Sent Sebastian (Guipuscoa)

**Sent Sebastian**, tanben coneguda com **Sant Sebastian** (en basco: *Donostia* ; en castelhan: *San Sebastián*; las duas denominacions cooficiaus), qu'es la capitau de la província de Guipuscoa, dins la Comunautat Autonòma Basca. 

A la debuta deu  las soas principaus activitats economicas que son lo comèrci e lo torisme; qu'es ua de las destinacions toristicas mei importantas d'Espanha.

Qu'èra istoricament ligada au reiaume d'Aquitània (en latin: *Vasconia*), ulteriorament vadut lo ducat de Gasconha. Ua hòrta comunautat occitanofòna que's mantienó probablament dinc a la debuta deu . 

## Geografia

Sent Sebastian qu’estó creat com un pòrt suu Peugue e ua ciutat navèths dens lo parçan istoric de la vath d’Ernani, haut o baish lo bacin d’Urumea. 

Lo territòri de Sent Sebastian qu’a tres exclavas:
* Zubieta, au sud-oèst, dempuish l’independéncia d’Usurbil (1390)
* Landarbaso, au sud-èst, dempuish l’independéncia d’Astigarraga (1987)
* Urdaburu, au sud de Landarbaso, dempuish la division deus Monts Francs d’Urrumea (Zilegiak) enter las comunautats qui’s los partejèvan (Sent Sebastian dab Auça, Ernani e Urnieta).


[{  "type": "ExternalData",  "service": "geoshape",  "ids": "Q1639355",  "properties": {  "fill": "#fcf55f",  "stroke": "#fcf55f" }},
{  "type": "ExternalData",  "service": "geoshape",  "ids": "Q1633909",  "properties": {  "fill": "#90ee90",  "stroke": "#90ee90" }},
{  "type": "ExternalData",  "service": "geoshape",  "ids": "Q10313",  "properties": {  "fill": "#ff1010",  "stroke": "#ff1010" }}]


## Istòria
Sent Sebastian qu’estó creat a la fin deu . Qu’èra deu ducat de Gasconha originau e de la diocèsi de Labord/Baiona.
Lo son territòri qu’estó mei grand, e qu’estó arredusit per creacion d’autes comunas o annexion a d’autes comunas:
* 1390: separacion d’Usurbil
* 1805-1809, e dempuish 1813: separacion deu Passatge de Sent Pèir (uei dens Los Passatges)
* 1821-1823, 1879-1940: separacion d’Auça
* 1943-1987: annexion provisòria d’Astigarraga

## Onomastica
Ua part de la toponimia locau se caracteriza per ua etimologia gessida de la gascona, que s’i parlè longtemps atau com dins autras localitats de Guipuscoa. 
* lo Mont Orgulh
* Ayet (Alhet)
* Molinao (Molin Nau)
* l’ancian quartièr deu Passatge de Sent Pèir, destacat en 1805 e definitivament en 1813
* Miramon (Miramont)
* Gros (Gròs, de l’arquitècte Tomàs Gròs)

## Bibliografia
* Artola (2004): Miguel Artola. ''Historia de Donostia-San Sebastián''. Sent Sebastian: Nerea, 2004. ISBN 84-86763-49-5
* Blanc (2022): Joan Francés Blanc. ''Las comunas d’Occitània (segonda edicion, 2022)''. Estrasborg: Edicions Talvera. 2022. ISBN 979-10-90696-37-2.
* Ciriquian-Gaiztarro (1951): Mariano Ciriquian-Gaiztarro, "La lengua gascona en San Sebastián", *Boletín de la Real Sociedad Bascongada de los Amigos del País* 1951, vol. 7, n°1, pp. 100-101.
* Gavel (1918): Henri Gavel, "Note sur d'anciennes colonies gasconnes en pays basque", *Revista Internacional de los Estudios Vascos*. IX, 1918.
* Lartiga (2009): Halip Lartiga. ''Le gascon, origines, aréologie et caractérisation''. 2009
* Madoz (2022): Pascual Madoz e Ibáñez. "Sebastián (San)", *[[Diccionario geográfico-estadístico-histórico de España y sus posesiones de Ultramar]]*. Vol. 28. Estrasborg: Edicions Talvera. 2022. p. 9578 e seguentas.
* Múgica (1923): Serapio Múgica Zufiría,  ''Los gascones en Guipúzcoa''. Sent Sebastian: Imprenta de la Diputación de Guipúzcoa, 1923.
* Múgica (2001): Serapio Múgica, "Galería de Donostiarras illustres", ''Boletín de estudios históricos sobre San Sebastián'', N°35, Sent Sebastian: Dr Camino Institutua, 2021.
* Sáez (2013): Juan Antonio Sáez García, "Los enclavas de San Sebastián", * Geografía e Historia de Donostia S. Sebastián*, en linha 2013.

## Nòtas e referéncias