open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Juan Gris

[thumb|retrait de [Juan Gris per Pablo Picasso.]]

**Juan Gris** (lo 23 de març de 1887- lo 11 de mai de 1927) èra un pintre espanhòl. Èra un delhs mestres del cubisme. Son nom d’ostal èra José Victoriano González-Pérez. 

## Galariá d'òbras de Juan Gris

Image:Juan Gris 001.jpg|*.....*, 1914, Tate Gallery, Londres.
Image:Juan Gris 002.jpg|*Stilleben mit Bordeuauxflasche*, 1919, Werner, Berlin.
Image:Juan Gris 003.jpg|*Guitarra y mandolina*, 1919, Galariá Beyeler, Basel 
Image:Stilleben mit Gitarre, Buch und Zeitung - Juan Gris (Kunstmuseum Basel).jpg|*Stilleben mit Gitarre, Buch und Zeitung*, 1919, Kunstmuseum, Basel .


## Ligam extèrne
* Juan Gris Biyografi

https://web.archive.org/web/20070313151805/http://www.photo.rmn.fr/cf/htm/CSearchT.aspx?V=CSearchT&SID=22S39UWEPUEFX&E=S_22S39UWEPUEFX&NoR=500&New=T
Cubisme

[thumb|right|240 px|[Juan Gris: Guitarra y mandolina, 1919, Galariá Beyeler, Basel]]

Lo **cubisme** (1908-1920) èra un movement artistic delh començament delh sègle XX que se caracterizava per la descomposicion de la realitat a travèrs de formas geometricas. 

Èran cubistas : Pablo Picasso, Juan Gris, Fernand Léger, Pau Cesana, Georges Braque.
Centriòl

Los **centriòls** que son duas estructuras cellularas en forma de barrica e qui's troban au mitan deu **Center Organizator deus Microtubuls** o **C.O.M**. Lo Centre Organizator deus Microtubuls qu'ei un organet cellular d'on vaden (o, meilèu, e's forman e gessen) los microtubuls (formadas dab 13 protofilaments de proteïnas aperadas tubulinas), estructuras deu citoesqueleta (l'esqueleta de la cellula) e qui son implicat dens los procès cellulars qui domandan movements (com la division cellulara o lo carrejament de vesiculas). Cada "barrica" de centriòl qu'ei formada per 9 triplets de microtubuls qui forman un ceucle. Los microtubuls de cada triplet que son designat com A, B e C. Sol lo A (lo mei pròche deu dehens deu centriòl, qui ei compausat de 13 protofilaments) qu'ei sancer mentre qui lo B (qui partaja 3 protofilament dab A) e lo C (lo mei externe, qui partage 3 protofilament dab B) e son imcomplets. Los triplets que's ligan enter eth mercés a ua proteïna aperada nectina.
Lo Centre Organizator deus Mircotubuls que's presenta compausat d'un diplosoma (un pareu de centriòls) e entornejat peu materiau pericentriolar.
Maruèis

**Maruèis**  (*Meirueis* en nòrma mistralenca; *Meyrueis* en francés) es una comuna occitana del departament de Losera e de la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

Lo gentilici es **marueissés, -esa** (*meirueissés, -eso* en nòrma mistralenca).

## Geografia

## Toponimia
.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
* la Balma de Dargilan

## Galariá

Imatge:28022008.jpg|Carrièra Frederic Mistral
Imatge:La jonta.jpg|Jonta


## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna
*Maruèis es la patria del trobador Guilhèm Ademar.

## Veire tanben
* Siti del conselh general de Losera 

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Fernando Botero

200px|thumb|Fernando Botero (2006)

**Fernando Botero** (Medellín, Colómbia, lo 19 d’abrial de 1932 - 2023) z-es un pintre, dessenhaire e escultor colombian.


Image:Caballodebotero.jpg|caballo
Image:Pajarodebotero2.jpg|pajaro
Image:Torsodesbudodebotero.jpg|Torso desnudo
Image:Torso de Mujer (La Gorda) de Fernando Botero-Medellin2.JPG|Torso de Mujer
Image:Botero-hand.jpg|mano
Image:Esfingedebotero.jpg|Esfinx
Image:Botero80.JPG


## Ligams extèrnes
* http://www.artcyclopedia.com/artists/botero_fernando.html fòto de pinturas de Botero
* https://web.archive.org/web/20040215031727/http://www.iupui.edu/~lmena1/botero/familia2.jpg "la familia" de Botero
Chaperona

En biologia cellulara, ua **chaperona** qu'ei ua proteïna qui ajuda ua auta proteïna a plegá's correctament e donc a aquesir ua forma correcta dens l'espaci.

Certas chaperonas que son aperadas **Hsp** (de l'angles *Heat shock protein* "proteïna de truc de calor") qui emparan las proteïnas deus daumatges causats per la calor (que las proteïna be'n son hèra sensiblas). Que hon las purmèras chaperonas descobertas per'mor que n'i a qui son sintetizadas peu bacteri Escherichia coli (èstes vius lo miélhers estudiats peu l'òmi)

D'autas chaperonas que's ligan dab las proteïnas de tira arron la loa sintèsi entà empachar cap mau plegament.
Ua soscategoria de chaperonas que son las chaperoninas que, dab un ceucle dobla, b'emparan las proteïnas en las embarrar.
Escherichia coli

200px|left|thumb|Barròts d'E.coli
**Escherichia coli** (abreujat E.coli) qu'ei bactèri hèra estudiat e un deus èstes vius los mei coneguts per l'òmi. Qu'ei present dens l'intestin de mantuns animaus e que ho descoberta en 1885 per Théodore Escherich dens la matèria fecau deu nenè. Per l'òmi qu'ei un comensau qui pòt estar patogèn. Que reageish negativament au test Gram (qu'ei donc Gram -), anaerobia facultativa, que's maveish mercés aus sons flageus.
Diego Rodríguez de Silva y Velázquez

thumb|''Vieja friendo huevos'' (1618).
thumb|Ostal natal del pintor
**Diego Rodríguez de Silva y Velázquez** (Sevilha, 6 de junh de 1599 - Madrid, 6 d'aost de 1660) dich Velázquez foguèt un dels mai grands pintors espanhòls d'estil barròc. Es considerat coma un dels mai grands pintors de l'istòria.

## Galariá

Image:VelazquezVenues.jpg|*Venus en el espejo*
Image:Velázquez - de Breda o Las Lanzas (Museo del Prado, 1634-35).jpg|*La rendición de Breda*
Image:Velázquez - La Fragua de Vulcano (Museo del Prado, 1630).jpg|*La fragua de Vulcano*
Image:Velázquez - El Triunfo de Baco o Los Borrachos (Museo del Prado, 1628-29).jpg|*El triunfo de Baco*
Image:Diego Velázquez - Maria Anna of Spain - Prado.jpg|*Doña María de Austria*
Image:El aguador de Sevilla, por Diego Velázquez.jpg|*El aguador de Sevilla*
Image:Las_Meninas,_by_Diego_Velázquez,_from_Prado_in_Google_Earth.jpg|*La familia de Felipe IV*
Image:Vista del jardín de la Villa Medici en Roma, por Diego Velázquez.jpg|*Villa Medici en Roma*
Image:Principe baltasar carlos caballo Velazquez lou.jpg|*Príncipe Baltasar Carlos a caballo*
Image:Diego Rodríguez de Silva y Velázquez - Luis de Góngora y Argote - Google Art Project.jpg|*Retrato de Góngora*
Image:Cristo_crucificado.jpg|*Cristo crucificado*
Image:Diegovelazquezselfportrait.jpg|*Autorretrato*
Image:Diego Velázquez – El bufón el Primo (Museo del Prado, 1644).jpg|*El enano Sebastián de Morra*
Image:PopeInnocentX.jpg|*Retrato del papa Inocencio X*
Image:Pedro de Barberana.jpg|*Don Pedro de Barberana y Aparregui*
Image:Diego Velázquez - Retrato del Cardinal-Infante Fernando de Austria.jpg|*Cardenal-Infante Fernando de Austria, cazador*.
El Greco

right|thumb|250px|El Greco: Caballero Anciano (autoretrait)

**Doménikos Theotokópoulos** (gr. Δομήνικος Θεοτοκόπουλος), mai coneissut coma **El Greco** ("Lo Grèc") (Creta en 1541 - Toledo lo 7 d'abrial de 1614) èra un pintor, escultor e arquitècte grèc. Estudièt amb Tiziano a Venècia e en 1577 s'establiguèt a Toledo (Espanha) ente pintèt la resta de sa vida, per 'questa rason z-es considerat a l'encòp coma un pintor grèc e coma un pintor espanhòl. 

left|thumb|250px|"Adoración de los pastores".
right|thumb|250px|"El entierro del Conde de Orgaz".

## Galariá d'òbras

Image:Annunciation_by_El_Greco_(1570-1575,_Prado).jpg
Image:El Greco 001.jpg
Image:Resurreccion_Prado.jpg
Image:El Greco 003.jpg
Image:El Greco 006.jpg
Image:El Greco - The Penitent Magdalene - Google Art Project.jpg
Image:El Greco 010.jpg
Image:El Greco 011.jpg
Image:El Greco 012.jpg
Image:El Greco 013.jpg
Image:El Greco 014.jpg
Image:El Greco 015.jpg
Image:El Greco 016.jpg
Image:El Greco 017.jpg
Image:El Greco 018.jpg
Image:El Greco 019.jpg
Image:El Greco 020.jpg
Image:El Greco (Domenikos Theotokopoulos) - Christ Blessing ('The Saviour of the World') - Google Art Project.jpg
Image:Trinidad_El_Greco2.jpg
Image:El Greco 023.jpg
Image:El Greco 024.jpg

Image:El Greco 026.jpg
Image:El Greco 027.jpg
Image:El Greco 028.jpg
Image:El Greco 029.jpg
Image:El Greco 030.jpg
Image:El Greco 031.jpg
Image:El Greco 032.jpg
Image:El Greco – St James.jpg
Image:El Greco 034.jpg
Image:El Greco 035.jpg
Image:El Greco - San Martín y el mendigo.jpg
Image:El Greco - Saint Peter - WGA10621.jpg
Image:El Greco 038.jpg
Image:El Greco 039.jpg
Image:El Greco 041.jpg
Image:El Greco 042.jpg
Image:El Greco 043.jpg
Image:El Greco 044.jpg
Image:El Greco - Portrait of Antonio de Covarrubias - Google Art Project.jpg
Image:El Greco 046.jpg
Image:Portrait of a Cardinal by El Greco.jpg
Image:El Greco 049.jpg
Image:El Greco 050.jpg
Image:El Greco - An Elderly Gentleman - WGA10506.jpg
Image:El_Greco_-_Saint_Louis_roi_de_France_et_un_page_02.jpg
Image:El Greco 053.jpg
Image:El Greco 054.jpg
Image:El bautismo de Cristo (El Greco, 1597).jpg
Image:El Greco 056.jpg
Image:El Greco - The Annunciation - Google Art Project.jpg
Image:Annunciation by El Greco (1570-1575, Prado).jpg
Image:El Greco 13.jpg
Image:El Greco 060.jpg
Image:El Greco - Madonna and Child with Saint Martina and Saint Agnes (NGA).jpg
Bartolomé Esteban Murillo

**Bartolomé Esteban Murillo** (Sevilha, lo 31 de decembre de 1618 - Cadis, lo 3 d'abrial de 1682) fugèt un pintor espanhòl delh secle XVII. Èra un pintor d'estil barròc. 

thumb|230px|Bartolomé Esteban Murillo

## Galariá

Image:Bartolomé Esteban Murillo - The Young Beggar.JPG|"El mendigo" o "Joven mendigo" (1645)
Image:Bartolomé Esteban Perez Murillo 014.jpg|"Mujeres en la ventana"
Image:Bartolomé Esteban Perez Murillo 004.jpg|"Dos niños comiendo melón y uvas".
Image:Murillo - Vendedores de fruta.jpg|"Vendedores de fruta" (1670)
Image:Bartolomé Esteban Perez Murillo 003.jpg|"Las dos Trinidades"
Image:Bartolomé Esteban Perez Murillo 020.jpg|"La Virgen del Rosario con el Niño" 
Image:Bartolomé Esteban Perez Murillo 023.jpg|"Anunciación" 
Image:Isidor von Sevilla.jpeg|"San Isidoro", Catedral de Sevilla
Image:San Leandro.jpg|"San Leandro", Catedral de Sevilla
Image:La Inmaculada de Soult, 1678, Bartolomé E. Murillo.jpg|"Inmaculada de Soult"
Image:Bartolomé Esteban Perez Murillo 021.jpg|"Inmaculada", Musèu delh Prado
Image:San Francisco Solano y el toro por Murillo (1645).jpg|"San Francisco Solano", Alcazar, Sevilla
[
Economia d'Angòla

[thumb|230px|left|[Luanda, 2006.]]

**[[Angòla]]** a una economia que se tròba en parrabastatge a causa de 25 ans de guèrra civila gaireben contunha. Malgrat los sieus abondius ressorsas naturalas, la siá renda per capita es entre las mai bassas del mond. Las principalas ressorsas naturalas son lo petròli (principalament dins lo nòrd del país e en l'enclava de Cabinda) e los diamants.

## Nòtas & referéncias
Teheran

330px|vinheta|esquèrra|Teheran

**Teheran** ( en persan تهران, *Tehrân*) es la capitala e la mai granda vila d'Iran. Situada dins lo nòrd del país, al pe d'Alborz, la vila dona lo nom a la província omonima.. En 2025, la vila compta un pauc mai de 9 milions d'abitants, e l'aglomeracion mai de 16 milions. La vila ten un mètro (actualament amb set linhas) e un dens malhum autorotièr.

La creissença importanta de Teheran es deguda mai que mai a l'amelioracion de las condicions de vida aital coma a l'atracion exercida suls abitants de las províncias. Coneguèt una fòrta acceleracion a partir de 1974, aprèp la la fòrta auça del prètz del petròli durant lo primièr chòc petrolièr. Las banlegas de la vila creissèron fòrça rapidament ; finalament la pression imobilièra aguèt rason de la politica de desvolopament urban fixada en 1969.

Teheran aculhís prèp de la mitat de l'activitat industriala del país : industria automobila, equipaments electrics e electronics, armament, textils, sucre, ciment e produits quimics. La vila e son bazar son lo pòl de comercializacion dels tapisses e mòbles produtz dins l'ensemble del país.

I a mai d'Azèris de soca a Teheran que non pas dins tota autra vila del monde, e la populacion curda de Teheran s'eleva a mai de 2 milions.

Le governament iranian envisatja de desplaçar la capitala en rason de la surpopulacion e d'una crisa de l'aiga que s'agrava.
## Referéncias
Leonor Watling

**Leonor Ceballos Watling ** (Madrid, lo 28 de julhet de 1975), z-es 'na actritz e chantaira espanhòla. Comencèt alh teatre, e en 1990 alh cinèma dins lo filme Jardines colgantes de Pablo Llorca. Foguèt maitot actritz a la television dins Hermanos de leche, Farmacia de guardia o Querido maestro e sobretot Raquel.
Z-es tanben  chantaira dins lo grop Marlango.

## Filmografia
**[[Crímenes de Oxford]]* (2007)
**[[B & B]]* (2006)
**[[Teresa. Muerte y Vida]]* (2006)
**[[Salvador (Puig Antich)]]* (2006)
**[[Paris, je t'aime!]]* (2006)
**[[Películas para no dormir|La habitación del niño]]* (2006)
**[[Tirante el blanco (filme)|Tirante el Blanco]]* (2005)
**[[Malas temporadas]]* (2005)
**[[La vida secreta de las palabras]]* (2005)
**[[Prince of Persia: El Alma del Guerrero]]* (2004*, votz de Kaileena)
**Inconscientes* ([[2004]])
**Crónicas* ([[2004]])
**La mala educación* ([[2004]])
**Mala leche* ([[2003]])
**El elefante del rey* (2003)
**En la ciudad* ([[2003]])
**Mi vida sin mí* ([[2002]])
**Deseo* ([[2002]])
**Hable con ella* (2002)
**A mi madre le gustan las mujeres* (2002)
**Son de mar* ([[2002]])
**La espalda de Dios* ([[2000]])
**No respires, el amor está en el aire* ([[1999]])
**La hora de los valientes* ([[1998]])
**La primera noche de mi vida* ([[1998]])
**Grandes ocasiones* ([[1998]])
**Todas hieren* ([[1997]])
**Jardines colgantes'' (1993)

## Discografia
* Marlango
* Automatic imperfection
Ariadna Gil

thumb|right|Ariadna Gil
 
**Ariadna Gil** nascuda **Ariadna Gil i Giner** (Barcelona, lo 23 de janvièir de 1969) z-es ‘na actritz catalana e espanhòla. Son companhon z-es lo realizator David Trueba (lo fraire de Fernando Trueba).

Ariadna Gil : "*El público nunca debe conocer la vida privada de sus ídolos, que de esta forma son más creíbles cuando aparecen en la pantalla grande*" (“El Correo Español”, lo 5 d’abrial de 1996 : “Lo public deriá pas conéisser la vita privada de sas idòlas, aitau son mai cresiblas quand apareisson sobre l’ecran”).

## Filmografia
Fernando Trueba

thumb|180px|Fernando Trueba
 

**Fernando Trueba** (Madrid, lo 18 de janvièir de 1955) z-es un realizator de cinèma espanhòl e lo fraire de David Trueba. Comencèt alh cinèma en 1980, e en 1992 son filme *Belle Époque* ganhèt tres prèmi  Goya. En 1994, totjorn embe son filme *Belle Époque*, Fernando Trueba ganhèt un “Oscar” .  

Z-es l'autor delh *Diccionario de cine* (1997).

## Filmografia
Carlos Saura

**Carlos Saura** (Òsca, lo 4 de de janvièir de 1932) z-es un realizator de cinèma espanhòl. Sa maire èra musiciana, son fraire èra lo pintre Antonio Saura. Z-a una façon de realizar un filme coma un document. 

Se maridèt embe Adela Medrano (realizatritz e maire de Carlos Saura Medrano e d'Antonio Saura Medrano ), viviá embe l'actritz Geraldine Chaplin (filha de Charlie Chaplin). Avòra z-es maridat embe l'actritz Eulalia Ramón e z-an ‘na filha.

## Filmografia
* La tarde del domingo (1956) 
* Cuenca (1958) 
* Los golfos (1959) 
* Llanto por un bandido (1963). 
* La caza (1965); Prèmi alh Festival de Berlín. 
* Peppermint frappé (1967); “Oso de Plata” alh Festival de Berlín. 
* Stress es tres, tres (1968) 
* La madriguera (1969) 
* El jardín de las delicias (1970). 
* Ana y los lobos (1972). 
* La prima Angélica (1973); Prèmi  alh Festival de Cannes. 
* Cría cuervos (1975); Prèmi  alh Festival de Cannes. 
* Elisa, vida mía (1977); Prèmi  alh Festival de Cannes. 
* Los ojos vendados (1978); nominat a la “Palme d’Or” alh Festival de Cannes. E prèmi  “Mejor Guión en los Premios del Círculo de Escritores cinematográficos”. 
* Mamá cumple cien años (1979); nominat alh Oscar. 
* Deprisa, deprisa (1980); Oso de Oro en el Festival de Berlín. 
* Bodas de sangre (1981); prèmi  “Mejor Guión en los Premios del Círculo de Escritores cinematográficos”. 
* Dulces horas (1981) 
* Antonieta (1982) 
* Carmen (1983); nominat alh Oscar, e Prèmi  delh Jurado alh Festival de Cannes. 
* Los zancos (1984) 
* El amor brujo (1986). 
* El Dorado (1988). 
* La noche oscura (1988). 
* ¡Ay, Carmela! (1990); 13 prèmis Goya. 
* Sevillanas (1991). 
* El sur (1991) 
* Maratón (1992) 
* ¡Dispara! (1993). 
* Flamenco (1995). 
* Taxi (1996) 
* Pajarico (1998). 
* Tango (1998); nominat alh Oscar. Prèmi  alh Festival de Cannes.
* Goya en Burdeos (1999); Grand prèmi  alh Festival de Montreal. 
* Buñuel y la mesa del rey salomón (2001) 
* Salomé (2003); prèmi alh Festival de Montreal. 
* El séptimo día (2004). 
* Iberia (2005); Goya (fotografia de José Luis López-Linares).
Pedro Almodóvar

[thumb|right|350px|Pedro Almodóvar e [Penélope Cruz.]]
thumb|left|300px
**Pedro Almodóvar** (Ciudad Real, lo 24 de setembre de 1949) z-es un realizator espanhòl de cinèma. Podèt pas estudiar a l’escòla de cinèma perque Franco z-aviá barrat l’escòla. Almodóvar trabalhèt 'ma emplegat dins l’administracion de ‘na societat de telefòn pendent 12 ans. 

D’aquelh temps, en 1972, comencèt de realizar filmes corts en “super 8”. Mai son promèir filme foguèt “Pepi, Luci, Bom y otras chicas del montón”, embe Carmen Maura. Lo filme costèt 3000 euros. 

Almodóvar z-es alòra ‘na personalitat de la movida espanhòla. Avòra, Almodóvar z-es lo realizator espanhòl mai internacional.

Lo cinèma d’Almodóvar z-es la representacion de’na societat marginala: embe prostitucion, omosexualitat, drògas, esclandre e… telefòn. 

### Filmografia

## Realizator
* 2010, La piel que habito, embe Antonio Banderas
* 2009, Los abrazos rotos, embe Penélope Cruz
* 2006, Volver, embe Penélope Cruz e Carmen Maura, 2 Premios Goya
* 2004, La mala educación, embe Gael García Bernal.
* 2001, Hable con ella, embe Leonor Watling e Geraldine Chaplin, Oscar, Golden Globe, César, 2 BAFTA, 1 prèmi a Canas.
* 1999, Todo sobre mi madre, embe Marisa Paredes, Oscar, Golden Globe, 2 premio Goya, César, 2 BAFTA, 1 prèmi a Cannes.
* 1997, Carne trémula, embe Liberto Rabal e Javier Bardem.
* 1995, La flor de mi secreto, embe Marisa Paredes, Chus Lampreave e Rossy de Palma.
* 1993, Kika, embe Verónica Forqué, Victoria Abril e Rossy de Palma.
* 1991, Tacones lejanos, embe Victoria Abril,Marisa Paredes, Javier Bardem e Miguel Bosé, César
* 1990, ¡Átame!, embe Antonio Banderas, Victoria Abril e Rossy de Palma.
* 1988, Mujeres al borde de un ataque de nervios, embe Antonio Banderas, Carmen Maura, Rossy de Palma e Chus Lampreave, 2 premio Goya.
* 1987, La ley del deseo, embe Antonio Banderas e Carmen Maura.
* 1986, Matador, embe Antonio Banderas, Carmen Maura, Chus Lampreave e Verónica Forqué.
* 1984, ¿Qué he hecho yo para merecer esto?, embe Carmen Maura, Chus Lampreave e Verónica Forqué.
* 1983, Entre tinieblas, embe Carmen Maura, Chus Lampreave e Marisa Paredes.
* 1982, Laberinto de pasiones.
* 1980, Pepi, Luci, Bom y otras chicas del montón, embe Carmen Maura.

## Z-es tanben [[actor]] en filmes:

* *[[La mala educación]]*, de Pedro Almodóvar (2004)
* *[[Tatuaje (película)|Tatuaje]]*, de Gregori Baquet (1999)
* *[[En la cama con Madonna]]*, d'Alek Keshishian (1991)
* *[[La ley del deseo]]*, de Pedro Almodóvar (1987)
* *[[¿Qué he hecho yo para merecer esto?]]*, de Pedro Almodóvar (1984)
* *[[Laberinto de pasiones]]*, de Pedro Almodóvar (1982)
* *[[Pepi, Luci, Bom y otras chicas del montón]]*, de Pedro Almodóvar (1980)
* *[[Un hombre llamado Flor de Otoño]]*, de Pedro Olea (1978)

## Ligams extèrnes

* Pedro Almodóvar, *imdb.com*
Movement Democrata

Lo **Movement Democrata** (**Modèm**) (en francés *Mouvement Démocrate, Modem, MoDem*) es un partit politic francés, d'orientacion centrista, que se ditz independent de la drecha e de la esquèrra, mas qu’es mai que mai dins los govèrns (nacional o locals) de coalicion amb la drecha.

Sa fondacion se faguèt en seguida de la candidatura de Francés Vairon, qu'arribèt a la tresena posicion de l'eleccion presidenciala francesa de 2007 amb 18,57 % dei votz. 

Lo Movement Democrata se basa subre dos partits ja existents, l'UDF dirigida per Francés Vairon e benlèu Cap 21, partit ecologista de Corinne Lepage qu'a sostengut la candidatura de Vairon. Tanben lo Movement Democrata se basa sus una campanha de preadesions.

## Liames extèrnes

*  Sit oficial
Economia d'Àustria

[thumb|250px|left|''Donaustadt'', quartièr de [Viena (Àustria)|Viena.]]
Àustria es venguda un estat membre de l'Union Europèa lo  de 1995, e es la 4 economia del blòc per òrdre d'importància. Lo país, amb la siá fòrt economia de mercat e naut padron de vida, a de ligams estreches amb d'autres païses de l'Union Europèa, especialament Alemanha. La siá economia a un fòrt sector de servicis, un expressiu sector industrial e una agricultura pichona, mas plan desvolopada. Lo país tanben es fòrça beneficiat de relacions comercialas fòrtas, especialament en los sectors bancari e d'assegurança, amb païses de l'Euròpa Centrala, Orientala, e del sud-èst.

Aprèp divèrses ans de demanda estrangièra solida, recòrds d'exportacions e creissença de l'emplec, la crisi financièra internacionala e recession economica globala en 2008 portèt a una recession que persistiguèt fins al tresen trimèstre de 2009. Lo PIB sofriguèt una reduccion de 3,9% aquel an, mas creissèt 2% l'an seguent e 3% lo 2011. Lo caumatge creissèt pas tant quant dins autras zònas de l'UE, en partida a causa dels subsidis del govèrn perque las entrepresas apliquèsson la reduccion de la jornada laborala sens far de demissions. Las mesuras d'estabilizacion e d'estimulacion plan aital una reduccion en l'impòst a la renda resultèron un aument del deficit budgetari de 4,7% lo 2010 e 3,6% lo 2011, comparat a a pena 1,8% lo 2008.

Àustria impòrta principalament maquinas e equipaments, veïculs de motor, produchs quimics, produchs de metal, aliments, petròli e derivats, e expòrta màquinas e equipaments, veïculs e parts, papièr e derivats, produchs de metal, produchs quimics, fèrre e acièr, textils e aliments.

## Nòtas & referéncias
Francisco Rabal

**Francisco Rabal**, (se ‘pela tanben Paco Rabal) (Múrcia, lo 8 de març de 1926-dins l’avion entre Montreal e Madrid, lo 29 d’aost de 2001), foguèt un actor espanhòl. 

Estudièt a Madrid a l’escòla delhs jesuistas. Comencèt alh cinèma en 1946 embe *La pródiga*. Trabalhèt embe Michelangelo Antonioni, Claude Chabrol, Eriprando Visconti, Carlos Saura, Pedro Almodóvar o Luis Buñuel.

En 1950, se casèt embe Asunción Balaguer. Z-an dos enfants : Benito Rabal (realizator) e Teresa Rabal (chantaire). Z-es lo grand de Liberto Rabal.

Mesurava 1,80 m.

## Filmografia
*La Prodiga (1946)
*Luna de sangre (1950)
*María morena (1951)
*Sor intrépida (1952)
*Hay un camino a la derecha (1953)
*La guerra de Dios (1953)
*La pícara molinera (1954)
*Historias de la Radio (1955)
*El canto del gallo (1955)
*La gran mentira (1956)
*Amanecer en Puerta Oscura (1957)
*Nazarín (1958)
*Los clarines del miedo (1958)
*El hombre de la isla (1959)
*Trío de damas (1960)
*Viridiana (1961)
*La mano en la trampa (1962)
*El eclipse (1962)
*Fra Diavolo (1962)
*El conde Sandorf (1963)
*El diablo también llora (1963)
*Llanto por un bandido (1963)
*María Rosa (1964)
*Currito de la Cruz (1965)
*Bella de día (1966)
*Las brujas (1966)
*Camino del Rocío (1966)
*Cervantes (1968)
*El largo día del águila) (1969)
*Sangre en el ruedo (1969)
*Goya (historia de una soledad) (1970)
*Laia (1970)
*Nada menos que todo un hombre (1971)
*La Leyenda del Alcalde de Zalamea (1972)
*La guerrilla (1972)
*Tormento (1974)
*El buscón (1974)
*Las largas vacaciones del 36 (1976)
*Emilia... parada y fonda (1976)
*Corleone (1977)
*Carga maldita (1977)
*Yo soy mia (1977)
*Así como eres (1978)
*El gran secreto (1980)
*Sal Gorda (1982)
*La colmena (1982)
*Epílogo (1983)
*Escapada Final (1983)
*Truhanes (1983)
*Padre nuestro (1984)
*Luces de Bohemia (1984)
*Los santos inocentes (1984)
*Marbella, un golpe de cinco estrellas (1985)
*La hora bruja (1985)
*Los paraísos perdidos (1985)
*Camorra: Contacto en Nápoles (1986)
*El disputado voto del señor Cayo (1986)
*El hermano bastardo de Dios (1986)
*Tiempo de silencio (1986)
*Divinas palabras (1987)
*Barroco (1988)
*Gallego (1988)
*La Blanca Paloma (1989)
*¡Átame! (1989) 
*El aire de un crimen (1989)
*La taberna fantástica (1990)
*El hombre que perdió su sombra (1991)
*La Lola se va a los puertos (1993)
*El palomo cojo (1995)
*Así en el cielo como en la tierra (1995)
*Felicidades, Tovarich (1995)
*Edipo alcalde (1996)
*Airbag (1997)
*Pequeños milagros (1997)
*Water Easy Reach (1997)
*Pequeños milagros (1997)
*Un día bajo el sol (1998)
*Goya en Burdeos (1999) embe Maribel Verdú
*Tú qué harías por amor (1999)
*Lázaro de Tormes (2000)
*Divertimento (2000)
Liberto Rabal

**Liberto Rabal** (Roma lo 30 de mai de 1975), z-es un actor e realizator espanhòl,  espós de l'actritz, escrivana e scenarista Adriana Davidova. Z-an un filh, Daniel. Z-es lo filh delh realizator Benito Rabal, lo petit delh actor Francisco Rabal, lo fraire de l’ actritz Candela Rabal e lo nebot de la chantaira Teresa Rabal. Trabalhèt embe Manuel Iborra, Pedro Almodóvar o Eduardo De Gregorio. 
Tanbe, enregistrèt de disques amb des poemas de Miguel Hernández. Dempuei 2009 fa de conferéncias sus lo trabalh d'equipa e de relacion dins la facultat de medecina de l'UAM e tanben sus mantun temas, totjorn ligats amb lo cinèma e la relacion entre personas.

## Filmografia
*Seria de TVE "Amar en tiempos revueltos" (temporada 5) (2009-2010) 
*La Esquina (2008) Realizator amb Adriana Davidova
*Soy un pelele (2008) Actor
*Huellas (2007) Realizator
* Síndrome (2005), realizator
*Il Giorni dell amore e dell odio (Actor)
* Tangos robados (2002), actor 
* Todo menos la chica (2002), actor 
*Las Noches vacías (2001) ( Realizador )
* Las noches de Constantinopla (2001), actor 
* El tiempo de la felicidad (1997), actor 
* Carne trémula (1997) d’Almodóvar, actor 
* Tranvía a la Malvarrosa (1996), actor 
* Pon un hombre en tu vida (1996), actor 
* Series Clásicas: Miguel Hernández. Viento del pueblo, actor

A interpretat al teatre *Don Juan Tenorioha* e escrit un libre de cinèma editat per la fondacion d'autor *Soñar en Acción*.
Cellulas glialas

Las **cellulas glialas** que son la màger part de las cellulas deu cervèth, au ras de las neurònas (qui representan sonque 10 per cent de las celulas d'aqueth organ).  Las cellulas glialas que jogan un ròtle dens lometabolisme deu cervèth, qu'asseguran lo son sostien en tot pleant los vueits deishats per las neurònas, qu'isoplan las neurònas enter eras e que las emparan contra las infeccions. Despuish chic de temps, la sciéncia que s'intresa au ròtle qui jogarén dilhèu dens la propagacion deu briu nerviós.

## [[Microglia]]

La macroglia qu'ei constituida de cellulas macrofags qui emparan las neurònas per fagocitòsi. 

## [[Macroglia]]

*Artocits
*Ologodendrocits
Mitòsi

La **mitòsi** qu'ei un procès au cap deu quau ua cellula mair que partatge lo son cabau genetic e citoplasmic (en incluent los divèrs organets) per balhar duas cellulas hilhas, qui, après aver creishuda, e poden au lor torn perseguir lo cicle cellular e vàder cellulas mairs. 
Lo cicle cellular qu'ei dividit enter mitòsi e interfasa.
En se realizant, la mitòsi que debana diferentas fasas : profasa, prometafasa, metafasa, anafasa e telofasa.

## Interfasa

L'interfasa qu'ei un moment deu cicle cellular qui la cellula no's diviseish pas. Qu'ei era medish descompausada en diferentas fasas :
*La fasa **G1** (de l'anglés *growth*, "creishuda"): purmèra fasa de creishuda cellulara après ua precedenta division on ua cellula mair que s'ei divisit en duas cellulas hilhas mei petitas puishque's partatjan lo cabau cellular (proteïnas, organet, cromosòmas) de la cellula mair.
*La fasa **S** (per "sintèsi") : pendent la quau la cellula que copia lo son materiau genetic.
*La fasa **G2** : dusau fasa de creishuda entà preparar la mitòsi (on calerà partajar lo cabau cellular en dus per las duas cellulas hilhas).

## Profasa

La profasa qu'ei lo moment qui la cromatina e s'arrenga en cromosòmas de dus cromatidas sòrs (duas cromatidas parièras hrutas de las creishua de la fasa S de la profasa. Ua proteïna aperada coesina que mantien pegadas aquestas duas cromatidas.
Lo centre organizator deus microtubuls, tanben aperat centrosòma (véder l'article centriòl), qu'a creishut eth tanben. Normalament compausat de dus centriòls, que son alavetz quate. Los dus parelhs de centriòls que s'esluenhan mercés a la pravada deus microtubuls qui entornejan chic a chic lo nuclèu on la cromatina e s'ei arrengada en cromosòmas. Durant la metafasa la membrana nucleara que desapareish en tot deishar atau qui los microtubuls e entrin dens l'espaci deu nuclèu. uus cemtromès deus cromosòmas que's troba un complèxe proteïc aperat quinetocòr (un per ambz cromatidas de cada cromosòma). Los microtubuls que s'i arrapan entà preparar la pujada deus cromosòmas de cap aus dus estrèms de la cellula a l'anafasa.

## Metafasa

Los cromosòmas qu'alinhan lo lors centromèr mercès au balanç de hòrças produsit peus dus centrosòmas qui tiran en direccion inversada (cadun suber sengle centromèr las cromatida, ambz enracara ligadas). Los centromèrs que forman alavetz un plan imaginari aperat *eqüator*. *Metafasa* que vien deu grèc *μετα*, arron.

## Anafasa

Deu grèc *ανα* (cap avant) qu'ei lo moment de la pujada deus cromosòmas aus dus caps de la cellula. Las loas cromatidas (parièras) que's desseparan en bèth formar dus lòts egaus (donc de medish cabau genetic) de cromosomas d'ua sola cromatida.

## Telofasa

A la telofasa (deu grèc *τελος*, "fin") los efèits de la profasa que son adobats : l'envolopa nucleara que's torna bastir autorn de cada navèth lòt de cromosòmas, las duas cellulas hilhas que's desseparan en bèth bastir ua membrana enter eras.

## Citodierèsi

## Animacion

https://web.archive.org/web/20070310213616/http://www.biologieenflash.net/animation.php?ref=bio-0079-1 Illustracion animada d'ua mitòsi
Queen

**Queen** foguèt un grop de rock britanic, originari de Londres, en Anglatèrra. Se formèt en 1970 amb Freddie Mercury, Brian May e Roger Taylor, aquestes dos venent del grop Smile. L’an seguent, lo bassista John Deacon venguèt completar la formacion.

De per son succès e a son influéncia, Queen es considerat coma un dels grop britanic màger de l'istòria. La formacion vendèt mai de 300 milions d'albums a l'escala internacionala en 2009, dont 32,5 milions als Estats Units. 
Entre las cançons del grop qu'aguèron mai de succès comercial e popular, podem citar *"[[We Are the Champions]]", "[[We Will Rock You]]", "[[Bohemian Rhapsody]]", "[[Don't Stop Me Now]]", "[[Another one Bites the Dust]]", "[[I Want to Break Free]]", "[[A Kind of Magic]]", *"Radio Ga Ga"* e *"The Show Must Go On"''.

Aprés la mòrt de Freddie Mercury en 1991, John Deacon anoncièt sa retirada de la musica en 1997, mentre que Roger Taylor e Brian May se jonhèron a Paul Rodgers per formar lo projècte Queen + Paul Rodgers, amb lo qual enregistrèron son setzen disc, que foguèt publicat en 2008 sense gaire succès.

## Discografia

## Referéncias
Balcans

thumb|right|300px|Una mapa dels Balcans (en verd e blau) qu'inclutz Romania
thumb|right|300px|Una mapa dels Balcans qu'inclutz pas Romania

Los **Balcans** son una region e una peninsula del sud-èst d'Euròpa. Los estats que compausan los Balcans son Grècia, Albania, Bulgaria, la partida europèa de Turquia, los ancians Estats de Iogoslavia (Bòsnia e Ercegovina, Serbia, Montenegro, Macedònia, Croàcia, Eslovènia) e Romania. Certanas definicions intègran pas Romania dins los Balcans.

La superfícia d'aquesta region es de &nbsp;km² ; la populacion es de 78 milions d’abitants.

Lo gentilici es **balcanic -a**.

Los Balcans devon lor nom a la cadena montanhosa dels monts Balcans (en bulgar la *Stara Planina*), que va del centre de Bulgaria a l'èst de Serbia, e lo tèrme *Balkan* es un mot d'origina turca que significa "una cadena de montanhas boscosas e ribassudas".

"Balcans" se ditz aital dins las lengas localas: en romanés *Balcani*; en eslovèn, bosniac e croat *Balkan* ; en sèrbe e macedonian *Балкан = Balkan* ; en bulgar *Балкани = Balkani* ; en albanés *Ballkan* ; en grèc *Βαλκάνια = Valkania* ; en turc *Balkanlar*. 

## Nòtas
Àustria-Ongria

L**'Empèri austro-ongrés**, informalament conegut coma **Àustria-Ongria** (en alemand: *Österreich-Ungarn*; en ongrés: *Osztrák-Magyar Monarchia*), foguèt un estat dual existent en Euròpa entre los ans 1867 e 1918, fruit de l'union del Reialme d'Ongria e de l'Empèri d'Àustria, jos la dominacion de la dinastia dels Absborg, que foguèron emperadors d'Àustria e reis d'Ongria. Aquesta monarquia se nomenava oficialament *Los Reialmes e Territòris representats al Conselh Imperial e los Territòris de la Corona de Sant Esteve*. Èra coneguda tanben com la *Monarquia Duala* o *Monarquia Imperiala e Reiala*. 

Aviá una extension de 420.000 km² e en 1910 comptava 52.000.000 abitants. La capitala, Viena, passèt de 440.000 abitans en l'an 1840 a 2.200.000 pauc abans de l'esclatament de la Granda Guèrra, essent la quatrena vila pus granda d'Euròpa. Èra amb Budapèst, lo sèti del parlament.

Àustria-Ongria se creèt en 1867 d'un compromés entre la noblesa d'Ongria e l'emperador Francés Josèp I d'Àustria per tal de mantenir l'ancian Empèri d'Àustria, establit en 1806, aprés de l'abolicion del Sant Empèri Roman Germanic per Napoleon. Del temps dels sieus cinquanta ans d'existéncia, l'Emperi va viure una època de rapid creissement economic e de modernizacion, e tanben de reformas politicas liberalas. Lo principal problèma foguèt las reivindicacions nacionalas dels pòbles que lo formavan. 

Los emperadors austroongreses foguèron:

* Francés Josèp I d'Àustria (1848-1916)
* Carles I d'Àustria e IV d'Ongria (1916-1918)

L'Empèri Austroongrés desapareguèt amb la Primièra Guèrra Mondiala, e actualament es repartit entre los  estats europèus seguents: Àustria, Ongria, Chequia, Eslovaquia, Eslovènia, Croàcia, Bòsnia e Ercegovina, Serbia e Montenegro; e las regions: Banat, Trentino (Itàlia) e Alto Adige/Tirol del Sud (Itàlia), Transilvània (Romania), Galítzia (Polonha) e Rutènia (Ucraïna).
Iperpoténcia

**Iperpoténcia** es un concèpte politic de 1999, utilizat pel ministre francés dels Afars Estrangièrs, Hubert Védrine, al subjècte dels Estats Units de la fin del sègle XX.

Designa la dominança dins tots los domenis (politic, militar, economic e cultural).

## Definicion del concèpte d'iperpoténcia d'Hubert Védrine

Per definicion, l'iperpoténcia es una superpoténcia que pèrd son rival. Lo rival, l'URSS, èra la clau de la relativizacion d'aquesta superpoténcia. Dempuèi 1992, lo tèrme de *superpoténcia* sufís pas per descriure los Estats Units. Aqueste tèrme fa fòrça referéncia a la Guèrra Freja e es tròp militar, alavetz que uei los Estats Units dominan tots los autres domenis.

## Critica del concèpte

Per Jean-François Revel e d'autres, lo mond es pas unipolar mas deven de mai en mai multipolar amb la creissença dels païses emergents coma China, Índia o Brasil.
Quinetocòr

Un **quinetocòr** qu'ei un complèxe proteïc situat suu centromèr d'un cromosòma. Qu'ei lo lòc on s'arrapan los microtubuls en perméter atau la pujada deus cromosòmas durant l'anafasa de la mitòsi qui dessepara las cromatidas en dus lòts. Lo medish mecanisme que's debana durant l'anafasa de la meiòsi.
Superpoténcia

Lo tèrme de **superpoténcia** designa un Estat qu'a una granda influéncia sus lo sistèma internacional perque domina lo mond dins los domenis economic, militar, politic e/o cultural.

Aprèp la Segonda Guèrra Mondiala, los Estats Units d'America e l'Union Sovietica son los primièrs Estats a èsser de superpoténcias. Actualament, d'unes pensan qu'aprèp la casuda de l'URSS, sols los Estats Units son una superpoténcia o una iperpoténcia.

Actualament, China e Índia pòdon devenir de superpoténcias, dins qualque temps. L'Union Europèa es una superpoténcia economica e comerciala e poiriá acréisser son influéncia dins lo domeni politic.

Lo tèrme de *superpoténcia* apareguèt  pel primièr còp en 1922 e designa d'Estats que lor influéncia es fòrça importanta. William Thornton Rickert Fox, professor de politica estrangièra a l’universitat de Columbia, estima que tres Estats pòdon pretendre a aqueste reng : los Estats Units, l’URSS e l’Empèri Britanic.

## Caracteristicas d’una superpoténcia

***Cultura** : influéncia culturala importanta. Es lo *[[Soft power]]*. Exemple : lo cinèma american.

***Defensa** : la capacitat de mobilizar son armada dins lo mond entièr. Es lo *Hard Power*.

***Geografia** : dominacion d'una granda zona terrèstra e maritima.

***Economia** : una granda poténcia economica.

***Demografia** : una populacion importanta.

***Politica** : un sistèma politic e una poténcia diplomatica qu'a una influéncia sus lo sistèma internacional.

## Vejatz tanben

* Guèrra Freja
Economia d'Antigua e Barbuda

Lo torisme domina l'economia d'Antigua e Barbuda, e compta per 60% del PIB e 40% dels investiments. La venguda d'un feble nombre de toristas (principalament nòrd-americans) dempuèi la començança de las annadas 2000 l'a alentida e mes lo govèrn dins una situacion financièra dificila. Las principalas industrias son: torisme, construccion civila, e industria leugièra (farda, alcòl, forniments domestics).

La produccion agricòla de las doas illas es focalizada sul mercat interior e constrencha per de ressorsas d'aiga limitadas e paucs trabalhadors disponibles, per encausa dels salaris tròp nauts dels sectors torisme e construccion, que li fan lengueta als joves, fòrça mai que non pas los camps. Los principals produchs d'importacion son alimentacion e cabal, equipament de maquinària e transpòrt, manufacturas, produches quimics e petròli, e los principals produchs d'exportacion son  derivats del petròli 48%, manufacturas 23%, equipament de maquinària e transpòrt 17%, alimentacion e cabal 4%, autres 8%.

S'estima que los creisses economics globals per l'an 2000 foguèron de 2,5 del 100. L'inflacion mostrèt una tendéncia a mermar, sota los 2 del 100 per lo periòde 1995-1999, e quitament 0 del 100 per çò que de l'an 2000 se tracha.

De perspectivas de creissença economica a tèrme mejan ne contunharàn totun de dependre de las arribadas de toristas e de l'aumentacion dels revenguts e salaris dins lo mond industrializat, e mai especialament als Estats Units d'America, que representan a quicòm prèp de tres parts una del flux toristic annadièr.

Per tal de redusir la siá vulnerabilitat fàcia a las catastròfas naturalas, Antigua ensagèt de diversificar son economia.Transpòrt, comunicacions e servicis financièrs son cada còp mai importants dins las estructuras e infraestructuras economicas de las illas.

Antigua es sòcia de l'Union Monetària de las Caribas Orientalas (ECCU - Eastern Caribbean Currency Union), de la Banca Centrala de las meteissas Caribas Orientalas (ECCB - Eastern Caribbean Central Bank) qu'emet una moneda comuna, lo dolar de las Caribas Orientalas. Per totes los membres de l'ECCU, l'ECCB utiliza tot parièr la politica monetària per regular e supervisar las activitats bancàrias e comercialas dels païses afiliats.

Antigua e Barbuda se ne benefícian tot parièr, malgrat çò sovent ambigú de la causa, de l'Iniciativa dels EUA pel desvolopament de la Conca caribenca o *Caribbean Basin Initiative*. En 1998, las exportacions antiguesas cap als Estats Units aumentèron de gaireben los 3 milions de dolars quand las siás importacions de produches estatsunidencs, ne totalizèron 84, a quicòm prèp. Tanben n'aperten l'archipèla a l'esfèra anglofòna e senhorejaira dins lo parçan, de la CARICOM/Caribbean Community o Comunitat Cariba.

## Nòtas & referéncias
Roan

**Roan** (en occitan ancian *Roams*; en normand e francés *Rouen* ) es una vila del nòrd-oèst de França traversada per la Sèina, prefectura del departament de la Sèina Maritima e capluòc de la region Normandia. 
La comuna comptava 111553 abitants en 2011. La metropòli Roan Normandia es 6ena de França, amb 486 519 abitants en 2011.
Amb 65501 abitants lo 1èr de genièr de 2011, son aira urbana es la primièra de Normandia, la 12ena de França, e la segonda del Bacin parisenc, après la de París. Son bacin d'emplec, lo primièr de la region, atenh 824 762 abitants.

## Geografia

## Istòria

thumb|Plan de Roan en 1657
thumb|Carrièra Grand-Pont
[thumb|[Gara de Roan-Orléans.]]
[thumb|[Catedrala Notre-Dame de Roan#La tour de Beurre|La torre de Beurre.]]
[thumb|[Gara de Roan-Martainville.]]
[thumb|[Gara de Roan-Rive-Gauche|Gara de Roan-Saint-Sever.]]
thumb|Pont transbordaire
thumb|Ostal del sègle XVIIIen
[thumb|[Carrièra de Gros-Horloge.]]

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
### Musèus
* lo *[[Musèu de las Bèlas Arts de Roan]]* es lo musèu d'art de la ciutat
* lo *[[Musèu Maritim Fluvial e Portuari de Roan]]* es un musèu subre l'istòria del pòrt de la ciutat e la navegacion.

## Personalitats ligadas amb la comuna
*Gustave Flaubert

## Ligams extèrnes
*  Portal de la vila
*  Torisme

## Nòtas
Economia d'Albania

Albania es lo país ont a persistit mai lo regim comunista d'economia centralizada e estatizada d'Euròpa tota. L'economia del país es una de las pus pauras d'Euròpa, sus una basa centrada en l'agricultura e la mineracion, amb de grandas centralas siderurgicas, un comèrci exterior pauc desvolopat e d'infrastructuras deficientas. Lo país coneis de dificultats degudas a la transicion cap a l'economia  de mercat. La creissença economica los darrièrs ans es estada en mejana 5% l'an, e l'inflacion trobès bassa e establa.

Lo govèrn a pres de mesuras per combatre los crimes violents e a adoptat recentament de mesuras per redusir l'economia informala e atraire los investiments. L'economia es estimulada per lo pagament annal d'aperaquí 600 a 800 milions de dolars, venent subretot dels albaneses que demòran en Grècia e Itàlia. Aquesta ajuda compensa en partida lo deficit comercial.

## Nòtas & referéncias
Economia d'Eslovènia

Abans la separacion de Iogoslavia, Eslovènia representava lo 23% del PIB iogoslau malgrat solament aver lo 8% de la populacion. Las exportacions èran un 15 % a l'exterior e un 30 % a la rèsta d'Iogoslavia. Segon d'informacions del PIB del 1971, lo 42 % d'aquel çò deviá a l'indústria, lo 19,5 % al comèrci, lo 11,5 % a l'agricultura e lo 8,4 % al bastiment. Uèi lo país es un modèl de succès economic e estabilitat per la region. Amb lo mès naut PIB per cápita de la Euròpa Centrala, lo país a una infrastructura excellenta, una fòrça de trabalh plan educat, e una ubicacion estrategica entre los Balcans e l'Euròpa Occidentala. La privatizacion arriba dempuèi 2002, e l'economia a un dels nivèls mai nauts de contraròtle estatal de l'UE. Reformas estructuralas per melhorar l'ambient empresarial an permés un pauc mai de participacion estrangièra dins l'economia, e an ajudat a amendrir lo caumatge.

### Nòtas & referéncias
Peninsula Iberica

La **peninsula Iberica** es una peninsula de dimension importanta del sud-oèst d'Euròpa, entre los Pirenèus e lo nòrd d'Africa, entre la mar Mediterranèa e l'ocean Atlantic. Es separada d'Africa per l'estreit de Gibartar. 

Geograficament, la peninsula Iberica se compausa dels Estats d'Espanha, de Portugal, de França (Nauta Cerdanha), d'Andòrra e de l'enclava de Gibartar. Sa superfícia es de .

## Vilas principalas
Madrid, Barcelona, Lisbona, Porto, Valéncia, Sevilha, Saragossa, Malaga, Bilbao, Braga, Coimbra, Aveiro, Viseu, Evora, Faro, Andòrra la Vièlha e Gibartar.

## Nòtas
Membrana plasmica

[thumb|upright=1.2|Representacion de la membrana plasmica muishant la bicapa de lipids, las [proteinas e lo glucids associats]]
200px|left|thumb|Bicapa de lipids bipolars dab la loas caras idrofilas viradas de cap a l'exterior e las caras idrofòbas viradas de cap au dehens

La **membrana plasmica** (o **membrana citoplasmica**, **membrana cellulara**) qu'ei ua bicapa lipidica semipermeabla qui entorneja lo citoplasma de las cellulas. Los sons lipids que son polars : aquò que vòu díser qu'an un cap idofil e un aute idrofòb e atau, que forman ua membrana en virant las caras idrofilas de cap a l'exterior (lo mitan aqueós) mentre qui las caras idrofòfas e s'isoplan. 
La membrana plasmica qu'embarra lo citoplasma en lo desseparan deu mitan exterior ; qu'assegura los escanvis enter los dus mitans ; qu'assegura la comunicacion celulara en ostendent moleculas qui las autas cellulas e poden reconéisher.
Economia de Bulgaria

Bulgaria es un país membre de l'Union Europèa dempuèi lo  de 2007. La produccion de carbon, coire e zinc es fòrça importanta dins l'economia.

## Nòtas & referéncias
Citoplasma

Lo **citoplasma** qu'ei lo contiengut d'ua cellula, embarrat dens la membrana plasmica ; que's compausa de tots los organets de la cellula e deu citosòl, lo liquid dehens lo quau e banhan. Aqueth citosòl que contien mantuns elements quimics qui son absorbits per la membrana plasmica e/o qui entran dens lo metabolisme celular e tanben macromoleculas biologicas produsidas per la cellula (com los ARNm produsits peu nuclèu) o petits elements estructuraus d'un grad inferior aus organets (com los ribosòmas, format per l'associacion d'ARNr produsits peu nuclèu dab proteïnas).
Citosòl

Lo **citosòl** qu'ei lo liquid dens lo quau banhan los organets de las cellulas. Amassas, lo citosòl e los organets, que forman lo dehens de la cellula embarrat per la membrana plasmica e aperat citoplasma. Ua partida de las reaccions metabolicas que s'i debanan puish que lo citosòl que contien proteïnas de las quaus, que n'i a qui son enzims. 
En çò de las cellulas procariòtas, desprovesidas de quin organet qui sia, la totalitat de las reaccions metabolicas que's debanan dens lo citosòl ; l'ADN, per exemple, qui contien l'informacion genetica qui permet de causir l'òrdi d'encadenament deus aminoacids, qu'ei transcrivut en ARNm dens lo citosòl au medish temps qui los ribosòmas e'us legeishen entaus arrevirar en proteïnas.
Organul

341x341px|vinheta|Ensemble de las estructuras cellularasUn **organul** o **organèl** qu'ei ua estructura de la cellula banhant dens los citoplasma e delimitada per ua membrana lipidica. Los organets que son:
* Lo nuclèu (2) : qui contien l'informacion genetica marcada suber l'ADN (acid desoxiribonucleïc) e qui ei transcrivuda e exportada dens lo citoplasma mercés aus ARNm (acid ribonucleïc messatgèr). Lo nuclèu que produseih ARNm, ARNt (acid ribonucleïc de transferiment) e ARNr (acid ribonucleïc ribosomic).
* Lo reticulum endoplasmic : qui assegura la formacion correcta, la madurason e de l'orientacion de las proteïnas ; qu'ei tanben responsable de la fabricacion de las membranas de las cellulas.
* L'aparelh de Golgi (6) : per on passan las proteïnas destinadas a estar exportadas.
* Las mitocondrias (9) : qui utilizan la glucòsa entà prodúser l'ATP (adenosina trifosfat), la hont d'energia de la bioquimia cellulara.
* Los cloroplasts : dens las cellulas vegetaus, lo lòc on las reaccions quimicas de la fotosintèsi e s'encadenan ; en consequéncia, lo cloroplast que produseish glucòsa mercès a la lutz deu só.
* Los lisosòmas : que son borsas pleas d'enzims per realizar la digestion deus elements engolits per la cellula.
* Los endosòmas : que son borsas formadas per la membrana de la cellula qui engolan elements exteriors ; que fusionan dab los lisosòmas entà qui lo contiengut d'aqueths en posca digerir lo lor pròpi contiengut.
* Las vacuòlas : que son borsas divèrsas on la cellula pòt concentrar cèrtes elements (concentracion en saus diferentas de la deu citoplasma, elements toxics, proteïnas eca) ; dens la cellula vegetau, la vacuòla que pòt representar la màger part deu volum.

## Referéncias
Economia de l'Eqüator

thumb|250px|left|Rafinatge de petròli en Esmeraldas.
L'economia de Eqüator es l'ochena pus granda d'America Latina après las de Brasil, Mexic, Argentina, Colómbia, Veneçuèla, Peró e Chile.

L'economia eqüatoriana a presentat una fòrta e contunhada creissença en los darrièrs ans, en atenhent, entre unes autres, aver pas dintrat en recession durant la crisi economica globala de 2009, malgrat pas aver moneda pròpria. Lo país adoptèt lo dolar american coma moneda en març de 2000.

Lo país es fòrça en dependent de las siás resèrvas de petròli, responsables per mai que mitat de las exportacions e aperaquí 2/5 de las rendas del sector public en los darrièrs ans. Dempuèi l'an 2007 se donèt un cambiament de direccion en la politica economica, en pagant tot lo deute amb lo FMI e en s'aluenhant de las siás imposicions que limitavan la despensa publica dins lo país. Èra tal la submission a aquel organisme qu'aviá una estança entièra dins del Banc Central de l'Eqüator, dempuèi ont susvelhava l'economia nacionala, e pagava quitament pas arrendament. Après la renegociacion reüsida de la deute extèrne, Eqüator concentrèt los sieus esfòrces a diversificar la siá mairitz energetica, pagar l'enòrme deute social e aumentar l'inversion publica en infrastructuras: idroelectricas, rotas, aeropòrts, espitals, collègis, èca.

## Nòtas & referéncias