open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Esparron de Vitròla

**Esparron** (*Esparron* en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.

## Geografia

## Toponimia

## Istòria

Esparron Fasi&aacute; partida del costat de Barcillonnette, format l'an 1791 del d&eacute;membrement del costat de Mison, en los Bassas-Alpes. Aquel costat e los tres comunas #que lo compausan (Barcillonnette, Esparron e Vitrolles) son desligats Bassas-Alpes en geni&egrave;r 1810.

Esparron faisait partie du canton de Barcillonnette, formé en 1791 du démembrement du canton de Mison, dans les Basses-Alpes. Ce canton et les trois communes qui le composent (Barcillonnette, Esparron et Vitrolles) sont détachés des Basses-Alpes en janvier 1810.

= Barciloneta

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Vejatz tanben

## Ligams extèrnes

## Referéncias


## Nòtas
Cervèira

**Cerveira** o **Cervieras**   (Cervières en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

Lo gentilici es *cerveirin -a* e lo parlar locau es lo cerveirin.

## Geografia
### Idrografia
* La Cerveireta pren sa sorsa a Cerveira e se geta dins Durença a Briançon.

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:

* **Cervèira** - *Cerveria* en 1148; *Cervaria* en 1226; *Cerveria* en 1293; *Universitas Cerverie* en 1343; *Serveria* en 1391; *Servaria* en 1415; *Serveria* en 1476; *Locus Serverie* au siècle XV; *Servieres* en 1762

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Chabestanh

**Chabestanh** (*Chabestan* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia
La municipalitat se tròba a 25 km de la vila de Gap. Chabestanh es un vilatge de montanha (780 mètres d'altitud)  que fa partida del Massís dels Alps.

Lo som, la ròca de Longadent, es distant de 1,8 km de la comuna. Lo bòsc de Cèlas se tròba a 2,7 km. La municipalitat es traversada pel torrent "Petit Buëch" (Petit Buesc??), long de mai o mens 44 km.

## Istòria
Chabestanh deu lo sieu nom del latin *caput stagni*, siá "cap de l'estanh", probablament en rason del vesinatge d'un ancian estanh. La rota qu'abandona lo vilatge cap a l'oèst pòrta totjorn lo nom de "Près l'estanh".
La familha "de Chabestanh" èra coneguda al començament de l'Edat Mejana en tant qu'excellenta familha cavalaresca". Guilhèm de Chabestanh, cavalièr daufinés, moriguèt durant la batalha de Verneuil contra los Angleses, en 1424.

A l'Edat Mejana, la senhoria que dependia de la baronoa de Val d'òse (òsa??). Erigit en comtat l'an 1726 per la familha de Ros ("Roux",  ancianament Ruffo), en compensacion del Comtat della Riccia al Reialme de Nàpols e de lo sieu supòrt a Charles d'Anjou.

En 1793, la municipalitat a pres lo nom de Chabestau (sic) puèi de redevenguèt "Chabestan" l'an 1801.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Liames extèrnes

## Nòtas
Chabòtas

**Chabòtas** (*Chabottes* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

La comuna de Chabòtas es situada al centre del departament dels Nauts Alps, dins la. val de Drac, e la depression de Champsaur que determina la barrièra entre los Prealps e los Alps Grands, beneficia d'un climat intermediari entre lo clima mediterranèu de montanha dels Alps del Sud e aquel mai umide dels Aups del Nòrd.

Es situada a  de Gap, prefectura dels Nauts Alps e a  del capluòc administratiu de Sant Bonet. La municipalitat comptava 726 abitants al darrièr recensement.

Despuèi 1962, se pòt verificar una aumentacion de la populacion deguda mai que mai al desvolopament del torisme ivernal, ligat a la frequentation de l'estacion d'esquí d'Orsiera 1850, mas tanben al torisme estival per la creacion del plan d'aiga de Champsaur sus la comuna vesina de Sant Julian de Champsaur.

La comuna de Chabòtas es compresa dins la zòna periferica del parc nacional dels Escrinhs.

Aquela comuna de 996 ectaras es situada a una altitud compresa entre 1050 e 1350 m. Es desseparada en dos dins lo sens longitudinal pel torrent del Drac que desvolòpa una ampla plana; s'anòta una division entre doas parts plan desparièras :
* la primièra, en riba senèstra, agricòla, a mens de 1060 m d'alltitud, sector de culturas bocatgièras es traversada per la rota departamentala 944 que va a l'estation d'Orsièra 1850, çò que permetèt lo desvolopament dels alentorns d'aquela via, luòc de passatge de nombroses torists;
* la segonda en riba drecha, de mièja montanha s'espandís entre 1060 e 1320 m per las cimas mai nautts, ont se tròban las alpatges.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

Image:Chabottes-église-19.JPG|La glèisa
Image:Chabottes-calvaire-19.JPG|Lo calvari
Image:Champsaur-aqueduc49.JPG|L'aqueducte del riu d'Ancela


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Liames extèrnes

## Nòtas
Champcelat

*Champcelat* per **Chancelaa** (*Champcella* en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.

## Geografia

## Toponimia
### Chancelaa
Chancelaa es atestaa *Chancelata* au sègle XIII. Lo nom es l'equivalent de Chancelada ambe amudiment de *-d-*. Veire aqueu nom.
### Rama
* **Rama** (fr *Rame*) - *Rama* en 1085; *Rames* au siècle XII; *Potestas Rame* en 1238; *Rama* en 1321. Roïnas e chapèla.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Referéncias


## Nòtas
Celhac

**Celhac** (*Ceillac* en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.

## Geografia

La vall&eacute;e de Celhac es una vall&eacute;e fa&ccedil;onn&eacute;e per las glaci&egrave;rs e traversada per un afluent del Guil, lo Cristillan. 

Celhac Es dir&egrave;ctament accessible a la sortida de las gargam&egrave;las del Guil. Lo vilatge arribat a, la rota prossegueix lo sieu camin sus 5 km per s'arturar al fons de la vall&eacute;e del M&eacute;l&eacute;zet a Chaurionde, superbe pichon scenari suspenut a 2000 m d'altitud. Del bourg, part&iacute;s una autra rota, longa aquela de 8 km ; ela dessert la vall&eacute;e del Cristillan, lo cors d'aiga principala de la vall&eacute;e #que trav&egrave;rsa &ccedil;&ograve; cap de-lu&ograve;c.

Lo vilatge a #&egrave;sser de destruidas div&egrave;rsas fes pel fu&ograve;c de contunh per las inondacions de 1957.

L'abitat es essencialament concentrat en lo scenari amb lo masatge de la Clapi&egrave;re, &ccedil;&ograve; cap de-lu&ograve;c e lo quarti&egrave;r del Ochette bast&iacute;s apr&egrave;s las inondacions de 1957. Una desena de pichons caserius se &eacute;gr&egrave;nent en cada vall&eacute;e, 4 en essent viscuts tot l'an. 

Sus las 9600 ectaras del territ&ograve;ri, solament 14 an bastit o constructibles. L'espaci natural es doncas particularament preservat, amb una fauna e una flore excepcionalas, e atrai, #&egrave;sser coma iv&egrave;rn, nombre de visitants.

**La municipalitat**

La municipalitat de Celhac recense 300 abitantas permanentas, la populacion en podent n'estacion pujar a 3000 abitants, en comptant los 2 campings de la vall&eacute;e.

La vallée de Celhac est une vallée façonnée par les glaciers et traversée par un affluent du Guil, le Cristillan. 

Celhac est directement accessible à la sortie des gorges du Guil. Le village atteint, la route poursuit son chemin sur 5 km pour s'arrêter au fond de la vallée du Mélézet à Chaurionde, superbe petit plateau suspendu à 2000 m d'altitude. Du bourg, part une autre route, longue celle-ci de 8 km ; elle dessert la vallée du Cristillan, le cours d'eau principal de la vallée qui traverse le chef-lieu.

Le village a été détruit plusieurs fois par le feu puis par les inondations de 1957.

L'habitat est essentiellement concentré sur le plateau avec le hameau de la Clapière, le chef-lieu et le quartier de L'Ochette construit après les inondations de 1957. Une dizaine de petits hameaux s'égrènent dans chaque vallée, 4 étant habités toute l'année. 

Sur les 9600 hectares du territoire, seulement 14 sont construits ou constructibles. L'espace naturel est donc particulièrement préservé, avec une faune et une flore exceptionnelles, et attire, été comme hiver, nombre de visiteurs.

**La commune**

La commune de Celhac recense 300 habitants permanents, la population pouvant en saison monter à 3000 habitants, en comptant les 2 campings de la vallée.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Referéncias


## Nòtas
Chasteunòu de Chabra

**Chasteunòu de Chabra** (*Châteauneuf-de-Chabre* en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

Chasteunòu de Chabra se situa au sud dau departament dels Auts Aups, a aperaqu&iacute; 43 km per la rota au sud de la prefectura Gap e a aperaqu&iacute; 17 km per la rota au n&ograve;rd-o&egrave;st de Sisteron, dins los Aups d'Auta Provença. La desèrta rotièra es asseguraa per la proximitat de l'autorota A51 e de las rotas nacionalas N75 e N85 ara dichas rotas departamentalas 1075 e 1085.

Lo territ&ograve;ri se situa dins la vau de Bueg, afluent de Durença que rejonh aperaqu&iacute; 17 quilom&egrave;tres en avau de Chasteunòu. Mai precisament, se tr&ograve;ba au niv&egrave;l dau jonhent de Buech amb Mèuja, que raja d'oèst cap a l'èst dempuèi la montanha d'Albion, a un trentenat de quilom&egrave;tres de Chasteunòu. La municipalitat se tr&ograve;ba doncas aus confinhs orientaus de las Baroniás, au pè de la montanha de Chabra.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Referéncias


## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Chastèu e Vilavielha

**Chastèu e Vilavielha**
(localament: *Castèu e Vila Vièlha* ; *Château-Ville-Vieille* en francés), es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

La comuna es constituida de *Chastèucairàs* e de *Vilavielha*, doas parròquias d'Ancian Regime . Chastèucairàs es a l'oèst, au nòrd de Guil, Vilavielha es a l'èst, au sud de Guil.

Los luecs de Prats nauts e Prats basses, de Montbardon, Solièrs e Meiriès (forma occitana a verificar) dependon de la comuna de Chastèu e Vilavielha.

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:

***Chastèucairàs** - *Castrum Cadrassii* en 1301; *Castrum Quadracii* en 1343; *Castrum* en 1371; *Castrum Quadracii* en 1378; *Castrum dalphinale Cadracii* en 1395; *Castrum Cadracii* en 1402; *Villa Castri Cadratii* en 1431; *Castrum Cadratii* en 1446; *Castrum Cadracii* en 1446; *Castrum Quadratii* en 1476; *Castrum Cadracium* en 1516; *Chasteau Queyras* en 1568.Lo nom es format de *Chastèu* e dau nom de Cairàs (vejatz a aqueu nom), vau e pichon país, vengut daus Quariates, tribú gallesa locala. Las fòrmas ancianas de *Cairàs* son *Civitas Quariatum*, inscripcion sense data trobada a Susa, *Quadratum*, latinizacion dau sègle XII, *Cadratium*, latinizacion de 1265, *Cadrassium*, latinizacion de 1301, *castellania seu districtus cadratii*, en 1311, *mandement de Cadras*, en 1475, *chastellenie de Queyras*, en 1484 . Los escribas interpretavan lo nom de *Cairàs* coma *carrat*. Dins lo nom de la comuna, lo prumier element es abreujat.

***Vilavielha** - *Vuilla Vetole* en 739; *Parochia Ville Veteris castellania Cadracii* en 1475; *Universitas Ville Veteris* au sègle XV; *Ville Vieille* en 1568; *Ville Vieille en Queyras* en 1762.*Vila* agèt lo sens de « granda proprietat », puèi de « vilatge », avans de prene lo sens modèrne . Lo sens de *vielha* es clar, mas quina es sa motivacion ?

## Istòria

## Administracion

* Avans la refòrma cantonala de 2014, aplicaa en 2015, la comuna èra dau canton d'Agulhas; es ara dau canton de Guilhèstra. 

## Demografia
I aviá 199 fuecs en 1339, 67 fuecs en 1383, 127 fuecs en 1390 e 102 fuecs en 1433. Un fuec correspond a quicòm coma 4 o 5 personas en règla generala.

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Liames extèrnes

## Nòtas
Las Còstas

**Las Còstas** (*Les Costes* en francés) es una anciana comuna francesa dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Lo 1èr de genièr de 2018, la comuna fusionèt amb Chaufaier e Sant Esèbe de Champsaur per formar la comuna novèla d'Aubasanha .
## Geografia
La comuna es compausada de sièis masatges:

* lo Maissubert (ancianament *Mas Hubert*),
* lo Maisseret (Mas Seren?),
* lo Vilaret,
* las Pistas,
* Malarua (*dolent torrent*),
* Roafan.

Al p&egrave; del Banc del Peiron (Vièlh Chalhòl), aquela municipalitat es a la joncion entre la val del Champsaur e aquela de Vau Gaudemar. Se situa en periferia immediata del parc nacional dels Escrinhs.

## Istòria

En setembre del 2011, en seguida d'un decret municipal del mes de març del 2011, la comuna ordonèt la destruccion de l'ancian cementèri del vilatge situat en lo masatge del Maisseret. Aquel cementèri foguèt utilizat de 1708 a 1922 per enterrar prèp de 1500 còrps.
Nombrosas familhas del vilatge que sos aujòls son sebelits en aquel cemetèri pichon non foguèron pas prevenguts per la comuna de la destruccion d'aquel sagrat, çò qu'emmenèt una èrsa ce colèra.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Liames extèrnes

## Nòtas
Crevós

**Crevós** (*Crevous* en grafia mistralenca; *Crévoux* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

Lo gentilici es **crevolin -a** (*crevoulin -o* en grafia mistralenca). "Crevolin" es tanben un nom de familha.

## Geografia

## Toponimia
***Crevós** - *Crevolum* en 1127; *Crevoli* en 1263; *Villa de Crevolis* au siècle XIII; *Crevoli* en 1390; *Crevole* en 1412; *Crevonum* en 1540; *Crevolz* en 1545; *Crevoulx* en 1568; *Creoux* en 1762.

***Champedond/Champriond** (mistralenc *Champ-redoun/Champ-riound*; fr *Champrond*/*Champredond*) - *Campum rotundum* en 1412; *Chamrond* en 1783.

## Istòria

Antany, Lo vilatge i avi&aacute; una activitat artesanala importanta : vannerie, outillage, &eacute;b&eacute;nisterie, charpentes... E agric&ograve;la, ramaderia (cabras, vacas...), Vin e d'aiga-de-vida. I avi&aacute; tanben una activitat de ardoisi&egrave;re a partir de galari&aacute;s creus&eacute;es en la falaise schisteusa a lo-dessus de Praveyral ; la pissarra de Cr&eacute;voux i avi&aacute; la reputacion de durar &laquo; mai de #cent ans &raquo;.

Autrefois, le village avait une activité artisanale importante : vannerie, outillage, ébénisterie, charpentes... et agricole, élevage (chèvres, vaches...), vin et eau-de-vie. Il avait aussi une activité d'ardoisière à partir de galeries creusées dans la falaise schisteuse au-dessus de Praveyral ; l'ardoise de Crevós avait la réputation de durer « plus de cent ans ».

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Liames extèrnes

## Nòtas
Batalha d'Actium

La **batalha d'Actium** foguèt una batalha navala decisiva de la guèrra civila entre Octavian e Marc Antòni. Se debanèt lo 2 de setembre de 31 avC entre lei fòrças romanas d'Octavian e l'aliança dei tropas de Marc Antòni e d'Egipte de Cleopatra VII. La flòta deis aliats foguèt destrucha entraïnant la capitulacion de l'armada terrèstra de Marc Antòni. Octavian poguèt donc mandar una ofensiva còntra Egipte que foguèt conquista en 30 avC e unificar l'Empèri sota son autoritat.
La Clusa

**La Clusa** (*La Cluse* en francés) es una anciana comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups. En 2013, foguèt incorporada dins la comuna novèla de Devoluí.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Vejatz tanben

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Referéncias


## Nòtas
Los Vinhaus

**Los Vinhaus** o **Les Vinhaus** (*Les Vigneaux* en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.

## Geografia

La comuna se situa a l'intraa de la Vau Loïsa ben a l'abric de la Testa d'Aval de Montbrison.

## Istòria

La comuna dels Vinhaus data de la Revolucion Francesa, abans èra ligaa a Vau Loïsa.

## Administracion

## Demografia

## Luecs e monuments
## Personalitats ligaas amb la comuna
## Vejatz tanben

## Ligams extèrnes

## Referéncias


## Nòtas
Ventavon

**Ventavon** (*Ventavon* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

Vilatge establit sus un lu&ograve;c defensiu (un tuc) dintre Laragne-Mont&eacute;glin e Gap.

Village établi sur un site défensif (une colline) entre Laragne-Montéglin et Gap.

## Istòria

A la Mi&egrave;ja Edat, la gl&egrave;isa Santa-Laurent d&eacute;pendait de la abbaye de Chardavon (a l'ora d'ara en la municipalitat de Sant-Geniez), abbaye #que requectava las intradas ligadas dins aquela gl&egrave;isa.

Au Moyen Âge, l’église Saint-Laurent dépendait de l’abbaye de Chardavon (actuellement dans la commune de Saint-Geniez), abbaye qui percevait les revenus attachés à cette église.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Liames extèrnes

## Nòtas
Vau dels Prats

**Vau daus Prats** (localament) o **Vau dels Prats** (*Val-des-Prés* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situaa dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia
## Toponimia
* Vau dels Prats - *Vallis pratorum* en 1289; *Prati* en 1307; *Vallis pratorum* en 1317; *Le Val des Prés* en 1568; *Les Prés* en 1789.
## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Liames extèrnes

## Nòtas
Trescleus

**Trescleus** [tres’klew(s)] (*Trescléoux* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

## Toponimia
Lo nom deu vilatge (atestacion *Trescleux*, en 1075) ven de dos mots latins : *tres* (meteis sens en occitan) e *clivus*, « pènda » .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Liames extèrnes

## Nòtas
La Fara de Champsaur

**La Fara de Champsaur** (*La Fare-en-Champsaur* en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat, dins lo departament deus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Toponimia

*Fara* ven del roman 'fara', domeni familial, masatge.

O del germanic, parent de l'alemand Fahr, de l'anglés Fare, amb lo sens primitiu de "desplaçament (de population)", amb una rasiga indo-europèa *POR- ("passar, far passar"), passat al latin POR-T-A ("pòrta") amb un sufix -T-, al grèc PÓROS ("passatge"), a l'eslau PORA ("epòca").

## Geografia

## Istòria

              

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lo Glaisiu

**Lo Glaisiu** (*Le Glaizil* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

## Istòria

1) Lo Cast&egrave;l de Lesdigui&egrave;res

A la fin del  s&egrave;gle, Fran&ccedil;ois de Lesdigui&egrave;res, natiu de Santa-Casqueta, cap de las protestants del Champsaur, #far bastir un cast&egrave;l f&ograve;rt al lieudit &laquo; Los Digui&egrave;res &raquo;, al N&ograve;rd del vilatge del Glaizil. Aquela distincion lududa #permetre de venir &laquo; p&ograve;rti de Lesdigui&egrave;res &raquo;.
 
Fichier:Ru&iuml;nes Del cast&egrave;l de Lesdigui&egrave;res.JPG| 
Fichier:Ru&iuml;nes Del cast&egrave;l de Lesdigui&egrave;res2.JPG|Ru&iuml;nes Del cast&egrave;l de Lesdigui&egrave;res
Fichier:Ru&iuml;nes del cast&egrave;l de Lesdigui&egrave;res3.JPG| 


2) Lo torn cairat del cement&egrave;ri del Glaizil

Aquela, pla&ccedil;ada a la cœur de l'actual cement&egrave;ri, seri&aacute; lo vestigi d'una gl&egrave;isa Romane e d'un torn de vigie bastidas cap al XII s&egrave;gle a la cœur meteis del p&ograve;ble. La gl&egrave;isa i auri&aacute; brul&eacute; dins lo XIX s&egrave;gle e lo torn a #&egrave;sser destruida l'an 1960 perque mena&ccedil;ava de desplomar-se.

1) Le Château de Lesdiguières

À la fin du  siècle, François de Lesdiguières, natif de Saint-Bonnet, chef des protestants du Champsaur, fit construire un château fort au lieudit « Les Diguières », au Nord du village du Glaizil. Cette seigneurie lui permit de devenir « duc de Lesdiguières ».
 
Fichier:Ruines du château de Lesdiguières.JPG| 
Fichier:Ruines du château de Lesdiguières2.JPG|Ruines du château de Lesdiguières
Fichier:Ruines du château de Lesdiguières3.JPG| 


2) La tour carrée du cimetière du Glaizil

Celle-ci, positionnée au cœur de l'actuel cimetière, serait le vestige d'une église Romane et d'une tour de vigie construites vers le XII siècle au cœur même du village. La glèisa aurait brulé au XIX siècle et la tour a été détruite en 1960 car elle menaçait de s'écrouler.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Liames extèrnes

## Nòtas
Infornats

**Infornats** (*Les Infournas* en francés) es una anciana comuna d'Occitània, en Daufinat, dins lo departament dels Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Dempuèi lo 1èr de genièr de 2013, Infornats a fusionat amb Sant Bonet de Champsaur.

## Geografia

## Istòria
Lo 28 d'aost de 2014 lo conselh municipal de la comuna novèla de Sant Bonet de Champsaur decidiguèt de suprimir las comunas delegadas. Infornats es doncas una comuna perimida.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups
## Ligams extèrnes

## Referéncias


## Nòtas
Savornon

**Savornon** (*Savournon* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

## Istòria

Mencionat al s. XII. 
Situat sus una anciana via romana de Monestier-Alamont a La Bastida-Mont-Saleon. 
Vestigis preïstorics e antics
- Depaus de l'edat del Bronze. 
- Vestigis gallo-romans.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Liames extèrnes

## Nòtas
Chaufaier

**Chaufaier** (*Chauffayer* en francés) es una anciana  comuna francesa dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Lo 1èr de genièr de 2018 fusionèt  amb Las Còstas e Sant Esèbe de Champsaur per formar la comuna novèla d'Aubasanha.
## Geografia

## Istòria

Autrecòps lo territòri de la comuna se sonava *Aubassanha*, nom derivat de l'adjectiu latin *albus*, significant *blanc* e del nom *sanha*. Lo senhor del luòc i bastiguèt un ostal fòrt, dependent del vibailatge del Champsaur. Al començament del S. XIV que la familha de las Herbeys ereta del mandament d'Aubassanha, e entreprenguèt de ne far una demora senhoriala.

Dins la segonda mitat del S. XIX, Louis-François dels Herbeys faguèt bastir un canal de derivacion de Severaisseta per permetre l'asagatge de las tèrras d'Aubassanha. Aquel besal, que lo traçat ne demòra vesedor de Sant Jacme fins al castèl, es uèi abandonat.

En 1887, lo masatge de Chaufaier, establit sus la rota reiala de Grenòble a Grassa (futura rota nacionala 85), es vengut lo mai important de la comuna. Lo capluòc i es alavetz establit, e la comuna ne pren lo nom.

Pendent la Segonda Guèrra Mondiala, Chaufaier, que gaireben la totalitat de la populacion èra en favor de la Resisténcia, porgiguèt dos grops de combat als FFI, un del AS (comandada per Jean Jourdan, mèstre d'escòla revocat per Vichèi), l'autre FTP comandat per J. Gras, el tanben regent. D'autre latz, lo vilatge aparèt tres familhas josievas que subrevisquèron.

Lo dimenge 20 d'agost del 1944, los grops de resisténcia ataquèron la colomna alemanda venenta de Grenòble per assistir la garnison de Gap. I aguèt un combat qu'i moriguèron dos maquisards (Mathieu e Gras, omonim del capitani FTP) e autres tres abitants de Chaufaier. La bòria dels Quatre Camins foguèt incendiada. Lo cònsol màger, Pierre Roux, èra demorat valentament al pòste dins un vilatge totalament desertat. 

Lo vespre del 21 d'agost del 1944, l'avantgarda americana arribèt a Chaufaier e contunhèt sa rota cap a Grenòble, parallèlament a una autra colomna que passava per Lus-la-Croix-Haute.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Liames extèrnes

## Nòtas
La Fauria

**La Fauria** (*La Faurie* en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Vejatz tanben

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Referéncias


## Nòtas
Lo Monastièr (Auts Aups)

**Lo Monestier** o **Lo** **Monastièr** (*Le Monêtier-les-Bains* en francés) es una comuna occitana de Daufinat occitan dins lo departament dels Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

## Toponimia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
Las Platas de la Beneita

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Lazari

**Lazari**  a verificar (*Lazer* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

La municipalitat a situat a 4 quilom&egrave;tres de Laragne-Mont&eacute;glin. Lo vilatge a escampilhat al gr&eacute; dels caserius tales que las Resolgudas, Quarti&egrave;r Sant Jean...

La comuna se tr&ograve;ba en bordure de la rota d&eacute;partementale 942 en connectant Laragne-Mont&eacute;glin a Gap.

La municipalitat se tr&ograve;ba sul costat de Laragne-Mont&eacute;glin e fa partida de la Comunitat de municipalitats del Laragnais.

## Toponimia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Liames extèrnes

## Nòtas
Sant Maurici en Gaudemar

**Sant Maurici en Gaudemar** (*Saint-Maurice-en-Valgodemard* en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat, situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

Los estatjants del masatge de l'Ubac son apelats los *ubachins* e las *ubachinas*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups
## Ligams extèrnes

## Referéncias


## Nòtas
Salerans

**Salerans** (*Salérans* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

## Istòria

**POLITIC: d'eleccions presidencialas de 2002**

En lo moment del segond torn de l'eleccion presidenciala francesa de 2002, Sal&eacute;rans #&egrave;sser la desena comuna de Fran&ccedil;a, a aver-i votat &ccedil;&ograve; de m&egrave;s per Jean-Marie Le Pen. Lo sieu score en la municipalitat #&egrave;sser de 57,14 %.

**POLITIQUE: élections présidentielles de 2002**

Lors du second tour de l'élection présidentielle française de 2002, Salerans fut la dixième commune de France, à avoir voté le plus pour Jean-Marie Le Pen. Son score dans la commune fut de 57,14 %.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Liames extèrnes

## Nòtas
La Sala (Auts Aups)

**La Sala** (*La Salle-les-Alpes* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia
Es una comuna de 891 abitants situada en la val de Guisane (en francés).

Fa partida del domeni esquiable de Serre-Chevalier.

Es a 1 400 m d'altitud.

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:

***La Sala** - Lo nom de La Sala (atestacion *Sala*, en 1118) ven del mot francic *saal* (alemand *Saal*), « chambra [al sens general] », « chastèl » « residéncia senhorala fortificada » .

* ***(Lo) Truschet**** (fr *Le Truchet*) - *Truschetum* en 1347; *Les Tronchées* (sens data).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Liames extèrnes

## Nòtas
Sant Estève de Devoluí

**Sant Estève de Devoluí** o **Sant Estève de Devolui** (*Saint-Étienne-en-Dévoluy* en francés) es una anciana comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups. En 2013, es incorporaa dins la comuna novèla de Devoluí.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats liadas ambé la comuna
## Veire tanben

## Veire tanben

## Liames extèrnes

## Referéncias


## Nòtas
Sant Genís (Auts Aups)

**Sant Genís** (*Saint-Genis* en francés) es una anciana comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament dels Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Dempuèi lo 1èr de genièr 2016, es comuna delegada de la comuna novèla de Garda Colomba.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups
## Ligams extèrnes

## Referéncias


## Nòtas
Montmaur (País de Buech)

**Montmaur** (tanben en francés) es una comuna d'Occitània, dins la val o país de Buech, en Daufinat. Administrativament es dins lo departament dels Auts Aups e la region Provença-Aups-Còsta d'Azur de l'estat francés.

## Geografia

## Toponimia
*Montmaur* ven dau latin *mons* [montem], montanha o simpla tuca en país de plana, ambe l'adjectiu latin *maurus* [o son eretièr], negre .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Referéncias


## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Molinas en Cairàs

**Molinas en Cairàs** o simplament **Molinas** (*Moulino* o *Mourino* en grafia mistralenca; *Molines-en-Queyras* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia
Molinas es irrigat per l'Aiga Anhèla, que davala dau còl dau meteis nom que sèrv de frontièra amb Itàlia, a una mièja-ora de veitura. La vegetacion lenhosa a aquela altitud es essencialament resinosa. es constituida principalament de meuses qu'an la particularitat de rossir en auton abans de pèrdre las agulhas en ivèrn. La flora s'a acolorit per s'adaptar al clima de montanha: la planta emblematica perque recurrenta es l'epilob, de longas tijas dominadas per una flor fucsia.

Molinas es compausat de sèt masatges : Molinas, *La Rua*, Gaudissard, Clòt la Chalm, Pèiragròssa (), Lo Canton e Fontgilharda (). Un ochen, *Costeroux* () es pas mai abitat dempuèi 150 ans.

### Perimètre dau territòri
 
## Toponimia
Molinas es prononciat  mu'rines amb rotacisme de la èrra.

Las atestacions ancianas son, per luec:

***Molinas en Cairàs** - *Mullinaricii* en 739; *Molini* en 1301; *Moline* en 1395; *Molini Ebredunensis diecesis* en 1402; *Molini* en 1442; *Moulines* en 1512; *Molines* en 1568.Lo nom ven de *molina*, plurau latin de *molinum*, « molin » . Lo determinant es lo nom dau pichon país, Cairàs.

## Istòria

## Administracion

* Avans la refòrma cantonala de 2014, aplicaa en 2015, la comuna èra dau canton d'Agulhas; es ara dau canton de Guilhèstra. 

## Demografia

## Luecs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Liames extèrnes

## Nòtas
Rosset (Auts Aups)

**Rosset** (*Rousset* en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups e la region Provença-Aups-Còsta d'Azur. .

## Geografia

Rosset se situa al sud del departament dels Auts Aups, a la broa nòrd del lac de Sèrra Ponçon.

Se situa a  al sud èst del capluòc del departament Gap e a   al sud-sud-oèst del capluòc de canton Chorge.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Vejatz tanben

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Referéncias


## Nòtas
Rosan

**Rosan** (*Rosans* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

## Istòria

Bastit en amphith&eacute;&acirc;tre sul vessant d'un tuc, Rosan es la , vengut cap de-lu&ograve;c de costat.

A #&egrave;sser ocupat pels Sarrasins del commencement de la  a. En 1256 Jordan de Rosan e Dragonnet de Montauban assi&egrave;gent Montalin de Bruis en Rosans. La gu&egrave;rra s'acaba per un tractat fach pel entremise del Dauphin del Viennois e l'avesque de Gap lo 25 de decembre, amb Montalis de Bruix. Ancian fief en dependent dels M&eacute;vouillon, Rosan a annexat al Dauphin&eacute; amb tota la baronnie, en 1317.

Affreusement Estrossejat l'an 1390 per Raymond de Turenne al cap de las si&aacute;s bandas proven&ccedil;ales, Rosan es lo teatre de nombroses combats pendent los gu&egrave;rras de religion. Montbrun, huguenot, se'n #apoderar en 1574.

Segonda Gu&egrave;rra mondiala : veire Centre de accueil del Lastic.

En lo cont&egrave;xt de la fin de la gu&egrave;rra d'Alg&egrave;ria, Rosan acu&egrave;lh 28 familhas de harkis en febri&egrave;r 1964, installadas en un caseriu de forestage en lisi&egrave;re del p&ograve;ble. Jos la impulsi&oacute; de lo sieu c&ograve;nsol de l'ep&ograve;ca, Raymond Hugues, Rosan #&egrave;sser la sola municipalitat franc&eacute;s a se portar volontari per aculhir harkis.

Bâti en amphithéâtre sur le versant d'une colline, Rosan est l’, devenu chef-lieu de canton.

Il a été occupé par les Sarrasins du commencement du  au X. En 1256 Jordan de Rosan et Dragonnet de Montauban assiègent Montalin de Bruis dans Rosans. La guerre se termine par un traité fait par l'entremise du Dauphin du Viennois et l'évêque de Gap le 25 décembre, avec Montalis de Bruix. Ancien fief dépendant des Mévouillon, Rosan est annexé au Dauphiné avec toute la baronnie, en 1317.

Affreusement ravagé en 1390 par Raymond de Turenne à la tête de ses bandes provençales, Rosan est le théâtre de nombreux combats pendant les guerres de religion. Montbrun, huguenot, s'en empara en 1574.

Seconde Guerre mondiale : voir Centre d'accueil du Lastic.

Dans le contexte de la fin de la guerre d'Algérie, Rosan accueille 28 familles de harkis en février 1964, installées dans un hameau de forestage en lisière du village. Sous l'impulsion de son maire de l'époque, Raymond Hugues, Rosan fut la seule commune française à se porter volontaire pour accueillir des harkis.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Liames extèrnes

## Nòtas
Ristolàs

**Ristolàs**, benlèu **Ristolas** o etimologicament **Ristolaç** (*Ristoulas* o *Ristouras* en grafia mistralenca; *Ristolas*, *Ristollas*, o *Ristoras* en occitan ancian; *Ristolas* en francés) es una anciana comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Lo 1èr de genièr de 2019 fusionèt amb Abrièrs per formar la comuna novèla d’Abrièrs e Ristolas.

## Geografia
Ristolàs es situat au fons de la val de Cairàs, en riba senèstra de Guil a 1610 m d'altitud, a 3 km d'Abrièrs e 7 km d'Agulhas.

La comuna fa partida dau pargue natural regional de Cairàs.

En mai dau vilatge, los masatges d'Eschalm e de la Monta fan partida de la comuna.

La comuna compta de nombrosas cimas de mai de 3000 m e culmina a 3287 m (l'Asti). La valada d'autre latz dominada pel Vísol situat en Itàlia.

I a tanben maites lacs : Lacs Lacroix, Lacs Egorgèu, Baricle e Foreant, Lac Lestio, Lac Porcieròlas.

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son, per luec:

* **Ristolàs** - *Ristolacium* en 1265; *Ristolacium castellanie Quadratii* en 1415; *Ristolas mandement de Cadras* en 1475; *Restolacium* en 1475; *Locus de Ristoulas* en 1475; *Rostolas* en 1484; *Ristolas* en 1568; *Ristolas* al sègle XVIII (Cassini); *Ristolas en Queyras* en 1789; *Ristolas* al sègle XIX (Estat Major). *Ristolatium* en latin tardiu segon Frederic Mistral.

### Vialatges
* **L'Eschalp** (fr *L'Échalp/Les Chalps*) - *Chalme* en 1373; *La Chalp* en 1568; *L'Eschalp* al sègle XVIII (Cassini); *L'Echalp* al sègle XIX (Estat Major).
* **La Montaa** (fr *La Montaa*) - *la Monta* al sègle XVIII (Cassini); *la Monta* al sègle XIX (Estat Major).

## Istòria

## Administracion

* Avans la refòrma cantonala de 2014, aplicaa en 2015, la comuna èra dau canton d'Agulhas; es ara dau canton de Guilhèstra. 

## Demografia

## Luecs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Liames extèrnes

## Nòtas
Risós

**Risós** ??? (*Risoul* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

## Toponimia
Las diferentas formas ancianas de Risol : *Castrum Risols* vers 1119 (dins una bulla dau papa Gelasi II), *Castrum Risoli* en 1143 (bulla de Innocent III, *Risol* en 1150 (dins lo cartulari de l'abadiá de Durbon), *Risolum* en 1154 (bulla d'Eugeni III), *Castrum Risoli* en 1178 (bulla d'Alexandre III), *Rosoli* en 1237, *Castrum Risolis* e *Villa de Risolis* en 1321, *Risolum* en 1384, *Risole*, *Reysoli* e *Rysolli* au sègle XVen, *Risol* en 1568, *Rizoul* en 1762 (estat de las parròquias).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Liames extèrnes

## Nòtas
Sant Andreu de Rosans

**Sant Andreu de Rosans** (*Saint-André-de-Rosans* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan dins lo departament dels Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
* Priorat de Sant Andreu de Rosans.

St_André_de_Rosans_-_Prieuré_22.jpg|La glèisa (sègles XI e XII).
St_André_de_Rosans_-_Prieuré_32.jpg
St_André_de_Rosans_-_Prieuré_18.jpg|Chapitèu de l'absida.
St_André_de_Rosans_-_Prieuré_29.jpg|Chapitèu de l'absida.
St_André_de_Rosans_-_Prieuré_35.jpg|Tres tipes de colomnadas.
St_André_de_Rosans_-_Prieuré_17.jpg|Colomnada torçuda.
St_André_de_Rosans_-_Prieuré_10.jpg|Mosaïcas.
St_André_de_Rosans_-_Prieuré_11.jpg|Elefants e grífols.
St_André_de_Rosans_-_Prieuré_6.jpg|Grífol.
St_André_de_Rosans_-_Prieuré_28.jpg|Entrelaç.
St_André_de_Rosans_-_Prieuré_7.jpg|Entrelaç.
St_André_de_Rosans_-_Prieuré_9.jpg|Motius vegetaus.
St_André_de_Rosans_-_Prieuré_12.jpg|Inscripcion senèstra.
St_André_de_Rosans_-_Prieuré_13.jpg|Inscripcion drecha.
St_André_de_Rosans_-_Prieuré_15.jpg|Inscripcion drecha.
St_André_de_Rosans_-_Prieuré_36.jpg|Fuèlhas de vinha *Paga debiti*.
St_André_de_Rosans_-_Prieuré_38.jpg|Fuelhas de vinha e de figuier.
St_André_de_Rosans_-_Prieuré_25.jpg|Fuèlhas de vinha dins la gola dau leon.
St_André_de_Rosans_-_Prieuré_20.jpg|Fuèlhas de figuier dins la gola dau leon.
Saint_andré_-_Blason.jpg|Blason dau senhor Manent (1664) sus lo mur de son ostau.
Saint_André_-_colline.jpg|Poèg près de Sant Andreu.


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Realon

**Realon** (*Réallon* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

La comuna s'estend de 989 m a 2993 m (Morre Freg). Lo capluòc dau vilatge es situat a 1400 m d'altitud, en riba senèstra dau torrent de Realon, prèp dau Lac de Sèrra Ponçon.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups
## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Aurpèira

**Aurpèira** (*Orpierre* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

## Istòria

Lo vi&egrave;lh centre de Aurpèira es un vilatge medieval de la XIV s&egrave;gle, antany banc del prince d'Iranja, mai couramment trucat &laquo; lo vi&egrave;lh &raquo;. La legenda v&ograve;l #qu'a aquela ep&ograve;ca &egrave;ra possibla de traversar la vila a caval pels sosterranhes. E mai se los soscaves comp&ograve;rtan de nombrosas p&ograve;rtas mur&eacute;es donadora en aquelas d'ostals adjacents, las p&ograve;rtas semblan tr&ograve;p bassas per donar rason a la legenda.
D'unes autres vestigis an #&egrave;sser trobats a Aurpèira #que de las traces romaines e un istorian n'afirma aver-i vist una p&egrave;ira levada #qu'a distinguida coss&iacute; menhir pr&eacute;historique.

Le vieux centre d'Aurpèira est un village médiéval du XIV siècle, autrefois siège du prince d'Orange, plus couramment appelé « le vieux ». La légende veut qu'à cette époque il était possible de traverser la ville à cheval par les souterrains. Bien que les caves comportent de nombreuses portes murées donnant dans celles de maisons adjacentes, les portes semblent trop basses pour donner raison à la légende.
D'autres vestiges ont été trouvés à Aurpèira dont des traces romaines et un historien affirme y avoir vu une pierre dressée qu'il a distinguée comme menhir préhistorique.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Liames extèrnes

## Nòtas
Puei Sant Vincent

**Puei Sant Vincent** o **Lo Travèrs** (*Puy-Saint-Vincent* en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat, situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia
La comuna es sus un ubac, çò que dona pro de nèu a l'estacion d'esquí. La situacion sus un travèrs explica lo gentilici daus estatjants : *traversoires*.

## Toponimia

285px|left|thumb|Vista globala de l'estacion de Puei Sant Vincent de la Cassa a Vau Loïsa.|alt=
Le nom es atestat jos sa fòrma latina *Podium* en 1380, puei mai precisament com *Podium Sanctii Vicentii* en 1472.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups
## Ligams extèrnes

## Referéncias


## Nòtas
Los Uèris

**Los Uèris** o **Los Uerris** (*Les Orres* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:

### Quartiers
****Champ Valier**** (fr *Champ-Vallier*) - *In Campo Valerio* au (siècle XV).
### Autres
* ??? (fr *Les Prayets*) - *Prali* al siècle XV; *Le Prayet dal bosch* en 1585.Bòsc.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Liames extèrnes

## Nòtas
Pelvós

**Pelvós** o **La Pissa** ['piʃo] (*Pelvoux* en francés) es una anciana comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups e la region administrativa de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
La comuna se sonava *La Pissa* [-ish-] (en francés *La Pisse*) entrò a 1893, data que prenguèt son nom actual, dau Mont Pelvós, som en dessubre dau vilar de l'Alafreida. Despuèi lo 1er de genier de 2016, es comuna delegaa de la comuna novèla de Vau Loïsa e Pelvós amb Vau Loïsa, lo chapluòc.

## Geografia

* La Barra dels Escrinhs () trescòl dau massís dels Escrinhs es situaa subre lo territòri de la comuna.
* La majoritat dels grands tucs del massís dels Escrinhs se situan en la comuna levat de La Meija :

* Barra daus Escrinhs )
* Copòla de Nèu dels Escrinhs ()
* L'Alafreda ()
* Mont Pelvós ()
* Pic Sense Nom ()
* Pic Coolidge ()
* Ròcha Fauriá ()
* Montanha dels Anhèus ()
* Pic de Nèu Cordier ()

* Lo Glacier Blanc, Lo Glacier Negre, Lo Glacier del "Selen" ('Sélé', nom de verificar) son los principals glaciers de la vau.

## Istòria
La comuna foguèt creaa a la Revolucion per desligament de Vau Loïsa.

## Toponimia

Lo nom de Pelvós ven de Pelve, que vòl dire Garba.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Referéncias


## Nòtas
Orsiera

**Orsiera** (*Orcières* en francés) es una comuna d'Occitània, en Daufinat dins lo departament dels Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

[thumb|150px|left|Le lac des Estaris vu du [col de Freissinières]]

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Vejatz tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Nevascha

**Nevascha** (*Névache* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

Pus auta comuna de la vau de Clarèia, se situa a  d'altitud.
La vau de Clarèia comunica amb la vau Estrecha per lo còl de l'Eschala, generalament barrat l'ivèrn per encausa de la nèu.

## Istòria
En 1343, la vau de Nevascha, coma l'ensems dal Briançonés, se deseparèt dal Daufinat e formèt un territ&ograve;ri d'estatuts particulars, los Escartons. Aqueles se sometèron al poder de Par&iacute;s en seguida de la Revolucion francesa.

Son territ&ograve;ri s'es agrandit de la vau Estrecha, presa a Melesen (ja part de Bardonescha) en 1947, amb las rectificacions de frontièra de la Segonda Gu&egrave;rra Mondiala. Aquel apondon constituís una excepcion a la règla que fasía la fronti&egrave;ra per l'aigavèrs.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Liames extèrnes

## Nòtas
Lo Noier

**Lo Noier** (var. **Lo Noguier**) (*Le Noyer* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan situada dins lo departament daus Auts Aups e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

Lo Noier es situat dins la part occidentala de Champsaur, en riba senèstra de Drac, adorsat a la bordura orientala de Devoluí, e fa fàcia au Massís daus Escrinhs ( Vi&egrave;lh Chalhòl, 3163 m).

Lo chapluec e los principals masatges son a una altitud de 1100 m&egrave;tres, mas la comuna s'esten despuèi la vau de Drac (850 m&egrave;tres au pont de la Guinguette) dusca aus soms de Devoluí (Montanha de Faraud, 2567 m).

La si&aacute; posicion geografica li balha, coma l'ensems de Champsaur, un clima especial: agradiu l'estiu, mas somés la r&egrave;sta de l'an a la "bisa", vent dau nòrd que pòrta freq&uuml;entament los n&iacute;vols venent de la conca de Grenòble, e l'iv&egrave;rn, lo fred daus Aups de Daufinat.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben
* Comunas dels Auts Aups

## Liames extèrnes

## Nòtas
Barri (arquitectura)

[thumb|left|300px|Los barris d'[Aigas Mòrtas]]
Un **barri** (o un *embarri*), de l'arabi *barrí* برّيّ, «exterior, camp, selva», es un element qu'enròda un borg, una vila o una ciutadèla, caracteristic de l'arquitectura fortificada.

Apareis al sègle XVI per remplaçar la muralha, en seguida dels progrèsses de l'artilhariá, qu'utilizava lo bolet metallic.

Al sens contra de la muralha espessa dels castèls fòrts e de las ciutats medievalas, bastida completament en pèira, lo barri es un simple mur de sostenement que reten una importanta massa de tèrra per absorbir los tustes de l'artilhariá atacanta.

## Nòtas
Ràdio

La **ràdio** es un sistèma de transmission de senhaus per ondas electromagneticas de frequéncias inferioras a aquelas de la lutz visibla.