1995

*Aquesta pagina concernís l'an *** del calendièr gregorian.*


== Eveniments ==

=== Occitània ===

*

=== França ===

Debanament de la 7 eleccion presidenciala de la V Republica lo [[23 d'abril|23 d'abriu]] e lo [[7 de mai]]. Lo premier torn s'acabèt per la victòria suspresa de [[Lionel Jospin]] ([[Partit Socialista|PS]]) amb 23,3% dei sufragis e de [[Jacques Chirac]] ([[Rassemblament dau Pòble Francés|RPR]]) amb 20,8%. Lo Premier ministre [[Édouard Balladur]] (RPR/UDF, 18,6%), [[Jean-Marie Le Pen]] (FN, 15,00%), [[Robert Hue]] (PCF, 8,64%), [[Arlette Laguiller]] (LO, 5,30%), [[Philippe de Villiers]] (MPF, 4,74%), [[Dominique Voynet]] (Les Verts, 3,32%) e [[Jacques Cheminade]] (0,28%) foguèron eliminats. Au segond torn, [[Jacques Chirac]] foguèt elegit amb 52,64% dei sufragis. [[Alain Juppé]] foguèt nomat cap dau [[govèrn]] per remplaçar [[Édouard Balladur]]. Coma son predecessor, adoptèt una politica liberala qu'entraïnèt una aumentacion rapida de son impopularitat. A la fin de l'annada, son projècte de reforma dau sistèma de retirada dau sistèma public e de la seguretat sociala entraïnèron un movement de grèvas duras e lòngas. Lo 15 de decembre, deguèt finalament cedir e retirar son projècte.

=== Euròpa ===

* 

=== [[America]] ===

==== [[Peró]] ====



Au començament de l'annada, acomencèt una guèrra novèla còntra [[Eqüator (país)|Eqüator]] a prepaus de la definicion de la [[frontiera]] entre lei dos país ([[Guèrra de Cenepa]]). Ben preparada, l'armada eqüatoriana aviá installat plusors pòstes dins una zòna revendicada per lei dos país e mandat de fòrças importantas. Aquò li permetèt de resistir a una tiera d'ofensivas perovianas. En parallèl, de negociacions acomencèron per reglar lo conflicte frontalier sota la pression d'[[Argentina]], de [[Brasil]], de [[Chile]] e sustot deis [[Estats Units d'America]]. Lei dos país acceptèron finalament la creacion d'una zòna demilitarizada e la dubertura de negociacions vertadieras (→ [[1998]]).

Après aqueleis eveniments, reeleccion aisada dau president [[Alberto Fujimori]] ([[Cambio 90]], 64,3%) còntra l'ancian secretari dei [[ONU|Nacions Unidas]] [[Javier Pérez de Cuéllar]] ([[Union per Peró]], 21,5%) lo 9 d'abriu. Pasmens, aquela victòria marquèt l'apogèu d'[[Alberto Fujimori]] que sa popularitat foguèt pauc a pauc minada per l'autoritarisme de son regime e mai d'un escandòl de [[corrupcion]].

=== Arts ===

*

=== Sciéncias e tecnicas ===

* 7 de decembre : començament de la mission *Galileo'' a l'entorn de Jupitèr.

### Economia

* 

## [[:Categoria:Naissença en |Naissenças]]
* 2 de febrièr - Arfa Karim, estudianta paquistanesa (m. 2012)
* 3 d'abril - Adrien Rabiot, fotbolaire francés
* 28 d'abril - Nadine Jarosch, gimnasta alemanda
* 29 de setembre - Alice Matteucci, jogaira de tennis italiana

## [[:Categoria:Decès en |Decèsses]]
* 2 de genièr - Siad Barre, dictator de Somalia (n. 1902)
* 17 de genièr - Miguel Torga, escrivan portugués (n. 1907)
* 18 de genièr - Adolf Butenandt, quimista alemand, Prèmi Nobel (n. 1903)
* 4 de febrièr - Patricia Highsmith, escrivana americana (n. 1921)
* 1 de març - Georges J. F. Köhler, biològ alemand, Prèmi Nobel (n. 1946)
* 14 de març - William Alfred Fowler, fisician american, Prèmi Nobel (n. 1911)
* 2 d'abril - Hannes Alfvén, fisician suedés, Prèmi Nobel (n. 1908)
* 18 d'abril - Arturo Frondizi, president d'Argentina (n. 1908)
* 25 d'abril - Ginger Rogers, actritz americana (n. 1911)
* 14 de mai - Christian B. Anfinsen, quimista american, Prèmi Nobel (n. 1916)
* 18 de mai - Henri Laborit, biològ e filosòf francés (n. 1914)
* 24 de mai - Harold Wilson, primièr ministre britanic (n. 1916)
* 8 de junh - Juan Carlos Onganía, president d'Argentina (n. 1914)
* 23 de junh - Jonas Salk, mètge american, inventor de la vaccina contra la poliomieliti (n. 1914)
* 25 de junh - Ernest Thomas Sinton Walton, fisician irlandés, Prèmi Nobel (n. 1903)
* 30 de junh - Sicco Mansholt, president de la Comission Europèa (n. 1908)
* 29 de junh - Lana Turner, actritz americana (n. 1921)
* 4 de julhet - Eva Gabor, actritz ongresa (n. 1919)
* 5 de julhet - Takeo Fukuda, primièr ministre de Japon (m. 1905)
* 17 de julhet - Juan Manuel Fangio, pilòt argentin de Formula 1 (n. 1911)
* 9 d'agost - Jerry Garcia, musician american (Grateful Dead) (n. 1942)
* 21 d'agost - Subrahmanyan Chandrasekhar, fisician indian, Prèmi Nobel (n. 1910)
* 9 d'octobre - Alec Douglas-Home, primièr minister britanic (n. 1903)
* 4 de novembre - Ichak Rabin, primièr ministre d'Israèl (n. 1922)
* 4 de novembre - Gilles Deleuze, filosòf francés (n. 1925)
* 22 de decembre - James Meade, economista britanic, Prèmi Nobel (n. 1907)
* 25 de decembre - Dean Martin, actor american (n. 1917)

## [[Prèmi Nobel]]
* Prèmi Nobel de Fisica : Martin Lewis Perl, Frederick Reines
* Prèmi Nobel de Quimia : Paul J. Crutzen, Mario J. Molina, Franklin Sherwood Rowland
* Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina : Edward B. Lewis, Christiane Nüsslein-Volhard, Eric F. Wieschaus
* Prèmi Nobel de Literatura : Seamus Heaney
* Prèmi Nobel de la Patz : Joseph Rotblat e Conferéncia Pugwash
* Prèmi Nobel d'Economia : Robert Lucas Jr

__NOTOC__
__NOTOC__