1796 entau son amic Anton Weidinger e la soa trompeta de claus.

Abans l'invencion de la trompeta de claus, la sola trompeta disponibla qu'èra la trompeta barròca qui non podèva pas prodúser sonque armonicas qui non permetèvan l'interpretacion de melodias un pauc elaboradas pas sonque dens lo registre suberagut (com aquò b'ei lo cas dans lo dusau concerto brandeborgés). La trompeta de claus elaborada per Weidinger que dè donc lo parat a Haydn de compausar un concerto elaborat per la trompeta. Malurosament, lo principi de la trompeta de claus qu'ei que, entà poder interpretar gamas cromaticas, b'èra horadada entà poder aubrir e tapoar lo son trauc, e aquò que provocava ua gran perta de la qualitat deu son.

A maugrat d'aquò, aqueth concerto de Haydn qu'ei uei interpretat sus trompetas classicas modèrnas (inventadas quauques decadas arron la composicion d'aquesta òbra) qu'ei ua pèça hèra importanta deu lor repertòri.

Aqueth concerto que's compausa deus moviments seguents :

I. Allegro (sonata) 
II. Andante (sonata) 
III. Finale-Allegro (Rondo) 

e dab los pupitres seguents :

2 flabutas, 2 clarins, 2 bassons, 2 trompas, 2 trompetas barròcas, timpani e còrdas.
Martine Aubry

**Martine Aubry** (nascuda Martine Delors lo 8 d'agost de 1950 a París) es una femna politica francesa, foguèt ministre mantun cop (1991-1993 e 1997-2000), es cònsol de Lilla dempuèi 2001 e es l'actuala primièra secretària del Partit Socialista.  

A una licéncia de sciéncias economicas e es diplomada de l’IEP de París (1972) e de l’ENA (1975).

Es la filha de l'òme politic francés Jacques Delors.

 

### Ligams extèrnes
*  Sit de Martine Aubry
*  Martine Aubry
Erke

L**'erke** (tanben escivut *erque*) qu'ei un instrument de coire deus Andes e deu Chaco Bolivian. Qu'ei ua mena de trompa dreta e de longor variabla de quauques mètres. Lo son pabalhon que pòt estar hèit dab laton marterat o dab ua còrna de vaca. La soa imperfeccion e la soa longor que'u dan un son de timbre hosc e vibrant. 

Se se'n jòga regularament entaus aimadors de folclòre, qu'ei mei que mei un instrument rituau supausat estar jogat sonque en cèrtas ocasions. Cèrtas credenças populara qu'autrejan a la violacion d'aquesta règla lo poder de har càder malastres (mei que mei de natura meteorologica).

## Musicians
*Fortunato Ramos : qu'ei un professor de la província de Jujuy que s'ei illustrat dens l'execucion d'aqueste instrument a l'escadença d'espectacle toristics o de folclòre.

## Ligam extèrne
*http://www.youtube.com/watch?v=v1ST4gVwqf4 Fortunato Ramos jogant de l'erke.
*http://folkloredelnorte.com.ar/ Descripcion e fòto sus un site en castelhan sus folkloredelnorte.com.ar.
Lista dels primièrs ministres d'Índia

Lo **primièr ministre d'Índia** es lo cap de govèrn del país. Es convidat pel president de la Republica a formar un govèrn. Vaquí una lista dels primièrs ministres d'Índia dempuèi l'independéncia, en 1947.

** em exercici* 
*** segond mandat*
**** Lo Partit del Congrès Indian venguèt Congrès I (I per Indira)*

## Ligam extèrne
* Pagina del primièr ministre d'Índia
Sèrp (musica)

La **sèrp** qu'ei un instrument ancian hèit de husta mes de la familha deus coire per'mor d'estar provesit d'ua embocadura. Qu'ei envolopat dab cuèr e horadat entà poder jogar gamas cromaticas. Qu'ei donc pròche de la familha deus cornettos. Qu'ostendeish ua forma de sèrp entà poder apropia los sos horat e entà estar mei cort e poder estar gahat peu musician. 

La soa tessitura qu'ei baisha e equivalenta au trombon o au tuba modèrnes qui'u remplacèn dens las orquèstras.
Sacabota

La **sacabota** (deu francés ancian *saquer* e *boiter*, qu'ei a díser  e ) qu'ei un instrument de coire de la Reneishença provesit d'ua colissa entà poder har variar la soa longor e atau poder jogar gama cromatica com aquò b'ei tanben lo cas entau trombon qui ei considerat com un deus sons descendents.

Qu'èra tanben aperta  de menestrel per oposicion a la trompeta militara (qui èra ua trompeta naturau) de longor fixa e incapabla d'interpretar melodias cromaticas.
Cornu

Lo **cornu** qu'èra un instrument de coire militar de la Roma antica, similar a la buccina mes mei cort puish que long de sonque 3m. Com la buccina e com l'elicon modèrne qu'èra portat sus las espallas deu musician.
Catherine Matausch

**Catherine Matausch**  (Brinhòla lo 5 de març de 1960) es una jornalista francesa fòrça coneguda. 

* Presenta lo 19/20 de France 3 dempuèi 2004.
* Presenta lo 12/13 de France 3 dempuèi 2004.
Pascual Candel Palazón

**Pascual Candel Palazón** (Múrcia, 12 de febrièr de 1971) tanben conegut com **Pascual C. Palazón**, es un poèta e escrivan espanhòl.

## Biografia

Filh d'un entrepreneire de classa mejana, preparèt lo bachelierat a l'Institut Vicente Medina d'Archena e comencèt d'estudis a l'Universitat de Múrcia, ont estudièt qualques corses de Drech, qu'abandonèt per seguir sa vocacion d'escrivan.

## Fònts literàrias

Comencèt d'escriure de poesia quand èra plan jovenèl. Son òbra se caracteriza per un estil amb una granda influéncia nordica.

## Bibliografia
* *Ollas a prisión* (ISBN 978-1-4092-2090-9)

* *Fuga del Hotel California* (ISBN 978-1-4092-2133-3)

* *Cita en la habitación 101* (ISBN 978-1-4092-6610-5)

* *La hija del pirata virgen* (ISBN 978-1-4092-2822-6)

* *Poesía erótica para principiantes* (ISBN 978-1-4092-8709-4)

* *El pirata virgen* (ISBN 978-1-4092-2811-0)

## Ligam extèrne

Google Books
Trompa naturau

La **trompa naturau** o **còrn naturau** qu'ei l'ajòu deu còrn d'armonia de las orquèstras sinfonicas modèrnas. Qu'ei un instrument de coire naturau com la trompeta barròca (instrument dab loquau e jogavan amassas dens las orquèstras sinfonicas dinc a lfin de l'epòca classica mercés a l'invencion deu piston) o lo claron mes a la diferéncia deus autes coires naturaus, que pòt anar mei luenh que la simpla realizacion de serias armonicas mercés au jòc de la man deu musician dens lo son pabalhon. Dens lo repertòri de la musica anciana, qu'èra donc un instrument mens limitat que non pas la trompeta e lo son repertòtri classic qu'ei mei ric e autentic. Wolfgang Amadeus Mozart, per exemple que compausè concertos per trompa quan be n'escrivó pas nat per la trompeta qui, alavetz, non podeva pas seguir l'orquèstra dens las subtilitats estilisticas de la musica classica.

La trompa naturau classica, qu'èra totun enqüèra un pauc limitada en comparason dab lo còrn d'armonia modèrna e que devèva cambiar de colissa segon la tonalitat d'interpretar.

La trompa de caça qu'ei tanben ua trompa naturau mes jogada la man en dehòra deu pabalhon e donc shens possibilitat cromatica e donc en interpretar pas sonque armonicas com la trompeta naturau. Aqueths limits similars deus dus instruments que son soslinhats dens la Water Music de Georg Frederich Händel qui jòga sus l'oposicion enter ambs.
Buccina

La **buccina** qu'èra un instrument de coire militar de la Roma antica. Qu'èra mei long que lo cornu similar en forma e portat sus las espallas com l'elicon modèrne.
Trompeta egipciana

La **trompeta egipciana** o **trompeta d'Aïda** qu'ei un instrument de coire de la familha de la trompeta. La soa particolaritat qu'ei d'estar dreta despuish l'embocadura dinc au pabalhon. 

Qu'ei regularament emplegada dens las representacions de l'opera Aïda de Giuseppe Verdi. Generaument, au dia de uei, qu'ei jogada com ua trompeta modèrna e provesida de 3 pistons, mes que se n'a hargoadas dab sonque 2 o medish un (la particion de Aïda n'a besonh pas sonque d'un).

Enter las trompetas hargoadas a hauta escala uei lo dia la mei pròcha qu'ei la trompeta heraudica, mes aquesta que hè vira totun sus ua bocla petita ; la trompeta egipciana que demora donc la sola trompeta tota dreta a aquò la da lo timbre lo mei estinglant e sec enter tots los instruments de coire.

## Ligam extèrne
*http://www.youtube.com/watch?v=bMnl1URCH3w&feature=related Marcha tronfau d'Aïda a Verona dab trompetas egipcianas.
Pellagra

La **pellagra** es ua malautia que tòca las populacions pauras dont la basa de l'alimentacion es paura en proteïnas animaus. Se manifesta per tres categorias de simptòmas : dermatiti, diarrèa et deméncia.
Johann Melchior Molter

**Johann Melchior Molter** (Eisenach, lo 10 de heurèr de 1696 –  Karlsruhe, lo 12 de genèr de 1765) que ho un compositor alemand e violonista d'estil barròc.

Qu'ei autor d'oratoris, cantatas, sinfonias e concertos per divèrses instruments enter los quaus los concertos per trompeta e comptan enter los màgers per aqueste instrument.
António Vieira

**António Vieira**, (Lisbona, 6 de febrièr de 1608 - Bahia, 18 de julhet de 1697), foguèt un escrivan, prèire e orador portugués de la Companhiá de Jèsus.

## Bibliografia

**História do Futuro*, (Lisbona, 1718)
**Cartas*, (Lisbona, 1735-1746)
Economia de Bahrayn

Lo petròli es responsable per 70% dels revenguts del govèrn, 11% del produch interior brut e 60% de las exportacions de Bahrayn.

## Nòtas & referéncias
Roxette

thumb|Roxette (2011)**Roxette** es un duo suedés de musica pòp anglofòn format de Per Gessle e Marie Fredriksson. An vendut mai de 75 milions de disques. Son coneguts per de cançons coma *The Look*, *It must have been love* (del filme ''Pretty Woman''), *Listen to your heart* o *Joyride*. Faguèron tanben senglas carrièras en sòlo en parallèl a **Roxette**.

## Lo grop

E mai se Per e Marie se coneissián ja abans, foguèt pas qu'en 1986 qu'enregistrèron lor primièr album *Pearls of passion* e lor primièr single *Neverending love*. Aquestes aguèron sonque de succès dins los païses nordics. Amb l'album *Look Sharp* de 1988 arribèt enfin un reüssida mondiala. Un gojat estatsunidenc que fasiá un escambi en Suècia s'emportèt una còpia de *The Look* dins lo sieu país, lo portèt a una ràdio locala e lo succès foguèt immediat: *The look* foguèt quitament n°1 als Estats Units. 

Entre 1989 e 1992, **Roxette** aguèron tres autres singles que foguèron tanben nº&nbsp;1 als Estats Units: *It must have been love*, *Listen to your heart* e *Joyride*. Foguèt lo periòde daurat de **Roxette**.

En 2006, se prenguèron un repaus fins en 2009: pendent una tornada sus l'empont de Per vèrs Euròpa, anoncièt la reünificacion de **Roxette** en 2010.

La paura Marie Fredriksson defuntèt lo 9 de decembre de 2019.

## Discografia

*Pearls of passion (1986)
*Dance passion (1987)
*Look Sharp! (1988)
*Joyride (1991)
*Tourism: Songs From Studios, Stages, Hotelrooms & Other Strange Places (1992)
*Crash! Boom! Bang! (1994)
*Rarities. (1995)
*Don't Bore Us-Get to the Chorus: Roxette's Greatest Hits (1995)
*Baladas en español(1996)
*Dance passion (The first album) Re-edicion de 20 cançons (1997)
*Have a nice day (1999)
*Room service (2001)
*The ballads hits (2002)
*The pop hits (2003)
*A Collection of Roxette Hits - Their 20 Greatest Songs! (2006)
*The Rox Box/Roxette '86-'06 (2006)
* Album 2010

## Cançons mai conegudas (en [[Occitània]])
* *The Look* (1989)
* *Listen to your heart* (1990)
* *It Must Have Been Love* (1990)
* *Joyride* (1991)
* *The big L.* (1992)

## Ligams extèrnes

* Roxette.se, sit web oficial
* Run to Roxette, sit web en divèrses idiòmas
Autivièla, Sent Martin e Vidèren

**Autivièla, Sent Martin e Vidèren** (*Autile* en basco, *Autevielle-Saint-Martin-Bideren* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Lauhire, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Autivièla, Sent Martin e Vidèren que qu'estón unidas entà formar la comuna actuau lo 18 d'abriu de 1842.

## Geografia
Las comunas tòcatocantas que son Avitenh e Atòs-Aspins au nòrd, Sauvatèrra a l'èst, Guinarte-Parentias au sud-èst, Arboet-Sussauta en Baisha Navarra au sud-oèst e Ossaranh-Arribarèita en Sola au sud.

## Toponimia
### Autivièla
La prononciacion qu'ei [awti'bjɛlə]. Las fòrmas ancianas que son *Autebiele* en 1379 e 1385, *Autabiela* en 1542, *Autavielle* en 1546, *Authevielle* en 1728, *Hautevielle* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Autevielle-Saint-Martin-Bideren* despuish lo 18 d'abriu de 1842, quan apleguèn las tres comunas .

Segon Dauzat, *Autivièla* qu'ei format deu latin *alta*, « hauta », e *villa* . 

Segon Miquèu Grosclaude, l'explicacion de Dauzat que sembla logica. Totun, que i a un dobte, pr'amor lo vilatge, en arriba deu Gave, ei pas briga haut e la prononciacion bearnesa, en [auti-], pòt hèr pensar a ua auta solucion, *Altina villa*, la proprietat d'Altinus; Grosclaude que's guarda de causir netament .
### Sent Martin
La prononciacion qu'ei [sen mar'tin]. Las fòrmas ancianas que son *Sent Marti* en 1376, *Sent Marthin* en 1379, *Sent Marthii de Guaranhoo* en 1385, lo nom qu'ei absent de la mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau, mès que i a *NOLIBOS* en gròs caractèrs, *Autevielle-Saint-Martin-Bideren* despuish lo 18 d'abriu de 1842, quan apleguèn las tres comunas .

Lo nom qu'ei lo de l'avesque de Tors, Sent Martin .
### Vidèren
La prononciacion qu'ei [bi'dɛrœ(n)] (*n* finau s'enten quasi pas, accent tonic sus la segonda sillaba). Las fòrmas ancianas que son *Bideren* en 1342, *Videren* en 1385, *Biderein* en 1674, *Bideren* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Autevielle-Saint-Martin-Bideren* despuish lo 18 d'abriu de 1842, quan apleguèn las tres comunas .

Lo nom que hè pensar au basco *bide*, « camin », mès la terminason convién pas : segon J.B. Orpustan, lo genitiu possessiu ei jamès emplegat en toponimia. L'auta solucion qu'ei lo nom de persona *Vital* [= *Vidau*], deu latin *Vitalis*. *Bidaa*, *Bidet*, *Bidon*, etc, que son variantas de *Vital*. Lo toponime que's compausaré deu radical *Bid-* (de *Vital*), d'ua particula copulativa *-er-* (com dens *pederet*, *sautericar*), puish lo sufixe gascon *-enh*. Lo nom qu'a coneishut un reculament de l'accent tonic, frequent dens la region : *Geroncenh* > Geronce, *Donenh* > Dònhen .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna
## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Joan Lahita (lingüista)

**Joan Lahita** (Jan, *Jann* - segon la soa nòrma - o *Jean Gérard Lafitte* en francés; Talança, 15 de seteme de 1930-Châtillon, 26 de març de 2023) qu'ei un lingüista gasconista d’origina bearnesa. 
Vadut a Talança en 1930, que hasó de comissari (administrator e jurista) hens l’armada de l’aire puish de director deus servicis juridics d’ua institucion publica de recèrca. En 1982 qu’adherí a l'Institut d’Estudis Occitans (antena de París). En 1989 que vadó dinerèr de l’I.E.O.-Paris e qu’estó encargat d’apità’i un cors de gascon.

## Lo lingüista
En abriu de 1992, que fondè Ligam-DiGaM, quadèrns semestriaus de lingüistica e lexicografia gasconas. Partidari de considerar lo gascon com ua lenga *per se* e non pas com un dialècte de la lenga occitana , que s’interessè aus sistèmas grafics deu gascon. Part d’aqueth tribalh qu’estó l’objècte d’ua tèsi en sciéncia deu lengatge titolada *Situation sociolinguistique et écriture du gascon aujourd'hui* (situacion sociolingüistica e escriptura deu gascon uei lo dia), dehenuda a l’Universitat de Rennes en 2005. Aqueth estudi que’u miè tà revisar la grafia classica occitana, qui Loís Alibèrt avè hargat tau lengadocian e arron avè adaptat tau gascon en collaboracion dab Pèire Bèc. Mei particularament, lo sistèma grafic reformat per **Joan Lahita**, aperat sistèma classic gascon o grafia classica gascona, que diferéncia las n finaus velaras (generaument mudas en biarnés) de las dentaus e las r finaus mudas de las prononciadas. Enqüèra que d’usatge hèra minoritari, la grafia classica gascona qu’estó adoptada per quauques autors. Citem per exemple l’escrivan e editor Eric Chaplain qui l’emplega tau son metòde d’ensenhança deu gascon  e tanben hens lo son diccionari gascon-francés  o enqüèra Halip Lartiga (Lartigue) . En 2002, Joan Lahita qu’anonciè la creacion de  l'Institut Bearnés e Gascon, entitat sedent a Pau e creada tà dehéner la «lenga biarnesa e gascona ». De sistèmas grafics, aqueth institut, deu quau Joan Lahita hè partida coma membre deu comitat scientific- que’n preconiza dus: lo prumèr, deu tipe felibrenc, qu’ei dit « sistèma modèrne » e qu’ei lo adoptat a la debuta deu sègle passat per l'Escòla Gaston Febus. Aquera grafia,  abandonada per aquesta medisha Escòla au profieit de la grafia classica occitana, decadas a, que demora preconizada per *l’Institut Biarnés e Gascon* pr’amor lo son usatge que seré mei aisit peus locutors naturaus e los començaires adultes. Lo segond qu’ei lo "sistèma classic gascon", qu’ei a díser la grafia classica reformada per Joan Lahita. Segon lo son autor, aquera segonda grafia que presenta l’avantatge de demorar pròishe au còp de las grafias occitana e catalana en tot arrespectar las particularitats de l’idiòma gascon.

## Referéncias


## Véder tanben
* gascon
Wikimedia Commons

*Per l'ajuda sus l'utilizacion de Wikimedia Commons, veire [[Wikipèdia:Wikimedia Commons]].*

**Wikimedia Commons** es un projècte de conservatòri central de contenguts liures. I podètz importar totes los imatges liures, al sens del « logicial liure » (pas de fair use).

En uploadant un imatge sus Commons, podètz vos ne servir dirèctament sus la Wikipèdia occitana, mas tanben sus totes los projèctes Wikimedia, dins totas las lengas.

## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Wikimedia Foundation
* Wikipèdia

### Ligams extèrnes

* Sit oficial
Fernando Alonso

**Fernando Alonso Díaz** (; 29 de julhet de 1981) es un pilòt espanhòl de Formula 1. Es estat proclamat dos còps campion del mond de Formula 1. 

Filh de José Luis Alonso e Ana Díaz. Fins l'an 2000, estudièt al Institut Leopoldo Alas Clarín de San Lázaro, moment en lo qu'abandonèt los estudis a causa de los sieus compromises esportius.

## Biografia
Fernando Alonso nais a Uviéu un 29 de julhet de 1981. Dempuèi fòrça pichon sabiá que lo sieu futur anariá ligat al automobilisme. Comencèt a pilotar amb 3 ans, edat que li comencèt a el a condusir karts, l'escor melhor, segon Ayrton Senna e Michael Schumacher, per la Formula 1.

O a ganhat tot en divèrsas categorias de karts. Es tricampion de Espanha, vicecampion de Euròpa e campion del mond en 1996.
Malam Bacai Sanhá

**Malam Bacai Sanhá** (1947-2012) òme politic, foguèt dos còps president de Guinèa Bissau. Elegit pel segond còp lo 28 de junh de 2009 e assumiguèt la carga lo 8 d'octobre del meteis an. Diabetic, moriguèt a París lo 9 de genièr de 2012.

Bacai Sanhá tanben foguèt president del país, entre 1999 e 2000.
Ludvík Svoboda

**Ludvík Svoboda** (1895-1979) militar (general) e òme politic, foguèt president de Checoslovaquia entre 1968 e 1975.
Philibert Tsiranana

**Philibert Tsiranana** (1912-1978) professor de francés e matemáticas foguèt lo primièr president de Madagascar. Governèt entre 1959 e 1972.
Piet de Jong

**Petrus Josef Sietse "Piet" de Jong** (1915-2016) oficial de la marina, foguèt primièr ministre dels Païses Basses entre 1967 e 1971.

Oficial de la marina neerlandesa, viatgèt al Reialme Unit lo 13 de mai de 1940 a bòrd del sosmarin O-24 e, durant la Segonda Guèrra Mondiala, serviguèt coma comandant d'aquela embarcacion. A abril de 1946 el tornèt als Païses Basses. Trabalhèt ailà al bòrd del almirantat lo 1947 e lo 1948 trabalhèt en lo ministèri de la marina.

Actualament a 95 ans d'edat, en essent un dels pus ancians ex-caps d'estat o de govèrn encara viu.

## Referéncias
Arrondiment d'Albi

L**'arrondiment d'Albi** es una division administrativa e una anciana division electorala francesa situada dins la region de Miègjorn-Pirenèus e lo departament de Tarn. Creat en 1800, annexèt en 1926 l'arrondiment de Galhac.

## Composicion
Abans 2015, l’'arrondiment se compausava de 23 cantons:
*canton d'Albanh
*canton d'Albi Centre
*canton d'Albi Èst
*canton d'Albi Nòrd-Èst
*canton d'Albi Nòrd-Oèst
*canton d'Albi Oèst
*canton d'Albi Sud
*canton de Cadaluenh
*canton de Caramauç Nòrd
*canton de Caramauç Sud
*canton de Castèlnòu de Montmiralh
*canton de Còrdas
*canton de Galhac
*canton de L'Illa de Tarn
*canton de Monestièrs
*canton de Pampalona
*canton de Rabastens
*canton de Rièlmont
*canton de Salvanhac
*canton de Valderiès
*canton de Valença d'Albigés
*canton de Vaur
*canton de Vilafranca d'Albigés
Arrondiment de Castras

L**'Arrondiment de Castras** es una division administrativa francesa situada dins la region d'Occitània e lo departament de Tarn. Creat en 1800, annexèt en 1926 l'arrondiment de La Vaur.

## Composicion
L'arrondiment se compausa de 23 cantons:
*canton d'Anglés
*canton de Braçac
*canton de Castras-Èst
*canton de Castras-Nòrd
*canton de Castras-Oèst
*canton de Castras-Sud
*canton de Cuc-Tolzan
*canton de Dornha
*canton de Graulhet
*canton de La Bruguièra
*canton de La Cauna
*canton de Lautrec
*canton de La Vaur
*canton de Mazamet Nòrd-Èst
*canton de Mazamet Sud-Oèst
*canton de Montredond-La Beçoniá
*canton de Murat de Vebra
*canton de Puèglaurenç
*canton de Ròcacorba
*canton de Sant Amans Soult
*canton de Sant Paul del Cabdal-Jòus
*canton de Vabra
*canton de Vielhmur d'Agot
Arrondiment de Galhac

L**'Arrondiment de Galhac** es una anciana division administrativa francesa situada dins lo departament de Tarn. Creat en 1800, foguèt annexat en 1926 per l'arrondiment d'Albi.

## Composicion
L'arrondiment se compausava de 8 cantons:
*canton de Cadaluenh
*canton de Castèlnòu-de-Montmiralh
*canton de Còrdas
*canton de Galhac
*canton de L'Illa-de-Tarn
*canton de Rabastens
*canton de Salvanhac
*canton de Vaur
Vysočina

La region de **Vysočina** (pron. *Vissochina*; oficialament, en chèc, *kraj Vysočina*) es una region e entitat autonòma de la Republica Chèca, d’escambarlons sus Boèmia e Moravia.

La capitala n’es Jihlava.

Lo nom ven de las còlas que marcan la termièra entre Boèmia e Moravia e se pòt revirar per *País Naut*.

## Istòria
La region es creada lo 1èr de genièr de 2000 jol nom de region de Jihlava (*Jihlavský kraj*). Pren lo nom de Vysočina tre mai de 2001. Dempuèi 2011 lo nom oficial es kraj Vysočina.
## Division
### Districtes
La region foguèt formada a partir de 5 districtes : Havlíčkův Brod, Jihlava, Pelhřimov, Třebíč e Žďár nad Sázavou. 

### Administracion locala
Dempuèi lo 1èr de genièr de 2003 existís pas mai d'administracion al districte, qu'es vengut una unitat estadistica. L'administracion locala se fa dins de comunas de la responsabilitat espandida (*obcí s rozšířenou působností*) que son las 5 ancianas capitalas de districte emai aquelas comunas : Pacov, Humpolec, Světlá nad Sázavou, Chotěboř, Nové Město na Moravě, Bystřice nad Pernštejnem, Velké Meziříčí, Náměšť nad Oslavou, Moravské Budějovice, Telč.

## Govèrn local
Lo governador es Jiří Běhounek.

## Veire tanben
* Republica Chèca

## Referéncias


## Ligams extèrnes
*  Pagina de la region
Còdi KFZ

Lo **còdi KFZ** es lo còdi d'identificacion dels veïculs de la Republica Chèca. Dempuèi 2001, remplaça al nivèl de las regions l'identificacion que se fasiá al nivèl dels districtes.

Codificacion: chifra + LETRA DE REGION + chifra (separacion) 4 chifras.

## Còdes per region
Region

La **region** es una division administrativa, generalament de primièr nivèl.

En França, las regions foguèron creadas per un decrèt en 1960, coma division administrativas sonque. Recebèron mai de poders e venguèron de collectivitats territorialas a partir de la lei de descentralizacion de 1982.

En Itàlia, 4 regions d'estatut especial (Val d'Aosta, Sicília, Sardenha e Trentin-Aut Adige) foguèron creadas entre 1946 e 1948, e una cinquena, Friol-Venècia Júlia, en 1963. La division de la rèsta de l'Estat en regions data de 1972. La darrièra lei de descentralizacion, en 2001, espandiguèt los poders de las regions. Cal notar que dempuèi 1971, las doas províncias de la region Trentin-Aut Adige son complètament autonòmas e an los quites poders d'una region.

En Espanha, las regions istoricas de l'epòca franquista (Castelha la Vielha, Castelha la Nòva...) avián pas cap de foncion adminitrativa e foguèron remplaçadas per las Comunautats autonòmas.
## Referéncias


## Véser tanben
* Region chèca
* Region francesa
* Region d'Itàlia
Arrondiment de La Vaur

L**'Arrondiment de La Vaur** es una anciana division administrativa francesa situada dins lo departament de Tarn. Creat en 1800, foguèt annexat en 1926 per l'arrondiment de Castras.

## Composicion
L'arrondiment se compausava de 5 cantons:
*canton de Cuc-Tolzan
*canton de Graulhet
*canton de La Vaur
*canton de Puèglaurenç
*canton de Sant-Paul-del-Cabdal-Jòus
Jozef Lenárt

**Jozef Lenárt** (1923-2004) quimista e òme politic foguèt primièr ministre de Checoslovaquia entre 1963 e 1968. Tanben foguèt president interin del país, entre lo 22 e lo 30 de març de 1968.
Mihai Ghimpu

**Mihai Ghimpu** (nascut lo 19 de novembre de 1951 a Coloniţa) es un òme politic moldau.
President del Parlament elegit lo 28 d'agost de 2009, ven, a la demission del president de la Republica Vladimir Voronin, president de Moldàvia.

## Vejatz tanben
* Lista dels dirigents actuals

## Ligam extèrne
* Site oficial de la presidéncia de la Republica de Moldavia

## Referéncias
Barend Biesheuvel

**Barend Willem Biesheuvel** (1920-2001) jurista, foguèt lo primièr ministre dels Païses Basses entre 1971 e 1973.
Kim Young-sam

**Kim Young-sam** (pron.: [kim jʌŋsʰam]; en hangul: 김영삼, en hanja: 金泳三; Geoje, 20 de decembre de 1927) es un politician e activista corean. Diplomat en filosofia, foguèt president de la Corèa del Sud entre 1993 e 1998.
Lista dels presidents de la Corèa del Sud

thumb|right|150px|Bandièra del president de la Corèa del Sud.

Lo **president** es lo cap d'Estat de la Corèa del Sud. Segon la Constitucion del país, es elegit per un periòde de cinc ans.

Vaquí la lista dels presidents de la Corèa del Sud dempuèi 1948.

### Nòta
Roh Tae-woo

**Roh Tae-woo** (1932–2021) militar e òme politic, foguèt lo president de la Corèa del Sud entre 1988 e 1993.
Vishwanath Pratap Singh

**Vishwanath Pratap Singh** (en hindi: विश्वनाथ प्रताप सिंह; Allahabad, 25 de junh de 1931 – Nòva Delhi, 27 de novembre de 2008) foguèt un politician indian. Entre 1989 e 1990 foguèt primièr ministre d'Índia.
John Stuart, Comte de Bute

**John Stuart, Comte de Bute** (1713-1792) escrivan e naturalista, foguèt primièr ministre del Reialme Unit entre 1762 e 1763.
Anton Diabelli

**Anton Diabelli** (Mattsee, lo 5 de seteme de 1781 – lo 8 d'abriu de 1858) que ho un compositor autriac d'estil classic, eslhève de Michael Haydn, editor de musica (dab la *Cappi & Diabelli* qui vadó *Diabelli  & Co*) e autor d'ua valsa qui ho emplegada com tema de las 33 variacions suber ua valsa de Diabelli de Ludwig van Beethoven.
Lista dels primièrs ministres de la Republica Chèca

thumb|right|120px|Blason de Chequia. 
Lo **[[primièr ministre]]** es lo cap de govèrn de la Republica Chèca. Aquesta es la lista dels premièrs ministres de Chequia de 1993 fins a uèi.

## Primièrs ministres de la Republica Chèca

## Veire tanben
* Lista dels presidents de la Republica Chèca
* Lista dels primièrs ministres de Checoslovaquia
Zlín (region)

La **region de Zlín** (en chèc, *Zlínský kraj*) es una region e entitat autonòma de la Republica Chèca creada lo 1èr de genièr de 2000. 

Sa capitala es Zlín.

## Division
### Districtes
La region se compausa de 4 districtes : Zlín, Vsetín, Kroměříž e Uherské Hradiště.

### Administracion locala
Dempuèi lo 1èr de genièr de 2003 existís pas mai d'administracion al districte, qu'es vengut una unitat estadistica. L'administracion locala se fa dins d'arrondiments que lor sèti es dins de comunas de la responsabilitat espandida (*obcí s rozšířenou působností*) que son las 4 ancianas capitalas de districte emai aquelas comunas : Bystřice pod Hostýnem, Holešov, Luhačovice, Otrokovice, Rožnov pod Radhoštěm, Uherský Brod, Valašské Klobouky, Valašské Meziříčí e Vizovice.

## Govèrn local
Lo governador es Jiří Čunek.

## Veire tanben
* Republica Chèca

## Referéncias


## Ligams extèrnes
*  Administracion de la region
Teatre deu Capitòli de Tolosa

Lo **Teatre del Capitòli de Tolosa** (en lengadocian; *Teatre deu Capitòli de Tolosa* en gascon) qu'ei un deus empont lirics màger d'Occitània e de França. Qu'ei sovent considerat com lo segond après L'Opera de París.

Qu'ei integrat dehens lo Capitòli de Tolosa.

Aquesta institucion que troba la soa origina dens un purmèr teatre fondat en 1737 e dessenhat per l'arquitècte mondin Guilhem de Camàs. Que ho tornat bastir en 1818 e, abambat dens un incendi en 1917, tornat bastir un còp mei durant las annadas 1920.

Lo Teatre deu Capitòli qu'ei un empont d'opera, de ballet, d'opreta e l'ostau de l'Orquèstra deu Capitòli, ua de las orquèstras, com teatre, màger d'Occitània e de França.
Mikuláš Dzurinda

**Mikuláš Dzurinda** (n. 1955) economista e òme politic foguèt primièr ministre d'Eslovaquia entre 1998 e 2006.
Alexandre Arotonian

**Alexandre Arotonian** (deu son nom sancèr : **Alexander Grigorevich Arotionian**, *Ալեքսանդր Հարությունյան* en armèni - Erevan, lo 23 de seteme de 1920) qu'ei un pianista e un compositor armèni deu sègle XX vadut sovietic e naturalizat american. Lo son concerto per trompeta qu'ei ua pèça màger deu repertòri d'aqueth instrument.

Qu'a arrecebut mantuns prèmi autrejats per l'Union Sovietica e Armenia e qu'ei professor deu Conservatòri d'Estat d'Erevan.
Boèmia del Sud

La **region de Boèmia del Sud** (en chèc, *Jihočeský kraj*)
es una region e entitat autonòma de la Republica Chèca creada lo 1èr de genièr de 2000 jol nom de *region de České Budějovice* (*Budějovický kraj*). Prenguèt son nom actual - qu'èra estat tanben lo d'una anciana region mai espandida e sens autonomia - lo 1èr de junh de 2001. 

Sa capitala es České Budějovice.

## Division
### Districtes
La region se compausa de 7 districtes : České Budějovice, Český Krumlov, Jindřichův Hradec, Písek, Prachatice, Strakonice, Tábor.
### Administracion locala
Dempuèi lo 1èr de genièr de 2003 existís pas mai d'administracion al districte, qu'es vengut una unitat estadistica. L'administracion locala se fa dins de comunas de la responsabilitat espandida (*obcí s rozšířenou působností*) que son las 7 ancianas capitalas de districte emai aquelas comunas : Blatná, Dačice, Kaplice, Milevsko, Soběslav, Strakonice, Trhové Sviny, Třeboň, Týn nad Vltavou, Vimperk e Vodňany.

## Govèrn local
La governadora es Ivana Stráská dempuèi lo 27 d'abril de 2017. Succedís a Jiří Zimola (PSDC), demissionari, qu'èra governador dempuèi 2008 e que demissionèt per un afar de corrupcion.

Jan Zahradník (PDC) foguèt lo primièr governador, de 2000 a 2008.

## Veire tanben
* Republica Chèca

## Referéncias


## Ligams extèrnes
*  Administracion de la region
Te Deum (Charpentier)

Lo **Te Deum** en Re major (H. 146) qu'ei la mei famosa òbra deu compositor francés Marc-Antoine Charpentier ; que ho compausat de cap a las annadas 1688 e 1698 quan Charpentier b'èra mèste de musica dens la capèra jesuita Sent Loís a París. Qu'ei escrivut entà un còr e un esemble d'instruments de còrdas e de vent.

Aquesta òbra que vadó hèra famosa durant la segonda meitat deu sègle XX per'mor d'estar causida com imne de l'Union Europèa de Ràdio Television e, atau, en bèth precedir cada difusion deu Concors de l'Eurovision.

## Ligam extèrne
* http://www.youtube.com/watch?v=KMDcKXFhjjc Lo Te Deum interpretat peu *Parlement de Musique*.
Music for the Royal Fireworks

**Music for the Royal Fireworks** qu'ei ua òbra deu compositor alemand establit en Anglatèrra Georg Friedrich Händel. Que ho compausada entà acompanhar los huecs artificiaus comandats peu rei George II d'Anglatèrra enta celebrar la fin de la Guèrra de Succession d'Àustria e la signatura deu Tractat d'Ais d'Alemanha en 1748.

Qu'ei escrit per un ensemble de còrdas e de vents. 

Que compta dab lo movement seguents :


*[[Aubertura]]*: Adagio, Allegro, Lentement, Allegro
*[[Borrèia]]*
*La Patz*: Largo alla siciliana
*La Regaudença*: Allegro
*[[Menuet]]s I and II*
Jadranka Kosor

**Jadranka Kosor** (n. 1953) jornalista e femna politica foguèt la primièra ministra de Croàcia entre 2009 e 2011.

## Biografia
Se graduèt en drech a Zagrèb, e trabalhèt coma jornalista dempuèi lo 1972.

Durant la Guèrra de l'independéncia croata (1991-1995), trabalhèt coma radiojornalista e lo sieu programa cobriguèt de tèmas de guèrra coma per exemple problèmas amb los refugiats e veteranes de guèrra andicapada. 

Lo 1995 venguèt en representant al Parlament de Croàcia coma membre de l'Union Democratica Croata (HDZ). Foguèt tanben la vice-presidenta del Parlament.
Jens Bratlie

**Jens Kristian Meinich Bratlie** (1856-1939) avocat e òme politic foguèt primièr ministre de Norvègia entre 1912 e 1913.
Planoise

thumb|left|250px
**Planoise** (*Planoise* en francés) es un barri de Besançon, dens lo departament de Doubs de la region de Franca Comtat.

## Geografia

## Istòria

## Radios
* Radio Sud
* Radio Décibels

## Luòcs e monuments
## Personalitats
## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
PACS

Lo **PACS**, Pacte Civil de Solidaritat, (*Pacte civil de solidarité* en francés) es, en França, una fòrma d'union civila.

Es un contracte de drech francés. La lei qu'instaura lo PACS foguèt votada en 1999 jol governament de Lionel Jospin. Lo PACS es un contracte entre doas personas majoras, quin que siá lor sèxe, a per objectiu l'organizacion de lor vida comuna.

Aquel tèxte nais d'una volontat de fondar juridicament l'existéncia  dels cobles non maridats, quitament de meteis sèxe. Atal, contràriament al maridatge, lo PACS es dobèrt als parelhs de meteis sèxe. Ofrís un quadre juridic complèt, contràriament al concubinatge (qu'es una simpla union de fach desprovesida de tot estatut), e amb mai de soplesa que lo matrimòni, qu'es una institucion fòrça plan reglamentada qu'a per objectiu la fondacion d'una familha. 

Mai de  PACS foguèron signats durant las sièis primièras annadas. La primièra lei sul PACS, assolada sus l'indivision dels bens, foguèt modificada per la lei del 23 de junh de 2006, que prevei ara, levat una convencion contrària, un regime dels bens comparable a aquel dels esposes. De mai, lo regime fiscal del PACS sembla ara lo del maridatge.

Bravament melhorat, lo regime juridic del PACS caup encara fòrça flaquesas e mancas, particularament sus las ajudas socialas, lo decès del partenari, los cobles internationals, sens parlar dels partenaris pacsats abans lo 1èr de genièr de 2007, que demòran someses al regime de la lei anciana.

## Vejatz tanben

* Maridatge entre personas del meteis sèxe