open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sètge de Tolosa (1219)

Lo **sètge de Tolosa** de 1219 es una tentativa del futur Loís VIII de França e d'Amalric VI de Montfòrt de prene la vila als comtes Ramon VI e Ramon VII de Tolosa. L'accion s'acabèt per un fracàs del sètge.

## Las causas
Lo 10 de junh de 1219, lo prince Loís de France a prenguèt Marmanda e daissèt los seus soldats saquejar la vila e massacrar los abitants. Puèi son armada, acompanhada d'aquela d'Amalric VI de Montfòrt èran en camin cap a Tolosa, qu'atenguèron lo 17 de junh.

Lo comte Ramon VII de Tolosa aviá preferit concentrar las seuna fòrças a Tolosa puslèu qu'enviar de secors a Marmanda. Combatre Loís de França li pausava un problèma d'òrdre juridic, perque lo prince representava li rei de França, sobeiran del comte de Tolosa. La question, abordada pel seu conselh, foguèt resolguda per l'afirmacion qu'Amalric de Montfòrt èra estat investit sonque pel papa e non pas pel rei, e que la comtat, d'aquel fach vacant, tornava al seu senhor legitim, Ramon VII.

## Lo sètge

Ramon aviá profeitat de la durada del sètge de Marmanda per renforçar los barris de la ciuta mondina. Fòrça faidits l'aviá jonch: Guilhèm de Menèrba, Jordan de Cabaret, ... Tota la populacion, refusant de subir lo sòrt de Marmanda e vesent çò que la paraula del prince Loís i aviá valgut, èra solidari dels comtes.

Lo prince Loís èra en melhora posicion que Simon de Montfòrt un an mai lèu, avent un efectiu mai important e un mai grand nombre de maquinas de sètge. Mas los tolosencs adobèron los damatges als barris amb un zèl identic al precedent sètge e rebutèron amb la meteissa ardor los diferents assalts.

Aprèp quarante cinc jorns de sètge, lo prince Loís se descoratgèt e levèt lo sètge, malgrat las suplicacions d’Amalric de Montfòrt e del legat.

## Consequéncia

Amb lo pretèxte d'aver efectuat sa quarantena e benlèu jos la pression dels barons, lo prince Loís quitèt Occitània lo 1 d'agost, daissant Amalric de Montfòrt dins una posicion desesperada. En seguida, arestèt pas de perdre de vilas, lo seu fraire Gui foguèt tuat en 1220 dabans Castèlnòu d'Arri e deguèt fina finala abandonar Carcassona, lo seu darrièr bastion, en genièr de 1224 e cedèt totes lo seus dreches sus Lengadoc a Loís de França, vengut entre temps lo rei Loís VIII de França.

## Annèxas

### Bibliografia
* Georges Bordonove, La Tragédie Cathare, Paris, Pygmalion – Gérard Watelet, coll. « Les Grandes Heures de l’Histoire de France », 1991, 462 p. (ISBN 2-85704-359-7), p. 338-341

### Nòtas e referéncias


### Articles connèxes
* Catarisme
* Cançon de la Crosada
Batalha de Tolosa (721)

La **batalha de Tolosa** se debanèt lo 9 de junh de 721 e l'eissida foguèt la victòria del Ducat d'Aquitània sul Califat Omeia. Aquela victòria permetèt de brisar lo sètge de Tolosa e d'arrestar un temps las campanhas omeiadas en Euròpa de l'Oèst pendent un pauc ma d'un decenni.

## Contèxte

Aprèp aver conquerit lo Reialme visigòt de Tolosa, las Omeiadas, menadas pel governaire d'Al Andalús Al-Samh ibn Malik al-Khawlani, amassava una armada per passar los Pirenèus e conquerir Septimània e Aquitània. Començada en 719, la campanha foguèt d'e primièr un succès amb la presa de Narbona. Tolosa foguèt assètjada en 721, e Eudes, lo duc d'Aquitània, se n'anèt quèrre l'ajuda del Reialme franc. Los Austrasians èran engatjats amb Carles Martèl dins una guèrra contra los Saxons, e èra en Neustria e en Borgonha qu'Eudes trapèt de renfòrts per la seuna armada. Tres mes mai tard, tornèt brisar lo sètge de Tolosa, sul punt de se rendre.

## Debanament

Las Omeiadas, seguras aprèp la fugida iniciala d'Eudes, defendavan sonque flacament lor camp e utilisavan pas d'avantcorreires. L'efècte de surprisa foguèt total e las Omeiadas foguèron encercladas per l'armada d'Eudes, que los ataquèt pels flancs e lor infligiguèt de pèrdas pesugas. Lo sètge de Tolosa foguèt levat e As-Samḥ capitèt a fugir amb qualques subrevivents, mas foguèt ratrapat e tuat.

## Consequéncias

Las pèrdas omeiadas, que seriá estat comptada amb exactitud, serián de  mòrts. En 730, lo governaire Abd al-Rahman ibn Abd Allah al-Rhafiqi tornèt amassar una granda armada e se lancèt a la conquèsta del Reialme franc. Aprèp qualques primièrs succès, foguèt arrestat par Carles Martèl a la batalha de Peitieus.

Fòrça cronicaires arabis considèran la desfacha de Tolosa mai importanta qu'aquela de Peitieus, e la majoritat dels istorians considèra que sul plan macroistoric, aquela batalha es capitala, perque dona a Carles Martèl del temps per consolidar son poder e bastir l'armada de veterans que battrá las Omeiadas a Peitieus. En efècte, dins lo decenni degent la batalha de Tolosa, Carles Martèl esitava pas a sasir las proprietats de la Glèisa per pagar de partesans e, aprèp aver securisat lo seu poder e pacificat la frontièra nòrd per totes los mejans necessàris (amb tanben la corrupcion dins qualques cases), podèt financiar la seuna armada e se preparèt a la campanha omeiada seguenta. Çò que li valguèt une granda enemistiat de la part de la Glèisa, mas, aprèp la batalha de Peitieus, Roma vejèt rapidament la necessitat de l'armada franca.
Batalha de Tolosa

Existís tres batalhas que pòrtan le nom de **batalha de Tolosa** :
* Batalha de Tolosa (721) : Opausèt los Francs als Sarrasins
* Batalha de Tolosa (1799) : foguèt l'assalt d'una armada de reialistas, d'Espanhòls e de Britanics rebutat per las fòrças de la Republica, en 1799;
* batalha de Tolosa (1814) : A la fin de las guèrras napoleonianas, opausèt las tropas francesas a las tropas ispanobritanicas.
Sètge de Tolosa

I aguèt mai d'un **sètges de Tolosa** :
* lo sètge pels Sarrasins, que provoquèt la batalha de Tolosa, en 721;
* los sètges pels crosats de la crosada dels Albigeses :
** lo sètge de Tolosa (1211),
** lo sètge de Tolosa (1218),
** lo sètge de Tolosa (1219).
Gara d'Aush

La **gara d'Aush** es une gara ferroviària de las linhas de Sant Anha a Aush e de Bonecontra a Vic de Bigòrra e de Eusa a Auch. Es situada sul territòri de la comuna d'Aush, dins le departament du Gers (departament).

Es una gara de la SNCF, desservida pels trens del TER de Miègjorn-Pirenèus.

## Situacion ferroviària
Establida a  d'altitud, la gara terminus d'Auch es située au punt quilometric (PK) 204,886 de la linha de Sant Anha a Aush, après la gara dubèrta d'Aubiet. Es une gara de bifurcacion amb la linha de Bonencontra a Vic de Bigòrra que sola la seccion de Bonencontra a Aush es en servici, pels trens de merças, vèrs Vic de Bigòrra le punt de desclassament es situat pauc aprèp la gara al PK 205,600. Èra tanben lo tèrme de la linha d'Euse a Aush (fòra de servici).

## Servici als viatjaires

### Acuèlh
Gara SNCF, dispausa d'un bastiment pels viatjaires, dubèrt cada jorn. Existís s'amenatjaments, equipaments e servicis per las personas de mobilitar redusida

### Dessèrta
Aush es desservida per de trens TER de Miègjorn-Pirenèus que circula entre las garas de Tolosa Matabuòu e d'Aush.

### Intermodalitat
Un parcatge pels velos e veïculs es amenatjats. De correspondéncias son assuregurada par Autobus cap a Tarba, Agen, Lo Mont de Marsan e Montalban.

## Servici de merças
Aush es une gara de merças dubèrta a de « trens massís ».

## Nòtas e referéncoas


## Vejatz tanben

### Articles connèxes

### Ligams extèrnes
Gara de Limós

vinheta|Gara de Limós.

La **gara de Limós** es una gara ferroviària de la linha de Carcassona a Ribesaltes, situada prèp del centre vila de Limós, dins le departament d'Aude.

Foguèt mesa en servici en 1876 per la Companhiá dels camins de fèrre del Miègjorn. es una gara de la SNCF, desservida per de trens TER d'Occitània.

## Situacion ferroviària
Establida à  d'altitud, la gara de Limós es situada al punt quilometric (PK) 373,345 de la linha de Carcassona a Ribasaltas, entre la gara de Limoux-Flassian e la gara d'Alet.

Es una gara de bifurcacion amb la linha de Pamièrs a Limós (tancada).

## Istòria
La Companhiá dels camins de fèrre del Miègjorn, concessionària del camin de fèrre de Carcassona à Quilhan, metèt en servici la gara e la partida de Carcassona a Limós lo 15 de julhet de 1876. La gara es le terminus de la linha fins a la dubertura de la partida de Limós a Quilhan lo  de julhet de 1878.

Dempuèi l'origina, la gara comportava de vias de servici pels trens de merças. Èra tanben equipada d'una remisa per las locomotivas de vapor e d'un castèl d'aiga. Venguèt gara de bifurcacion amb la mesa en servici de la linha de Pàmiars a Limós lo 26 de junh de 1898.

En junh 1976, los cents ans de la linha foguèron festejats en gara de Limós, amb una exposicion de materiel rotlant ferroviari.

Ara, uèi anar e tornar quotidians entre Carcassona e Limós en setmana. Lo servici ferroviària entre Carcassona e Limós (o Quilhan) se fa amb les autoralhs X 73500.

## Servici als viatjaires
vinheta
### Acuelh
Gara SNCF, dispausa d'un bastiment viatjaires dubèrt de dilus a dissabte, tancat lo dimenge e jorns feriats.

La gara de Limós prepausa una sinhalizacion en occitan

### Dessèrta
Limós es desservida pels trens TER Lengadòc-Rosselhon que circulan entre las garas de Carcassona e Limós o Quilhan.

### Intermodalitat
D'autobus TER Lengadòc-Rosselhon complètan la dessèrta de la gara amb une linha de Carcassona a Quilhan.

## Nòtas e referéncias


## Bibliografia
Guillaume Pourageaux, « Carcassonne - Quillan - Riversaltes : la double destinée d'une ligne à voie unique », in *[[Rail Passion]]*, n°97, novembre 2005.

## Vejatz tanben

### Articles connèxes

### Ligams extèrnes

* Site SNCF TER Languedoc Roussillon : Gare de Limoux
Lirquén

**Lirquén** qu'ei un pòrt artesanal e de embarcament forestal en la vila de Penco, en lo Gran Concepción, Chile. Sa populacion es estimada a 12 000 abitants.

## Vejatz tanben
* Penco
* Gran Concepción

## Ligams extèrnes
* Empresa del Puerto de Lirquen 
* VIPLA Fabrica de Vidrios Planos Lirquen 
* Parroquia La Purísima de Lirquen
Dichato

**Dichato** qu'ei ua vila de la region del Biobío, Chile. Sa populacion es estimada a 3 057 abitants per 2002.

## Vejatz tanben
* Tomé
* Pingueral

## Ligams extèrnes
* Dichato al Día (espanhòl)
* Un poco más (espanhòl)
* Pingueral (espanhòl)
Gagauz

Los **Gagauzes** son un pòble turc establesit en Moldàvia, atal coma en Ucraïna e Romania que demòra principalament en Gagauzia.
Son aperaqui 200 000.
Parlan lo gagauz, e plan sovent lo rus. I a tanben de Gagauzes que parlan lo romanés e l'ucraïnian.
Son crestians ortodòxes e lor lenga es oficiala en Gagauzia amb lo rus e lo romanés.

## Istòria

Los Gagauzes son signalats al sègle 13 dins l'actuala Bulgaria. Convertits al crestianisme dempuèi bèl brieu, patiguèron de nombrosas persecucions e migrèron al nòrd de Danubi, entre 1750 e 1846.

Gagauzia faguèt partida de l'empèri rus fins a 1918, de Romania (1918-1940 e 1941-1944), de l'URSS (1940-1941, 1944-1991). Dempuèi 1991, es moldava.

## Los Gagauzes dins lo mond

### Moldàvia

La populacion gagauza a conegut una expansion notabla dempuèi 1959 un desvolopament demografic favorable e superior a lo de la populacion de Moldàvia.
Çaquelà, aquela expansion sembla tancada a l'ora d'ara.

### Ucraïna, Russia e ex-URSS

En 1979, i aviá 173 179 Gagauzes en URSS e en 1989, 197 768. Lo nombre de Gagauzes vivent dins los autres païses de l'URSS passèt atal de 35179 a 44 220 en 10 ans (10051 vivián en Russia, 31 967 en Ucraïna e 2 202 dins las autras republicas). Aqueles nombres se son probablament mantenguts per las autras republicas. En Russia i aviá 13 690 Gagauzes al recensament de 2010, e 31 923 al recensament ucraïnian de 2001. Lo nombre total de Gagauzes dins las autres païses de l'ex-URSS pòt èsser estimat a 48 000 en 2010.

### Romania e Bulgaria

En 2002, 45 personas se declarèron de nacionalitat gagauza. Es pauc quand se sap que entre 1918 e 1940 gaireben tots los Gagauzes èran en Romania.

En Bulgarian, èran un pauc mai amb 540 membres al recensament de 2001.

### Autres païses

Qualques Gagauzes an emigrat en Euròpa, Turquia, e mai America. Lor nombre es desconegut mas representa al mens qualques milieirats.

## Lenga
Veire tanben: Gagauz (lenga)

Al recensament de 2004, en Moldàvia, lo gagauz èra la primièra lenga de 69,42% dels Gagauzes, lo rus de 27,42%, lo moldau/romanés de 2,28%. 0,28% utilizavan l'ucraïnian, 0,56% lo bulgar e 0,04% d'autras lengas. La proporcion de los que sabon parlar gagauz, rus o romanés es ben superiora. 
Lo bilingüisme rus/ gagauz es d'usatge. Lo romanés es ben mens praticat.
Gilbèrt dau Motier de La Faieta

**Maria Josep Pau Ive Ròc Gilbèrt dau Motier** (en francés: *Gilbert du Motier*; Chastèu de Chavanhac, Auvèrnha, 6 de setembre de 1757 – París, 20 de mai de 1834), marqués de **La Faieta**,  foguèt un aristocrata e militar occitan.  Nomenat au rang de general per George Washington, s'engagèt dins l'armada daus insurgents americans durant la Revolucion Americana (1777-1783), puèi dins l'ala liberala e reformista de l'aristocracia francesa (1784-1792), enfin dins l'oposicion liberala au regim de la Monarquia de Julhet qu'aviá pasmens contribuit a establir pendent las Tres Gloriosas (julhet de 1830).  

## Nòtas e referéncias
Dossiers

***Dossiers*** es un programa informatiu de Televisió Valenciana consacrat als reportatges en prigondor e de produccion pròpria sus tèmas d'actualitat. Se comencèt a emetre en 1989 dins la franja prealabla a l'informatiu *[[Notícies 9]]* del dimenge e cada 15 jorns. Qualqu'uns dels reportatges realizats per *Dossièrs*, coma *Brasil, infern verd* e *Les pedres de l'ira*, sus l'intifada palestiniana, se son emeses tanben per autras televisions autonomicas de l'Estat espanhol. 

## Referéncias
Frutillar

**Frutillar** qu'ei ua vila e comuna chilena de la provincia de Llanquihue, region de Los Lagos. En 2002, sa populacion qu'èra de 15 525 abitants. Sa superfícia totau qu'ei de 831 km². Sas coordenadas geograficas son: .

## Ligams extèrnes

* Municipalidad de Frutillar (espanhòl)
* Semanas Musicales de Frutillar (espanhòl)
Atjaria

thumb|right|250px|Montanhas del Caucàs pichon en Adjara

**Atjaria** es una republica autonòma de Georgia. Confronta Georgia al nòrd e Turquia al sud. A 333 953 abitants e una superfícia de 2&nbsp;900&nbsp;km2.

La capitala es Batomi. 

Lo gentilici es **atjar -a**.
Maximilien de Robespierre

**Maximilien-François-Marie-Isidore de Robespierre** (n. Arras, 6 de mai de 1758 - París,  10 de termidor de l'an II o 28 de julhet de 1794) foguèt un òme politic francés e una de las figuras pus influentas de la Revolucion Francesa.
Allan McLeod Cormack

**Allan McLeod Cormack** (n. 23 de febrièr de 1924 - m. 7 de mai de 1998) foguèt un fisician nòrd-american, d'origina sud-african, premiat amb lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina l'an 1979. 

## Biografia
Nasquèt lo 23 de febrièr de 1924 dins la vila de Johannesburg, capital de la província de Gauteng. Estudièt engenhariá electronica e fisica a l'universitat de la Ciutat del Cap, ont se graduèt lo 1944 e agrandiguèt d'estudis en cristallografia lo 1945. Entre 1947 e 1949 se transportèt a Anglatèrra coma estudiant de recèrca a l'universitat de Cambridge. Lo 1956 emigrà als Estats Units per venir professor a l'universitat Tufts de Medford, vila situada a l'estat nòrd-american de Massachusetts. L'an 1966 atenguèt la nacionalitat nòrd-americana. 

Moriguèt lo 7 de mai de 1998 dins la vila de Boston, dins l'estat de Massachusetts, a consequéncia d'un càncer.
Urbain Vitry

**Marie Joseph Urbain Vitry**, nascut lo 2 de julhet de 1802 a Tolosa, mort lo 27 de setembre de 1863 dins aquela meteissa vila, es un arquitecte e urbanista tolosenc.

## Biografia
Nebot de Jacques-Pascal Virebent (1746-1831), arquitecte e fondator d'una importanta manufactura d'ornaments arquitecturals en tèrra cuècha, Urbain Vitry estudièt l'arquitectura a l'Escòla de las Bèlas Arts de Tolosa, puèis de Paris, dins lo talhièr d'Achille Leclère. En 1826, foguèt nomenat professor à l'Escòle de las Arts, qu'ensenèt tota la seuna vida. Creèt un cors de geomatria e de mecanica, e l'escòla prenguèt le nom d*'Escòla de las arts e sciéncias industrialas*. 

Urbain Vitry es a l'origina del reviscol de l'ensenhament de l'arquitectura a Tolosa. A 28 ans, en 1830, succedèt al seu oncle coma arquitecte en cap de la vila de Tolosa, prenguent la plaça dels dos fihs d'aqueste. Son òbra, imensa, marca la fisionomia de Tolosa del sègle XIX e seguent. Establiguèt lo plan general dels alinhaments de la vila. Abans las traucadas de las grandas vias haussmanianas a la fin del sègle, dins l'embolh de las carrieròlas medievalas e la destruccion a aquela epòca de fòrça monuments (çò que valdrá a Tolosa l'escai de *capitala del vandalisme*), l'òbra d'Urbain Vitry se fa dins la mesura: dona lor aspècte actual a las carrièra Sant Antòni del T, a la carrièra dels Marcands, a las carrièras Lafayette e de Remusat, a las pichonas plaças qu'orna de fonts: plaça de la Trinitat, plaça Salengro, place Olivier, plaça Dupuy... Dessenha l'obelisca remembrant la batalha del 10 d'abril de 1814, la font monumentala al general Dupuy.

Realizèt de basts comunauls, coma Los Escorjadors, ara musèu d'art contemporanèu (1825-1832), l’''observatòri de Bèlmont'', l'amfiteatre de l'escòla de medecina (ara Teatre Daniel-Sorano). Coma arquitecte privat, coneguèr grand van amb los seus ostals de familha en vila e al camp. Son arquitectura neaclassica, italianisanta, d'una granda sobrietat, utiliza pel melhor lo material local, la brica a vegada soslinhada de pèira blanca, e dels ornaments de la fabrica Virebent. En 1836, son projècte pel nòu cementèri de Tèrra Cavada, dins un estil neoegipcian, foguèt acceptat. En 1843, mes en causa sus la seuna doble posicion dins lo public e lo privat, foguèt contrench a la demission de la seuna carga d'arquitecte en cap de la vila. De 1846 a 1848, foguèt conselher municipal. Èra tanban membre de fòrça societats saventas per que redigiguèt fòrça comunicacions.

Es l'autor d'obratges *Le propriétaire architecte* e lo *Vignole de poche*, que contribuisson a far coneisser las seuns realizacions, que sepòdon encara veire d'exemples a Tolosa: l*ostal Lamothe*, plaça de la Trinitat, l*ostal Thibaut* carrièra Sant Antòni del T. 

Lo seu ostal de familha, baloard Carnot, foguèt destruit pendent l'operacion imobilièra de la Plaça Occitana en 1972.

## Fonts

*Gérard Santier (dir.), *Le Dictionnaire de Tolosa*, Loubatières, 2004
*Pierre Salies, *Dictionnaire des rues de Toulouse*, Milan, 1989
Jurament del Jòc de Pauma

Lo **Jurament del Jòc de Pauma** foguèt un engatjament d’union prés lo 20 de junh de 1789 a la sala del Jòc de Pauma, a Versalhas, per 578 deputats del Tèrç Estat pendent los Estats generals de 1789. Fàcia a las pressions del rei de França Loís XVI, faguèron la promessa de se separar pas abans l’elaboracion d’una Constitucion. E mai qu'aqueste jurament aguèsse pas de valor juridica, son impacte simbolic foguèt fòrça important, amor que foguèt lo preludi de l'obtencion de la sobeiranetat nacionala e de la separacion dels poders. Provoquèt l'amassada dels tres òrdres (Noblesa, Clergat, Terç estat) en una "Assemblada nacionala constituenta", que ne seràn eissits l'abolicion de la  feudalitat (4 d'agost de 1789), la Declaracion dels Dreches de l'Òme e del Ciutadan (26 d'agost de 1789), e los grands principis de la Constitucion (fin de 1791).
Jules Léotard

**Jules Léotard** (nascut lo 1 de març de 1838 a Tolosa, mòrt lo 17 d'agost a 1870 a Tolosa) es l'inventor del trapèzi volant e mai particularament de la volteja entre dos trapèzis. 

__FORCETOC__

## Biografia
Nascut d'un paire artista e educator en acrobacias al sòl dins un circ, Jules Léotard fòrça intelligent se destinava a far de longs estudis de drech, mas lo circ lo fascina e lèu, jonhèt lo Circ Napoleon (ara lo Circ d'Ivèrn), a París, que faguèt la seuna primièra apareison publica al trapèzi volant. Lo  12 de novembre de 1859, executèt un primièr passatge entre dos trapèzis en efectuant un salt perilhós. 

Es el qui, per daissar lo seu còrs liure pels movements e far apareisser la seuna musculatura, portèt lo malhot ajustat inventat pr'amor, nomenat dempuèi lo *[[Léotard (malhot)|léotard]]* e utilisat pels òmes en Gimnastica artistica.

Jules Léotard ès enterrat au cementèri de Tèrra Cavada a Tolosa, (parcèla 1-5 : tomba 19.

## Cançon
Jules Léotard inspirèt la cançon populara *The Daring Young Man on the Flying Trapeze* o « Flying Trapeze », creada en 1867 pel parolièr e cantaire britanic George Leybourne, es adaptada sus una musica de *Gaston Lyle*, e arranjada per *Alfred Lee*.

:*He'd fly through the air with the greatest of ease,*
:*That daring young man on the flying trapeze.*

:*Volava pels aires amb lo mai grand aisiment,* 
:*Aquel ausard jovent sul trapèzi volant.*

La cançon foguèt tanben enregistrada e interpretada per Don Redman & His Orchestra (1936), The Chipmunks, Eddie Cantor, Burl Ives, Cliff Edwards, Spike Jones, Ian Whitcomb, Les Paul, Mary Ford, Crispin Hellion Glover, e Bruce Springsteen.

## Cinèma
Jules Léotard encara inspirèt lo cinèma american amb lo film "Man on the Flying Trapeze". La realizacion es de Clyde Bruckman amb: 
*W.C. Fields (Ambrose Wolfinger)
*Mary Brian (Hope Wolfinger)
*Kathleen Howard (Leona Wolfinger) 

## Bibliografia
**Pirouettes et Collants blancs : mémoires de Jules Léotard, le premier des trapézistes* (prefàcia e notas de Noël Herpe), Mercure de France, col. Le Temps retrouvé, 2010 - 120 paginas.
*William Saroyan, *L'audacieux jeune homme au trapèze volant*,  331 paginas.

## Referéncias
Circ

[thumb|Lo [circ Barum d'Alemanha.]]
thumb|left|Un numèro de trapèzi
Un **circ** es un espectacle artistic, d'abituda itinerant, que inclosís acrobatas, palhassas, mascs, dombadors d'animals e d'autres artistas. Pòt s'adreçar a un public infantil, adulta o de populacion que se desira sortir de la tristesa o del tust provocat per una guèrra recenta per exemple. Lo circ es presentat en l'interior d'una granda tenda que compòrta de pistas e de galeriás de sètis pel public. Las pistes dels circs sont abitualament d'airals circulars que se presentan l'espectacle; lo circ de tres pistes es considerat mai atractiu a causa la varietat dels espectacles de que se donan a l'ora d'ara. Lo circ es referís tant a l'edifici coma a l'espectacle.

A l'ora d'ara existisson de circs estables e fixes geograficament, e qualques una presentan pas d'espectacle animals, plan sovent lo circ contunha d'aver un caractèr passatgièr, que pòt èsser anonciat per una desfilada, avisant a las gents que lo circ arriba .
[thumb|Artistas de circ dins una pintura de [Georges Seurat, 1891.]]
Ara les arts circenses son pas solament donats dins de pistas de circ, mas que tanben son d'espectacles o partidas d'espectacles donats dins autres luòcs.

## Vejatz tanben
* Circ roman.
* Circ Pinder 
* Cirque du Soleil, importanta companhiá canadenca de circ. 
* Lido, escòla de circ basada a Tolosa
* Circ contemporanèu
* Circ natural

## Ligams extèrnes
Lido (escòla)

Lo **Lido** de Tolosa es una escòla de circ dependent de la vila de Tolosa. Lo nom del Lido ven del seu primièr luòc, un ancian cinèma comprat per la vila en 1982, ara situat dins lo quartièr dels Argolets a l'èst de la vila. Sa dinamica se tropa dins lo circ contemporanèu.

## Referéncias


## Ligams extèrnes
* Site oficial del Lido
* Lido sul site de la vila de Tolosa
* site d'informacion sul circ en Miègjorn Pirenèus
Campionat de França de fotbòl 1933-1934

Lo ** Campionat de França de fotbòl 1934-1935 ** foguèt la segonda edicion dau Campionat de França de fotbòl professionau. Opausèt 14 equipas e lo venceire foguèt lo FC Seta.

## Referéncias
Campionat de França de fotbòl 1934-1935

Lo **Campionat de França de fotbòl de 1934-1935** foguèt la tresena edicion dau Campionat de França de fotbòl professionau. Opausèt 16 equipas e lo venceire foguèt lo FC Sochaux.

## Referéncias
Olimpic Alès

L**'Olimpic d'Alès** es un club de fotbòl basat a Alès que foguèt fondat en 1923. Foguèt professionau de 1932 a 1961, de 1977 a 1980 e de 1982 a 1996. Participèt a la creacion dau Campionat de França professionau e foguèt campion de Division 2 en 1957 e segond en 1937 e 1947.

## Ligams extèrnes

* Site oficial
Sporting Club Nimes

Lo **Sporting Club Nimes** èra un club de fotbòl que foguèt fondat en 1901 e dispareguèt en 1937 en causa de problemas financiers. Participèt a la fondacion dau Campionat de fotbòl professionau francés e lo club foguèt professionau de 1932 a sa disparicion.

## Vejatz tanben

* Nimes Olimpic
Circ natural

Un **circ** (var.**ola**) natural es una cencha naturala de parets escalabrosas, de forma circulara ou miègcirculara, formada per una depression d'origina glaciària, es alara un circ glaciari, o volcanic coma a La Reünion, o encara formada per l'erosion karstica. 

Existís tanben de circs volcanics o formats per de vòltas de rius encaissats. Las mai bèlas formas son barrada per un bauç rocassut.

Se pòt trobat tanben de circs naturals d'erosion karstica (coma lo circ de Ramon, prèp de la vila israeliana de Mitzpe Ramon).
Ceucle Atletic de París

Lo **Ceucle atletic de París** es un club de fotbòl francés fondat en 1896 basat a Maisons-Alfort. Participèt a la fondacion dau Campionat de França de fotbòl professionau en 1932 professionau fins a 1963. A partir d'aquela data, lo club participèt ai campionats regionaus de la region parisenca. 

## Palmarès

* Copa de França :
** Venceire : 1920.
** Finalista : 1928.
Lòna de Venècia

La **Lòna  de Venècia** (en venèt: *Laguna Veneta* e en italian: *Laguna di Venezia*) es una lòna d'aiga salada situada dins la region de Venèt en Itàlia. Es formada pel tancament d'una baia subre la còsta de la Mar Adriatica, ont se tròba la vila de Venècia. 

La lòna  se formèt fa  set mila ans après que la regression marina, consequéncia de la darrièra glaciacion, aguèsse inondada la plana de l'Adriatica. Lo depaus de sediments dels rius compensèt l'enfonsament de la plana costièra e lo riu Pò  tend a tancar las entradas de la marèa amb formacion de tombols.

La lòna es limitada pel riu Sile al nòrd e pel riu Brenta al sud amb una superfícia de 550 km².  Aperaquí 8% de la superfícia es constituïda de tèrra ferma e inclutz la zona ocupada per la ciutat de Venècia e d'autras illas. 11% de la superfícia es cobèrta de contunh per d'aiga dobèrta nomenada *canal*. Aquesta lòna es lo palun pus important del bacin mediterranèu.

## Referéncias
SC Fives

Lo **Sporting Club de Fives** èra un club de fotbòl francés basat a Lille. Foguèt fondat en 1901 e dispareguèt en 1944 en causa d'una fusion ambé l'Olimpic de Lille per formar lo club de Lille OSC. Participèt a la fondacion dau Campionat de França de fotbòl professionau e foguèt segond de l'edicion 1933-1934.
VIVA World Cup

La **VIVA World Cup** es la copa dau monde organizat per lo NF-Board qu'es la federacion internacionala gropant leis equipas de fotbòl non reconegudas per la FIFA.

## Torneg masculin

## Torneg femenin

## Liames intèrnes

## Nòtas e referéncias
Piastra

thumb|200px|Piastra de l'Indochina francesa, 1885.

La **piastra** èra la moneda d'usança de l'Empèri Otoman e de la Republica de Venècia au sègle XVI dins sei fondegues dau Levant. Era facha de bronze.

Popularament, en dialècte marselhés de l'occitan, la *piastra* designa tota mena de moneda. Aquest usatge s'es espandit au francitan parlat a Marselha.

De notar tanben que dins lo francés d'America dau Nòrd, en Quebèc coma Loïsiana, la piastra es lo nom donat au dollar locau, canadian ò deis Estats-Units.

Dau temps de l'Indochina francesa, la moneda locala se disia la *Piastra indochinesa*, que donèt son nom a n'un dei grands escàndous de la Quatrena Republica Francesa. 

Encuei, lei sotas divisions de nombrosei monedas d'ancianei provincias otomanas s'anomenan *piastras*.
Lòna

Una **lòna** es una estenduda d'aiga generalament salada e pauc prigonda, separada de la mar per un cordon litoral. Aqueste cordon es constituït de sabla e entrecopat de passatges nomenats  graus, que permeton la comunicacion de la lòna amb la mar.
Lo tèrme pòt tanben designar d'unas sompas o trauc d'aiga mai o mens temporaris.

Subre la còsta mediterranèa d'Occitània, las lònas se dison d'estanhs, podèm citar per exemple:
*l'estanh de Taur
*l'estanh de Leucata
*l'estanh de Bajas
*l'estanh de l'Òrt
*l'estanh de Bèrra  

## Veire tanben
*Lònas temporàrias mediterranèas
*Lo lagon a l'interior d'un atòl
Jenny Shipley

**Jenny Shipley** (n. 1952) professora e femna politica foguèt primièra ministra de Nòva Zelanda entre 1997 e 1999.
Astartè

**Astartè** (deu grèc Ἀστάρτη) qu'ei ua divessa coneguda dens tot lo Pròche Orient, de l'Edat deu Bronze a l'Antiquitat, qui presenta un caractèr bellicós. Athtart (𐎓𐎘𐎚𐎗𐎚 , ʿṯtrt, ʿAṯtart o ʿAthtart) a Ugarit, Shaushka o Shaushga en çò deus orritas, Ashtart (ʿshtrt) en lenga punicofeniciana, Ashtoret o Ashtarot (עשתרת) en ebrèu, qu'ei l'equivalent de la divessa mesopotamiana Ishtar (taus babilonians) o Inanna (taus sumerians). Qu'estó implantada dens la mitologia egipciana devath los ramessidas (Empèri Navèth egipcian). Montant a cavath, qu'acompanha e que guarda lo sobiran. Que vad la hilha de Ra o de Ptah, e qu'ei ua de las parionas de Seth.
Miramont (Nauta Garona)

**Miramont** (*Miremont* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Miramonte* en 1173 e 1291, *Mirus Mons* en 1244 , *Miramont* en 1428 . 
Segon Dauzat e Rostaing, *Miramont* ven del vèrbe *mirar*, en ancian provençal, e del latin *mons*, « montanha » . Notem que totis les *Miramonts* citats son occitans. 
Segon Negre, *Miramont* s'explica per l'occitan *mira !*, « gaita, admira ! », e *mont* (admira le mont !) a l'imperatiu. Designa un lòc naut, que se vei plan. . Mès, a prepaus de Miramont de Guiana, Bénédicte Boyrie-Fénié considèra qu'una formacion que associa un nom e un vèrbe a l'imperatiu es de mal acceptar. 
Segon J. Astor, *Miramont* fa partida de las formacions qu'exprimisson la beutat e la grandor : le mont, associat generalament al castèl, es supausat gaitat e admirat . Mès i a de cases que l'aglomeracion, coma per exemple Miramont de Guiana, es en posicion bassa : dins aquel cas, es le lòc que gaita le mont, e non pas al revèrs. Per aqueste Miramont, sembla la meteissa causa, mès i a un dobte : Miramont es situat en plana, al pè d'un mont, doncas un castèl ancian es pas impossible. 

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Miramont èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Estròpi. Tanlèu 1790, Miramont èra del canton d'Autariba .

Las apertenéncias de la parròquia Sent Martin èran identicas .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra del canton d'Autariba, i demorèt.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Wudi de Han

**Wudi** (武帝) (156 AbC - 29 de març de 87 AbC), del seu nom personal **Liu Che** (劉徹), es lo seten emperaire de la dinastia Han, del 9 de març de 141 AbC fins a la seuna mòrt. Es considerat, amb los emperaires Taizong (dinastia Tang) e Kangxi (dinastia Qing) coma l’un dels mai grands emperaires de l’istòria de China.

Grand conquerent, rebutét fòrça lunh los barbars fóra la frontèras, mas en agotant los cófres de l’Estat e subretaxar la populacion que de rics revusèro en mai de pagar.

Lo seu nom li ven de de *wu* (« guerrièr ») e de *di* (« emperaire »).

## Règne
### Politica militara
Coma cap militar, l’emperaire Wudi menèt China al seu expendiment territorial maximal:
* en 111, annexèt e divisèt en comandariás lo reialme de Nanyue, que compren lo sud de la China e lo nòrd del Vietnam d'ara;
* al nórd, rebutét amb succès las espedicions namadas dels Xiongnu sul nòrd de China. 
* al nórd-èst, annexèt en 108 AbC lo principat de Luolang, al nòrd de la Corèa d'ara;
* a l’oèst, rebutèt las frontièras de l’empèri fins al bacin del Tarim, al Quirguizstan d'ara.

### Diplomacia

En 139 AbC, envièt lo seu emissèri Zhang Qian negociar una alliança amb los Yuezhi de l’Ozbequistan d'ara. Aquela espedicion provquèt d’autras missions cap a l’Asia Centrala.

Aquelas ambassadas aurián començat afar d'escambis e que l’emperairi auriá recebut d'estatuas boddicas d’Asia centrala, coma aquò es pintat dins las caunas de Mogao.

### Reformas
L’emperaire Wudi es a l’origina de diferentas mesuras destinadas a renforçar lo poder centralizat a Chang'an, la seuna capitala, situada dins la província de Shaanxi. En 134, Wudi instituiguèt lo recrutament dels foncionaris per examèns. Tornèt amb los tèxtes classics enebits dels temps de Qin Shi Huangdi, lo fondator de la dinastia Qing.

Wudi adoptèt los principis del confucianisme coma filosofia d’Estat e fondèt una escòla destinada a ensenhar lo confucianisme als futurs administrators de l’empèri.

Aquelas reformas aguèron un efècte durable tot lo long de l’existéncia de la Chine imperiala e exercèron una influència considerabla sus las civilizacions a l'entorn.

Lo règne de Wudi durèt 54 ans, un recòrd que foguèt batut sonque per l'emperaire Kangxi, mai de 1800 ans mai tard.

## Vejatz tanben

## Bibliografia
*  Michèle Pirazzoli-t'Serstevens, en linha, Bibliografia sus l’emperaire Wudi sul site del Centre departamental de documentacion pedagogic dels Nauts de Sèina.
*  Édouard Chavannes, 1895, *Lo reialme de l'emperaire Ó*, dins l'introduccion de la traduccion de las *[[Shiji|Memòrias istoricas]]* de Sima Qian.
Ostal (genealogia)

L**'[[ostal]]** (var. **[[ostau]]**) o la **[[maison]]** (var. **[[maion]]**) o la **[[casa]]** a l'origina designa lo luòc ont demòra una familha pendent mantuna generacion, puèi lor poissança ereditària. Lo tèrme passèt de l'immòble al linhatge que lo possedís sens èsser restrench a las familhas regnantas ni nòblas, pr'amor que pòt tanben indicar de païsans, de borgés, d'industriaus, de banquièrs, de comerciants, baste qu'aian una bastissa e un patrimòni sufisentament importants per èsser comparats a un domeni fonzièr.

Exèmples:
* Ostal d'Aurenja
* Ostal de Bernadòta
* Ostal de Maurin
Legenda de la Bèla Magalona

La **legenda de la Bèla Magalona** es una legenda de Magalona explicant la fondacion de la catedrala.

A l'Edat Mejana, Pèire, filh d'un comte de Provença auriá entendut parlar de la beutat d'una princessa napolitana que se nomenava Magalona. Decidiguèt de s'enanar cap a la ciutat italiana per l'encontrar. Quand arrivèt suls luòcs, participèt a un torneg qu'acabèt per ganhar. La seuna victòria li permèt d’èsser invitat pel rei e fin finala d'encontrar la princessa. Al primièr agach, los dos joves s'enamorèron fòrça. Per provar lo seu amor, Pèire ofriguèt tres anèls d’aur a la seuna promesa. Una vida de riquesa los interessava pas; atal, per una serrada, decidiguèron de fugir a caval. Tota la nuèch, galopèt lo caval. A l'alba, s'arrestèron al bòrd de la mar per se pausar. Foguèt alara qu'un aucèl raubèt los tres anèls d'aur de la princessa e fugiguèt cap al larg. Plen de coratge, Pèire decidiguèt de precaçar l'aucèl sus una barca, mas subte, una tempèsta se levèt e faguèt capvirar la pichona nau. Èra la fin, Pèire anava desaparéisser, èra perdut en plena mar. Mas aürosament, una nau mora venent d'Africa passava per aquí e salvèt Pèire d'una mòrt segura.

Pendent aquel temps, Magalona se desesperava. Inquièta, trista, anava per la plaja esperant lo retorn de l'amat. Arrièt sus una illòta que se nomenava alara « Pòrt Sarrasin ». Dins tot lo seu desesper, comprenguèt que podava comptar pas qu'en Dieu, atal decidiguèt de fondar un espital e una glèisa sus aquèla pichona illòta. Quand donèt un nom a la Glèisa, trantalhèt pas e las seunas pensadas s'arrestèron sul seu amor desaparegut: l'edifici portariá lo son de Sant Pèire, en remembre del seu coratjós amat.

Pèire, el, acompliava de grands faches d'armas dins l'armada del sultan. Per lo mercejar, aquel lo desliurèt.

Pèire, sul còp, decidiguèt de partir per trobar la seuna princessa mas foguèt daissat sus una iscla desèrta pel seu pròpri equipatge! Encara un còp per escasença de pescadors lo trobèron e lo menèron a l'espital de « Pòrt Sarrasin » que i tornèt trobar la bèla Magalona.

Atal, segon la legenda, nasquèt la catedrala de Magalona

La legenda inspirèt Ludwig Tieck (1773–1853), pel seu roman "Liebesgeschichte der schönen Magelone und des Grafen Peter von Provence" (Las Amors de la Bèla Magalona e de Pèire, Comte de Provença, 1797 (Hambourg & Vienne 1861/68). Johannes Brahms ne tirèt du roman precedent un cicle de 15 lieder: "Magelone Romanzen", op. 33 (1861-1862).

Aquela legenda torna a la conjoncion setenca de las planetas Vènus e Saturne.

## Bibliografia

*"biedermann">*La Belle Maguelonne Livre:Biedermann La Belle Maguelonne.djvu - Wikisource - Adolphe Biedermann, Honoré Champion, Paris, 1913.
*"vilalta">Jimmy Vilalta, *Valorisation et promotion du patrimoine touristique de Villeneuve-lès-Maguelone*, Montpellier, projet de BTS, 2007, 89 pages.

## Notes


## Ligams intèrnes

* Vilanòva de Magalona
* Catedrala de Sant Pèire e Sant Pau de Magalona
* Magalona
Marina Abramović

**Marina Abramovic** es una artista *performer* sèrbia. Nascuda en Belgrad, anciana Iogoslavia, uèi Serbia lo 30 de novembre de 1946.

Estudièt de Bères arts en Belgrad e Zagrèb. En 1976 se partís en Amsterdam e comença a realizar *[[performance]]s* a on explòra lo dolor corporal e lo còs coma expression artistica. Es apelada la *menina del performer*.

Fòrça de las siás òbras son realizadas al bòrd del tanben artista performance Ulay, coble sentimental de Abramovic dempuèi 1976 a 1988.

Tre 2000, realiza espectacles teatrales en se basant en las siás vivéncias.
Cantonés

Lo **cantonés** es une lenga chinesa parlada dins lo sud de China, dins las províncias de Guangdong e Guangxi, a Hong Kong e Macau. 

Lo cantonés es un dialècte chinés mas d'un punt de vista linguistic, i a mai de diferéncias entre le cantonés en lo mandarin estandard qu'entre per exemple lo castelhan e lo francés, quitament si l'intercompreneson a l'escrich es gaireben bona mercé als sinogramas que son los meteisses.

A la diferéncia del mandarin qu'utiliza mandarin4 tons, la prononciacion del cantonés pòt utilizar fins a 9 tons, es a dire que de fonèmas se pòdon prononciar de nòva menas diferentas, amb nòu significacions diferentas segon l'intonacion e l'inflexion donadas a la votz. E mai, las sillabas cantonesas se terminan sovent amb una consona (p/b, m, n, ng, g/k, d/t), alara qu'en mandarin on ne trapa sonque les vocalas e doas consonas nasalas (n, ng) a la fin d'una sillaba.

S'escriu mejans de sinogramas, que fòrça li son pròpris e/o existisson pas mai en mandarin. Par exemple (transcripcions *[[jyutping]]*) :
* 佢 *keoi5*, « el » (se pronóncia *qú* en mandarin mas a pas de significacion ; s'utiliza 他 *tā*) ;
* 冇 *mou5*, « aver pas » (mandarin *mǎo*, pas de significacion, equivalent de 沒有 *méiyǒu*) ;
* 唔 *m4*, [negacion] (mandarin *wú*, que servís d'onomatopèa rara; equivalent de 不 *bù*);
* 係 *hai6*, « èsser » (mandarin *xì*, que significa « ligar »; equivalent de 是 *shì*);
* 乜 *mat1*, « que » (mandarin *mie*, pas de significacion, equivalent de 甚麼/什么 *shénme*).

## Reparticion del cantonés segon las lengas Chinesas a l'Èst de China
thumb|300px|dialectes cantoneses

[thumb|250px|Filhòta escrivent a [Canton (China)|Canton.]]

## Nòtas et referéncias


## Vejatz tanben
* Lengas chinesas
### Ligams extèrnes

*  « Basa de donadas de caractèrs chineses fonologicament desambiguïzadas segon la prononciacion cantonesa » (粵語審音配詞字庫) sul site de l'Universitat chinesa d'Hong Kong
*  cantonese.ca Cors de cantonés
*  escritura e prononciacion del cantonés sus omniglot
*  cantonese pod cors de cantonés sonors.
Mart Laar

**Mart Laar** (n. 1960) professor e òme politic foguèt Primièr ministre de Estònia en doas ocasions: entre 1992 e 1994, e entre 1999 e 2002.
Dordon de Camarés

Lo **Dordon de Camarés** es un riu d'Occitània del sud de Roergue que travèrsa los departaments d'Erau, d'Avairon e de Tarn. Es un afluent de Tarn en riba senèstra, e un sosafluent de Garona.
Província de Biobío

La **Província de Biobío** es una província chilena de la region del Biobío e sa capitala es Los Ángeles.
Mart Siimann

**Mart Siimann** (n. 1946) psicològ e òme politic foguèt primièr ministre d'Estònia entre 1997 e 1999.
Epicentre

L**'epicentre** d'un tèrratrem es lo punt sus la superfícia terrèstra directament a la verticala de l'ipocentre.

Aqueste mot, epicentre, ven del latin *epicentrum*.
Ipocentre

L**'ipocentre** es lo fogal d'un tèrratrem o d'una explosion, generalament, per un tèrratremol, a de detzenats de kilomètres sota tèrra.
Metanòl

Lo **metanòl** es un compausat quimic de formula bruta CH3OH. Aquò's l'alcòl lo mai simple.

Es estat isolat pel primièr còp en 1661 per Robert Boyle. En 1834 Jean-Baptiste Dumas e Eugene Peligot determinèron sa composicion elementala.

Lo **metanòl** es toxic per l'òme. Pòt èsser emplegat coma combustible.
Elinor Ostrom

**Elinor Ostrom** (Los Angeles, Califòrnia, 7 d'agost de 1933 – Bloomington, Indiana, 12 de junh de 2012) foguèt una economista nòrd-americana premiada amb lo Prèmi Nobel d'Economia del 2009 que partegèt amb Oliver Eaton Williamson. Recebèt aquel prèmi per "la siá analisi del govèrn economic".

## Referéncias
Tuta de Hira

Era **[[Tuta]] de Ḥira** () que s'orbeish en Jabal an Nur (significant ) situada haut o baish a  ath nòrd-oèst dera Mèca dens la region de Hejaz d'Arabia Saudita. Que's tròba a  d'altitud e eras suas dimensions que son de 3,70 m de longor per 1,60 m de largor. Er Anjo Gabrièu qu'aparescó a Maomet peth prumèr còp en aquera tuta, a on eth profèta der Islam e avèva costuma de recuelhe's, tà hèr-lo eras prumèras revelacions der Alcoran. Qu'ei un lòc de pelegrinatge; eth nombre de visitaires que pòt aténher  durant eth Hajj.
PJ Harvey

**PJ Harvey**, nascuda **Polly Jean Harvey** lo 9 d'octòbre de 1969 a Bridport, Dorset, al Reialme Unit, es una cantaira, autora e compositritz britanica de rock alternatiu. Enregistra amb lo nom d'artista de PJ Harvey, mas comencèt sa carrièra dins lo trio *PJ Harvey* (amb Rob Ellis e Steve Vaughan).
Sos dos primièrs albums *[[Dry (album)|Dry]]* e *[[Rid of Me]]* son regularament citats entre los melhors disques del començament dels ans 1990 mas es en 1995 amb son primièr album solo *[[To Bring You My Love]]* qu'obtenguèt son premier succès internacional. 

PJ Harvey es la sola artista d'aver recebut dos còps un Mercury Prize, lo primièr còp per *Stories from the City, Stories from the Sea* publicat en 2000, puèi un segond còp per *Let England Shake* sortit en 2011.

## Discografia
; Albums d'estudi
* *[[Dry]]* (1992)
* *[[Rid of Me]]* (1993)
* *[[To Bring You My Love]]* (1995)
* *[[Is This Desire?]]* (1998)
* *[[Stories from the City, Stories from the Sea]]* (2000)
* *[[Uh Huh Her]]* (2004)
* *[[White Chalk]]* (2007)
* *[[Let England Shake]]* (2011)
* *[[The Hope Six Demolition Project]]* (2016)
* *I Inside the Old Year Dying* (2023)
;Compilacions
* *[[4-Track Demos]]* (1993)
* *[[The Peel Sessions 1991–2004]]* (2006)

;Collaboracions
* *[[Dance Hall at Louse Point]]* (amb John Parish) (1996)
* *[[A Woman a Man Walked By]]* (amb John Parish) (2009)
Bujar Nishani

**Bujar Faik Nishani** (n. 29 de setembre de 1966 a Durrës) es un òme politic e president d'Albania dempuèi lo 24 de julhet de 2012.
Las Raspas

Las **Raspas** son un parçan de Roergue a la limit de Leveson e del Santafrican.

## Las comunas de las Raspas

*Aissenas
*Broquièrs 
*Brossa del Castèl
*Lo Truèlh
*Las Còstas de Goson
*L'Estrada e Toels
*Sant Victor e Malviu
*Lo Vialar de Tarn
*Sant Roma de Tarn

## Ligams extèrnes

* Syndicat d'initiative des Raspes du Tarn
Republica de Vermont

thumb|right|Drapèu de la Republica de Vermont.

La **Republica de Vermont** èra una republica independenta d'America dau Nòrd qu'existiá entre 1777 e 1791. Lo 4 de març, jonhét leis Estats Units d'America per formar l'estat de Vermont.
Ethan Allen

**Ethan Allen** (10 de genier de 1738 - 12 de febrier de 1789) èra un òme politic e un revolucionari american que luchèt per l'independéncia de Vermont en fàcia de la província de New York puei durant la Guèrra d'Independéncia deis Estats Units.
Ostal Seilhan

thumb|Vista generala
thumb|Vista generala

L**'ostal Seilhan** foguèt donat per Pèire Seilhan, viguièr del comte de Tolosa, a Domenge de Guzmán segon un acte datat del 25 d'abril de 1215.

Lo bastiment fa ara partit de l'Universitat Catolica de Tolosa. Es lo luòc ont foguèt fondat l'òrdre dels Predicaires. Foguèt bastida suls ancians barris galloromans de la vila, compòrta d'elements datant del sègle XIII al Sègle XVII. L'associacion tolosenca de Sant Domenge comprèt l'ostal en 1988.

## Luòc notables
### La capèla
thumb|Lo plafon de la capèla
Aquela sala d'en primièr foguèt la capèla del luòc, puèi un tribunal de l'Inquisicion e ara un anfiteatre de l'Universitat catolica. Lo plafon se constituís d'una seria de cinc còps tres quadres del sègle XVII presentant la vida de Sant Domenge, coma una granda benda dessenhada. Aquela seriá foguèt pinta per Balthasar Moncornet, un fraire dominican. L'òrdre encoratja en efècte los seus membres a exprimir lors talents, coma los artistics, lor daissant fòrça libertat.

Un dels quadres mòstre Maria ofrissent la Rosari a Sant Domenge. S'agís del simbòl que Maria pren l'òrdre jos sa proteccion, coma lo diguèt a Domenge. Pasmens, es pas qu'un imatge perque lo Rosari existiá pas encara a l'epòca del sant. Los Dominicans gardan una granda pietat mariala.

Un autre mòstra Sant Pèire e Sant Pau ofrissent a Domenge lo baston de caminada, las Escrituras e las caus del Reialme, per reconciliar las gents amb Dieu.

Un autra encara mòntra un can tenent dins lo morre una entòrcha enfuocada davant un glòbe terrèstre, que se referís a la paraula d'Evangili disent que Jèsus ven alucar un grand fuòc sus Tèrra. Lo can, un dels simbòls de l'òrdre foguèt gardat a causa del jòc de mòts: lo « can del mèstre » se dich en latin *Domini canes*, que remembra lo mòt « dominican ».

### La cambra de Domenge
thumb|La cambra de Sant Domenge
Se pòt i veire de rèstes de barris galloromans de la vila. Un veiral i será lèu apondut (en 2015), per remenbre los  de la dona de l'ostal a Sant Domenge.

Doas cambras anexadas mòntran l'un de quadres de Sant Tomàs d'Aquin e l'autre un lièch e una tunica avent apartenguèt a Henri-Dominique Lacordaire, que reviscolèt l'òrdre aprèp la Revolucion francesa.

### Seriá de quadres
Sièis quadres situats a l'estatge presentent la vida de Sant Domengz.

Maison Seilhan, à Toulouse - Résurrection du fils de la veuve à Saint-Sixte.jpg| 
Maison Seilhan, à Toulouse - Miracle du repas à Saint-Sixte.jpg| 
Maison Seilhan, à Toulouse - Saint Dominique maîtrise le démon à Saint-Sixte.jpg| 
Maison Seilhan, à Toulouse - Approbation des Constitutions par Honorius III.jpg| 
Maison Seilhan, à Toulouse - Conversion de femmes cathares qui fondent Notre Dame de Prouilhe.jpg| 
Maison Seilhan, à Toulouse - Mort de Saint Dominique à Bologne.jpg| 


## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben

### Ligams extèrne
* www.seilhan.org