open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Jumilhac lo Grand

*Jumilhac lo Grand* o pusleu **Jumilhac lu Grand**  (*Jumilhac-le-Grand* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

350px|centre|thumb|Jumilhac dins lo Lemosin linguistic

## Toponimia
La prononciacion es [zʉmi’ʎa] o~ [ðʉmi’ʎa] [lʉ’grɑ̃m]. Las fòrmas ancianas son *Diocesis Gemiliacensis*, en latin, en 580, *Gemiliacus*, en latin, au segle VII, *Jumilhacum*, en latin, au segle XIV.

*Jumilhac* es format dau nom latin d'òme *Gemellius*, emb lo sufixe *-acum*, latinizacion dau sufixe celtic *-ācon*. Jumilhac èra la propietat de Gemellius. *Grand* fuguet ajustat davant lo segle XVIII, per diferenciar lo nom dau **Pitit Jumilhac* (comuna de La Chapela Fauchier).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Bachalariá

**La Bachalariá** (*La Bachellerie* en francés) es una comuna occitana dins la region istorica de Perigòrd administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
La prononciacion es [lɒbɒʦɒlɒ’rjɔ] . Las fòrmas ancianas son *Sern*, coma lo nom dau riu, en 1403, *La Bachalaria* en 1466, *La Bachellerie du Cern* (sens data), *Le Cern de la Bachellerie* . *La Bachalariá* poiriá venir de la meitadaria d'un *bachalier* (joine òme nòble), mas lo mot *bacalar* en ancian occitan èra pusleu pejoratiu e La Bachalariá seriá « los bens de *Bachalier* », nom d'òme (o eventualament títol), emb lo sufixe *-ia*, estachat a un nom de persona, tipe de formacion que se rencontra a partir de la fin dau segle XIII (darriera epòca de colonizacion eissegada), puei se multiplica au periòde de reconstruccion d'après la guèrra de Cent Ans .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Capèla Albarèlh

**La Capèla Albarèlh** o, probablament inventat, *La Capèla d'Albarèlh*(*La Chapelle-Aubareil* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [lɒkɒ’pɛlɒ] [ɒlbɒ’rɛj] . Las fòrmas ancianas son *Al Barelh* al sègle XIII, *Albarelh seu la landa*, (o la landa) en 1406; *La Capèla* arribèt pus tard . Lo mot *capèla* agèt los sens successius de « partida de la glèisa de Tors que gardava lo mantèl, la *cappa*, de Sent Martin », de « partida de glèisa amb un autar segondari » (sens encara conservat), puèi de « pichona glèisa » .
*Albarelh* es donc lo nom ancian del vilatge . Seriá un derivat d*'albar*, per un lòc plantat d'albars (site de las comunas de Dordonha) , ipotèsi acceptada per Chantal Tanet e Tristan Hordé, qu'apond una autra possibilitat, **barra*, del gallic **barro*, « extremitat, cima »; *Albarelh*, sus un planòl de 260 m, seriá una barrièra; lo mot *albar* ven del latin vulgar **albarus*, derivat de *albus*, « blanc » .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Boissiera d'Ans

**La Boissiera d'Ans** (en francés: *La Boissière-d'Ans*) es una anciana comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània. 

Dempuei lo 1er de genier 2017, es comuna delegada de la comuna novela de Cujac Auvesera Vau d'Ans emb Sent Pantali d'Ans e Cujac.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
La prononciacion es [lɒbwɛj’ʂjɛrɒ] [dɑ̃m] .
* Lo nom de **la Boissiera**  (atestacions : *Sanctus Martinus de Boseira*, en 1120, pas assegurada, mas Sent Martin es encara lo patron de la gleisa, çò que pòt verificar qu'es lo mesme luòc; *Buxeria*, en 1382) ven del latin *buxaria*, luec onte i a beucòp de bois (latin *buxus* emb lo sufixe *-aria*) , . Lo bois se plai sus un sòu calcari o marca una ocupacion anciana .
* ...**Ans** (atestacion *Anz* en 1243) es lo nom d'una chastelania propietat dau viscomte de Lemòtges; lo nom vendriá d'un nom de persona latin, *Antius*, que designava a l'origina, una persona d'Antium, au Laci, en Itàlia centrala. Dins la chastelania, i aviá de las farjas e justament apelan *La Forge-d'Ans* (en francés) un vilatge situat à l'èst dau borg . La grafia es *Anç*.

## Istòria

## Administracion

* La comuna èra dau canton de Tenon e dempuei 2015 es dins lo canton noveu *Isle-Loue-Auvézère* (en francés), en occitan Eila-Loa-Auvesera (?), emb un bureu centralisator a Eissiduelh.

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Cassanha (Perigòrd)

**La Cassanha** (*La Cassagne* en francés) es una comuna d'Occitània dins la region istorica de Perigòrd administrada per lo departament de Dordonha e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [lɒkɒ’ʂaɲɒ] . Las fòrmas ancianas son *La Cassaigne* en 1251, *Cassanea*, en latin, en 1320, *Cassanha* en 1365 . *La Cassanha* ven de l'occitan *cassanha*, « bòsc de casses/jarrics », vengut del latin *cassanea* o del gallic *cassaniā* segon Xavier Delamarre (lo mot *cassanos* es gallic) .
## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

La Cassagne église.JPG|La gleisa de Sent Bertomiu.
La Cassagne église portail.JPG|Lo portau de la gleisa.
La Cassagne presbytère.JPG|La curaatenenta a la gleisa.
La Cassagne croix (1).JPG|La crotz dau .
La Cassagne grange dimière (2).JPG|La granja deimièra.
La Cassagne Château pigeonnier.JPG|Lo colombier dau Chastau.


## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha
## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Chapela Fauchier

**La Chapela Fouchier**  o *La Chapela Fòuchier* [lɒɕɒ’pɛlɒ] [fɔw’ɕje] (mas l'enregistrament dona en realitat [lɒɕɒ’pɛlɒ] [fu’ɕje])  o *La Chapela Fauchier* o **la Chapela Fochier** (*La Chapelle-Faucher* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es escrita [lɒɕɒ’pɛlɒ] [fɔw’ɕje] (mas l'enregistrament donava en realitat [lɒɕɒ’pɛlɒ] [fu’ɕje]). Las fòrmas ancianas son *Ecclesia Fulcherii*, en latin, au segle XIII, *Capella Fulcherii*, en latin, en 1380. Lo mot *chapela* aguet los sens successius de « partida de la gleisa de Tors que gardava lo manteu, la *cappa*, de Sent Martin, de « partida de gleisa emb un autar segondari », puei de « pitita gleisa » ; *chapela* se pòt comprener sovent coma « gleisa » qu'a pas lo títol de paròfia.
* **Fochier** es un nom germanic d'òme (lo senhor probablament), **Falk-hari* « faucon + armada », occitanizat en *Folchier* puei *Fochier*.
### Jumilhac ? Jumilhac de Còla ? Pitit Jumilhac ?
Las fòrmas ancianas son *Jumilhacum* au segle XIII, *Jumilhac-le-Petit* en 1734 (per oposicion a Jumilhac lo Grand. La mapa actuala escriu *Petit Jumilhac*, las precedentas *Jumilhac* o *Jumillac*. *Jumilhac* es format dau nom latin d'òme *Gemellius*, emb lo sufixe *-acum*, latinizacion dau sufixe celtic *-ācon*. Jumilhac èra la propietat de Gemellius.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Chapela de Gonaguet

**La Chapela de Gonaguet** [lò sòpélò dé gonòge] (*La Chapelle-Gonaguet* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de la Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània .

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [lɒɕɒ’pɛlɒ] [degunɒ’ge]. Las fòrmas ancianas son *Capella d'Agonaguet* en 1199, *Gonaguetam*, en latin, en 1380. Lo mot *chapela* aguèt los sens successius de « partida de la gleisa de Tors que gardava lo manteu, la *cappa*, de Sent Martin », de « partida de gleisa amb un autar segondari » (sens enquera conservat), puèi de « pichona glèisa ». *Gonaguet*, lo nom ancian dau vilatge, es un diminutiu d'Agonac, emb aferèsi (*Agonaguet* > *Gonaguet*).
### Merlanda (nom supausat)

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luècs e monuments
* **Champspenduts** [ɕapɛ̃n’dy] (oficialament "Les Chats Pendus").

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Chapela de Montaborlet

**La Chapela de Montaborlet** (*La Chapelle-Montabourlet* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
La prononciacion es [lɒθɒ’pɛlɒ] [demũntɒbur’le] .
* **La Chapela (de M.)**. Lo nom de la gleisa es atestat en 1411 : *Capella prope Turrim Blancam*, « près de La Tor Blancha » . Lo mot *chapela* aguet los sens successius de « partida de la gleisa de Tors que gardava lo manteu, la *cappa*, de Sent Martin, de « partida de gleisa emb un autar segondari », puei de « pitita gleisa » ; *chapela* se pòt comprener simplament coma « gleisa » qu'a pas lo títol de paròfia.
* **Montaborlet**. Las atestacions dau nom son *Mons Burlanus*, en 1142 (latinizacion), *Monte Borlet* au segle XIII  e *Montaborlet*, en 1380. *Mont*, dau latin *mons*, *montis*, representa pusleu un pueg (en realitat, lo borg es sus un planetge de quasi 200 m). *-Borlet* es l'eretier dau nom germanic de persona *Burilo*, diminutiu de *Bur-*, dau mot *bûr*, « maison, ostau », o dau nom *Borila*, emb una finala adaptada en occitan. Segon Dauzat, lo determinant de *Chapela* seriá un vilatge vesin , mas onte ?

## Istòria
* Entre 1825 e 1877, La Chapela de Montaborlet fuguet annexada a Cercle .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Vertelhac; es aura dau canton de Rabairac.

## Demografia

* fusion emb Cercle de 1825 a 1877

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Chapela de Gresinhac

**La Chapela de Gresinhac** (*La Chapelle-Grésignac* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [lɒθɒ’pɛlɒ] [degreʐiː’ɲɒ]. Las fòrmas ancianas son *Capella de Grasinhaco* (latinizacion) au segle XIII, *La Chapelle Gresinhac* au segle XVI. Lo mot *chapela* aguèt los sens successius de « partida de la gleisa de Tors que gardava lo manteu, la *cappa*, de Sent Martin », de « partida de gleisa amb un autar segondari » (sens enquera conservat), puèi de « pichona gleisa ». *Gresinhac* es lo nom d'un vilatge vesin, [situat a l'est dins la mesma comuna]; *Gresinhac* es format dau nom latin *Graecinius*, derivat de *graecus*, « lo grec », emb lo sufixe *-acum*, latinizacion dau sufixe celtic *-ācon*. Gresinhac èra la propietat de Graecinius.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* Entre 1827 e 1841, la comuna era fusionada emb Charvard.

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Coquilha

**La Coquilha** (en francés: *La Coquille*) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [lakuki’ʎɒ]. I a pas de fòrmas ancianas e la comuna era pas paròfia davant la revolucion francesa. *La Coquille* ven pas de la fòrma o de la natura dau terren (Dauzat), es pas un nom occitan maugrat lo site dau Conselh Generau (se ditz *cauquilha* en lemosin), mas francés. Los romius qu'anavan a Sent Jacme de Compostela estachavan a lur manteu una valva d'un cauquilhatge, la cauquilha Sent Jacme. La sola referéncia solida es la de Chantal Tanet e Tristan Hordé.

### (Senta Maria de ?) La Frègia
*Frègia* vendriá dau nom germanic *Frotgius*. Veire Sent Peir de Frègia.

## Istòria
La Coquilha era de la comuna de Senta Maria de Frègia, puei lo nom de la comuna venguet *La Coquille* en 1856.
## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna
* Édouard Valéry es una resistant francesa de la Segonda Guèrra Mondiala

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Ladornac

**Ladornac** (*La Dornac* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [lɒdur’na] . Las fòrmas ancianas son *Villa Ladorniac* au segle XI (escrit *Lodorniac* per Dauzat), *La Dournac* au segle XVII . *Ladornac* ven d'un nom gallic d'òme **Luturnos*, inatestat (vengut benleu de **Luturinos* o de **Luturon-*) segon Xavier Delamarre, de *Laturnius*, nom « galloroman » (Tanet e Hordé), de **Luturnos* (associat per Dauzat a *lut-*, « fanha »), nom gallic d'òme (Albèrt Dauzat), de *Laturnius* (o **Luturnos*), noms « galloromans » (site de las comunas de Dordonha), lo tot emb lo sufixe *-acum*, adaptacion latina dau sufixe gallic *-acon* .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Fuelhada

**La Fuelhada** (*La Feuillade* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [lɒfø’ʎadɒ] . Las fòrmas ancianas son *La Folhada* au segle XIII, *Foliata*, en latin, en 1365 . *La Fuelhada* ven dau latin *folia*, « fuelha » e per extension « bòsc, ombratge daus aubres », emb lo resultat dau sufixe latin *-ata*; lo site de las comunas de Dordonha precisa que lo nom es l'occitan *fuelhada*, « forest de fuelhós », per oposicion a una forest de rosinós; Chantal Tanet e Tristan Hordé escriven que lo nom ven de *fuelha* , mas la prumiera atestacion sembla bastida sus l'occitan vielh *folha*, non diftongat, 'laidonc que la fòrma actuala es estada atirada per *fuelha*, fòrma diftongada pus recenta.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha
## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Fòrça (Perigòrd)

**La Fòrça** (*La Force* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha e la region de la Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [la’fɔrʂɒ] . Las fòrmas ancianas son *Parochia Sancti Victoris*, en latin, al sègle XIV,  *Forcia* (latinizacion) en 1382, *Ostal « espital » de la Forssa* en 1395 . *La Fòrça* ven de l'occitan *fòrça*, del bas latin *fortia*, derivat del latin classic *fors*, *fortis*, « fòrt »; lo nom es motivat per una fortalesa .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luècs e monuments
## Personalitats ligadas emb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cofactor (bioquimia)

Un **cofactor** es un atòm, ion o molecula que participa al procès catalitic sens èsser enzim ni substrat. Pòt contribuir a l'union de l'enzim al substrat o a la catalisi.

Los cofactors participan a aquel procès de dos manièras differentas:
* A travèrs d'una union fòrta amb l'apoenzim, sens èsser modificat en lo cicle catalitic.
* En agissent coma un segond *substrat*, en essent modificats en lo cicle catalitic, que fa qu'ajan besonh d'una autra catalisi per tornar dins l'estat original.

Los cofactors pòdon èsser d'ions metallics o un fum de moleculas organicas que recebon lo nom de coenzims.
Substrat (bioquimia)

En bioquimia, un **substrat** es una molecula sus la quela agís un enzim. 

Los enzims catalizan de reaccions quimicas qu'implican un substrat o de substrats. Lo substrat se jonh al sit actiu de l'enzim, e se forma un complèxe enzim-substrat. Lo substrat per accion de l'enzim es transformat en produch e es liberat del sit actiu, en demorant liure per recebre d'autre substrat.

L'eqüacion generala es la seguenta:

E S ⇌ ES → EP ⇌ E P

**A on E = enzim, S = substrat(s), P = produch(s)**
Notatz que sonque lo pas del mièg es irreversible.

Mejançant lo creissement de la concentracion de substrat, la velocitat de la reaccion aumentarà a causa de l'aumentacion de la probabilitat de formacion de complèxes enzim-substrat. Aquò arribarà fins qu'ajan pas mai d'enzim disponible per la formacion de complèxes enzim-substrat, çò que correspond a un ponch en que la velocitat aumenta pas mai. Los enzims constituisson lo factor limitant.
La Chapela de Montmaurelh

*La Chapela de Mont Maurelh* o **La Chapela de Montmaurelh**(*La Chapelle-Montmoreau* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [lɒɕɒ’pɛlɒ] [demũmmɔw’rɛj]. Las fòrmas ancianas son *Capella montis Maurelli*, en latin, en 1293, *Capella montis Maurelh*, en latin, en 1380.
* **La Chapela**. Lo mot *chapela* aguet los sens successius de « partida de la gleisa de Tors que gardava lo manteu, la *cappa*, de Sent Martin, de « partida de gleisa emb un autar segondari », puei de « pitita gleisa » ; *chapela* se pòt comprener sovent coma « gleisa » qu'a pas lo títol de paròfia.
* **Montmaurelh**. *Mont* ven dau latin *mons*, *montis*; lo vilatge es sus un puei de 180 m d'altitud. *Maurelh* ven dau latin vulgar **maurellus*, dau classic *maurus*, « brun encre coma un maure ». Quò's un nom d'òme pusleu que lo qualificatiu dau mont.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Reaccion quimica

Una **reaccion quimica** (o **cambiament quimic**) es tot procès quimic qu'una o mai substàncias (*reactius*) subisson de transformacions quimicas per se convertir en d'autra o d'autras (*produchs*). Aquestas substàncias pòdon èsser elements o compausats. Un exemple de reaccion quimica es la formacion d'oxid de fèrre produsida per la reaccion de l'oxigèn de l'aire amb lo fèrre.

La representacion simbolica de las reaccions se lor nomenan eqüacions quimicas.
La Gontariá e Bolonés

**La Gontariá e Bolonés** (*La Gonterie-Boulouneix* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Dempuei lo 1er de genier de 2019 es comuna delegada de la comuna novela de Brantòsme de Perigòrd.

## Geografia

## Toponimia
### La Gontariá
La prononciacion es [lɒgũntɒ’rjɒ]. I a pas de fòrmas ancianas. *La Gontariá* ven d'un nom d'òme, *Gontier*, dau germanic *Gundhar*, emb lo sufixe *-iá*. La Gontariá èra la propietat de Gontier. Quò's una formacion relativament recenta, presenta en França e en Lemosin, Carcin, etc.
### Bolonés
Las fòrmas ancianas son *Bolones* au segle XIII, *Boloneys* en 1360. Lo nom es format de *Bolon*, nom dau riu, emb lo sufixe *-ensis*.
***Bolon**. Las fòrmas ancianas son *Bolo* en 1400, *Boulou* après. Lo nom vendriá d'una basa preceltica **bol-*. Xavier Delamarre nòta pasmens que l'element *bolo-* es present dins l'antroponimia celtica, mas son sens es desconegut.
### Belaiga
Belaiga era tanleu lo segle XII un priorat de monjas benedictinas que dependiá de l'abadia de Ligüers, situat en riba de la Belaiga (dau latin *bella* e *aqua*).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Jamaia

**La Jamaia** (*La Jemaye* en francés) es una anciana comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània. Dempuei lo 1er de genier 2017 es fusionada emb Pontairaud e es venguda comuna delegada e chapluec de la comuna novela de La Jamaia e Pontairaud.

## Geografia

[{  "type": "ExternalData",  "service": "geoline",  "ids": "Q1070213",  "properties": {  "fill": "#fc3",  "stroke": "#fc6600"  }}]

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
La prononciacion es [lɒðɒ’majɒ].
Las fòrmas ancianas son *La Franagge*, au segle XIII, *Ecclesia de S. Viviano*, sens data, *Parochia de la Vuiana*, en 1365, *La Franayge*, en 1556, *La Jaumarie*, au segle XVI, *Saint-Bibien de Lajemaye*, en 1648, *La Jamaye*, sens data, *Lajemaye*, sens data, *La Gemaye*, au segle XVIII. Las fòrmas coma *La Franagge*, *La Franayge* an pas ren a veire emb lo nom moderne e desjògan tota temptativa d'interpretacion daus toponimistas; lo vilatge èra tròp lonh, a l'Edat Mejana, de las regions francofònas per poder pensar a un derivat de *frêne*, nom francés dau fraisse; *la Vuiana* s'explica per lo nom dau sent dedicatari de l'egleisa, probablament Sent Bebian de Santas, confondut sistematicament emb Sent Vivian de Sebàstia. La fòrma qu'esclara las atestacions pus recentas e lo nom actuau es *La Jaumarie*, en francés; Chantal Tanet e Tristan Hordé, seguts per lo site de las comunas de Dordonha, l'explican coma la propietat de *Jaumard*, derivat dau pichon nom *Jaume*,  equivalent de la fòrma sabenta *Jacme*. *La Jaumarie* (en francés) es tanben un luec de Cujac e donc lo nom es pas isolat a l'entorn. En teoria, **La Jaumaria*, emb lo sufixe femenin *-aria*, pòt èsser format directament sus *Jaume*, mas coma *Jaumard* es un nom frequent en Perigòrd , vau mai lo privilegiar. L'evolucion seriá *La Jaumariá* > **La Jaumària* (reculament de l'accent, frequent en lemosin) > **La Jamària* > *La Jamà(r)ia*, escrit *La Jamaia*. Per lo passatge de **La Jaumària* a **La Jamària*, l'aparenta simplificacion dau diftongue pòt tanben èsser una remotivacion per *Jacme*, prononciat *Jame*.

## Istòria
* En 2017, La Jamaia venguet comuna delegada de La Jamaia e Pontairaud. **La Jamaia e Pontairaud** es una comuna novela creada lo 1er de decembre 2016 per préner efecta au 1er de genier 2017 .

## Administracion

* Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Senta Aulaia; es aura dau canton de Rabairac.

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Ròcha Chalés

**La Ròcha Chalés** (en francés : *La Roche-Chalais*) es una comuna en partida en Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de .

Per mai de la meitat de la comuna s'i parla lo peitavin-sentongés.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [lɒ’rɔθɒ] [θɒ’le]. I a pas de fòrmas ancianas per'mor que lo nom sembla datar de la revolucion, quand formeren la comuna emb Sent Micheu de Ribiera (nom supausat), que tornet venir comuna de 1888 a 1973, e lo Petit Sent Agulin. *Ròcha* ven de **rocca*, un mot prelatin, absent dau latin classic, vaquí perqué los escribas ne'n donan sovent la traduccion *rupes*. Lo sens passet de « ròcha » a « chasteu bastit sus una tuca » e a « chasteu fòrt » .

*Chalés* es lo nom de la vila de Charanta. En 1973, *Saint-Michel-de-Rivière*, *Saint-Michel-L'Écluse-et-Léparon* e La Ròcha Chalés formeren una comuna , dau nom de *La Roche-de-Saint-Michel*, puei de *La Roche-Chalais*, lo 1er d'abriu de 1974. *Sent Micheu* es lo vocable de las gleisas de las comunas dispareissudas.
### Sent Micheu de Ribiera (nom supausat)
*Ribiera*, dau latin **riparia*, a lo sens occitan normau : fons d'una vau, terras long d'una aiga. Lo nom es atestat en latin en 1460, *Riparia* e *Rippia*.
### ''Lécluse'' (nom francés)
Lo nom es atestat en 1112, *S. Michael de la Clusa*. *Clusa* a lo sens de « passatge estrech » e ven dau latin medievau *clusa*, derivat dau latin classic *cludere*, « barrar ».
### L'Esparron (nom supausat)
*L'Éparon* es una anciana paròfia. Las fòrmas ancianas son *Sanctus Paulus de Sparo*, en latin, au segle XII, *Esparvo* en 1319. *Sparo* correspond segon Chantal Tanet e Tristan Hordé, a *esparron* en occitan [pusleu *esperon* o *esparon*], dau germanic **sporo*, pres au sens topografic d'« eschalon, barrancon » (lo vilatge es sus una tuca).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Tor Blancha

**La Tor Blancha** (*La Tour-Blanche* en francés) es una anciana comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània. Dempuei lo 1er de genier de 2017, es comuna delegada e chapluec de La Tor Blancha e Cercle.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [lɒtur’blɑ̃nɕɒ]. Las fòrmas ancianas son *Ecclesia Castri de Turre*, en latin, au segle XIII, *Turris alba*, en latin, en 1382. *Tor* ven dau latin *turris* e designa sovent lo chasteu, o una tor dau chasteu, sovent lo donhon, la tor bela; l'adjectiu *blancha* es latinizat en *alba*. Lo chasteu es enquera conservat en partida e lo vilatge tira son nom d'eu.

## Istòria
Sieti de chastelaniá en 1789, emb 3 parròfias (o partidas) dependentas.

## Administracion

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Bocariá

**La Bocariá** (*Labouquerie* en francés) es una anciana comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània. Dempuèi lo 1èr de genièr 2016 es comuna delegada de la comuna novèla de *Beaumontois en Périgord*. 

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [labuka’rjɒ] . Las fòrmas ancianas son *Botaricum*, en latin, al sègle XIV, *Bocaria* en 1460, *Boucaire* al sègle XVII, *Boucairie* al sègle XVIII, *La Bouquerie* al sègle XIX .

Segon Dauzat, *La Bocariá* ven de l'« ancian provençal » *boc*; lo nom seriá motivat per un elevatge de bocs . Segon lo site de las comunas de Dordonha, *La Bocariá* ven del mot *bocariá*, motivat per un elevatge de caprins o seriá la proprietat d'un nom d'òme, *Bouquièr* . Segon Chantal Tanet e Tristan Hordé, la primièra fòrma *Botaricum* correspond a un nom germanic d'òme, *Baldarich*, puèi l'atraccion de *bocaria* auriá donat lo resultat actual .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Cròpta

**La Cròpta** (*Lacropte* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
La Cròpta es atestat au segle XIII, *La Cropta*. La prononciacion es [lɒ’krɔtɒ]. Lo sens es l'occitan *cròta*, « cròs, cròsa, cavitat sosterranha, o cripta », evolucion dau latin *crypta*, mot vengut dau grec, sens influéncia de la fòrma emb iniciala sonorizada de l'italian, *grotta*, passada apres au francés *grotte*. I a en Perigòrd daus sinonimes, *cròs*, *cròsa*, d'origina probablament celtica, e Espelucha, tirat dau latin *spelunca*.
 
## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Vern; es aura dau canton dau Perigòrd Centrau.

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Linda

**La Linda** (*Lalinde* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [la’lindɒ] . Las fòrmas ancianas son *Castrum de la Lynde* en 1270, *La Lindia* en 1289, *vocatum in vulgari la Linda* en 1351, *Villa Lindeye* en 1316 . Dauzat explica *La Linda* per lo nom del senescal anglés Joan de la Lynde, que fondèt la bastida en 1267 , mas, explican Chantal Tanet e Tristan Hordé, lo nom del senescal ven del nom de la vila. La Linda non s'explica pas per lo nom de la vila de l'antica *Diolindum*, per de las rasons foneticas. Segon Tanet e Hordé, pr'amor de la preséncia de fonts, lo nom de La Linda es lo femenin de l'adjectiu occitan *linde*, vengut del latin *limpidus* . Segon lo site de las comunas de Dordonha, *La Linda* ven probablement del latin *limitem* « limit, frontièra[; mas de qué ?] », puèi l'attraction de l’occitan *linda* explica lo nom actual .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Móngia de Montastruc

**La Móngia de Montastruc** (*Lamonzie-Montastruc* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [la’mũnzjɒ] [demũntaʂ’try] . Las fòrmas ancianas son *Montrastuc* e *Montastruc* en 1414, *La Monzia* en 1450 ?,  *La Monsia* en 1450 . Una *mongiá* es un establiment religiós, un convent o un priorat (segon Tanet e Hordé, de monjas); *monge* ven del bas latin *monachus*, del grec *monakhos* . I a un reculament d'accent a *La Móngia*. Lo castèl de Montastruc, bastit al sègle XIII, donèt en primièr son nom al vilatge; las fòrmas ancianas son *Montastrucus*, en latin, en 1401, *Rappayrium* (« repaire ») *de Monte Astruco* en 1437 . Lo nom es compausat de *mont* (latin *mons*, *montis* e de *astruc*, sens actual, a l'origina « nascut jos una bona estèla », mas lo site de las comunas de Dordonha compren lo mot coma un nom de persona, alluèc que Tanet e Hordé li gardan sa valor d'adjectiu, aplicat al mont .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luècs e monuments
## Personalitats ligadas emb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Ròca de Gajac

**La Ròca de Gajac** (*La Roque-Gageac* en francés) es una comuna d'Occitània dins la region istorica de Perigòrd administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [lɒ’rɔkɒ] [degɒ’ʦa] . 
Las fòrmas ancianas son *Rupes de Gajaco*, en latin, en 1280 e en 1451 . *Ròca* ven de **rocca*, un mot prelatin, absent del latin classic, vaquí perqué los escribas ne donan sovent la traduccion *rupes* . Dins la practica, *ròca* correspond a un luòc fortificat.

*Gajac* se tròba tanben dins Gajac e Rolhàs. *Gajac* ven d'un pichon nom (praenomen) latin *Gaius* (fòrma pus anciana *Caius*) emb lo sufixe *-acum*. Gajac èra la propietat de Gaius . Gajac es lo nom ancian del vilatge.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Mòta de Montravèl

**La Mòta de Montravèl** o **La Mòta de Mont-Ravèl** o mens plan **La Mòta de Mont Ravèl** (*Lamothe-Montravel* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
La prononciacion es [la’mɔtɒ] [demũnra’vɛl] .
* **La Mòta**. Las fòrmas ancianas son *Mota Sancti Paycon*, en latin, en 1279, *Sent Paisent* au sègle XIII, *Mota Sancti Paxentii*, en latin, en 1364, *La Mote Sent Payssen* en 1393-1394, *La Motha Saint-Paixent*, en 1476. Sent Paissent (?) es un martir [escur] deu sègle II . *Mòta* ven d'un mot prelatin (sense precision : lo mot sembla pas gallés e probable que los gallés l'adoptèren). Lo sens fuguèt « tuqueta», puèi « tuqueta naturala o artificiala susmontada d'un castèl », puèi per extension lo nom d'aquel castèl.
* **Montravèl** es lo nom d'un castèl, demolit au començament deu sègle XVII, situat sus un replanat en fòrma de sèrra dens la comuna de Montcaret, au nòrd-èst de La Mòta e au nòrd-oèst de Montcaret. Las fòrmas ancianas son *Capella... de Monte Revelli*, en latin, en 1137, *Castrum Monrevel*, au sègle XII, *Monte Revellum*, en latin, en 1273, *Mons Revellum*, en latin, en 1306, *Mont Revel* en 1456 . Lo nom es format de *mont* e de *revèl* « rebèl, que resistís », apellacion que se vòl menaçanta d'un « castèl que se laissariá pas prene » .
## Istòria

## Administracion

* Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Velinas; es adara deu canton deu País de Montanha e Gurçon.

## Demografia

## Luècs e monuments
## Personalitats ligadas emb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Mongiá e Sent Martin

**La Móngia e Sent Martin** o *La Mongiá e Sent Martin* (*Lamonzie-Saint-Martin* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region  de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### La Móngia
La prononciacion es [la’mũnzjɒ] . Las fòrmas ancianas son *Coenobium Sancti Sylvani* en 1131,  *Domus de la Monsia supra Dordoniam* en 1363, *Prioratus Sancti Sylvani de Mongia*, *la Monzia* en 1385, *La Monzia*, las doás al sègle XVI . Una *mongiá* es un establiment religiós, un convent o un priorat (segon Tanet e Hordé, de monjas); *monge* ven del bas latin *monachus*, del grec *monakhos* . I a un reculament d'accent a *La Móngia*.

### Sent Martin
La prononciacion es [ʂɛ̃mmar’ti] . Lo nom es atestat en 1648 *Saint Martin de Gardonne*, del nom de Sent Martin de Tors, evangelizator de las Gàllias al sègle IV, e (segon Tanet e Hordé) del riu *Gardona*, adara *Gardoneta* . ; en realitat, lo nom novèl *Gardoneta* es atestat tanlèu lo sègle XIII e la mencion *Gardonne* representa probablament lo vilatge. Se lo nom de Sent Martin es atestat tardivament, lo vilatge data probablament del primièr millenari, coma los autres Sent Martin.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha
## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Mòta (omonimia)

**La Mòta** pòt designar:

* en :
** La Mòta dins lo departament de las 
** La Mòta Goàs dins lo departament de 
** La Mòta de Landeron dins lo departament de 
* en :
** La Mòta de Mont Ravèl dins lo departament de 
** La Mòta dins lo departament d'

## Veder tanben
* La Mota (omonimia)
La Noalha (Perigòrd)

**La Noalha** (*Lanouaille* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha  e la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [lɒ’nwaːʎɒ]. Las fòrmas ancianas son *Nobilia* (faussa latinizacion), a la fin dau segle XV, *La Noaille* au segle XVI, *La Nouailhe* en 1652, *La Noilie* en 1742. *La Noalha* deriva de *novalia*, « tèrras ermas desboijadas i a pas gaire.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Noalha (Cruesa)

**La Noalha** (*La Nouaille* en francés) es una comuna occitana de Marcha, en Lemosin, situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

## Geografia


    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia
*La Noalha* deriva de *novalia*, «tèrras èrmas desboigadas i a pas gaire».

## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luecs e monuments
* La glèisa de Sent Pèir-Sent Paul es classada Monument istoric en 1923.
* Lo Domeni de *Banizette* (en francés) es situat a La Noalha. Lo domeni es inscrit sus l'Inventari suplementari dels Monuments istorics en 1992.

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes

### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
La Noalha (omonimia)

**La Noalha** pòt designar:
* La Noalha en Lemosin dins lo departament de Cruesa 
* Champanhac la Noalha en Lemosin dins lo departament de Corresa 
* La Noalha en Perigòrd
* Paisac de la Noalha en Perigòrd
Lencais

[thumb|250px|right|La [maison a mança de la glèisa]]

**Lencais** (*Lanquais* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [lɪn’kaj] . Las fòrmas ancianas son *Linicassio*, en latin, al sègle IX, *Linquaychs* en 1276, *Lincays* en 1286, *Lencasium* en 1320, *Lancais* en 1359 , *Lenquays * en 1410. Per Dauzat, *Lencais* es escur, benlèu prelatin .

Lo site de las comunas de Dordonha explica lo nom, emb una incertitud, per *Linocassium*, que seriá la garrena, la cassanha, la jarriçada de *Linus*, nom « galloroman » d'òme . Segon Chantal Tanet e Tristan Hordé, las fòrmas ancianas mòstran que lo nom es pas religat emb lo casse, mas benlèu s'explicariá per *Linacus*, inferit de *Linus* , çò que laissa la question de la finala. Conferir emb Talais e Verdelais.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
### Monuments
* Castèl de Lencais: data dels sègles XV e XVI. Es classat coma monument istoric dempuei lo 8 de julhet de 1942. Es subrenomenat  e pòt èsser visitat. I aguet au mens tres castèls a Lincais bastits sus un site d'abitat preïstoric. Quand òm es dins la cort, òm pòt veire la diferéncia entre las doas partidas del castèl: a drecha, un castèl medieval bastit aus segles XIV e XV, juscanta la tor de l'escalièr; a mança, un castèl de la Renaissença bastit a partir del regne de Carles IX e terminat en 1604. La bastissa remembra la part de Lescot dins lo palais del Lovre.

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben

## Ligams externes
* Site oficial dau Chasteu de Lencais

## Nòtas
La Valada (Perigòrd)

**La Valada** (*Lavalade* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

* La Valada e Rampiu se tòcan, mas d'un centenat de m.

## Toponimia
La Valada es atestat *Lavalada*, en 1289. *Valada* es un derivat de *val*, del latin *vallis*, emb lo sufixe *-ada*, derivat del latin *-ata* . La prononciacion es [laβa’ladɒ]. Lo site de las comunas de Dordonha precisa que lo sens es lo de « val, plana »  perqué La Valada es pas dins una val nimai una comba, mas simplament dins un luèc planièr, un planòl de 200 m d'altitud.

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Montpasièr; es ara del canton de La Linda.

## Demografia

## Luècs e monuments
## Personalitats ligadas emb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Vaur (Perigòrd)

**La Vaur** (*Lavaur* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [la’βaw] . Lo nom es atestat al sègle XIV, *Parochia de Vauro*, en latin. 

Lo nom ven del gallés **vobero/*vabero* qu'aviá lo sens de « riu, riu rescondut, entraucat », o de « rèc (barranc, vaure/vabre) », e per extension lo de « bòsc, selva », assortit de l'article femenin. L'evolucion fonetica se faguèt emb una vocalisacion del *b*, a la diferéncia de Vabre (cf. tanben *faure*/*fabre*). La motivacion del nom pòt èsser la comba al sud-èst del borg, o un bòsc.

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Vilafranca de Perigòrd; es adara del canton de Val Dordonha.

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Vaur (omonimia)

**La Vaur** pòt designar:
* la comuna de La Vaur en Lengadòc, en país Castrés 
* la comuna de La Vaur en Perigòrd
Vejatz tanben:
* la comuna de Vaur en Lengadòc, en País d'Albi
La Vaur (Lengadòc)

thumb|left|200px|Catedrala de Sant Alan
thumb|Vista aeriana de La Vaur

**La Vaur** (*Lavaur* en francés) es una comuna lengadociana de Castrés situada dins lo departament de Tarn e la region .
Se situa subre la riba esquèrra d'Agot, cap al nòrd-èst de Tolosa, al sud de Galhac e a l'oèst de Castras.

Lo gentilici es **vaurés, -esa**.

## Geografia

## Toponimia
Lo nom ven del gallés **vobero/*vabero* que aviá lo sens de riu, riu rescondut, entraucat, o de rèc (barranc, vaure/vabre), assortit de l'article femenin. L'evolucion fonetica se faguèt ambe una vocalisacion del *b*, a la diferéncia de Vabre (cf. tanben *faure*/*fabre*).

## Istòria

En 1211 la vila foguèt presa per Simon de Montfòrt pendant la crosada dels Albigeses après un  sètge de mai d'un mes. Dòna Guirauda, castelana responsabla de la vila foguèt precipitada dins un potz. Ochanta cavalièrs foguèron  penjats e quatre cents perfièches e perfièchas foguèron cremats dins de lenhièrs.

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Larzac (Perigòrd)

**Larzac** (en francés tanplan coma en occitan) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Permètre del territòri

## Toponimia
Lo nom de la comuna ven normalament d'un nom de propietari completat pel sufixe *-acum*, latinizacion del sufixe gallés *-acon*. La question es la del nom d'aquel mèstre d'una *villa* antica. Dauzat dona lo nom latin *Laritius*, Chantal Tanet et Tristan Hordé aiman mai *Larisaeus*, al sens d'abitant de Larisa, vila de Tessalia , lo site de las comunas de Dordonha torna a *Laritius* o eventualament *Lartius*. La prononciacion es [lɒr’ʐa].

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Belvés; es adara del canton de *Vallée Dordogne* (en francés), donc Val Dordonha.
* La comunautat de comunas es la CC Val de la Dordonha et Forèst Beceda (residéncia a Sent Cíbran). L'anciana CC, Entre Nausa e Beceda (nom supausat, residéncia a Belvés), fusionèt lo 1èr de genièr 2014 emb la de la Val de Dordonha (residéncia a Sent Cíbran) per formar la CC actuala.

## Demografia

## Luòcs e monuments
* Glèisa romanica de Senta Magdalena (fòrma supausada) : la glèisa foguèt classada al títol dels Monuments istorics en 1913 . La parròquia de *Larzacum* fasiá partida de l’archipreirat de Palairac (al Boisson de Cadonh) en 1372. Las vòutas de la glèisa foguèron tornadas bastir mas la vòuta de forn de l'absida s'es conservada. La façada oèst a un cloquièr de paret rectangular emb doás ancolas.
* Temple bodista Ho Sho Ji.
* Viaducte ferroviàri de Larzac, lo pus long de la linha de Niversac a Agen, dobèrta en 1863.

Larzac - Eglise Sainte-Magdeleine -2.JPG|La glèisa de Senta Magdalena.
Larzac - Eglise Sainte-Magdeleine -3.JPG|La glèisa.
Larzac - Viaduc ferroviaire-1.JPG|Lo viaducte ferroviàri de Larzac.


*(Lo paragrafe es una traduccion de l'article en francés)*

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Larzac (omonimia)

**Larzac** pòt designar:
* Larzac, causse en Roergue dins lo Massís Central
* Larzac, comuna de Perigòrd
* Joan Larzac, un escrivan occitan
Catalisi

La **catalisi** es lo procès a travèrs de que creis la velocitat d'una reaccion quimica. Lo procès de catalisi implica la preséncia d'una substància que constituís una part del sistèma en reaccion, que pasmens se pòt menar a tèrme sens ela. Aquesta substància se sona catalisador. Un catalisador es una substància qu'aumenta la velocitat d'una reaccion, en reagissent, se regenerant e que pòt èsser recuperada a la fin de la reaccion (lo catalisador se fragmenta en particulas pichonas per accelerar lo procès). Se retarda la reaccion, se sona inibidor.

## Natura del procès
La velocitat de reaccion depend de las velocitats de las etapas del mecanisme. La foncion del catalisador es simplament de porgir un mecanisme addicional (rota diferenta) per anar dels reactius als produches. Aqueste mecanisme alternatiu a una energia d'activacion mendre que lo mecanisme en abséncia de catalisador; d'autra part, normalament lo ***Factor de Frequéncia A*** -vejatz tanben Cinetica e mecanismes de reaccion- es parièr per la reaccion pas catalisada e la catalisada. D'aicí que la constanta de velocitat de la reaccion catalisada siá màger que la pas catalisada.

En biologia, los catalisadors mai importants son los enzims, biomoleculas que regulan la velocitat d'un grand nombre de reaccions dins los d'èssers vivants, en inclusent tot lo metabolisme. Vejatz, per exemple, l'ADN polimerasa.
Land (Àustria)

Àustria es una federacion devesida en nòu **estats federats** (en alemand: *Bundesländer*), cadun d'els tenent son  govèrn pròpri. La capitala, Viena, constituís un estat que compren unicament una municipalitat.

L'organizacion politico-administrativa del país subiguèt de grandas modificacions durant lo sègle XX. D'en primièr per encausa de la desintegracion de l'Empèri Austroongrés, pus tard a causa de l*'[[Anschluss]]*, e fin finala après los eveniments que seguiguèron la fin de la Segonda Guèrra Mondiala.

## Estats d'Àustria
Emil Constantinescu

**Emil Constantinescu**, professor de geologia e òme politic n. 1939, foguèt president de Romania entre 1996 e 2000.