Freidafònt

**Freidafònt** (*Fridefont* en francés) z-es 'na comuna auvernhata d'Occitània, situada dins lo departament delh Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Perimètre delh territòri

## Toponimia
### Freidafònt
Las fòrmas ancianas son *Frigidus fons*, en 1338, *Freidaffon*, *Freidefon*, *Froideffont* (en francés), *Freidaffont*, en 1494, *Fridefon*, en 1623, *Frideffount*, en 1624, *Fredafon*, en 1680, *Freidafont*, en 1681, *Fraydefons*, en 1784, *Fridefont* (mapa d'Estat-major, sègle XIX). Lo sens es evident : fònt freida; los compausants son eiretèirs delh latin *frigida* e *fontem*. Mas lo nom oficial èra *Sarrus* taiqua 1909, nom tanben de la paròcha sus la mapa de Cassini; Freidafònt èra un simple vialatge, mas plaçat sus un luòc pus planèir que *Sarrus*, situat sus un sèrre  (grafia Cristian Omelhièr). La prononciacion, notada a La Vàstria, es [fridɛfɔn] . La grafia *Freidafònt* es etimologica, mas *ei-* pretonic se simplifica regularament en *-i* en auvernhàs.

### ''Sarrus'' (nom francés)
*Sarrus* es un ancian luòc situat a l'oèst de Freidefònt e que tresplomba lo barratge.
Las fòrmas ancianas son *Cerrus*, en 1338,  *Sarrus*, *Saurruc*, al sègle XIV, *Sarus*, en 1669, *Sarunière*, en 1688 . Quanha es l'origina ? Lo gallés *Sarrō* ? o pusleu un derivat de *sèrra*/*sèrre*/*serre* (la grafia de Cristian Omelhièr, *serre*, es probablament fonologica) amb lo resultat delh sufixe *-uceus*, solucion confòrma a la situacion geografica ? La grafia deu èsser **Sarrús**.
### Manhac
Manhac èra al sud-èst de Freidafònt, sus un serre.
Las fòrmas ancianas son *Manhac*, en 1296, *Maignac*, *Maymac*, en 1494, *Manhat*, en 1628, *Maignat*, en 1665, *Manial*, en 1670, *Maignhac*, en 1676, *Mainac*, en 1682 . 
*Manhac* vendriá d'un nom latin d'òme *Magnius*/*Magnus* o benleu *Mannius* o lo nom celtic *Maguno* (o *Magino*), amb lo sufixe gallés *-āco(n)*, latinizat en *-acum*. Mas *Magnius* pòt escondre lo nom gallés *Magn(i)os* (de *magnā*, « las ròchas » e pas « lo grand », coma en latin). Manhac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre un òme que portava un d'aquelhs noms.
### ''Mallet'' (nom francés)
Las fòrmas ancianas son *Milata*, latinizacion de 1250, *Melet*, en 1337, *Meletum*, al sègle XIV, en latin, *Mealetum*, en 1458, *Mallet*, *Mellet*, *Meslet*, en 1494, *Méallet*, en 1784. Lo nom sembla *[[Méallet]]* e deu aver la meima origina. *Mallet* poiriá venir del latin *melus*, « pomèir », amel sufixe collectiu *-etum*, o de lors eiretèirs . Una autra possibilitat, segon Jacques Lacroix, es lo gal (gallés, gallic) *miletu-*, « destruccion, roina » . La fòrma occitana actuala del nom es pas coneissuda, mas la diftongason de la prumeira sillaba (*Mel-* > *Meal-*), pusleu a la fin de l'Edat Mejana, es probabla.

## Istòria
* En 1831, l'anciana comuna de *Magnac* (occitan **Manhac**) siaguèt annexada a *Sarrus*.
* En 1839, l'anciana comuna de *Maller*, o pusleu *Mallet* (nom francés, adoncas probablament *Malet*) siaguèt rapartida entre Freidafònt e Favairòlas  (lo borg de *Malet* se vei pas mai sus la mapa e es ara jos las aigas delh barratge de Grandval) .
* Lo vialatge de Freidafònt remplacèt (quora ?) Sarrús coma borg e tanben los borgs de Manhac e de *Mallet*, tres luòcs dispareissuts. Amb l'annexion de Manhac e d'una partida de *Mallet*, Sarrús, s'èra encara chapluòc, se trobava en situacion encara pus periferica qu'abans.

## Administracion

* Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra delh canton de Chaldasaigas; es ara delh canton de Nòvaglèisa.

## Demografia

### Demografia Manhac

* Las donadas de la dreita delh grafic, plaçadas automaticament, son las de la comuna enteira de Freidafònt.

### Demografia Malet

* Las donadas de la dreita delh grafic, plaçadas automaticament, son las de la comuna enteira de Freidafònt.

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias