open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Aimeric de Pegulhan

right|thumb|Representacion d'Aimeric de Pegulhan dins un cançonièr del sègle XIII.
**Aimeric de Pegulhan** (*Eimeri de Pegulha* en nòrma mistralenca; variantas *Peguilhan, Peguillan* en occitan ancian; Pegulhan, c. 1175 - c. 1230, Itàlia) foguèt un trobador occitan nascut a Pegulhan (airal de Sent Gaudenç).

## Biografia
Aimeric èra lo filh d'un borgués de Tolosa, mercadièr de teissuts. Coma o indica sa vida lo trobador deguèt fugir d'Occitània aprèp que nafrèsse lo marit d'una borguesa que calinhava. Se refugièt en Catalonha, ont visquèt qualques annadas jos la proteccion del trobador Guilhèm de Berguedan. Demorèt puèi un temps a la cort del rei de Castilha que lausèt dins qualques composicions. Li calguèt abandonar la region davant la menaça de la crosada albigesa e s'installèt alara dins lo nòrd d'Itàlia cap al 1212 e i demorèt dètz ans. Se crei que moriguèt dins aquel país.

## ''Vida'' d'Aimeric de Pegulhan
*N'Aimerics de Peguillan si fo de Tolosa, fils d'un borges qu'era mercadiers, que tenia draps a vendre. Apres cansos e sirventes, mas molt mal cantava. Et enamoret se d'una borgesa, soa visina. Et aquella amors li mostret trobar. Et fetz de leis maintas bonas cansos. E mesclet se ab lui lo marritz de la domna e fetz li desonor. E N'Aimerics si s'en venget, qu'el lo feri d'una espaza per la testa. Per que.l covenc ad issir de Tollosa e faidir. Et anet s'en en Cataloigna. E.N Guillems de Berguedam si l'acuilli; et enansset lui en son trobar, en la premiera canson qu'el avia faita. Et fetz lo joglar, qu'el li det son pallafre e sos vestirs. E presentet lo al rei Anfos de Castella, que.l crec d'arnes e d'onor. Et estet en aquellas encontradas lonc temps. Puois s'en venc en Lombardia, on tuich li bon ome li feron gran honor. Et en Lombardia definet.*

## Veire tanben
### Bibliografia
Se sap que compausèt almens cinquanta òbras, que sonque ne son arribadas sièis amb la musica:

* *Atressi•m pren com fai al jogador*
* *Cel que s'irais ni guerrej' ab amor*
* *En Amor trop alques en que•m refraing* 
* *En greu pantais m'a tengut longamen*
* *Per solatz d'autrui chan soven*
* *Qui la vi, en ditz*
### Articles connèxes
*Lista de trobadors e trobairises
### Ligams extèrnes
* https://web.archive.org/web/20080604074017/http://usuarios.lycos.es/allagostera/trobadors/peguilha.htm (en catalan)
* Article: Aimeric de Peguilhan. Grove Music Online (en anglés – s'i cal inscriure)
* Informacion sus Aimeric de Peguilhan 
* Informacion a '''medieval.org''' 

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Pegulhan

**Pegulhan** (*Peguihan*, *Peguilha* (l.); *Péguilhan* en francés) qu'es ua comuna gascona de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

Qu'ei despuish lo 1èr de genèr de 2017 ua comuna navèra après que fusionè damb Lunats. Senglas comunas que vengón delegadas.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Le nom es atestat *Pegulano* en 1202  (eths escribas penavan a representar era palatalizacion, mèi que mèi dens un contèxte latin). 
Segon Dauzat e Rostaing, *Pegulhan* que poiré representar un producte de *podium* [> *puèg* en lengadocian, sovent prononciat *Pe-* en ligason damb un nom o un adjectiu] e deth nom ancian deth vilatge, *Aculianum*, format deth nom latin d'òme *Aculius* e deth sufixe *-anum* . Era dificultat qu'ei dobla : eth resultat de *podium* qu'ei *poi* localament, non pas *puèg*, e eth nom d'Aimeric de Peguilhan qu'en deuré guardar era marca clara, ath començament deth sègle XIII, quina que sia era fòrma. 
Poderén eventualament pensar a un derivat de *pecus*, « tropèth, bestiar », com los *Peguilhèir*s citats per Bénédicte e Jean-Jacques Fénié , qui tractan pas de *Pegulhan*. 
Segon Negre, *Pegulhan* que ven deth nom « romanic » de persona *Paculianus* .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Pegulhan qu'èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Comenge e de la senescaucia de Tolosa. Lo vocable de la glèisa qu'es Nòsta Dauna. Tanlèu 1790, Pegulhan qu'èra deu canton de Bolonha de Gessa .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Bolonha de Gessa; qu'es ara deu canton de Sent Gaudenç.

## Composicion dera comuna navèra

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².
* 2018 : 212 (shens Lunats); 276 (calculat damb Lunats). 2022 : 255.

## Lòcs e monuments

Péguilhan_kerk_2.jpg|Interior dera glèisa.
Péguilhan_-_La_mairie.jpg|Er ostau de comuna
Péguilhan_-_Monument_aux_morts.jpg
Moulin_de_Péguilhan_3.jpg|Eth molin de Pegulhan
Péguilhan_kasteel.jpg|Eth castèth de Vilanava
Péguilhan_-_Chapelle_du_cimetière.jpg|Era capèra Senta Germana.


## Personalitats ligadas damb la comuna
* Lo trobador Aimeric de Peguilhan.

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Ressèc

[250px|left|thumb|Esquèma de [molina romana per un ressèc a Hierapolis (sègle III)]]
[250px|right|thumb|Ressèc a Jerome, [Arizòna]]
[250px|right|thumb|Ressèc a Sonnleiten, Puchberg am Schneeberg, [Àustria]]
Un **ressèc** (var. **segueria**, **sarrader** [gas]; **ressec** [lem, vivaup]) es una installacion industriala o menestairala de ressatge de fusta.

Las primièras rèssas mecanicas èran mogudas per de molinas. Los ressècs èran atal tradicionalament situats prèp dels rius.

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Xenia Bakran-Sunić

**Xenia Bakran-Sunić** (nascuda lo 23 de novembre de 1956) es una poèta croata. 

Anèt a Santa Barbara (en los Estats Units d'America) per estudiar l'anglés a l’Universitat de Califòrnia.

Tornat a Zagrèb, ensenha alara l’anglés dins una escòla.

## Bibliografia
**The Old Life is Dead... L'Ancienne Vie Est Morte...*, AuthorHouse, 2008, ISBN 1-4343-6315-5
Vida (omonimia)

Lo nom **vida** se pòt referir a divèrsas causas
* La primièra mai espandida se referís a la biologia, la vida.
* Lo mot tanben pòt remandar a las vidas, de tèxtes biografics suls trobadors.
Vilanòva del Pariatge

**Vilanòva del Pariatge** (*Villeneuve-du-Paréage* en francés) es una comuna occitana del País de Fois, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
* La glèisa de Sant Blasi

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Arièja
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gres (omonimia)

Le mot **gres** designa:

* Lo **[[gres]]**, ròca sedimentària constituida per agregacion de grans de sable,

* Lo '''gres''', tipe de ceramica

Toponomia
* **[[Le Gres]]**, comuna del departament de Nauta Garona
* **[[Sant Estève dau Gres]]**, comuna de Provença
Verlhac

**Verlhac** [bre'ʎak] o [bɛr'ʎak]  (*Verlhac-Tescou* en francés) es una comuna lengadociana situada dins departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Verlhac èra de la diocèsi civila de Bas-Montalban, donc de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Montalban e de la senescauciá de Tolosa. Tanlèu 1790, Verlhac èra del canton de Vilabrumièr . Verlhac èra parròquia .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Vilabrumièr; es ara del canton de Tarn-Tescon-Carcin Verd (burèu centralizator La Bastida Sent Pèire).

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

* Comunas de Tarn e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Porcelana

La **porcelana** (de l'italian * porcellana *, una espècia de mollusc amb clòsc) es un produit ceramic caracterizat per: color blanca; transparéncia; impermeabilitat; vitrificacion; resisténcia (l'acièr la raia pas); abséncia completa de porositat e sonoritat.
 
La matèria primièra de la porcelana es l'argila, lo qüars, lo caolin (silicats idratats d'alumini) e lo feldspat.

## Originas

En China, a partir de la dinastia Teng vèrs l'an 618, o benlèu dempuèi la dinastia Sui (581-617), se fasiá d'òbras de granda qualitat amb introduccion de novèls vernisses. 

Al sègle XVI, la porcelana se desvolopèt fòrça en Corèa e Japon.

La dinastia Ming (1368 - 1644), establiguèt la fabrica imperiala de porcelana prèp de Nanquin.
 
Tanben al sègle XVI s'importèt en Euròpa per la Companhiá de las Índias. Al sègle XVIII, l'alemand Johann Bòttger trobèt la formula per fabricar la vertadièra porcelana. E alara se desvolopèron las manufacturas coma las de Limòtges e Sèvres.
 
Las tecnicas se melhorèron en Anglatèrra, Portugal, Espanha e subretot en Alemanha. 

## Fabricacion e composicion
 
Per totas las porcelanas la temperatura de coseson es entre  e .

Composicion mejana de la pasta:
* Argila - 10% 
* Caolin - 40% 
* Feldspat - 25% 
* Qüars - 25% 

## Ligams extèrnes
*  História da porcelana no Brasil
*  Porcelana Schmidt


imatge:Verseuse porcelaine de Limoges.jpg|Porcelana de Limòtges
Imatge:Porcelana de Alejandro Magno (M.A.N. Inv.2004-74-1) 01.jpg|Porcelana d'Alcora (Valéncia) representant Alexandre lo Grand
Letra (alfabet)

La **letra** es l'un dels signes grafics formant un alfabet e servissent a transcriure una lenga.

L'origina d'aquel mot eretat del latin (*littera*) es inconeguda. Le  d'signale Benlèu una possibla provenença del grèc (lenga) o un manlèu etrusc

Lo mot simple, unitat portadora de significacion d'una lenga donada, es un assemblatge d'una o mai letras, eventualament completadas par de signes diacritics (accents, cedilha, punts, croquets, tilda, rond al cap, etc.). Las letras d'un mot son juxtapausadas d'un biais convencional: en occitan, son linhadas orizontalament e escritas d'esquèrra cap a drecha.

La grafia d'una meteissa letra pòt variar :
* per un coble de letras donat, sovent un doblament de la meteissa letra: en alemand, lo caractèr ß remplaça lo coble ss ;
* en foncion de sa plaça dins lo mot; per exemple :
** la letra grèga σ s'escriu ς a la fin d'un mot (es una varianta contextuala) ;
** utilizacion de la majuscula per l'iniciala de qualques mots.

## Istòria

L'escritura existís dempuèi prèp de 5000 ans. Lo primièr vertadièr alfabet apareguèt en 1400 ab. C. e l'alfabet latin al sègle III amb sas 19 letras, davancièr de l'alfabet europèu.

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben
* caractèr
* chifra
* frasa
* pontuacion
Chifra

Dins un sistèma de numeracion, una **chifra** (eissit del mot ) es un simbòl o caractèr que sèrve a representar un nombre.

## Simbòls
Dins los sistèmas de numeracion, las chifras son combinadas per representar de nombres. S'an una valor fixa, coma per exemple en chifras romanas, se parla de notacion additiva. Per contra, se la valor es determinada per la posicion de la chifra, se parla de notacion posicionala.

## Articles connèxes

* Bit

## Nòtas e referéncias
Sistèma de numeracion

Un **Sistèma de numeracion** es un sistèma d'escritura qu'utiliza de chifras per escriure lei nombres.

* *Sistèma de numeracion decimala*: dins aquela escritura, la soleta que siá usuala a l'ora d'ara, lei chifras son lei chifras aràbias:
:**0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9**
* *Sistèma de numeracion binària:* dins aquela escritura, existisson solament doas chifras, sonadas *[[bit]]s* (de l'anglés ***bin'''ary digi'''t***):
:**0, 1**
* *Sistèma de numeracion exadecimala:* dins aquela escritura, existisson setze  chifras:
:**0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9, A, B, C, D, E, F**
* *Sistèma de numeracion romana*: dins aquela escritura, lei chifras son:
: **I, V, X, L, C, D, M**

Per exemple la quantitat : oo oo oo oo oo oo (dotze) es indicada
* 12 en numeracion decimala,
* 1100 en numeracion binària,
* C en numeracion exadecimala,
* XII en numeracion romana.
Anatolia

[thumb|300px|Imatge satellita de [Turquia. Anatolia correspond als dos terces oèst de la part asiatica de Turquia.]]

**Anatolia** (en turc: *Anadolu*; en grèc: ανατολή, *Anatolē*), tanben nomenada **Asia Menora**,es una peninsula a l'oèst d'Asia. Son territòri correspond actualament a la part asiatica de Turquia.

## Referéncias
Sant Estève dau Gres

**Sant Estève dau Gres** (*Saint-Étienne-du-Grès* en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats liadas ambé la comuna
## Veire tanben

## Veire tanben

* Nearchi

## Liames extèrnes

## Referéncias


## Nòtas
Le Gres

**Le Gres** (*Le Grès* en francés) es una comuna gascona situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Delgrez* en 1200, *Gressio*, shens data , *Gres* en 1265 . 
Segon Dauzat, *Le Gres* porré vénguer de **grēsum*, mot prelatin, de la basa *car* / *gar* e deu sufixe prelatin *-ēsu*. L'« ancian provençau » *gres* a le sens de « terrenh rocalhós » . 
Segon Negre, *Le Gres* veng de l'occitan *gres*, « terrenh peirós », mei precisament, en Tolosan, Albigés, terrenh siliciós per oposicion au terrenh calcari . La comuna es un tèrrahòrt. 
Segon les Féniés, *cres* o *gres* a le sens generau de « terrenh peirós e magre on le ròc aflora » . 
Segon Astor, *gres* vengueré d'ua varianta *gretiu* deu preceltic *crettiu* qu'a miat a *crès*. Le gres es un terrenh praube, ua bosiga .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Le Gres èra de l'eleccion de Lomanha, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa, annèxa de Cauviac, es Nòsta Dauna. Tanlèu 1790, Le Gres èra deu canton de Cadors . En 2015, suprimiscón le canton de Cadors e Le Gres passèc au canton de Legavin, largament espandit.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Elena Dementieva

thumb|right|Elena Dementieva
**Yelena Viacheslávovna Dementieva** (en rus: Елена Вячеславовна Дементьева) es una ex jogaira de tennis rus. Nasquèt lo 15 d'octòbre de 1981 en Moscòu (Russia). Foguèt campiona olimpica de tennis en los Jòcs de Pequin, en mai de ganhar la medalha d'argent en los Jòcs de Sydney. Foguèt nº 3 del mond e ganhèt 16 torneges en individuales e 6 en dobles. Ganhèt tanben la Fed Cup de 2005.

Se retirèt en 2010, amb 575 victòrias e 271 desbrandas.

## Torneges (16)
* 2003: Amelia Island, Bali e Shanghai.
* 2004: Hasselt.
* 2006: Pan Pacific e Los Angeles.
* 2007: Istambol e Moscòu.
* 2008: Dubai, Jòcs Olimpics de Pequin e Luxemborg.
* 2009: Auckland, Sydney e Montreal.
* 2010: Sydney e Paris.
Bit

thumb|Memòria d'ordinator de 1980 ont se pòdon véser los bits fisics. Aquela memòria de 4x4 cm fa 512 bytes.Un **bit** (acronim anglosaxon, ***bi'''nary digi'''t***, significant «chifra binària») es una chifra del sistèma de numeracion binària qu'es l'unitat d'informacion minimala utilizada en informatica e en teoria de l'informacion. 

Se pòt imaginar un bit com una ampola que pot èsser dins un dels estats seguents:
:Apagada (0) Apagada o Alucada (1)Alucada

## Combinasons de bits
Amb un bit es possible d'indicar doas valors. Per representar o codificar mai d'informacion dins un aplech numeric, cal utilizar mai de bits. 

## Valor de posicion
Lo nombre 19 es representat en numeracion binària per 10011 (16+2+1 en numeracion decimala).
Memòria d'accès aleatòri

[thumb|right|Format [SO-DIMM]]La **memòria d'accès aleatòri** o **RAM** (de l'anglés: *Random Access Memory*) es un tipe de memòria informatica, caracterizat per un accès dirècte dens un ordre aleatòri en un temps constant, sens distinguir la posicion dins quina se tròba la informacion ni la posicion de la lectura precedenta. Actualament es produsit per mejan de circuits integrats. L'expression «Memòria RAM» s'utiliza sovent per parlar dels moduls de memòria.

## Referéncias
Riazan

left|250px|thumb|Kremlin de Riazan vist dempuèi lo riu d'Oka
**Riazan** (*Рязань* en rus) es una vila de Russia, capitala del centre administratiu de l'Óblast de Riazan, fondada en 1095.

## Ligams extèrnes
* Lo site oficial
Pèire Fontan

**Pèire Fontan** (Tolon, 15 d'octobre de 1882–1952) foguèt un escrivan provençau de lenga occitana. Foguèt premiat ais Jòcs Floraus en 1909 per son òbra *Lou Calen*.

## Biografia
Pèire Fontan nasquèt dins una familha de classa nauta (son paire èra surgian) que s'èra alunhada de l'occitan. Descobriguèt la lenga d'òc quand venguèt conservador dau Musèu de las Bèlas Arts de Tolon en ensajar de comprendre los tèxtes de La Sinsa. S'interessèt puèi a l'òbra de Mistral.

Venguèt Majoral dau Felibritge en 1918.

## Extrach
**Preguiera ais Mòrts**

*Per Miquèu de Camelat*

Ò meis ajòus de tota epòca,
Rèire alunchats que m'avètz fach,
qu'avètz complit vòste prètzfach
Sensa ne'n conóisser la tòca ;

Mòrts que dins l'oblit dau tombèu,
Dins la pòussa ò sota lo marbre,
Esparpalhats vòsti cadavres
Secats per leis ans a tropèu ;

Mòrts que ne'n pòdi fa lo còmte,
Que ma memòtia a renagats,
Vers vautri encuei vòli pregar,
Anma de pacan vò de còmte !

Car se sabi vòstei vida,
Sabi a pauc près coma an marchat
Dins la tiera d'ans aluchats
Lei generacien espandidas :

Car m'an dich, e lo vòli crèire,
qu'ambé de chivaliers crosats
Lo sang lo mai nòble a passat
Dintre lei venas de mei rèires.

Car m'an dich e li ai cresença
Que de borgés e de marchands
Ambé de rustes bastidants
N'an donat sagessa e prudença.

Coma ieu fau, de rimejaire
An seguit sei raives a l'azard ;
E de marins e de sòudars
Son estats d'ardits guerrejaires. [...]

## Òbras
**Lou Calen*. Tolon : Escòla de la Targa, (1909. Premiat amb una agoléncia ai Jòcs Floraus.
**Entre-terro* (1938).

## Edicion en linha
*Lo Calen https://web.archive.org/web/20100710215553/http://sites.univ-provence.fr/tresoc/libre/libr0384.htm.
Yun Bo-seon

**Yun Bo-seon** (en corean: **윤보선**, hanja:尹潽善) nascut lo 26 d'agost de 1897 – mòrt lo 18 de julhet de 1990  foguèt lo 4en president de la Corèa del Sud entre lo 12 d'agost de 1960 e lo 23 de març de 1962. Tanben foguèt lo segond cònsol de Seol entre lo 15 de decembre de 1948 e lo 5 de junh de 1949.
Braç del Cicne

250px|right|thumb|Dins lo diagrama dels braces espirals de la Via Lactèa amb la posicion del braç del Cicne (Norma), lo braç local seriá lo braç d'Orion e lo ponch jaune la posicion del Sistèma Solar

Lo **Braç del Cicne** es un dels quatre braces màgers de la Via Lactèa, que se coneis tanben jol nom de **Braç de la Nòrma**, **Braç exterior** o **braç de la Nòrma-Cicne**. Lo Braç de la Nòrma pròpriament dich, es en realitat, la part mai pròcha del centre galactic, ja que las zònas mai exterioras son conegudas jol nom de Braç del Cicne. A mai se los dos noms s'emplegan tanben per se referir al braç complet, seriá probablament mai adequat de lo designar jol nom de **Braç de la Nòrma-Cicne**

Del meteis biais que lo braç Sagitari-Carina, lo braç del Cicne a la particularitat d'aver son origina dins la barra centrala, e pas dins la region vesina. A un rai d'aproximativament 15,5 ± 2,8 kpc e se situa defòra del Braç de Persèu.

Es estada descobèrta una estructura encara mai exteriora al braç de la Nòrma-Cicne dins la direccion de Vela e de Quilla, sonada **Nòu braç extèrne**.
Carles Martèl

**Carles Martèl** (ca 688 – lo 22 d'octobre de 741) que ho un Maire deu Palais e un capdau militar franc de la dinastia deus merovingians; qu'ei famós per estar estat victoriós, en 732 a la batalha de Peitius (732) (considerada coma la des.hèita mei septentrionau durant lo periòde d'expansion de l'Islam), per aver gavidat ua estona (entre 737 e 743) lo Reiaume Franc e per estar l'ajòu pairau de Carlesmanhe. Dins los territòris occitans Martèl e sas tropas francas causèron de grandas destruccions, en tornar del sètge de Narbona, ataquèron e saquegèron Besièrs e Agde abans d'atacar Magalona que destrusiguèron e puèi Nimes.
Tractat de Verdun

Lo **Tractat de Verdun** que ho establit en 843 enter los tres hilhs de Loís lo Pietadós (egaument arrèr-hilhs de Carlesmanhe) entà partajà's lo territòri de l'Empèri Carolingian (l'empèri de Carlesmanhe). 

thumb|200px|Division de l'Empèri de Carlesmanhe

Lotari, Loís lo Germanic e Carles lo Cap-pelat qu'es s'autregèn respectivament los reiaumes de Frància Mejana (o Lotaríngia), de Frància Orientau e de Frància Occidentau. 

A l'origina, Lotari qu'ensagè d'eretar sol de l'empèri en bèth pelejar contre los sons dus hrairs (qui s'èran aligats dab lo Jurament d'Estrasborg, 842). Fin finala, qu'avó d'acceptar lo Tractat de Verdun en bèth acabar atau la guèrra de succecion.
Donzac (Brulhés)

**Donzac ** (*Donzac* en francés) es ua comuna d'Agenés, en Brulhés, administrada peu departament de Tarn e Garona de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus . A la termièra de la Lomanha.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Tarn e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Simon Juda Onorat

**Simon Juda Onorat** (en francés *Simon-Jude Honnorat*; Alòs, 3 d'abril de 1783 – Dinha, 31 de julhet de 1852) foguèt un mètge, naturalista e subretot lexicograf occitan que se coneis mai que mai per son elaboracion d'un dels diccionaris mai complets sus la lenga d'òc que servirà de modèl a Frederic Mistral. 

## Biografia
Onorat nasquèt en 1783 a Alòs dins una familha tradicionalista facha de masièrs e proprietaris rurals. La Revolucion Francesa menèt a la fugida del capelan del vilatge qu'ensenhava lo francés. Aital Onorat se vegèt preservat d'una aculturacion que l'auriá portat a un collègi de capitala per i far d'estudis. Dins son ensag de melhorar son francés e de poder establir de comparanças amb l'occitan, s'interessèt al diccionari d'Achard. Quand los trebols de la Revolucion s'arrestèron un pauc, partiguèt estudiar a Grenòble puèi a París ont aprenguèt la medecina. Ailà frequentèt maites occitans e descobriguèt mai tota l'istòria e la produccion en lenga d'òc. A la fin de sos estudis, Onorat s'installèt coma mètge a Alòs pr'aquò i demorèt pas gaire que l’educacion de sos mainatges lo portèt a s'implantar a Dinha.

## Sas publicacions

* Son obratge pus conegut es lo *Dictionnaire Provencal-Français ou dictionnaire de la langue d’Oc ancienne et moderne*, (Repos editor, Dinha, 1846-1847). Reedicion CPM, Rafèla d'Arle, amb una prefàcia de Pierre Fabre.
* *Vocabulaire franco-provençal*, tirat a part del *Dictionnaire Provencal-Français*, editat per Repos editor, Dinha, 1848
* *Catalogue des plantes de Provence*, foguèt pas publicat qu'en partida dins las *Annales des Sciences et de l'Industrie du Midi de la France*, la pus granda partida d'aquel catalòg es demorada a l'estat de manuscrit (n°1149) de la Bibliotèca municipala de Grenòble)
* sa tèsi: *L'Histoire naturelle, chimique et médicale des  Cantharides*, Paris, 1807
* *Traité des connaissances chimiques appliquées aux phénomènes de la nature* que li valguèt, "lo 30 fructidor an XI de la Republica una e indivisibla (1802)", lo primièr prèmi de quimia, decernit pel prefècte d'Isèra
* Plusors articles dins las *Annales des Basses-Alpes*.
Sauvatèrra (Tarn)

**Sauvatèrra** (*Sauveterre* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Los nom del tipe *salva tèrra* son los de tèrras que benefician del drech d'asil, acordat per la Glèisa. Es un sinonime de *salvetat* .

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de ; es ara del canton de *Canton de Mazamet-2 Vallée du Thoré* (en francés).

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Tarn

## Ligams extèrnes
*  Sauvatèrra sul site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Carta de poblacion

La **carta de poblacion** (*charta populationis* en latin) qu'èra lo títol constitutiu d'ua vila autrejat peus vescomtes de Bearn. L'expression qu'ei arreculhida peu *[[Fòr]] d'[[Auloron]]* (e donc peus *[[Fòrs de Bearn]]*) autrejat per Centolh V de Bearn. 

## Referéncias
* Bernard Cheronne; Dumonteil, Jacques: ''Carta de poblacion de Herrèra (21 de noveme de 1278)''
Pèire Chabèrt

**Pèire Chabèrt** (ca 1610 e 1720) foguèt un escrivan provençau de lenga occitana originari de la region tolonenca e mei precisament de La Valeta de Var, dau sègle XVII.

Son nom en francès èra *Pierre Chabert* e eu, au costat de *Pierre*, signèt *Peiré* dins son poema *L'ostau de Neptune*.

Se saup pauc de cauvas subre aquèu autor e, en defòra deis informacions dirèctas porgidas dins sei composicions, lei donadas biograficas son subretot indirèctas. Felip Blanchet e Roger Gensollen ensageron de recampar aquelei donadas dinsson edicion deis composicions de Chabèrt en tot arrivar a la conclusion que, coma va laissa pensa son estil e lo contengut de sei vers, Pèire Chabèrt èra un notable de La Valeta, elejut cònsol, aviá seguit d'estudis superior, èra trilingue francés, latin e occitan, e èra perfechament au fial dei mòdas literàrias de son temps.

Son provençau es a l' encòp classic (un pauc meme arcaïc coma se va vètz dins la rigor de sa grafia) en tot ostentar de particularitats dialectalas maritimas e varesas ben marcadas.

## L houstau de Neptuno

## Edicion
**Poèmes provençaux de Pierre Chabert*. Caors : Autres Temps, 1997. Edicion critica de Felip Blanchet e de Roger Gensollen.
Joan Maragall i Gorina

thumb|250px|Fòto de Joan Maragall en 1903
**Joan Maragall i Gorina** (Barcelona, 10 d'octobre de 1860 – 20 de decembre de 1911) foguèt un poèta e escrivan catalan, figura principala dins la poesia modernista del cambiament del sègle XIX al XX.

## Biografia
Membre de l'intellectualitat culta de la Barcelona de la Renaissença, que n'aviá eretat lo floralisme e lo retoricisme, faguèt una defensa de l'espontaneïtat e de la recèrca de la simplicitat e arribèt a desvolopar la siá "teoria de la paraula viva", que creèt escòla. Faguèt de la siá òbra poetica lo vessant literari mai conegut, se destaca plan la siá importanta produccion en pròsa, amb mai de 450 tèxtes, entre articles, ensages, discorses, semblanças biograficas e de prefacis. La siá activitat coma jornalista al *[[Diario de Barcelona]]* e *[[La Veu de Catalunya]]* foguèt un dels mejans que li permetèt projectar una opinion que generèt una importanta influéncia sociala.

Tradusiguèt Goethe, Friedrich Nietzsche e Novalis e introdusiguèt aital en Catalonha una bona part de la poesia alemanda.

En lo vessant personal, Joan Maragall foguèt un òme de raïses religiosas e una fòrta implicacion politica. Entre l'"adieu Espanha" e lo iberisme, la siá influéncia foguèt totjorn en vigor en Catalonha de manièra mai o mens visibla. Foguèt un personatge amb de contactes multiples, amb los que manteniá una vasta correspondéncia d'un interès que va mai enlà de çò purament anecdotic o biografic.

Un dels sieus felens es Pasqual Maragall i Mira, que foguèt President de la Generalitat de Catalonha (2003-2006).
Vic de Sòs (riu)

**Vic de Sòs** es un riu del parçan de Vic de Sòs sosafluent de Garona per Arièja.

## Geografia

Vic de Sòs a sa font dins los Pirenèus prèp d'Andòrra, provesís lo barratge de Solcem e s'escampa dins Arièja a Tarascon d'Arièja.

## Departaments e principalas vilas traversadas
* Arièja (09) : Vic de Sòs - Ausat, Tarascon d'Arièja – Nhaus

## Nòtas e reférencias
Goh Kun

**Goh Kun**, (en corean: **고건**, hanja:高建) nascut lo (2 de genièr de 1938 – ) Primièr ministre de la Corèa del Sud entre 1998/2000 e 2003/04. President provisòri de la Corèa del Sud entre lo 12 de març de 2004 e lo 14 de mai de 2004. 

## Ligam extèrne
* http://www.rokps.or.kr/profile_result_ok.asp?num=1620
Pica del Montcalm

La **Pica del Montcalm** es un somal dels Pirenèus de  de naut e situat dins lo departament d'Arièja dins la region d' dins lo País de Fois.

## Geografia

### Topografia
Situada al sud d'Ausat dins lo Vic de Sòs, just darrièr la cresta frontièra. 

La Pica del Montcalm, la pica d'Estats e lo pic del pòrt de Sullo son los tres principals pics del massís del Montcalm.

Lo pic es situat dins l'airal del Pargue Natural Regional dels Pirenèus Ariegeses.

## Istòria
Lo 18 de julhet de 1807, primièra pujada del Montcalm per Candolle e lo guida Simon Faure.

## Vias d'accès
[thumb|Vista del pòrt e del camin al fons montant cap a la Pica del Montcalm. Davant, lo camin per la montada finala cap a la [Pica d'Estats.]]

Del costat francés, tres principals itineraris possibles:
* Per la comba de Pujòl e lo Plan Subra: es l'itinerari ancian normal, utilizat pels davancièrs del pireneïsme.
* Per la val de Solcem e lo pas de Riufred: amb passatges dificils, pas gaire utilizat que per montar.
* Pel refugi del Pinet prèp de lac: camin senhalat de roge e blanc, es uèi lo mai utilizat, perque pus facil.

Penjal espanhòl : per la Val Ferrera, l'accès se fa en passant per la Pica d'Estats e anar cap al Montcalm pel pòrt leugièrament en sosbat, travèrs francés.

## Nòtas e referéncias
Massís del Montcalm

Lo **massís del Montcalm**, es un massís dels Pirenèus, sus la termièra entre lo departament d'Arièja en Occitània e la comarca de Palhars Sobeiran en Catalonha. Lo punt culmunant es naut de  a la pica d'Estats. Aquel massís granitic complèxe presenta fòrça caires, ofrissent una granda varietat de camins.

## Somals

### Principalas

* Pica d'Estats,  ;
* Pica del Montcalm,  ;
* Pic del pòrt de Sollo,  ;

### Autres
* Pic Verdaguer,  ;
* Punta Gabarro,  ;
* Pic Rodo de Canalbona, .

## Nòtas e referéncias
Liberdade

right|thumbnail|300px|Aclimação Parc - Liberdade

**Liberdade** es un dels 96 districtes de la vila de São Paulo dins l'estat de São Paulo, Brasil.
Ausat

**Ausat** (*Auzat* en francés) es una comuna foissenca situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna situada dins los Pirenèus sul riu Vic de Sòs, es frontalièra amb los estats d'Andòrra e Espanha.
Son trescòl es la Pica d'Estats (3 143 m) qu'es situada dins lo massís del Montcalm. Es tanben le "Teulat d'Arièja" e lo mai naut suc de Catalonha.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [aw'zat]. Las fòrmas ancianas son *Auzato* en 1246, *villa de Aussaco* en 1272, *Aussaco* en 1375, *Ausat* en 1385 e 1390, *Auzat* en 1445, etc .
Segon Dauzat e tanben Negre, citat per Patrici Pojada, le nom d'Ausat vendriá del nom latin d'òme *Avitius* ambe'l sufixe *-acum*. 
Segon Delamarre, Ausat èra *auitiācon*, la proprietat d'Avitios (nom frequent en Gàllia, coma *Avitos* e considerat celtic).
Segon Astor, citat per P. Pojada, *Ausat* ven del nom latin d'òme *Avitus* (basat sus *avitus* « aujòl »). Segon Felip Carbona es un nom a religar ambe *Ausate* (La Guingueta d'Àneu, Pallars Sobiran). Pòt venir del basc *aus(o)* « ventada, bofaniá de vent e de nèu », o *ausa* « lhavet », ambe *at(e)* « còl, pòrt », donc « pòrt de las ventadas o dels lhavets ». *Ausat* poiriá tanben èsser *(h)alzate* « lòc o passatge dels vèrnhes », romanizat. 
Segon Patrici Pojada, de toponimistas considèran que lo sufixe *-at* es una evolucion de *-ac(um)* e dins aquel cas una minoritat de fòrmas ancianas anirián dins aquel sens. Mes es pas brica segur, los escribas an benlèu relatinizat un nom en *-at* en ne fasent un *-acum*. L'existéncia del lòc (desabitat) *Ausate* en Catalonha, a 30 km tot dret, jòga en favor de las ipotèsis de Carbona : *-at* pòt aver, coma sovent, le sens de « còl » e la primièra sillaba de « ventada, bofaniá de vent e de nèu », o de « lhavet »; *(h)alzate* es tanben possible, perqué una [z] permet la vocalizacion de [l] precedent (la dificultat es que *z* basca se pronóncia [s]). Per comprene lo rasonament, cal saber que *l*, en foissenc, se vocaliza en *w* davant [z] e se consèrva davant [s].

## Istòria
Ausat incorporèt Olbier (nom francés) entre 1790 e 1794, e Saleix (nom francés) en 1964 (annexion efectiva en 1965).

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala, Ausat èra del Vic de Sòs e dempuèi 2015 es del canton de Savartés.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

### Demografia ''Saleix'' (nom francés)

* Lo n° INSEE es estat cambiat per rasons practicas

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben
* Comunas d'Arièja
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Pica d'Estats

La **Pica d'Estats** (en francés *Pique d'Estats*) es un somal dels Pirenèus situat sus la termièra entre França e Espanha; una part es dins lo departament d'Arièja e l'autra dins la comarca catalana de Palhars Sobeiran. 

Amb sos 3143 mètres, es lo trescòl del massís del Montcalm, pasmens son ascencion es de bon far (escalada, glacièr).

## Toponimia
Lo nom catalan local es *Pui de Sotlló*, ['soʎʎo], resultat de *Sollŭbe*, mès ambe l'accent desplaçat e *-ld-* > *-ll-* 
. Veire Solduga.

## Geografia
### Topografia
[thumb|left|Vista dempuèi la Pica d'Estats : [Estany d'Estats e Estany de Sotllo.]]
Situada dins lo massís del Montcalm, al sud d'Ausat dins lo Vic de Sòs, la Pica d'Estats despassa lo pic del Montcalm d'aperaquí dètz mètres. Es lo trescòl del País de Fois (Arièja) e tanben de Catalonha.

Costat espanhòl susplomba l'Estany d'Estats e l'Estany de Sotllo dins lo Pargue Natural de l'Alt Pirineu. Confronta a l'oèst lo pic de Verdaguer () e a l'èst la punta Gabarró ().

Lo pic se situa dins l'airal del Pargue Natural Regional dels Pirenèus Ariegeses.

### Geologia
La Pica d'Estats es un somal granitic.

### Clima
Malgrat l'altitud, possedís pauc de nevièrs.

## Istoria
La primièra pujada de la Pica d'Estats la faguèron Henry Russell e Jean-Jacques Denjean en 1864.

## Vias d'accès

Fichièr:View of pica de Estats from estany Estats.jpg|Vista del trescòl dempuèi l'Estany d'Estats costat espanhòl.
Fichièr:Ascension to pica de Estats.jpg|Pas per montar.
Fichièr:Pica dEstats submit.jpg|Vista prèpa del trescòl dempuèi lo portet.

La montada pòt se far per mai d'un camins. 

La via normala se fa pel refugi del Pinet en dos jorns, una jornada per la caminada d'aprochament fins al refugi. Lo segond jorn se fa l'ascencion.

Pel costat espanhòl l'ascencion se fa dempuèi l'Estany de Sotllo e l'Estany d'Estats. Cal caminar per un pas peirós fins a un portet.

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben
Merens (Comtat de Fois)

**Merens** (*Mérens-les-Vals* en francés) es una comuna foissenca situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.  

## Geografia
Merens las Vals se situa al jonhent de tres vals : Arièja, Nabre e Morgolho.
La vila possedís una gara.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [me'ɾens]. Las fòrmas ancianas son *Merentius* en 960, *Merentio* en 960-972, *Merengos* en 987 e 994, *Merengs* en 1047, 1064, *Merenx* en 1118, *Merencs* en 1205 e 1228, *Merens* en 1224, 1302, 1304, *Merenx*, *Merenchs*, *Merencs* en 1272, *Merenx*, *Merenchis* en 1308, *Merencs*, *Merenx*, *Merencha*, *Merenchum*, *Merenchis* en 1318-25, *Merenx*, *Merens* en 1385, *Merenx*, *Merencs* en 1390, *Merentiis* en 1424, *Merenx* en 1445 e cap a 1460 (Cronica d'Esquerrier), etc.
Segon Dauzat (a prepaus dels *Merens* d'Òut e Garona e Gers), lo nom de *Merens* ven del nom gotic d'òme *Meris*, ambe'l sufixe germanic *-ing* .
Segon los Féniés, *Merens* ven del nom germanic d'òme *Mero*, ambe'l sufixe  *-ingos*. 
Segon Negre, citat per Patrici Pojada (a prepaus dels *Merens* d'Òut e Garona e Gers), lo nom de *Merens* ven del nom germanic d'òme *Mirus*, ambe'l sufixe  *-ingos*. Los autres toponimistas, citats per Patrici Pojada, pensan tanben a un nom germanic d'òme ambe'l meteis sufixe : *Mero* per Lemoine, nom germanic pas precisat per Coromines. 
Segon Patrici Pojada, es un toponime coma d'autres que son provesits del sufixe d'origina germanica *-ingos*, vengut *-en(c)s* en occitan, associat a un nom germanic d'òme coma *Mero*. 
L'abséncia d'un *Merens* francés sembla confirmar l'origina gotica del nom de persona. L'atestacion de 960 mòstra benlèu que lo nom se prononciava dejà coma se foguèsse **Merents*. Los escribas podián interpretar la finala *-encs* encara viva, coma provesida d'un *t* o d'un *c*. 

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton d'Ax; es ara del canton de *Haute Ariège* (en francés), donc de Nauta Arièja.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Glèisa romanica del sègle XI, dins lo « vilatge del naut ».
* Fonts caudas naturalas a 10 minutas de marcha, dempuèi « vilatge del naut ».

## Véser tanben
* una raça de cavals: los Merens
* Comunas d'Arièja

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Castèlmauron

**Castèlmauron** (*Castelmaurou* en francés) es une comuna lengadociana situada dins le departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'aglomeracion tolosana situada dins son pòl urban dins la banlèga nòrd èst de Tolosa.
Accès per l'autorota A68 sortida 3 (Montastruc) e dempuèi Tolosa centre per la rota RD888 cap a Albi ().

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Castel Mauro* (sense data), *Castellum Maurorum* en 1122 , *de Castro Mauronis* en 1267. *Castèlmauron* es format del mot *castèl* (de *castellum*) e del nom de persona *Mauron* .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Castèlmauron èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. En 1790, Castèlmauron èra del canton de Montastruc; en l'an IX, del canton de Tolosa-centre (?); en 1973, de Tolosa-15. Le vocable de la glèisa es Senta Fe . 
Pendent la Segonda Guèrra Mondiala, 15 fusilhats, presonièrs de la preson de Sant Miquèl de Tolosa, foguèron descobèrts dins lo bòsc de la Reula. Un sol subrevisquèc per transmetre los eveniments. . Uèi encara, 5 còsses de las 15 victimas demòran non identificats.

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Tolosa-15; es ara del canton de Puègbonieu.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
Son patrimòni se constituís del Castèl de Preissac qu'abriguèt Francés Primièr. 

## Véser tanben
### Articles connèxes
* Lista de las comunas de la Nauta Garona

## Nòtas e referéncias
Castèlmauron (omonimia)

**Castèl Moron** es lo toponim per:
* **[[Castèlmauron d'Òut]]** dins lo departament d'Òlt e Garona
* **[[Castèlmauron d'Albret]]** dins lo departament de Gironda
* **[[Castèlmauron]]** dins lo departament de Nauta Garona
Gamboin

Los **gamboins** (*ganboatarrak* en basco, *gamboínos* en espanhòu) qu'èran los partisans deu linhatge guipuscoan deus Gamboa. Aquesta banda o parcialitat qu'afrontè la deus oñacians durant l'Edat Mejana. Qu'avó com aliats los gramontés e lo Reiaume de Navarra.
Oñacian

Los **oñacians** (*oñaztarrak* en basco, *oñacinos* en espanhòu) qu'èran los partisans deu linhatge guipuscoan deus Oñaz. Aquesta banda o parcialitat qu'afrontè la deus gamboins durant l'Edat Mejana. Qu'èra dirigida per la familha Mendoza e qu'avó com aliats los Beaumonteses e la Corona de Castelha.
Concepción (Chile)

**Concepción** es la mai granda vila e la capitala del sud de Chile. Sa populacion èra estimada a  abitants en 2002. Elle s’étend sur 221,6 km² et a une densité de 975 habitants/km². Es situada a  de la vila de Santiago, 285 km de Temuco e 255 km de Talca. Foguèt fondada lo 5 d'octobre de 1550 per l'espanhòl Pedro de Valdivia coma *La Concepción de María Purísima de Nueva Extremadura*. La vila es tanben sèti de l'importanta Universitat de Concepción (fondada en 1919 e una de las principalas universitats de Chile) e tanben d'autras importantas institucions d'ensenhament superior. La ciutat es un important centre industrial de Chile. Lo gentilici es **penquista**.

## Clima


**Font: </small></center>
</div>

== Imatges ==
<gallery perrow=4>
File:Arco de Medicina UdeC.jpg|Lo *Arco de Medicina* del campus de la [[Universitat de Concepción]]
File:Moderno Edificio en Concepción.jpg|Torre Andes
File:Desembocadura del Biobío.jpg|Lo riu Biobío 
File:Ex Catedral de Concepción.jpg|La Catedrala de la vila antes de lo tèrratrem de Chillán en [[1939]]. 
File:Biobus01.jpg|Lo Biobús
File:Hotel El Araucano.JPG|Hotel Araucano
File:Plaza de Armas Concepción.jpg|La *Plaça de la Independència*
</gallery>

== Personalitats ligadas amb la comuna ==
* [[Luis Altamirano]]
* [[Graciela Araya]]
* [[José María de la Cruz]]
* [[Adrián García]]
* [[Lisandro Henríquez]]
* [[Ignacio Urrutia Manzano]]
* [[Adelqui Migliar]]
* [[José Santos León]]
* [[Paulina Veloso]]
* [[Aníbal Zañartu]]

== Embessonatges ==
* [[Fichièr:Flag of Brazil.svg|20px]] [[Cascavel]], [[Brasil]]
* [[Fichièr:Flag of Palestine.svg|20px]] [[Betelèm]], [[Palestina]]
* [[Fichièr:Flag of Ecuador.svg|20px]] [[Guayaquil]], [[Eqüator (país)|Eqüator]]
* [[Fichièr:Flag of Argentina.svg|20px]] [[Rosario, Santa Fe|Rosario]], [[Argentina]]
* [[Fichièr:Flag of Argentina.svg|20px]] [[La Plata]], [[Argentina]]
* [[Fichièr:Flag of New Zealand.svg|20px]] [[Auckland]], [[Nòva Zelanda]]
* [[Fichièr:Flag of Bolivia.svg|20px]] [[Sucre (Bolivia)|Sucre]], [[Bolívia]]
* [[Fichièr:Flag of Venezuela.svg|20px]] [[Caracas]], [[Veneçuèla]]
* [[Fichièr:Flag of USA.svg|20px]] [[Palm Desert]], [[Califòrnia]], [[USA]]

== Bibliografia ==
* Ida Stevenson Weldon Vernon ([[1969]]) *Pedro de Valdivia, Conquistador of Chile*, Greenwood Press
* John Milton Nickles, Marie Siegrist ([[1965]]) *Bibliography and Index of Geology Exclusive of North America'', Geological Society of America, v.28

## Vejatz tanben
### Ligams intèrnes
* Gran Concepción
* Universitat de Concepción
* Universitat del Bio-Bio
* Universidad Católica de la Santísima Concepción

### Referéncias


### Ligams extèrnes
* Portal de Concepción
* Encyclopedia Britannica — Concepción
* Concepción sus Wikivoyage
Pocets

Los **Pocets**, naut de  es lo segon somal dels Pirenèus en altitud.

## Topografia
Situat al centre de la cadena de montanhas, la vista qu'ofrís ne fa un objectiu fòrça corregut dels alpinistas. 

Es situat sul penjadís espanhòl dels Pirenèus, a meteissa distància dels vilatges de San Juan de Plan e de Benás. 

## Istòria
thumb|Ascencion del pic en 1895
Le primièr pireneïsta a aténher lo somal foguèt lo britanic Henry Halkett e los guidas de Luishon Pierre Redonnet e Pierre Barrau lo 6 d'agost de 1856 fòrça aprèp lo pic d'Aneto alara qu'es mai naut.
Vint-e-cinc ans aprèp se faguèt la primièra ascencion ivernala, per Roger de Monts e Célestin Passet. 

### Vias d'accès

L'ascencion se fa en general per la *carrièra Reiala* dempuèi lo pont d'Espiantosa (), dins la val de Benás, primièra estapa fins al refugi Angel Orus () (1 h 45 de caminada) e aprèp lo pic es a gaireben 4 h 15.
Una caminada esportiva classica fa le torn dels Pocets de 4 a 6 jorns, que fa descobrir de vistas fòrça bèlas sul massís.
Es tanben possible de far aquela ascencion en un jorn via lo glacièr rocós del *Forau de la Neu* e lo penjadís èst, mas dins aquel pas se fa de casudas de pèiras e es fòrça desconselhat de lo prendre per descendre... L'aresta nòrd oèst ofrís tanben un pas d'ont se pòt observar la deliquescéncia del glacièr occidental. Aquela via es la normala quand se ven de la val del *rio Cinqueta* e lo refugi de Viados, mas lo desnivèl es important per manca d'un refugi intermediari ().

## Nòtas e referéncias


## bibliografia

* Pyrénées-Passion
* Ascension des Posets et vue générale depuis le sommet
* Ascension du pic des Posets par le Forau de la Neu
* Ascensions dans le massif des Posets

## Vejatz tanben

### Ligams extèrnes
Comapedrosa

La **Comapedrosa** es la montanha dels Pirenèus mai nauta d'Andòrra, culminant a . Es dins la parròquia de La Massana e se trapa prèp de la termièra amb Espanha. La vila pus prèpa es Arinsal.

## Vejatz tanben

### Articles connèxes
* Andòrra
* Pirenèus
Corsa camarguenca

La **corsa camarguenca** es un espòrt tradicional occitan, localizat dins un airal que s'espandís dins una partida orientala de Lengadòc e de l'oèst de Provença (dempuèi Erau fins a Vauclusa), que los rasetaires devon agantar los atributs que son fixats a las banas del buòu. 

## Istòria
Aquesta tradicion, a mai foguèsse pro diferenta a la debuta, sembla pro anciana que n'existís almens una atestacion en 1402 a Arle  que s'i celebrèt una corsa en onor del comte de Provença Loís II e s'i faguèt combatre un lion amb un buòu .
 
Aqueste jòc taurin se perpetuèt mas coneguèt de modificacions long del temps. Malgrat una enebicion en 1662 deguda a un nombre considerable de nafrats e de mòrts, los jòcs contunhèron d'amagat fins al sègle XIX. 
### Los atributs

Los atributs son d'elements claus dins la corsa liura. De segur sens aquestes, se podrián pas far de corsas. D'atributs n'i a tres, descriches enjós dins l'òrdre que los devon tirar los rasetaires.
* La **cocarda**, que contràriament a çò que pòt far pensar lo nom, es un riban roge qu'a una dimension d'entre cinc e sèt centimètres de long e d'un centimètre de larg. La cocarda es estacada gràcias a una faisèla a la part nauta del front del buòu e al centre.
* L**'agland** qu'es en realitat un pompon de lana blanca. Ne meton dos que son ligats a la faissèla que penja a la basa de cada bana.
* La **faissèla** qu'es lo darrièr dels atributs que se deu levar. Envira la bana amb un nombre de torns variable qu'es determinat en foncion del classament del buòu.

## Ligams extèrnes
* Sit de la Fédération Française de la Course Camarguaise

## Referéncias
Parròquia d'Andòrra

Andòrra es dividida administrativament en set **parròquias** (en catalan: *parroquies d'Andorra*). 

L'equivalent dins los autres païses es lo municipi, o comuna. La parròquia es una agropament de nuclèus de populacion, amb una capitala administrativa que li balha lo nom. 

Qualques parròquias son divididas en circonscripcions territorialas, per exemple *[[Ordino]]*, *[[la Massana]]* e *[[Sant Julian de Lòria]]* son divididas en *quarts* e la parròquia de *[[Canillo]]* en *veïnats*. 

La foncion de las parròquias es eclesiastica e civila. Coma foncion civila, la juridiccion civila se nomena *[[comú]]* e lo *Consell del comú* s'elegís pel sufragi universal cada quatre ans.

## Listas de las parròquias

## Nòtas e referéncias
Carlit

Lo **Carlit** es un somal granitic dels Pirenèus amb  de naut es lo punt culminant del  departament dels Pirenèus Orientals e de la region de Occitània.

Tet i a la font.

## Istòria
La primièra pujada foguèt realizada per Henry Russell en 1864.

## Vias d'accès
L'ascencion es possibla tanben pels caminaires de pauc d'experiéncias. Se fa per l'èst dempuèi l'Estanh de la Bullosa, o per l'oèst a partir de l'Estanh de Lanós que mena a la fàcia Nòrd qu'es la pus dificila.

## Nòtas e referéncias
Collarada

vinheta|Puèg de Collarada
vinheta|Collarada
Lo puèg de **Collarada** es un somal pirenenc situal sus la comuna de Villanúa, dins la província d'Òsca. Culmina a  d'altitud.
Montardo

Eth **Montardo** o **Montarto**  ei un som des Pirenèus Centraus, ena Vath d'Aran, damb ua altitud de 2 833,8 metres.