open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ondres

**Ondres** (; en francés: *Ondres*) qu'ei ua comuna gascona de las Lanas en Nava Aquitània, ancianament d'Aquitània. L'escais deus estatjants es los *chauchas.*

## Geografia

## Toponimia
Ondres, qu’es estat ortografiat atau, dempuish lo Cartulari de Dacs, aus sègles XIau e 12au (tanben *Undres*). La carta deu Gudocus, en 1630, com la deu Ducat de Labrit, en 1647, que mencionan eras tanbenh lo vielh nom de « Ondres ». Que tròban la varianta « Hondres » sus la carta d’Amsterdam en 1714, e sus la de Guiana e Gasconha en 1733 .
Medish se tornè trobar lo nom de « Ondres » sus totas las cartas pareishudas dempuish lo començament deu sègle XVIIIau, qu’es en lo nom de « Hondres » que cau benlhèu véder la vertadèra origina de la comuna. Aqueth mòt que vien deu latin « honorare » qui a balhat los vèrbes gascons « hondrar », puish « ondrar », per chepic de simplificar, pr’amor lo « h » ne’s hasè pas mei enténer en la prononciacion. Aqueth vielh vèrbe que volè díser « tornar los aunors », « gratificar ». E lo mòt « honores » que designava « las proprietats balhadas com gratificacions », a l'Edat Mejana. Qu’es eth qui a balhat « hondres », puish « Ondres ». Qu’es vertat que los vilatges gascon eston creats arron de las proprietats deus purmèrs poblants, ancians sordats desmobilizats de l’armada romana d’aucupacion. Practicament tots los grans lingüistas (Dauzat, Rostaing, Negre, Astor, Benedicta Boyrie-Fénié) ?. 

Mès que i a autas possibilitats, per exemple un mot enqüèra present en basco *ondore*, « relai, pòsta », hòrt acceptable per un lòc situat suu camin gran medievau, en supausant ua accentuacion proparoxitonica. Lo lingüista basco J.-B. Orpustan, [benlhèu un chic parciau], qu’es lo sol a balhar l’ipotèsi que « Ondres » e vieneré deu basco « ondartz » qui designa endrets sabluts . Mes que i a tant d’endrets sabluts sus la còsta landesa: perqué un, mei que los auts, e s’auré pres aqueth nom ?

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

* Castèth de La Ròca, construit pel comte de Comenge en 1130.
* Glèisa de Sent Peire d'Ondres
* L'escòla publica que limita amb la rota nacionala 810.
* Lac de Garròs
* Lac de Turc
* Estanh de Bèire 
* Lac de La Guiba 

## Personas ligadas amb la comuna

* Gojira, un grop de metal principaument anglofòn 

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas
## Nòtas e referéncias
Onard

**Onard** (*Onard* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [u'nart]. Las fòrmas ancianas que son *Sancta Maria de Onard* aus sègles XI-XII, *Onard* en 1280, *Onard* en 1301, *Le nart* (mapa de 1638), *Le Nart* (mapas de 1647 e de 1714), *Le Nard* (mapa de 1733) .

Las fòrmas deu sègle XVIII que s'explican per ua maishanta copadura : *Onard* comprés com *au Nard*. Bénédicte Boyrie-Fénié que pensa a un nom germanic d'òmi **Auno* > *Ono* dab lo sufixe germanic *-ard*, mès meilèu a un nom d'origina mei anciana : la basa eventualament oronimica *on(a)-* prepausada per Oneis, associada au basco *arte*, per un lòc situat enter dus costalats  [situacion pas evidenta sus la mapa].

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Orist

**Orist** (en francés tanplan com en occitan) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [u'rist]. Las fòrmas ancianas que son *Sanctus Petrus de Orist, Oristed* aus sègles XI-XII, *Urist* en 1172, *Urist* en 1305, *Orist* (mapas de 1638, 1647, 1714 e 1733) .

Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explica lo nom vien benlhèu deu gascon *ahouriu*, *hourest* .

Bénédicte Boyrie-Fénié que precisa las proposicions de Negre non convienen pas, perqué *f* o *h* son absents de las atestacions. *Orist* que seré un nom aquitanic benlhèu tirat deu nom pirenenc de persona *Uri*, trobat dens inscripcions, dab un sufixe indigèna *-itz*, de sens d'apertenéncia, puish *-itz* que seré passat a *-ist*. La fòrma *Oristed* que poderé contiéner un sufixe locatiu; pr'amor d'aquò J.B. Orpustan prepausa un derivat de *urritz*, « avelaneda », passat a **urrizt*, mès *rr* multipla qu'ei ua contradiccion dab las fòrmas atestadas .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Narròssa

**Narròssa** (*Narrosse* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
Narròssa qu'ei vienut ua banlèga de Dacs.

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [na'rrɔsə]. Las fòrmas ancianas que son *ecclesia de Narrossa*, *Sanctus Stephanus de Bedoiosse*, *Bediossa*, totas deu cartulari de Dax, aus sègles XI-XII .

Dauzat e Rostaing que parten deu nom gau d'òmi **Narros*, inatestat, varianta de *Narius*, dab lo sufixe aquitan *-ossa* .

Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explica lo nom vien benlhèu deu nom « roman(ic) » d'òmi *Narius*, tractat com **Narrus*, dab lo sufixe *-oss* .

L'ocupacion deu sòl qu'ei plan anciana, de l'Edat de Bronze a la fin de l'Edat de Hèr. J.B. Orpustan qu'explica lo radicau *narr-* per ua alteracion, frequenta en basco, de *larr-*, eth-medish vienut de *lahar*, « arromèc », sovent associat a eishartigatges. La finala qu'ei lo sufixe locatiu « indigèna » *-otz(e)*.

Xavier Delamarre qu'explica *Narròssa* com **Nariossā*, la proprietat de *Narios* (nom celtic) , shens precisar la solucion de las dificultats foneticas.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Òrcs

**Òrcs** (*Orx* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [ɔrks]. Las fòrmas ancianas que son *Sanctus Martinus de Oreso*, *Oresum*, en latin, aus sègles XI-XII, *Oresc*, *Ors*, *Os* aus sègles XI-XII, *Oresk* en 1242, *Aqua de Stang d'Oresk prope Labenne* en 1255, *Orst* (mapa de 1714), *Orx* (mapa de 1733) .

La prumèra fòrma, *Oreso* (deu cartulari de Dacs), que contién ua cacografia, la letra *o* finala que representa probablament *-c* etimologic qui's tròba dens las atestacions seguentas. Lo nom que correspón a l'epòca aquitanica e qu'ei format benlhèu de *oru*, « proprietat agricòla, sòu » (*ur*, « aiga, en basco », per J.B. Orpustan) e de *eski*, « biule, vèrnhe, tremble, tot arbo qui's plai dens l'aiga », çò qui dona lo sens generau de « sòu propici a aquera vegetacion », coërent dab la natura deu lòc, format de braus. L'origina deu nom, pr'aquò, ei pas assegurada . La fòrma recenta deu nom qu'ei diuvuda a ua metatèsi : **òresc* > **òrsc* (dab un *-c* qui risca afebli's en *-t*, véder l'atestacion de 1714) > *òrcs*; la metatèsi que sauva probablament lo timbre de l'oclusiva *c*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas
## Ligams extèrnes

## Nòtas


[
Osort

**Osort** (*Ozourt* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [ɔ'zur(t)]. Las fòrmas ancianas que son *Sanctus Martinus de Osord* aus sègles XI-XII, *Ozort* (mapa de 1638), *Ausourt* (mapa de 1714), *Auzour* (mapa de 1733) .

Lo nom qu'ei benlhèu a arreligar dab Ausons (Hauts Pirenèus), Audon (Hauts Pirenèus), Ausencs (Pirenèus Atlantics). Lo cognomen *Osor* qu'ei atestat un sol cop, mès lonh de l'Aquitània e demoraré lo problèma deu sufixe. Lo segond element que poderé estar lo resultat d'un mot qui's tròba enqüèra dens lo basco *ordo*, « plana ». Qu'ei un nom probablament aquitanic, mès qui demòra escur .  Com per Ortès e Òrtavièla, la conservacion d'un *ò* obèrt en posicion pretonica que seré diuvuda au basco.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Ossatges

**Ossadjas** o meilèu **Ossatges** (*Ossages* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [uˈsaɟəs]. Las fòrmas ancianas que son *Orsagges*, *Orsages* cap a 1105, *Sanctus Saturninus de Ossatges* aus sègles XI-XII, *Arnaldus de Satges* en 1270, *Ussadges* en 1289, *Otsage* en 1299, *Ossages* (mapas de 1714 e de 1733) .

Lo nom que sembla viéner deu cognomen *Urso* o *Ursus* dab lo sufixe *-aticus/atica* : *ursáticas (terras)*. La liquida *r* qu'ei assimilada per la shiulanta *s* : *Ursáticas* > *Ussáticas*. La seguida qu'ei [u'sadeɣas] > [u'sadeas] > [u'sadjas] > [u'sadjəs]. L'atestacion de 1270 que s'explica per la confusion de la prumèra sillaba dab la preposicion *au*. J.B. Orpustan qu'explica lo nom per *urd-*, « planèr, lòc planèr » dab ua evolucion en *urz-/orz-*, mès que caleré explicar lo sufixe. Ossatjas qu'ei un nom de proprietat antica, la proprietat d*'Ursus* .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Ossa e Susan

**Ossa e Susan** (*Ousse-Suzan* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània (la varianta « Ossa-Susan » , entretenguda per costuma sus divèrs sites, qu'ei fautiva perqué *Osse* e *Susan* que son dus lòcs diferents).

## Geografia

## Toponimia
* **Ossa**. Bénédicte Boyrie-Fénié que horneish fòrmas ancianas : *Ose (Sancta Maria de ~)*, au sègle XI o XII, *Ossoa (Guillelmus d' ~)*, en latin, en 1281, *Osse*, en la prumèra mieitat deu sègle XIV, *Ousse*, en 1638, 1647, 1714 e 1733 (mapas). Qu'ei probablaments un idronime (nom de riu) d'origina aquitanica, benlèu l'afluent del riu *Bez* (en francés), mei si J.-B. Orpustan pensa a un antroponime basco, *Otso*, « Lop ». Dauzat e Rostaing, Astor (citat per B. Boyrie-Fénié) que son d'acòrd per un nom d'aiga .
* **Susan**. Bénédicte Boyrie-Fénié que horneish fòrmas ancianas : *As Susan (Sanctus Johannes de ~)*, au sègle XI o XII, *Sussan* en la prumèra mieitat deu sègle XIV, *Susã*, en 1638, *Susan*, en 1714, *Suzan*, en 1733. Susan, inicialaments « en dessús », qu'a pres lo sens de « au sud »  e *as* de la prumèra atestacion que poderé representar *arcs* (> *ars* > *as*) : lo sens generau que seré « au sud deu pont » (Susan qu'ei sus un camin jaquaire, la preséncia d'un pont que se pòt admete). Après, *as*, pres per una preposicion, que s'eliminè .

## Istòria
* Ossa que fusionè dab la comuna de Susan en 1846 .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Morcens; qu'ei adara deu canton de *Pays morcenais tarusate* (en francés).

## Demografia

* Ossa que fusionè dab Susan en 1846

### Demografia anciana comuna de Susan

* Susan qu'ei estacada a Ossa dempuish 1846
* las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticaments, que son las de la comuna sancèra d'Ossa e Susan

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Parentís

**Parentís** (*Parentis-en-Born* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bòrn,  situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [parən'tis]. Las fòrmas ancianas que son *par. de Parenter* en 1274, *de Parentias*, en latin, en 1274, *de Parencias*, en latin, en 1315, *Sanctus Petrus de Parencias*, en latin, shens data, *Perentis* (mapa deu sègle XVII, shens data), *Paretis* (mapa de 1630), *Parentis* (mapas de 1647, 1651, deu començament deu sègle XVIII, de 1733) .

Segon Dauzat e Rostaing, *Parentís* que vien deu nom latin d'òme *Parentinius* (*Parentinis fundis*), a l'ablatiu plurau .

Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, que pensa lo nom deriva deu latin *parentem*, « parent », sufixe *-inum*, vienut nom de persona e *-as* : tèrras de **Parentinum*. Segon Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, lo nom que vien deu nom latin d'òme *Parentinus*, au masculin plurau.

Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, **Parentinius* ei atestat enlòc, mès **Parentinus* (pas atestat tanpauc com nom de persona) pòt estar un cognomen d'origina, lo d'un òme sortit de *Parentium*, vila d'Histria. Que i a ua seria de toponimes d'aquera familha en Gasconha, Uishac e Parentís, Guinarte e Paréntias, mès tanben aulhors, Parenty (Pas de Calais), Parentinhac. L'amudiment deu *a* > *e*  finau que s'explica mau e lo sufixe ei benlhèu pas en *-ias*  (cf. Dauzat e Rostaing, Astor).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Parlebòsc

**Parlebòsc** (*Parleboscq* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [parleˈβɔs]. Bénédicte Boyrie-Fénié non pòt citar cap fòrma anciana, probablament pr'amor lo nom existeishèva pas.

La comuna qu'estó formada en amassant 7 parropiòtas [e l'ostau comunau qu'ei a Sent Cric].

Bénédicte Boyrie-Fénié que supausa un lòc ancian dab l'òrde determinant-determinat (formacion posteriora a las invasions germanicas) e emplec deu mot *bòsc*, tanben d'origina germanica. Lo prumèr element pòt estar un nom de persona, benlhèu  derivat de *parilis* « parièr ». Lo nom qu'ei de l'estrat romanic . Mès, i a pas sus la mapa de Cassini (medisha epòca que la Revolucion), cap lòc deu nom de *Parlebòsc*. 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
*Castèth de La Casa

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Peiròs-Casauteths

**Peiròs-Casauteths** o meilèu **Peiròs e Casauteths**  (*Payros-Cazautets* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Tursan situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Peiròs
La prononciacion qu'ei [pɛj'rɔs]. Bénédicte Boyrie-Fénié que cita ua fòrma anciana, *Peyros* .

Segon Dauzat e Rostaing, *Peiròs* que vien benlhèu d'un nom latin d'òmi, *Patrius* o *Parius*, dab lo sufixe aquitanic *-ossum* .

Astor, citat per B. Boyrie-Fénié, que dona ua solucion de Dauzat e Rostaing *Patrius* e qu'ajusta *Petrus* e *Petrius*.

La prumèra atestacion de Peiròs, *Peyros*, dens lo *pouillé* (inventaris deus bens eclesiastics d'ua diocèsi) de Cazauran, que permet d'interpretar lo nom com lo resultat deu latin *petrosus*, « lòc peirós », çò qui ei confirmat per un passatge deu cartulari de Sent Sever, a prepaus de la donacion de la tèrra a aquera abadia per Garsia Raimondus de Casaldels, «... illam terrain ubi petra trahunt ». La finala qu'ei estada atirada per lo sufixe *-òs*. Aquera explicacion que confirma i avè peirèras per bastir l'abadia de Sent Sever au miei deu sègle XI .

### Casauteths
La prononciacion qu'ei [kazaw'tets]. Las fòrmas ancianas que son *Casaletz* en 1299 e lo nom deu senhor *Garsia Raimondus de Casaldels* .

Lo nom deu senhor *Casaldels*, de fòrma lengadociana, qu'ei estat tradusit en gascon : *casal d'els* > *casau d'eths* , dab, per sola irregularitat, l'oclusiva sonòra *d* passada a la sorda *t* : *Casauteths*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes
* Comunautat de comunas de Shalossa Tursan

## Nòtas
Perquia

**Perquia** (*Perquie * en francés) qu'ei ua comuna occitana de gascona. Administrativament, qu'ei dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, 

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [per'ki]. Bénédicte Boyrie-Fénié que cita ua fòrma anciana *Perquie* (mapa de 1714) .

Bénédicte Boyrie-Fénié qu'explica *Perquia* ei ua alteracion deu gascon *parquia*, « cort d'ostau, cort (de la poralha) », mot trobat dens lo diccionari Palai, p. 730. Aquera parròquia deu Marsan qu'estó creada tard près d'ua abadia benedictina que recebó tèrras de l'avesque d'Aira .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Pei

**Pei** (*Pey* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [pej]. Las fòrmas ancianas que son *Sanctus Saturninus de Pui* aus sègles XI-XII, *Sanctus Petrus de Podium in Avorda*, en latin, aus sègles XI-XII, *de Pui*, cap a 1072, *Pei* (mapa de 1638), *Saint-Pé Dalices* en 1647, *Pey* (mapas de 1714 e de 1733) .

Dauzat e Rostaing qu'explican lo nom per *podium*, « turon, pitèr, hautor » .

Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explica lo nom per un mot latin *pèy*, « tucolet, petit poi », mot atestat en Medòc mès que benlhèu èra espandit mei lonh en Gasconha . En realitat, Negre qu'auré devut consultar l'Atlàs Lingüistic de la Gasconha, mapa 2086, ò obèrt tonic, diftongason condicionada per iòd : lo resultat en Medòc qu'èi [ɛj] (per [yj] dens lo centre deu Bordalés); *puèi* [pɛj] qu'ei donc lo resultat medoquin de *podium* e non pas un mot particular.

Lo borg qu'ei sus un tucolet de 20 m [en realitat, 34], mès qu'ei lo resultat indirècte deu latin *podiu-*. Lo vocable de la parròquia qu'ei *Sent Pèr*, çò qui devó benlhèu favorizè lo passatge de *poi* a la prononciacion [pej]. Bénédicte Boyrie-Fénié que cita pr'aquò los lòcs *Peylet* e *Peymagnan* près d*'Igaas-le-Haut* (comuna de Pèirahorada)  qui hèn pensar a la varianta *p(u)ei*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Pèira (Lanas)

**Pèira** (*Peyre* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
La prononciacion qu'ei ['pɛjrə]. Las fòrmas ancianas que son *in tenutera de Peyra* en 1270, *dominus de Petra*, en latin, en 1299, *Peyra* au sègle XIII, *La Peyre* en 1305, *Peire* (mapas de 1638, de 1714 e de 1733) .

Dauzat e Rostaing, Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, que comprenen lo nom com *pèira*, resultat deu latin *petra*, dab precisions : arroeinas anticas eventualas per Dauzat e Rostaing, sens de *pèira hita*, « bòrna termièra » enter Shalòssa e Bearn per Negre, ròc devath un castèth o megalit per Astor.

Bénédicte Boyrie-Fénié qu'ei d'acòrd dab los collègues suu resultat deu latin *petra*; que precisa l'abséncia d'article hè pensar a ua fixacion deu nom abans lo sègle X. Dens aqueth territòri enter Shalòssa e Bearn, lo cas d'ua bòrna qu'ei probable, atau com ditz Ernèst Negre .

## Istòria
thumb|350px|center|La glèisa de Nosta Dauna de Pèira

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes
* Comunautat de comunas de Shalòssa Tursan

## Nòtas
Hilhondé

**Hilhondé** (*Philondenx* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Tursan situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [(h)iʎun'de]. Las fòrmas ancianas que son *Hilhonde* (mapa de 1714), *Ilhonde* (mapa de 1733) *Fillondenx* (mapa de Cassini) .

Lo nom que vien benlhèu de *hilhon*, « bòrna termièra » (citat dens lo Gers dens lo diccionari Palai) e un mot aparentat au basco *ondo*, « hons, proximitat », romanizat en *-onde* (Mendionde, *Bidonde*, *Larronde*); la comuna qu'ei a costat de Bearn e deu País Basco, çò qui ei ua justificacion per Bénédicte Boyrie-Fénié
.

## Istòria
Entre 1790 et 1794, la comuna d**'Arbleish** qu'estó incorporada a la de Hilhondé ; e entre 1795 et 1800, qu'es la comuna de **Pishavin** qui estó aplegada dab las autas.

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes
* Comunautat de comunas de Shalòssa Tursan

## Nòtas
Pissòs

**Pissòs** (*Pissos* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Lana Gran, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [pi'sɔs]. Las fòrmas ancianas que son *Pissous* en 1279, *parochie de Pissous, Vasatensis diocesis* en 1289, *Pissos* (mapa de 1714), *Pissols* (mapa de 1733) .

Segon Dauzat e Rostaing, *Pissòs* que vien deu nom latin d'òmi **Piccius*, dab lo sufixe aquitanic *-ossum* .

Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, que causeish *Pincius* dab lo sufixe *-oss*. Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, que's pronóncia per **Piccius* .

Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, lo sufixe qu'ei lo sufixe aquitanic *-òs*, derivat de *-otz(e)*. L'origina qu'ei probablament lo nomen *Pittius*. L'autora qu'escriu curiosament « las grafias deu sègle XIII e la de 1733 que vienen d'ua confusion dab lo sufixe latin *osus*, la fòrma orala qu'ei en *ò* obèrt » ; se i a confusion, per 1733, qu'ei meilèu dab lo sufixe *-olum* (> *-òu*, *-ò* e en lengadocian *-òl*), en supausant ua fòrma au plurau.

Bénédicte Boyrie-Fénié qu'evòca tanben *Pinsòs*, escriut com equivalent a Sent Pau de Bòrn sus la mapa « d'Amsterdam » (1714) : que vien probablament deu cognomen *Pincius* .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Pecorada

**Pecorada** (*Pécorade* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Tursan situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [peku'raðə]. Bénédicte Boyrie-Fénié que cita ua fòrma anciana, *Pecorade* (mapa de 1714) .

Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, que precisa lo borg qu'ei sus un turon près d'ua petita coma; donc gascon locau *puèi* e *corada*, « cometa » .

Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, lo nom que deriva deu plurau deu latin *pecus*, « tropèth », *pecora*. **Pecorata (terra)* que seré un lòc adaptat a las activitats pastoraus , shens la sonorizacion de l'oclusiva intervocalica *-c-* (çò qui explica la prudéncia de Dauzat e Rostaing, qui's son guardats de donar una explicacion).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes
* Comunautat de comunas de Shalòssa Tursan

## Nòtas
Pomarés

**Pomarés** (*Pomarez* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [puma'res]. Las fòrmas ancianas que son *Sancta Maria de Pomarers* aus sègles XI-XII, *de Pomareto*, en latin, en 1289, *Pomares* (mapas de 1638 e 1651), *Pomarés* (mapa deu començament deu sègle XVIII), *Pomares* (mapa de 1733) .

Segon Dauzat e Rostaing, lo nom qu'ei format de *pomarium*, « pomèr », dab lo sufixe *-etum* .

Per Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, lo nom qu'ei l'occitan *pomairet*, *pomaret*, « pomareda »; lo plurau que seré tardiu. Segon Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, lo nom que vien de l'occitan *pomarets*, « verdièr de pomèrs » .

Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, lo nom que correspón a Pomareda au masculin. Lo nom qu'auré ua sufixacion dobla, *-ar* e *-et*, qui representa lo lòc on es tau categoria d'arbos. *-S* finau ei pas etimologic : pòt renfortir lo sens collectiu deus sufixes o correspóner a un assordiment deu *-t* finau (?). La fòrma deus sègles XI-XII (**pomararium*) que demòra shens explicacion.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Pimbo

**Pimbo** (*Pimbo* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Tursan situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei ['pimbə]. Las fòrmas ancianas que son *Pimbo* en 1305, *Pimpo* (mapa deu sègle XVII, shens data, *Pimbou* (mapas de 1651 e deu començament deu sègle XVIII), *Pimbo* (mapa de 1714) .

Dauzat e Rostaing qu'explican *Pimbo* per lo gascon *pimbou*, « thymus vulgaris » , idèa arrefusada per B. Boyrie-Fénié : aquera planta mediterranèa ei pas pro abondosa en Gasconha per donar lo nom a ua parròpia e los noms de plantas en toponimia qu'an normaument sufixes collectius .

Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, que nòta la bastida estó fondada en 1268 per Arnaud de Sanguinet, abat de *Pendulum*, « qui ei Pimbo », dens la comuna de Castèthbon (Bearn) .

Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, l'adjectiu *pimpou*/*pimpe* (diccionari Palai, p. 775), « sec, secarós » e lo nom (aparentat) *pimbe*, « copet, cocòt » que convienen milhor au pitèr de Pimbo que lo latin *pendulu*, « qui ei en penent ». Que i a un ligam enter un tuc e un lòc sec, mès lo sens qui motivè lo nom ei pas segur . Com que sia, qu'ei lo *Pimbo* de Castèthbon que cau explicar.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
* la collegiala de Sent Bertomiu

Pimbo10.jpg|La façada.
Pimbo12.jpg|Lo portau gotic.
Eglise_de_Pimbo_-_Choeur.jpg|Còr e absida romanics.
Pimbo11.jpg|L'absida e lo casau de curat.
Aquarelle_de_l'abbaye_de_Pimbo.jpg|Aquarèla de l'abadia.
Eglise_de_Pimbo_-_chevet.jpg|Absida.
Eglise_de_Pimbo_-_Absidiole_nord.jpg|Absidiòla nòrd.
Eglise_de_Pimbo_-_absidiole_sud.jpg|Absidiòla sud.
Eglise_de_Pimbo_-_façade.jpg|Façada.
Pimbo13.jpg|Arromiu qui arriba a Pimbo peu camin de Compostèla.
Eglise_de_Pimbo_-_portail.jpg|Portau.
Eglise_de_Pimbo_-_voussures.jpg|Arcs de vòuta.
Eglise_de_Pimbo_-_Chapiteaux_du_portail.jpg|Capitèu esculptat deu portau.
Eglise_de_Pimbo_-_Modillons_de_l'abside.jpg|Modilhons de la cornissa de l'absida.
Eglise_de_Pimbo_-_Crucifix.jpg|Crucific deu sègle XVII.
Eglise_de_Pimbo_-_Maître-autel.jpg|Lo mèste autar.
Eglise_de_Pimbo_-_Saint_Marc.jpg|Estatua de Sent Marc, sègle XVIII.
Eglise_de_Pimbo_-_Saint_Barthélemy_?.jpg|Aute apòsto, benlhèu Sent Bertomiu, sègle XVIII.


## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes
* Comunautat de comunas de Shalossa Tursan

## Nòtas
Pontens

**Pontens** (*Pontenx-les-Forges* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bòrn situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [pun'tœns]. Las fòrmas ancianas que son *ecclesia Sancti Martini de Ponteys* en 1266, *par. de Pontons*, *Pontencs*, en 1274, *de Pontencii in Borno*, en latin, en 1274, *S. Martinus de Pontenx*, shens data,  *Potenxs* en 1315, *Pontens* (mapa de 1638), *Fontencx* (mapa de 1647, *Potens* (mapa deu començament deu sègle XVIII), *Pontens* (mapas de 1714 e de 1733) .

Dauzat e Rostaing qu'explican *Pontens*, shens certitud, per un nom germanic d'òmi *Ponto*, dab lo sufixe tanben germanic *-ing* .

Bénédicte Boyrie-Fénié qu'accèpta l'ipotèsi de Dauzat, lo nom germanic *Ponto*. Lo sufixe que seré lo  sufixe indigèna *-enc*, d'origina probablament prelatina, crosat dab lo sufixe latin *-ense(m)* de sens equivalent. L'autora que precisa lo vocable de la parròpia (Sent Martin) pròva son ancianetat; la fixacion deu nom qu'ei d'epòca romanica .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Pontons d'Ador

**Pontons** (*Pontonx-sur-l'Adour* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [puntuns]. Las fòrmas ancianas que son *Sanctus Caprasius de Pontos* aus sègles XI-XII, *Sancta Eugenia de Ponto[s]* aus sègles XI-XII, *Pontous* cap a 1119, *Pontons* en 1242, *Puntuns* en 1253, *de Pontes*, en latin, en 1280, *Pontons* en 1299, *Pontons* (mapa de 1638), *Pontoux* (mapa deu sègle XVII, shens data), *Pontons* (mapa de 1647), *Pontoux* (mapas de 1651 e deu començament deu sègle XVIII), *Pontous* (mapas de 1714 e de 1733) .

Dauzat e Rostaing qu'escriven *Pontoux* per error. Lo nom que seré format, com Pontens deu nom germanic *Ponto*. Lo sufixe que seré *-one* .

Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explica *Pontons* ei lo plurau deu latin *pontonem*, « transbordador, batèu qui sèrv a har un pont de batèus » .

Bénédicte Boyrie-Fénié qu'ei d'acòrd dab la proposicion de Negre; lo nom *ponton* qu'ei atestat (diccionari Palai, p. 798) .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Podens

**Podens** (*Poudenx* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [pu'ðens]. Las fòrmas ancianas que son *Arnaldus de Podenx* en 1294, *Poddinges* en 1305, *Podins*, *Podenx* en 1305, *Podenx* (mapa deu començament deu sègle XVIII), *Poudens* (mapa de 1714) .

Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, lo sufixe que pòt estar lo sufixe prelatin *-enc* crotzat dab lo sufixe germanic *-ingos*, non saben exactament com. La fòrma de 1305 que pòt donar l'impression d'un nom d'origina anglesa .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes
* Comunautat de comunas de Shalòssa Tursan

## Nòtas
Poi de Sauç

**Poi de Sauç** (*Pouydesseaux* en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. 
 
## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas que son *ecclesia de Sauç*, cap a 1320, *capellanus de Saus*, cap a 1375, *Poidesaux*, mapa de 1714 . Lo nom que s'explica per lo resultat deu latin *salice(m)*, en mèi de *Poi*, deu latin *podium* . *Sauç* (lòc dispareishut ?) qu'èra l'anciana parròpia e *Poi de Sauç* qu'ei un aute lòc qui en dependè; Bénédicte Boyrie-Fénié que nòta dab rason los sauç se plasen pas suus pois .

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Ròcahòrt; qu'ei adara deu canton de Lo Mont de Marsan-1 (burèu centralizator Lo Mont).

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Poiartin

*Poi Artin* o meilèu **Poiartin** (*Poyartin* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [pujar'tiŋ]. Las fòrmas ancianas que son *Sanctus Germanus de Agyrizi* aus sègles XI-XII, *Poyartin* (mapas de 1647, 1714 e de 1733) .

Segon Dauzat e Rostaing, lo nom que vien de *podium*, « lòc haut, tuc de la cima mei o mensh arredondida » e d'un nom d'òmi, probablament germanic, *Hartini* .

Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'escriu la medisha causa, *poi* e nom *Artin*, qui contunha lo nom germanic d'òmi *Hartinus* .

Bénédicte Boyrie-Fénié que causeish lo producte de *podiu-* e lo cognomen *Artinus*, atestat tot ben que rare. Per justificar *poi*, que dona lo cas deu lòc *Pouy le Haut*, « Poi lo Haut » [*Pouy* solament sus las mapas), a 1,5 km au nòrd-oèst deu borg, qui, segon Dompnier de Sauviac a la fin deu sègle XIX, a « ua situacion excepcionau suu punt culminant... de l'encontrada » [qu'ei un tuc de 93 m en suspart deu planèr de 60-70 m]; que i an trobat vestigis d'epòca romana. Lo nom primitiu qu'ei lo de la prumèra atestacion. Qu'ei a l'origina, dab la preposicion *de*, deu patronime *Dayris*/*Deyris* [e probablament *Deyries*], noms deu departament de las Lanas, qui an lo sens de « sortit d'Agyrizi » (deu lòc qu'ei adara Poiartin) : **Agirisí* > **Airís(i)* > *Airís*. **Agirisí* qu'ei un tèrme aquitanic qui's tròba enqüèra dens lo basco modèrne *ageri* « en vista, expausat, visible ». Segon J.B. Orpustan, lo basco medievau qu'utiliza sovent *agerre* (*agirre* dens los dialèctes iberics occidentaus) : radical verbau actuau deu nom verbau *agertze*, « paréisher »; **agerraitz* (> *agerritz* > *agir(r)itz*), « ròc en vista », que seré a la basa d*'agyrizi*. Se comprenem com cau, *agyrizi* que seré pus especificament *Poi lo Haut* o un lòc situat a costat, com adara lo borg; mès, se *Poiartin* ei un nom qui vien après, lo nom germanic d'òmi *Hartin-* qu'ei ua solucion mei logica qu'un cognomen d'epòca romana; o alavetz que caleré imaginar ua concurréncia enter lo nom basco e lo nom romanic.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Preishac (Lanas)

**Preishac** (*Préchacq-les-Bains* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [pre'ʃak]. Las fòrmas ancianas que son *Sactus Johannes de Pressag* aus sègles XI-XII, *Pressag* en 1105, *Peurchac* (mapa de 1647), *Prechac eaux* (mapa de 1714), *Prechac* (mapas de 1733) .

Per Dauzat e Rostaing, lo nom que vien deu nom latin d'òmi *Priscius*, dab lo sufixe *-acum* .

Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explica atau la medisha causa : nom « roman » d'òmi *Priscus*, tractat com **Priscius* e sufixe *-acum*. Per Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, qu'ei *Priscius*, cognomen sus *priscus*, « ancian, vielh » .

Bénédicte Boyrie-Fénié qu'ei en acòrd dab los tres autors, lo cognomen *Priscus* : *Prisci(u)* + *acu* . *Preishac* qu'ei un nom de proprietat antica.

## Istòria
thumb|right|La glèisa de sent Joan Baptista de Preishac

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Polhon

**Polhon** (*Pouillon* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [puˈʎũŋ]. Las fòrmas ancianas que son *Sanctus Martinus de Polione*, en latin, aus sègles XI-XII, *Poilhon*, *Polion* aus sègles XI-XII, *Polionensis* aus sègles XI-XII, *Polio*, *Poilhon* cap a 1110, *Polio*, *Polium*, en latin, en 1254, *Polionem*, en latin, en 1255, *de Polione*, en latin, en 1289, *Vico de ~)* ?, en latin, en 1289, *Polhon*, *Poillon*, en 1299, *Polliun*, *Puyllun*, en 1305, *Pouillon* (mapa de 1638), *Pouillant* (mapa deu començament deu sègle XVIII), *Pouillon* (mapa de 1714), *Poüillon* (mapa de 1733) .

Per Dauzat e Rostaing, *Polhon* que vien deu nom latin d'òmi *Pullius*, dab lo sufixe *-onem* .

Per Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, *Polhon* que vien deu nom (romanic ? latin ?) d'òmi *Pollio(n)*. Per Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, *Polhon* que vien deu nom latin d'òmi *Pullius* (com Dauzat e Rostaing) .

Lo lòc qu'ei poblat ancianament (necropòli deu Truc de Benaruc). Per Bénédicte Boyrie-Fénié, *Polhon* que vien, com per Negre, deu cognomen *Pollio*, benlhèu sol au cas regime *Pollione* o dab lo sufixe *-one*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Poiana (Lanas)

**Poiana** (en francés: *Poyanne*) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [pu'janə]. Las fòrmas ancianas que son *Sanctus Michael de Pujane* aus sègles XI-XII, *bastide de Poyanne* cap a 1119, *Poianne* (mapa de 1638), *Poyanne* (mapas de 1647 e 1651), *Pojane* (mapa deu començament deu sègle XVIII), *Poyane* (mapa de 1714), *Pojane* (mapa de 1733) .

Segon Dauzat e Rostaing, lo nom que vien benlhèu deu latin *podium*, dab lo sufixe *-ana* .

Per Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, lo nom que seré benlhèu l'equivalent de *pujanta*, « bastida montanta », donc en penent .

Bénédicte Boyrie-Fénié que constata Dauzat e Rostaing an rason; lo nom qu'ei lo resultat de *podiana (terra)*, donc un ensemble de costalats, de tucs, de tèrras situadas en hautor, lo sinonime de *serrana* . La partida principau de la comuna qu'ei en suspart de l'arribèra d'Ador. 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Pujòu e Lo Plan

**Pujòu-Lo Plan** o **Pujòu e Lo Plan** (*Pujo-Le-Plan* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [py'ʒo lu'plaŋ]. Las fòrmas ancianas que son (per **Pujòu**) *Poio* (mapa de 1638), *Poujo* (mapa de 1651), *Pujo* (mapas deu començament deu sègle XVIII e de 1714), *Puio* (mapa de 1733); (per **Lo Plan**) *Le Plã* (mapa de 1638), *Le Plan* (mapas de 1714 e de 1733) .

Dauzat e Rostaing qu'explica *Pujòu* per lo latin *podium*, « lòc haut, tuc de la cima mei o mensh arredondida » dab lo sufixe diminutiu *-eolum* .

Per Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'ei lo gascon *pujòu*, *pujò*, « petit turon, tucolet ». Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, que's contenta d'escríver *Pujòu* ei ua fòrma diminutiva de *pui*  (fòrma deu nòrd-oèst de Gasconha).

Per Bénédicte Boyrie-Fénié, los noms que son d'interpretacion simpla  . *Pujòu* que vien d'un tipe *podiolu*, derivat de *podiu*. L'ocupacion deu sòu qu'ei anciana : vocable *Sent Martin*, vestigis d'ua grana *villa* galloromana aus Vinholets (nom supausat), descobèrta d'un important tresaur monetari. Bénédicte Boyrie-Fénié que considèra Pujòu ei antic [mès lo nom *pujòu* qu'ei estat viu longtemps après l'epòca romana]. Lo Plan qu'èra ua petita parròpia dens la ribèra de Ludon, un lòc planèr e lo nom qu'ei l'occitan *plan*, dab l'article qui senhala ua formacion medievala tardiva .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Pujòu Casalet

**Pujòu-Casalet** (*Puyol-Cazalet* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Tursan situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [pu'ʒo kaza'let] . La prononciacion indicada que correspón a *Pojòu*. Error, probablament un *lapsus calami* (las fòrmas deu sègle XVIII que son en *Pu-*).

Las fòrmas ancianas que son (per **Pujòu**) *Pyhol in Theursano* en 1289, *Pouyou* au sègle XIII, *Puio* (mapa deu començament deu sègle XVIII), *Pujo* (mapas de 1714 e de 1733); (per **Casalet**, arren) .

Dauzat e Rostaing qu'explican *Pujòu* per lo latin *podium*, « lòc haut, tuc de la cima mei o mensh arredondida » dab lo sufixe diminutiu *-eolum* .

Per Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'ei lo gascon *pujòu*, *pujò*, « petit turon, tucolet ». Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, que's contenta d'escríver *Pujòu* ei ua fòrma diminutiva de *pui*  (fòrma deu nòrd-oèst de Gasconha).

Per Bénédicte Boyrie-Fénié, lo nom *Pujòu* qu'ei d'interpretacion simpla. *Pujòu* que vien d'un tipe *podiolu*, derivat de *podiu* [mès lo nom *pujòu* qu'ei estat viu longtemps après l'epòca romana]. Casalet qu'èra en gascon ua proprietat de pauc d'importància .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
[thumb|right|[Estela discoïdau gahada dens la paret de la glèisa de Pujòu Casalet]]

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes
* Comunautat de comunas de Shalòssa Tursan

## Nòtas
Renun

**Renun** (*Renung* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [rə'nyŋ]. Las fòrmas ancianas que son *en la parropia de Arrenung* en 1273, *Renun* en 1276, *locus de Renung* en 1279, *Renu* (mapa de 1638), *Renung* (mapas de 1714 e de 1733) .

Bénédicte Boyrie-Fénié que considèra lo nom qu'ei d'epòca prelatina, mès de sens escur. Renun que pòt viéner d'un nom d'origina indigèna (shens precisions) **Arren*, tirat de *Arro*, donat per Coromines (*foc d'Arren*, fòrma de 1495), dab lo sufixe latin *-unu* (>*un*). Lo passatge de *Arrenun(g)* a *Renun(g)* que seré ua aferèsi classica de confusion de la preposicion *a* dab l'iniciau .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Arrion

**Arrion** (*Rion-des-Landes* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Despuish 2017, qu'ei ua comuna navèra, aplegada dab Bòsc .

## Geografia

## Toponimia
Prononciacion:  .

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [a'rjuŋ] [dab *rr* multipla probablament]. Las fòrmas ancianas que son *Sanctus Martinus de Arrione*, en latin, aus sègles XI-XII, *Rion* en 1255, *Affar, feit d'Arrast e d'Arrion* en 1278, *Ryon* en 1299, *Ryons* en 1305, *de Ryoncio*, en latin, en 1305, *Ryun* en 1305, *Pion* (mapa deu sègle XVII, shens data), *Arrion* (mapa de 1638), *Arion* (mapa de 1647), *Arrion* (mapa de 1651, *Pion* (mapa deu començament deu sègle XVIII), *Rion* (mapa de 1714), *Arrion* (mapa de 1733) .

*Arrion* que vien probablament deu nomen *Arrius*, dab un sufixe d'apertenéncia *-one*. Que sembla un nom de proprietat antica. La descobèrta de mobiliari deus sègles II e Ièr avant J-C que confirma l'ocupacion deu lòc ei anciana .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna
* Maïté, restoratora e animatritz d'emissions culinàrias a la television francesa de 1983 fins a 1999.

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Ribèra-Saas e Gorbí

**Ribèra-Saas e Gorbí** (*Rivière-Saas-et-Gourby* en francés) qu'ei ua comuna gascona, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [riβɛrə sas e gur'bi]. Las fòrmas ancianas que son (per **Ribèra**) *Sanctus Johannes de Arribeire* aus sègles XI-XII, *Riperia*, en latin, aus sègles XI-XII, *Rybère* en 1299, *Rivière* (mapa de 1638, de 1714 e de 1733) (per **Sas**) *Villa que vocatur Sa, Sar, Sars*, aus sègles XI-XII, (per **Gorbí**) arren.

### Ribèra
Segon Negre, Astor, citats per B. Boyrie-Fénié e Bénédicte Boyrie-Fénié era medisha, *Ribèra* que s'apèra atau perqué ei dens l'arribèra d'Ador.

### Sas
Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, *Sas* que vien deu petit nom *Sanç* (deu latin *Sanctius*) [maugrat las fòrmas *Sar* e *Sars*]. La grafia francesa, de tipe bearnés, dab *a* geminada, que seré la pròva d'ua *a* nasalizada. Contra la prononciacion actuau, l'autora qu'escriu *Saas* .

### Gorbí
Gorbí qu'ei situat près d'un priorat atestat a la fin deu sègle XIII e en arriba d'un petit arriu. Que i a bartas a l'entorn, çò qui justifica la proximitat d'un nom com Gorberar e l'etimologia per la preséncia de gorbets. Mès l'origina deu sufixe ei pas coneishuda. Que i a ua auta possibilitat, improbabla, per justificar la finala, un lòc on hèn tistas : **corbinu (locu)* .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Ròcahòrt (Lanas)

**Ròcahòrt** (*Roquefort* en francés)  qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [rrékou’hort]/[rreku'hɔrt]. Las fòrmas ancianas que son *castrum de Rokefort de Marciano*, en 1255, *Rokefort in Marciano*, en 1279, *Rupe forti in Marciano*, en latin, en 1289, *gleize de Sancte Marie del dit log de Roqueffort*, en 1310, *ecclesia de Rupeforti*, en latin, cap a 1320, *Rocquelhort*, mapa deu sègle XVII, *Roquefort*, mapa de 1638, *Rocquehort de Marsan*, mapa de 1651, *Rocquehort*, mapa deu començament deu sègle XVIII, *Roquefort*, mapa de 1714 .

Lo mòt **rocca* qu'ei prelatin. Qu'avó los sens successius de « montanha o tuca arrocassosa », puish de « castèth hòrt bastit sus aquera hautor », puish de  « castèth hòrt » . Ròcahòrt qu'ei un *castrum* deu sègle XII. Au nom gascon *ròca* qu'ajustèn l'epitèt *hòrt*, vienut de *forte*, qu'a lo sens de « hortificat, solide » .

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra caplòc deu canton de Ròcahòrt; qu'ei adara deu canton de Hauta Lana Armanhac.

## Demografia

## Lòcs e monuments

Eglise Roquefort Landes chevet.JPG|L'absida.
roquefort eg.JPG
Eglise Roquefort Landes.JPG|Lo còr.
roquefort mairie.JPG|L'ostau de comuna.


## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Glaudi Brueis

**Glaudi Brueis** (*Claude Brueys* dins la grafia arcaïca e francizanta; Ais de Provença, c. 1570 - 1636) foguèt un poèta e un autor dramatic provençau dau començament dau sègle XVII. Èra membre de l'auta societat d'Ais de Provença. Seis òbras foguèron publicadas per lo premier còp en 1628 as Ais sota lo títol de *[[Jardin dei Musas provençalas]]* (*<Jardin deys Musos provensalos>*), inclusent sa poesia, sei comèdias (*[[Comèdia a onze Personatges]]* e doas *[[Comèdias a sèt Personatges]]*) e sei tres balets.

Compausèt tanben en francés en mai de sei dedicaças que rebaton sei disposicions per assajar d'agradar au rei e au regim monarquic francés.

Èra lo fiu de *Denys Brueys*, cònsol dau temps de la Liga, e d*'Anne Maye*. Lor premier fiu (lo fraire ainat de Glaudi Brueis) s'apelava *Etienne Brueys*. Èra de segur una granda familha borgesa e non pas nòbla coma o laissariá pensar lo títol d'escudier que revindicava en tèsta de son *Jardin*. En 1609 esposèt Marguerite Imbert. 

## Bibliografia
*Brueys, Claude. *Poésies provençales des XVI<sup>e</sup> et XVII<sup>e</sup> siècles, publiées d'après les éditions originales et les manuscrits par Anselme Mortreuil*. Genèva : Slatkine, 1971.

## Liames extèrnes
* ''Lo jardin deys musos provensalos'' a la Bibliotèca de Tolosa

## Nòtas
Lars Onsager

**Lars Onsager** (Oslo, 27 de novembre de 1903 - Coral Gables, Florida, 5 d'ochoire de 1976) foguèt un fisician e quimista norvegian e american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Quimia en 1968.
Niels Ryberg Finsen

**Niels Ryberg Finsen** (1860-1904) foguèt un mètge e scientific danés. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1903.