Setsuko Hara

segon l'us tradicional millenari nipon d'emplec dels noms pichons e d'ostal, del sieu nom vertadièr Masae Aida idem **Aida Masae**, **O-Chan** del sieu nom d'artista, nascuda a Yokohama lo 17 de junh de 1920 e defuntada lo 5 de setembre de 2015  foguèt una actritz de cinèma japonesa.

Interprèta de fòrça filmes dels cineastas màgers del cinèma nipon e de molts autres d'engèni mendre mas de pro bèla qualitat, d'Akira Kurosawa (*[[L'Idiòt|Hakuchi ...L'Idiòt]]*, d'après l'òbra de Fiodor Dostoievskii, 1951), de mantun cap d'òbra de Yasujiro Ozu ( *[[Tokyo Monogatari ...Conte de Tòquio]]*, 1953, bèl primièr) e preferida de Mikio Naruse (*[[Meshi ...Lo repais]]*, 1951, per exemple, demest un plenponh d'òbras mèstras...) es estat (se n'es pas una  "*[[star]]*", çò  dison... daissatz-li las estelas al Cèl disi ieu...) e foguèt una actritz remirabla pel sieu jòc tot plen de matisses, nuanciat que non sai e discret mas sempre present, presenta ela totjorn, tot moment, coma una figura immanenta de la femenitat universala (... una estela de las duradissas, eternalas... e ges estelona limpaira...), aladoncas es, e foguèt, es estat e sempre serà una actritz de las pus importantas e excepcionalas de l'Istòria vertadièra del 7en Art.

## La Vida

## 1920-1945

Nascuda a Yokohama lo 17 de junh de 1920, es lo sieu paire un " *[[trabalhador]]* " (las miás fonts japonesas balhan pas maitas precisions).

La siá maire, n'Aida Nami se ne ditz.

Eissida d'una familha nombrosa (2 fraires e 5 sòrres, e es la pus jove), es admesa a l'escòla Sokuragaoka, en 1933, a l'edat de 13 ans (*[[Pluma de Galina]]*...).

Diplomada dins d'establiments privats (escòla segondària Hodogaya de la siá vila de naissença...), interromp sobte los estudis amor de començar una carrièra d'actritz, tre 15 ans.
### Una carrièra debonorièra

La s'emprincípia en 1935 amb lo filme de Satoshi Tagushi *[[Tamerau Nakare Wakodo yo]]... [[Esitètz pas, gojats!]]*. 

Aprèp lo filme aiceste, se ne servèt un dels noms de l'eroïna, *[[O-Chan]]*, que venguèt son *escais* d'artista, tot parièr lo de n' Hara Setsuko idem.

N'èra estada introdusida als estudios de la Nikkatsu o Nippon Katsudo Shashin Kabushiki Kaisha (*id est* literalament "*Societat (*o * " corporacion ") de fotografias (" imatges ") animadas (" activas "...) de Japon*"...), societat de produccion fondada en 1912 e doncas *decana* de las *companhiás màgers* cinematograficas niponas, pel sieu conhat n'Hisatora Kumagai.

Mas la primièra òbra d'importància que i va participar serà, en 1937, la coproduccion (s'agís d'un contracte del Ministèri japonés de la Cultura)  amb Alemanha, *[[Atarashiki Tsuchi ... Die Tochte des Samurai]]* (*id est*, quora *[[La nòva Tèrra]]*, lo sieu títol japonés, quora *[[La Filha del samorai]]*, títol *comercial* alemand)  d'Arnold Fanck e Itami Manzaku... 

Es produsida per Nagamasa Kawakita de la Towa, (especializada alavetz d'en primièr dins la distribucion de filmes europèus a Japon).

Segon Tadao Sato, dins la siá *[[Istòria del cinèma nipon]]*, se tracha d' *" una òbra importanta e rara, que glorifica l'èime japonés"* .

Lo filme es un succès immens, tant en Japon coma en Alemanha, e se ne pòt afortir sens dobte degun, que l**[[envòl]]'' de la carrièra de la jove Setsuko comencèt amb aiceste filme.

En [[1938]], en tot se ne veire atal la lor jove conteirala de 18 annets, s'adintrar l'[[Opèra de Berlin]] dins lo sieu [[quimono]] tradicional jos l'agach admiratiu de totes, falquetats e medusats que non sai, foguèt un orguèlh immens per [[Japon|Nihon]]... Japon, Nihon tot... e ne venguèt atanlèu una ''[[idòla]]'' per la joventut.

===Exigéncia e qualitat===

Ven l'ora puèi de las ''[[adaptacions literàrias]]''... La dels ''[[Miserables]]'' de [[Victor Hugo]], que se titola ''[[Kyojinden ...La Legenda dels Gigants]]'', en 1938.

Lo sieu ròtle es lo de ''[[Cosette]]'', o ''[[Chiyo]]'' en japonés.

La meteissa annada, ne serà ''[[Yukiko]]'' dins lo filme de [[Satsuo Yamamoto]], ''[[Denen Kokyogaku ... La Sinfonia pastorala]]'', d'après encara un francés, [[André Gide]].
===Escorreguda planetària===
                                                   
Va far una virada mondiala per presentar e promòure sos filmes.

Viatjarà en Euròpa e als Estats Units  d'America, causa pas gaire acostumada a l'epòca per un japonés e d'encara mens una niponeta de 18 ''haru''    tot just justet picadets picadòts.

Viatjarà a bòrd del ''Queen Mary'', que sarpèt lo 17 de junh de 1937, fins abastar als EUA.

Lai, lo sieu sojorn se repartirà entre una virada en per las vilas màgers del país de l'Uncle Sam ([[Nòva York]], [[Nòva Orleans]] e ca) e l'arribada a la tòca primièra de la siá escorreguda, [[Hollywood]], ont rescontrèt na [[Marlene Dietrich]], exiliada a [[Los Angeles]] dempuèi l'arribada dels nazis al poder dins la siá Alemanha natala, en 1933.


Visitèt [[Leipzig]], [[Amborg]], [[Munic]], [[Colonha]], [[Düsseldorf]]... e [[Berlin]].

A [[París]], rescontrèt en [[Julien Duvivier]], cineasta pro famós a l'epòca mas que ne serà encara mai un còp la guèrra passada... (e una fama pro meritada, qu'èra estat l'autor de filmes de tria de l'escòla francesa de cinèma, dempuèi lo cinèma mut... Entre autres, una plan curiosa e interessanta ''Istòria del cinèma'' (ja!) en [[1924]], filme de montatge virtuòsi (coma sol gaireben lo cinèma mut èra capable de ne far...) titolada ''[[La Machine à refaire la vie]]''. 

  
Tornada a casa, a Yokohama, a bòrd del ''Tatsuta Maru'', va signar un contracte amb los estudios [[Toho]], ''[[major company]]'' japonesa fondada en 1935  e que ne vendrà mai que tot especializada dins la produccion de filmes d'accion, de comèdias amai de superproduccions.

En 1951, signarà quitament un ''[[contracte d'exclusivitat]]'' amb aicesta companhiá.<br/>

===Las annadas de guèrra===

Durant la [[guèrra]] (guèrras sinojaponesa e contra los Estats Units d'America), joguèt ela dins mantun filme de ''[[caractèr politic]]'' o de ''[[propaganda]]'', filmes produsits sonque per tal d'exaltar lo patriotisme (o sembla patriotisme...) e l'expansionisme suicidari de l'[[Japon|Empèri del Solelh Levant]], ocupacion de China e Corèa fins a Malàisia o Birmania, mai tard, amb chaples e repressions, exaccions de tota mena, aquí ne voles aquí n'as.

Los lors sols títols sufíson per nos balhar una idèa de çò qu'èran e çò que mostravan: ''[[Hawai Mare oki Kaisen ...Batalha d'Hawaii fins a Malàisia]]'', [[1943]]; ''[[Boro no Kesshitai ... Los Combatents de la torre de gacha]]'' (d'un cineasta que n'anava pr'aquò venir chic pus tard un dels ''[[mestierals excèlsis]]'' del cinèma japonés de la [[reconstruccion democratica]], de  maita importància e talent màger, dequ'unas annadas mai tard, amai membre del Partit Comunista Nipon, en [[Tadashi Imai]], que n'O-chan tanben lo se tornarà lèu trobar...

Mas un actor, una actritz, se ne son de verai responsables del contengut ideologic o politic dels filmes que lai jògan susquetot dins l'escaufèstre e lo borrotladís totals qu'èra vengut lo mond e qu'èran venguts los òmes dins aquela pontannada d'absolut folitge mondial? 
                                            
Tanben joguèt dins mantun filme que lai fasiá de ''[[chinesa]]'', (''[[Shanhai Rikusentai]]'', [[1939]]... e la ''seria'' ''[[Onna no Kyoshitsu...]]''... idem 

O ''[[Shori no Himade  ...Cap al Jorn de la Victòria]]'', d'un tal en [[Naruse Mikio]]... 

Pauròts, praubins... trantolats per l'astrada... de qué lai ne fasián ambedós?

Ventum de l'istòria...

Se ganhavan la tonha ediu.

==1946-1963==
Passada la guèrra, lo sieu contacte amb çò que li ne poiriam dire de flor del cinèma nipon contemporanèu, va començar amb lo sieu ròtle de ''[[Yukie Yagihara]]'' dins lo filme del quasi novelari [[Akira Kurosawa]], ''[[Deplori pas cap ma joinessa|Waga Seishun ni Kuinashi ...Deplori pas cap ma joinessa]]'', en [[1946]].

Ne contunharà atal fins a [[1962]], amb [[4 filmes]] de [[Mikio Naruse]] e [[6]] de [[Yasujiro Ozu]].
===Lo temps dels guerdons=== 
                                                               
Joguèt tanben dins mantun autre filme d'importància, coma ''[[Aoi Sanmyaku ...Las verdas montanhas]]'' de [[Yuhiko Shimazaki]], en [[1949]] (que li ne valdrà d'èsser guerdonada coma ''[[melhora actritz]]'' en [[1950]] del ''[[Mainichi Film Concours]]''), o ''[[Ojosan Kanpai ...Santat, joventas!]]'', de [[Keinosuke Kinoshita]] (que pro lèu se ne convertirà el en l'autor del primièr filme japonés en colors ''[[Karumen Kokyo ni kaeru ...Carmen se'n torna a país]]'', en [[1951]]...),  lo meteis an, idem lo prèmi aquel.

En [[1952]], se ne gasanharà lo ''[[Blue Ribbon Award]]'', ''[[melhora actritz]]'' per  ''[[Bakushu]]'' e ''[[Meshi]]'', doble guerdon amb tornar lo ''[[Mainichi Film Concours]]''.
====Prèmis e guerdons a Japon====

N'existisson aladoncas quatre prèmis cinematografics que màgers a Japon.

Lo mai ancian es lo ''[[Kinema Junpo Awards]]''.Es decernit per la revista ''[[Kinema Junpo]]'', creada en [[1919]] e qu'es la revista de cinèma pus importanta e influenta del país. Lo prèmi, çò que d'el, ne data de [[1924]].

n'[[Ozu Yasujirō]] se ne recacèt [[6]], en [[1933]], [[1934]], [[1935]], [[1942]], [[1950]] e [[1952]].


Venguèron puèi los prèmis, aprèp la guèrra, en [[1946]], del ''[[Mainichi Shinbun]]'' (''id est'' literalament lo ''jornal de cada jorn''...), un dels tres grops de premsa mai importants de l'archipèla.

Lo sieu '' " aujòl " '' n'èra estat lo ''[[Tokyo Nichi Nichi Shinbun]]'', creat pendent l'[[èra Meiji]], en [[1872]].N'espeliguèt un '' " frairon " '' sieu en [[1874]], a [[Osaka]], l' ''[[Osaka Mainichi Shinbun]]''.

Fusionèron en [[1911]] mas en tot ne demorar independents un de l'autre e publicar a despart.

Ne venguèt e foguèt efectiva e ''definitiva'' la dicha fusion sonqu'en [[1943]] e la creacion de l'entitat que pòrta lo nom actual.

Se ne passa los 3 milions d'exemplars de tiratge quotidian.

L'autreg dels prèmis, çò que d'el, es titolat ''[[Mainichi Film Concours]]'' o **Mainichi Eiga Konkūru**.

L'autor d' ''[[Akibiyori]]'' se ne gasanhèt [[5]], dont [[3 en 1950]], 1 en [[1952]]... e un ultim darrièr, en [[1964]], ''id est post mortem''... ''for his carreer achievement''.

En 1950, se creèt lo ''[[Blue Ribbon Award]]'' o **Buru Ribon Shō**, decidit per una jurada de jornalistas e critics de la profession.

Un, per [[Ozu-san]], en [[1952]].

Enfins, lo darrièr a crebar l'uòu ne foguèt lo ''[[Japan Academy Prize]]'' o **Nippon Akademī-shō**, en 1978.

===Problèmas personals===

A l'epòca del ''filmatge'' de [[Sirao]], en 1953, **assistís** a l**accident mortal* del sieu [[fraire]], en [[Aida Yoshio]], trucat per un tren, sul cai d'una gara, que lai filmava, èra quadraire de cinèma.Se moriguèt lo dematin seguent.

Ja tocada per dequ'unes problèmas de santat (una malautiá intestinala cronica que n'empejorarà en decembre de 1952 e necessitarà una espitalizacion...), en genièr de [[1954]], es tocada per una [[cataracta]] de l'uèlh esquèr detectada a l'Espital Universitari de Juntendo.

Ne serà quitement operada en novembre, a l'espital Keio, e deurà interrompre la carrièra pendent mai d'un an.
===la Pontannada dels caps d'òbra=== 
                                                   
Quand tornèt, devèrs lo mes de junh de [[1955]], aprèp tantas mesadas d'abséncia dels platèus, ne foguèt per contunhar la siá collaboracion tan fruchosa amb ambedos sieus cineastas de predileccion.
===Una partença per totjorn===
                                                                                            
A la seguida de la mòrt de Yasujirō Ozu lo 12 de decembre de [[1963]], se ne va ela lèu retirar, a sonque *43 ans* e tan radiosa coma [[Hi... Taiyō...]], lo solelh... lo sorelh doble de Nihon..., aprèp [[27 ans de carrièra]] e [[72 filmes]], qu' entre totes [[un bon quarantenat d'òbras mèstras]] a un nivèl o a un autre (per çò quar lo cinèma japonés es pas cap sonque 4 gènis immenses mas un molon d'autors e artistas, de cineastas remirables, que pas gaire païses al mond li'n pòdon èsser comparats).

Se ne va... totjorn discrèta discretona... non sens far dequ'unas ultimas darrièras aparicions dins dos filmes ultims, en [[1966]] .

Lo sieu darrièr *eiga* d'importància ne serà estat *Chushingura*, d'[[Hiroshi Inagaki]], en 1962, una enesenca evocacion de l'istòria dels *47 ronins *(amb en [[Mifune Toshiro]], totun!!!) La primièra version ne data de [[1910]] e es rèirefamosa, tan populara a Japon coma *Robin Hood* per exemple ne pòt èsser al Reialme Unit.

La version melhora ne serà evidentament lo cap d'òbra realizat en 1941 e 1942, d'en [[Kenji Mizoguchi]], *Genroku Chushingura*, de doas parts.

E coma çò ne poirem veire çai-jos, en la nòstra passejada al briu de la siá carrièra, ne joguèt ela, ja, dins una version de qualitat, de doas parts, en 1939.<br/>
===Cimèl dostoievskian===

No'n podiam pas evidentament calar sens ne parlar e celar lo sieu ròtle que màger benlèu, *id est* lo de na *'Taeko Nasu** dins lo cap d'òbra absolut (òrrament mutilat e acorchit e retalhat ailàs ailas ailàs, ''trois fois hélas!!!'', ailassàs, per e censura e interèsses economics e estultícia de tota mena... e ca etc) d'en Kurosawa Akira, ***[[L'Idiòt]]***, en 1951.

Un ròtle qu'es, e qu'èra, gaireben l' **antiròtle** per excelléncia per ela, lo d'una **seductritz**, d'una [[femna fatala]] (çò dison... mas o disi ieu tanben, e çò n'aclararem lo concèpte...) d'una ''[[aura]]'' extraordinària, d'una ''[[belor glaçada e brutlanta a l'un còp]]'', dins ***[[L'Idiòt|Hakuchi]]***, de n'[[Akira Kurosawa|AK]].

''Veniatis dins l'article especial que li consacrèrem...''

==1963...== 
===la patz de la retirada===
Se retirèt alavetz per anar viure a [[Kamakura]] ([[Kanagawa-ken]], id est Prefèctura de Kanagawa, dins la region de [[Kanto]], qu'es tanben la de [[Tòquio]] e Yokohama, e la mai rica e industrializada de Japon).

Es pr'aquò una vila mejana, d'unes  abitants, e viu ela dins lo quartièr de [[Jōmyōji]], gaire luènh del temple [[Engaku-ji]], temple famós entre los famoses de l'escòla [[zen]] japonesa, lai que repausan per sempre los cendres de l'autor immortal d' ''[[Ohayo]]''.



Lai viu ela, dins son ''ostalon'' , (e segon las miás " ''informalas'' " sempre meteissas fonts japonesas) amb [[los sieus]], ''[[e d'unes amics]]''...

===n'O-Chan & la Divina...===
 

                                                        
Li ne diguèron alara de ''[[Greta Garbo japonesa]]'' (ne foguèt lo quite en [[Donald Richie|Richie]]) quand n'èra estada ela tot lo long de la siá carrièra o quasi, franc benlèu a la debuta, quand pro jovenòta encara e capleugièra leugieròta, l'antitèsi de la ''[[Divina]]''... 

D'encara aquela ''tissa'' occidentala (a las abroas d'un cert ''racisme'' evident...) de tostemps li ne voler ''empegar'' un imatge que li n'agradèsse als ''occidentals'', coma la siá ''pretenduda'' semblança fisionomica amb una ''europèa'', ''çò'' diguèron amai se ne tenon de ''diches''... Tant i a.

La lor [[volontat capuda]] e pro [[lèime]], naturala, çaquelà, d'ambedoas [[aparar la lor vida privada]] de l'atissament contunhós de ''[[paparazzi]]'' e ''[[groupies]]'' las s'ajonh, en delai e l'espaci e lo temps.

===Una mena de ''resignacion''===
A perpaus de la siá ''carrièra d'actritz'', aicí çò que ne ditz en [[Donald Richie]], en tot ne mencionar:

* ..."'' [[las rasons que balhèt.Ne daissèt comprene que li n'aviá pas jamai agradat far de filmes, qu'o s'èra fach sonqu'amor de se gasanhar pro d'argent per li n'ajudar a la siá familha nombrosa]]'' ''[[e que se n'èra pas pensat ela causas sonque de las bonas rapòrt a çò que faguèt dins los filmes, qu'ara, e n'èssent provesida la siá familha, ne vesiá pus nada rason per contunhar dins quicòm que se ne virava.]]...''" (...)

===Un pecic de ''mistèri''...===

Çò que de la siá vida privada, se ne sabem pas res o quasi (maldespièch la ''[[vox populi]]'' - o la de ''[[stultitia mundi]]''?... - que li volguèt inventar una istòria d'amor amb n'Ozu, la se far druda del grand mèstre, mas foguèt pas jamai provat...), levat qu'[[estèrla]] demorèt, e marrés.
                                                                      
A Japon, n'es lèumens generalizada l'idèa que la rason de la siá [[retirada]] d'al mond del cinèma en 1963, foguèt dobla, d'en primièr lo tragic accident mortal del sieu fraire, amai d'en segond, lo decès tan crusèl d'Ozu.

De notar çaquelà qu'[[entre 1946 e 1961]], lai excellèt ela dins los sieus [[12 ròtles màgers]], coma n'Ozu-san, d'el, qu'[[entre 1949 e 1963]], realizèt [[12 indenegables caps d'òbra]]... 

D'un parallelisme extraordinari e magic gaireben, coma se n'èra estat sagelat lo lor rescontre dins l'astrada, dins la vida, e dins l'art.

===l'Actritz del sègle...===

En [[2000]], segon una enquèsta populara nacionala, ne foguèt ela reconeguda coma l' ''[[Actritz màger]]'', istoricament, de ''[[Japon|Nihon]]''.

Entre març de [[2004]] e genièr de [[2005]], li ne faguèt omenatge la television japonesa en tot difusar los sieus [[24 primièrs filmes]] sus las cadenas nacionalas.

===del millenari...===

En [[2001]], ne va èsser estada ela l' ''inspiratritz'', la ''font'', la ''fons'' (... ''[[izumi]]'', ''[[funsui]]'', ''[[dedokoro]]''...) d'un filme d'animacion de tria (amb sempre la meteissa qualitat espectaclosa, excepcionala, ''made in Japan'', ***elaborat a Nihon***, que tantes geloses gelosasses d'en pertot, se ne sentisson malsapioses, arrogants o mai simplament despoderats, colhonets, nècs e moquets, pegòts, idiotets, que son ges o pas cap capables, tot simplament simplamenton, de ne far atal), ''[[Sennen Joyū]]'' (idem ''[[Millennium Actress]]'' dins la lenga polida de Richie-san), realizat per en [[Satoshi Kon]].

Çò ne conta de l'istòria d'una dòna pro annadida ja, una actritz retirada dempuèi decennis e decennis (sonada na ''[[Fujiwara Chiyoko]]''... [[Chiyoko]]... coma ela, un còp èra, n'èra estada ''[[Chiyo]]''... '' Cosette ''...  ailaluènh dil temps...) que lai realitat e ficcion se ne mesclan, entremesclan a tengut, se confondon, esposan, maridan, combinan, atretzenan de contunh, un chic coma e vida e realitat e sòmi e istòria se n'anavan fasent idem dins lo cap d'òbra excepcional d'en [[Mizoguchi Kenji]], ''[[Ugetsu Monogatari... Conte de la luna vaira]]'', en [[1953]].. 

Mas ne desvelarem pas mai, çai, que los curioses, se n'i a, se ne poiràn congostar en anar churlar e veire, agachar, sentir, remirar aquel filme, e plorar.

Ne foguèt aicesta òbra admirabla (que fòrca mai que non pas un simple filme d'animacion (çò dison...), se tracha d'una mèra e pura òbra d'art...) multipremiada, e demest totes aqueles prèmis e guerdons, ne foguèt laureat del prestigiós (a Nihon, Univèrs... forra-borra borret borràs borrassàs borrasson...''[[Uchū... Sekai... Unibasū...]]'') [[Ofuji Noburo Award]] al [[Mainichi Film Concours]] de [[2002]].

===una vida en simbiòsi...===

Atal un ''[[flashback]]'' de l'[[astrada]] (...''[[unmei]] ''...), ''[[zuihitsu filmic]]'' d'una vida tota, de tota una vida (''[[Seimei Monogatari]]''...), que n'èra ela tanben, d'un jorn ja luènh en pel temps e l'espaci, mas tostemps present çaquelà dins la memòria dels òmes, dels umans, e los sieus conteirals beles primièrs que primierasses, estada flocada dels guerdons (plan mai importants que non pas de simples Oscars... (e lo ''box office'', a la vinha, ''aux horties'' !!!) per çò quar ''japoneses'', ***nipons***!, çò es d'a l'ostal mairal e pairal eissits e grandmairal e grandpairal e ca ''[[nado]]''... e tornats!) en [[1950]] e [[1952]]... 
===totjorn...===
Coma se n'[[O-Chan]], la d'alara tan luminosa actritz magica (...'' [[Joyū no Maho]] ''... '' [[Maho no Joyū]] ''...) de ''[[Prima tardièra|Banshun]]'', ''[[Bashuku]]'' o ''[[Meshi]]'' se n'ajonhèsse en dil temps, se ne tornèsse trobar d'amics, los personatges animats de l' ''arma'' (... ''[[reikon... seishin]]''...) etèrna de Japon, de  Nihon (ambedos, amassa, abraçats!)...

Una actritz de l'arma eternala e de personatges animats, valent a dire qu'an una arma, de verai verai, animats.

===en lai...===

*''[[Ukiyo-e]]'' ... lo mond... Imatges, magenas... d'al mond flotejaire del mond...

*''[[Mono no Aware]]'' ...  l'agach... Impermanéncia de tota causa... tota chausa...tota ren... passadissa... eternal... s   

*''[[Seimei Monogatari]]'' ... Conte de tota una vida... d'una vida tota

**. . .** ''Cante una chata universala...''     
                                                                                                 
Li n'avián dich de ''[[verge eternala... eikyūno... Eikyū-no... Eikyū no Shojo...]]'' de Japon, devèrs las annadas trenta... mas Dòna eternala foguèt...                          ***Dauna eternau***


***immortau***



na [[Aida Masae]] se'n tornèt a l'ostal


a casa


a l'ostau


**Nihon**


               


***[[S  E  K  A  I]]***



***[[Y   U   N   I   B   Ā   S   U]]***




***[[U       C       H       Ū]]***

==Los sieus ròtles ==
===1935-1938===

Aladoncas, ne comencèt en [[1935]], als 15 annets tot just manjuquejadòts, dins lo filme ''[[Esitètz pas, gojats!]]''.

(Tre ara endavant, ne citarem lo títol japonés sonqu'en cas de necessitat absoluda o se n'es pas encara estat citat çai-sus o per tota autra rason pertinenta que se nos poirà presentar..)

Es un filme realizat per en [[Taguchi Satoshi]]... (idem ne citarem los noms d'ostal e pichons dels autors rescontrats en per la nòstra escorreguda en pel pais d' ''[[Eigaland]]''... lo país d' ''[[Eiga]]'', çò es ''filme'' en japonés..., segon l'us millenari d'emplec nipon de tals signes fondamentals e inalienables de la lor identitat d'èssers umans...) que lai ne fa ela de n' ''[[Osetsu]]'' e per ara ne sauprem pas mai.

Mas un primièr ròtle, de segur, se ne deguèt marcar la drolleta, per temps.

====''Jidaigeki'' & ''Gentilòme nipon''...==== 

Dès [[1936]], ne va ela èsser immergida dins lo mitan forfolhaire e rèireactiu del ''[[jidaigeki]]'' de Kyōto, çò es ''[[teatre contemporanèu]]'', que se n'opausa atal al ''[[gedaigeki]]'' o ''[[teatre istoric]]''  de Tokyo, d'a Tōkyō, ailaluènh...

Se tracha doncas de filmes amb de tèmas contemporanèus (mas ne pòdon çaquelà èsser ''[[de costums]]'' que la feudalitat a Japon, amb las classas inerentas a aiceste estat social, se ne perseguiguèt duscas a fòrça avançat lo sègle XX o, pels japoneses, e aicí ne son eles los sols que nos interèssan, las èras Meiji, [[1868-1912]], [[Taishō 1912-1926]], e [[Shōwa]], que se n'acabarà en [[1989]] amb lo decès de n'[[Hiro Hito]], [[Tennō]] (''emperaire'') de Nihon, del sieu nom postum en [[Shōwa Tennō]], segon l'us millenari nipon...),  contrariamant al genre ''tokyoït'' que d'el l'accion se ne debana abans l'epòca o [[èra Meiji]].

Jòga n' ''[[Onami]]'' dins lo filme d'en [[Yamanaka Sadao]], ''[[Soshun Kochiyama]]'', que lo sieu eròi, lo sieu nom es lo títol del filme, es fòrça uman e arderós, un vertadièr ''Gentilòme nipon''.

E lai ''umor'' e ''pathos'' s'entremesclan, coma garbura de passion!!!

Adaptat d'una òbra de teatre molt famosa en per Japon tot (e doncas ''[[adaptacion literària de qualitat màger]]'', coma lo cinèma japonés, e tre los sieus tartalhons tartalhonets dès la debuta del cinèma mut, se ne faguèt una especialitat que dura fins a l'ora d'ara amb las [[adaptacions rèirequalitadosas]] dels [[sieus escrivans màgers]] o d'[[un molon d'estrangièrs]], çò ne tornarem mencionar...), n'es gaireben una fendascla, una fendasclona, una bèrca dins lo ieratisme e lo conformisme ideologic e social dels filmes de ''jidaigeki''.

Quitament se ne sabem pas grand causa sus la plaça vertadièra de n'O-Chan dins lo filme, levat que ne fasiá de ''joventa " pura " '', çò diguèron.. çò disián... e çò dison, encara!!! 

D'una ''etiqueta'' que li empeguèron sul pic e que, coma moltas malas renommadas o reputacions aulas aulassas que non sai, li ne cal fòrça temps per partir, s'esfaçar, s'esfumar, s'avalir...

E al briu de las etiquetas, çò ne tornarem mencionar.  

Ne demòstra una vegada mai çaquelà que, e a la tota debuta de la siá carrièra, tre lo sieu segond filme, e a 16 ans, ne foguèt implicada ela dins un cinèma de fòrça nauta qualitat.


====La nòva Tèrra (1937)====

De ''[[La nòva Tèrra]]'' de n'[[Arnold Fanck]] (especialista tudesc del genre plan " germanic "  (...''mèfi, leis etiquetas, mon bèu!!!'') del filme de montanha o ''bergsfilm'' amb los sieus parions soïsses o austriacs... e los liechtenteineses, ''mutter'', de qué fan?..., amb plan sovent la jove e tras que bèla [[Leni Riefenstahl]], ''la condemnada sens saber'', dins lo primièr ròtle...) 

E dins una temptativa ''devòta'' (id est ''avodada èime e tot'') de contar la vida d'una immensa actritz japonesa, de qué lai vénon far e alpinistas e pics e piolets e Mont Blanc... ''[[Die Jungfrau]]'' ?!!?) e n'[[Itami Mutsaku]] ( mas el i foguèt pas per grand causa, que lo se limitèron a un ròtle d' assistent de realizacion o quasi... e pr'aquò es, e foguèt, un cineasta important... fòrça mai que non pas lo Fanck!) e de [[1937]], e del sieu ròtle de na **Mitsuko Yamato**...<br/> 

Lai tòca ela del ''[[koto]]'', la granda citara de la musica japonesa... 

D'aiceste filme, e malgrat totas las siás qualitats, ja ne parlèrem en exèrg d'aicesta biografia de na Setsuko Hara.

Li n'apondrem sonque que (e se causiguèrem pas per ne parlar lo sieu títol comercial alemand (e n' oblidem pas tanben que ne sèm a parlar d'una coproduccion entre l'Alemanha nacionala-socialista e lo Japon expansionista imperialista e sens pietat...) que çai lo me citarai quitament pas, quitament traduch a la lenga nòstra, es perque, e sempre e tostemps, dins aicesta aproximacion a l'òbra ... e òc, d'un actor tanben pòt far òbra, crear..., e la carrièra de n'O-Chan , çò de japonés, de nipon, tostemps, a tengut, ne demòra çò mai important, e atal ne demorarà, e atal ne serà fins a la fin d'aiceste trabalh...) foguèt lo sieu primièr grand ròtle e lo sieu primièr trionf coma actritz, amb tot çò qu'a l'entorn impliquèt, e viradas internacionalas e recepcions e entrevistas e glòria enchusclaira enchusclairitz e ca etc, e de segur, aquò tanben ne deu marcar una gojata de 18 ans... 

Per la vida.


Li n'ajustarem tot parièr, totun, que los japoneses se comparèron los filmes d'ambedos cineastas n'[[Yamanaka Sadao]] (...lo del ''gentilòme nipon''...) e n'[[Itami Mutsaku]] en tot çò ne dire que los del primièr èran de poesia amai los del segond de pròsa, ''id est'' aquel se ne daissava menar d'en primièr per sentiments e passion e aiceste çò que d'el ne quichava susquetot subre sens e compreneson.

===1938-1945===
====" ''Los Miserables'' "... a Nihon====

Aladoncas, ''los Miserables'', a [[Japon|Nihon]]... 

en [[Victor Hugo]]... a Nihon... Japon.

''[[Kyojinden]] ...la Legenda dels gigants''...


Realizat en 1938, un an aprèp lo debut de la Guèrra Sinojaponesa, per Itami Matsaku, transferís l'accion d' a la [[Comuna de París (1871)|Comuna de París]] de [[1870]] a [[Satsuma]], dins l'illa de [[Kyūshū]].

Lai, en [[1877]], entre genièr e setembre, espetèt una rebellion màger de [[samorais]] bailejada per [[Saigo Takamori]], per encausa d'una decision del govèrn de desarmar l'Arsenal de [[Kagoshima]], la ''Nàpols'' de Japon... (que ne foguèt afrabada per una erupcion del volcan [[Sakurajima]] en 1914...)

Li ne dison los japoneses de ''Shinan no Eshi'', id est ''campanha militara del sud-èst'' (idem ''Shinan-sensō'' o ''Guèrra del Sud-èst''.)

E los insurgents perdèron.

L'equivalent japonés del ''Màrius'' hugolian es un jovent samorai que lucha amb l'armada rebèlle e cai ferit dins un escaufèstre, per carrièra, a [[Kumamoto]], ciutat capitala del ''[[ken]]'' (id est ''prefèctura''), davant èsser salvat per "''[[Jean Valjan]]''"...

Sonhat dins l'ostal de ''[[Chiyo]]'', çò ne dison ambedós fringaires:

** (...)' '- Es pas cap polit far la guèrra.

- Mas me ne sabi far sonqu'aquò... me ne sabi pas far quicòm mai!

- Quand me pensi qu'una femna ne sap quitament pas far la guèrra!' ' (...)

Aicesta irrupcion sobta d'una certa ''critica'' contra lo ''bellicisme'' ne pòt èsser considerat, atal almens çò ne pensa en Sato, coma una ''critica envèrs la Guèrra Sinojaponesa que ne comencèt l'annada abans, e se ne ten d'espandida, quand totòm se cresiá que n'anava acabar sul pic.'' 

====" ''La Sinfonia pastorala'' "... a Nihon====

Aladoncas, ''la Sinfonia pastorala'' ... a Nihon...

n' [[André Gide]]... a Nihon ... Japon''.

''[[Denyen Kokogaku]]'' ... la Sinfonia pastorala''...

Realizat, [[la meteissa annada]] per [[Yamamoto Satsuo]], amb un scenari d'en [[Tanaka Chikao]], dramaturg ''novelari'' mas que se n'anava lèu convertir en un escrivan important de Nihon.

Influenciat per l' ''existencialisme'' francés, ne serà guerdonat del prèmi literari del [[Yomiuri]] en [[1953]] per [[Kyōiku... Ensenhament]], e membre de l'[[Acadèmia de las Arts]], en 1981.

Lai ne fa n' [[O-Chan]] de [[Yukiko]], joventa ***òrba***...

Tornar, ne daissarem parlar, per mèra onestetat intellectuala e respièch envèrs una òbra que vegèrem pas, en Sato Tadao  :
** ''... l'òbra aquesta, que n'es fin finala sonqu' un  [[melodrama per joventas]] , n'a pr'aquò l'ambicion de voler adaptar a las tradicions japonesas lo concèpte europèu d' [[umanisme]]  ''.

====''Los 47 ronins''====

''[[Chushingura Zenpen]] & [[Chushingura (Go)]]''... ''los 47 ronins (parts I & II)''... , 1939, a Japon... Nihon... normal... normau.

Lai ne fa n'O-Chan de n'O-Teru... (la rèirepolida O-Teru...)


''Chushingura'', literalament ''Tesaur dels guerrièrs, o vassals, fisèls'', es un drama ''[[kabuki]]'' de 12 actes (e òc, qu'als nipons, li n'agradan fòrça las istòrias que duran, immanentas e permanentas, e remanentas, a l'un còp...) de n'[[Izumo Takeda]], en [[Senryü Namiki]] e'n [[Moyoshi Shōraku]], representat per primièra vegada a [[Osaka]], en [[1748]] per la ''primièra'', al Teatre, lo [[Takemoto-za]] d'Osaka.

Çò ne conta, çò ne delata el del drama dels 47 samorais d'[[Ako]], samorais barrutlaires o ''[[ronins]]'', trevaires, errants e sens mèstre, que se n'estipulan de vengar lo lor cap, en [[Naganoti Asano]],  umiliat e constrench de se ne far ''[[seppuku]]'' (e non pas l'autre mot orrible emplegat pels occidentals, que çò ne vòl dire ''se traucar la panolha, lo ventràs'', e que ieu lo me citarai quitament pas).

Per çò far amai capitar dins la siá tòca ventjativa, ne van far lo semblant de contunhar de '' " servir " '' [[Yoshinaka Kira]], lo responsable de totes los lors desaguicis.Al cap d'una longa espèra e pacientosa que non sai, lo se van aucire denant eles se tuar.

Aicí l'istòria, aicí lo relat.

Me ne sabi pas cap la ''valor'' d'aicesta version mas, e d'una vegada mai, se n'inscriu dins la tradicion de qualitat màger, tant del cinèma nipon el-meteis, coma de la quita Setsuko Hara e la d'encara tan jove n'O-Chan, qu'als 19 ans, ja n'aviá ela jogat dins un plenponh de filmes mai que remirables, tras qu'interessants, quand se ne coneissem moltas ''staronas'' e sembla ''estaretas'' que n'an pas tant, e se'n manca, als 50 o 60 ''haru'' o ''fuyu  '' ben sonats!!!

E coma per totas (o moltas...) las versions de ''Chushingura'', n'es de doas parts, e dura mai de tres oradas, 3 oradetas d'emocion e istòria e accion e eroïsme e traïdorici e dever e ver sens uman e ca etc.

====al briu del temps====
Ne passarem lis suls filmes que seguiguèron...

... mas pas lista...

Mas, coma na [[Sei Shōnagon]] un còp èra (vèrs lo [[sègle X]]... ''un còp es'', quitament ''deman''!), a [[Quiòto]]... a [[Kyōto]], [[Heyan-kyö]], la [[Capitala de la Patz]], çò ne faguèt ela de listas e de listas e de listas e listas e listas e listetas e listassas e listonas listonelas  ''e ca etc nado'', de las causas importantas o pas ''usw and so on etab!'', dins los sieus ***[[Makura no Soshi]]*** ...''Contes del cabeç...


Coma n'[[Ozu-san]], coma n'[[Ozu Yasujirō]] se ne tenguèt el de fach pendent 30 ans dins los sieus tras que remirables ***[[Contes del kottatsu]]*** (... [[Ozu Yasujiro (Los Quasernets - 1933-1963)]], n'[[Ozu Iasojirò]] en ''grafia tribala occitana'' (... ''Ouzu Iasoujiro'', leis amics?),  en ne seguir la "''lei''" del ''[[zuihitsu]]'', çò es al briu del pincèl e de l'ora, l'orada... tostemps.

Aicí doncas (e per sonque senhalar amai sagelar la siá ***preséncia***, per çò que joguèt ela dins aquels filmes, que lai es... èra... foguèt... [[Es]] e sempre serà ***ac semper***

...per sæcula  sæculorum...

''Fiat lux?

... ''Lux æterna?
...Amen?  

**HET**

''dentō''


''nikkō''


''[[akari]]''



***[[H   I   K    A    R    I]]***


... Me ne recòpa sobte, en tot ne passar de la cabra al perièr, coma en [[Pèire Godolin]], lo nòstre grand engèni literari e màger resistent mondin del [[sègle XVII]], lo d'en [[Bashô]], lo trobador pelegrin que... (patin cofin...), quitament se d'a vegadas que i aguèt..., Tant i a... (bibòtis, que faguèt el çò que poguèt e coma o poguèt!!!), en [[Michel Simon]], immens actor mas tanben colleccionaire emerit de ''nanars'', mas que del mendre ''naveton'' o ''navetàs'' o ''navetassàs'' ''navetonel'' o tot simplament ''navet'' , and ''Frenchy Navets!!'', te ne fasiá el una òbra importanta, per çò que tot simplament, lai èra el, lai jogava, amb la siá preséncia innada e naturala, umana e arderosa, e boleguiva sovent, meravilhosa... **però** ''il est suisse!!!, Frankreich!''... nascut a Genèva, en 1895, Actor e satir, sospiechat d'espionatge al benefici de l'URSS, satiràs benlèu pedofil e colleccionaire d'objèctes erotics, mas subretot ''bravòm'', coma un còp i aviá los nòstres ''bosoms'' (assassinats sens cap vergonha ni pietat ni subretot umanitat en per lenhièrs e cadafalcs, chadafaucs e cha), **Our** bosòms, Gallia!!... , e mòrt...(...s...) pas jamai jamai


....... ''Boudu'', bon Dieu, es immortal

====Biofilmografia zuihitsu====
*[[1 9 3 8]]

**''Fuyu no Yado ... Abitarèla d'ivèrn''...

**''Tokyo no Josei ... Moneta de Tòquio''... (títol literal intuitiu occitan)... que lai n'es na [[Kimizuka Setsuko]]

**''Uruwashiki Shuppatsu ... Partença... '' (títol literal incomplet occitan)... na [[Hojo Tomiko]]


*[[1 9 3 9]]

**''Shanhai Rikusentai ... La fòrça d'intervencion de Shanghai''... na [[Mingzhu]], joventa e chinesa, idem Pèrla...

**''Onna no Kyoshitsu - Gakko no Maki:Nantsu no Omokage ... Femna...'' (títol analfabet inculte rèireincomplet occitan)... na [[Cheng Fengying]] idem (franc Pearl)

**''Onna no Kyoshitsu - chu-köhen ... id'', id id id (id)



*[[1 9 4 0]]

**''Toyuki ...?'' ... (Was ist das, jung Frau?), [[actritz de Showa Kinema]]

**''Hebihime-sama ... Princessa de la Sèrp'' ... na [[Hime Koto]], la ''Snake Princess''

**''Onna no Machi ... Vilandresa'' (títol literal intuitiu occitan) ... n' [[Ine]], molhèr d'en Shinjiro

**''Futari no Sekai ... Un mond per dos'' (títol furtat a l'anglés)

 
*[[1 9 4 1]]

**''Shido Monogatari ... Conte educatiu '' (títol occitan segur de se) ... na [[Kuniko]], filha de...

**''Kibo no Aozora ...?'' (cos'è, principessa?) ... los Mistèris de Nihon?!!?

**''Seishun no Kyriu ... Brius de joinessa'' ...

**''Wakai Sensei ...Mèstra jove?'' ...(de qu'es aquel filme, Perlonela d'a Shanghai?) ... na [[Hirayama Tomiko]]

**''Haha no Chizu ... Mapa, coma maire'' (títol sibillin raubat a l'anglés, occitan) ... na [[Kyrie]]

**''Hawai Mare oki Kaisen ... Batalha navala d'Hawaii a Malàisia'' ... (e de qué li venguères far, n' O-Chanona, dins totes aqueles coirassats, destruseires e autras menas de còcas de notz?)... na [[Kiku]], sòrre... 



*[[1 9 4 3]]

**''Ahen Senso ... La guèrra de l'òpi'' ... n' [[Airan]] (idem ''Ailan'')

**''Boro no Kesshitai ... Los Combatents de la torre de gacha'' ... na [[Muramatsu]], ''Rams de cedre''...
 

*[[1 9 4 5]]

**''Wakaki hi no Yorokobi ... Jòia... ?'' ... (títol incomplet trantalhejaire assatz, occitan) ... na [[Hozumi Yasuko]]

**''Shôri no hi Made ... Cap a la Victòria finala'' ... primièr "'' filme ''" amb en [[Naruse Mikio]]
 


***[[nado]]***

==Una actritz a l'acrist del mond==
=== 1946-1951 ===
====na [[Yukie Yagihara]]... **Regreti ges ma joventut**  1946====
* Veire l'article ''[[Regreti ges ma joventut]]''

====na [[Noriko Somiya]]... **Prima tardièra**  1949====
* Veire l'article ''[[Prima tardièra]]''

====na [[Taeko Nasu]]... **L'Idiòt**, 1951====

* veire l'article ''[[L'Idiòt]]''

====na [[Noriko Mamiya]]... **Estiu primaic**  1951====
* veire l'article ''[[Estiu primaic]]''

====na [[Michiyo Okamoto]]... **Lo Repais**  1951====
* veire l'article ''[[Lo Repais]]''

===1952-1961===
====na [[Noriko Hirayama]]... **Conte de Tòquio**  1953====
* veire article [[Conte de Tòquio]]


====n' [[Ogata Kikuko]]... **Lo Resson dins la montanha**  1954====
* veire l'article ''[[Lo Resson dins la montanha]]''

====na [[Fumiko]]... **Delavaci**  1956====
* veire l'article ''[[Delavaci]]''

====na [[Takako Numata]]... **Luscre a Tòquio**  1957====
* veire l'article ''[[Luscre a Tòquio]]''
====na [[Sanae Soga]]... **Filhas, molhèrs e una maire**  1960====
* veire l'article ''[[Filhas, molhèrs e una maire]]''

====n' [[Akiko Miwa]]... **Fin d'auton**  1960====
* veire l'article ''[[Fin d'auton]]''
====n'[[Akiko]]... **La fin de l'estiu**  1961====
* veire l'article ''[[La fin de l'estiu]]''

==...cap en rèire... 1945 amai en davant ... 1966==
===n'[[Akiko]]...  **Lo Bal de l'ostal Anjo** 1947 ===
* veire l'article ''[[Lo Bal de l'ostal Anjo]]''
===na [[Yukiko Shimazaki]]... **Las montanhas verdas** 1949 ===
* veire l'article ''[[Las Montanhas verdas]]''

==Citacions==
==Prèmis e guerdons==
* 

***1950** : **Mainichi Film Concours Award**: [[melhora actritz]] per ''[[Prima tardièra|Banshun]]'', 1949 (amai ''[[Aoi Sanmyaku]]'' id, e ''[[Ojosan Kanpai]]'' id)

***1952** : **Blue Ribbon Award**: [[melhora actritz]] per ''[[Bakushu]]'', 1951 (amai ''[[Meshi]]'' id)

***1952** : **Mainichi Film Concours Award**: [[melhora actritz]] per ''[[Meshi]]'', 1951 (amai ''[[Bakushu]]'' id).

==Filmografia complèta (gaireben...) detalhada comentada==




* [[1935 al cinèma|1935]] : ''[[Tamerau Nakare Wakodo yo]]'' ''Don't Hesitate, Young Folks''  ''[[Esitètz pas, gojats]]'', ròtle de n' **Osetsu**, ''[[Taguchi Satoshi]]'' 
* [[1935 al cinèma|1935]] : ''Tamashi o Nagero'' ...
* [[1936 al cinèma|1936]] : ''[[Soshun Kochiyama]]'' ..., n' **Onami**, ''[[Yamanaka Sadao]]''
* [[1937 al cinèma|1937]] : ''Kenji to sono imoto'' ... 
* [[1937 al cinèma|1937]] : ''[[Atarashiki Tsuchi]]'', ''Die Liebe der Mitsu'' (títol alemand) id ''[[Die Tochter des Samurai]]'' (id), ''The New Earth'' id ''The New Soil'' ''[[La nòva Tèrra]]'' id ''[[La Filha del samorai]]'', na **Misuko Yamato**, Alemanha - Japon,  ''[[Arnold Fanck]]'' (amb ''[[Mansaku Itami]]'') 
* [[1938 al cinèma|1938]] : ''[[Kyojinden]]'', ''[[La Legenda dels gigants]]'' ..., na **Chiyo**, ''[[Mansaku Itami]]'' 
* [[1838 al cinèma|1938]] : ''[[Denen Kokyogaku]]'' , ''[[La Sinfonia pastorala]]'', na **Yukiko**, ''[[Yamamoto Satsuo]]''
* [[1938 al cinèma|1938]] : ''Fuyu no Yado'', ''Abitarèla d'ivèrn''
* [[1939 al cinèma|1939]] : ''Tokyo no Josei'', ''Moneta de Tòquio'', na **Setsuko Kimizuka** 
* [[1939 al cinèma|1939]] : ''Uruwashiki Shuppatsu'', ''Partença... ?'' (títol literal incomplet occitan)..., na **Tomiko Hojo**
* [[1939 al cinèma|1939]] : ''Chushingura Zenpen'', ''Chushingura (Part One)'', ''Los 47 ronins (1  part)'', n' **O-Teru**
* [[1939 al cinèma|1939]] : ''Chushingura (Go)'', ''Chushingura (Part Two)'', ''Los 47 ronins (2  part)'', id 
* [[1939 al cinèma|1939]] : ''Shanhai Rikusentai''..., ''La fòrça d'intervencion de Shanghai'', na **Mingzhu**, joventa chinesa
* [[1939 al cinèma|1939]] : ''Onna no Kyoshitsu - Gakko no Maki: Nanatsu no Omokage'' ..., na **Chen Fengying**, id... & ''Onna no Kyoshitsu - Chu-kohen...'', **idem** 
* [[1940 al cinèma|1940]] : ''Toyuki''..., **actritz de Showa Kinema**
* [[1940 al cinèma|1940]] : ''Hebihime-sama'', ''Serpent Princess'' id ''The Snake Princess'', ''Princessa de la Sèrp'', na **Koto Hime**
* [[1940 al cinèma|1940]] : ''Onna no Machi'' ''Vilandresa'', n' **Ine**, molhèr d'en Shinjiro 
* [[1940 al cinèma|1940]] : ''Futari no Sekai'', ''A World of Two'', ''Un mond per dos''
* [[1941 al cinèma|1941]] : ''Shido Monogatari'' ..., ''Conte educatiu'', na **Kuniko**
* [[1942 al cinèma|1942]] : ''Kibo no Aozora'', ''Hope of Blue Sky'', ''Espèr de cèl blau''... ''[[Kurata Bunjin]]'' 
* [[1942 al cinèma|1942]] : ''Seishun no Kiryu'', ''Currents of Youth'' (títol anglés internacional) id ''Wind Currents of Youth'', ''Brius de joventut''
* [[1942 al cinèma|1942]] : ''Wakai Sensei'' ''Mestronèla'', na **Tomiko Hirayama**
* [[1942 al cinèma|1942]] : ''Haha no Chizu'', ''Map, for Mother'', na **Kirie** 
* [[1942 al cinèma|1942]] : ''Hawai Mare oki kaisen'', ''Battle of Mearl Harbor and the Malay Coast'' (títol ''"informal"'' "literal" anglés) id ''The War at Sea from Hawai to Malay'' (títol literal anglés), ''Batalha navala d'Hawaii a Malàisia'', ''[[Yamamoto Kajiro]]'' 
* [[1943 al cinèma|1943]] : ''Ahen Senso'', ''The Opium War'', ''La guèrra de l'òpi'', n' **Airan** (id ''[[Ailan]]'') ''[[Makino Masahiro]]'' 
* [[1943 al cinèma|1943]] : ''Neppu'', ''Vent caud''... ''[[Yamamoto Satsuo]]''
* [[1943 al cinèma|1943]] : ''Boro no Kesshitai'', ''Watchtower Suicide Squad'', ''Los Combatents de la torre de gacha'', ''[[Imai Tadashi]]'' 
* [[1943 al cinèma|1943]] : ''Wakaki hi no Yorokobi'' ..., na **Yasuko Hozumi**
* [[1945 al cinèma|1945]] : ''Shori no hi Made'', ''Until Victory Day'', ''Cap a la victòria finala'', ''[[Naruse Mikio]]'' 
* [[1945 al cinèma|1945]] : ''Kita no San-nin'', ''Three Women of the North'', ''Tres femnas del nòrd'' 
* [[1946 al cinèma|1946]] : ''Waga koi-seshi Otome'', ''The Girl I Loved'', ''La joventa qu'aimavi'', ''[[Kinoshita Keisuke]]'' 
* [[1946 al cinèma|1946]] : ''[[Waga Seishun ni Kuinashi]]'', ''No Regrets for my Youth'' id ''No Regrets for Our Youth'', ''[[Regreti ges ma joventut]]'', na **Yukie Yagihara**, ''[[Kurosawa Akira]]'' 
* [[1947 al cinèma|1947]] : ''Sanbon Yubi no 0toko'' ... 
* [[1947 al cinèma|1947]] : ''[[Anjo-ke no Butokai]]'', ''The Ball at the Anjo House'', '' [[Lo Bal de l'ostal Anjo]]'' n' **Atsuko**, la molhèr segonda..., ''[[Yoshimura Kozaburo id Kimisaburo]]'' 
* [[1948 al cinèma|1948]] : ''Yuwaku'', ''Temptacion''... ''[[Yoshimura Kozaburo id Kimisaburo]]'' 
* [[1948 al cinèma|1948]] : ''Taifuken no Onna'', ''The Woman in the Typhoon Area'', ''La Femna dins l'uèlh del tifon''
* [[1949 al cinèma|1949]] : ''[[Ojosan Kanpai]]'', ''Here's to the Girls'' (títol anglés literal) id ''Here's to the Lady'', ''[[Santat, joventa]]''... ''[[Kinoshita Keinosuke]]'' 
* [[1949 al cinèma|1949]] : ''[[Aoi Sanmyaku]]'', ''The Green Mountains'' (id), ''[[Las montanhas verdas]]'', na **Yukiko Shimazaki**,  ''[[Imai Tadashi]]'' 
* [[1949 al cinèma|1949]] : ''Zoku Aoi Sanmyaku'' ... 
* [[1949 al cinèma|1949]] : ''[[Banshun]]'', ''Late Spring'', ''[[Prima tardièra]]'', na **Noriko Somiya**, ''[[Ozu Yasujiro]]'' 
* [[1951 al cinèma|1951]] : ''[[Hakuchi]]'', ''The Idiot'', ''[[L'Idiòt]]'', na **Taeko Nasu**, ''[[Kurosawa Akira]]''
* [[1951 al cinèma|1951]] : ''[[Bakushu]]'', ''Early Summer'', ''[[Estiu primaic]]'', na **Noriko Mamiya**, ''[[Ozu Yasujiro]]'' 
* [[1951 al cinèma|1951]] : ''[[Meshi]]'', ''A Married Life'' (títol anglés nòrd-american " de festival "...) id ''Repast'', ''[[Lo Repais]]'', na **Michiyo Okamoto**, ''[[Naruse Mikio]]'' 
* [[1952 al cinèma|1952]] : ''Kin no Yamago'' ''Golden Girl'' ''Filha auriva'' 
* [[1952 al cinèma|1952]] : ''Tokyo no Koibito'', ''Jewels in our Hearts'' id ''Tokyo Sweetheart'', ''Amor mieu de Tòquio''
* [[1953 al cinèma|1953]] : ''[[Shirauo]]'' ..., na **Sachiko** 
* [[1953 al cinèma|1953]] : ''[[Tokyo Monogatari]]'', ''Tokyo Story'', ''[[Conte de Tòquio]]'', na **Noriko Hirayama**, ''[[Ozu Yasujiro]]'' 
* [[1954 al cinèma|1954]] : ''[[Yama no Oto]]'', ''Sound of the Mountain'' (títol nòrd-american) id ''The Sound from the Mountains'' (" review title " nòrd-american) id ''The Thunder of the Mountain'' (títol internacional anglés), ''[[Lo Resson dins la Montanha]]'', na **Kikuko Ogata**, ''[[Naruse Mikio]]'' 
* [[1955 al cinèma|1955]] : ''Utsukushiki Haha'' ''A Wonderful Mother'', ''Una maire meravilhosa''
* [[1955 al cinèma|1955]] : ''Non-chan Kumo ni noru'', ''Nobuko Rides on a Cloud'' (títol en anglés ''japonés''), ''Nobuko se cavalga las nívols'', **maire de Nobuko**
* [[1956 al cinèma|1956]] : ''[[Shuu]]'', ''Sudden Rain'', ''[[Delavaci]]'', na **Fumiko**, ''[[Naruse Mikio]]'' 
* [[1956 al cinèma|1956]] : ''Aijo no Kessan'', ''Settlement of Love'', ''Balanç d'amor''
* [[1956 al cinèma|1956]] : ''[[Joshu to Tomo ni]]'', ''Women in Prison'', ''[[Femnas en preison]]'', na **Sugiyama**, la directritz... 
* [[1956 al cinèma|1956]] : ''Ani to sono Musume'', ''Brother and Sister'', ''Fraire e sòrre''
* [[1957 al cinèma|1957]] : ''Chieko-sho'', ..., ''Istòria de Chieko'', ''[[Kumagai Hisatora]]'' [[1957]]
* [[1957 al cinèma|1957]] : ''Oban'' ...
* [[1957 al cinèma|1957]] : ''[[Tokyo Boshoku]]'', ''Tokyo Twilight'' id ''Twilight in Tokyo'', ''[[Luscre a Tòquio]]'', na **Takako Numata**, ''[[Ozu Yasujiro]]'' 
* [[1957 al cinèma|1957]] : ''Zoku Oban: Fuun hen'' ... 
* [[1957 al cinèma|1957]] : 'Saigo no Dasso'', ''The Last Pursuit'', ''La darrièra perseguida''
* [[1957 al cinèma|1957]] : ''Zokuzoku Oban: Doto uhen'' ... 
* [[1958 al cinèma|1958]] : ''Onna de aru Koto'', ''Women Unveiled'', ''Femnas dessailadas'' ... ''[[Kawashima Toru]]'' 
* [[1958 al cinèma|1958]] : ''Tokyo no Kyujitsu'', ''A Holiday in Tokyo'' (títol anglés internacional) id ''Tokyo Holiday'' (id literal), ''Vacanças a Tòquio''... ''[[Yamamoto Kajiro]]''
* [[1959 al cinèma|1959]] : ''Onna Gokoro'', ''Còr de femna''... ''[[Maruyama Sadao]]'' 
* [[1959 al cinèma|1959]] : ''Nippon Tanjo'', id ''Nihon Tanjō'' (transliteracion japonesa alternativa), ''Amaterasu, the Sun Goddess'' id ''Age of the Gods'' id ''Japan Birth'' id ''Japan is Born'' id ''The Birth of Japan'' id ''The Three Treasures''..., ''Amaterasu, la diva del Solelh''
* [[1960 al cinèma|1960]] : ''[[Fundoshi Isha]]'', ''Life of a Country Doctor'' id ''The Country Doctor'', ''[[Lo mètge de campanha]]'', n' **Iku**, molhèr d'en Kesai, ''[[Inagaki Hiroshi]]''
* [[1960 al cinèma|1960]] :''Robo no Ishi'', ''The Wayside Pebble'', ''De grava sul camin'', n' **Oren Haikawa**, ''[[Hisamatsu Seiji]]'' 
* [[1960 al cinèma|1960]] : ''[[Musume tsuma haha]]'', ''Daughters, Wives and a Mother'', ''[[Filhas, molhèrs, e una maire]]'', na **Sanae Soga**, ''[[Naruse Mikio]]'' 
* [[1960 al cinèma|1960]] : ''[[Akibiyori]]'', ''Late Autumn'', ''[[Fin d'auton]]'', n' **Akiko Miwa**, ''[[Ozu Yasujiro]]''
* [[1961 al cinèma|1961]] : ''[[Kohayagawa-ke no Aki]]'', ''The End of Summer'' (títol anglés internacional) id ''Autumn for the Kobayama Family'' (id literal) id ''Early autumn'' id ''The Last of Summer'', ''[[La fin de l'estiu]]'', n' **Akiko**, ''[[Ozu Yasujiro]]'' 
* [[1962 al cinèma|1962]] : ''[[Musume to Watashi]]'', ''My Daughter and I''(títol anglés nòrd-american), ''[[Una femna que passa]]'', la maire de Mari, ''[[Horikawa Hiromishi]]'' 
* [[1966 al cinèma|1966]] : ''[[Chushingura - Hana no Maki yuki no Maki]]'', ''47 Ronin'' id ''47 Samurai'' (USA) id ''Chushingura: 47 Samurai'' (id títol de nòva sortida) id ''The 47 Ronin'' (Australia) id ''The Loyal 47 Ronin''..., ''[[Chushingura]]'' id ''[[Los 47 ronins]]'', na **Riku Oishi** ''[[Inagaki Hiroshi]]''
* [[1966 al cinèma|1966]] : ''Shiroi Kyotou'', ''The Great White Tower'' (títol anglés internacional) id ''The Ivory Tower'' (títol anglés australian version 16mm), ''La Torre d'evòri''
* [[1966 al cinèma|1966]] : ''Ishinaka Sensei Gyojoki'', ''Big Wind from Tokyo'' (títol anglés nòrd-american)... 

***Li daissèrem als cineastas nipons citats dins aicesta filmografia los lors noms d'ostal e pichons coma los sòlon eles emplegar, id est nom d'ostal primièr e pichon segond, per simple e mèr respièch cultural, frairal e uman.

Per totas autras precisions e aclaraments, veire nòta en pè de pagina de la filmografia d'en [[Yasujiro Ozu]]... n' ''[[Ozu Yasujirō]]''

==Documents audiovisuals==


* [[Pascal-Alex Clément]] ''Setsuko Hara'', ''[[la disparue]]''... ''[[n'O-Chan, l'avalida]]''..., evocacion (15'), Arte - Video, 2003


...e, ''que pas res se ne val un retorn cap a la font''...: 

**l'edicion en ''VHS'' o ''DVD'' de mantun filme de n'Ozu Yasujirō, en Naruse Mikio o'n Kurosawa Akira usw (versions originalas sostitoladas en francés o multilingüas pels DVD...) dins las colleccions [[LES FILMS DE MA VIE]], [[LA SEPT/VIDEO]] o [[ARTE/VIDEO]]...

==Bibliografia==

===estudis particulars===
====libres====
* [[Donald Richie]]: ''[[Different People: Pictures of Some Japanese]]'', [[Kodansha International]], [[Tòquio]] [[1988]] (en anglés)
====revistas====
* [[Stephen Harvey]]: ''Setsuko Hara'', revista [[Film Comment]], [[Nòva York]], novembre-decembre de [[1974]] (en anglés)
* [[J.Gillett]]: ''Setsuko Hara'', revista [[Film Dope]], [[Londres]], setembre de [[1981]] (id)
* [[A. Masson]]: ''Setsuko Hara'', revista [[Positif]], [[París]], mai de [[1982]] (en francés)
* [[Robin Wood]]: ''[[The " Noriko " Trilogy]]'', revista [[cineAction]], [[Toronto]], ivèrn de [[1992]] (en anglés)

===istòria del cinèma japonés===
====libres====
*[[Yasuzo Masumura]]: ''Cinema giapponese'', [[Bianco e Nero]] editor, [[Roma]], [[1951]] (en italian)
*[[Donald Richie]]: ''Japanese Cinema: Film Style and National Character'', Garden City, [[Nòva York]] , Doubleday Anchor Books, [[1971]] (en anglés)
*[[Max Tessier]]: ''[[Images du cinéma japonais]]'', amb introduccion de n'[[Oshima Nagisa]], edicions Henri Veyrier, [[1981]] (en francés)
*[[Hiroko Govaers]]:  ''[[Le cinéma japonais de ses origines à nos jours]]'', [[primièra part 1908-1969]]..., obratge editat dins l'encastre del [[Cicle]] omonim, organizat per la [[Cinémathèque française]] de [[genièr de 1984]] a [[abril de 1985]]..., publicat per: [[Fondacion de Japon - Kawakita Memorial Film Institute]], [[1985]] (id)
*[[Maria Roberta Novielli]]: ''Storia del cinema giapponese'', [[Venècia]], cò en Masilio, [[2001]] (en italian)
****Tadao Sato**: ''[[Le cinéma japonais - Tomes 1 & 2]]'', [[Centre Jòrdi Pompidor]], [[París]], [[1997]] (traduccion francesa del japonés de na [[Karine Chesneau]], na [[Rose-Marie Makino-Fayolle]] e'n [[Tanaka Chiharu]])
**[[Stuart Galbraith IV]]: ***[[Le cinéma japonais]]***, edicion de ''luxe'', 192 pp (grand format), en Paul Duncan editor, [[Taschen]], [[Colonha]] (amai [[Hong Kong]] - [[Londres]] - [[Los Angeles]] - [[Madrid]] - [[París]] - [[Tòquio]]), [[2009]], [[Alemanha]] (vertadièr país productor...)(version francesa)...''Enfins l'obratge **occidental** que caliá per li tornar justícia al **cinèma nipon**... ''wunderbar''!!!<br/>
***[[Adrien Gombeaud]]: ***[[Dictionnaire du cinéma asiatique]]***, obratge collectiu bailejat per l'autor, edicion de ''luxe'', 640 pp (grand format), edicions [[Nouveau Monde]], [[París]], [[2008]] (id)... ''Un obratge espectaclós, que la part nipona es evidentament tras qu'importanta... bravo!!!''
e ca
====revistas====
* ... numèro especial ''[[Cinéma japonais]]'' de la revista trimestrala [[Cinéma d'aujourd'hui]], num. 15, engulhat per en [[Max Tessier]], [[Filméditions-Lherminier]], Ivèrn de [[1979-1980]] (en francés)
**(veire tot parièr la ''bibliografia'' de l'article n'[[Ozu Yasujirō]] ... [[Yasujirō Ozu]]
===generalitats===
* E la nòstra ''coneissença'' pro limitada de la **lenga nipona** ne seriá pas estada sufisenta sens l'ajuda, tras que preciosa, del ***[[Diccionari bàsic Català-Japonès & Japonès-Català]]***, [[Enciclopèdia catalana]], S.A., [[Barcelona]], [[1985]]) que, sens el, se ne seriam pas cap pogut venjar del prètzfach.
e ca

''nado''

==Vejatz tanben==
* 

* [[Ozu Yasujirō]]
* [[Akira Kurosawa|Kurosawa Akira]]
* [[Naruse Mikio]]

==Ligams extèrnes==
*
**
***

** 
** [http://www.geocities.jp/yurikoariki/harasetuko     La carrièra de n'O-Chan] (+ fòtos) 
**  [https://web.archive.org/web/20080723184000/http://www.milleniumactress-themovie.com/ Sit oficial ''Sennen Joyū'' ...Millennium Actress] 
**  [http://www.dan42.com/millennium.actress/ Chiyoko, l' ''actritz del millenari'']

==Ligams extèrnes annèxes==
* 


*   [https://web.archive.org/web/20091026003858/http://www.arte-boutique.fr/] ''[[Botiga]]'' **Arte** 
**   [http://www.arte.tv]  [[Sit oficial]] **Arte** 
***   [https://web.archive.org/web/20110211002518/http://www.artevod.com/]  **Arte HD**

== Ligams videografics ==


* 


* [http://www.youtube.com]

** sus **YouTube**... mai de ''[[50]]'' documents subre na **Setsuko Hara*' en picar coma clau *Setsuko Hara''

## Nòtas & referéncias