open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lenka Filipová

**Lenka Filipová**, (* 14 de febrièr de 1954 a Praga) es una cantaira chèca qu'escriu e compausa de cançons. 
## Biografia
Es nascuda dins una familha d'artistas (paire cantaire d'operà e actor de teatre, maire professora de musica).
Comencèt per de participacions al grope Spirituál Kvintet e dins l'orquèstre de Karel Vágner (amb Hana Zagorová). De 1979 a 1981 èra dins lo grope  *Flop* de Karel Zich.

En 1976 estudièt un an la guitarra classica a París ont enregistrèt dos disques, e notadament doas versions chècas de cançons de Francis Cabrel (*Zamilovaná*, adaptacion de *Je l'aime à mourir*; *Přestaň si hrát na trápení* adaptacion de *Une star à sa façon*) . Dempuèi 1981 a pas arrestat de cantar e de sortir de disques.

## Discografia

### Disques de vinil

* LP *Zamilovaná* - Supraphon 1981
* LP *Quo vadis* - Supraphon/Artia 1983
* LP *Lenka* - Supraphon 1984
* LP *Řeka života* - Supraphon 1986
* LP *Částečné zatmění srdce* - Supraphon 1988
* LP *Lenka vypravuje pohádky z kytary* - Supraphon 1989
* LP *Concertino 1 - Supraphon 1990
* LP *Pocit 258* - Supraphon 1990
* LP *1982-1992* - Supraphon 1992

===CD===

**Concertino II.* - Philips 1995
**Svět se zbláznil* - PolyGram 1997
**Lidové písničky* - PolyGram 1998
**Za všechno může čas* - Universal 1999
**Tisíc způsobů jak zabít lásku* - Universal 2003
**The best of Lenka Filipová* - Universal 2005
**Lenka Filipová Live * - Universal 2008
**Concertino 2010* - 2010
**Oppidum* - 2018

=== Participacions ===
* [[1985]] *Nejhezčí dárek/Nejhezčí dárek* - [[Supraphon]] <small>SU 11433 148</small>, [[SP]] 
* [[1986]] *Nejhezčí dárek - Jiří Zmožek (2)'' - Supraphon SU 1113 4368, LP

## Ligam extèrne

*  site vèb oficiau
Regions de la Republica Chèca

Las tres grandas regions istoricas de la Republica Chèca son Boèmia a l'oèst, Moràvia a l'èst e Silèsia al nòrd-èst.

Administrativament, Chequia es devesida en regions (*kraje*, al singular *kraj*). La capitala (*hlavní město*) Praga es tanben considerada coma una region.

## Regions actualas (dempuèi [[2000]])
Dempuèi 2000, i a 13 regions administrativas que son tanben vengudas de collectivitats localas qu'elegisson un conselh e un governador. Praga qu'es la 14ena division administrativa a un estatut especial.

thumb|350px|right|Mapa de las regions de Chequia
Břeclav (districte)

Lo **districte de Břeclav** es un districte de la region de Moràvia del Sud, en Republica Chèca, que son capluòc es Břeclav.
Lac Nasser

thumb|Mapa de situacion deu lac Nasser
Lo **Lac Nasser** (aperat tanben **Lac de Nubia** en Sodan) qu'ei ua immensa superfícia d'aiga creada per la bastida deu barratge d'Assoan) suu Nil enter 1958 e 1970. Que deu lo son nom au president egipcian Gamal Abdel Nasser qui gavidè lo projècte de bastida deu barratge.
left|thumb|275px|Lo lac vist d'Abu Simbel
La creacion deu lac Nasser que miè a desplaçaments de populacion de gran endom en bèth negar manruns vilatge e tanben qu'ei famosa per la necessitat que creè de desplaçar temples monumentaus enter los mei famós d'Egipte (e mei que mei lo Temple de Filae -desplaçat sus ua auta isla creada per la pujada de l'aiga - e lo Temple d'Abo Simbel).
Georges Frêche

**Georges Frêche**, nascut lo 9 de julhet de 1938 a Puèglaurenç (Tarn), mòrt lo 24 d'octobre de 2010 a Montpelhièr, es un òme politic que foguèt president del Conselh Regional de la region de Lengadòc-Rosselhon, president de la Comunautat d'Aglomeracion de Montpelhièr e conselhièr municipal de Montpelhièr. Foguèt deputat d'Erau (en 1973-1978, 1981-1993 e 1997-2002) e cònsol de Montpelhièr (1977-2004).

Especialista de drech roman, es professor onorari d'istòria del drech roman a l'Universitat de Montpelhièr 1, après d'ensenhaments de l'istòria del drech e de las idèas politicas a l'UFR de Drech e a l'UFR de Sciéncias Economicas.

Sos aujòls sortiguèron de Montjòi en Coserans. Son patronim gascon se deuriá escriure Hrèisher.
Ram Narayan

vinheta|Ram Narayan**Ram Narayan** (Udaipur , 25 de deceme de 1927 - 9 de noveme de 2024 ) qu'ei un musician indian jogaire de sarangi (un intrument indian de la familha de la còrdas hregadas).

## Ligams extèrnes

*  Pandit Ram Narayan
Alcalá de Henares

**Alcalá de Henares** es una vila de la comunautat de Madrid en Espanha. Sa populacion èra estimada a 204.574 abitants en 2009. Sa superfícia totala es de 87,72 km².

L'Universitat e quartièr istoric son sur la lista del Patrimòni Mondial de l'Umanitat de l'UNESCO.

## Personatges ligats a la vila
* Miguel de Cervantes, autor de Don Quichòte.
* Manuel Azaña, president de la Segonda Republica Espanhòla.
* Diego d'Alcalá, sant, mòrt a Alcalá en 1463
* Catarina d'Aragon, reina d'Anglatèrra, esposa d'Enric VIII

Imatge:Universidad de Alcala.jpg|Universitat d'Alcalà de Henares
Imatge:Alcalá de Henares (RPS 08-11-2014) Plaza de Cervantes.png|Plaça Cervantes
Restanca d'Assoan

Fichièr:AswanHighDam111m1970ElectricalMechanicalAswanEgypt-01.gif
thumb|300px|Restanca nauta d'Assoan
[thumb|300px|Plan de la situacion de la restanca en [Egipte.]]

La **restanca d'Assoan** es lo nom balhat a  doas restancas del flume de Nil existentas a la broa de la vila d'Assoan (Aswan), en Egipte, e que pòrtan ambedoas aqueste nom.

La primièra, coneguda coma la  o  d'Assoan, foguèt bastida pels britanics entre 1898 e 1902, e serà acabada en 1907. Serviguèt per emmagazinar una quantitat d'aiga considerabla per l'irrigacion. En general los lòcs amb rèstas arqueologicas foguèron practicament pas tocats. 

La segonda dicha  foguèt prevista en 1952, exactament après lo còp d'Estat de Nasser e, al començament, èra previst que los Estats Units ajudarián a finançar la bastison mas aquò capitèt pas e en 1956  lo govèrn egipcian prepausèt de contunhar lo projècte en solitari. Fin finala lo poguèt realizar amb l'ajuda de l'Union Sovietica alara  en plena Guèrra Freja.

La paissièra foguèt en aquel temps una granda òbra d'engenhariá; calguèt 18 còps mai de material que çò utilizat per la piramida de Kheops. La restanca fa 4&nbsp;km de long, 1&nbsp;km de larg a la basa e 125&nbsp;m de naut. Quand foncionèt a plen rendement pel primièr còp, produguèt a l'entorn de la mitat de l'energia del país e 15% del total l'an 1998, en mai de portar l'electricitat a de zonas aluenhadas que fins alara n'avián pas. 

L'estancada de l'aiga creèt un lac artificial que recebèt lo nom de Lac Nasser, en onor del president Nasser, principal impulsor de l'infrastructura.
Carles VII de França

**Carles VII** (París, lo 22 de heurèr de 1403 – Mehun-sur-Yèvre lo 22 de julhet de 1461) que ho rei de França (lo 5au de la dinastias deus Valés). Lo son regnat que ho ligat dab la Guèrra de Cent Ans. Que comencè mauisidament, miaçat per la poténcia anglesa. Qu'èra alavetz chafrat lo *Rei de Borges* per'mor de l'avançada anglesa qui l'embarrava sus aquesta porcion redusida deu son reiaume que ho liberat e ajudat per Joana d'Arc entà estar sacrat a Rems. Durant lo son regnat, qu'acabè la guèrra dab l'annexion de Bordèu e l'acaçament deus anglés deu continent.
José Eusebio Otálora

**José Eusebio Otálora Martínez** (1826-1885) avocat, òme politic, professor e militar foguèt president de Colómbia entre 1882 e 1884.
Georg Michaelis

**Georg Michaelis** (1857-1936) avocat e òme politic, foguèt cancelièr d'Alemanha entre lo 14 de julhet e lo 31 d'octobre de 1917.
Oakland (Califòrnia)

**Oakland** es una granda ciutat de l'estat american de Califòrnia qu'es lo sèti de la comtat d'Alameda. Sa populacion èra estimada a 425 195 abitants en 2017. Sa superfícia totala es 202,4km².

## Geografia

### Clima

## Nòtas e referéncias
Lev Vygotsky

**Lev Semiònovich Vygotsky** en rus **Лев Семёнович Выго́тский** (1896-1934) qu'èi un psicològ rus o meilhèu bielorús  fondator d'ua teoria socioistorica de la psicologia (psicologia culturau) e mei particularament dens lo maine de la psicologia deu desvolopament.
Que prepausóc ua teoria d'interiorizacion deu discors sociau en çà deu mainat.

Dens la soa joenessa que 's intereishava a  la literatura puish a la critica literària (qu'escrivoc un ensag sus l'"Hamlet" de Shakespeare tre l'atge de 18 ans), e s'adviéngoc un especialista tan en poesia com en filosofia (on hòu hèra influençat entarà teoria de las emocions deu filosòf Spinoza qui li inspirava ua teoria psicoestetica ed ua apròcha constructivista manlhevada a l'analisi marxista). 
Segueish quauquas annadas de formacion de medecina puish de dret a l'Universitat de Moscòu e de literatura dens ua universitat liura.
Que balharà tanben de cors de literatura abans que's advién professor ed un cercaire especializat dens l'educacion de mainats en deficit intellectuau. A 28 ans e pendent un detzenat d'annadas (dinc a la soa mort) e balharà serias de lecturas en psicologia.
Los sens prumèrs obratges e concerniràn la psicologia de l'Art dab ua publicacion arremercada en 1925 ("The Psychology of Art), obratges qui li permetràn e d'obtiéner la soa tèsi de doctor en psicologia de l'Institut de Psicologia de Moscòu.
Zona Proximau de Desvolopament

En psicologia deu Desvolopament e segon la teoria constructivista deu psicològ rus Lev Vygotsky (1896-1934),la nocion de **Zóna Proximau de Desvolopament** alanda la pòrta sus ua perspectiva navèra dens las relacions que's pòden teisher enter aprendissatge e desvolopament en çà deu mainat.

En çà deu mainat existeishen dus nivèus:

-Lo nivèu actuau, lo qu'ei mesurat dab espròvas estandardizadas peu psicològ o non.

-Lo nivèu potenciau, lo qui permet d'apreciar dab l'ajuda de l'adult çò que lo mainat es en capacitat d'arrealizar puish, en seguida d'arrealizar sol shens nat ajuda d'arrés.

Qu'ei la diferéncia enter los dus nivèus qui's va aperar la "zòna proximau de desvolopament" segon l'expression creada per Lev Vygotsky en la soa definicion de: *la distancia enter lo nivèu de desvolopament reau determinat entà l'arresolucion de problèma independenta, e lo nivèu de desvolopament potenciau determinat a travèrs l'arresolucion de problèma jos guidatge per l'adult o en collaboracion dab parelhs mei capables.*
Francesco Totti

**Francesco Totti** (Roma, 27 de setembre, de 1976) es un jogaire de fotbòl italian.

## Ligams extèrnes
francescototti.com
Felip VI de França

**Felip VI** foguèt rei de França de 1328 a 1350, nascut en 1293 e mòrt en 1350 a Nogent-le-Roi. Sortit de la branca cadeta de l'ostal capecian, los Valés.

Èra dit "Felip lo fortunat" per sos sujèctes, e escaissat ''lo rei trobat" per los flamencs.
Pòlo

thumb|right|250px|Dos jogaires de pòlo a se pelejar per la palma
thumb|left|250px|Pòlo en Argentina
Lo **pòlo** es un espòrt equèstre collectiu. Doas equipas fan a luchas per menar una palma de fusta o de plastic entre los pals advèrses. Los jogadors tustan la palma amb una maça del margue long de bambó. Lo jòc de pòlo de referéncia se jòga amb velocitat per un camp de 300 iardes de long e 200 de larg (environ 275 m per 160 m). Cada equipa es constituida de 4 jogadors e lor montura. Los pòstes se repartisson aital: lo numèro 1 es l’atacant; lo numèro 2 fa lo centre ofensiu; lo numèro 3 lo centre defensiu; lo numèro 4, l’arrièr, li dison tanben lo “back”. 

Existís un sistèma d'andicap que ordena los jogadors de -2 a 10 d'andicap. Los -2 o -1 son de jogaires començants. Los 0 (zèros) son jogaires pus experimentats. Cal èsser 4 d'andicap per poder jogar a un nivèl internacional. Los 10 (Dètz) son una ponhada per lo mond e quasi asorats coma mièg-dieus.

Las partidas son constituidas de 4 a 8 periòdes o chukka (lo u es accentuat e se pronóncia coma a Seta). Cada periòde dura 7½ minutas de jòc efectiu.

Dos cavalièrs (umpires en anglés) arbitran la partida; un tresen arbitre (lo referí) se ten solet, a distància, per las tribunas. Deu s’agir d’un ancian jogaire plan coneissent o d’un arbitre fòrça experimentat.

Lo pòlo se practica a un nivèl amator, e mai es a créisser d’un biais espectaclós jos aquela forma en particular en Occitània e en França. Las equipas pòdon èsser de 3 jogaires. Se pòt jogar amb un balon al luòc de la palma. Lo terren de pòlo pòt èsser dividit per dètz. Se parla de paddock pòlo o de pòlo pichon (per oposicion al pòlo bèl).

L'expression "pòlo bèl" o "pòlo grand" se referís al pòlo professional de nivèl naut o high goal. Parlam de partidas que los andicaps cumulats dels jogadors tòca ensús 23 gòls (per exemple 3 jogaires 6 d'andicap e un jogaire 7). Fins a 12 gòls se parla de nivèl bas o low goal, entre las doas extrimitats de mièg-gòl.

Lo pòlo es un espòrt pus dubèrt que se pòt generalament creire. Es un espòrt passionant que demanda qualitats de jogaire, de cavalièr, d'elevaire e mai qualitats pròprias als gents de caval.
Clímaco Calderón

**Clímaco Calderón Reyes** (1852-1913) avocat, escrivan, professor, diplomatic foguèt President de Colómbia entre lo 21 e lo 22 de decembre de 1882
Château-Gontier

**Château-Gontier** es una comuna d'Anjau. Es administrada pel departament de Mayenne e la region dels Païses de Léger.
## Geografia

Ciutat del Nautor-Anjau, traversada per la Mayenne, Cast&egrave;l-Gontier es una jos-prefectura de la Mayenne, situat en la Mayenne angevine, a 30 km al sud de Laval #qu'es la prefectura d'aquel departament e a 40 km al n&ograve;rd de Angieus.

L'aglomeracion de Castell-Gontier amassa los bourgs de Bazouges, Az&eacute; e Sant-F&ograve;rt. L'amassa reagrupa a l'entorn de  abitants.

Castell-Gontier deten lo mercat als veaux &ccedil;&ograve; de m&egrave;s de grand d'Eur&ograve;pa (parc Sant-Fiacre).

Cité du Haut-Anjou, traversée par la Mayenne, Château-Gontier est une sous-préfecture de la Mayenne, situé dans la Mayenne angevine, à 30 km au sud de Laval qui est la préfecture de ce département et à 40 km au nord d'Angers.

L'agglomération de Château-Gontier réunit les bourgs de Bazouges, Azé et Saint-Fort. L'ensemble regroupe autour de  habitants.

Château-Gontier détient le marché aux veaux le plus grand d'Europe (parc Saint-Fiacre).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Vejatz tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Baugé

**Baugé** (*Bongy en Valeya* en occitan ancian, probablament escritura erronèa de *Baugy en Valeya*) es una anciana comuna d'Anjau dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger. 
Lo 1èr de genièr 2013, las comunas de Baugé, Montpollin, Pontigné, Saint-Martin-d'Arcé e Le Vieil-Baugé se son regropadas per formar la comuna novèla nomenada Baugé-en-Anjou, que Baugé n'es una comuna delegada. 
## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria
## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Francisco Javier Zaldúa

**Francisco Javier Martínez de Zaldúa y Racines** (1811 - 1882) avocat, professor e òme politic foguèt President de Colómbia entre lo 1 d'abril e lo 21 de decembre de 1882.
Gra Celsius

[thumb|[Termomètre en gra Celsius]]
Lo **gra Celsius** (simbòl: **°C**) es l’unitat de l’escala de temperatura Celsius. Es una unitat derivada, introducha en 1948, dau Sistèma Internacionau d'Unitats.

Son nom fa referéncia a l’astronòm e fisician suedés Anders Celsius, qu'inventèt en 1742 una dei premiereis escalas centigradas de temperatura.

## Definicions: l'escala Celsius de temperatura e son unitat, lo gra Celsius
L'escala Celsius *t* se definís per la diferéncia *t* = *T*-*T₀* entre doas temperaturas termodinamicas *T* e *T₀* en kelvin (simbòl: K), ont *T₀* = .

L’unitat de l'escala Celsius es lo gra Celsius (simbòl: °C), per definicion egau en magnitud a l’unitat kelvin: per exprimir una **diferéncia de temperatura**, leis unitats  e  son equivalentas; en d'autrei tèrmes, un **interval de temperatura** a la meteissa valor en gra Celsius o en kelvin.Per exemple:
* la temperatura  correspònd a  (37 + 273,15 = 310,15)
* la temperatura  correspònd a  (25 + 273,15 = 298,15)
*  -  = , e  -  =  
Lo gra Celsius es una unitat de l’Escala Internacionala de Temperatura.

L'escala Celsius s'utiliza per exprimir lei temperaturas dins lei situacions de la vida vidanta: temperatura de l'aire, de l'aiga, d'una persona, d'un forn, d'un refregidor... Tanben s'utiliza dins de domenis scientifics e tecnics, e mai en fòrça cas s'impause l'usatge de l'escala kelvin.

## Diferéncia entre l'escala Celsius e l’escala centigrada
L'escala Celsius se definís per un sol ponch fixe de  a  (qu'es la temperatura de fusion de l’aiga) e una unitat qu'a la meteissa valor que l'unitat de la temperatura termodinamica en kelvin. 

Autrament dich, l’escala Celsius se definís pas per la temperatura d’ebullicion de l’aiga a 100 gras sota una pression d’una atmosfèra au nivèu de la mar: aquesta darriera definicion es la dau gra centigrad. Pasmens, la diferéncia relativa es minima, 1/4000, la temperatura d’ebullicion de l’aiga estent de .

## Istoric dau gra Celsius
Es a la 9 Conferéncia Generala dei Pes e Mesuras (CGPM), en 1948, que lo Sistèma Internacionau, entre lei tres tèrmes de « gra centigrad », « gra centesimau », e « gra Celsius » chausiguèt lo darrier.

L'usatge (encara pron frequent) de « gra centigrad » per designar lo gra Celsiu, es incorrècte.

## Règlas d'escritura dau [[Sistèma Internacionau d'Unitats]]
* Lo gra Celsius es la sola unitat que son nom compòrta una majuscula
* Lo simbòl,** indissociable**, dau gra Celsius es . Es totjorn precedit d'un espaci insecable. Per exemple, s'escriu  (mai PAS 25°C, ni )
* A aquela unitat, se li aplica normalament lei prefixes dau Sistèma Internacionau. Per exemple, se pòt parlar de « milligrà Celsius (simbòl: m℃) »:  = 

## Nòtas e referéncias


## Liame extèrne
* Conversion de gra Celsius vers d’autreis unitats de temperatura
Mirabiau

**Mirabiau** (en marchés; *Mirabeu* en occitan; *Mirebea* en peitavin-sentongés e *Mirebeau* en francés) es una comuna d'Anjau administrada pel departament de Viena e la region de Novela Aquitània.

## Geografia

### Comunas limitròfas

## Toponimia
*Mirabel* en occitan ancian, probablhament *Mirabiau* en marchés e *Mirabeu* en lemosin.

## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat
## Demografia

## Lhuecs e monuments
## Personalitats liadas a la comuna
## Veire tanben
### Liams connexes
* Comunas de Viena

### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Gra

**Gra** (au plurau: *gras* o *grases*) pòt designar:
* En **metrologia**, d'unitats de mesura, sovent representadas per lo simbòl **°**:
**Unitats de mesura d'angles dins lo plan. N'i a divèrseis escalas:
*** Lo **[[gra sexagesimau]]**. Dins aquela unitat, la circonferéncia mesura 360 gras.
*** Lo **[[gra centesimau]]**. Dins aquela unitat, la circonferéncia mesura 400 gras.
**Unitats de temperatura. N'i a divèrseis escalas:
*** Lo **[[gra Celsius]]**, representat per lo simbòl **°C**.
*** Lo **[[gra Fahrenheit]]**, representat per lo simbòl **°F**.
** **[[Gra (alcòl)]]**
* En **[[matematicas]]**, divèrsei nocions: 
** Lo **gra d'un [[polinòmi]]** es  lo pus grand exponent que i es present. Per exemple, 3 *X*4 - 5*X*2 + 2*X* - 1 es  un polinòmi  de gra 4.
** Lo **gra d'una eqüacion algebrica** *P*(*x*) = 0, ont *P* es un polinòmi, es lo gra dau polinòmi *P*. Vejatz en particular: eqüacion dau premier gra e eqüacion dau segond gra.
** Lo **gra d'un [[nombre algebric]]** es  lo gra minimau d'un polinòmi non nul amb coeficients racionaus que *x* n'es una raiç. 
* En **[[geografia]]**:
****[[Grau (geografia)]]**: boca o canalet que met en comunicacion un estanh litorau amb la mar. Per exemple, l'Estanh de Taur comunica amb la mar per lo grau dei Quilhas e lo grau de Pissa-Sauma.
* En **[[toponimia]]**:
****[[Lo Grau dau Rei]]** es  una comuna dau departament de Gard, dins la region d'.

## Nòtas
Aikido

L**'Aikido** es un art marcial orientat sus la defensa, amb una prigonda basa filosofica, que lo defensor redirigís los movements e l'energia dels atacs al sieu quite antagonista. Es practicat per òmes e femnas sens ges dependre de las siás talhas, pes o estats. Se considèra lo *mangi* una de las arts marcialas mai malaisidas a ensenhar e assimilar e qualques ans de practica son necessaris abans de se ne poder vertadièrament defendre, perque las siás tecnicas semblan fòrça unas autras arts marcialas. 

L'aikido tradicional refusa quin tipe que siá de competicion. Afirma lo desvolopament de l'esperit e del còs fins a aténher la completa armonia.

Las leiçons consistisson a observar la demostracion de tecnicas qu'executa un mèstre e de seguida cal aprèp trabalhar - amb un o divèrses sòcis - en ensajant de repetir los movements, en melhorant la tecnica en consequéncia d'aiçò e en atenhent una pus granda compreneson de l'aikido. La mobilitat, la posicion, la precision e la coordinacion son d'elements importants per executar las tecnicas que los estudiants aprenon de realizar de manièra flexibla e adaptativa. 

## Etimologia
Lo nom ne ven del japonés "ai-ki-do", literalament "jónher-fòrça-camin", e significa qu'en practicant aquel art, lo combatent a de besonh usar la fòrça de l'antagonista contra l'antagonista meteis. 
## Bibliografia
### a l'entorn de l'aikido
### civilizacion japonesa
## Ligams extèrnes
## Ligams videografics
* 

* http://www.youtube.com

** sus **[[YouTube]]**... mai de *[[78 400]]* documents subre l' **[[aikido]]** en picar coma  clau *[[aikido]]*

## Nòtas & referéncias
Arthur Napoleon Raymond Robinson

**Arthur Napoleon Raymond Robinson** (n. 1926) avocat e òme politic foguèt primièr ministre de Trinitat e Tobago entre 1986 e 1991 e president del país entre 1997 e 2003.
Rua Augusta

**Rua Augusta** es una carrièra celèbra del quartièr Baixa de Lisbona, en Portugal, que comença a l'arc de trionf de la *[[Praça do Comércio]]*, fins a la *[[Praça do Rossio]]*. 

Se trapa una granda concentracion de comèrcis per çò que tota la carrièra es bordejada per de botigas, fòrça de las de grandas marcas internacionalas. E dempuèi la fin de las annadas 1980 qu'es tancada a la circulacion automobila es frequentament ocupada per d'artistas de carrièras, d'artesans e de mercants corredisses. 

Parallèlas a aquela, i a la *rua do Ouro* (carrièra de l'Aur) e la *rua da Prata* (carrièra de l'Argent).

## Ligams extèrnes
*  Toponímia de Lisboa
*  ''Site'' da Rua Augusta
Baltimore (Maryland)

**Baltimore** (prononciacion americana: ) es la vila mai poblada de l'estat american de Maryland. Sa populacion èra de 585.708 abitants en 2020 e estimada a 568.271 en 2024. Sa superfícia totala es de 238,5 km².


File:Baltimoreharborview.jpg|Lo pòrt de Baltimore
File:SportsLegendsMuseumCamdenYards.jpg| Station de Camden
File:Legg Mason Building.jpg| Legg Mason Building
Belém (Lisbona)

**Belém** es un quartièr de Lisbona situat a 6 km a l'oèst del centre actual de la vila e a 2 km a l'oèst del pont del 25 d'abrial. Lo seu nom ven d'una deformacion al cors del temps de « Betleèm ». Correspond a una parròquia de Lisbona, la parròquia de **Santa Maria de Belém**.

Belém es conegut coma lo luòc d'ont partiguèron fòrça grands exploradors portugueses. En particular, es lo luòc d'ont partiguèt Vasco de Gama cap a las Índias en 1497. 
Es tanben lo quartièr del palais de Belém, anciana residéncia reiala dels sègles XVII et XVIII uèi ocupada pel president de Portugal, e tanben del palais Ajuda començat en 1802 e jamai  acabat. 

Uns dels monuments celèbres del quartièr, la torre de Belém, es del mai conegut, que son imatge es sovent representat dins las publicacions toristicas.

Un autre edifici istoric major de Belém es lo monastèri dels ieronimitas que, amb la torre de Belém, aguèt un ròtle defensiu. L'arquitectura del monastèri es un exemple de l'estil manuelin.

Lo monument contemporanèu pus conegut de Belém es lo *[[Padrão dos Descobrimentos]]* (monument dels descobridors), malon vertical de beton de 52 mètres de naut erigit en 1960 per commemorar lo 500 aniversari de la mòrt d'Enric lo Navigador; a la forma de la proa d'una nau que sus ela se trapa un grope d'estatuas representant Enric lo Navigador seguit pels grands exploradors. Atentenant a aqueste monument, i a una plaça ont es reprodusida al sòl una mapa del monde e los itineraris dels exploradors portugueses.

Al còr de Belém se trapa la *Praça do Império* : jardins centrats a l'entorn d'una granda font. A l'oèst del jardin i a l'impausant *[[Centro Cultural de Belém]]* que regropa d'institucions dedicadas a l'art: entre elas lo *Museu do Design* de Belém, lo Museu Colecção Berardo dins un musèu d'art modèrne e contemporanèu.

I a encara d'autres musèus a Belém, fòrça creats per Salazar per l'exposicion de Belém de 1940 : lo *Museu da Electricidade*, lo *Museu do Centro Científico e Cultural de Macau*, lo *Museu de Arte Popular* e lo *[[Museu Nacional dos Coches]]*.

Lo celèbre club esportiu lisboèta Belenenses es situat a Belém.

La carrièra principala de Belém es la *rua de Belém* ont i a una pastissariá qu'existís dempuèi 160 ans; se i pòt manjar los celèbres *pastéis de Belém*.

## Referéncias

* Encyclopaedia Britannica Standard Edition CD ROM, 2002.
* Hancock, Matthew.  *The Rough Guide to Lisbon*, Rough Guides Ltd, London, 2003.  ISBN 1-85-828906-8
* Weimer, Alois & Weimer-Langer, Britta.  *Portugal*, GeoCenter International Ltd., Basingstoke, UK, 2000.  ISBN 3-82-976110-4
Lusinhan

**Lusinhan** (*Lusignan* en francés) es una comuna de Peitau que administrativament aperten al departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas. Foguèt lo sèti d'un vescomtat.

## Geografia
### Comunas limitròfas

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
*  - ''.
## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat
## Demografia

## Lhuecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna
*Gui de Lusinhan

## Veire tanben
### Liams connexes
* Comunas de Viena

### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Toars (Peitau)

**Toars** (en occitan ancian *Toarts*; en peitavin-sentongés *Touars* e en francés *Thouars*)  es una comuna francesa, situada dins lo departament de las Doas Sèvras e la region de Novela Aquitània.

## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 


## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
*  - *.
==Istòria==
Foguèt lo sèti d'una [[vescomtat de Thouars|vescomtat]].
==Toponimia==
En [[occitan ancian]], la vila s'apelèt *Toarz* e *Toarts''.

## Administracion

## Demografia

## Lhuecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams internes
### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Bles

**Bles** (*Blois* en francés) es una comuna francesa elo capluòc del departament de Loir e Char, dins la region del Centre-Val de Léger.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Vejatz tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas

## Nòtas
Capitala Europèa de la Cultura

Lo títol de **Capitala Europèa de la Cultura** es decernit per la Comission Europèa e lo Parlament Europèu a una vila europèa (o mai d'una), que durant un an pòt mostrar son desvolopament e sa vida culturaus. Cèrtei vilas europèas an aprofichat aquesta designacion per transformar completament seis estructuras culturalas e èsser reconegudas au plan internacionau.

## Lista dei vilas chausidas
* 1985: Atenas (Grècia)
* 1986: Florença
* 1987: Amsterdam
* 1988: Berlin (part occidentala)
* 1989: París (França)
* 1990: Glasgow (Escòcia)
* 1991: Dublin (Irlanda)
* 1992: Madrid (Espanha)
* 1993: Anvèrs
* 1994: Lisbona (Portugal)
* 1995: Luxemborg
* 1996: Copenaga
* 1997: Tessalonica
* 1998: Estocòlme
* 1999: Weimar
* 2000: Avinhon, Bergen, Bolonha, Brussèlas, Helsinki, Cracòvia, Praga, Reykjavík, Sant Jaume de Compostèla (Galícia)
* 2001: Porto, Rotterdam
* 2002: Salamanca (Espanha) e Brujas (Belgica)
* 2003: Graz
* 2004: Gènoa, Lilla
* 2005: Cork (Irlanda)
* 2006: Patres
* 2007: Sibiu 
* 2008: Liverpool (Anglatèrra), Stavanger e Sandnes 
* 2009: Linz, Vílnius
* 2010: Essen, Istambol (Turquia) e Pécs (Ongria)
* 2011: Turku e Tallinn (Estònia)
* 2012: Guimarães e Maribor
* 2013: Marselha (Occitània) e Košice
* 2014: Umeå (Suècia) e Riga (Letònia)
Cosa (Dordonha)

[right|thumb|250px|Cosa a [Baiac]]
**Cosa** (*Couze* en francés) es una aiga de Perigòrd, dins lo departament de Dordonha, afluent en riba mança de Dordonha.

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Causers*, a la fin del sègle XIII, *Cosa* en 1460. L'origina seriá una basa idronimica preceltica **cosa*  o del preceltic **kus*, « torrent », o (pus seriosament), del gallic *cosā* o *cōsā*; lo tèma *coso-* es celtic .
Cosa (omonimia)

**Cosa** (sinonim de  o de ) pòt designar:

## [[Riu]]s
* Cosa, afluent de Dordonha, en Perigòrd.

## Luòcs
* Cosa e Sent Front, comuna de Perigòrd,
* Cosa, comuna de .
Niòrt

**Niòrt** (*Niort* en grafia mistralenca; *Niàu* en peitavin, *Niort* en francés) es una comuna de Peitau, capluòc del departament de las Doas Sèvras dins la region de .

## Geografia

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
*  - ''.
## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lhuecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams internes
### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Charlize Theron

**Charlize Theron** (n. 1975), es una actritz sud-africana de cinèma.

Lo primier Theron arribat en Africa de Sud es un colon uganaud occitan exiliat de França. Daniel Theron son reirereireoncle, devenguèt famós dal temps de la Segonda Guerra dals Boers, defuntat al ras de Fochville (ciutat nomenaa en l’onor dal general tarbés). Son nom de familha se pronóncia [tron] amb l’accent afrikaans.
Praça do Comércio

[vinheta|Arc de Trionf de la [Rua Augusta, en la *Praça do Comércio*]]
La **Praça do Comércio** (), mai coneguda coma **Terreiro do Paço**, es una plaça del quartièr Baixa de Lisbona situada sus las ribas de Tage, dins la zòna ont foguèt localizat lo palais dels reis de Portugal pendent prèp de dos sègles. Es una de las mai grandas Plaças d'Euròpa, amb prèp de  ( x ).

En 1511, lo rei D. Manuel I transferiguèt la seuna residéncia del Castelo de São Jorge cap a aqueste site prèp del flum. Lo Paço da Ribeira, coma sa bibliotèca de  volums, foguèron destruits per lo tèrratrem de Lisbona de 1755. A la reconstruccion, la plaça venguèt l'element fondamental del plan del Marqués de Pombal. Los edificis, amb d'arcadas qu'entornejan la plaça, albèrgan qualques Ministèris del Govèrn Portugués, amb l'excepcion del famós cafè *[[Martinho da Arcada]]*, lo mai vièlh de Lisbona, e un dels preferits de Fernando Pessoa.

Après la Revolucion de 1910 los edificis foguèron pintats en ròse republican. Tornèron recentament a sa color originala, lo jaune. Lo costat sud, amb sas doas torres carradas, es tornat cap a Tage. Çò que foguèt totjorn la dintrada nòbla de Lisbona e, per la grasas de marbre del Cai de las Colomnas, venent del flum, desbarquèron la reialtat, caps d'Estat e diplomatas.

Autres còps de personas, un còp per setmana dempuèi aqueste cai, se banhavan nudas - çò que causèt indignacion a l'epòca. 

Al centre de la plaça, i a l'estatua equèstra de D. Josèp I, erigida en 1775 per Joaquim Machado de Castro, lo principal escultor portugués del sègle XVIII. Amb lo temps, l'estatua de bronze prenguèt una patina verda. Al costat nòrd de la plaça, i a l'Arc de Trionf de la Rua Augusta, es la dintrada del quartièr de Baixa.

La plaça serviguèt de parc d'estacionament fins al decenni de 1990, mas uèi aqueste vast espaci s'utiliza per d'eveniments culturals e d'espectacles.

## Eveniments istorics
Lo 1 de febrièr de 1908, lo rei D. Carlos e son filh Loís Felip foguèron assassinats quand passavan en la plaça.

Lo 25 d'abril de 1974, la plaça foguèt lo teatre de las operacions de la Revolucion dels ulhets, que capvirèt lo govèrn de Marcello Caetano e l*'[[Estado Novo]]*. 

## Vejatz tanben
*Baixa
*Rua Augusta
*Marqués de Pombal
Rossio

[thumb|300px|Rossio vist dempuèi l'''[Elevador de Santa Justa*]]
La *'Praça de D. Pedro IV**, mai coneguda pel seu ancian nom de **Rossio*', es un centre neuralgic de [[Lisbona]] dempuèi sièis sègles. Recebèt corsas de buòus, festivals, paradas militaras e tanben autodafés pendent l'[[Inquisicion]] e uèi de reünions politicas ocasionalas. Los sòbris edificis pombalinos, son ocupats per de botigas de sovenir, joielariás e cafès.

Al sègle XIX la plaça foguèt calada de [[negre]] e [[blanc]], seguent un dessenh ondejant. Foguèt un dels primièrs dessenhs d'aqueste tipe a decorar las caladas de la vila. Al costat [[nòrd]] i a lo Teatre Nacional D. Maria II, que recebèt lo nom de la filha de D. Pedro.

== Estatua de D. Pedro IV ==
Al centre de la plaça, s'erigís l'estatua de [[Pedro IV de Portugal|D. Pedro IV]], vint-e-ochen rei de [[Portugal]] e primièr emperador del [[Brasil]] independent. A la basa, las quatre figuras femeninas son d'allegorias de la [[Justícia]], de la [[Saviesa]], de la Fòrça e de la Moderacion, qualitats atribuidas als *Reis-Soldats''.

Nasquèt una legenda urbana que l'estatua de D. Pedro IV seriá estada concebuda per l'emperador Maximilian de Mexic. Coma l'emperador de Mexic foguèt fusilhat en 1867, pauc abans que s'acabèt l'estatua, seriá estada reütilizada prontament dins lo projècte de revitalizacion del Rossio, çò qu'explicariá las – supausadas – semblanças de l'estatua del rei de Portugal amb la figura de l'emperador de Mexic.

## Imatges

Imatge:EstacaoRossioLisboa.JPG|Estacion Ferroviari del Rossio
Imatge:Estacao Rossio.jpg|Estacion Ferroviari del Rossio, de nuèch
|Teatre D. Maria II, en la Plaça del Rossio
Imatge:Pça. do Rossio - Lisboa.jpg|Detalh d'una de las doas fonts bessonas del Rossio
Imatge:Lisboa, coluna com estátua de D. Pedro IV (7).jpg|Estatua de D. Pedro IV
Keira Knightley

**Keira Knightley** (n. 1985) es una actritz anglesa de cinèma nascuda a Londres. Passèt la màger part de sa vida a Richmond upon Thames. Es la filha de l'actor de teatre Will Knightley e de la dramaturga e ex actritz escocesa Sharman MacDonald. Lo sieu fraire, Caleb, trabalha dins lo mond de la musica. Es estat nomenada als prèmis Oscar e Glòbes d'Aur coma melhora actritz.
Pamela Anderson

**Pamela Denise Anderson** (n. 1967), es una manequin e actritz canadiana de cinèma e television. Mentre foguèt maridada amb Tommy Lee, foguèt coneguda coma Pamela Anderson Lee. A dobla ciutadania canadiana e nòrd-americana dempuèi lo 2004.

## Referéncias
Saint Louis (Missorí)

**Saint Louis** (*Saint Louis* o *St. Louis* en anglés) es una ciutat de l'estat american de Missorí. Sa populacion èra de  abitants en 2008. Sa superfícia totala es .


File:St Louis night expblend.jpg|Lo centre de nuèch
File:St. Louis MO Ralph Moran.jpg|Washington Avenue
File:Hedge_Maze,_St_Louis_Botanical_Gardens_(St_Louis,_Missouri_-_June_2003).jpg|Lo jardin botanic
Jenna Haze

right|thumb|''Jenna Haze''
**Jenna Haze**, (*Fullerton, Califòrnia, Estats Units d'America, 22 de febrièr de 1982), es una actritz de cinèma pornografic americana.

## Ligams extèrnes

* Site oficiau
Stefan Zweig

right|thumb|''Stefan Zweig'', 1900
**Stefan Zweig**, (* Viena, Àustria, 28 de novembre de 1881 - † Petrópolis, Brasil, 22 de febriér de 1942) foguèt un escrivan austriac.

## Òbras

* *Die Welt von Gestern*.
* *Die Liebe der Erika Ewald*.
* *Brief einer Unbekannten*.
* *Drei Dichter ihres Lebens. [[Giacomo Casanova|Casanova]] – [[Stendhal]] – [[Lew Nikolajewitsch Tolstoi|Tolstoi]].*

## Ligams extèrnes
* Sociedat Internacionala Stefan Zweig
Paz Vega

**Paz Vega**, (Paz Campos Trigo), (n. 1976), es una actritz espanhòla de cinèma.

## Ligams extèrnes

* Site oficiau
Uc Capet

**Uc Capet** o **Uc Ièr** que ho duc deus Francs abans d'estar elejut Rei deus Francs en 987. Que fondè atau la dinastia deus capecians qui succedí aus carolingians (los descendents de Carlesmanhe) e qui vadore dinastia deus reis de França.
Conchita Martínez

[thumb|right|... [Conchita Martínez... & Luke Jensen...]]
**Conchita Martínez** es una èx-jogaira de tennis espanhòla. Nasquèt lo 16 d'abril de 1972 a Montson (Aragon). 

Ganhèt lo torneg de Wimbledon en 1994, contra Martina Navratilova.

Trionfèt a de mai dins 33 torneges, en tot se gasanhar 3 medalhas olimpicas e foguèt numèro 2 del mond. 

Amassa amb Arantxa Sánchez Vicario formèron equipa en la Copa Federacion, que la se ganhèron 5 còps. Se retirèt en 2006.

## Torneges
* 1988: Sòfia.
* 1989: Wellington, Tampa e Phoenix.
* 1990: París, Phoenix e Indianapòlis.
* 1991: Barcelona, Kitzbühel e París.
* 1992: Kitzbühel.
* 1993: Brisbane, Houston, Roma, Vermont e Filadèlfia.
* 1994: Hilton Head, Roma, Wimbledon e Vermont.
* 1995: Hilton Head, Amelia Island, Amborg, Roma, San Diego e Los Angeles.
* 1996: Roma e Moscòu.
* 1998: Berlin e Varsòvia.
* 1999: Sopot.
* 2000: Berlin.
* 2005: Pattaya.
Vath deus Reis

thumb|right|Vath deus Reis

La **Vath deus Reis** (var. **Val dels Reis, Vau dei Reis**), (en arabi : وادي الملوك Wādī al-Mulūk‎) qu'ei ua anciana necropòli faraonica de l'Empèri Navèth de l'Egipte Antica (enter las 18au e 20au dinastia qui regnèn enter los sègles -XVI e -XI). Qu'ei situada sus l'arribèra occidentadua deu fluvi Nil au ras de l'antica ciutat de Oaset (Tèbas entaus grècs) e dens ua depression de la Cadena Libica.

Qu'ei un deus principaus lòc arqueologics e toristic d'Egipte e qu'ei famosa per acessa las tombas de Ramses II e de Totankhamon. Los tombèus que son deu tipe ipogèu, qu'ei a díser que son curats dehens l'arròca. Gaireben tots que son estats profanats e panats (com ac ho tanben lo famós tombèu de Totankhamon a maugrat de conservar ua bèra mòstra de tresaurs).

Los tombèus que son classificats dab un nombre KV (per *King Valley* en anglés).
Tetí

**Tetí** que ho lo purmèr faraon de la VI dinastia egipciana. Que regnè durant lo sègle -XXIV. Qu'ei mentavut per Maneton dab lo nom de Orthoes e lo Canon Reiau de Turin qu'ei deficient sus la soa mencion.

Que seré arribat au poder en esposant Ipot, hilha deu darrèr faraon de la V dinastia mort shens nat eretèr masculin. Segon Maneton, que seré estat aucit per un cortesan dens ua conspiracion de palais. 

Que ho sepelit dens la soa piramida, uei pro arrueinada, de Saqqarah e entornejat de tombas de notables de la soa cort (en particlular deu mastaba deus sontiati Mereroka qui esposè la soa hilha Seshehset) e de piramidas de las soas reinas. 

## Honts
* Grimal, Nicolas. *Histoire de l'Egypte ancienne*. París : Fayard, 1988
* Shaw, Ian. *The Oxford History of Ancient Egypte*. Oxford : Oxford University Press, 2000.
Osorkon II

thumb|200px|left|Perhiu d'Osorkon II, Lovre
thumb|left|Triada Her, Oser, Isis, Lovre
**Osorkon II** que ho un faraon de la XXIIau dinastia egipciana. La soa capitala qu'èra Tanis.

Que joguè un ròtle deus grans dehens l'istòria de l'art egipcian en bèth enriquir lo temple de Bastet a Per Bastet (Bubastis) e en tot bastir tanben ua sala monumentau dab colomnas Atoricas (qui cèrtes caps monumentaus e son expausats uei au Lovre) ; qu'ei tanben de la soa epòca que data ua de las esculturas mei famosas de l'art egipcian ua triada de Osr, Isis e Her (*Osiris, Isis e Òrus*) expausada tanben au Lovre).

## Titulatura
* Nom de rei de Hauta e Baisha Egipte (*Oser Maat Ra Setep n Imen*) :


* Nom de Hilh de Ra "Osorkon aimat de Ra" (*mri-Imn Osrkn*):
Gimnospèrmas

Las **gimnospèrmas** son un grope de plantas de granas qu'incluson los conifèrs, cicads, *[[ginkgo]]* e gnetales. Lo tèrme de *gimnospèrma* ven del mot grèc *gymnospermos* (*γυμνόσπερμος*), que significa , en referéncia a l'estat de sas granas (dichas ovuls abans la fecondacion). Las granas nusas contrastan amb las granas de las plantas de flors (angiospèrmas) que cabon dins un ovari.

## Classificacion

Sosclassa **[[Cycadidae]]**
*Òrdre **[[Cycadales]]**
**Familha **[[Cycadaceae]]**: *Cycas*
**Familha **[[Zamiaceae]]**: *Dioon*, *Bowenia*, *Macrozamia*, *Lepidozamia*, *Encephalartos*, *Stangeria*, *Ceratozamia*, *Microcycas*, *Zamia*.

Sosclassa**[[Ginkgoidae]]**
*Òrdre **[[Ginkgoales]]**
**Familha **[[Ginkgoaceae]]**: *Ginkgo*

Sosclassa**[[Gnetidae]]**
*Òrdre **[[Welwitschiales]]**
**Familha **[[Welwitschiaceae]]**: *Welwitschia*
*Òrdre **[[Gnetales]]**
**Familha **[[Gnetaceae]]**: *Gnetum*
*Òrdre **[[Ephedrales]]**
**Familha **[[Ephedraceae]]**: *Ephedra*

Sosclassa**[[Pinidae]]**
*Òrdre **[[Pinales]]**
**Familha **[[Pinaceae]]**: *Cedrus*, *Pinus*, *Cathaya*, *Picea*, *Pseudotsuga*, *Larix*, *Pseudolarix*, *Tsuga*, *Nothotsuga*, *Keteleeria*, *Abies*
*Òrdre **[[Araucariales]]**
**Familha **[[Araucariaceae]]**: *Araucaria*, *Wollemia*, *Agathis*
**Familha **[[Podocarpaceae]]**: *Phyllocladus*, *Lepidothamnus*, *Prumnopitys*, *Sundacarpus*, *Halocarpus*, *Parasitaxus*, *Lagarostrobos*, *Manoao*, *Saxegothaea*, *Microcachrys*, *Pherosphaera*, *Acmopyle*, *Dacrycarpus*, *Dacrydium*, *Falcatifolium*, *Retrophyllum*, *Nageia*, *Afrocarpus*, *Podocarpus*
*Òrdre **[[Cupressales]]**
**Familha **[[Sciadopityaceae]]**: *Sciadopitys*
**Familha **[[Cupressaceae]]**: *Cunninghamia*, *Taiwania*, *Athrotaxis*, *Metasequoia*, *Sequoia*, *Sequoiadendron*, *Cryptomeria*, *Glyptostrobus*, *Taxodium*, *Papuacedrus*, *Austrocedrus*, *Libocedrus*, *Pilgerodendron*, *Widdringtonia*, *Diselma*, *Fitzroya*, *Callitris* (incl. *Actinostrobus*), *Neocallitropsis*, *Thujopsis*, *Thuja*, *Fokienia*, *Chamaecyparis*, *Cupressus*, *Juniperus*, *Calocedrus*, *Tetraclinis*, *Platycladus*, *Microbiota*
**Familha **[[Taxaceae]]**: *Austrotaxus*, *Pseudotaxus*, *Taxus*, *Cephalotaxus*, *Amentotaxus*, *Torreya*
IIau dinastia egipciana

La **IInda Dinastia Egipciana** que regnè durant la segonda meitat deu -III millenni. Quauques uns deus sons reis que son mentavuts dens lo Canon Reiau de Turin e la Lista Reiau d'Abidòs.

Que hè partida (amassa dab la Ièra dinastia egipciana) deu periòde Tinita qui precedè l'Ancian Empèri egipcian. Durant aquesta tempsada lo poder reiau e l'unificacion de las duas tèrras de Hauta e Baisha Egipte que's renforcèn. Aquò que sembla confirmat peu nom de Her (nom d'Òrus) deu purmèr sobeiran : Hetepsekhemoi (), aperat  deu son nom de .

## Reis de la II dinastia
*Hetepsekhemoi (Bedjaó dens la Lisat reiau d'Abidòs)
*Nebra (Kakaó dens la Lisat reiau d'Abidòs)
*Nineter
*Oneg
*Senedj
*Peribsen
*Khasekhemoi
Lista Reiau d'Abidòs

La **Lista Reiau d'Abidòs** que ho gravada peu faraon Seti Ièr en bèth mentàver los noms de 76 reis qui'u precedín. 

Que'ns da atau informacions preciosas sus l'istòria egipciana a maugrat d'estar a l'origina un document cultuau meilèu que non pas istòric (la hemna faraon Hatchepsot e l'eretic Amenòfis IV n'i son atau pas mentavuts).

## Lista completa
700px|centrat|vinheta|Dessenh de la lista sancera, las duas purmeras linhas dab los cartoches deus rei e la darrèra dab repetant los noms de Seti Ièr

#### [[Ièra dinastia egipciana|I Dinastia]]

#### [[IIau dinastia egipciana|IIau dinastia]]

#### [[IIIau dinastia egipciana|III dinastia]]

#### [[IVau dinastia egipciana|IV dinastia]]

#### [[Vau dinastia egipciana|V dinastia]]

#### [[VIau dinastia egipciana|VI Dinastia]]

#### VII e VIII Dinatias

#### [[IXau Dinastia egipciana|IX Dinastia]]

#### XI e XII Dinastias

#### [[XVIIIau Dinastia egipciana|XVIII Dinastia]]

#### [[XIXau Dinastia egipciana|XIX Dinastia]]
Meni

**Menès** qu’ei un rei egipcian considerat com lo fondator de la purmèra dinastia e l’unificator de la Hauta e la Baisha Egipte. Que regnè de cap a -3100.

Qu’ei a còps con.honut dab lo rei Narmer (dilhèu la medisha persona o un predecessor - lo quite pair) identificat dab la paleta eponima e eth tanben associat dab l’unificacion deu país.

La soa realitat istorica que’s mescla dab lo mite de fondacion e d’unifacacion d’Egite per la victòria e la conquesta de la Hauta Egipte suber la Baisha.

## Honts
* Grimal, Nicolas, *Histoire de l'Egypte ancienne*. París : Fayard, 1988
* Shaw, Ian, *The Oxford History of Ancient Egypte*. Oxford : Oxford University Press, 2000.

## Ligam intèrne
* Lista Reiau d'Abidòs
Christopher Marlowe

drecha|vinheta|180px|Christopher Marlowe (?)
**Christopher Marlowe**, (c. 26 febrièr 1564 - 30 mai 1593) foguèt un grand dramaturg anglés del periode isabelin.

= Òbras =

## Teatre

* *Dido, Queen of Carthage* (c. 1586).
* *Tamburlaine the Great* (c. 1587-1588).
* *The Jew of Malta* (c. 1589).
* *Doctor Faustus* (1589 o 1593).
* *Edward II* (1592).
* *The Massacre at Paris* (1593).

## Poesia

* *The Passionate Shepherd to his Love* (1593?).
* *Hero and Leander* (1593?).

= Ligams extèrnes =

*Òbras de Christopher Marlowe e-book
*Societat Marlowe
Temples d'Abó Simbel

Lo dus **Temples d'Abó Simbel** que hon bastits per Ramses II entau son culte, lo cultes deus dius e lo culte de la soa esposa Nefertari a la termièra meridionala d'Egipte, au ras de la dusau cataractas deu Ni. A l'escadença de la creacion deu Lac Nasser per'mor de la bastida d'ua estanca suu Nil, que hon miaçats d'estar negats e que hon desplaçat au cap d'ua operacion de gran endom on e hon trencats, desplaçats a tròç e ua arròca que ho reconstituida entau acessar.
El Temps

**El Temps** es un setmanièr d'actualitat en catalan editat a Valéncia per las Edicions del País Valencià dempuèi 1985 e distribuit dins totes los Païses Catalans. L'editor e creator n'es Eliseu Climent. La redaccion a de burèus a Barcelona, Valéncia e Palma. 

Es vengut una publicacion de referéncia dins los Païses Catalans, ont a un grand prestigi; en 2001 atenguèt un tiratge de  exemplars.
Al mitan dels ans 1990, e sus l'empencha de Vicent Partal, foguèt un dels primièrs mejans de comunicacion en catalan presents sus Internet. 

## Ligams extèrnes
* Site d'El Temps
Valés Oriental

Lo **Valés Oriental** (*Vallès Oriental* en catalan) es una comarca de Catalonha que limita amb Osona e Selva (al nòrd), Maresme (a l'èst), lBages e lo Valés Occidental (a l'oèst), Barcelonès (al sud). La capitala de la comarca es Granollers. Amb lo Valés Occidental forma la granda comarca naturala de Valés. Geograficament, Valés e Penedès forman la fòssa tectònica del Valés-Penedès, dins la depression prelitorala catalana.

## Vegetacion
La vegetacion naturala del Valés Oriental es la pròpria de l'airal mediterranèu, amb predominança de l'euse e del pin. 

Se tròba qualques rovièras dins la serrada del Montnegre. 
Dins lo massís de Montseny se tròban tanben rovièras e qualques bòsques de faus e avets.