open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gunnar Myrdal

**Karl Gunnar Myrdal** ( Gagnef, Suècia 1898 - Danderyd 1987) foguèt un economista, òme politic e professor universitari suedés premiat amb lo Prèmi Nobel d'Economia l'an 1974.

## Biografia
Nasquèt lo 6 de decembre de 1898 dins la vila de Gagnef, situada dins la província de Dalarna. Estudièt economia a l'Universitat d'Estocòlme, ont se graduà lo 1923 e doctorèt lo 1927. Entre 1933 e 1947 foguèt professor de la *Stockholm School of Economics*, e lo 1960 foguèt nomenat catedratic d'economia de l'Universitat d'Estocòlme. 

Moriguèt lo 17 de mai de 1987 dins la vila de Danderyd, situada al comtat d'Estocòlme. Lo 1924 se maridèt amb Alva Myrdal, escrivana e femna politica que foguèt premiada amb lo Prèmi Nobel de la Patz l'an 1982 per los sieus trabalhs en favor del desarmament.

## Activitat politica e sociala
Membre del Partit Socialdemocrata suedés, foguèt membre del Parlament suedés entre 1936 e 1938 e 1945 e 1947, en venent en aquela darrièra estapa Ministre de Comèrci e Indústria jols mandats de Per Albin Hansson e Tage Erlander. 

Foguèt posteriorament, durant 10 ans, secretari de la Comission Economica de las Nacions Unidas per Euròpa en dependent de las Nacions Unidas, que faguèt conéisser mercés a el lo naut indèx de praubesa de Asia e del Tresen Mond. La siá investigacion sus Asia e las causas de la praubesa donèron luòc a lo sieu influent estudi *"Asian Drama: An inquiry into the Poverty of Nations"* de 1968. 

## Activitat economica
Inscricha en la nomenada "Escòla suedesa d'economia" foguèt partidari que los programas economics inciden en lo desvolopament de l'economia amb la intervencion de l'estat, en seguint los postulats de la social democracia. Desvolopèt aqueles ideales en la siá òbra *Vetenskap och politik e nationalekonomien* ("L'element politic en lo desvolopament de la teoria economica", 1932). En divèrsas òbras acusèt l'economia classica de manténer de programas que los païses rics mantenon la siá supremacia suls paures. 

Lo 1974 foguèt premiat, amb Friedrich Hayek, *per los sieus estudis, pionièrs, sus la teoria del diner e las fluctuacions economicas*.
Sant Estève (Naut Léger)

**Sant Estève** (*Saint-Étienne-Lardeyrol* en francés) z-es una comuna velaiesa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Marcela Kloosterboer

Marcela Kloosterboer (Vicente López, Buenos Aires, lo 5 de julhet de 1983) es una actritz Argentina de television e de cinèma.

## Filmografia
### Cinèma

### Television

## Ligams extèrnes
* Ficha en '''Cinenacional.com'''
* Verano del ´98
* El Tiempo No Para
Caton (botanica)

En botanica, lo **caton** es una inflorescéncia sopla, sovent penjadissa, caracteristica de qualques arbres apartenent a las familhas de las Salicacèas, de las Fagacèas e de las Betulacèas.

Aquelas plantas qu portan de catons coma flors son dichas « **amentifèras** ».

Pòt s’agir d’inflorescéncias simplas, en fach des espics particulars, coma pel sause. Las flors mascles e femes son separadas: i a de catons mascles e de femes. Portan de flors simplificadas inserida a l’aissèla de las bractèas, sens periant (es a dire ni petals, ni sepales), las flors mascles son reduchas a las etaminas, e las flors femes als ovaris.

Dins d’autres casses, son d'inflorescéncias compausadas, coma pel beç.

Los catons apareisson al començament de prima, plan sovent abans l’apareisson de las fuèlhas.

Pels amentifèrs, la pollinizacion es anemofila, es a dire que lo transpòrt del pollèn, fòrça abondant, se fa pel vent. Es per l’òme una font d’allergias.

Pel ginkgo, inflorescéncias masclas e femes son presentas sus de'individús separats: los individús mascles portan de catons e los individús femes d'ovuls non inclusits dins una grana.
Govèrn de Jean-Marc Ayrault 2

Lo segond **govèrn de Jean-Marc Ayrault** es lo 36 govèrn de la cinquena Republica francesa.

Aprèp las eleccions legislativas de 2012, seguent l'abituda republicana, lo primièr minitre presentèt sa demission al president de la republica, aquel darrièr acceptèt e sulcòp encarguèt lo quite Ayrault de formar un novèl govèrn. Sa composicion foguèt fixada per un decrèt lo 18 de junh de 2012 ; s'agís del segon govèrn nomenat pel president de la Republica François Hollande.

Aquel govèrn respecta una estricta paritat entre òmes e femnas.

## Galariá
### Primièr ministre

### Ministres

### Ministres delegats

## Nòtas e referéncias

: Origina o avent viscut en Occitània
En Astruc de Lunèl

**Abba Mari ben Moses ben Joseph** (en ebrèu: אבא מארי הירחי *Abba Mari HaYarḥi*) sonat **En Astruc de Lunèl**, foguèt un rabin occitan, nascut a Lunèl, pròche Montpelhièr, cap a la fin del sègle XIII. Èra tanben dich **Yarḥi** de l'ebrèu *Yeraḥ* ('luna').
Katy Perry

vinheta|Katy Perry
**Katheryn Elizabeth Hudson**, mai coneguda coma **Katy Perry** (Santa Barbara, Califòrnia, 25 d'octobre de 1984) es una cantaira de pop americana. Comencèt a cantar jol nom de Katy Hudson e sortiguèt un primièr disc en 2001 que coneguèt pas gaire de succès comercial. Foguèt en 2008 gràcias a la cançon *I kissed a girl* que se faguèt apreciar mondialament.

## Biografia
Katheryn Elizabeth Hudson nasquèt a Santa Barbara dins una familha plan religiosa. Es la segonda enfant de tres qu'aguèron los pastors pendacostistas Keith Hudson e Mary Perry.
Practica la guitarra e lo piano despuei 2001.

Sa plus granda capitada es l'album *Teenage Dream*. 

A començat la cançon en imitant sa sòrre, cantèt quauquei titres a seis parents, e an dicidit de prendre un coach vocau.

## Discografia
* *Katy Hudson* (2001)
* *One of the boys* (2008)
* *Teenage dream* (2010)
* *Prism* (2013)
* *Witness (2017)
* *Smile* (2020)
* *143'' (2024)
Angliers (Charanta Maritima)

**Angliers ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Charanta Maritima de la region de Novela Aquitània.
## Geografia

### Comunas vesinas


  
 


## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
*  - ''; au segle XVIII (Cassini).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben

## Liams externes

## Nòtas e referéncias
Aulnay (Charanta Maritima)

**Aulnay** o **Aulnay-de-Saintonge**, es una comuna francesa au departament de Charanta Maritima de la region de Nòva Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas..

## Geografia

### Comunas vesinas


  
 



## Toponimia
Lo nom de la comuna ven pas de l'aubre *aulne* (nom francés del vèrnhe), nimai d'un ensemble de vèrnhes (français *aulnaie*), d'aitant mai que lo mot francés regional es demorat longtemps *vergne* (equivalent del mot occitan). Es una etimologia populara, favorizada per l*'l* parasita de la fòrma grafica francesa. Coma *Aulnay* correspond a la vila romana de *Aunedonnacum*, dins l'itinerari d'Antonin, e *Auedonnaco* sus la taula de Peutinger, se vei que i a una continuïtat ambe'l nom antic (del nom d'òme *Aunedo*, ambe sufixe *-acum*).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben

## Liams externes

## Nòtas e referéncias
Marrano

Lo tèrme **marranos** designava al sègle XV los jusieus de la peninsula Iberica (Portugal, Espanha) convertits al catolicisme, sovent per fòrça, e que contunhavan de practicar lo judaïsme en secret. En Portugal, èran tradicionalament designats jol nom de *cristãos novos* (crestians nòus), apelacion uèi sovent remplaçada per criptojusieus.
Brotonica

La **brotonica**  *(Stachys officinalis* o *Betonica officinalis*) es una planta erbacèa vivaça de la familha de las Lamiacèas. Son interès medecinal èra ja conegut dins l'antiquitat, per un tractat atribuït a Antonius Musa, medecin d'August.

## Usatges medecinals
Utilizada tradicionalament per tractar l'ànsia, la litiasi biliara, las cremaduras d'estomac, l'ipertension arteriala,  la migrana e las neuralgias, e per prevenir la susor exessiva. S'emplega tanben en pomada per las copaduras e sortiduras. Cap d'aqueles usatges foguèron pas provats scientificament, mas la planta èra autrecòps fòrça emplegada e un provèrbi popular disiá *La brotonica al medecin fa la nica*.

Las plantas del genre *Stachys* an una activitat anti radical liure e antioxidanta potenta, saique deguda al taus enauçat de polifenols que contenon. L'òli essenciala de *Stachys [[officinalis]]* es antibacteriana. Las partidas aerianas contenon de feniletanoïd glicosids, (betoniosids A-F) e acetosid, acetoside isomèra, campneosids II, forsitosid B e leucosceptosid B. Las raices contenon de diterpen glicosids, betonicosids A-D e diterpen, betonicolide.


File:Gardenology.org-IMG 2817 rbgs11jan.jpg
File:Gardenology.org-IMG 2819 rbgs11jan.jpg
File:Gardenology.org-IMG 2820 rbgs11jan.jpg


## Referéncias
Plana Indogangetica

La **plana indogangetica** es una region compausa per una planura espandida e fertila que cobrís la major part del nòrd d'Índia, las zonas pus pobladas de Paquistan, lo sud de Nepal e tot lo territòri de Bangladèsh. Aquesta region recep lo nom dels rius Indus e Ganges, que las aigas la traversan. La plana confronta al nòrd e a l'èst Imalaia, ont naisson los nombroses rius que traversan la plana; al sud  las cadenas de Vindhya e Satpura e lo plan de Chota Nagpur e a l'oèst lo plan d'Iran. La region es una de las pus densament poblada al mond amb qualques 900 milions de personas que i vivon.
XIVena legislatura de la Cinquena Republica Francesa

La **XIV legislature de la V Republica** es un cicle parlementari dubèrt dempuèi lo 20 de junh de 2012 e s'acabèt lo 20 de junh de 2017 

## Composicion de l'executiu
* President de la Republica 
** François Hollande, del 15 de mai de 2012 al 14 de mai de 2017 (fin del mandat del president)
** Emmanuel Macron, del 14 mai de 2017 al 20 de junh de 2017 (fin de la legislatura)

* Premier ministre 
** Jean-Marc Ayrault del 15 de mai de 2012 al 31 de març de 2014 
** Manuel Valls del 31 de març de 2014 al 6 de decembre de 2016 
** Bernard Cazeneuve du 6 de decembre de 2016 al 10 de mai de 2017
** Édouard Philippe del 15 mai 2017 al 20 de junh de 2017 (fin de la magistratura)

## Composicion de l'Assemblada nacionala
### Election del President de l'Assemblada Nacionala
Lo President de l'Assemblada Nacionala foguèt elegit lo 26 de junh de 2012 a la sesilha de dubertura de la novèla legislatura. Foguèt capitada pel degan d'edat, François Scellier, assistit del burèl d'edat, compausat dels sièis deputats mai joves de l'Assembla, es a dire Marion Maréchal-Le Pen, Gérald Darmanin, Laurent Marcangeli, Damien Abad, Virginie Duby-Muller e Razzy Hammadi. Lo grop socialista a designèt Claude Bartolone coma candidat amb 127 vòtes. Jean Glavany (59 vòtes), Élisabeth Guigou (50 vòtes) e Daniel Vaillant (22 vòtes) avián tanben presentat lor candidatura. Lo sol autre candidat èra lo president precedent, Bernard Accoyer. Los deputats nominats ministres, al nombre de vint e sèt, podent pas participar a l'escrutinh, nimai èsser remplaçat per lors supleants, que devián començar a tener seseilha qu'un mes aprèp la dubertura de la legislatura, es adire lo 21 de julhet de 2012.    

### Grops parlamentaris




### Resultats de las eleccions legislativas de 2012

thumb|center|upright=2|Composicion de la XIV legislatura per apartanença politica.



## Principalas leis votadas

## Gouvèrns successius
*Govèrn de Jean-Marc Ayrault 2

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben
* Eleccions legislativas francesas de 2012
Soscontinent indian

Lo **soscontinent indian** es una region d'Asia, situada al sud d'Imalaia.
PolIticament es constituït dels estats seguents:
* Índia
* Paquistan
* Bangladèsh
* Nepal
* Botan
* Sri Lanka
* Las illas Maldivas

Al nivèi geografic se considera que lo soscontinent indian inclutz tanben d'unes territòris contrarotlats actualament per  China e Birmania. Ten una superfícia de 4.480.000 km²,  10% de tota l'Àsia.

En Paquistan, l'anomenan, en anglés, *Indo-Pak subcontinent*, es a dire lo soscontinent indopaquistanés.
Glacièr de Gangotri

Lo **glacièr de Gangotri** es un glacièr situat dins lo districte d' Uttarkashi, dins l'estat indian d'Uttarakhand, pròche la termièra chinesa. Aquel glacièr, font de Ganges, es un dels pus important d'Imalaia amb un volum estimat de mai de 27 km3. Lo glacièr fa aperaquí 30 km de long e 2 a 4&nbsp;km de larg. A l'entorn del glacièr se trapan los puèges del Grop de Gangotri, qu'incluson maites soms notables de per sas dificultats extrèmas , coma  Shivling, Thalay Sagar, Meru, e Bhagirathi III. Lo glacièr de Gangotri que s'escola mai o mens cap al nòrd-oèst, a per origina un circ aval de Chaukhamba, puèg pus naut del grop.

La lenga terminala del glacièr qu'es en forma de boca de  vaca se  ditz *Gomukh*. Lo site es un luòc de romiatge per la religion indo.

## Reculada del glacièr Gangotri

La NASA, en conjoncion amb de scientifiques de l*'[[United States Geological Survey]]* (USGS) e del *[[National Snow and Ice Data Center]]* (NSIDC), desvolopa un inventòri global de totes los glacièrs del mond per fin d'ajudar los cercaires de retraçar l'istòri de cada glacièr. Segon eles, lo glacièr Gangotri, que mesura actualament 30.2&nbsp;km de long e entre 0.5 e 2.5&nbsp;km de larg, es un dels pus grand d'Imalaia. Aqueste glacièr reculèt de contunh dempuèi las primièras mesuras en 1780. Las donnadas de 61 ans (1936–96) mòstran que la reculada totala del glacièr de Gantori es de 1147 m, amb una mejana de 19 m per an. Pasmens, subre las 25 darrièras annadas del sègle XX reculèt de mai de 850 m (34 m per an),e de 76 m entre 1996 e 1999 (25 m per an).

## Referéncias
Sundarbans

Los **Sundarbans** son las pus granda selva de mangròvas del monde, que se tròba dins lo dèlta del flume Ganges e s'espandís sus una part de Bangladèsh e sus l'estat de Bengala Occidental, en Índia. Lo site es inscrit sus la lista del Patrimòni Mondial de l'Umanitat.

Lo *[[Sundarbans National Park]]* es un pargue nacional indian, una resèrva pels tigres, e una resèva de biosfèra.
Umberto Nobile

thumb|right|Umberto Nobile en 1926.

**Umberto Nobile** (21 de julhèt de 1885 – 30 de julhèt de 1978) foguèt un engenhaire aeronautic e un explorator italian Participèt a l'exploracion aeriana dei regions dau Pòl Nòrd.
Indi (color)

L**'indi** es una nuança de blau escur. 

## Composicion

Lo **blau indi** vertadièr (NB1) es a l'origina derivat del pastèl. 

Lo colorant foguèt enseguida sintetizat per A. Bäyer en 1880 (PB66) e comercializat aprèp 1897 par BASF. Mas essent pas permanent, foguèt abandonat.

A l'ora d'ara, la tintura blava indi es fabricada a partir d'una mèscla de pigments blaus (otramer, ftalo) e negre.

## La « setena color » de l'arc de Sant Martin

L'indi es sovent qualificat de « setena color » de l'arc de Sant Martin. L'indi es una color que se situat entre le blau e lo violet dins l'arc de Sant Martin. En practica, l'indi es de mal distinguir per l'uèlh uman dels autres tons de blau e de violet.

Qualques colors francas pausan pas cap d'ambiguïtat. Se distinga parfèctament çò qu'es un roge, un jaune o un verd. Mas l'uèlh uman es pauc sensible a la nuanças dins la zona de l'espèctre entre lo blau e lo violet e i a doncas controvèrsia per determinar se l'indi deuriá èsser qualificat de « setena color » de l'arc de Sant Martin al meteis titre que lo roge, irange, jaune, verd, blau e violet.

Se pòt que lo "blau" de l'arc designe de fach lo Cian, e que l'"indi" designe çò qu'apelam correntament "blau".

## Articles connèxes

*Indi (tintura)
* la planta Indigò
*Lista de colors

## Notes et références
Orizont

Conceptualament, l’**orizont** o **asuèlh** es la limita de çò que se pòt observar, dempuèi de sa pròpia posicion o situacion. Aquel concèpte simple se declina en fisica, filosofia, literature, e encara mai domenis:

* En fisica, lo tèrme d'orizont aczampa los concèptes seguents:
** L'orizont, un cercle centrat sur l’observator entre lo cèl e la Tèrra, prenent en compte la corbura d'aquela darrièra.
** L'orizont de las particulas, lo tèrme de la region de l'espaci temps susceptible d'influénciar un punt donat.
*** ⇒ L'orizont cosmic, lo tèrme de l'univèrs visible dempuèi la Tèrre es jos qualques condicions un orizont de las particulas.
** L'orizont dels eveniments, lo tèrme de la region de l'espaci temps influénciable deùpuèi un punt donat.
*** ⇒ L'orizont d'un trauc negre, la frontièra entre un trauc negre e lo rèsta de l'univers, es un orizont dels eveniments.
* Un orizont en pedologia es una sisa del sol, omogenèa e parallèla a la superfícia.
* Un orizont en filosofia es un concèpte de raprochar de l*'eissorbament*
Passatge dau Nòrd-Oèst

Lo **Passatge dau Nòrd-Oèst** es lo passatge maritim liant leis Oceans Pacific e Atlantic per lo nòd dau continent american. Existís unei variacions entre leis illas dau nòrd de Canadà.
Bhagirathi

**Bhāgīrathī** es un riu imalaian de l'estat d'Uttarakhand, en Índia, que contituís una de las fonts principalas de  Ganges; lo flume major de la plana gangetica e flume sagrat de l'indoïsme.
Bhagirathi se forma al luòc dich *Gaumukh* a un altitud de 3892 m, al pè dels glacièrs de Gangotri e Khatling dins la division de Garhwal.

Recep puèi maites afluents:
**Kedar Ganga* a Gangotri (3049m),
**[[Jahnavi|Jadh Ganga]]* a Bhaironghati (2650m),
**Kakora Gad* e *Jalandhari Gad* a ras de Harsil (2745m),
**Siyan Gad* près de Jhala (2575m),
**Asi Ganga* près de Uttarkashi (1158m),
**[[Bhilangna River]]* près de Tehri (755m).

S'escola subre 205km dempuèi sa font abans d'encontrar lo riu Alaknanda a 475m dins la vila de Devprayag. Aqueste jonhent, sagrat per l'indoïsme es la naissença de Ganges


Image:Bhagirathi flowing into devprayag.jpg|Bhāgīrathī quora dintra a Devprayag.
Image:Bhagirathi alaknanda ganges devprayag2008.jpg|Bhagirathi encontra Alaknanda, a Devprayag, per formar Ganges


Image:Bhagirathi and Alaknanda Confluence.jpg|Autra vista del jonhent de Bhāgirathi (drecha) e d'Alaknanda (senèstra) a Devprayag.
File:Tehri dam india.jpg|La Paissièra de Tehri, cinquena pus nauta del mond
Jonhent

Un **jonhent** (var. **junhent, juntèr**) o **confluent** es lo luòc que s'i encontran dos o maitas aigas. Generalament una aiga de debit mendre nomenada afluent s'unís a una aiga de debit major.
Lengadocian meridional

Le **lengadocian meridional** compren les sosdialèctes de l'occitan lengadocian seguents :

* carcassés (nomenat *central* per Alibèrt)
* tolosan
* foishenc
* Donasanés 
* narbonés
Avion de caça

Un **avion de caça** (var. **avion de chaça**) o **avion de combat** es una aeronau militara principalament destinada a la lucha còntra d'autreis aeronaus. Se caracteriza per una velocitat granda ai nivèus verticau e orizontau e una manobrabilitat granda. Dempuei la fin dau sègle XX, aqueleis aeronaus son esquipadas de sistèmas de deteccion, de sistèmas d'ajuda au pilotatge e d'armaments de portada lònga coma de missils èr-èr.
Alaknanda

**Alaknanda** (o Alakananda; sanscrit: अळकनन्दा) es un riu imalaian dins l'estat d'Uttarakhand, en Índia, que constituís un dels dos rius a l'origina de Ganges, lo riu major del nòrd d'Índia e riu sagrat de l'indoïsme. L'autre riu font de Ganges, es  Bhagirathi,  pus long qu'Alaknanda.
Juho Vennola

**Juho Heikki Vennola** (1872-1938) professor e òme politic foguèt primièr ministre de Finlàndia en tres ocasions: entre 1919 e 1920, entre 1921 e 1922, e entre febrièr e març de 1931.
Yamuna

**Yamuna** (sanscrit : यमुना  , ordo :جمنا dich tanben **Jamuna** bengalin:যমুনা Jomuna  e indi : जमुना) o **Jumna**) es una ribièra, pus grand afluent de Ganges (Ganga) al nòrd d'Índia. A per origina lo glacièr  Yamunotri a un altitud de 6387 metres, per los pendisses sud occidentals dels puèges de Banderpooch, dins la cadena bassa d'Imalaia dins l'estat d'Uttarakhand; viatja subre un total de 1376 km e drena 366,223 km2, siá 40.2% del bacin de Ganges, abans d'emergir amb Ganges a Triveni Sangam, Allahabad.
Torpilha

Una **torpilha** es un engenh autòmotor sosmarin cargat d'explosiu. Es utlizat còntra d'objectius maritims de superficia o sosmarins. Aquela arma pòu equipar de naviris, d'aeronaus o d'installacions terrèstras. Lo premier modèle de torpilha vertadiera foguèt inventat en 1867. Lei dos conflictes mondiaus e la Guèrra Freja foguèron l'occasion de la desvolopar. 

A l'ora d'ara, meme s'es concurenciada per lei missils qu'an una portada pus importanta, la torpilha demora totjorn l'arma pus dangerosa per lei naviris dins lo cas d'un tir victoriós. D'efèct, la pression de l'explosion es gaire demenida per l'aiga liquida. Aquò permetèt donc d'utilizar lei proprietats dau liquid per causar de degalhs importants gràcias a una explosion un pauc alunchada de la còca. Per exemple, una tecnica fòrça utilizada consistís de faire explosar la carga de la torpilha dessota lo naviri. Aquò entraïna un movement d'aiga vèrs la còca qu'es capable de copar lo naviri en doas partidas.
Woody Guthrie

**Woody Guthrie** (Okemah, 14 de julhet de 1912 – Nòva York, 3 d'octobre de 1967) foguèt un cantaire e musician folk nòrd-american, que compausèt mantuns centenats de cançons politicas, tradicionalas o enfantinas, baladas e òbras improvisadas. Se produsiá sovent amb l'eslogan *This Machine Kills Fascists* (Aquela maquina tua los faissistas), pegat sus sa guitarra. Sa cançon pus famosa es *This Land Is Your Land.* D'unas de sas cançons enregistradas son archivadas a la librariá de Congrès dels Estats Units.
Fòrça engatjat e compromés politicament, jamai cambièt pas lo sieu biais de pensar e d'obrar, fidèl a las siás idèas e las siás causidas, tostemps. Dins sas òbras cantèt mai que mai de contes de marginals, rebèls e deseretats. 

D'èime anarquista, Woody Guthrie publiquèt en 26 ans de carrièra, de 1930 a 1956, 16 albums, sempre fasent mai cas de la qualitat que non pas de la quantitat.

Guthrie moriguèt pro jove quand aviá pas que 55 ans per encausa de las complicacions causadas per la malautiá d'Huntington, un desòrdre neurologic progressiu d'origina genetica. Del temps de sos darrièrs ans de vida, malgrat l'enfermetat, Guthrie faguèt de figura de proa dins lo movement de musica folk, e serviguèt d'inspiracion a tota una generacion de joves musicians de folk, e aguèt de relacions de mentòr per d'artistas coma Ramblin' Jack Elliott, Bob Dylan o Bruce Springsteen.

## Discografia
* *Dust Bowl Ballads* (1940)
* *Struggle: Documentary No. 1* (1941)
* *Bound for Glory* (1958)
* *Songs to Grow On, Vol. One – Nursery Days* (1958)
* *Woody Guthrie Sings Folk Songs* (1962)
* *This Land Is your Land* (1967)
* *In Memoriam* (1968)
* *Original Recordings Made by Woody Guthrie 1940–1946* (1977)
* *Poor Boy* (1981)
* *Songs to Grow On for Mother and Child* (1991)
* *Ballads of Sacco & Vanzetti* (1996)
* *The Live Wire: Woody Guthrie in Performance 1949* (2007)
Valdemoro

[|left|150px|thumb|Vas [cultura campanifòrma|campanifòrme de Ciempozuelos, Musèu Arqueologic Nacional, Madrid.]]
[thumb|left|400px|Valdemoro al [sègle XVII. Endavant se distinguís la capèla del Sant Crist de la Santat e endarrièr la glèisa parroquiala de Nòstra Dòna de l'Assompcion.]]
**Valdemoro** es una vila de la Comunautat autonòma de Madrid, Espanha.
Graveland

**Graveland** es un grop de musica de black metal o viking metal polonés creat par Rob Darken (Robert Fudali) en hivern 1991-1992. Es un Grop populare dins lo milieu del metal por ses qualitats mélodicas. Las parolas traitan de la mitologia germanica.

En los albums tosts, Graveland jogèt de black metal cru e satanic. Depuès 1995 i a molts influèncias epicas de la música de film.

Entre 1993 e 1998, *Capricornus* fech la bateria. Entre 1994 e 1995 *Karcharoth* alias *Anextiomarus* del grop de black metal sinfonic Infernum èra un membre de la band. En 1995, la policia determinèt contra los membres de la band a causa de delictes de propaganda nacional socialista; Karcharoth èra un espion por la policia e èra expulsat de la band poc de temps après. Karcharoth se suicidèt en 2004.

Graveland dòna pas des concerts lives.

Darken a un projet folcloric, *Lord Wind*.

## Membres
* *Rob Darken*: Vòs, Guitaras
* *Capricornus* (1993-1998): Bateria (Thor's Hammer, Capricornus)
* *Karcharoth* (1994-1995): Bas (Infernum)

## Discografia

### Démos
* *Necromanteion*
* *Drunemeton*
* *Promo '92*
* *Epilogue* (tous 1992)
* *In The Glare Of Burning Churches* -1993

### Albums

**Carpathian Wolves* - 1994
**Thousand Swords* - 1995
**Following the Voice of Blood* - 1997
**Immortal Pride* - 1998
**Creed of Iron* - 2000  (wydana również jako *Prawo Stali* w 2001 roku)
**Memory and Destiny* - 2002
**The Fire of Awakening* - 2003
**Dawn of Iron Blades* - 2004
**Fire Chariot of Destruction* - 2005
**Will Stronger Than Death* - 2007
**Spears Of Heaven* - 2009

### EPs
**The Celtic Winter* -1994
**Impaler's Wolves* -1999 (deux tracks ré-enregistrés du *Carpathian Wolves*) 
**Blood of Heroes* -2001
**Raise the Swords!* -2002
**Cold Winter Blades* -2010

### Splits
**Raiders of Revenge*, Honor -2001
**Eastern Hammer*, Nokturnal  Mortum, North, Temnozor - 2007
**Tribute to the King of Aquilonia*, Kreuzfeuer -2011
Groucho Marx

**[[Groucho Marx]]** (nascut **Julius Henry Marx** en 1890, m. 1977) foguèt un actor american de comèdias del cinèma del grop Fraires Marx amb Chico Marx, Harpo Marx, Zeppo Marx, Gummo Marx.
Chico Marx

**[[Chico Marx]]** (nascut **Leonard Marx** en 1887, m.1961) foguèt un actor american de comèdias del cinèma del grop Fraires Marx amb Harpo Marx, Groucho Marx, Zeppo Marx, Gummo Marx.
Vaths (Volvèstre)

**Vaths** (*Bax* en francés) es una comuna lengadociana de Volvèstre, probablament mèi o mens gascona lingüisticament, administrada per lo departament de la Nauta Garona de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Ni Dauzat, ni Negre, ni les Féniés, nimèi Astor non disen arren de Vaths. La grafia *Vaths* de Patrici Pojada e le nom que s'explican benlèu per la preséncia sus ua sèrra, entre duas vaths.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Vaths èra de la diocèsi civila de Rius, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Rius, de la senescauciá de Tolosa. En 1790, Vaths èra del canton de Rius, en l'an VIII, del Canton de Montesquiu de Volvèstre, en l'an XII, èra tornada al canton de Rius. La glèisa, annèxa de La Trapa, èra jol patronatge de Sent Ferriòl .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Rius; es ara del canton d'Autariba.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Canhac (Lauragués)

**Canhac** (*Caignac* en francés) es una comuna lengadociana administrada per lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

 
### Perimètre del territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, Astor, *Canhac* ven del nom latin *Canius*, ambe'l sufixe *-acum* . 
Segon Negre e les Féniés, *Canhac* ven del nom « romanic » d'òme *Cannius*, ambe'l sufixe *-acum* . 
Xavier Delamarre non cita estrictament *Canhac*, mes de noms aparentats, coma Canhac del Causse. *Cānios* es un nom gallic. L'etime es *Cāniācon*, la proprietat de *Cānios*, nom derivat en *-ācon* . 

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Canhac èra de la diocèsi civila de Mirapeis, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Mirapeis e de la senescauciá de Lauragués. Tanlèu 1790, Canhac èra del canton de Nalhós (dempuèi 2015, es del canton d'Escalquens). Le vocable de la glèisa es Sent Estève (o Sent Estèfe) .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Dèime (Lauragués)

**Dèime** (*Deyme* en francés) es una comuna lengadociana, situada administrativament dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Le nom es atestat en 1428, *Deyme* . 
Segon Dauzat, *Dèime* representa l'« ancian provençal » *desma*, *deima*, « dèime », tèrme « feodal » . Donc, segon Dauzat, s'agís de la fòrma femenina, acabada per *-a*. 
Segon Negre, *Dèime* ven de l'occitan *dèime*, mot masculin . 

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Dèime èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa es Santa Magdalena. Tanlèu 1790, Dèime èra del canton de Montgiscard .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Adrien de Gerlache de Gomery

Lo baron **Adrien de Gerlache de Gomery** (1866-1934) foguèt un explorator bèlga dei regions polaras. En particular, dirigiguèt la premiera mission que passèt l'ivèrn en Antartida.
Mar de Bellingshausen

La **Mar de Bellingshausen** es una mar de l'Ocean Antartic situada a l'oèst de la peninsula Antartida.
Francis Picabia

thumb|right|Francis Picabia dins lo seu ostal ròsa de Tremblay-sur-Mauldre
**Francis-Marie Martínez de Picabia** (París, 22 de genièr de 1879 – 30 de novembre de 1953 París, 1953) èra un pintor francés. Practiquèt tan la pintura coma lo grafisme e, quitament, l'escritura e la poesia. Filh de maire francesa e de paire espanhòl, militèt al movement dadaïsta.

## Biografia

Estudièt a l'Escòla de las Bèlas Arts e l'Escòla de las Arts Decorativas de París, que recebèt una granda influéncia de la pintura impressionista, fauvista e abstracha, amb per artistats favorits Camille Pissarro e Alfred Sisley. Entre 1909 e 1911 prenguèt lo del cubisme e venguèt membre del grop "PUTEAUX", se faguèt amic de Marcel Duchamp. En 1913 viatjèt als Estats Units d'America, que dintrèt en contacte amb lo grop dadá american, participant a l'exposicion de l*'Armory Show* e fondant amb Duchamp e Ray la revista predadaïsta *291*. Publiquèt lo primièr numèro de la revista ja completament dadaïsta *[[391]]* a Barcelona en 1916 amb la collaboracion de Guillaume Apollinaire, Tristan Tzara, Man Ray e Jean Arp. Aprép un temps passat a la Còsta d'Azur que la seuna òbra foguèt fòça influenciada pel surrealisme, amb un umor particularament provocant, tornèt a París e creèt, amb André Breton, la revista *491*. Puèi, en 1922, abandonèt lo dadaïsme, movement qu'aviá estat un dels principals propagadors.

L'influéncia de Picabia es fondamental coma promotor dels movements avantgardistas e de l'art modèrn sul continent american, mai concretament a Nòva York. Picabia èra un òme dubèrt a totes los nòus corrents e refusèt de se ligar exclusivament a un sol tipe d'expression. Atal, visquèt de periods amb lo futurisme, la figuracion e, a partir de 1945, l'art abstrach.

Amant las fèstes e las veituras (que ne colleccionèt prèp 150), se roïnèt, per aquò comencèt a pintar fòrça pichons quadres de divèrses generes, a vegadas inspirats per de revistas pornograficas.

Tanben se vodèt, de biais personal personal e tanben professional, a la poesia.

## Òbras màgers
* *Caoutchouc*. 1909, aquarèla sus papèl, 46 x . Musèu d'Art Modèrn de París. Considerada una de las òbres fondatriças de l'art abstrach
* *Udnie*. 1913, òli sus tèla, 290 x . Musèu Nacional d'Art Modèrn de París
* *Edtaonisl*. 1913, òli sus tèla, Institut d'Art de Chicago.
* *Flirt*. Materials divèrses (plomb, filh de fèrre, palha...) sus tèla, 92 x . Enquantat en 2004 per .

## Escrichs
* *Poemes*, publicat a París en 2002
* *Écrits critiques*, publicat a París en 2005
Jean-Dominique Fleury

**Jean-Dominique Fleury**, nascut en 1946 a Pau, es un mèstre veirièr celèbre per la realizacion tecnica de veirals contemporanèus de fòrça glèisas e catedralas.

## Biografia
Jean-Dominique Fleury faguèt sos estudis de veireriá a l'Escòla nacionala superiora de las artas aplicadas e dels mestièrs d'art de París, puèis en 1972 participèt a una primièra òbra de restauracion. Creèt en 1978 a Tolosa los seus pròpris talhièrs de veireriá e participèt a la restauracion dels veirals de las catedralas de Sant Just de Narbona, de Sant Estève de Tolosa, de Sant Andreu de Bordeu, de Nòstra Dòna de Rodés e de Santa Ceselha d'Albi.

S'orientèt tanben cap a la creacion de veirals contemporanèus, subretot amb la collaboracion amb Pèire Solatges, e aprèp amb fòça plasticians contemporanèus. Realizèt tanben las seunas pròpras creacions coma per l'Ancian Espital dels pelegrins de Pons.

## Principalas collaboracions
*Pèire Solatges, los 104 veirals de l'Abadiá de Santa Fe de Concas (1987-1994)
*Martial Raysse, los veirals de la Glèida de Nòstra Dòna de l'Arca d'Aliança de París
*Miquel Barceló, los veirals de la Catedrala Bajo el mar de Palma de Majorque (2006)
*Pascal Convert, veirals de l'Abadiá de Saint Gildas des Bois
*Jean-Pierre Pincemin, veirals de l'Abadiá de Silvanés
*Marc Couturier, Jean-Michel Othoniel, Damien Cabanes, Didier Mencoboni

## Ligams extèrne
*Site oficial dels Talhièrs Fleury
Georgia del Sud

La **Georgia del Sud** (en anglés: *South Georgia*, en espanhòl:*Isla San Pedro*) es una illa del sud de l'ocean Atlantic que fa partida del territòri britanic d'otramar de las Illas Georgia del Sud e Sandwich del Sud. Lo poblament principal n'es Grytviken. La Georgia del Sud mesura 167,4 quilomètres de long e 1,4 à 37 km de larg. Se tròba a aperaquí 830 km  a nòrd èst de l'illa Coronation e a 550 km al nòrd oèst de l'illa Zavodovski, l'illa Sandwich del Sud pus pròcha.
## Geografia

La Georgia del Sud es una illa en forma de creissent. Es bordada per la mar de Scotia sus son litoral sud oèst e per l'ocean Atlantic Sud sus sos litorals nòrd, nòrd èst e èst. Se tròba a  a l'èst-sud-èst de Stanley, a las illas Malvinas, e a  a l'èst de la peninsula Mitre en Tèrra del Fuòc.

quLonga de mai de  e larga de  al maximum, mesura  de superfícia. Fòrça montanhosa, compta onze soms que s'enauçan a mai de  d'altitud despartits en doas sèrras : la sèrra d'Allardyce e la sèrra Salvesen. Lo mont Paget, amb  d'altitud, es lo punt culminant de l'illa, de la Géorgie du Sud-et-les îles Sandwich du Sud mas tanben del Reialme Unit dins son ensemble. Lo mont Paget es seguit del mont Carse (), del mont Sugartop () e del mont Paterson (). Mai de la mitat (56 %) de l'illa es coberta de glacièrs e de nevièrs : 123 glacièrs i son repertoriats que los 5 màgers son los glacièrs Brogger, Neumayer, Nordenskjöld, Esmark e Novosilski.
Illas Georgia del Sud e Sandwich del Sud

Las **illas Georgia del Sud e Sandwich del Sud** (var.**islas, isclas, isolas/ísolas, nisolas** **deu / dau / deth sud**) (en anglés *South Georgia and the South Sandwich Islands*, conegudas tanben jol sigla **SGSSI**) son un territòri d'otramar britanic de l'Atlantic sud. 

Lo territòri es format per l'illa de **Georgia del Sud**, qu'es la pus granda de tot l'ensemble, e per un
grop d'illas menoras nomenadas **illas Sandwich del Sud**. An una extension totala de 3.093 km². I pas de populacion originària de cap de las illas e los unics abitants (un centenat, segon l'estimacion de 2003) son los de la garnison militara britanica e los scientifics de la *British Antarctic Survey* ("Inspeccion Antartica Britanica"), qu'an una basa a la capitala, Grytviken.

thumb|left| Georgia del Sud centrala: Badia Cumberland; Peninsula Thatcher amb lo Pòrt del Rei Edward (Grytviken); Carena Allardyce amb lo Mont Paget.
La sobeiranetat britanica en Georgia del Sud data de 1775, e pels Sandwich del Sud de 1908. L'administracion britanica locala permanenta e lo Magistrat resident existisson dempuèi 1909. Argentina reclamava ja la Georgia del Sud en 1927, e las illas Sandwich del Sud en 1938. Aquesta disputa subre la sobeiranetat de las illas foguèt un dels detonadors de la Guèrra de las Malvinas de 1982 e encara es pas resolguda. Argentina mantenguèt un destacament a las illas Sandwich del Sud entre 1976 e 1982, e ocupèt la Georgia del Sud durant la guèrra de las Malvinas.
Frederick Cook

**Frederick Cook** (1865-1940) foguèt un explorator polar estatsunidenc que participèt a l'exploracion dei dos Pòls terrèstres.
Mar de Baffin

thumb|right|Extension de la mar de Baffin.

La **Mar de Baffin** o **Baia de Baffin** es una mar situada entre Groenlàndia e la Tèrra de Baffin.
Jòc de bola

**Lo jòc de bola** tanben sonat **la longa**, se debana de biais mobil sus un terren de quinze a vint mètres, siá dos còps mai long que lo del jòc de pè tancat, que n'es lo davancièr.

## Istoric

La bola lionesa nasquèt al sègle sègle XVIII dins la region de Lion, que son nom. En 1850 aquel jòc venguèt un espòrt, amb la creacion de la primièra societat oficiala: « le Clos Jouve ». Per aquò, la Federacion francesa de las bolas foguèt longtemps dominada per la bola lionesa e espòrt-bola.

Pendent lo sègle XIX, la seccion Provençala de la FFB codifiquèt lo jòc dich « a la longa » qu'es un besson de la bola lionesa fòça agradada dins la region. Demanda las meteissas qualitats esportivas mas al contrari pòt se jogar sus un terren irregular, amb de bolas mai pichonas.

## Espandiment
Es subretot praticat en Occitània: Dins los departaments de Bocas de Ròse, Gard, Vauclusa, Aups d'Auta Provença, Auts Aups, Aups Maritims, Var, Erau, Aude (departament); dins la region Miègjorn-Pirenèus. E en França dins las region Centre, Illa de França, Nòrd-Pas de Calais, Franca Comtat.

## Règlas del jòc

Son las meteissa qu'aquelas de la petanca, levat lo biais de lançar la bola, a l'encòp acrobatic e coregrafic, per causa de la granda distança. 
* Lo *let* (bochon) deu èsser lançat d'un cercle traçat sul sol a une distança compresa entre quinze e vint mètres (contra sièi a dètz mètres per la petanca).
* Lo *puntaire* deu obligatòriament **sortir un sol pé del cercle** fasent un pas cap ont vòl (mai sovent en davans o de costat).
* Pòt alara lançar sa bola, o amb los dos pes a tèrra (un pe demorant dins lo cercle), o se tenent **sus una camba**, los dos pes fòra del cercle aprèp aver levat lo pé que se piejava.

* lo tiraire deu tanben **sortir de son cercle** per efectuar los **tres salts** reglamentaris per prendre son alindat e lançar la bola aprèp lo darrièr pas, quand pausa lo pé a tèrra. Aquela corsa d'alidat, fòrça eleganta, que sembla al saut en longor, es necessària per cobrir la distança fins a la bola advèrsa e tentar de la deslargar.

Los campionats de França del jòc de bola fuguèron creats en 1946.

L’invencion de la petanca en 1910 visava a permetre als jogaires de mai edat e mens mobils de contunhar a practicar lo jòc sus un terren cort, amb los « pés tancats » dins lo cercle.

## Nòtas e referéncias

## Bibliografia
* Armand Vidal, *Pichot diciounàri dou jo de boulo*, ed: Revue de Langue et Littérature d'Oc, 1975.
* Paul Ruat, *Cercle des Boulomanes 1828-1928* (un sègle d'istòrias del celèbre club marselhés), ed:Imprimerie Marseillaise, 1928.

## Ligams intèrnes

* Petanca

## Ligams extèrnes

* Istoric del jòc de bolas
* Federacion Internacionala de Petanca e Jòc Provençal
* Site de ''La Boule bleue''
Mar de Beaufort

La **Mar de Beaufort** es una mar situada au nòrd dau continent american que fa partida de l'Ocean Artic.
Tèrra de Graham

drecha|vinheta|250x250px|Part septentrionala de la tèrra de Graham e las islas circumdants.1  Peninsula Antartica, '''2''' isla James Ross, '''3''' isla De Urville, '''4''' isla Joinville, '''5''' isla Dundee, '''6''' isla Snow Hill, '''7''' isla Vega, '''8''' isla Seymour, '''9''' isla Andersson, '''10''' Isla Paulet, '''11''' isla Lockyer, '''12''' isla Eagle, '''13''' isla Jonassen, '''14''' isla Bransfield, '''15''' isla Astrolabe, '''16''' isla de ZigZag<br>
<br>

La **Tèrra de Graham**  es una porcion de la Peninsula Antartica que se situa al nòrd d'una drecha que jonh lo Cap de Jeremy e lo Cap d'Agassiz. La descripcion d'aqueste territòri es coerenta amb l'acòrdi de 1964 entre lo Comitat de noms antarctics anglés e lo Comitat assessor pels noms antartics dels Estats Units. Aital lo nom de "Peninsula Antartica" s'aprovèt per designar la peninsula principala de l’Antartida, e los noms "tèrra de Graham" e Tèrra de Palmer per las porcions del nòrd e del sud, respectivament.

La tèrra de Graham recebèt son nom de sir James R. G. Graham, Primièr Lord del Almirallat Britanic pendent l’exploracion de John Biscoe dins la zòna oèst de la tèrra de Graham en 1832. Es part del territòri britanic antarctic.

La tèrra de Graham es la zòna del continent Antartic mai prèpa de l'America del Sud.

## Ligams intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Baia dei Balenas

thumb|right|Localizacion de la Baia dei Balenas.

La **Baia dei Balenas** es un pòrt naturau de l'Antartida. Foguèt utilizat per l'expedicion d'Amundsen en 1910.
Olav Bjaaland

**Olav Bjaaland** (1873-1961) es un campion d'esqui e un explorator norvegian. Faguèt partida de l'expedicion Amundsen qu'agantèt per lo premier còp lo Pòl Sud lo 14 de decembre de 1911.
Motörhead

**Motörhead** qu'ei un grop de heavy metal/hard rock originari de Londres, Anglatèrra.

## Membres actuals
* *Lemmy Kilmister* (Cant, Bassa)
* *Phil Campbell* (Guitarra)
* *Mikkey Dee* (Batariá)
## Discografia
* 1977 - *[[Motörhead (album)|Motörhead]]*
* 1979 - *[[Overkill]]*
* 1979 - *[[Bomber]]*
* 1980 - *[[Ace of Spades]]*
* 1982 - *[[Iron Fist]]*
* 1983 - *[[Another Perfect Day]]*
* 1986 - *[[Orgasmatron]]*
* 1987 - *[[Rock 'n' Roll (album)|Rock 'n' Roll]]*
* 1991 - *[[1916 (album)|1916]]*
* 1992 - *[[March ör Die]]*
* 1993 - *[[Bastards]]*
* 1995 - *[[Sacrifice]]*
* 1996 - *[[Overnight Sensation]]*
* 1998 - *[[Snake Bite Love]]*
* 2000 - *[[We Are Motörhead]]*
* 2002 - *[[Hammered]]*
* 2004 - *[[Inferno]]*
* 2006 - *[[Kiss of Death]]*
* 2008 - *[[Motörizer]]*
* 2010 - *[[The Wörld Is Yours]]*
* 2013 - *[[Aftershock]]*
* 2015 - *[[Bad Magic]]*

## Ligams extèrnes

* Sit Oficial
Han Myung-sook

**Han Myung-sook** (n. 1944) femna politica foguèt primièra ministra de la Corèa del Sud entre 2006 e 2007.
Batalha de Talas

La **batalha de Talas** se debanèt en julhèt de 751 sus lei ribas dau riu Talas pròche la vila de Taraz. Opausèt lei tropas musulmanas ( òmes), principalament formadas de contingents aràbis e turcs, ai fòrças chinesas de la dinastia Tang ( òmes) compausadas ai dos tèrç per de mercenaris turcs. Lei combats s'acabèron per un succès aràbi e lo combat marquèt un còp d'aplant per l'expansion chinesa vèrs lo centre d'Asia. Pasmens, en causa dei dificultats logisticas e de la resisténcia dei Chinés sus lo prat batalhier, marquèt tanben la fin de l'expansion musulmana militara vèrs l'Orient. En plaça, l'expansion de l'Islam sus lo continent asiatic foguèt realizada gràcias a la conversion dei tribús turcas de la region.

Lo debanament de la batalha es relativament ben conegut magerament per de racòntes chinés. L'eveniment decisiu foguèt lo cambiament de camp dau còrs de mercenaris turcs de l'armada chinesa. Entraïnèt l'enceuclament dei soudats chinés que foguèron esquichats. Solament  subre  capitèron de se retirar vèrs l'oèst. Pasmens, lei tropas aràbias deguèron faciar de pèrdas importantas pendent la batalha e la perseguida dei vencuts. Un projècte chinés de còntra-ofensiva foguèt organizat mai l'entraïnament de la Revòuta d'An Lushan causèt son abandon.
Goguryeo

Lo **reiaume de Goguryeo** foguèt un estat situat dins lo nòrd e lo centre de la peninsula coreana. Seriá estat format en 37 avC. Conoguèt son apogèu ai sègles IV e V avans d'èstre conquist per l'Empèri chinés Tang en 668.
Cristóbal de Virués

**Cristóbal de Virués** o lo *Capitan Virués* (en catalan : *Cristòfor de Virués* - Valéncia, 1550 e 1609/1614 ?) que ho un escrivan, poeta e autor dramatic valencian de lenga castelhana deu Sègle d'Aur e tanben un òme d'armas que participè a la Batalha de Lepanta e que pelegè a Milan aban de se retirar de l'armada en 1686 dens la soa ciutat nadau (dab lo reng de capitan) e d'entamenar, atau, ua carrièra d'escrivan.

Èra hiu d'un mètgeo riginari de Medina de Rioseco, en Castelha; que s'installè a Valéncia.

La soas òbras principalas que son *[[El Monserrate]]* (1687) e la soas tragedias *[[La Gran Semiramis]]*, *La Cruel Casandra*, *Atila furioso*, *La Infelice Marcela* e *Elisa Dido*.

## Ligam etèrne
*Articla sus l'''Enciclopèdia catalana"''
Himno nacional de Chile

***Himno nacional de Chile*** es l'imne nacional de Chile.

## Paraulas


:**Dulce Patria, recibe los votos**
:**con que Chile en tus aras juró**
:**que o la tumba serás de los libres** 
:**o el asilo contra la opresión.**

I 
:Ha cesado la lucha sangrienta;
:ya es hermano el que ayer invasor; 
:de tres siglos lavamos la afrenta 
:combatiendo en el campo de honor. 
:El que ayer doblegábase esclavo 
:hoy ya libre y triunfante se ve; 
:libertad es la herencia del bravo, 
:la Victoria se humilla a su pie.

II 
:Alza, Chile, sin mancha la frente; 
:conquistaste tu nombre en la lid; 
:siempre noble, constante y valiente 
:te encontraron los hijos del Cid. 
:Que tus libres tranquilos coronen 
:a las artes, la industria y la paz, 
:y de triunfos cantares entonen 
:que amedrenten al déspota audaz. 

III 
:Vuestros nombres, valientes soldados, 
:que habéis sido de Chile el sostén, 
:nuestros pechos los llevan grabados; 
:los sabrán nuestros hijos también. 
:Sean ellos el grito de muerte 
:que lancemos marchando a lidiar, 
:y sonando en la boca del fuerte 
:hagan siempre al tirano temblar. 

IV 
:Si pretende el cañón extranjero 
:nuestros pueblos, osado, invadir; 
:desnudemos al punto el acero 
:y sepamos vencer o morir. 
:Con su sangre el altivo araucano 
:nos legó, por herencia, el valor; 
:y no tiembla la espada en la mano 
:defendiendo, de Chile, el honor. 

**V**
:**Puro, Chile, es tu cielo azulado,**
:**puras brisas te cruzan también,**
:**y tu campo de flores bordado**
:**es la copia feliz del Edén.**
:**Majestuosa es la blanca montaña**
:**que te dio por baluarte el Señor,**
:**y ese mar que tranquilo te baña**
:**te promete futuro esplendor.**

VI 
:Esas galas, ¡oh, Patria!, esas flores 
:que tapizan tu suelo feraz, 
:no las pisen jamás invasores; 
:con su sombra las cubra la paz. 
:Nuestros pechos serán tu baluarte, 
:con tu nombre sabremos vencer, 
:o tu noble, glorioso estandarte, 
:nos verá, combatiendo, caer. 


## Vejatz tanben
* Chile

## Ligams extèrnes
*  (MIDI)
Lista dels primièrs ministres de Zimbabwe

thumb|130px|Blason de Zimbabwe.
La carga de **[[primièr ministre]] de [[Zimbabwe]]** foguèt creada aprèp l'independéncia del país, lo 1980.

## Primièrs ministres

## Vejatz tanben
* President de Zimbabwe
El Monserrate

***El Monserrate*** qu'ei un poema narratiu de lenga castelhana composat de 20 cants en ueitau rima (*octava real* en castelhan) per l'escrivan valencian Cristóbal de Virués. Que conta la legenda deu monge Garín e de la fondacion deu Monastèri de Montserrat.

Garín, ermita deu Montserrat, fòrça e aucit la hilha deu Còmte de Barcelona qui l'èra estada hidada. Conscient de l'endom deu son crime, que decideish d'anar demandar perdon au Papa e, au cap d'un gran periple plen d'espravas, lo Papa que'u dit de tornar au Montserrat en peniténcia e en bèth esperar qu'un mainatge li anóncie lo perdon de Diu. Au cap de è ans, qu'ei lo hrair de sa victima qu'ac hè e Garín que se'n va con.hessa lo crime au còmte. Quan li muisha lo lòc on e sepeló la hilha, aquesta que ressucita miraclosament e que's voda a Diu.
Ueitau rima

La **ueitau rima** (var. **uechena rima** - **ottava rima** en italian e **octava real** en castelhan, lengas qui la hen espelir) qu'ei ua estròfa de 8 vers endecasillabs qui los 6 purmers vers e riman alternativament e parierament e los 2 darrèrs que son desparièrs ; tant vau díser, segon l'esquema ABABABCC.

Qu'ei lo gran ritme epic e narratiu de la Reneishença italiana e espanhòla.
Semiramis

[alt=Semiramis legendary queen of Babylon, 1905, the work of Cesare Saccaggi from Tortona.|vinheta|''Semiramis legendary queen of Babylon'', 1905, the work of Cesare Saccaggi from [Tortona.]]

**Semiramis** qu'ei lo nom en grèc d'ua reina miei-lengendària associada dab lo personatge istoric Shammuramat, reina assiriana associada per l'istorian grèc Erodòt dab la bastida deus Jardins penjats de Babilònia.