Apòstol

Un **apòstol**, del grèc classic ἀπόστολος (*apostolos*, "aquel qu'es mandat luènh") es un messatgièr e ambaissador.

Dins la tradicion crestiana, los apòstols, un pichon grop de dotze pessonas, causits d'entre los **discípols de Jèsus**, èran de josieus *enviats* per Jèsus per presicar l'Evangèli, d'en primièr sonque als josieus e après als gentius, dins tot lo mond antic. Èran al total dotze personas. 

Segond l'Evangèli de Luc, *"Cridèt cap a el los sieus discípols, e d'entre eles ne causiguèt dotze, e qu'el nomenèt apòstols"* (Luc 6:13).

Se vei, pasmens, que, après la ressurreccion de Jèsus, d'autres òmes foguèron mandats (enviats) coma apòstols de la Glèisa crestiana, en compliment del poder que Jèsus daissèt a Sa Glèisa de parlar al Sieu nome. Son los primièrs presbitas (aqueles a que uèi son coneguts coma *paires, *de las glèisas localas), passant lo nombre inicial dels 12 apòstols (que son los davancièrs dels evesques).

Lo tèrme d'apòstol es designat per un trabalh especific dins l'estrutura del cap de la Glèisa. Mai tard, aquela carga serà d'espandre lo mensatge de l'evangèli per de novèlas contrada, organizant la vida crestiana entre los fidèls. La foncion es responsable de la formulacion de las questions doctrinalas, en reson amb los ensenhaments de Dieu.

## Òrdre missionari
La tòca del cristianisme es de far mission a un nombre mai possible de personas. Lo judaïsme es un sistèma de crensenças caracterizat per un ensems de règlas de comportament, que d'unas son vistas coma pauc adaptadas per èsser acceptat pels autres pòbles (coma las circuncision e las règlas de alimentacion). D'un autre costat, lo monoteisme es atractiu pels pòbles politeïstas (veire sociologia de la religion de David Hume).

Tant dins la cresença judaïca, que la cristana, son monoteïstas e atractivas per fòrça romans, politeïstas. Mas, mentrtant los josieus mantenguèron sas tradicions religiosas, los crestians, d'en primièr una pichona secta del judaïsme, èra dispausada a acabar amb sas tradicions que en contrapartida venguèron mas atractius pels gentius. Los apòstols prenguèron, dins aquel contèxte, un ròtle fondamental.

Los apòstols foguèron aqueles que recebèron la carga, del quita Jèsus, d'explicar als pòbles, los gentius compreses, que sufisís pas de seguir un ensems de règlas estrictas de comportament en realizant de rituals (coma los josieus o pensavan) per plaire a Dieus e recebre las sieuna favor, a son salvament e que Dieud desirava lo salvament de totes e pas sonque los josieus; çò permitèt l'intrada dels pòble gentiu dins aquel sistèma de crensenças encara naissenta.

Lo succés de l'estrategia presicada pel cristianisme pels apòstols es evident. Alara que lo judaïsme contunha una religion monoteïsta transmesa de generacion en generacion, lo cristianisme foguèt adoptat per d'autre pòbles (l'Empèri Roman aguèt un ròtle important dins sa divulgacion) e cresquèt fins a influenciar l'istòria e la cultura d'Euròpa dempuèi l'ora.

## Sus la vida dels apòstols
Dins Novèl Testament son contats la mòrt d'unes apòstols: Jaume, filh de Zebedèu, que foguèt executat per Eròdes Agripa I en 44 (Actes 12:2).

Judàs Iscariotes, que traïguèt Jèsus Crist, èra dels 12, mas perdèt sa designacion de apòstol pel fach de traïr Jèsus. Sa mòrt es contraditòria. Matèu 27:5 ditz que se penjèt, alara dins lo Actes 1:18 auriá sautat dins um precipici e se rompèron as entralhas.

### Los dotze
Los apòstols nomenats dins Marc 3:16-19 son Pèire, Jaume, Joan, Andrèu, Felip, Bartolomèu, Matèu, Tomàs, dins un segon temps Jaume filh d'Alfèu, Judàs Tadèu, Simon lo Zelòt e fin finala Judàs Escariòts. Las listas de Luc 6 (Luc 6:12-16) e Actes 1 (Actes 1:13) cita pas "Tadèu" mas un "Judàs filh de Jaume" ou "Judàs filh de Jèsus", o que muitos defendem ser dois nomes para uma mesma pessoa, Judas Tadeu. Lucas tanben conta l'istòria dels setenta Discípols, que Marc 3 (Marc 3:16-19) cita pas. La lista de Matèu 10 (Matèu 10 1:4) es identica a aquela de Marc, mai se unes manuscrits occidentals citan un Lebèu, una incisa que, benlèu, seriá de la lista dels apòstols "menors" qu'èra pas encara consolidat a l'epòca que los Evangèlis èran escrichs, subretot dins lo cas de "Judàs Tadèu", una creacion de l'agiografia posterior. Joan presenta pas una lista consolidada e fòrça apòstol seguent son citats dins lo tèxte (coma es lo cas de Matèus, per exemple). Pasmens, ele cita un Natanael, qu'es mai sovent considerat coma essent Bartolomèu.

Marc afirma que los faires Jaume e Joan recebèron lo títol de *"Boanerges"*, que significa "filhs del tròn", pasmens se fòrça savents modèrnes discutan aquela traducion. Fòrça explicacions foguèron ensejadas, mas deguna capitèt lo consens. Dins Marc tanben s'explica pas per que Jèsus nomena "Simon" de "Pèire" &#x2014; Matèu 16:18 raconta lo ligam coma la futura glèisa de bastir alara que Joan 1:42 afirma qu'es una referéncia a sa personalitat. Es possible alara que lo nom será estat una ironia, que lo quita Pèire negarà Jèsus al final.

Filip e Andrèu son de noms grècs, tanben coma Tadèu e Lebèu. D'unes josieus, subretot dins d'airals coma Galilèa, ont èra una granda populacion de gentius, avián l'abitud de nomenar los filhs amb un nom grèc e d'autres josieu.

Lo segond Simon es nomanat *"kananaios"*, un mot que benlèu deriba de l'aramèu *"qan'ānā"*, que significa "zelòt". Pasmens, lo sens es pas gaire clar, lo mòt pòt aver una conotacion politica, significant qu'el aparteniá a un moviment de revòlta contra l'Empèri Roman, mas tanben um religiós, significant sonque que el èra una persona "zelosa" dels sièus devers. Lucas utiliza o tèrmo grèc *"zēlōtēs"*.

"Escariòt" pòt èsser lo chafre de Judàs o una referéncia de son origina geografica, um *"òme de Kerioth"*. Poirá èsser una referéncia als sicaris. 

Marc utiliza lo vèrb grèc *"apostolien"* ("enviar") quando Jèsus nomena los apòstols e los "envia" per realizar lo trabalh que el meteis veniá realizar, mas sens sa quita preséncia. Fòrça glèisas interpretan aquel verset coma la fundacion de la Glèisa, que Jèsus crea un grop especial de personas per trabalhar al sieu nom en son abscéncia.

### Outres apòstols

## Vejatz tanben
* Glèisa Apostolica