Hura

**Hura** o benlèu **Ure**, segon l'analisi de las fòrmas ancianas (*Hure* en francés) es una comuna deu Vasadés, en Gasconha, administrada per lo departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Huira (ad ~)*, en latin, en 1026-1030, *Duire*, en 1307-1317 [probablament en occitan], *Ura (Vitalis de La ~)*, en 1345, en occitan. La prononciacion es ['yrə]. *Hura/Ure* es un deus candidats a l'identificacion dab l'estacion romana de la via Bordèu-Agen, *Ussubium*. An descobèrt, cèrtas, vestigis arqueologics d'epòca romana, mès i a pas de certitud e en tot cas lo nom pòt pas èste lo resultat de *Ussubium*. *Hura/Ure* es benlèu un idronime, com *Fure* (afluent d'Isèra) o *Furens* (afluent de Léger), o com *Hura* (nom supausat), afluent de Siron, que passa mèi a l'oèst. Una auta possibilitat es una *villa* gallo-romana possedida per *Furius* (nom latin) : **Furia (villa)* . Notem pr'aquò que las atestacions permeten pas d'assegurar que lo nom es en *H-* (eretèir gascon de *F-*), tot lo contrari : aqueth *H-* iniciau es pas mèi articulat dens aquera partida periferica deu gascon, mès ec èra au sègle XIV e justament es absent de las atestacions de l'epòca. E ajustem, per la fòrma latina deu sègle XI, que lo *h* gascon vengut de *f* es pus sovent grafiat *f*, per cultisme, que *h*. Au pus mèi se pòt imaginar qu'aqueth *H-* iniciau representa una aspiracion mèi o mens furtiva dont lo ròtle seré anti-iatic, après una vocala com la preposicion *a* : *Vau a Ure/Ura*.

Lo -u- interior pòt estar l'ereitèir de quauquarren mèi que d'un -u- dens l'etime. En Vasadés e en Bordalés, la diftongason de *ŏ* (*o* brèu latin) condicionada per un *iòd* pòt miar a *u* [y] : per exemple, *podium* > [pwújżo]  > *puèg* > *pug*. Garòna devut passar en bas deu vilatge a moment donat, dens una depression aprofitada adara per Lisòs e mèi o mens peu canau laterau, çò que doneré un sens a *hōrĭæ*, « barcas de pescaires », qu'auré l'avantatge de justificar un *H-* etimologic, non prononciat, arbitrari, present dens l'atestacion de 1026-1030, e que vendré pas de *F-*, donc que poiré estar absent de las autras atestacions; mès, pr'amor de *o* long latin, aquera solucion conven pas. Au revèrs, *fŏrīs*, « hòra, dehòra », o meilèu *fŏrĭs* , « pòrta », son possibilitats, en acceptant una iniciala *F-* > *H-*, çò qu'es problematic, com avèm vist. Pr'aquò, lo nom a pas forçadament una origina latina.

Xavier Delamarre presenta un gallés *oruion* (dab *-u-* consonantic, futur *-v-*), qu'explica atau : *oruo-* es un teonime (nom de diu); *oruion* seré la punta, la peninsula, lo promontòri deu diu **Orvios*;  los promontòris son lo maine d'un diu . Dens son explicacion, es mauagit de saber on es lo nom deu diu e on es l'idèia de punta, mès aquò's que lo nom deu diu se confon dab la nocion. Com *Hura/Ure* es un promontòri, un morre , en har l'eretèir de *oruion* es pas irrealista e la sequéncia seré : **oruion* > **orion* (estapa decisiva, mès problematica) >**oiro* > **uèir* (diftongason condicionada per *-iòd-* e amudiment de la vocala atòna) > **uir* (reduccion vasadesa e bordalesa deu diftongue *-uè-*) > **ur*. Per la finala *-a*, es absenta de la segonda atestacion e a l'epòca de la tresena e benlèu de la purmèira, la distincion *-a/-e* finala èra convencionala en gascon occidentau (la prononciacion conflueish en [-ə]); de mèi, mancan pas los cas qu'a un nom de lòc i ajustèren una finala *-a* dab *villa* sosentendut; causir la grafia *Ure* o  la grafia *Ura* es arbitrari, mès *Ure* seré mèi prudent. Aqueth *-e* finau devót estar de sosten, per facilitar l'articulacion de *-r*, quan lo nom èra **Uir* o eventualament **Ur*, e per aqueth besonh, la lenga causeish normalament *-e* meilèu que *-a*. Demòra qu'aquera explicacion es una ipotèsi e que règla pas lo problèma de l'article dens l'atestacion de 1345.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de La Rèula; es adara deu canton de *Le Réolais et Les Bastides* (en francés), donc deu Reulés e Las Bastidas.
 
## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
## Nòtas