Jabrun

**Jabrun** (*Jabrun* en francés) z-es 'na comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

Segon Joan Francés Blanc, la comuna es paretjat entre parlars lengadocians e auvernhats.
## Geografia

### Perimètre delh territòri

## Toponimia
* **Jabrun**. Las fòrmas ancianas son *Jabru*, al sègle XIV, *Jabrun* en 1662. *Jabrun* vendriá d'un nom gallés d'òme, *Gabros* (tirat de *gabros*, « chabra, chabròl »), e de *dunum*, « fortalesa »., solucion que Xavier Delamarre refusa, en prepausant *gabrunon*, mas sense explicitar sos compausants . La posicion de Jabrun es idonèa per un fòrt, mas òm pòt argumentar que lo *d-* de *dunon* se consèrva generalament, al prètz de la sincòpa de la vocala que lo precedís, encara que darrèir un grope consonantic fòrt coma *-br-*, qu'empacha l'amudiment de la vocala que precedís *-d-*, sa disparicion se puèscha concebre. La prononciacion es [ʒa'bry] a Jabrun, a Liutadés e a Las Vèrjas .
* **Aulhac**, vialatge situat a pauc de distància al sud de Jabrun. Las fòrmas ancianas son *Aulhac*, en 1508, *Auliac*, en 1662, *Auliat*, en 1784 . L'evolucion de la prononciacion (que s'escriu pas) *-ac* > [-at] es regulara e explica lo derivat *Aulhadet* (luòc dispareissut). L'origina deu èsser la meima que la d'Aulhac, lo nom latin d'òme *Aulius*, amel sufixe *-acum*, latinizacion del sufixe gallés *-āco(n)*. Aulhac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre *Aulius*. La proximitat de Jabrun e d'Aulhac, noms supausats d'origina antica, pòt estonar; mas los dos luòcs son separats per una comba, qu'empachava los dos vialatges de ne faire un sol e se Jabrun es una anciana  fortalesa (*dunum*), èra benleu pas una *villa*.
* **Aulhadet**, luòc dispareissut, diminutiu d'Aulhac (prononciat *Aulhat*). Las fòrmas ancianas son *La métharie d'Aulhadet*, en 1508, *Aulhiadet*, en 1662, *Auliadet*, en 1686 .
* *Les Eguyrans*, *les Ygrans* (en francés), vialatge dispareissut situat a 1186 m. Las fòrmas ancianas son *Les Aguirans*, en 1508, *Eguirans*, *les Eyguirans*, en 1662, *Les Esguirans*, en 1686, *Les Equirans* (mapa de Cassini), *Les Esquivaux*, en 1784 o sense data, *Esquirans*, en 1784 o sense data, *les Esguirand*, en 1784 o sense data, *les Anciray*, en 1784, *Les Eguirants* (mapa d'Estat major, al sègle XIX), *Les Eguyrans*, en 1855 . Lo nom es una varianta delh misteriós toponime « Aiguranda » . I a tanben un riu nommat en francés *Les Eygurandes* (dont *Les Eguyrans* sembla una fòrma masculina) definit coma afluent delh *Lévandès* , riu de 14&nbsp;km afluent de Truèire , dit tanben *la Chevande* ; mas sembla que i aja una interversion entre lo riu e son afluent. En efècte, la particularitat de *Lévandès* es de faire orada sus tot son cors entre de comunas (respectivament entre Jabrun e Chaldasaigas e entre Espinassa e *[[Lieutadès]]*), çò que conven per la nocion de fronteira (aicí, pusleu de *pagus* que de pòble gallés) contenguda dins los *Aiguranda*. *Levandès* èra probablament *les Eygurandes* passat-temps. E dins aquela varietat de fòrmas, *la Chevande*, *Le Lévandés*, l'element *-and-* fai sospeitar un liam amb *Eygurandes*. I a tanben un autre riu *Tailladès*, afluent de *Lévandès*, que saguèt apelat *Yronde*, que poiriá venir d'un nom de riu (*I-cor-ona* ?) sovent associat a las aglomeracions nommadas Aiguranda (*I-cor-anda* ?) .
* *Réquistat* (pas senhalat coma paròcha per Cassini, mas qu'a una gleisa pasmens, la d'un priorat de l'abadiá de Pebrac). Las fòrmas ancianas son *Requistail*, en 1628, *Recuistal*, en 1662, *Recristal*, en 1686, *Requistal*, en 1784 . Se l'aspècte grafic correspond a la prononciacion, es lo mesme cas que Requistar : *Ric Estar* > *Requistar* (metatèsi), e la grafia es identica. Mas las fòrmas ancianas, que pasmens van pas delai lo sègle XVII, menan pas en aparéncia a una finala *-ar*. La grafia en *-al* d'unas atestacions pòt èsser una fòrma ipercorrècta se la finala *-al* (coma dins « ostal ») se pronóncia localament [-ar], mas per *-ail* (*-alh*) de 1628 ? Chaldriá puslèu pensar a una evolucion analogica **Requistar* > **Requistal* > **Requistalh* (lo darrèir amb *-lh* coma tant de finalas *-l* etimologicas prononciadas *-lh* en occitan auvernhat, mas benleu en polimorfisme e temporàriament). La prononciacion actuala es diferenta : [rekis'ta] cèrtas a Sent Urcisi, mas [rekis'tat] a Jabrun, dins la comuna, e a Las Vèrjas .

## Istòria

## Administracion

* Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra delh canton de Chaldasaigas; es ara delh canton de Nòvaglèisa.
## Demografia

## Luòcs e monuments
* Castèl de Requistat (nom probable segon la prononciacion; fr *Réquistat*)
* Glèisa de Sant Joan.


Jabrun église (1).jpg|Glèisa de Sant Joan.
Jabrun croix nord-est bourg.jpg|Crotz anciana al nòrd-èst del borg.


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias