open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Garfield

* *Patronims*:
** **[[Andrew Garfield]]**, actor de nacionalitat americana e britanica
** **[[Eugene Garfield]]**, lingüista e entrepreneire nòrd-american
** **[[James Abram Garfield]]**, vinten President dels Estats Units d'America
** **[[John Garfield]]**, actor de cinèma american
** **[[Richard Garfield]]**, professor de matematicas e dissenhaire de jòcs american

* *Benda dessenhada*:
** **[[Garfield (benda dessenhada)|Garfield]]**, BD comica creada per Jim Davis
** **[[Garfield (personatge)]]**, protagonista de la BD

* *Cinèma*:
** ***', filme de 2004 dirigit per Peter Hewitt
** ***', filme de 2006 dirigit per Tim Hill, seguida de l'anterior

* *Television*: **[[Garfield e sos amics]]**, seria de television americana

* *Toponimia*:
** **[[Garfield (Arkansas)]]**, vila dels Estats Units
** **[[Garfield (Geòrgia)]]**, vila dels Estats Units
** **[[Garfield (Kansas)]]**, vila dels Estats Units
** **[[Garfield (Minnesòta)]]**, vila dels Estats Units
** **[[Garfield (Nòva Jersei)]]**, vila dels Estats Units
** **[[Garfield (Tèxas)]]**, vila dels Estats Units
** **[[Garfield (Washington)]]**, vila dels Estats Units
** **[[Garfield Heights]]**, vila dels Estats Units de l'estat d'Ohio
Comunautat de comunas de Convergéncia Garona

La **Comunautat de comunas de Convergéncia Garona** es una intercomunalitat bordalesa situada dens lo departament de Gironda e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Son còdi SIREN es 200069581. La lenga autoctòna es l'occitan gascon bordalés, dens las modalitats de l'Entre Duas Mars e deu sud de Garona.

## Istòria
### Creacion
La Comunautat de Comunas de Convergéncia Garona se creè per la fusion en 2016 de tres comunautats de comunas, la CC de Podençac, la CC daus Tuquets de Garona (residéncia : Cadilhac) e tres comunas de la CC de la Coma de *l'Artolie* (nom francés) : Lestiac (anciana residéncia), Palhet e Rions.

### Evolucion
Lo 1èir de genèir 2018, Cardan, venguda de la Comunautat de comunas dau Crionés, e Escoçans, venguda de la Comunautat de las Comunas Ruralas de l'Entre Duas Mars, aderín a la comunautat .

A la medisha data, prengut lo nom de Comunautat de comunas de Convergéncia Garona . 

## Composicion

## Veire tanben
*Gropaments de comunas de Gironda

*Arrondiments de Gironda
*Comunas de Gironda

## Nòtas
Manderen e Ritzingen

**Manderen e Ritzingen** (*Manderen-Ritzing* en francés), es una comuna novèla francesa situada dins lo departament de Mosèla, en region Grand Èst. Es sortida de la fusion — lo 1èr de genièr de 2019 de las comunas de Manderen e Ritzing.
Zenit (tramvai de Tolosa)

**Zenit** (ancianament *Cartocharia*) es una estacion de las linhas T1 e T2 del tramvai de Tolosa.

## Situacion sul malhum

Ipodròm es situada sus las linhas T1 e T2 del tramvai de Tolosa, entre las estacions Cartocharia al nòrd-oèst e Ipodròm al sud-oèst.

## Istòria

L'estacion es mesa en servici lo 11 de decembre de 2010.

## A l'entorn

* Zenit de Tolosa

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Tramvai de Tolosa
**Linha T1 del tramvai de Tolosa
**Linha T2 del tramvai de Tolosa
* Transpòrts en comun de Tolosa
Lo Sambuc e Pèirapuerc

**Lo Sambuc e Pèirapuerc** (en italian, *Sambuco-Pietraporzio*) la es una anciana comuna occitana creaa en 1928 per la fusion del Sambuc e de Pèirapuerc e suprimia en 1947 a l'escasença de la reconstitucion d'aquelas comunas.

## Evolucion de la populacion




## Istòria
La comuna la es creaa sota lo regim fascista, lo 29 de julhet de 1928 per la fusion del Sambuc e de Pèirapuerc. La es suprimia lo 10 de genièr de 1947 que Lo Sambuc e Pèirapuerc son reconstituats.
## Referéncias
Snowballing

vinheta|Dues hemnes en tot practicar snowballing
Eth **Snowballing** (bòla de nhèu) ei ua practica sexuau umana qu'ua persona a ara sua boca era esperma d'ua auta, e dempús ac arribe ara boca d'ua auta damb un punet.

Eth tèrme siguec popularizat per Kevin Smith ath filme *Clerks*, qu'un personatge nomentat Willam Black/Snowball gaudís d'aguesta practica.

Era paraula apareish en ua aute filme nomentat *Demora-te ath mèn costat*, protagonizada per Julia Roberts.

## Referències
Paratròn

[thumb|right|[Fotografia de la Torre Eiffel foncionament coma un paratròn gigant en 1902.]]

Un **paratròn** es un dispositiu de proteccion dei bastiments ò deis infrastructuras permetent de canalizar dirèctament l'energia dau tròn vèrs lo sòu. Segon la tradicion, foguèt inventat per l'Estatsunidenc Benjamin Franklin (1706-1790) en 1752 mai un paratròn primitiu èra estat installat entre 1721 e 1745 sus la torre penduda de Neviansk

## Liames intèrnes

* Tròn.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Canton de Vilandraud

Lo **canton de Vilandraud** qu'es ua anciana division administrativa de Vasadés e de Bordalés, suprimida en 2015, situada dens l'arrondiment de Lengon, lo departament de Gironda e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. Las 8 comunas que son dempui 2015 dens lo canton deu Sud Gironda, burèu centralizator a Lengon. La lenga autoctòna qu'es l'occitan gascon.

## Composicion

## Istòria
Lo canton de Noalhan e lo de Preishac que's creèn pendent la Revolucion , normaument en 1790. Lo canton de Preishac que demorè sol en 1801, pui en 1805 lo caplòc que ho plaçat a Vilandraud . 

## Nòtas
Província d'Aosta

La **província d'Aosta** es una anciana division administrativa de l'estat italian, creaa en 1927 a partir del Nòrd de la província de Turin e suprimia en 1945.

## Istòria
La província es creaa lo 12 de genièr de 1927 a partir dels ancians arrondiments d'Aosta e Ivrea de la província de Turin. Es suprimia lo 5 d'octobre de 1945 quand es creada la region autonòma de la Val d'Aosta. Las comunas que son pas inclosas dins aquela region son tornar annexaas per la província de Turin.

## Referéncias
Bosson

**Bosson** (*Bousson* oficialament, en "italian") la es una anciana comuna de las Valadas occitanas, dins la Val d'Ors. Lo 14 de decembre de 1928 la es suprimia e annexaa a Cesana per lo regim fascista. La es aüra administrativament una borjaa de la comuna de Cesana, dins la Ciutat Metropolitana de Turin e la region de Piemont de l’Estat italian.

## Istòria
Lo 23 de març de 1870 la annexa la comuna de Rolheras.

Lo 1er d'agost de 1882, la borjaa de Rolheras es destachaa de Bosson e transferia a Cesana.

## Referéncias
Camille Soula

**Camille Soula**, nascut lo 6 de mai de 1888 a Fois e defuntat lo 3 d'abril de 1963 a París foguèt un medecin e fisiologista occitan. Foguèt tanben sòci de la Resisténcia Francesa en Arièja, poèta, artista e umanista.
Canton de Lengon

Lo **canton de [[Lengon]]** es una anciana division administrativa de Vasadés e de Bordalés, suprimida (oficialament) en 2015, situada dens l'arrondiment de Lengon, lo departament de Gironda e la region d'Aquitània, adara de Novèla Aquitània. Las 13 comunas son dempui 2015 dens lo canton deu Sud Gironda, burèu centralizator a Lengon. La lenga autoctòna es l'occitan gascon mèi o mens vasadés.

## Composicion

## Istòria
Lo canton se creèt pendent la Revolucion , normalament en 1790. I avot tanben un canton de Castèths entre 1790 e 1801 .

Après la supression deu canton a las eleccions departamentalas de 2015, la comuna de Castèths Andòrta fusionèt en 2017 damb la de Castilhon de Castèths dens la comuna navèra de Castèths e Castilhon. 

## Nòtas
Laurent Cavalié

vinheta|Laurent Cavalié a Hestiv'Òc
**Laurent Cavalié** es un cantaire, percussionista e acordeonista occitan que viu dins lo Menerbés. Èra sòci del grop Du Bartàs, a fait partida dels grops *La Fabrique* e *Le Comité* e edita tanben d'albums en solo. Es lo director artistic de La Mal Coiffée. Faguèt tanben de collectatges pendent los quals reculhiguèt de centenats de cançons de Corbièras e Menerbés.

## Discografia
En solo :
* *Sòli solet* (2009)
* *Mon ombra e ieu* (2018)
* *A la frontièra dels gigants* (2022)

Amb Du Bartàs :
* *Rufa* (2019)
* *Cinc* (2016)
* *Tant que vira​.​.​.* (2013)
* *Es contra ta pèl* (2012)
* *Fraternitat!* (2009)
* *Turbo Balèti* (2007)

## Referéncias
Black Lives Matter

drecha|sens_quadre
***Black Lives Matter*** (**BLM**) — que se tradutz per  o  — es un movement politic nascut en 2013 als Estats Units dins la comunautat negra americana militant contra lo racisme sistemic envèrs los negres. Sos membres se mobilizan contra los atacs mortals de personas negras per de policièrs blancs. Acòrdan una importància particulara al perfilatge racial, a la violéncia policièra atal qu’a l’inegalitat raciala qu'auriá cors dins lo sistèma de justícia criminala dels Estats Units.

Lo movement ocupa una plaça importanta dins las manifestacions e trebolum de l'estiu 2020 als Estats Units e dins lo mond, après la mòrt de George Floyd, que son après reviudadas per la mòrt d'autres òmes negres al moment de lor arrestacion per de policièrs blancs, coma Rayshard Brooks, o lor arrestacion que vira mal coma aquesta de Jacob Blake.

Controvertit, aqueste movement a donat luòc en reaccion a l'eslogan *[[All Lives Matter]]* () e al movement de defensa de la polícia *[[Blue Lives Matter]]* ().

## Vejatz tanben

### Articles ligats

* *[[Pas de justícia, pas de patz]]*
* *[[All Lives Matter]]*
* *[[Blues Lives Matter]]*
* Woke
Messerschmitt Bf 109

[thumb|right|[Fotografia d'un Bf 109 conservat en estat de vòl en 2005.]]

Lo **Messerschmitt Bf 109** es un caçaire monomotor alemand concebut dins lo corrent deis ans 1930 durant lo rearmament d'Alemanha ordonat per Adolf Hitler. Bastit a l'entorn dau motor pus poderós disponible a l'epòca, aviá una cellula inspirada per leis estudis realizats per l'avion leugier Bf 108 e un armament corrècte (un canon de 20 mm e doas mitralhièras de 13 mm).

Intrat en servici dins la *[[Luftwaffe]]* en 1935, i foguèt utilizat durant la Guèrra Civila Espanhòla e la Segonda Guèrra Mondiala. Serviguèt tanben durant d'armadas aliadas dau Tresen Reich. Dominèt la màger part de seis adversaris durant la premiera partida de la guèrra e venguèt lo caçaire preferit de mai d'un pilòt alemand. Aquò durèt fins a 1942 e l'aparicion d'aparelhs pus competitius coma lei versions avançadas dau Supermarine Spitfire britanic ò lo Lavotchkine La-5. Pasmens, lo Bf 109 demorèt lo caçaire principau de l'armada alemanda car lei caçaires pus poderós èran malaisats de produrre en quantitat sufisenta.

Après 1945, de Bf 109 modificats per utilizar de motors ancians foguèron produchs en Checoslovaquia. Pasmens, sei performàncias èran mediòcras e 25 unitats foguèron vendudas en 1948 a Israèl que leis abandonèt mens d'un an pus tard. D'autrei versions modificadas, pus eficaças, foguèron utilizadas en Espanha fins a 1965. Au finau,  foguèron produchs entre 1935 e 1961.

## Liames intèrnes

* Avion de caça.
* Focke-Wulf Fw 190, autre caçaire alemand de la Segonda Guèrra Mondiala.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Mitsubishi A6M

[thumb|right|[Fotografia d'un A6M3 en 1943.]]

Lo **Mitsubishi A6M** ò **zèro** es un caçaire bombardier japonés leugier e embarcat utilizat per la marina militara japonesa de 1940 a 1945. Concebut dins leis ans 1930 per remplaçar lo Mitsubishi A5M, èra un avion fòrça rapide e manejable gràcias a un blindatge limitat. Pasmens, gardèt un armament relativament poderós amb dos canons de 20 mm e doas mitralhièras de 7,7 mm.

Dominèt inicialament seis adversaris estatsunidencs, coma lo F4F Wildcat, gràcias a sa manejabilitat. Pasmens, rapidament, leis Estatsunidencs s'adaptèron e desvolopèron de tacticas collectivas permetent de se protegir tot en atacant leis A6M que dispausavan pas d'un blindatge eficaç. Divèrsei versions foguèron concebudas per reglar aqueu problema mai lo zèro demorèt un caçaire leugier pauc protegit. Foguèron ansin desvolopats d'avions pus pesucs coma lo Kawanishi N1K1-J e lo Nakajima Ki-84. Pasmens,  zèros foguèron fabricats durant lo conflicte e l'avion participèt a la màger part dei batalhas importantas dau teatre pacific.

## Liames intèrnes

* Kawanishi N1K1-J.
* Nakajima Ki-84.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Lockheed P-38 Lightning

[thumb|right|[Fotografia d'un P-38.]]

Lo **Lockheed P-38 Lightning** es un avion de caça estatsunidenc bimotor de la Segonda Guèrra Mondiala. Desvolopat dins lo corrent deis ans 1930, intrèt en servici en 1941 e foguèt adoptat per divèrsei fòrças aerianas fins a 1961. Ben protegit e dotat d'un armament poderós (1 canon de 20 mm e 4 mitralhièras de 12,7 mm), aviá egalament una autonòmia importanta. Foguèt donc principalament utilizat coma interceptor, caçaire, escortaire de bombardiers, bombardier leugier e avion de reconoissença.  unitats foguèron produchas e l'aparelh participèt ai combats sus totei lei frònts implicant leis Aliats. En particular, se distinguiguèt dins l'Ocean Pacific onte foguèt l'avion de mai d'un as estatsunidenc coma Richard Bong ò Thomas McGuire.

## Liames intèrnes

* Avion de caça.
* Interceptor.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Canton de Vasats

Lo **canton de [[Vasats]]** qu'es ua anciana division administrativa de Vasadés, suprimida en 2015, situada dens l'arrondiment de Lengon, lo departament de Gironda e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. Las 13 comunas que son dempui 2015 dens lo canton deu Sud Gironda, burèu centralizator a Lengon. La lenga autoctòna qu'es l'occitan gascon deu Vasadés centrau.

## Composicion

## Istòria
Lo canton que's creèt pendent la Revolucion , normaument en 1790. 

## Nòtas
Comunautat de comunas deu Vasadés

La **Comunautat de comunas deu Vasadés** qu'es una intercomunalitat vasadesa situada dens lo departament de Gironda e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Son còdi SIREN qu'es 200043982. La lenga autoctòna qu'es l'occitan gascon vasadés.

## Istòria
### Creacion
La Comunautat de Comunas deu Vasadés se creè per arrestat prefectorau dau 21 de deceme 2001 dab 13 comunas, totas las deu canton de Vasats.

Per l'arrestat prefectorau deu 23 de deceme 2013, la comunautat de comunas deu Vasadès que fusionè dab la de Capsiuts-Granhòs lo 1èir de genèir 2014 e l'establiment navèth que guardè lo nom de Comunautat de comunas deu Vasadés. La comunautat de comunas de Capsiuts-Granhòs que's creè lo 1èir de genèir 2001; la residéncia qu'èra a Granhòs.

Lo 1èir de genèir 2015, la comuna de Ladòs quitèt la comunautat de comunas deu Reulés en Sud Gironda per la comunautat de comunas deu Vasadés.

## Composicion

## Véser tanben
*Gropaments de comunas de Gironda

*Arrondiments de Gironda
*Comunas de Gironda

## Nòtas
Arrondiment de Gordon

**L'arrondiment de Gordon** es una division administrativa e una anciana division electorala  francesa situada en Carcin, dins lo departament d'Òut en region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Lo capluòc es Gordon. La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian naut-carcinòl.

## Composicion
### Abans 2015
* canton de Gordon ;
* canton de Gramat ;
* canton de La Bastida Fortunièra ;
* canton de Martèl ;
* canton de Pairac ;
* canton de Sent Girman ;
* canton de Salviac ;
* canton de Solhac ;
* canton de Vairac.

### Dempuèi 2015
La composicion e lo nombre de comunas de l'arrondiment pòt cambiar pr'amor de las fusions de comunas o per s'ajustar a las intercomunalitats. Lo nombre de comunas de l'arrondiment de Gordon èra aital de 85 en 2015 e 81 en 2016. En 2017, l'arrondiment foguèt espandit (al detriment de l'arrondiment de Caors) e lo nombre de comunas montèt a 99. L'arrondiment ganhèt mai que mai tot l'ancian canton de Casals (9 comunas) e 10 comunas de las 12 de l'ancian canton de Lausès.

## Istòria
Entre 1790 e 1795, una partida de l'arrondiment èra del districte de Sent Seren.

## Nòtas
Canton de Gordon

Lo **canton de Gordon** es una division administrativa de Carcin, venguda dempuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Gordon, lo departament d'Òut e la region d' ancianament de Miègjorn-Pirenèus. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, lo canton se conservèt e passèt de 10 a 18 comunas. Son n° INSEE es ara 4609.

La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian naut-carcinòl.

**NB. Per de las rasons tecnicas, una partida de las informacions de l'Infobox (superficia, populacion, densitat, n° INSEE) son las de la situacion d'abans 2015.**

## Composicion abans 2015

## Composicion dempuèi 2015

Lo canton novèl de Gordon compren :
* totas las 10 comunas de l'ancian canton de Gordon;
* 5 de las 6 comunas de l'ancian canton de Salviac;
* 3 de las 9 comunas de l'ancian Canton de Casals.

### Las comunas del canton ancian de Gordon
Las 10 comunas.

### Las comunas del canton de Salviac
* Deganhac; 	
* Liaubard; 	
* Rampons; 	
* Salviac; 	
* La Vercantièra; 	

### Las 3 comuna del canton de Casals
* Casals.
* Gindon;
* Marminhac.

## Istòria
Lo canton se creèt lo 15 de febrièr 1790 e foguèt modificat lo primièr còp lo 13 de *brumaire* an X (4 de novembre 1801).

La segonda modificacion foguèt a las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion del decret del 13 de febrièr 2014 que delimita los cantons del departament d'Òut 

## Nòtas
Palhier

**Palhier** (en italian, *Pagliero*) es una anciana comunautat de la Val Maira, dins las Valadas occitanas. La es aüra una fraccion de la comuna de Sant Damian dins la província de Coni e la region de Piemont de l'estat italian. Es tanben una parròquia de las doas glèisas (Sant Antòni, l'anciana, e Sant Joan Baptista, la nòva) dins la diocèsi de Saluças.

## Istòria
La primièra mencion de *Paliarum* la es de 1028, dins la charta de fondacion de l'abadiá de Carmanhòla. En 1716 es fusionaa amb Sant Damian. 

En 1931 la borjaa la aviá 902 abitants.

## Referéncias
Universidade Federal de Goiás

L’**Universidade Federal de Goiás** (*Universidade de Goiás*), o pus simplament **UFG**, es una universitat situada a Goiânia en Goiás, Brasil. Fondada en 1960, es considerada coma l'establiment d'ensenhament superior mai ancian del Goiás.

## Nòtas


## Ligams extèrnes
*  Sit web oficial de l'Universitat
Canton de Sent Girman

Lo **canton de Sent Girman** o **de Sent Girman del Bèl Èrm** es una anciana division administrativa de Carcin, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Gordon, lo departament d'Òut e la region de Miègjorn-Pirenèus, ara d'. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, las 10 comunas passèron al canton de Causse e Boriana, burèu centralizator a Espèra. 
La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian naut-carcinòl.

## Composicion abans 2015

## Istòria
Lo canton se creèt pendent la Revolucion , normalament en 1790.

## Nòtas
Nom d’ostal

Un **nom d’ostal** (var. **nom d'ostau**) o **nom de familha** es lo nom d'una persona qu’es transmés a un enfant par l'un de sos parents, o los dos, o donat per l'administracion o la collectivitat, segon las règlas e costumas en vigor. Lo nom d’ostal es en usatge dins fòrça culturas, caduna avent de règlas pròprias al subjècte de son utilizacion; es donc pas sempre lo patronim (nom del paire). Dins lo dreit medieval, s'emplegava lo mot **cognòm** manlevat a la tradicion latina del nom roman (*tria nomina*).

## Tradicion occitana

En Lengadòc e una partida de Gasconha, lo patronim pòt s'avalir al benefici del nom d’ostal. Quand demora pas qu’ela, l'eritièra transmet son nom d’ostal a son espós qu’el abandona son nom d’ostal.

## França
Tradicionalament lo nom d’ostal frança èra lo partonim. Dempuèi la lei del 18 de junh de 2003 relativa a la devolucion del nom d’ostal, la transmission del nom d’ostal destria pas pus lo nom de la maire e aqueste del paire. L'enfant pòt portar lo nom de l'un o de l'autre, veire los dos noms juntats dins l'òrdre causit pels parents o dins l'òrdre alfabetic per decision del jutge quand los parents son pas en acòrdi sus l'òrdre.

A la naissença de l’enfant, los parents causisson lo nom de transmetre : aqueste del paire, aqueste de la maire, o ambedos juntats dins l'òrdre causi pels parents. En cas de desacòrdi entre los parents, l'enfant pòrte los noms dels dos parents juntats per òrdre alfabetic. Se pas cap de declaracion particulara se fa a l'oficièr d'estat civil, a l'enfant s’atribuís lo nom del parent que la filiacion foguèt establida d’en primièr o aqueste del paire quand la filiacion es simultanèa. La causida del nom de lor primièr enfant pels parents s'aplica en seguida pels autres enfants fraires e sòrres.

Espanha

Dins la transmission generacionala tradicionala l’enfant pòrta noms d’ostal aqueste del paire e aqueste de la maire, la precedéncia del nom del paire elimina enseguida lo nom de la maire de la linhada de familha. Mas lo drech contemporanèu dona l'egalitat dels sèxes en permetent la transposicion del nom de la maire primièr, mas la majoritat seguís l'òrdre tradicional patronim-matronim.

Coma pels noms catalans (*cognom*), la costuma espanhòla inclutz l'opcion de jònher los noms d’ostal amb la conjoncion *y* (« e »); los noms catalans utilizan *i*.

Quand lo paire es desconegut, o s’aquel refusa de reconéisser la parentat, l'enfant pòrta los noms de sa maire.

## Itàlia
En Itàlia, lo nom d’ostal es atribuit al moment de la declaracion de naissénça per l'inscripcion de l’enfant al registre de l'estat civil. Se l’enfant es d'una femna maridada, prendrà lo nom d‘ostal de l’espos, seguit d’aqueste de la maire solament se lo paire es d'acòrdi; se la femna es pas maridada e se l'enfant es reconegut pel paire al naícer, portarà lo nom d’ostal del paire, seguit d’aqueste de la maire se lo pare accèpta. 

## Articles connèxes
* Patronim
* Matronim
* nom de naissença
* Nom d’usatge
* Prenom

## Nòtas e referéncias
Sent Perdon (omonimia)

**Sent Perdon** pòt designar:
*Sent Perdon una comuna occitana de Carcin.
*Sent Perdon una comuna occitana de Las Lanas.
Nom de naissença

Lo **nom de naissença** es lo nom d’ostal devolut a un enfant a la naissença al repècte de las disposicions legalas, o segon la nòrma culturala de la societat.

Dins los païses ont las naissença devon èsser oficialament registradas, lo nom inscrich sus un registre de las naissenças pòt, pel fach, venir un nom d’ostal legal.

## Cas general
L'expression *nom de naissença* s'utiliza subretot:

* en cas de cambiament de nom a l’estat civil après l'acte de naissença realizat
* per las personas qu’adòptan coma nom d'usatge lo nom de lor conjunt

## Articles connèxes

* Cambiament de nom
* Nom d’ostal
* Nom d’usatge
Le Mans Métropole

Mapa de l'intercomunalitat Le Mans Métropole al 1èr de genièr de 2019.|thumb|right|upright=1.8
**Le Mans Métropole** es una estructura intercomunala francesa de tipe Establiment Public de Cooperacion Intercomunala, situat dins lo departament de la Sarthe e la region Païses de Léger.
Situada al centre  del departament de la Sarthe, l'intercommunalitat Le Mans Métropole regropa 19 comunas e presenta une superfícia de .
## Composicion
*Le Mans
*Aigné
*Allonnes (Sarthe)
*Arnage
*Champagné
*La Chapelle-Saint-Aubin
*Chaufour-Notre-Dame
*Coulaines
*Fay (Sarthe)
*La Milesse
*Mulsanne
*Pruillé-le-Chétif
*Rouillon
*Ruaudin
*Saint-Georges-du-Bois (Sarthe)
*Saint-Saturnin (Sarthe)
*Sargé-lès-le-Mans
*Trangé
*Yvré-l'Évêque
## Referéncias
Comunautat de comunas de Carcin-Boriana

La **Comunautat de comunas de Carcin-Boriana** es una intercomunalitat carcinòla situada dins lo departament d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Son còdi SIREN es 244600482. La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian naut-carcinòl.

## Istòria
La comunautat se creèt lo 31 de decembre 1996.

Lo 1ièr de genièr 2013, las comunas d'Anglars e Nosac, Fajòlas, Milhac, Rofilhac, Lo Vigan, de l'anciana CC de Nauta Boriana e Ussèl, sense intercomunalitat, i aderiguèron .

## Composicion

## Veire tanben
*Intercomunalitats d'Òlt

*Comunas d'Òlt

## Nòtas
Comunautat de comunas deu Sud Gironda

La **Comunautat de comunas deu Sud Gironda** es una intercomunalitat vasadesa e bordalesa situada dens lo departament de Gironda e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Son còdi SIREN es 200 043 974. La lenga autoctòna es l'occitan gascon.

## Istòria
### Creacion
La Comunautat de Comunas deu Sud Gironda se creèt dab 29 comunas per arrestat prefectorau dau 23 de decembre 2013, en fusionant la CC deu País de Lengon dab la CC deu canton de Vilandraud e la CC deu País Paropian (Sent Sefrian), per aplicacion au 1èir de genèir 2014 .

### Evolucion
Lo 1èir de genèir 2015, Castilhon de Castèths quitèt la comunautat de comunas deu Reulés en Sud Gironda per integrar la comunautat deu Sud Gironda e lo 1èir de genèir 2017, Castèths Andòrta e
Castilhon de Castèths s'amassèn dens la comuna de Castèths e Castilhon.

Lo 1èir de genèir 2017, 8 comunas de l'anciana comunautat de comunas deus Tuquets Macarians, Pian, Semens, Sant Andrieu deu Bòi, Sent German de Grava, Sent Macari, Sent Maxenç, Sent Marçau, Semens e Verdelais, entrèn dens la comunautat de comunas.

## Composicion

## Veire tanben
*Gropaments de comunas de Gironda

*Arrondiments de Gironda
*Comunas de Gironda

## Nòtas
Atemptat del mercat de Nadal d'Estrasborg

vinheta|Dispositiu de polícia sus la rota de l'espital, a Neudorf, lo ser de l'atac.
L’**atemptat del mercat de Nadal d'Estrasborg** es un atemptat terrorista islamista perpetrat lo 11 de decembre de 2018 per Chérif Chekatt al mercat de Nadal d'Estrasborg. Al començament de la serada, dins las carrièras pròchas del *Christkindelsmärik* de la vila alsaciana, lo terrorista — qu'a prestat aleujança a l'Estat Islamic — obrís lo fuòc, tuant cinc personas e en nafrant onze autras.
Breda

**Breda** (en neerlandés : *Breda*, /breːˈdaː/) es una vila situada dins lo sud dels Païses Basses, dins la província del Brabant Septentrional. Situada al jonhent de las ribièras Aa e de Mark, la primièra traça escrita de la vila data de 1125. En genièr de 2019, la comuna comptava 183873 abitants, çò que ne fasiá la novena vila dels Païses Basses en nombre d'abitants, e la tresena al nivèl provincial, après Eindhoven e Tilborg.

## Galariá de fòtos

Breda-Grote Kerk-10-Turm-2010-gje.jpg
Breda-Grote Kerk-18-2010-gje.jpg
Breda-Grote Kerk-42-Grabmal Engelbert II von Nassau 1504 und Cimburga von Baden 1501-2010-gje.jpg
Breda-06-Platz-Lokal-2010-gje.jpg
Breda-18-Fenster mit Flaschen-2010-gje.jpg
Breda-24-Befestigung-2010-gje.jpg
Nordbrabant-10-Radweg-2010-gje.jpg


## Referéncias
Breda (aiga)

**Breda** es un torrent situat dins los departaments d'Isèra e de Savòia dins la region Auvèrnhe Ròse Aups. Es un afluent d'Isèra, doncas un sosafluent de Ròse.

## Geografia
De , Breda raja de la cadena de Belledonne cap a Isèra. La font es a l'èst de las Ponchas dau Mochilhon () dins lo massís d'Allevard, e la comuna de la Ferrière, a l'altitud . A l'altitud de 1200 m, forma la cascada dau Pisson e davala la vau de la Nauta Breda entrò Allevard, ont es rejonh pel torrent de Veiton. D'Allevard, contorna la montanha de Brame Farine pel nòrd e s'escampa dins Isèra au nivèu de Pontcharra a  dins la vau de Gresivaudan.

## Referéncias
Sant Joan (Val Pèlis)

**Sant Joan** la es una anciana comuna de la Val Pèlis, fusionaa abo Lusèrna lo 1èr de genièr de 1872 dins la comuna de Lusèrna e Sant Joan.

## Referéncias
Canton de Sant Damian

Lo **canton de Sant Damian** (en italian, *Mandamento XV di San Damiano*) la es una anciana division administrativa sarda, piemontesa e italiana que lo chapluòc èra Sant Damian, dins la Val Maira (Valadas occitanas). Dependiá de la província puèi arrondiment de Coni, dins la division puèi província de Coni.

## Composicion
Las comunas del canton de Sant Damian la èron:

* L'Albaret;
* L'Arma; 
* Cartinhan; 
* Cèlas;
* Estròp;
* Lòtol; 
* Palhieras;
* Sant Damian.
Yoshihide Suga

**Yoshihide Suga** (n. 1948) es un òme politic japonés. Ven primièr ministre lo 16 de setembre de 2020.
Gresivaudan

**Gresivaudan** (de còps que i a **Graisivaudan**) es una vau dels Aups franceses, situaa principalament en Daufinat dins lo departament d'Isèra. Etimologicament, «Graisivaudan» ven d'un raiç significant  «país de Grenòble» (*Gratiopolitanus pagus*). Comprend la ribièra d'Isèra de Grenòble au jonhent d'Arc; o, pus recentament, tota la vau d'Isèra de Tullins a Albertville. Le tròç de Tullins a Grenòble es lo Bas-Gresivaudan e lo entre Grenòble e Albertville es lo Naut-Gresivaudan.

## Nòtas e referéncias
Arrondiment de Coni

L’**arrondiment de Coni** (en italian, *circondario di Cuneo*) es una anciana subdivision administrativa de la província de Coni, dins lo Reialme de Sardenha e l'estat italian.

Es creat pel decret de Ratazzi en 1859. En 1926 reçaup lo territòri dels autres tres arrondiments de la província, totes suprimits. Es suprimit formalament en 1927.

## Compausicion de 1859 a 1926
Èra compausat de 20 cantons (*mandamenti*):
# canton del Borg
# canton de Bueves
# canton de Buscha
# canton de Caralh
# canton de Centallo
# canton de La Clusa
# canton de Coni
# canton de Demont
# canton de Draonier
# canton de Fossan
# canton de Limon
# canton de Poranh
# canton de Prats
# canton de Rocavion
# canton de Sant Damian
# canton de Tenda (après 1860)
# canton de Vaudier
# canton de Valgrana
# canton de Villafalletto
# canton de Vinai

## Referéncias
Canton de La Bastida Fortunièra

Lo **canton de La Bastida Fortunièra** es una anciana division administrativa de Carcin, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Gordon, lo departament d'Òut e la region de Miègjorn-Pirenèus, ara d'. Après la refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, las comunas passèron al canton de Causse e Vals, burèu centralizator a Cajarc, o al canton de Causse e Boriana, burèu centralizator a Espèra. 
La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian naut-carcinòl.

## Composicion abans 2015

## Istòria
A la Revolucion, normalament en 1790, un canton de Montfalcon foguèt creat. En 1801, lo capluòc passèt a La Bastida Fortunièra .
En 2015, las 6 comunas de Canhac del Causse, Fontanas del Causse, La Bastida Fortunièra, Lunagarda, Sent Salvador e de Solòme passèron al canton de Causse e Vals, mentre que Baumat, Ginolhac, Montfalcon, Senièrgas e Valhac s'incorporavan al canton de Causse e Boriana. Al 1ièr de genièr 2016, se creèt la comuna novèla de Còr de Causse ambe Baumat, La Bastida Fortunièra, Fontanas del Causse, Sent Salvador e Valhac, que se trobava donc escambarlada entre dos cantons diferents. Lo decret n° 2020-207 del 5 de març 2020 placèt la comuna entièra de Còr de Causse dins lo canton de Causse e Vals .

## Nòtas
Plateau-des-Petites-Roches

**Plateau-des-Petites-Roches** es una comuna novèla francesa sortida de la fusion lo 1èr de genièr de 2019 de las comunas de Saint-Bernard, Saint-Hilaire e Saint-Pancrasse, situaa dins lo departament francés d'Isèra, en region Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunautat de comunas Le Grésivaudan

La **Comunautat de comunas Le Grésivaudan** es una comunautat de comunas del departament francés d'Isèra dins la region Auvèrnhe Ròse Aups. Se formèt lo 1èr de genièr de 2009 per la fusion de mantunas ancianas comunautats de comunas. Lo sètge es a Crolles.

## Comunas
La Comunautat de comunas es formada de 43 comunas:
#Les Adrets
#Allevard
#Barraux
#Bernin
#Biviers
#La Buissière
#Chamrousse
#Chapareillan
#Le Champ-près-Froges
#La Chapelle-du-Bard
#Le Cheylas
#La Combe-de-Lancey
#Crêts-en-Belledonne
#Crolles
#La Flachère
#Froges
#Goncelin
#Le Haut-Bréda
#Hurtières
#Laval
#Lumbin
#Montbonnot-Saint-Martin
#Le Moutaret
#La Pierre
#Plateau-des-Petites-Roches
#Pontcharra
#Revel
#Sainte-Agnès
#Sainte-Marie-d'Alloix
#Sainte-Marie-du-Mont
#Saint-Ismier
#Saint-Jean-le-Vieux
#Saint-Martin-d'Uriage
#Saint-Maximin
#Saint-Mury-Monteymond
#Saint-Nazaire-les-Eymes
#Saint-Vincent-de-Mercuze
#Tencin
#La Terrasse
#Theys
#Le Touvet
#Le Versoud
#Villard-Bonnot

## Referéncias
Canton de Gramat

Lo **canton de Gramat** es una division administrativa de Carcin, venguda dempuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Gordon, lo departament d'Òut e la region d' ancianament de Miègjorn-Pirenèus. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, lo canton se conservèt e passèt de 12 a 17 comunas. Son n° INSEE es ara 4610.

La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian naut-carcinòl.

**NB. Per de las rasons tecnicas, una partida de las informacions de l'Infobox (superficia, populacion, densitat, n° INSEE) son las de la situacion d'abans 2015.**

## Composicion abans 2015

## Composicion dempuèi 2015

Lo canton novèl de Gramat compren :
* totas las 12 comunas de l'ancian canton de Gramat;
* 2 de las 19 comunas de l'ancian canton de La Capèla de Marival;
* 3 de las 17 comunas de l'ancian Canton de Livernon.

Las comunas vengudas dels cantons de Livernon o de La Capèla de Marival èran de l'arrondiment de Fijac e i son demoradas.

### Las comunas del canton ancian de Gramat
Las 12 comunas.

### Las 2 comunas del canton de La Capèla de Marival
* Albiac; 	
* Aissendolús.

### Las 3 comunas del canton de Livernon
* Durbans;
* Flaujac;
* Relhac.

## Istòria
Lo canton se creèt lo 15 de febrièr 1790 e i aviá tanben un canton de Carlucet . Lo canton foguèt modificat lo primièr còp e lo de Carlucet suprimit lo 13 de *brumaire* an X (4 de novembre 1801).

La segonda modificacion foguèt a las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion del decret del 13 de febrièr 2014 que delimita los cantons del departament d'Òut 

## Nòtas
Canton de Pairac

Lo **canton de Pairac** es una anciana division administrativa de Carcin, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Gordon, lo departament d'Òut e la region de Miègjorn-Pirenèus, ara d'. Après la refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, las comunas passèron al canton de Solhac. 
La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian naut-carcinòl.

## Composicion abans 2015

## Istòria
Lo canton se creèt lo 15 de febrièr 1790 . Foguèt suprimit a las eleccions departamentalas del 22 de març 2015 e las comunas transferidas al canton de Solhac, en aplicacion del decret del 13 de febrièr 2014 que delimita los cantons del departament d'Òut .

## Nòtas
Panteon (Roma)

Lo **Panteon** de Roma es un edifici religiós antic situat sus la piazza della Rotonda a Roma en Itàlia, bastit sus l'òrdre d'Agrippa al sègle I . Degalhat per mai d'un incendis, foguèt entièrament rebastit per Adrian (començament del sègle II). A l’origina, lo Panteon èra un temple dedicat a totas las divinitats de la religion antica. Foguèt convertit en glèisa au  e es uèi la basilica Santa Maria ad Martyres. Es lo pus grand monument roman antic que nos siá pervengut en estat praticament intacte, del fait de son utilizacion contunhosa entrò uèi. Donèt lo nom a un quartièr de Roma.

Le nom du Panthéon ven  de l'adjectiu grèc *πάνθειον* /*pántheion*, que significa « de totes los dieus ». La màger part dels autors latins lo nomenan amb la forma grecisenta *Pantheon*. La forma latinizada *Pantheum* es atestada per Plini lo Vièlh.

Lo Panteon supòrta la pus granda copòla de tota l’Antiquitat amb  romans siá  de diamètre a l'interior (o ), que demòra la mai granda del mond en beton non armat. Après gaireben dos millenis, aquesta construccion remarcabla presenta pas de signe de feblesa de son estructura malgrat des mutilacions volontària e de movements tellurics repetits.

## Referéncias
Ruth Bader Ginsburg

**Ruth Bader Ginsburg**, nascuda **Joan Ruth Bader** lo 15 de març de 1933 a Brooklyn (Nòva York) e mòrta lo 18 de setembre de 2020 a Washington (DC), foguèt una avocata, jurista, universitària e jutja estatsunidenca, membre de la Cort Suprèma dels Estats Units de 1993 a 2020.
Val Dueira

La **Val Dueira** es la valada de Dueira. L'auta val, tanben dicha Val d'Ors, en amont de Chaumont, la es occitana. La val mejana la es arpitana e dont fa fartida de las valadas arpitanas dau Piemont. La val bassa, entrò lo confluent amb Pò a Turin la es piemontesa.

La es tanben nomenaa **[[Val Susa|Val (de) Susa]]**.
Dueira

[vinheta|Dueira a [Ensilhas.]]
**Dueira** (*Dora Riparia* en italian) la es un riu de 125 km, afluent de Pò. Comença de rajar dins la Val d'Ors o Auta Val Dueira, dins las Valadas Occitanas.
European Processor Initiative

L’iniciativa per un processor europèu, coneguda jol nom anglés de **European Processor Initiative** (**EPI**) es un projècte que l’objectiu es de crear en Euròpa una novèla familha de microprocessors de la bassa consomacion electrica, tant per l'informatica intensiva coma per l'informatica embarcada. Es finançada per l’Union europèa dins l’encastre del programa Horizon 2020   e executada per un consòrci de 27 organizacions. Lo processor serà comercializat per la societat SiPearl.

La primièra version del processor utiliza de tecnologias d'ARM, de RISC-V e la resulta de recèrcs dins l'encastre d'EPI.

## Consòrci
Lo consòrci menat per Bull es format de 30 organizacions de 10 estats europèus:

* en Alemanha, BMW, Elektrobit, Extoll, Fraunhofer, Infineon, lo centre de recèrca de Juelich, l’Institut tecnic de Karlsruhe e Kernkonzept
* en Catalonha, lo Barcelona Supercomputing Centre e Semidynamics
* en Croàcia, l’Universitat de Zagrèb
* en França, Bull, lo CEA, lo GENCI, Kalray, Menta, ProvenRun e SiPearl
* en Grècia, Ίδρυμα Τεχνολογίας και Έρευνας (FORTH)
* en Itàlia, las Universitats de Bolonha e de Pisa, lo CINECA, E4, Leonardo e STMicroelectronics
* als Païses Basses, Surf
* al Portugal, l’Institut superior tecnic de Lisbona
* en Soïssa, l’Escòla politecnica federala de Zuric
* en Suècia, Chalmers e ZeroPoint Technologies

## Referéncias
Cressençac e Sarrasac

**Cressençac e Sarrasac** (*Cressensac-Sarrazac* en francés) es una comuna novèla carcinòla situada dins lo departament d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Es formada pel recampament al 1èr de genièr 2019 de Cressençac e de Sarrasac, vengudas comunas delegadas. Lo capluòc es a Cressençac.

## Geografia

## Istòria
La comuna se creèt lo 1èr de genièr 2019 per un arrestat prefectoral del 31 de julhet 2018, corregit lo 28 de setembre, e lo capluòc foguèt fixat a l'ostal de comuna de Cressençac . 

## Administracion

## Demografia
* Populacion :  ()
* Densitat :  

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òlt
* 
* L'occitan de Carcin

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vòl United Airlines 93

Lo 11 de setembre de 2001, lo **vòl 93** d**'United Airlines,** efectuat sus un Boeing 757-200, es desviat per quatre terroristas d'Al-Qaïda e s'espotit al sòl en Pennsilvània après que los passatgièrs, informats dels atacs del World Trade Center e del Pentagòn, temptèron d'en repréner las comandas. Aquesta revòlta fòrça los terroristas a s'espotit prematurament, tuant las 44 personas a bòrd.
Marc Vipsani Agripa

**Marc Vipsani Agripa** o en latin: *Marcus Vipsanius Agrippa* (nascut cap a 62 o 63 abC - mòrt en març de l'an 12 abC), foguèt un òme politic roman du sègle Ièr abC que metèt sas qualitats d'òme de guèrra al servici de son amis Octavi, lo futur emperaire August.

Present al costat d'Octavi tre la mòrt de Cesar en 44 abC, Agrippa permetèt per sas victòirias militaras (batalha de Naulòc en 36 abC contre Sext Pompèu Pius, batalha d'Actium en 31 abC contre Marc Antòni) l'afirmacion de l'autoritat d'Octavian, l'installacion del principat e la fin de las guèrras civilas. Durant lo principat, participèt a las novèlas conquistas de l'Empèri, en Ispània (20 e 19 abC) e sul Danubi especialament (13 e 12 abC). Foguèt tanben un sabent diplomat pendant las guèrras.

Agrippa es, amb Mecena, un dels pròches conselhièrs d'August. Foguèt cònsol en 37 abC puèi en 28-27 abC en meteis temps que l'emperaire. Recebèt puèi un *[[imperium]]* excepcional, lo poder tribunitian e assegurèt la coregéncia amb August (recebent quora un, quora l'autre un *imperium* excepcional en Orient e en Occident), pasmens li demorèt subordonat. Esposèt en tresena nòças la filha d'August, Julia, en l'an 21 abC

Faguèt bastir sul Camp de Mart los primièrs tèrmes a Roma, proprietat privada que leguèt al pòple roman : los *[[tèrmes d'Agrippa|Thermae Agrippae]]*. Realizèt a proximitat d'aquestes tèrmes la primièra version d'un temple dedicat a totas les divinitats, lo Panteon de Roma. Faguèt tanben bastir d'autres temples, d'aqüeductes, especialament l’*[[Aqueducte de l'Aqua Julia|Aqua Julia]]* e l’*[[Aqueducte de l'Aqua Virgo|Aqua Virgo]]* a Roma, de teatres e de portics, tant dins la Vila que dins las províncias, notadament en Gàllia.

Vengut lo filhat de l'emperaire  August, que n'aviá esposat la neboda Claudia Marcella l'Ainada aperabans, foguèt lo primièr sògre del futur emperaire Tibèri per Vipsania Agripina, e per sa filha Agripina l'Ainada e sa felena Agripina la Jova, èra a l'encòp lo grand mairal de l'emperaire Caligula, lo rèire grand mairal de l'emperaire Neron, e tanben lo sògre de Germanicus, fraire ainat de l’emperaire Claudi, qu'esposèt en mai en darrièras nòças Agripina la Jova
Iris (mitologia)

[vinheta|Iris, lecita pintura en tecnica de Sièis pel Pintre de Diosfos, v.500–490 AbC., [Lovre|Louvre]]
[vinheta|Iris, fresca [Florença|florentina del palais Medici-Riccardi de Luca Giordano (1684-1686)]]
Dins la mitologia grèga, **Iris** (en grèc ancian ), filha de Taumás e de l'Oceanida Electra, donc la sòrra de las Arpias e d'Arcèa, èra la messatgièra dels dieus, e dubretot d'Èra, coma Ermès (o Mercuri) èra lo messatgièr de Zèus. Dons l’*[[Iliada]]* d'Omèr, es « la messatgièra de totes los dieus eternals ». Sepre setada près del tròn d'Èra , es prèsta a executar sos òrdres. Quand Èra tornava dels Infèrns dons l'Olimp, es Iris que la purificava amb de perfums. Èra aviá per ela la mai granda afeccion, que sempre li portava que de bonas novèlas.

Èra reprasentada amb una cara graciosa de joventa, amb d’alas brilhantas de totas las colors reünidas. Los poètas pretendavan que l'arcolan èra la pesada d'Iris davalant aviadament de l'Olimp cap a la tèrra per portar un messatge ; es perque es mai sovent representada amb un arcolan. Es la divesa de l'arcolan.

Lo tèrme connèxe d'« irizacion » e l'adjectiu « irizat » venon del nom d'Iris. l’iris es tanben un genre de flor.

## Nòtas
[esquèrra|vinheta|Tòrs d'Iris. Fronton Oèst del [Partenon. 438-432. British Museum]]
vinheta|Tèsta de l’estatua d'Iris, fronton Oèst del Partenon. Lovre

## Vejatz tanben
Bull

**Bull** es una companhiá istorica francesa de construccion de calculators e ordinators. 
### Identitat visuala

Image:Bull_1_(logo).png|Logo de Bull entrò 2005.
Image:Bull Computer logo.svg|Logo de Bull de 2005 a 2014.
Image:BullAtosTechnologies.png|Logo de Bull coma merca d’Atos.

## Istòria
La companhiá **H.W. Egli Bull** es creada en 1931. Reprend lo nom e l'eiretatge intellectual de l'engenhaire norvegian Fredrik Rosing Bull, mòrt en 1925. Càmbia maites còps de nom. En 2014 lo grop Bull es crompat per Atos. D'unas societats del grop, coma Bull SAS, demòran d'entitats legalas al dintre del grop Atos.
Ratièr en cap del Gabinet

Lo **Ratièr en cap del Gabinet** (en anglés, *Chief Mouser to the Cabinet Office*) es lo títol oficial del gat resident al 10 de Downing Street, la residéncia oficiala del Primièr ministre del Reialme Unit.
Iris (omonimia)

## Antiquitat e mitologia grèga
* Iris es una divesa, messatgièra dels dieus (subretot d'Èra), associada a l'arcolan.

## Astronomia
* 7 Iris es un asteroïd.

## Biologia
### Anatomia
* L'iris es un esfinctèr a l’entorn la pupilha de l'uèlh ;
* per metafòra, l'iris designa aussi un objète que ten lo mèsme ròtle d'un diafragma dins un objectiu utilizat en fotografia.

### Botanica
* *[[Iris (genre vegetal)|Iris]]*, genre de plantas monocotiledònas de la familha de las *[[Iridaceae]]*.
Joshua Wong

vinheta|Joshua Wong en 2019.
**Joshua Wong Chi-fung** (黃之鋒), nascut lo 13 d'octobre de 1996 a Hong Kong, es un militant hongkongués, fondator del grop *[[Scholarism]]*.

## Biografia
Après èsser estat escolan dins un licèu anglican, estúdi a l'Open University of Hong Kong. Atira l'atencion en 2012, quand critica los cors d'educacion morala e nacionala, considerats coma de .

Lo 27 de setembre de 2014, fa partida de las 78 personas arrestadas per la polícia de Hong Kong après aver investit los locals del govèrn en reaccion a la reforma electorala de 2014. Es relargat après dos jorns.

Lo movement pren una amplor sens precedent, en amassant, per carrièras, mai de 100 000 personas. La mobilizacion pren lo nom de  o .

Milita principalament pel sufragi universal malgrat qu'aviá pas lo drech de vòte al moment dels faches. Sos modèls son pas d'étrangièrs coma Martin Luther King o Nelson Mandela, mas chinés coma lo controversat Liu Xiaobo, prèmi Nobel de la Patz condemnat a la preson en China, o l'artista Ai Weiwei.

En agost de 2017, es condemnat per son ròtle dins lo movement dels parapluèjas a 6 mes de preson ferma, alara qu'en parallèla, Alex Chow e Nathan Law son condemnats respectivament a 7 e 8 mes de preson ferma. Passan dos mes en preson abans d'èsser liberats amb caucion. Lo 6 de febrièr de 2018, la Cort Suprèma de Hong Kong anullèt la pena de preson dels tres militants del movement democratic. Es jutjat en apèl e desbauçat de sa demanda lo 16 de mai de 2019. Lo jutge Jeremy Poon ordena son plaçament en detencion. Joshua Wong es condemnat a dos mes d'empresonament al centre de detencion de Lai Chi Kok.

Lo 17 de junh de 2019, Joshua Wong es liberat de preson a la seguida de las manifestacions de junh de 2019 concernissent lo projècte de lei sus la seguretat nacionala avent per objectiu d'autorizar las extradicions cap a la China. A pena remés en libertat, demanda la demission de la cap de l'executiu Carrie Lam e denóncia las violéncias policièras pendent la manifestacion del 12 de junh. Al matin del divendres 30 d'agost de 2019, es tornamai interpelat.

Lo 29 d'octobre de 2019, declara èsser  seguida a sa candidatura invalidada per la commission electorala per las eleccions previstas lo 24 de novembre segon lo motiu que son engatjament al drech a l'''autodeterminacion'' de Hong Kong es contrària a la lei fondamentala.

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben

### Bibliografia

* 2014 : *Soi pas un eròi*
* Joshua Wong amb Jason Y. Ng, *La parole enchaînée*, Paris, 2020, Stock, 250 p.

### Articles ligats

* Manifestacions de 2014 a Hong Kong
* Manifestacions de 2019 a Hong Kong
* Agnes Chow
* Nathan Law

### Ligams extèrnes

* Fichièr d’autoritat internacional virtual
Canton de Vairac

Lo **canton de Vairac** es una anciana division administrativa de Carcin, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Gordon, lo departament d'Òut e la region de Miègjorn-Pirenèus, ara d'. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, las 8 comunas passèron al canton de Martèl. 
La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian naut-carcinòl.

## Composicion abans 2015

## Istòria
Lo canton se creèt lo 15 de febrièr 1790. Lo canton de Sarrasac ocupava lo nòrd del canton actual . Lo canton foguèt agrandit ambe la supression del canton de Sarrasac suprimit lo 13 de *brumaire* an X (4 de novembre 1801).

A las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion del decret del 13 de febrièr 2014 que delimita los cantons del departament d'Òut, lo canton de Vairac foguèt transferit dins lo canton de Martèl .

Lo 1èr de genièr 2019, la comuna de las Quatre Rotas fusionèt ambe la de Casilhac (del canton vièlh de Martèl) dins la comuna de Vinhon de Carcin (arrestat de creacion de la comuna novèla annulat lo 13 de decembre 2019).
 
## Nòtas