Regalícia

thumb|Raices
thumb|Partida aeriana
[thumb|''Glycyrrhiza glabra'' - [Musèu d'Istòria Naturala de Tolosa]]

La **regalícia** del grèc *γλυκύρριζα*(***Glycyrrhiza glabra*** L.) es una planta vivaça de la familha de las Fabacèas, de la sosfamilha de las *Faboideae*, de raices aromaticas. Es originària del sud d'Euròpa e d'Asia.

La **regalícia** designa tanben la raiç d'aquela planta. Elixir de longa vida per la medecina tradicionala chinesa e segon Ipocrates, aquela raiç, de gost caracteristic, doç e amar, es culhida dempuèi l'Antiquitat sus la còsta ionica calabrica, ont buta naturalament.

## Descripcion
La regalícia es una planta erbacèa mesurant entre  e  de naut.

Sas raices forman de rizòmas.

Pòrta de grandas fuèlhas penadas, de 7 a 15 centimètres de long, compausadas de 9 a 17 foliòlas, e de flors pichonas violetas d'un centimètre de diamètre, dispausadas en inflorescéncia.

Son fruch es una dòlsa plana, de 2 a  de long, conten fòrça granas.

## Cultura
La regalícia buta melhor dins un sol ric e umid e necessita un climat caud, coma sul bacin de la Mediterranèa, al sud dels Estats Units d'America, a Orient Mejan, en Africa del Nòrd e a Maurici.

Plantada dins una zona climatica que li cal, la regalícia pòt venir invasiva: quitament après arrancatge de las raices, la mendre trencadís demorat en tèrra engendrará un brot nòu.

## Istòria
*Glycyrrhiza* ven del grèc ancian γλυκύς *glucus* (doç, sucrat), e ῥἰζα *rhidza* (raiç, rizòma). La regalícia es tanben nomenada bòsc doç. 

La reglalícia èra coneguda dels Grècs e dels Romans, de Teofrastes e de Ildegarda de Bingen, que l'utilizava entre autre per esclazir la vòtz. Mesclada al raíç d'agram torrada, èra de la composicion de la bevenda dicha « espitalièra ».

En 1950, èra utilizada en cas d’ulcèras e de gastritis e tanben contra lo raumàs, la bronquiti o los mals de gòrja.

## Utilizacion

### Composicion
La regalícia conten fòrça principis actius:
* l'acid glicirizic, ligat als sals de calci e potassi.
* comarina, maltòl (0,03 % de l'extrach)
* de flavonoíds, que:
** lo liquiritòsi (liquiritina)
** l'isoliquiritosid (isoliquiritina)
* de fitosterinas
* d'alcaloíds
* de saponinas (glicirizina)
* de fitoestrogèns
e tanben
* de mannita
* d'asparagina
* de esteroíds analògs à l'ACTH e a la cortisona, principis vesins de la progesterona (H. Costello et Lynn)
* e d'atropina

### Per l'alimentacion
* Per la fabricacion de siròp e de pasta de lecariá.
* Un dels compausants del pastís (Ricard).
* L'Antesita, concentrat liquid de regalícia de diluar amb l'aiga.
* La regalícia, en baston de mastigar, es utilizada coma substitut al tabat, per far passar l'enveja de tubar.


Image:LiquoriceAllsorts2003.jpg|Lecariá de regalícias a l’anglesa
Image:Liquorice wheels.jpg|Rotlèu de regalícia.
Image:Baton de reglisse.jpg|Barra de regalícia.
Image:Glycyrrhiza glabra (Pile of Spanish wood chips).jpg|Lamellas de fusta de regalícia (per maceracion o infusion)


### Per la cosina
* La regalícia jos la forma de polvera o de siròp pòt èsser utilizada per cosinar de plats e dessèrts salats o sucrats (carns blancas, peissons, glaças, pastisses, chucs de fruchs).

### Per la santat
La regalícia es utilizada dempuèi de sègles dins la farmacopèa chinesa, coma estimulant de las facultats cerebralas.

Un estudi recent mostra que de l’extrach de regalícia, a dòsi de  per jorn, baissa lo taus de colesteròl e de lipids sanguins per aqueles que patisson de problèmas cardiovasculars. La glicirizina e l'acide gliciretinic ralentisson lo desvelopament dels viruses.
* Accion expectoranta e calmanta de la tos, que favorable al sistèma bronquic.
* Apasima la sed.
* Antiinflamatòria al nivèl del tub digestiu e de l'estomac, apara las cellulas epaticas e restaura la mucosa gastrica.
* Pòt agravar de problèmas d'ipertension arteriala, l'acid glicirizic favorisant la retencion d'aiga e d'unes ions (efièch antidiuretic).
* Tanben, efièch non desirat de blocatge de la fixacion del potassi, mejans son efièch benefic sus l'alongament de la durada de vida de las aldosteronas, amb las mèsmas consequéncias sus l'ipertension arteriala
* Proprietats laxativas
* Melhora la digestion
* Proprietats antiartriticas.
La regalícia aumenta l'efièch d'unes medicaments coma la digitalina, de diuretics e corticosteroíds. Melhor seriá de s'abstenir de ne prene simultaneament.

Una molecula, nomenada BHP, extracha de la regalícia arrestariá lèu la creissença de las tumors cancerosas de la prostata e del sen, desactivant una proteïna que favoriza lor espandiment.

La regalícia (seca) conten 3 a 5 % de glicirizina, aquela substéncia modifica lo metabolisme de las ormonas corticoïdas subretot empachant una enzima importanta (11-beta-idroxisteroíd desidrogenasi) que transforma entre autre lo cortisòl, plan actiu, en cortisona, fòrça mens activa.
Aquela inibicion provòca l'apareisson d'un sindròma de pseudo iperaldosteronisme qu'associa edemas, aument de la pression arteriala (HTA) e baissa del potassi sanguin.  
L'enoxolòna (acid gliciritic: metabolit de la glicirizina) es 200 a 1000 còps mai activa sus aquel sistèma enzimatic que la regalícia pura.
Lo lindal toxic seriá gaireben d'un grama de glicirizina per jorn sus una durada longa, mas de personas pòdon desvolopar de signes d'intoxicacion a de dòsis mendras (300 a /j).
Lo tenor en extrach de regalícia en lecariá e bevendas pron variable e plan notificada; los farmacològs penson que en utilizacion de contunh seriá melhor absorbar pas mai de 125 a  de glicirizina per jorn.
La regalícia èra utilizada, amb l'òrdi e l'agram, per far la tisana ordinària dels espitals, sens indicacion particulara, bona per tot.

## Notas e referéncias


## Annèxes

### Articles connèxes
* Acid glicirizic
* Antesita
* Ipertension arteriala

### Liens externes
* *Glycyrrhiza glabra* in  Flora of Pakistan
* *Glycyrrhiza glabra* in  ITIS
* *Glycyrrhiza glabra* in  NCBI
* *Glycyrrhiza glabra* L. in  GRIN