Senta Gema e Martalhac

**Senta Gema e Martalhac**  o *Senta Gèma e Martalhac*, (*Sainte-Gemme-Martaillac* en francés) es ua comuna gascona d'Agenés, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. 

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
* Las fòrmas ancianas son : *Sanctae Gemme (ecclesia ~)*, en latin, en 1197, *Martalhac (par. de ~)*, en occitan, en 1259, *Sancta Gemma*, en latin, en 1274, *Sancte Gemme (parrochia ~)*, en latin, en 1305, *Sancta Gemma*, en latin, en 1307-1317, *Sancte Gemme (parrochie ~) et Sancti Petri de Marcilhaco (alias Martilhaco)*, en latin, en 1314, *Sancte Gemme (capella ~), capella de Martilhaco*, en latin, en 1326. La prononciacion es ['seŋtə'ʒemə / marta'ʎak] .
* **Senta Gema**. La purmèira dificultat es la question de l'obertura de *e*. Per Santa Gèma (Albigés), Patrici Pojada escriu un *è* obèrt, per Senta Gema (Gers), un *e* barrat (e atau ha la mapa deu Conselh Generau deu Gers). Per Senta Gèma (Gironda), Bénédicte Boyrie-Fénié causeish un *è* obèrt , perqué la comuna es dens la Petita Gavacheria. Ací, lo *e* barrat es, au mens se supausa, lo resultat d'una observacion. Senta Gema, supausada la sòr (bessona) de Senta Quitèira e de Senta Liurada, es una martira d'Aquitània, mèi o mens legendària , mès lo siti *nominis* plaça lo martiri de Gemma en 109 e lo de Quitèira au sègle V. 
* **Martalhac** vendré deu nom latin d'òme **Martilius*, inatestat, tirat de *Martius*, dab lo sufixe *acu*, latinizacion deu sufixe gallés *-āco(n)*. Martalhac èra donc probablament ua anciana grana propietat antica qu'avèva per mèste *Martilius*. Lo *-i-* de la segonda sillaba s'assimilèt au *-a-* de la purmèira . L'assimilacion vocalica es pas tan frequenta dens los toponimes occitans (au segond millenari) que la dissimilacion, mès com es un fenomèn ancian e que seré enqüèra mèi mauagit de justificar un ipotetic **Martalius*, sembla logic que lo fenomèn aja foncionat dens aqueth sens. I a un Martilhac, un Martilly, mès tanben un Martailly. Segon Xavier Delamarre, lo tèma **mart-* es celtic e un nom inatestat *Martilios* pòt estar a l'origina deus noms semblablas.

## Istòria
* Senta Gema e Martalhac èran (normalament) de la ciutat deus *Nitiobròges* e après de la diocèsi d'Agen, çò que justifica mèi o mens de los plaçar dens l'Agenés. Dempui lo 13 d'agost 1317 e d'aquí a la Revolucion, èran de la diocèsi de Condòm creada per Joan XXII .
* Senta Gema èra ua parròpia e Martalhac son annèxa . Dens la comuna de La Bastida Castèthamorós dempui la Revolucion, las duas se'n separèn en 1879. 

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Boglon; es adara deu canton de las Seuvas/Ahorèsts /deus Bòscs de Gasconha.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* roinas de la glèisa de Sent Pèir (deus ligams ? encadenat ?) de Martalhac
## Vòta
La vòta es lo 25 d'aost o au dimenge pus près. Es lo jorn de Sent *Geniès* o *Sent Gény* (*Gines* ? en occitan, qu'es lo nom d'ua anciana parròpia de La Bastida Castèthamorós . Mistèri...

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas