Antonín Dvořák

**Antonín Leopold Dvořák** (8 de setembre de 1841, Nelahozeves - 1 de mai de 1904, Praga) foguèt un compositor classic chèc dau movement romantic. Après d'estudis de musica, venguèt famós dins lo corrent deis ans 1870-1880 e foguèt nomat director dau Conservatòri de New York de 1892 a 1895. Influenciat per lo folclòre eslau, es l'autor d'una òbra importanta, contenent de sinfonias, d'òbras sinfonicas e d'opèras, qu'es fòrça populara en Euròpa Centrala, en Russia e dins lei país anglosaxons.

## Biografia

### Jovença e formacion

Antonín Leopold Dvořák nasquèt lo 8 de decembre de 1841 dins lo vilatge de Nelahozeves, situat a 30 km au nòrd de Praga dins l'Empèri d'Àustria-Ongria. Son paire, František Dvořák (1814-1894) èra maselier e jogaire professionau de citara. Sa maire, Anna Zdeňková (1820-1882) èra la filha d'un baile au servici dau prince de Lobkowicz. Lo pareu aguèt 14 enfants mai solament 8 subrevisquèron a l'enfança. 

Lei parents d'Antonin Dvořák descurbiguèron rapidament sei talents musicaus e lo mandèron a Zlonice per i aprendre l'alemand e melhorar sa cultura musicala. Puei, l'enfant ontunièt seis estudis a Česká Kamenice e foguèt acceptat en 1857 a l'escòla d'òrgue de Praga. I demorèt dos ans e jonhèt un orquèstra de varietats, la *Prager Kapelle de Karel Komzák*, onte foguèt encargat de la partida altò.

### Començament de sa carriera musicala

[thumb|right|Retrach de Dvořák en [1868.]]

En 1862, la *Prager Kapelle* foguèt integrada a l'orquèstra dau Teatre provisòri de Praga. Aquel ensemble venguèt la basa dau Teatre nacionau de Praga que foguèt finalament fondat en 1881. Gràcias a son experiéncia de musician d'orquèstra, poguèt i descubrir un vast repertòri classic e contemporanèu. i comencèt tanben la composicion d'òbras ambiciosas coma doas sinfonias en 1865.

Quitèt l'orquèstra en 1871 per se consacrar a la composicion e viure gràcias a de leiçons particularas avans d'obtenir una plaça d'organista en 1874. Durant aqueu periòde, Dvorak foguèt amorós d'una de seis estudiantas, Josefina Čermáková. Li compausèt sensa succès un cicle de cançons, dich *Lei Ciprès*, avans d'esposar en 1873 sa sòrre, Anna Čermáková (1854-1931). Lo pareu aguèt 9 enfants.

La premiera partida deis ans 1870 foguèt tanben marcada per lei premiers succès locaus dau musician coma *Cantate Hymnus* en 1873. Aquò li permetèt de ganhar una borsa e d'intrar en contacte amb d'artistas coma Johannes Brahms (1833-1871) que vendrà son amic e li presentèt l'editor Fritz Simrock (1837-1901). Rescontrèt tanben d'autrei musicians famós dau periòde coma lei caps d'orquèstra Hans von Bülow (1830-1894) e Hans Richter (1843-1916), lei violonistas Joseph Joachim (1831-1907), Joseph Hellmesberger (1828-1893) e lo Quatuor Chèc. Pauc a cha pauc, venguèt una figura dau mitan artistic de sa region, çò que li permetèt de difusar sa musica e de venir famós.

### Consecracion

thumb|right|Darriera partida de la ''Sinfonia dau Mond Nòu'' qu'es un dei tròç pus famós de l'òbra de Dvořák.
[thumb|right|Extrach de l'opèra ''[Rusalka*.]]

A partir de la fin deis ans 1870, Dvorak venguèt pauc a pauc famós gràcias a una tiera de succès, especialament *Stabat Mater* e lei *Danças eslavas* paregudas en [[1877]]. D'efiech, leis inspiracions [[Eslaus|eslavas]] de sa [[musica]], relativament novèlas, toquèron un public larg e Dvorak foguèt ansin invitat mai d'un còp en [[Anglatèrra]] e en [[Russia]]. Aquò li permetèt de venir director dau [[Conservatòri nacionau de New York]] de [[1892]] a [[1895]]. I tenguèt una classa de composicion e realizèt divèrseis òbras. La pus famosa es sa [[Novena Sinfonia (Dvorak)|9 Sinfonia]] (*Mond novèu*) que sortiguèt en [[1893]] e qu'obtenguèt un succès fulgurant. Pasmens, tapèt seis autreis òbras dau periòde en despiech dau succès popular dau *12 Qüatuor* e dau *2 Concertò per violoncèla*. De mai, son interès per la musica negra suscitèt d'oposicions e de controvèrsias.

De retorn en [[Euròpa]], se tornèt installar en [[Boèmia]]. I compausèt de poèmas sinfonics a partir dei [[legenda]]s mesas en vèrs per [[Karel Jaromír Erben]] ([[1811]]-[[1870]]). Per aquò, Dvořák imaginèt un procès de narracion [[musica]]la fondat sus la [[prosodia]] dau [[lengatge]] parlat. Dich « procès deis intonacions », aqueu metòde foguèt pus tard adoptat per [[Leoš Janáček]] ([[1854]]-[[1928]]). La fin de sa [[vida]] foguèt principalament consacrada a la composicion d'[[opèra]]s coma *Rusalka*, sortit en [[1901]]. Durant aqueu periòde, dirigiguèt tanben lo [[Conservatòri de Praga]]. Moriguèt lo 1 de mai de [[1904]] d'una [[malautiá]] non [[diagnostic]]ada qu'es de còps descricha coma una forma sevèra de [[gripa]]. Foguèt enterrat dins lo [[cementèri]] de [[Vyšehrad]], situat dins lo relarg de [[Praga]].

== Òbra e eiretatge ==

[[Fichièr:Praga1.jpg|thumb|right|[[Fotografia]] d'una estatua de Dvořák installada dins la vila de [[Praga]].]]

Dvořák es un [[musica|musician]] major de la fin dau sègle XIX durant lo periòde intermediari entre [[Franz Schubert]] ([[1797]]-[[1828]]) e [[Gabriel Fauré]] ([[1845]]-[[1924]]). Inspirat per lei modèls de [[Ludwig van Beethoven|Beethoven]] e de [[Franz Schubert|Schubert]], èra portat vèrs lei formas instrumentalas classicas que permetián de trabalhar la [[melodia]] ([[sinfonia]], [[quatuor]]...) e vèrs lei tèmas eissits de la païsanariá [[Eslaus|eslava]]. Es l'autor d'un trabalh important que còmpta au mens 189 òbras de que 9 [[sinfonia]]s, un vintenau d'òbras sinfonicas e 10 [[opèra]]s. Entre seis òbras pus popularas, se pòdon citar sa [[sinfonia]] dau *Mond Nòu*, sei *Danças* e *Rapsodias Eslavas*, son *2 Concertò per violoncèla* e son [[opèra]] *Rusalkia* que son totjorn de succès importants a l'ora d'ara.

En mai d'aquò, Dvořák es considerat, amb [[Bedřich Smetana]] ([[1824]]-[[1884]]), coma lo fondator de l'escòla [[Chequia|chèca]] de [[musica classica]]. Per aquela rason, Dvořák aguèt dins l'afiermacion nacionala dau país e es un personatge important de la cultura chèca modèrna.

== Annèxs ==

=== Liames intèrnes ===

* [[Musica romantica]].
* [[Nacionalisme romantic]].
* [[Romantisme]].

=== Bibliografia ===

* *'(cs)** [[Jarmil Burghauser]], ''Antonin Dvořák Thematický Katalog'', Bārenreiter Supraphon, 1960.
* **(fr)** [[Alain Chotil-Fani]] e [[Éric Baude]], ''Antonín Dvořák : un musicien par-delà les frontières'', Buchet-Chastel, coll. « Musique », 2007.
* **(fr)** [[Guy Erismann]], ''Antonín Dvořák'', Fayard, coll. « Chemins de la musique », 2004.
* **(fr)** [[Philippe Simon]], ''Antonín Dvořák'', Papillon, coll. « Mélophiles », 2004.
* **(fr)*' [[Annie Thirion]], *Antonin Dvorak : sa vie, son œuvre'', Annie Thirion, 2003.

### Nòtas e referéncias