Leitora

**Leitora** (*Lectoure* en francés) es ua comuna gascoa de Lomanha dens lo comtat d'Armanhac administrada peu departament francés de Gers dens la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

Qu'ei la patria deus escrivans gascons Alcèu Deurriu, Pèir de Garròs e Joan Francés Bladèr, deu marescau d'Empèri Jean Lannes e de generaus de la Revolucion Francesa e de l'Empèri.

## Geografia
Las vilas de Leitora e Florença son tradicionalament rivalas. Dens lo contèxte de las comoditats de circulacion modèrna, son tròp près e una remplaça l'auta, dens un procès cumulatiu. L'economia e la demografia de Leitora demingan regularament e Leitora non pòt resistir a la poténcia comerciala e industriala de la vila vesina (2858 abitants en 1806, 4309 en 1851, 6368 en 1990). Los emplecs tirats deu torisme e deu termalisme son limitats. De son passat Leitora garda pr'aquò l'avantatge d'aver un licèu.
La casuda demografica de Leitora estoc accelerada per la barradura de la basa logistica d'Intermercat (200 a 300 emplecs perduts entre 2012 e 2015).

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Lo nom de Leitora es atestat al sègle IV, *Lactora*, *Lactura* e lo nom de son pòble, *Lactorates*, es citat en 176 e los dus cap a 400, *civitas Lactoratium*. Segon Negre, *Leitora* veng probablament deu gallic *lact-*, benlèu « lèit » o « blanc », e *ó-rate* « embarri »; l'atraccion de las finalas en *-a* a hèit suprimir lo *-t* finau. Lo sufixe *-ates* abondós dens los noms de pòbles mei que mei celtics muisha qu'aquera reconstruccion es erronèa
Segon Dauzat, lo nom poiré benlèu estar en rapòrt damb l'arrasic o mot preceltic *leca* (la vila es sus un planèr dissecat). Lo sufixe deu nom deus Lactorates, pòble que Leitora n'èra la capitala, seré preceltic . 
Xavier Delamarre ajusta autas fòrmas ancianas : *Lacura* (Cosmografia de Ravena), *Lactorae* (inscripcion), *Lactorat(ium)* e plaça *Lactora* dens los noms gallics. Lo tèma **laxtu*, **lactu-*, **lacto-* es celtic. Es pas briga segur que **lacto-* signifique « lèit » e l'explicacion « hortalessa de las murralhas blancas com lèit » (!), per un compausat ***Lactorate* es erronèa, i a un derivat *Lactor-atis* « abitant de Leitora ».
   
## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Leitora (caplòc); es adara deu canton de *Lectoure-Lomagne*, donc de Leitora-Lomanha (burèu centralizator).

## Demografia
 
* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Economia

## Monuments
thumb|right|300px|Interior de la catedrala

**Leitora** est labellisée vila d'art et d'histoire.

## Espòrts
Club de rugbi de XV l**'Union Espòrtiva Leitoresa**

## Hèstas e festivaus
* **Hèsta deu Melon**, en julhet.
* **L'Estiu fotografic de Leitora**

## Personalitats ligadas dab la comuna
* Joan V d'Armanhac
* Pèir de Garròs, escrivan
* Joan de Garros, escrivan
* Pierre Charron, religios e filosofa (1541-1603)
* Antoine de Roquelaure (1544-1622), governador de Leitora
* Emmanuel-Louis de Cugnac (1729-1800), darrièr evesque
* Bernard Descamps, parlamentari (1758-1825)
* Jean-Jacques de Laterrade, generau de la Revolucion Francesa
* Joseph Lagrange (1763-1836), generau de la Revolucion Francesa e de l'Empèri
* Pierre Banel, (1766-1796), général de la Revolucion Francesa
* Jean Lannes, (1769-1809), marescau d'Empèri 
* Jacques-Gervais Subervie, generau d'Empèri.
* Jérôme Soulès (1760-1833), generau d'Empèri.
* Jean-Baptiste Dupin (1772-1863), generau d'Empèri.
* Joan Francés Blader (1827-1900), istorian 
* Augustin Dupouy (1808-1868), viceamirau
* Auguste Boué de Lapeyrère (1852-1924), amirau, ministre
* Ulysse Pic, jornalista e pamphlétaire
* Aurélie Soubiran, princesse Ghika, (1820-1904) escrivan 
* Alcée Durrieux, Alcèu deu Riu, (1819-1901), escrivan
* Paul Noël Lasseran (1868-1933), pintra
* Louis Damblanc, cercaire
* Maurice Cazeneuve, realisator
* Georges Courtès, istorian, conselhèr generau, capdau de la Societat Arqueologica de Gers
*Joan-Claudi Pertusèr, dessinator
* Jacques Gratton jogaire de rugby à XV

## Embessonatges
* .

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Leitora suu site de l'Insee
* '''Sit oficiau de la comuna'''
*  Comunautat de Comunas de la Lomanha Gersesa

## Nòtas


## Bibliografia
* *Histoire de Lectoure*, sous la direction de Maurice Bordes et Georges Courtès, Leitora, 1972.
* *Sites et monuments du Lectourois*, sous la direction de Maurice Bordes, Leitora, 1974.
* *Deux siècles d'Histoire de Leitora (1780-1980)*, Syndicat d'initiative, Leitora, 1981.