open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Efai

L**'efai** (o effiat) es una lenga cross river parlada en Nigèria e en Cameron. Fa partida de la branca cross river bas. 

## Localisacion
L'efai es parlat, en Nigèria, dins la zòna de govèrn local de Mbo de l'Estat d'Akwa-Ibom e tamben de l'autre costat de la frontièra en Cameron, dins la comuna d'Isanguela.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Anaang

L**'anaang** (autonim: *Anaang*, *Annang*) es una lenga cross river parlada en Nigèria. Fa partida de la branca cross river bas. 

## Distribucion
L'anaang es parlat dins las zònas de govèrn local d'Ikot Ekpene, Essien Udim, Abak, Ukanafun e Oruk–Anam de l'Estat d'Akwa-Ibom.

## Referéncias

## Bibliografia
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Lengas cross river bassas

Las **lengas cross river bassas**, parladas en Nigèria e en Cameron son un dels quatre grops de las lengas cross river. Aquelas constituisson una branca de las lengas benue-còngo, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas. 

## Classificacion

La classificacion intèrna del cross river bas es:
*lengas cross river bassas
**cross river bas central
***efai
***efik-ibibio 
****anaang
****efik
****ibibio
****ukwa
***ekit-etebi 
****ekit
****etebi
***ibuoro-nkari 
****ibuoro
****ito
****itu mbon uzo
****nkari
***ebughu
**enwang-uda 
***enwang
***uda
**ibino
**iko
**ilue
**oboloic
***eki
***idere
***obolo
**okobo
**oro
**usaghade

## Referéncias


## Fonts
*  *[https://glottolog.org/resource/languoid/id/obol1242 Classificacion dins Glottolog]*
Iko

L**'iko** es una lenga cross river parlada en Nigèria. Fa partida de la branca cross river bas.

## Localisacion
L'iko es parlat per una populacion etnicament estacada als obolo que viu dins la zòna de govèrn local d'Ikot Abasi de l'Estat d'Akwa Ibom.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Linar e Malaval

**Linar e Malaval**, **Linard e Malaval** o **Linard e Mala Val** (*Linard-Malval* en francés) es, despeu lo 1er de genier 2019, una comuna lemosina novela administrada per lo departament de Cruesa e la region Novela Aquitània, ancianament de Lemosin. Gropela las comunas delegadas de *[[Linard]]* e de Malaval, emb *Linard* per chapluec.

Segon Xavier Lansade, lo parlar de la comuna es lo marchés.
## Istòria
## Administracion

## Demografia
## Luecs e monuments
* Esgleisa romanica de Malaval

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes

### Liams externes
## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Nkari

Lo **nkari** es una lenga cross river parlada dins l'Estat d'Akwa Ibom en Nigèria. Fa partida de la branca cross river bas.

## Classificacion
Lo nkari, qu'es paurament documentat, es vist tradicionalament coma un dialècte de l'ibibio. Blench considèra qu'es probablament una lenga separada.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Baan

Lo **baan** (o ogoi, ban-ogoi) es una lenga cross river parlada en Nigèria. Fa partida de la branca ogoni.

## Localisacion
Lo baan es parlat dins las zònas de govèrn local de Gokana, Tai e Eleme de l'Estat de Rivers.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Usaghade

L**'usaghade** (o usakade, usakadet) es una lenga cross river parlada en Cameron e en Nigèria. Fa partida de la branca cross river bas.

## Localisacion
L'usaghade es subretot parlat en Cameron, dins l'arrondiment d'Isanguele, situat dins lo departament de Ndian de la region del Sud-Oèst. Unes locutors vivon de l'autre costat de la frontièra, dins la zòna de govèrn local d'Odukpani de l'Estat de Cross River.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Oxid de mercuri (II)

[thumb|right|[Fotografia d'oxid de mercuri (II).]]

L’**oxid de mercuri (II)** es un oxid de mercuri de formula quimica HgO. Dins lei condicions normalas de pression e de temperatura, es un solid roge aranjat. Es generalament obtengut per caufatge de mercuri a 350°C dins una atmosfèra contenent de dioxigèn.

Es una substància fòrça toxica qu'es utilizada dins certanei sintèsis quimicas ò per la fabricacion de catòdis dins lei batariás de mercuri. Istoricament, l'estudi de sa decomposicion permetèt la descubèrta de l'oxigèn dins lo corrent deis ans 1770.

## Liames intèrnes

* Mercuri.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Ole Borch

**Ole Borch** (1626-1690) es un quimista, un mètge e un escriban danés de la segonda mitat dau sègle XVII. Gràcias a sei viatges en Euròpa, foguèt a l'origina de l'introduccion de plusors teorias novèlas dins son país. Es tanben conegut per aver produch e isolat una mòstra de dioxigèn gasós a partir de saunitre en 1678. Pasmens, mau capitèt d'identificar la natura dau gas produch.

## Liames intèrnes

* Oxigèn.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Abua

L**'abua** (o abuan) es una lenga cross river parlada en Nigèria. Fa partida de la branca dèlta central.

## Localisacion
L'abua es parlat dins la zòna de govèrn local d'Abua-Odual de l'Estat de Rivers.

## Escritura
l'alfabet abua es:

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
*  Ethelbert Emmanuel Kari, 2017, *[https://www.academia.edu/35547238/Central_Delta_Languages_An_Overview Central Delta languages: An overview]*,  Stellenbosch Papers in Linguistics 47, p. 1-26.
Flogistic

La teoria dau **flogistic** es una teoria quimica anciana qu'explicava la combustion en postulant l'existéncia d'un fluid dich «flogistic»   (dau grèc: , *phlogistos*, «inflamable») present dins lei materiaus combustibles. Concebuda per Johann Joachim Becher (1635-1682) e desvolopada per Georg Ernst Stahl (1659-1734), foguèt invalidada per la descubèrta dau ròtle de l'oxigèn dins la combustion a la fin dau .

Èra eissida de la teoria dei quatre elements antics. Lo flogistic seriá estat lo constituent principau deis objèctes combustibles. Associat au fuòc, èra eliminat durant una combustion, çò que permetiá d'explicar la pèrda de massa observada durant una tala reaccion. Lei rèstas de la combustion, es a dire lei partidas incombustiblas, èran dichas « cauç » en causa de son aspècte polverulent.

## Articles connèxes
* Combustion.
* Quatre elements.

## Nòtas e referéncias
Lokaa

Lo **lokaa** (o yaka, yakö, yakurr) es una lenga cross river parlada en Nigèria. Fa partida de la branca cross river nauta.

## Localisacion
Lo lokaa es parlat dins la zòna de govèrn local d'Obubra de l'Estat de Cross Rivers.

## Escritura
L'alfabet lokaa es:

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
*  John Ofem Obono, 2014, *[https://docs.google.com/viewer?url=http%3A//lokaakekpe.com/en/mlsp-dl/863/48644/124779%3Fs%3D1%26type%3D.pdf Lokạạ Alphabet Chart]*.
Valaquia morava

vinheta|Districtes de la Republica Chèca.
vinheta|Un Valac de Moravia, per ''Brumova'', en 1787.
La **Valaquia morava** (en chèc: *Valašsko*; en romanés *Vlahia moravă*) qu'es una region montanhòla situada dens la partida orientau de la Republica Chèca, a la frontèra dab Eslovaquia. Durant l'Edat Mejana, qu'estó colonizada per un de dus grops etnics romanofòns que migraten vèrs l'oèst dempuèi Romania, l'aute grop estant lo deus Istroromanés, en Croàcia Occidentala.

## Galeria

Fichièr:Veřovické_vrchy.jpg|Los monts Veřovice, un paisatge tipic de Valaquia
Fichièr:Valašské_muzeum_v_přírodě_-_Mlýnská_dolina._Hamr.jpg|Ecòmusèu valac de Moràvia a Rožnov pod Radhoštěm.
Fichièr:Muzeum_-_skanzen_(Rožnov_pod_Radhoštěm)_-_Dřevěné_městečko_021.JPG|Architectura valaca : museu (skansen) a Rožnov pod Radhoštěm.
Fichièr:Valašské_muzeum_v_přírodě_-_Valašská_dědina_02.jpg|vinheta|Ecòmusèu valac de Rožnov pod Radhoštěm en Republique chèca.


## Articles connèxes
* Valaquia (region)

## Referéncias
Aut Boschatge

**Aut Boschatge** z-es una comuna novèla occitana creada en Borbonés en 2016, per la fusion de Givarlés, Malhet e *[[Louroux-Hodement]]*. Lo chaplòc z-es a Maillet. Administrativament, es dau chanton d'Uriac, de l'arrondiment de Montluçon e dau departament d'Alèir, dins la region Auvèrnhe Ròse Aups de l'Estat francés.

Z-es maitot dins la Comunautat de Comunas de la Vau de Char.

## Populacion e seccions
Edo

L**'edo** (o bini, benin) es una lenga edoïda parlada en Nigèria. 

## Localisacion
L'edo es parlat dins las zònas de govèrn local d'Ovia, Oredo e Orhionmwon de l'Estat d'Edo. 
 
## Escritura
L'alfabet edo es:

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Engenni

L**'engenni** (o egene) es una lenga edoïda parlada en Nigèria. 

## Localisacion
L'engenni es parlat dins la zòna de govèrn local d'Ahoada West de l'Estat de Rivers e dins aquela de Yenagoa, dins l'Estat de Bayelsa.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
*  Isaac Eyi Ngulube, 2011, *[https://www.academia.edu/40439506/Degema_Orthography The Egene Orthography]*, dins Ozo-mekuri Ndimele (ed.), Orthographies of Nigerian Languages: Manual X, p. 22-35, Lagos, Nigerian Educational Research and Development Council.
Degema

Lo **degema** es una lenga edoïda parlada en Nigèria. 

## Localisacion
Lo degema es parlat dins la zòna de govèrn local de Degema de l'Estat de Cross Rivers. I a dos dialèctes degema, pauc differenciats e parlats a Degema-Town, o Atala, e a Isokun-Degema.

## Escritura
L'alfabet degema es:

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
*  Ethelbert Emmanuel Kari, 2011, *[https://www.academia.edu/40439506/Degema_Orthography Degema orthography]*, dins Tony Enyia (ed.), Orthographies of Nigerian Languages: Manual IX, p. 13-32, Lagos, Nigerian Educational Research and Development Council.
Uneme

L**'uneme** (o uleme, ileme, ineme) es una lenga edoïda parlada en Nigèria. 

## Localisacion
L'uneme es parlat dins las zònas de govèrn local d'Etsako, Agbazilo e Akoko–Edo, dins l'Estat d'Edo.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Canton de Tèsa

Lo **canton de Tèsa** qu'ei ua anciana division administrativa de Bearn, suprimida en 2015, situada en partida en Vic Vilh, dens l'arrondiment de Pau, lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. Las 19 comunas que son despuish 2015 dens lo canton de Tèrras deus Luis e Tuquets deu Vic Vilh (burèu centralizator Sèrras Castèth). La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens la soa varianta bearnesa orientau.

## Composicion

## Istòria
Lo canton de Tèsa que's creè en 1790 dens lo districte de Pau . 

En 1801, lo canton de Tèsa qu'estó conservat .

A las eleccions departamentalas du 22 de març de 2015, en aplicacion deu decret deu 25 de heurèr de 2014 qui delimita los cantons deus Pirenèus Atlantics, lo canton de Tèsa qu'estó suprimit .

## Véder tanben
* 
* Arrondiments deus Pirenèus Atlantics
* Cantons deus Pirenèus Atlantics
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Nòtas
Fòs Provença Basquet

Lo **Fòs Provença Basquet** es un club de basquetbòl fondat en 1972. Lo club es basat a Fòs dins lo departament dei Bocas de Ròse mas jòga cèrtes de sas partidas a Marselha.

## Liames extèrnes

*Site oficiau
Enwan

L**'enwan** es una lenga edoïda parlada en Nigèria. Per Blench (2019), l'enwan fa partida d'un continuum dialèctal amb l'igwe e lo sasaru.

## Localisacion
L'enwan es parlat dins la zòna de govèrn local d'Akoko-Edo de l'Estat d'Edo.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Okpela

L**'okpela** es una lenga edoïda parlada en Nigèria. L'okpela es un continuum dialèctal constituït de l'okpela, l'arhe e l'ivbie del nòrd.

## Localisacion
L'okpela es parlat dins las zònas de govèrn local d'Etsako e d'Akoko-Edo de l'Estat d'Edo.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Iyayu

L**'iyayu** (o idoani) es una lenga edoïda parlada en Nigèria. 

## Localisacion
L'iyayu es parlat dins la municipalitat d'Adoani, una ciutat de la zòna de govèrn local d'Ose de l'Estat d'Ondo.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Restaquisme

vinheta|Mapa de França continentala ambe Valonia.
Lo **restaquisme** (*rattachisme* en francés bèlga) o **reünionisme** es un corrent irredentista al sen del movement valon reivindicant l'acampada de Valonia, e mai tanben de la region de Brussèlas Capitala, a França.

## Nòtas e referéncias

### Nòtas


### Referéncias


## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Irredentisme
Escala de Pauling

thumb|Electronegativitat segon l'escala de Pauling

L’**escala de Pauling** es una escala d'electronegativitat desvolopada per Linus Pauling (1901-1994) en 1932.

## Liames intèrnes

* Electronegativitat.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Lengas edoïdas

Las **lengas edoïdas**, parladas en Nigèria, constituisson una branca de las lengas benue-còngo, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas. Lo nom ven de l'edo, la lenga la mai parlada del grop.

## Classificacion

La classificacion intèrna de l'edoïd es:
;edoïd 
*lengas edoïdas dèlta 
**degema-engenni
***degema
***engenni
**epie
*lengas edoïdas nòrd-central 
**afenmai-bendel 
***ghotuo
***uneme
***yekhee
**edoïd de las planas centralas
***edo
***emai-iuleha-ora
***esan
**enwan
**igwe
**ikpeshi
**sasaru
**ivbie del nòrd-okpela-arhe
**ososo
*lengas edoïdas del nòrd-oèst
**iyayu
**uhami
*ehueun
*ukue
**edoïd septentrional del nòrd-oèst 
***okpamheri
***akuku
***okpe
***oloma
*lengas edoïdas del sud-oèst 
**eruwa
**isoko
**okpe
**urhobo
**uvbie

## Referéncias


## Fonts
*  *[https://glottolog.org/resource/languoid/id/edoi1239 Classificacion dins Glottolog]*
Okpe (lenga sud-oèst)

L**'okpe** es una lenga edoïda parlada en Nigèria. 

Aquela lenga fa partida del grop de las lengas edoïdas sud-oèst. Una autra lenga, del grop edoïd nòrd-oèst pòrta lo meteis nom.

## Localisacion
L'okpe es parlat dins la zòna de govèrn local d'Okpe de l'Estat de Dèlta.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Isoko

L**'isoko** (o igabo, sobo) es una lenga edoïda parlada en Nigèria. 

## Localisacion
L'isoko es parlat dins las zònas de govèrn local d'Isoko e de Ndokwa de l'Estat de Dèlta.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Comission rogatòria

En drech, una **comission rogatòria** es l'acte juridic pel qual un jutge carga un autre jutge o, dins d'unas legislacions, una autoritat de polícia, d'instruire e de recercar de pròvas dins un afar determinat.
Pau Chassary

**Pau Chassary** (en francés: *Paul Chassary*; Grabèls, 29 de decembre de 1859 – Clapièrs, 6 d'abril de 1930) foguèt un escrivan occitan de Lengadòc. Professor de matematicas a l'Escòla normala de Montpelhièr, collaborèt a l'Almanac setòri jos l'escais de "Pesca-arcèlis". Empleguèt puèi l'escais de "Lo maselièr" e s'inventèt tanben un fraire besson, sonat André Chassary, per escriure d'autras òbras. Foguèt elegit a l'Acadèmia de las Sciéncias e Letras de Montpelhièr en 1925.

## Òbras
* Breçarèla - Mende - Revue des Langues Romanes - 1882
* *"En tèrra galesa"* (1895)
* *"Lo vin dau mistèri"* (1898)
Lengas igboïdas

Las **lengas igboïdas**, parladas en Nigèria, constituisson una branca de las lengas benue-còngo, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas. Lo nom ven de l'igbo, la lenga la mai parlada del grop.

## Classificacion

La classificacion intèrna de l'igboïd es:
*igboïd
*ekpeye
*lengas igboïdas *stricto sensu*
**igbo
**ika
**ikwere
**izi, ezaa, ikwo, mgbo
**ogba
**ukwuani-aboh-ndoni

## Referéncias


## Fonts
*  *[https://glottolog.org/resource/languoid/id/igbo1258 Classificacion dins Glottolog]*
Lengas idomoïdas

Las **lengas idomoïdas**, parladas en Nigèria, constituisson una branca de las lengas benue-còngo, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas. Lo nom ven de l'idoma, la lenga la mai parlada del grop.

## Classificacion

La classificacion intèrna de l'idomoïd es:
*idomoïd
*lengas etulo-idoma 
**etulo
**lengas idoma 
***agatu
***alago
***idoma
***yala
***igede
*yace-akpa
**yace
**akpa

## Referéncias


## Fonts
*  *[https://glottolog.org/resource/languoid/id/idom1262 Classificacion dins Glottolog]*
Lengas ioroboïdas

Las **lengas ioroboïdas**, parladas en Nigèria, en Tògo e en Benin, constituisson una branca de las lengas benue-còngo, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas. Lo nom ven del ioroba, la lenga la mai parlada del grop.

## Classificacion

La classificacion intèrna del ioroboïd es:

ioroboïd
*igala
*lengas ioroba 
**ede: cabe, ica, idaca, ije, nago, kura nago, manigri, ife
**itsekiri
**ioroba
**ulukwumi
**mokole

## L'ipotèsi defoïda
Las lengas ioroboïdas son dempuèi las annadas 1970 sovent presentadas coma formant  amb las lengas akokoïdas, una branca del benue-còngo, las  lengas defoïdas. Per Blench, lo defoïd es una idèa de regetar, que repausa sus pas grand causa.

## Referéncias


## Fonts
*  Roger Blench, s. d., *[https://web.archive.org/web/20201216155531/http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/VN/Akokoid/Comparative%20Akokoid.pdf Comparative Akokoid]*
Lengas tivoïdas

Las **lengas tivoïdas**, parladas en Nigèria e en Cameron, constituisson una branca de las lengas benue-còngo, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas. Lo nom ven del tiv, la lenga la mai parlada del grop.

## Classificacion

La classificacion intèrna del tivoïd es:
*tivoïd central
**tivoïd central A
***iceve-maci
***evant
***iyive
***otank
***tiv
**tivoïd central B
***caka
***eman
***ipulo
***esimbi
***mesaka
*tivoïd del nòrd
**abon
**ambo
**batu
**bitare

## Referéncias


## Fonts
*  *[https://glottolog.org/resource/languoid/id/tivo1239 Classificacion dins Glottolog]*
Tiv

Lo **tiv** es una lenga tivoïda parlada en Nigèria e en Cameron. 

## Localisacion
En Nigèria, lo tiv es parlat dins las zònas de govèrn local de Makurdi, Gwer, Gboko Kwande,
Vandeikya e Katsina Ala de l'Estat de Benue, dins la zòna de govèrn local de Lafia de l'Estat de Nasarawa e dins las zònas de Wukari, Takum e Bali de l'Estat de Taraba. la lenga es tamben presenta en Cameron.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Ioroba

Lo **ioroba** (o yoruba) es una lenga ioroboïda parlada en Nigèria, en Benin e en Tògo. 

## Localisacion
Lo ioroba es parlat dins la mai granda part dels Estats nigèrians de Kwara, Lagos, Osun, Oyo, Ogun e Ondo.

## Escritura
L'alfabet ioroba de Nigèria es:

La vocalas nasalizadas s'escrivon amb un *-n*.
:ẹran *animal*, ẹẹsan *nòu*
:ẹyin *uòu*, erin *elefant*
:ọgbọn *saviesa*
:ọkunrin *òme*, aarun *cinc*

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
*  P. O. Ogunbọwale, 1970, *The Essentials of the Yoruba Language*, Londres, University of London Press.
Canton de Morlans

Lo **canton de Morlans** qu'ei ua anciana division administrativa de Bearn, suprimida en 2015, situada dens l'arrondiment de Pau, lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. 27 de las 29 comunas que son despuish 2015 dens lo canton deu País de Morlans e deu Montanerés (burèu centralizator : Morlans) e 2, Montardon e Sèrras Castèth, que son dens lo canton de Tèrras deus Luis e Tuquets deu Vic Vilh (burèu centralizator Sèrras Castèth). 26 de las comunas que son de la Comunautat de comunas deu Nòrd-Èst Bearn. La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens sa varianta bearnesa.

## Composicion

## Istòria
Lo canton de Morlans que's creè en 1790 dens lo districte de Pau . 

En 1801, lo canton de Morlans qu'estó conservat .

A las eleccions departamentalas du 22 de març de 2015, en aplicacion deu decret deu 25 de heurèr de 2014 qui delimita los cantons deus Pirenèus Atlantics, lo canton de Morlans qu'estó suprimit .

## Véder tanben
* 
* Arrondiments deus Pirenèus Atlantics
* Cantons deus Pirenèus Atlantics
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Nòtas
Cabe

Lo **cabe** (o savè, ṣabe, tsábε) es una lenga ioroboïda parlada en Benin. 

## Localisacion
Lo cabe es parlat dins los districts rurals de Savè and Ouèssè dins la província de Zou, e dins aquel de Tchaourou, dins la província de Borgou.

## Classificacion
Lo cabe fa partida d'un continuum dialèctal, l'ede, qu'acampa de parlars de la familha ioroboïda. Aquels dialèctes ede, que son presents en Benin e en Tògo, son, fòra del cabe, l'ica, l'idaca, l'ije, lo nago, lo kura nago, lo manigri, l'ife. Per Blench, l'ede es pas qu'un grop de dialèctes del ioroba. Lo tèrme *ede* es en mai lo mot ioroba per « lenga ».

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
*  Angela Kluge, 2011, *[https://www.sil.org/system/files/reapdata/11/25/63/112563491479034452361407291221173581/silesr2011_003.pdf A sociolinguistic survey of the Ede language communities of Benin and Togo, Volume 2: Cabe language area]*, SIL International.
Lengas gbe

Las **lengas gbe**, parladas en Ghana, en Tògo, en Benin e en Nigèria, constituisson una branca de las lengas vòlta-nigèr, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas. Lo nom ven del mot *gbe* que significa « lenga ».

Lo gbe, mai qu'un grop de lengas, es un continuum dialectal qu'acampa fòrça parlars.

## Classificacion

La classificacion intèrna de las varietas del gbe es segon Kluge (2007):

*gbe de l'oèst: ewe, gen e gbe del nòrd-oèst: adan, agoi-gliji, agu, anexo, aveno, awlan, be, gbin, kpelen, kpessi, togo, vhlin, vo, waci, wance, wundi, awuna
*gbe central: aja, dogbo, hwe, sikpi, tado, tala
*gbe de l'èst (lengas phla–pherà): agbome, ajra, alada, arohun, ayizo, ci, daxe, fon, gbekon, gbesi, gbokpa, gun, kotafon, kpase, maxi, movolo, saxwe, se, seto, tofin, toli, weme, pherà (xwela), phla (xwla), wudu

## Referéncias


## Fonts
*  Angela Kluge, 2007, *[https://web.archive.org/web/20211111170832/https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/html/10125/1714/kluge.pdf The Gbe Language Continuum of West Africa: A Synchronic Typological Approach to Prioritizing In-depth Sociolinguistic Research on Literature Extensibility]*, Language Documentation and Conservation 1:2, No. 2, p. 182-215.
Igala

L**'igala** (o igara) es una lenga ioroboïda parlada en Nigèria. 

## Localisacion
L'igala es parlat dins las zònas de govèrn local d'Ankpa, Dekina, Idah e Bassa de l'Estat de Benue, dins aquela d'Oshimili de l'Estat d'Ondo e dins aquela d'Anambra dins l'Estat d'Anambra.

## Escritura
L'alfabet igala actual es:

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
*  Andrew-Ogidi Christiana Rakiya, 2006, *[https://web.archive.org/web/20180826171500/http://kubanni.abu.edu.ng/jspui/bitstream/123456789/2277/1/A%20COMPARATIVE%20ANALYSIS%20OF%20ENGLISH%20AND%20IGALA%20MORPHOLOGICAL%20PROCESSES.pdf A comparative analysis of English and Igala morphological processes]*, tèsa, Zaria, Ahmadu Bello University.
Etulo

L**'etulo** (o eturo, etur, turumawa) es una lenga idomoïda parlada en Nigèria. 

## Localisacion
L'etulo es parlat dins la zòna de govèrn local de Gboko de l'Estat de Benue e dins aquela de Wukari, dins l'Estat de Taraba.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Igede

L**'igede** (o egede) es una lenga idomoïda parlada en Nigèria. 

## Localisacion
L'igede es parlat dins las zònas de govèrn local d'Oju, Otukpo e Okpokwue de l'Estat de Benue e dins aquela d'Ogoja, dins l'Estat de Cross River.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Yala

Lo **yala** (o nkum) es una lenga idomoïda parlada en Nigèria. 

## Localisacion
Lo yala es parlat dins la zòna de govèrn local d'Ogoja, Ikom e Obubra de l'Estat de Cross River.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Akoko

L**'akoko** (o arigidi) es una lenga vòlta-nigèr parlada en Nigèria. 

## Localisacion
L'akoko es parlat dins la zòna de govèrn local d'Akoko Nòrd de l'Estat de 'Ondo e dins aquela de Kogi dins l'Estat de kwara.

## Classificacion
L'akoko constituís una branca isolada dins l'ensem de las lengas vòlta-nigèr. La lenga es en fach un continuum dialèctal, que los membres ne'n son l'afa, l'arigidi, l'esuru, l'ese, l'igasi, l'oge, l'ojo, l'oyin, l'udo, l'uro.
## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Ukaan

L**'ukaan** (o ikaan, ikani, anyaran) es una lenga vòlta-nigèr parlada en Nigèria. 

## Localisacion
L'ukaan es parlat dins la zòna de govèrn local d'Akoko Nòrd de l'Estat d'Ondo e dins aquela d'Akoko Edo dins l'Estat d'Edo.

## Classificacion
L'ukaan constituís una branca isolada dins l'ensem de las lengas vòlta-nigèr. La lenga compta tres dialèctes, que son l'ishe, l'ekakumo, o kakumo, e l'auga.
## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Koryčany

**Koryčany** qu'ei ua comuna chèca e caplòc de canton (*obec s pověřeným obecním úřadem*), en lo districte de Kroměříž e la region de Zlín. Lo 1èr de genèr de 2019 avèva 2756 abitants. 

## Istòria
Koryčany es atestat dempuish 1321. De 1358 a 1611 èra dens lo fèu de Cimburk. En 1846 lo domeni estot crompat per Salomon Mayer Rothschild, puish venut a Vilém Figdor e Heřman Wittgestein.

En 1856 l'entrepreneire alemand Michael Thonet obrigot ua fabrica de mòbles a Koryčany.  

En 1960 passèt deu districte de Kyjov au districte de Kroměříž.

En 1961 annexèt la comuna de Blišice.

En 1976 annexèt las comunas de Jestřabice e Lískovec.

## Lòcs d'interés
vinheta|La glèisa de Sent Laurenç.

### Referéncias
Lengas ayere-ahan

Las **lengas ayere-ahan**, parladas en Nigèria, constituisson una pichona branca de las lengas vòlta-nigèr, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas. .

## Classificacion
La classificacion intèrna de l'ayere-ahan es:
*ayere
*ahan

## L'ipotèsi defoïda
L'ayere-ahan es dempuèi las annadas 1970 sovent presentat coma fasent partida amb las lengas ioroboïdas d'una branca del benue-còngo sonada las  lengas defoïdas. Dins aquela ipotèsi, las doas lengas, l'ayere e l'ahan, èran vistas coma de membres de l'akoko. Per Blench, lo defoïd es una idèa de regetar, que repausa sus pas grand causa e l'ayere-ahan es una branca independenta de lengas vòlta-nigèr.

## Referéncias


## Fonts
*  Roger Blench, s. d., *[https://web.archive.org/web/20201216155531/http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/VN/Akokoid/Comparative%20Akokoid.pdf Comparative Akokoid]*
Ahan

L**'ahan** (o ahaan) es una lenga ayere-ahan parlada en Nigèria.

## Localisacion
L'ayere es parlat dins la zòna de govèrn local d'Ekiti de l'Estat d'Ondo.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Igbo

L**'igbo** (o ibo, ebo) es una lenga igboïda parlada en Nigèria. 

## Localisacion
L'igbo es parlat dins la mai granda part dels Estats nigèrians d'Anambra, Imo e Abia e mai dins unes parts dels Estats d'Edo e Rivers.

## Escritura
L'alfabet igbo qu'es actualament utilizat es aquèl de la darrièra reforma de l'ortografia de 1961:
 

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
*   Ọnwụ Committee, 1961, *[http://www.columbia.edu/itc/mealac/pritchett/00fwp/igbo/txt_onwu_1961.pdf The official Igbo orthography as recommended by the Onwu Committee in 1961 : notes on script and spelling for teachers]*.
Ekpeye

L**'ekpeye** (o ekpabya) es una lenga igboïda parlada en Nigèria. 

## Localisacion
L'ekpeye es parlat dins la zòna de govèrn local d'Ahoada de l'Estat de Rivers.

## Escritura
L'alfabet ekpeye es:

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
*   Isaac Eyi Ngulube, 2011, *[https://www.academia.edu/14521332/EKPEYE_ORTHOGRAPHY Ekpeye orthography]*, dins Ozo-mekuri Ndimele (ed.), Orthographies of Nigerian Languages: Manual IX, p. 49-67, Nigerian Educational Research and Development Council.
Ikwere

L**'ikwere** (o ikwerre) es una lenga igboïda parlada en Nigèria. 

## Localisacion
L'ikwere es parlat dins las zònas de govèrn local d'Ikwerre, de Port-Hartcourt e d'Obio-Akpor de l'Estat de Rivers.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Izi

L**'izi** (o izii) es una lenga igboïda parlada en Nigèria. 

## Localisacion
L'izi es parlat dins las zònas de govèrn local d'Abakaliki e Ishielu de l'Estat d'Anambra, e dins aquela d'Okpokwu, dins l'Estat de Benue.

## Classificacion
l'izi, mai qu'una lenga, es un parlar que fa partida d'un continuum dialèctal amb l'ezaa, l'ikwo e lo mgbo. 

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Lucha Obrièra

vinheta|Logotipe oficial.
**Lucha Obrièra** (oficialament en francés *Lutte ouvrière*), abreujat **LO**, es un partit politic francés d'extrèma esquèrra. S'agiguèt del nom d'usatge de l'Union Comunista (Trotskista), principala organizacion del regropament internacional Union Comunista Internacionalista.

Comunista e internacionalista, LO defen las idèas del trotskisme en França e met l'accent sul ròtle central de la classa obrièra.

La pòrtaparaula de LO es Nathalie Arthaud, que succedís en 2008 a Arlette Laguiller, figura istorica del partit.

En 2018, LO reivindica 8 000 aderents.

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben

### Ligams extèrnes

*Site oficial
Mgbo

Lo **mgbo** (o ngbo) es una lenga igboïda parlada en Nigèria. 

## Localisacion
Lo mgbo es parlat dins la zòna de govèrn local d'Ishielu dins l'Estat d'Anambra.

## Classificacion
lo mgbo, mai qu'una lenga, es un parlar que fa partida d'un continuum dialèctal amb l'izi, l'ikwo e l'ezaa. 

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Ukwuani-aboh-ndoni

L**'ukwuani-aboh-ndoni** es una lenga igboïda parlada en Nigèria. Es un continuum dialèctal constituït dels tres parlars.

## Localisacion
L'ukwuani-aboh-ndoni es parlat dins la zòna de govèrn local de Ndokwa de l'Estat de Dèlta, e dins aquela d'Ahoada, dins l'Estat de Rivers.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Ewe

L**'ewe** es una lenga gbe parlada en Ghana e en Tògo. 

## Escritura
L'alfabet ewe es:

## Fonts
*  Angela Kluge, 2007, *[https://web.archive.org/web/20211111170832/https://scholarspace.manoa.hawaii.edu/html/10125/1714/kluge.pdf The Gbe Language Continuum of West Africa: A Synchronic Typological Approach to Prioritizing In-depth Sociolinguistic Research on Literature Extensibility]*, Language Documentation and Conservation 1:2, No. 2, p. 182-215.
Lengas senofo

Las **lengas senofo**, parladas en Còsta d'Evòri, en Burkina Faso, en Mali e en Ghana, constituisson una branca de las lengas vòlta-còngo, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas. 

## Classificacion

La classificacion intèrna del senofo es:
*senofo del nòrd
**minyanka 
**nanerige (nanergé)
**sucite (sicite, sìcìté)
**supyire 
*senofo central
**lengas karaboro 
***kar (karaboro de l'èst)
***syer-tenyer (karaboro de l'èst)
**lengas senari
***cebaara
***senara
***niarafolo
**kpalaga (palaka) 
*senofo del sud
**lengas jimini-tagwana
***jimini (dyimini) 
***tagbana (tagona)
**nafaanra (nafaara)

## Referéncias


## Fonts
*  *[https://glottolog.org/resource/languoid/id/senu1239 Classificacion dins Glottolog]*
Lengas beboïdas

Las **lengas beboïdas**, parladas en Cameron e en Nigèria, constituisson un grop de lengas bantoïdas del sud, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas.

## Classificacion

Lo beboïd es sovent presentat coma èssent constuît de dos brancas:
*beboïd de l'èst: bebe, cung, kemezung, naki, ncane, noni, nsari 
*beboïd de l'oèst: abar, fang, koshin, mbu', mundabli

Per Good e Lovegren (2009) l'existéncia del beboïd de l'oèst es fòrtament dobtosa. Las lengas que ne'n fan partida semblan pas directament èsser ligadas per una origina comuna e poirián èsser de lengas bantoïdas pas classadas.

Blench (2011) perpausa d'apondre una lenga o un grop de lengas al beboïd, las lengas furu, quasi atudadas e pauc documentadas. Per el, i a quatre lengas furu: lo bishuo, lo busu, lo bikya e lo lubu.

## Referéncias


## Fonts
*  Roger Blench, 2011, *[https://web.archive.org/web/20200919081122/http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/Bantoid/General/Blench%20Bantu%20IV%20Berlin%20Bantoid%202011.pdf The membership and internal structure of Bantoid and the border with Bantu]*
*  Scott Farrar, Jeff Good, 2008, *[http://www.acsu.buffalo.edu/~jcgood/farrargood-WesternBeboidNCs.pdf Western Beboid and African language classiﬁcation]*, Linguistic Society of America Annual Meeting, Chicago, 6 January 2008.
*  Jeff Good, Jesse Lovegren, 2009, *[http://www.acsu.buffalo.edu/~jcgood/goodlovegren-Bantu3.pdf Reassessing Western Beboid]*, Bantu 3.
*  *[https://glottolog.org/resource/languoid/id/bebo1243 Classificacion dins Glottolog]*
Canton d'Arsac e Arrasiguet

Lo **canton d'Arsac e Arrasiguet** qu'ei ua anciana division administrativa de Bearn, suprimida en 2015, situada dens l'arrondiment de Pau, lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. Las 23 comunas que son despuish 2015 dens lo canton d'Artics e País de Seuvèstre (burèu centralizator : Artics) e tanben dens la Comunautat de comunas deus Luis en Bearn. La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens la soa varianta de Bearn o benlhèu de Shalòssa.

## Composicion

## Istòria
Lo canton d'Arsac que's creè en 1790 dens lo districte d'Ortès . 

En 1801, lo canton d'Arsac qu'estó conservat .

A las eleccions departamentalas du 22 de març de 2015, en aplicacion deu decret deu 25 de heurèr de 2014 qui delimita los cantons deus Pirenèus Atlantics, lo canton d'Arsac e Arrasiguet qu'estó suprimit .

## Véder tanben
* 
* Arrondiments deus Pirenèus Atlantics
* Cantons deus Pirenèus Atlantics
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Nòtas
Hockey Club Val Pèlis Bulldogs

[vinheta|[Patinadoira olimpica de la Torre de Pèlis.]]
Lo **HC Val Pèlis Bulldogs** es un club occitan d'oquei sus glaça de la Torre de Pèlis dins Piemont en Itàlia fondat en 1934. Jòga en *Serie A*, l'elita italiana.

## Liames extèrnes

* Site oficiau
Passejada deis Anglés

vinheta|La plaja (a esquèrra) e la passejada (a drecha).

La **passejada deis Anglés** (en francés: *promenade des Anglais*) es una avenguda que costeja lo bòrd de mar dins la baia dei Àngels, a Niça. La sieua istòria, ligada ai debuts dau torisme internacionau, e la sieua situacion excepcionala, en bòrd de mar, bordejada per d'ostalariás prestigiosas, ne fa una dei mai celèbras avengudas au mond.

## Veire tanben

## Articles connèxes
* Niça
* Ataca de Niça (2016)
Sari (lenga)

Lo **sari** (o saari, nsari) es una lenga beboïda parlada al Cameron.

## Localisacion
Lo sari es parlat dins la comuna de Misaje situada dins lo departament de Donga-Mantung, dins la Region Nèord-Oèst de Cameron.

## Referéncias


## Fonts
*  Bep Langhout (ed.), 2015, *[https://web.archive.org/web/20190113191154/https://sari.webonary.org/?lang=en Sari-English Dictionary]*, SIL Cameroon.
Chung

Lo **chung** (o cung, mboko) es una lenga beboïda parlada al Cameron.

## Localisacion
Lo chung es parlat dins las comunas de Kimbi e de Mbuk situadas dins l'arrondiment de Bum del departament de Boyo, dins la Region Nòrd-Oèst de Cameron.

## Referéncias


## Fonts
*  Oliver Shang Kitu, Ernest Trinja Ngong, Genesis Kamenda Ngong, Christopher Kitu, 2009, *[https://www.sil.org/system/files/reapdata/12/51/77/125177548045740196159957213072764223437/Chung_Mbuk__Reading_and_Writing_book.ef.cs.pdf Nfaa Bə Nyaka Wi Chuŋ]*, Chung Language Committee, SIL Cameroon.
Bebe

Lo **bebe** (o naami) es una lenga beboïda parlada al Cameron.

## Localisacion
Lo bebe es parlat dins la comuna de Misaje situada dins lo departament de Donga-Mantung, dins la Region Nòrd-Oèst de Cameron.

## Referéncias


## Fonts
*  Lawrence Guda Ndiﬁnkwe, Bernard Kande Jibbo, Samuel Dodi Nfali, 2009, *[https://www.sil.org/system/files/reapdata/29/22/31/29223193536731153485437803819566924754/Naami_Reading_and_Writing_book.ef.cs.pdf Nchee Bə Mbieŋ Naami]*, Naami Language Committee, SIL Cameroon.
Nchane

Lo **nchane** (o ncane, ncanti) es una lenga beboïda parlada al Cameron.

## Localisacion
Lo nchane es parlat dins la comuna de Misaje situada dins lo departament de Donga-Mantung, dins la Region Nòrd-Oèst de Cameron.

Lo mungong es un dialècte del nchane parlat per los 1 500 abitants del vilatge de Mungong, qu'es situat dins l'arrondiment de Bum, del departament de Menchum, tamben la region Nòrd-Oèst.

## Escritura
L'alfabet del mungong es:
A a, B b, Ch ch, D d, Dz dz, E e, Ɛ ɛ, Ə ə, F f, G g, Gb gb, I i, Ɨ ɨ, J j, K k, Kp kp, L l, M m, N n, Ny ny, Ŋ ŋ, O o, Ɔ ɔ, S s, Sh sh, T t, Ts ts, U u, W w, V v, Y y.

## Referéncias


## Fonts
*  Katrina Boutwell, Richard L. Boutwell, 2014, *[https://www.sil.org/system/files/reapdata/16/28/10/162810772819597561127664028293295844553/NchanePhonologySketch2014.pdf Nchane Phonology Sketch]*, Yaoundé, SIL Cameroon.
*  Katrina Boutwell, Richard L. Boutwell, 2011, *[https://www.sil.org/system/files/reapdata/15/81/44/158144808675924674484042809697229053236/ncr_MungongOrthographyGuide_2011.rb.final.pdf Mungong Orthography Guide]*, Yaoundé, SIL Cameroon.
Naki

Lo **naki** es una lenga beboïda parlada al Cameron e en Nigèria.

## Localisacion
Lo naki es parlat dins l'arrondiment de Fur-Awa del departament de Menchum, dins la Region Nòrd-Oèst de Cameron e tamben en Nigèria.

## Referéncias


## Fonts
*  Roland Breton, 1993, *[https://web.archive.org/web/20190806173902/http://main.journalofwestafricanlanguages.org/index.php/downloads/summary/67-volume2302/326-is-there-a-furu-language-group-an-investigation-on-the-cameroon-nigeria-border Is there a Furu Language Group? An investigation on the Cameroon-Nigeria Border]*, The Journal of West African Languages 23:2, p. 97–118.
Canton de Montanèr

Lo **canton de Montanèr** qu'ei ua anciana division administrativa de Bearn, dens l'arrondiment de Pau, lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. Despuish 2015, 2 comunas, Aast e Ponçon Dessús, que son deu canton *Vallées de l'Ousse et du Lagoin* (en francés) e de la Comunautat de comunas deu Nòrd-Èst Bearn, autas 2, Balèish e Vedelha, que son deu canton deu País de Morlans e deu Montanerés e de la Comunautat de comunas deu Nòrd-Èst Bearn. Las autas 11 de las 15 comunas que son au còp deu canton deu País de Morlans e deu Montanerés e de la Comunautat de comunas d'Ador Madiran. La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens sa varianta bearnesa orientau.

## Composicion

## Istòria
## Nòtas e referéncias
Noni

Lo **noni** (o nooni, noone) es una lenga beboïda parlada al Cameron.

## Localisacion
Lo kemezung es parlat dins l'arrondiment de Noni situat dins lo departament de Bui, dins la Region Nèord-Oèst de Cameron.

## Referéncias


## Fonts
*  David Lux (ed.), 2016, *[https://web.archive.org/web/20190929170349/http://nooni.webonary.org/ Nooni-English Dictionary]*, SIL Cameroon.
Vos demandi de vos arrestar !

(en francés, ) es una frasa d'agaçament prononciada per Édouard Balladur, alara Primièr ministre del president francés François Mitterrand e candidat a l’eleccion presidenciala de 1995, al ser de la proclamacion dels resultats del primièr torn d'aquesta darrièra, lo 23 d'abril de 1995, ont ven d'èsser eliminat e deu se desistir al profièch de Jacques Chirac.
Circuit Pau Ricard

vinheta|Vista aeriana dau circuit.
Lo **Circuit Pau Ricard**, o lo «Circuit dau Castelet», es un circuit automobil situat dins lo departament de Var prèp dei comunas de Sinha e dau Castelet.

Lo circuit es nascut en 1970 jos l'impulsion de Pau Ricard, un temps cònsol dau vilatge de Sinha vesin dau site, que voliá crear un eveniment d'amplor internacionala dins la region, ambé lei conselhs de Jean-Pierre Beltoise e qualques autres especialistas de l'espòrt automobil.

Lo Grand Prèmi de França tornèt durant la sason 2018 sul circuit qu'a ja aculhit l'eveniment catòrze còps entre 1971 e 1990.

## Liames extèrnes

* Site oficiau
Lengas jukunoïdas

Las **lengas jukunoïdas**, parladas en Nigèria e en Cameron, constituisson un grop de lengas platoïdas, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas.

## Classificacion

La classificacion del jukunoïd es:
*lengas jukunoïdas centralas
**jukun-mbembe-wurbo 
***jukun 
****hõne
****jan-awei
****jiba
****jibu
****jukun
****wannu
****wapan
****wãpha
***mbembe tigon
***wurbo 
****como karim
****jiru
****shoo-minda-nye
***kpan-icen
****etkywan
****kpan
*kutep

Blench (2019) classa las lengas yukuben dins un grop amb lo kutep. D'autras classificacions las plaçan dins las lengas platoïdas. Parièr per l'akum, qu'es tamben sovent classat dins lo platoïd.

## Referéncias


## Fonts
*  *[https://glottolog.org/resource/languoid/id/juku1257 Classificacion dins Glottolog]*
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Lengas platoïdas

Las **lengas platoïdas** (o lengas nigerianas centralas), parladas en Nigèria e en Cameron, son una proposicion  que constituís un grop de lengas benue-còngo, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas.

## Classificacion
Lo platoïd acampa tres grop de lengas:
*la lengas jukunoïdas
*las lengas kainji 
*las lengas planòl 

Per Blench (2019) las lengas platoïdas son una de las tres brancas del benue-còngo. las autras son lo bantoïd-cross, qu'acampa lo vast ensem bantoïd e las lengas cross river e l'ukaan, una lenga pas classificada.

## Referéncias


## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Lengas planòl

Las **lengas planòl**, parladas en Nigèria, constituisson un grop de lengas platoïdas, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas. Lo nom ven del fach qu'aquelas lengas se troban sus lo planòl central de Nigèria.

## Classificacion

La classificacion del planòl es:
*lengas planòl del nòrd-oèst
*ahwai 
*lengas koro
*lengas hyamicas-gyongicas
*lengas ninzicas
*lengas beromicas 
*lengas alumicas
*lengas planòl centralas
*lengas planòl del sud-èst
*lengas eggonicas-jilicas
*lengas tarokoïdas
*eloyi

## Referéncias


## Fonts
*  *[https://glottolog.org/resource/languoid/id/benu1248 Classificacion dins Glottolog]*
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Lengas alumicas

Las **lengas alumicas**, parladas en Nigèria, constituisson un grop de las lengas planòl, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas.

## Classificacion
La classificacion de l'alumic es:
*alumu
**toro
**alumu
*hasha-sambe
**hasha
**sambe

Per Blench (2019) , l'alumic es una branca de las lengas planòl. Dins la classificacion d'Haspelmath et alii, l'alumic compren tamben las lengas eggonicas-jilicas.

## Referéncias


## Fonts
*  *[https://glottolog.org/resource/languoid/id/alum1249 Classificacion dins Glottolog]*
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Lengas ninzicas

Las **lengas ninzicas**, parladas en Nigèria, constituisson un grop de las lengas planòl, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas.

## Classificacion
La classificacion del ninzic es:
*ninzo
*ce
*bu
*mada
*gbantu
*ningye
*kanufi
*ninkyop-nindem
*ayu

Per Blench (2019) la preséncia de l'ayu dins lo grop ninzic es pas segura. Haspelmath et alii plaçan una autra lenga, lo nungu, dins lo ninzic. Per Blench es una lenga eggonica-jilica

## Referéncias


## Fonts
*  *[https://glottolog.org/resource/languoid/id/alum1249 Classificacion dins Glottolog]*
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
André Minvielle

[vignette|André Minvielle e [Rouen, en abriau 2016]]
**André Minvielle** es un chantador occitan e francés, totparier percussionista e un daus mai pròches collaborators de *Bernard Lubat*. Eu chanta en occitan o en francés, e pratique çò que 'pela *la vocalchimie*, un boiraís de scat, de blues e de rap, qu'eu acompanha quauques còps de viela, de percussions e de bruchatges, d'un porta-votz o de 'na botelha de plastic.

André Minvielle nasquet en 1957 a Pau (Pirenèus Atlantics). Sos parents tenien un bar-restaurant a Pau dins la ruá *des Orphelines*, baptisat *La Mugue*.

## Discografiá
### Albums personaus
* 1998 : *Canto !*, ed. Uz / Harmonia Mundi
* 2004 : *L'ABCD'erre de la vocalchimie*, ed. Le Chant du Monde et Complexe articole de déterritorialisation / Harmonia Mundi
* 2007 : *La vie d'ici bas*, Complexe articole de déterritorialisation
* 2010 : *Follow Jon Hendricks… if you can !!!*, Bee Jazz.
* [2011 : *Tandem*, coma lo Lionel Suarez, Emotive Records.
* 2014 : *Suivez Minvielle If you can !*, coma lo Lionel Suarez.
* 2016 : 1 Time

### Coma lo Marc Perrone
* 1988 : *Velverde*, ed. Le Chant du Monde / Harmonia Mundi
* 1995 : *Jacaranda*, ed. Le Chant du Monde / Harmonia Mundi
* 1998 : *Ciné Suite*, ed. Le Chant du Monde / Harmonia Mundi
* 2001 : *Voyages*, ed. Le Chant du Monde / Harmonia Mundi
* 2004 : *Son Ephémère passion*, ed. Rue Bleue / L'Autre Distribution

### Coma lo Didier Petit
* 2006 : *Naviguer, le chantenbraille*, ed. In Situ

### Autras participacions
* 1990 : *Paris Musette*, ed. La Lichère / OMD
* 1994 : *Scat Rap Jazz cogne*, de la Compagnie Lubat de Gasconha, ed. Uz / Harmonia Mundi
* 2002 : *Nous sommes cernés par les cibles*, ed. Serge Pey, ed. Uz / Harmonia Mundi
* 2004 : *Chansons sous les bombes*, de Guillaume de Chassy e Daniel Yvinec, Bee Jazz.
* 2006 : *Electrizzante*, de Gérard Pansanel, Nord Sud / Nocturne
* 2008 : *À l'attaque !*, de Loïc Lantoine. Chant sur Pierrot e le Manneken Piss II
* 2008 : *Cordéon kaméléon*, de René Lacaille. Chant e percussions sur Sacré lo van, éd. Connecting Cultures Record / G Point Music
* 2012 : *La fête à Boby*, de Jean-Marie Machado & Danzas, Bee Jazz.

### Publicacions
* *Gueules de voix : Suivez l'accent entre Midi et Pyrénées*, (livre + cd) ed. Privat, 2008 

## Referenças
Haitham bin Tariq

**Haitham bin Tariq al Said** (n. 1954) es lo soudan d'Oman dempuèi 2020. Succedís al cosin Qaboos que l'aviá nomenat successor dins una letra de durbir après sa mòrt.
Lengas beromicas

Las **lengas beromicas**, parladas en Nigèria, constituisson un grop de las lengas planòl, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas.

## Classificacion
La classificacion del beromic es:
*berom-iten
**berom
**cara
*iten
*shall-zwall

Blench (2019) classa lo cara dins lo beromic. Dins la classificacion d'Haspelmath et alii, la lenga es restacada a las lengas planòl centralas.

## Referéncias


## Fonts
*  *[https://glottolog.org/resource/languoid/id/bero1251 Classificacion dins Glottolog]*
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*