open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Retrait de Diego de Covarrubias e Leiva (El Greco)

***Retrait de Diego de Covarrubias e Leiva*** es una òbra del pintor manierista El Greco. Se tracta d'un òli sobratz taula de 68 cm x 57 cm. Data de 1600 e s'exibís en lo Musèu d'El Greco, en Toledo.

Après lo sieu aprendissatge en Venècia e Roma, una de las aportacions mai importantas d'El Greco foguèt la produccion de retraits, que destaquèt entre el los retratats de mièg còs o bust sobratz un fons indefinido. El Greco aguèt de pas conéisser en persona al teólogo Diego de Covarrubias, doncas moric lo meteis an en qu'arribèt en Toledo, mas pintèt aqueste retrait sieu tre lo realizat al natural per Alonso Sánchez Coello en 1574.

En el destaca la serenitat contenuda del retratat, qu'ocupèt de nautes cargues de l'ierarquia eclesiastica. En la part centrala apareis la figura masculina. Amie una crotz pectoral, subjècta per una cinta blanca a la nautor del pitrau. Aqueste pectoral d'aur e esmeraldas, en forma de crotz latina, es un simbòl de la dignitat, pròpri dels avesques.

## Referencias

## Bibliografia
*
Brahim Ghali

**Brahim Ghali** (nascut en 1946) es un òme politic saharauí. Lo 9 de julhet de 2016 es elegit president del Sahara Occidental.
Patric Rós

thumb|200px|Right|Patric Rós
**Patric Rós** (en francés *Patric* *Roux* (Sarlat, 23 de març de 1963) es un òme de cultura occitan e un politician de la region Lengadòc Rosselhon Miègjorn Pirenèus. 

## Biografia
Director del festenal Estivada de Rodés fins a julhet de 2015.

Es elegit al Region LRMP lo 13 de decembre de 2015, e nomenat delegat a la lenga e la cultura occitanas.

Es nomenat vice-president de l’Ofici public de la lenga occitana e president del CIRDÒC.

## Engatjament politic
En 2015 se presentèt a las eleccions regionalas, dins lo quadre d'un acòrd entre EELV e lo Partit Occitan dont es membre dins lo departament d'Aude.
.ses

**** (acorcha de *Société Européenne des Satellites*, "Societat europèa de satellits", en francés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 9 de julhet de 2016.

## Referéncias
Leon VII

**Leon VII** (mòrt lo 13 de julhet de 939) foguèt lo 126 papa de la Glèisa Catolica dau 3 de genier de 936 au 13 de julhet de 939. Succediguèt a Joan XI (931-935) e foguèt remplaçat per Estève VIII (939-942).

Monge benedictin nascut en Roma, venguèt papa gràcias au sostèn d'Alberic II de Spoleto. Durant son pontificat, favorizèt la reforma deis òrdres monastics e menèt divèrsei negociacions per restablir la patz entre lei princes italians.

## Liames intèrnes

* Lista dei papas.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Mwami

**Mwami** es un títol portat per lei sobeirans de plusors reiaumes de la region dei Grands Lacs (Rwanda, Burundi, Maniema...) e per lei caps de tres tribüs de Zambia (Ila, Lenje e Tonga).

## Liames intèrnes

* Sobeiran.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
.intuit

**** ("aver la sentida", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 12 de julhet de 2016.

## Referéncias
Theresa May

**Theresa Brasier, **esposa **May** (nascuda lo 1èr d'octobre de 1956 a Eastbourne) es una femna politica britanica. Foguèt primèra ministra del Reialme Unit entre julhet de 2016 e julhet de 2019.
En 2019, capitèt pas de far adoptar son accòrd de sortida del Reialme Unit de l'Union europèa, deguèt retardar la data del Brexit e de cara a una fòrta desfisança dins sa majoritat, daissèt lo cap del Partit conservatior. Demissionèt puèi de sa foncion de Primièr ministre, a la seguida de l’eleccion de Boris Johnson al cap de son partit.
Wenceslao Selga Padilla

**Wenceslao Selga Padilla** (Tubao, provincia de La Union, Filipinas, 29 de setembre de 1949 - Ulaan Baatar, 25 de setembre de 2018) foguèt un avesque filipin, dempuei 2 d'agost de 2003 avesque-prefècte d'Ulaan Baatar, Mongolia.; 

Foguèt consagrat prèire scheutista en 1976. 

Lo 2 d'agost de 2003 foguèt fach avesque-prefècte d'Ulaan Baatar e consacràt dins la Catedrala de Sant Pèire e Sant Pau pel cardinal Crescenzio Sepe. 

Dins son ministèri, s'ocupa dels enfants de las carrièras, dels sens sosta, dels andicapats e dels vièlhs.

Defuntèt lo 25 de setembre de 2018.

## Referéncias

## Ligams extèrnes

* Wenceslao Selga Padilla - Catholic-Hierarchy
Albert Dasí

**Albert Dasí i Aloi** (Bétera, País Valencian, 15 de novembre de 1959) es un ensenhaire e escrivan valencian. A mai de son trabalh dins l'escòla Gavina de Picanya e de son prètzfach d'escrivan d'òbras dirigidas mai que mai al jovent, a collaborat dins mantes jornals e revistas coma lo *[[Diario de Valencia]]* o *[[Vilaweb]]*. Obtenguèt lo prèmi *Guillem Cifré de Colonya* en 1990 per son libre *El gran invisible*.

## Òbras
* *Palpa la por* (1990)
* *Zombis per a Guillem* (1991)
* *El gran invisible* (1991)
* *Rom, senyor de la Calderona* (1994)
* *La reina Tarel·la* (1995)
* *Parada a Capbanda* (2001)
* *Ulisses* (2001)
Vielha (Val d'Aran)

thumb|250px|Era comuna (ajuntament) de Vielha
**Vielha** ei ua vila occitana e era capitau dera Val d'Aran. Cap deth municipi de Vielha e Mijaran e deth terçon de Castièro compte aperaquí 4.000 abitants (Vielha e Mijaran n'avie 5.474 abitants en 2014). Situada a 974 m d'altitud e ara confluéncia de Garona e der arriu Nere, aucupe ua posicion centrala laguens era val.

## Istòria
Era fondacion de Vielha semble pro antiga que se tròbe en ua situacion centrau, ara interseccion de divèrsi camins, coma eth camin reiau, que comunicaven era part nauta e bassa dera Val. Atau siguèc tradicionaument eth centre neuralgic e mès poblat d'Aran.

Eth centre originau dera vila se localizave long der arriu Nere. Antigament Vielha comptave un castèth que se trobave ath costat dera Glèisa de Sant Miquèu.

Era expansion notabla dera vila en sègle XIX se hec cap ath nòrd, totun ei gràcies ath torisme que Vielha cresquèc considerablament a partir dera segona mitat deth sègle XX. En 1970 estèc fusionada dens eth municipi de Vielha e Mijaran.

Pr'amor dera sua proximitat a Nere patiguèc periodicament grèus aigats, que es mès grèus e recents siguèren en 1938 (tombèc 20 cases) e dempús en novembre de 1982.

## Lòcs d'interès
thumb|350px|Vista de Vielha ara fin deth sègle XIX
* Glèisa de Sant Miquèu
* Musèu dera Val d'Aran
Corsa de fons

La **corsa de fons** o **corsa longa distància** o encara **corsa d'endurança** designa la corsa a pè sus una distància d'al mens . Fisiologicament, es un esfòrç implicant principalament un processús metabolic aeròbi (produccion d'energia per consomacion d'oxigèn) e que demanda de capacitats fisicas d'endurança.

Entre los mamifèrs, los umans son plan adaptats a la corsa sus longa distància, a l'opausat dels autres primats. Una ipotèsi scientific suggerís que la corsa d'endurança seriá apareguda dins lo genre Homo pr'amor que lo desplaçament sus de grandas distàncias melhorava las probabilitats de trobar de carrònhas e permetiá la caça a l'aganiment. Aquela capacitat de corsa d'endurança se retròba tanben en çò dels ongulats migrators e un pichon nombre de carnivòrs terrèstres, coma can, lop e ièna.
Mièg fons

Las corsas de **mièg fons** son d'espròvas d'atletisme d'una distància compresa entre 800 e 3 000 m. Mai longas que los esprints e mai cortas que las corsas de fons, aquelas corsas son representadas per lo 800 mètres, lo 1 500 mètres e lo 3000 mètres steeple als Jòcs Olimpics e al Campionat del Mond d'atletisme.
Maraton

Lo **maraton** es una espròva d'atletisme. Es  una corsa de fons de 42,195 quilomètres, que generalament clausura los Jòcs Olimpics d'estiu.

La maraton es vengut una espròva fòrça populara e se n'organizan dins lo mond entièr. Los mai importants son los que se celebran cada an a Londres, Boston, Chicago, Nòva York e París.

Lo maraton ten una longa e curiosa istòria. Son origina se tròba dins la gèsta del soldat grèc Fidipides, que en l'an 490 aC moriguèt de fatiga après d'aver corregut 42 quilomètres entre Maraton (Grècia) e Atenas per anonciar la victòria sus l'armada persa.
Ataca de Niça (2016)

thumb|350px|Localizacion de l'ataca dins Niça
L’**ataca dau 14 de julhet de 2016 a Niça** es una tuada amb un camion que se passèt a Niça (Occitània) lo sera dau 14 de julhet de 2016.

Lo menaire, Mohamed Lahouaiej-Bouhlel, ronça un camion al moment de la fèsta nacionala francesa. Tua 86 personas e ne nafra mai de 400. L’atac es clamat l’endematin per l’Estat Islamic. L’enquèsta a pas encara establit de ligam entre lo menaire e aquela organizacion.

Lo 5 d'agost un omenatge local fa ausir de cançons en occitan ("Nissa la Bella" e "Pantaia un pauc" cantats per Zine).

## Referéncias
Doris Bures

**Doris Bures**, (3 d'agost de 1962) es una femna politica austriaca membre del Partit Social Democrat Austriac  (SPÖ). Foguèt,  amb Karlheinz Kopf e Norbert Hofer copresidenta per interim d’Àustria entre julhet de 2016 e genièr de 2017..
Karlheinz Kopf

thumb|Karlheinz Kopf (2013)
**Karlheinz Kopf**, nascut lo 27 de junh de 1957, es un òme politic austriac membre del Partit Popular Austriac  (ÖVP). Foguèt,  amb Doris Bures e Norbert Hofer copresident per interim d’Àustria entre julhet de 2016 e genièr de 2017.
Norbert Hofer

**Norbert Hofer**, nascut lo 2 de març de 1971, es un òme politic austriac membre del Partit de la Libertat Austriac  (FPÖ). Foguèt,  amb Doris Bures e Karlheinz Kopf copresident per interim d’Àustria entre julhet de 2016 e genièr de 2017.
.nationwide

**** (nom de marca) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 15 de julhet de 2016.

## Referéncias
Silvana Mangano

200px|left|thumb|Silvana Mangano en ''Anna'' (1951)

**Silvana Mangano** (Roma, 23 d'abril del 1930 – Madrid, 16 de decembre del 1989) foguèt una actritz italiana de cinèma. Se formèt coma dançaira e s'ajudèt economicament coma modèl. 

En 1946, a 16 ans, Mangano ganhèt lo concors de beutat Miss Roma. Un an pus tard, foguèt una de las gojatas del concors Miss Itàlia. L'actritz potenciala Lucia Bosè se convertiguèt en  "La Reina", entre Mangano e qualques autras estelas futuras del cinèma italian coma Gina Lollobrigida, Eleonora Rossi Drago e Gianna Maria Canale.

Lo primièr contacte de Mangano amb lo cinèma debanèt per la siá relacion romantica amb l'actor Marcello Mastroianni. Aiçò la portèt a un contracte, e mai se passariá qualque temps a pujar a la reputacion internacionala amb la siá impressionanta interpretacion en *Arròs amar* de Giuseppe De Santis, del 1949. Lo 1950, trabalhèt al bòrd de Amedeo Nazzari en *Il brigante musolino.* 

Malgrat que jamai arribèt pas a la nautor de las siás contemporanèas Sophia Loren e Gina Lollobrigida, Mangano demorèt coma unas de las estelas favoritas entre los ans 1950 e 1970, en apareissent en *Ana* (Alberto Lattuada, 1951), *Lo Oro di Napoli*, (Vittorio De Sica, 1954), *Mambo* (Robert Rossen, 1954), *Teorema* (Pier Paolo Pasolini, 1968), e *Morte a Venezia* (Luchino Visconti, 1971).

Se maridèt amb lo productor d*'Arròs amar*, Dino De Laurentiis, qu'aguèt amb el quatre filhs, un que, la siá filha Raffaella, ne va coproduir amb lo sieu paire una de las darrièras pelliculas de Mangano, *[[Dune (Roman)|Dune]]* (David Lynch, 1984).

Silvana Mangano Moriguèt de càncer de palmon a Madrid, a l'edat de 59 ans.
Alamanda de Castelnau

**Alamanda de Castelnau** (...-1223) foguèt una trobairitz qu'escriguèt una tenso amb Guiraut de Bornelh nomenada *S'ie.us qier conseill, bella amia Alamanda*. Ne demòra solament aquesta tenso, de la sieuna òbra. Abans se podiá pensar qu'Alamanda de Castelnau non aviá existit e qu'aquesta tenso èra estat escricha solament per Giraud de Bornelh. Totun, lo sieu nom es estat trobat demest lo d'autras tres trobairises e una d'elas èra la trobairitz Lombarda. Tot aquò a fach pensar que probablament existiguèt vertadièrament e que tanben foguèt fòrça importanta dins l'atmosfèra occitana dels trobadors d'aquela epòca. 

Aquesta trobairitz foguèt, solide, Alamanda de Castelnou o Castelnòu, que nasquèt en 1160. Foguèt activa coma poetessa per un espaci cuert de temps e solament mentre qu'èra jova e viviá a la còrt de Raimond V de Tolosa. Maridèt après Guilhèm de Castelnau per dintrar, fin finala, en la glèisa de Sant-Esteve de Tolosa. Moriguèt en 1223.

### Bibliografia
· (EN) Bruckner, Matilda Tomaryn; Shepard, Laurie; and White, Sarah. Songs of the Women Troubadours. New York: Garland Publishing, 1995. ISBN 0-8153-0817-5.
Olivièr lo Templièr

**Olivier lo Templier** (...-...) foguèt un cavalièr templari e trobador probablament catalan. Es nomenat dins un cançonièr amb lo nom de  *lo templièr En'Olivier*, ont s'a trobat la sieuna unica peça qu'a demorat fins uèi lo jorn, *Estat aurai lonc temps en pessamen*. Poiriá èsser lo meteis **Ramon Oliver** qu'es comandant d'un Ostal del Temple a Gardeny al sètge de Lhèida en 1295. Non a d'èsser confndut amb un autre trobador templièr, Ricaut Bonomel, qu'aviá un estil fòrça desparièr e qu'escriguèt a Tèrra Santa. 

La sieuna cançon foguèt ben classada pr'amor que faguèt una referéncia a la flota dels crosats que sortiguèt de Barcelona en 1269 e qu'aviá coma cap Jacme I d'Aragon. Olivèr escriguèt la cançon per Jacme I de qu'èra un admirator e per la capitada dels barons catalans.

L'dentitat catalana d'Oliver a pogut èsser confirmada per divèrsas pròvas trobadas en la meteissa cançon coma nomenar lo sénher de Gelida,  Guerau de Cervelló, que benlèu n'èra familha. Al delà d'aquò, dins lo sieu escrit i a fòrça catalanismes maugrat qu'aquò poiriá èsser una fauta dels copistas e non pas d'el. Que foguèsse un afogat de Jacme I non pòt, totun, èsser considerat coma una pròva mai de la sieuna catalanitat.

### Bibliografia
·  (ES) Martín de Riquer. Los trovadores: historia literaria y textos. 3 vol. Barcelona: Planeta, 1975.
Bonafós

**Bonafós** (...-...) foguèt un trobador o mai probablament un joglar occitan auvernhat, de Velai, Gavaudan o Vivarés.

I a qui ditz tanben qu'èra originari d'Orlhac e que non aimava los sieus abitants ne aquestes l'aimavan pas gaire coma se pòt veire en aqueste partiment qu'envièt a Cavaire.

## Partimen amb Cavaire
  
 [Cavaire]
  Bonafos, yeu vos envit
  e fatz vos un partimen
  qu'aiatz domn'ab cors complit,
  bell'e bon' et avinen,
  o a tot vostre talen
  detz borzes d'arsselhs qu'estan
  a Orlac al vostre dan.
  Ara parra, N Bonafos.
  s'etz plus mals que amoros.

  [Bonafos]
  Cavaire, leu ai chauzit
  e respondrai vos breumen:
  mais am vilan deschauzit
  quan l'atene si mantenen
  que la belh'en cuy m'entren.
  E dic vos, quossi que ss'an,
  s'ieu.n tene detz a mon talan
  huelhs n'auray e.ls companhos
  o semblaran del pe vos.

  [Cavaire]
  En Rossinier deschauzit,
  cobe, paubre, mal-dizen,
  pretz avetz mes en oblit
  e la dona avinen,
  per dire deschauzimen
  del onrat poble prezan
  d'Aorlac, que.us volon tan
  que, si.n fosson poderos,
  vos agratz nom Malafos!
   
  [Bonafos]
  Ben aia selh que.us ferit,
  Cavaire, del ferramen
  que tan gen vos meschauzit
  qu'anc pueys non anetz corren!
  Merce.y fetz e chauzimen,
  que romieus, so.n van comtan,
  anavatz estrangolan;
  e selh que vay ab lairos
  tanh l'en aitals guazardos.

  [Cavaire]
  Vielh rossi, vairatz truan,
  com a lop vos van cridan
  ylh d'Aorlac, e membre vos
  tot jorn vostras tracios.

  [Bonafos]
  Per aquo n'anatz e clopchan,
  Cavair' e non. sabetz tan,
  e.us n'es pus breus lo talos
  quar doretz motz adiros 

## Notas
Estève VIII

**Estève VIII** (mòrt en octòbre de 942) foguèt lo 127 papa de la Glèisa Catolica dau 14 de julhet de 939 a octòbre de 942. Succediguèt a Leon VII (936-939) e foguèt remplaçat per Marin II (942-946).

Son pontificat es mau conegut mai coma son predecessor, deguèt servir la politica italiana d'Alberic II de Spoleto. En revènge, demorèt independent per dirigir leis afaires espiritualas de la Glèisa. Contunièt ansin l'òbra de reformas monasticas iniciadas en França e en Itàlia. Aguèt tanben un ròtle important dins la reconóissença de Loís IV de França per sei barons.

## Liames intèrnes

* Lista dei papas.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Lubudi (afluent del Lualaba)

vinheta|Lo riu Lubudi es un afluent del riu Lualaba.
Lo riu **Lubudi** es un fluvi de la provincia de Katanga (Republica Democratica del Còngo), e a la sieuna origina dins lo territòri de Mutshatsha. Se geta dins lo fluvi Còngo ont ja es nomenat Lualaba, dins lo territòri de Kamina.

## Geografia

Maugrat qu'a lo meteis nom, aqueste fluvi non passa pas per Lubudi, un territòri e localitat de Katanga.
Prefectura apostolica d'Ulaan Baatar

La **prefectura apostolica d'Ulaan Baatar** (en latin, *Praefectura Apostolica Ulaanbaatarensis*) es l'unica division diocesana de la Glèisa Catolica Romana en Mongolia.

La prefectura foguèt instituïda en 1922 e dempuèi 2002 ten son avesque pròpri.

Son sèti es la catedrala de Sant Pèire e Sant Pau d'Ulaan Baatar e son avesque actual es lo paire Giorgio Marengo. Lo primièr, just abans lo paire Marengo, foguèt paire Wenceslao Selga Padilla.

En 2014 èra compausada de sièis parròquias, quatre a Ulaan Baatar (Sant Pèire e Sant Pau, Santa Maria, Santa Sofia e Bon Pastor), una a Darkhan (Santa Maria - Secors dels Crestians) e una a Arvayheer (Santa Maria Maire de la Misericòrdia).

De batejats n’i a 919.

## Ligams extèrnes

* Catholic-Hierarchy
Pàvel Sheremet

thumb|250px|Pàvel Sheremet en setembre de 2014
**Pàvel Grigòrievich Sheremet** (en bielorús: **Павел Рыгоравіч Шарамет**; en rus: **Павел Григорьевич Шеремет**; Minsk, Bielorussia, 28 de novembre de 1971 - Kyiv, Ucraïna, 20 de julhet de 2016) foguèt un jornalista russobielorús. Jornalista contestatari, èra estat un dels critics mai veements contra lo govèrn de Lokashenko, çò que portèt a son empresonament en 1997 en Bielorussia amassa amb Dmitri Zavadski. Aprèp aver demissionat de Canal 1 Russia en julh de 2014, se n'anèt trabalhar en Ucraïna. 

Ferotge critic del president rus Vladímir Pótin, moriguèt assassinat a Kyiv lo 20 de julh de 2016 aprèp que sa veitura explotèsse.
Boris Johnson

**Alexander Boris de Pfeffel Johnson**, mai conegut coma **Boris Johnson** (Nòva York, Estats Units, 19 de junh de 1964) es un jornalista, istorian e actual primièr ministre del Reialme Unit. Cònsol de Londres entre 2008 e 2016, e tanben membre del Parlament del Reialme Unit amb lo Partit Conservador foguèt puèi, secretari d'Afars Estrangièrs del govèrn de Theresa May.
Personatge carismatic e traversièr que foguèt amb lo menaire de l'UKIP, Nigel Farage, un dels menaires mai visibles e notables del movement eurosceptic que portèt al Brexit, es famós per sos comentaris e remarcas de tendéncia racista, xenofòba e tanben omofòba. 
En 2019, après la demission de Theresa May, ganhèt las eleccions a la direccion del Partit conservador e foguèt nomenat primièr ministre.
Morteiròu

**Morteiròu**, nom occitan a verificar , en francés *Morterolles*, es una anciana comuna occitana, situada dins lo departament de Cruesa e l'anciana region de Lemosin e la novela region Aquitània Lemosin Peitau e Charantas. Dempuei 1964, la comuna fai partida de Sent Pardós e Morteiròu.

## Geografia
L'altitud dau vilatge es a l'entorn de 650 m.  

## Toponimia
Lo nom de la comuna (atestacion *Morteyrouls* en 1648) seriá un diminutiu de *mortier* e vendriá dau latin *mortariolum*, diminutiu de *mortarium*, « mortier », emb un sens que seriá *fanha*, *gaulha*, *tòlha*, *brauda*. La situacion geografica, a meitat penda, explica pas aqueu sens emb evidéncia e lo vilatge deviá èsser ni pus ni mens fanhós que los autres.

Una autra etimologia, totjorn emb lo sufixe *olu-*, en fai un diminutiu de *mostier* .

## Istòria
En 1964, la comuna fuguèt estachada a la de Sent Pardó(s) e La Vau. La comuna novèla prenguèt lo nom de Sent Pardós e Morteiròu.

## Administracion

## Demografia

* Après 1964, la populacion es recensada dins la comuna de Sent Pardós e Morteiròu. **Las donadas situadas a la dreita dau grafic son las d'aquesta comuna** e son necessàrias per lo far foncionar. 

## Luòcs e monuments

## Personalitats liadas emb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
.bestbuy

**** ("Best buy", *melhora crompa*, en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 19 de julhet de 2016.

## Referéncias
Tony Bennett

**Anthony Dominick Benedetto**, de nom artistic **Tony Bennett** (n. Queens, Vila de Nòva York, 3 d'agost de 1926) es un cantaire nòrd-american d'originas italianas, un dels darrièrs grands *crooners* de mejans del sègle XX, encara en actiu amb 89 ans d'edat. Remembrat per succèsses coma "*Blue Velvet*" e "*I Left My Heart In San Francisco*", lo sieu repertòri se basa en estandards o cançons classicas de la musica populara, majorment balades e Jazz. Tony Bennett es estat vist coma l'etèrn rival de Frank Sinatra, se se van plan professar mutuala admiracion e grauèron amassa lo celèbre tèma "New York, New York".

## Referéncias
.tiaa

**** (acorcha de "Teachers Insurance and Annuity Association", nom de marca) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 20 de julhet de 2016.

## Referéncias
San Antonio (Tèxas)

**San Antonio** es la segonda vila mai granda de Tèxas e la setena vila mai poblada dels Estats Units. Al recensament de 2006, teniá tot just 1,3 milions de personas e son aira metropolitana n'acomolava quasi dos milions, la 29a mai granda del país. San Antonio, qu'es lo sèti del comtat de Bexar, cobrís 1.067 quilòmetres carrats entre lo limit nòrd de la region sud de Tèxas e lo limit sud de la region centrala de Tèxas. Son influéncia se fa sentir dins tot lo sud e sud-oèst dels Estats Units.
.rightathome

**** (nom de marca de Johnson) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 21 de julhet de 2016.

## Referéncias
La Molèra

**La Molèra** (en francés: *Lamolère*) qu'ei ua anciana comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. 

## Geografia
## Toponimia
La Molèra (atestacion *La Moulère* en 1714) que vien deu gascon *molèra*, « lòc ont i a un molin ». Que n'i avèva un, benlèu, sus Estrigon, lo riu qui i passa .

## Istòria
La Molèra qu'annexè *Martiens* (en francés), énter 1790 e 1794, que donè *Martiens* a Sent Perdon en 1822, puish que estó annexada per Campet entà formar la comuna navèra de Campet e La Molèra en 1823 . 

*Martiens* qu'èra benlèu de la comuna de Campet e non pas de La Molèra, en 1822 .

## Administracion
## Demografia
1793 : 270; 1800 : 282 abitants; 1806 : lacuna .
## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Áŋpó Lúta

**Áŋpó Lúta** ("auba roja", en lacòta) es lo nom d’un terrenh de 8 ectaras donat als lacòtas en 1991. Se tròba pròche Faussèrgas en Albigés.

## Referéncias
Atemptat de 2016 a Ansbach

Lo 25 de julhet de 2016 una explosion kamikaza fa dotze nafrats a Ansbach (Alemanha).

## Referéncia
.https://conflitsfr.wordpress.com/2016/07/25/allemagne-explosion-dans-un-restaurant-en-baviere/.[ALLEMAGNE] : Explosion dans un restaurant en Bavière
Sant Jòrdi de Velai

**Sant Jòrdi de Velai** o **Sant Jòrdi del Puèi** seriá lo primièr avesque de Velai segon una légenda de l'Edat Mejana. Seriá estat un dels 72 discípols de Jèsus e, atal coma sant Front de Peireguers, seriá vengut evangelizar las Gàllias. Lo fèstan lo 10 de novembre.

## Biografia o legenda
Sant/sent Jòrdi/Juèri/Jòri/Jòrgi/Jòrli, seriá vengut avesque/bisbe del Puèi cap a 480. Supausan que foguèt lo primièr sant entre los avesques del Puèi. Als sègles VII o VIII, lo cresián mandat per Sant Pèire, benlèu perque del temps del rei, Euric, qu'èra arian, Jòrdi deguèt anar a Roma amb Sant Front de Peireguers per tal de recebre del Papa l'ordinacion episcopala. Creson qu'evangelizèt las campanhas .

## Toponimia
Es malaisit de conéisser s'un lòc es nommat del nom de Sant Jòrdi de Velai o de son omonime pus conegut, Sant Jòrdi de Lydda, lo sant sauroctòn. 
## Nòtas e referéncias
Emilio Estevez

thumb|250px|Emilio Estevez en 2006
**Emilio Estevez** (Staten Island, Nòva York, 12 de mai de 1962) es un actor, realizador e scenarista american. Es lo filh de l'actor Martin Sheen e lo fraire de Charlie Sheen.
.amfam

**.amfam** (acorcha d’*American Family Insurance*, "asegurança familhala americana" en anglés, nom de marca) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 23 de julhet de 2016.

## Referéncias
Marisa Monte

thumb|250px|Marisa Monte
**Marisa de Azevedo Monte**, mai coneguda coma **Marisa Monte** (Rio de Janeiro, 1 de julh de 1967) es una cantautora e productritz musicala brasiliana. 

## Discografia
* *MM* (1989)
* *Mais* (1991)
* *Verde, Anil, Amarelo, Cor-de-Rosa e Carvão* (1994)
* *Memórias, Crônicas e Declarações de Amor* (2000)
* *Infinito Particular* (2006)
* *Universo ao Meu Redor* (2006)
* *O Que Você Quer Saber de Verdade* (2011)
## Ligam extèrn
* Pagina oficiala de Marisa Monte
Elis Regina

thumb|250px|Elis Regina en concèrt
**Elis Regina Carvalho Costa**, mai coneguda coma **Elis Regina**, escaissada **Pimentinha** o **Elis-cóptero** (Porto Alegre, Brasil, 17 de març de 1945 — São Paulo, 19 de genièr de 1982) foguèt una cantaira brasiliana.

## Discografia
* *Viva a Brotolândia* (1961)
* *Poema de Amor* (1962)
* *Elis Regina* (1963)
* *O Bem do Amor* (1963)
* *Samba - Eu Canto Assim* (1965)
* *Elis* (1966)
* *Elis - Como e Porque* (1969)
* *Em Pleno Verão* (1970)
* *Ela* (1971)
* *Elis* (1972)
* *Elis* (1973)
* *Elis & Tom*, amb Antônio Carlos Jobim (1974)
* *Elis* (1974)
* *Falso Brilhante* (1976)
* *Elis* (1977)
* *Essa Mulher* (1979)
* *Saudade do Brasil* (1980)
* *Elis*, amb Adoniran Barbosa (1980)
Larissa Manoela

thumb|250px|Larissa Manoela en abril de 2016
**Larissa Manoela Taques Elias Santos** (Guarapuava, Brasil, 28 de decembre de 2000) es una actritz, cantaira e modèla brasiliana.
Marin II

[thumb|right|Retrach de Marin II dins la [Basilica de Sant Pau Fòra lei Muralhas de Roma.]]

**Marin II** (mòrt en mai de 946) foguèt lo 128 papa de la Glèisa Catolica dau 30 d'octòbre de 942 a mai de 946. Succediguèt a Estève VIII (939-942) e foguèt remplaçat per Agapet II (946-955).

Nascut dins la ciutat pontificala, foguèt elegit gràcias au sostèn dau duc Alberic II de Spoleto e, coma sei predecessors dirèctes, laissèt a son protector lei decisions politicas. En revènge, poguèt liurament dirigir leis afaires espirituaus de la Glèisa e encoratjar la reforma de la disciplina au sen dei monastèris.

## Liames intèrnes

* Lista dei papas.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Teatre nacional academic azèri d'opèra e de balet

thumb|300px|Vista de l'opèra 
Lo ** Teatre nacional academic azèri d'opèra e de balet** (en azèri: *Axundov Adına Azərbaycan Dövlət Akademik Opera və Ballet Teatrı*) es un teatre d'opèra a Bakó, Azerbaitjan. Foguèt bastit en 1911. Lo teatre foguèt bastit a la demanda de l'entrepreneire milionari Daniel Mailov e finançat pel magnat multimilionari azeriZeynalabdin Taghiyev. Segon una legenda urbana, Mailov e lo sieu fraire foguèron pas convidat al balh d'inauguracion de l'ostal d'un famós cantaire d'opèra de Bakó lo nòu ostal (ara la sedença de SOCAR) foguèt una de las pèças mai destacadas de l'arquitectura de la vila. Doncas, los Mailovs decidiguèron erigir una bastissa de la siá proprietat en superant la fauta de tacte de la cantaira. Lo 1910, la famosa soprano russa Antonina Nezhdanova visitèt Bakó en donant de divèrses concèrts en desparièrs clubs e luòcs d'espectacles. Segon lo promés, Taghiyev paguèt totas las despensas. L'inauguracion oficiala del Teatre dels Mailovs èra programat en 28 de febrièr de 1911.

## Vejatz tanben
* Teatre
* Opèra

## Ligams extèrnes

* Sit internet oficiau de lo Teatre d'Opèra e Balet Academic Estatal d'Azerbaitjan
Pascal Vagnat

**Pascal Vagnat** (Clarmont-Ferrand, 22 de julhet de 1972-La Guerche sur l'Aubois, 30 de mai de 2016) z-èra un vexilològ auvernhat.

Son sit internet "Les Emblêmes de France" z-èra una referéncia dins l’eraldica e la vexilologia de las divisions administrativas francesas.

## Ligams extèrnes
* Sit Les Emblêmes de France
Palairac (Perigòrd)

**Palairac**, prononciat [pɒlɛj’ra] o [palɛj’ra]  (*Paleyrac* en francés), es una anciana comuna d'Occitània, dins la region istorica de Peiregòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
Lo borg es a 140-150 m d'altitud. Es a 2 km de la RD25 Brageirac-Sarlat e de la ribièra de Dordonha, qu'es a 50-60 m d'altitud. Al SSE del borg de termes boscós arriban a 220 m d'altitud.

## Toponimia
Palairac (atestacions *Palairacs*, al sègle XIII, e *castrum de Palayraco*, en 1372) vendriá del nom d'òme gallés *Palarus* e del sufixe *-iacum* , o de *Paliarus/Palearus* e del sufixe *-acum*, latinizacion del sufixe celtic *-ācon-*. Èra donc una anciana propietat gallo-romana.

## Istòria
Emb Cadonh e Urval, la comuna fusionèt coma comuna associada amb Lo Boisson e Cuçac en 1973. La fusion-associacion fusquèt efectiva lo 1èr de genièr de 1974. La comuna novèla pren lo nom del Boisson de Cadonh . 

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna del Boisson de Cadonh èra capluòc de canton; es ara del canton de La Linda.

## Demografia

* Populacion :  ()

## Luècs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben
## Ligams extèrnes
## Nòtas
.discover

**** ("descobrir", en anglés, acorcha de *Discover Financial Services*, nom de marca) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 28 de julhet de 2016.

## Referéncias
Guilhèm Ièr dei Bauç

**Guilhèm Ièr dei Bauç**  (c.1155-1218), èra prince d’Aurenja, e rei d’Arle e Borgonha. Èra de l'ostal dei Bauç.

## Biografia
Filh de Bertand dei Bauç (primièr prince d'Aurenja) e Tiburga de Sarenom, totes dos trobadors. 

En 1214-1215, es nomat per Frederic II rei d'Arles e de Borgonha (comprene vice-rei).

Sosten la crosada de Montfòrt contra leis albigés. Es pres per leis avinhonenc e tiuat per élei.

## Veire tanben
*Lista de trobadors e trobairises
.lilly

**** (acorcha d’Eli Lilly and Company, nom d'un grop farmaceutic american) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 31 de julhet de 2016.

## Referéncias
Jusèp Boya

thumb|Jusèp Boya en 2015
**Jusèp Maria Boya Busquet** (Les, Aran, junhsèga de 1960) ei un istorian e geograf occitan dera Val d'Aran. Ancian director deth Museu d'Istòria de Catalonha, ei dempús eth 26 de seteme de 2014 er actuau director generau de Patrimòni dera Generalitat de Catalonha. 
Ei eth hilh de Pilar Busquet e eth frair dera politiciana Mireia Boya.
Çò de Jèp de Montoya

**Çò de Jèp de Montoya** es un ostal istoric de la vila aranesa de Les. Situat al 8 carrèr Savièla, lo bastiment, inscrich a l'Inventari del Patrimòni Arquitectonic de Catalonha, data del sègle XIX e apartenguèt a Bernat de Ponin. Foguèt renovat completament per l'escrivan e erudit occitan Jèp de Montoya, çò qu'originèt son nom actual.
Illas del Nòrd (Feròe)

La **region de las Illas del Nòrd** (**[[Norðoyar]]** o **[[Norðoyggjar]]** en feroenc,*Norderøerne* en danés) es una de las sièis regions administrativas de las illas Feròe que caup las illas de Kalsoy, Kunoy, Borðoy, Viðoy, Svínoy e Fugloy.

Agropa sièis comunas: Fugloy, Kunoy, Húsar, Hvannasund, Klaksvík e Viðareiði.
Camins de fèrre d'Azerbaitjan

*Camins de fèrre d'Azerbaitjan* (en azèri: *Azərbaycan Dəmir Yolları*, *ADY*) es l'entrepresa estatala de transpòrt ferroviari d'Azerbaitjan. Foguèt creada lo 1991, coma una de las entrepresas successoras de Camins de fèrre Sovietics, après l'escrancament de l'Union Sovietica. Los burèus centrales de la companhiá son dins la capitala, Bakó.

La primièra linha de camin de fèrre a l'Azerbaitjan foguèt plaçada en 1878 e foguèt inaugurat en 1880 en las banlègas defòra de Bakó. Lo camin de fèrre a 176 estacions, dos que Biləcəri (a Bakó) e Şirvan ne son entièrament automatitzades, dotze estacions an de contienedors amb mecanismes adaptats e maquinas, e tres estacions —Keşlə (a Bakó), Gəncə e Xirdalan— son capables de provesir de contienedors nautes de carga.

## Caracteristicas
La ret de 2 918 quilomètres e ample de via de 1.520 mm es electrificada a 3 kV CC. a 2 918 quilomètres de vias de camin de fèrre que 72% d'o 2 117 quilomètres ne son de via unica e 28% o 815 quilomètres son de pistas doblas. De la longitud totala de l'espleitacion de la rota 43% o 1 272 quilomètres son electrificados. A l'entorn de 38% de la longitud de las rotas de camin de fèrre o 1 126 quilomètres son equipats amb blòcs automatics complets e 16% o 479 quilomètres son equipats amb burèus centralitzats.

## Referéncias

## Vejatz tanben
* Gara de Bakó

## Ligams extèrnes

* Sit oficial
Qüartet Weller

Lo **Qüartet Weller** (en alemand, Weller-Quartett) es un qüartet de còrdas austriac, e especialament vienés, fondat en 1958 e que se separèt en 1971 .
## Istòria
Walter Weller, que en 1961 venguèt violon solo de l'Orquèstra filarmonica de Viena, fondèt son qüartet en 1958, qu'aviá 19 ans; los autres participants èran tanben sòcis dels *Wiener Philharmoniker*. En 1959, lo qüartet ganhèt lo concors internacional de qüartet de còrdas de Munic, que sa jurada compreniá los qüartets Amadeus, Beethoven e Végh, e lo Quartetto Italiano. Aprèp un tal succès, los concèrts se multipliquèron per tota l'Euròpa, l'America e l'Asia.

Las obligacions ligadas al trabalh a l'orquèstra limitavan las possibilitats per las repeticions. Se fasián sovent lo ser tard, aprèp las representacions a l'Operà d'Estat. Walter Weller comencèt en 1966 son activitat de cap d'orquèstra e, del mai preniá d'importància, del mai sa carrièra d'instrumentista veniá segondària. Finiguèt que, en 1971, lo Weller-Quartett se dissolguèt . 

## Composicion
### Primièr violon
* Walter Weller, nascut lo 30 de novembre de 1939 a Viena (Austria) , mòrt tanben a Viena lo 14 de junh de 2015 

### Segond violon
* Alfred Staar, nascut a Viena (Austria) lo 2 de junh de 1938 , mòrt lo 28 d'abril de 2000 (a Trenta, val de la Soča, o Isonzo, Eslovènia ?) 
### Alto
* Helmut Weis, nascut lo 20 de junh de 1937 a Viena (Austria) 
### Violoncèl
*  Ludwig Beinl, nascut lo 7 de julhet de 1928 a Viena (Austria), e mòrt lo 3 de març de 2011  
puèi
*  Robert Scheiwein nascut lo 26 de mai de 1935 a Viena, ont moriguèt lo 29 de julhet de 2011 
## Nòtas e referéncias
.mopar

**** (acorcha de *motor parts*, "pèças de motor", nom de marca) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 2 d’agost de 2016.

## Referéncias
Paolo Emili

**Paolo Coimi** dich **Paolo Emili** o **Emilio **(en latin **Paulus Æmilius Veronensis**, sonat en França **Paul Émile**), nascut a Verona ca. 1460, establit en França ca. 1480, mòrt a París lo 5 de mai de 1529, es un umanista, orator e istoriograf, autor d'una istòria de França escircha segond las nòrmas de l'umanisme. Dins las reviradas en italian, francés e alemand d'aquela istòria trobam de las primièras traças del mot occitan/Occitània dins aquelas lengas.

## Biografia
Estudièt la teologia a Roma qu'i trobèt lo cardinal de Borbon que lo faguèt seguir en França entre 1483 e 1487. Tre 1487 escriguèt un *Essai sur les antiquités des Gaules*. Après la mòrt del cardinal (setembre de 1488), ensenhèt la retorica a París. Tre 1489 es oficialament orator e cronicaire del rei amb 180 liuras per an. L'avèsque de París Étienne Poncher li demanda d'escriure una istòria de la monarquia francesa e lo fa per aquò canonge de sa catedrala.
Moriguèt en 1529 e foguèt sebelit dins la catedrala.

## L'istòria de França
L'escritura de l'istòria prenguèt de temps. Quatre libres titolats *De rebus gestis Francorum* pareguèron en 1515, seguits per dos autres en 1519 e un seten en 1520. Quand moriguèt lo 5 de mai de 1529, aviá acabat los libres 8 e 9 e començat lo 10. Lo darrièr libre foguèt adobat per Daniel Zavarisi e l'istòria complèta sortiguèt en 1539 : *De rebus gestis Francorum usque ad 1488 libri X*. L'istòria l'esperlonguèron Arnoul Le Ferron (9 libres de mai, 1555) e Jacob Henricpetri (en 1601).

Una traduccion italiana (per Michele Tramezzini) foguèt publicada a Venècia en 1549. S'i tròba onze còps lo mot *ocitani* (los occitans) e un còp *Ocitania*.

Una traduccion alemanda (per Christian Wurstisen) sortiguèt a Basilèa en 1572. 

De reviradas parcialas en francés sortiguèron en 1556 (los cinc primièrs libres per Jean Regnart, los dos primièrs per Simon de Monthiers). La traduccion complèta per Jean Regnart pareguèt en 1581 (*L'histoire des faits, gestes et conquestes des roys... de France...*).

## Nòtas e referéncias
.gap

**** ("gofre", en anglés, nom de marca) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 4 d’agost de 2016.
## Tanben veire
* .athleta
* .bananarepublic
* .oldnavy

## Referéncias
Gustava Terrassa

**Gustava Terrassa** (Piegròs 1880-Crest, 1953) dit *Lanlèta* èra un poèta occitan.

Sos poètas fuguèron publiats dins *Lo Pitron* (n°92) e dins *Lo Grinhon* (n°65)

## Nòtas e referéncias
Trequina

**Trequina** (**Trecchina** oficialament en italian) es una comuna de la província de Potença, dins la region italiana de Basilicata. Una part de sa populacion es d’origina occitana.

## Tanben veire
* Lista de las comunas occitanas de la Província de Potença
Nòva Aquitània

La region de **Nòva Aquitània** (var. **Nuòva Aquitània**, **Nava Aquitània**; en basco: *Akitania Berria* ; en francés: *Nouvelle-Aquitaine* ; en peitavin-santongés: *Novéle-Aguiéne* ) es una division administrativa e collectivitat territoriala francesa. Compausada de 12 departaments, es majoritàriament occitana, mas s’i parla tanben basco e peitavin-santongés. Lo caplòc es Bordèu. Son còdi geografic (INSEE) es **75**. Sa populacion es de  abitants (% dins la part occitana).

Lo nom provisòri èra compausat dels noms de las regions fusionadas, dins l’òrdre alfabetic. Lo 27 de junh de 2016, lo conselh regional se causís lo nom de Nòva Aquitània.

## Istòria
Creada en 2015, resulta de la fusion de las regions Aquitània, Lemosin e Peitau-Charantas efectiva après las eleccions regionalas de decembre. Lo 1èr de genièr de 2016, lo president del conselh regional de la region fusionada que s’i troba la prefectura (Aquitània) assegura l’interim: es Alain Rousset, qu’es elegit president del novèl conselh regional lo 4 de genièr.
## Composicion de la region

## Populacion

## Lengas

En Nòva Aquitània se parla:
* occitan
* basco
* francés
* peitavin-santongés

## Simbòls

En 2016, la region utiliza dos logos provisòris amb solament de letras, que reprenon lo nom de las tres regions fusionadas, puèi lo nom novèl e los noms ancians. En decembre, Alain Rousset presenta lo logo del leon rotge e l'escut.
## Articles connèxes
* Departaments de Nòva Aquitània
* Arrondiments de Nòva Aquitània
* Cantons de Nòva Aquitània
* Comunas de Nòva Aquitània

## Nòtas

## Referéncias
Chiara Galiazzo

thumb|250px|Chiara en concèrt a Milan en 2014
**Chiara Galiazzo**, mai coneguda artisticament coma **Chiara** (Pàdoa, 12 d'agost de 1986) es una cantaira italiana. Se faguèt conéisser gràcias al programa musical de television *[[X Factor]]* que ne ganhèt l'edicion de 2012.

## Discografia
* *Un posto nel mondo* (2013)
* *Un giorno di sole* (2014)
Evan McMullin

**David Evan McMullin** (Provo, Utah, 2 d'abril de 1976) es un politician e ancian agent de la CIA american. De tendéncia conservadora, e clarament opausat a Donald Trump, anoncièt lo 8 d'agost de 2016 que se presentava coma candidat independent a las eleccions presidencialas dels Estats Units de 2016 per ensajar d'ofrir una alternativa republicana a Trump. Ten aparentament lo supòrt de l'organizacion Better for America, que vòl un candidat independent per encausa de l'impopularitat d'Hillary Clinton e de Trump.
Sapiéncia occitana

***Sapiéncia*** o ***Sapiéncia occitana*** qu'ei un jornau scientific gratuit sus Internet escrit integralament en occitan. 

Lo fondator qu'ei lo jornalista Christian Andreu.

Enter los membres de la redaccion i a lo matematician Joan Glaudi Babois (provençal), lo romanista Michal Čukan (eslovac), lo traductor Remèsi Boi (gascon), l'istoriadora de l'art Giuliana Mulas (sarda) o l'economista Francesc Sangar (catalan).

## Referéncias


## Ligams
* Site web
Christian Andreu

vinheta|Christian Andreu, jornalista (1972)
**Christian Andreu** (Barcelona, 1972) qu'ei un jornalista catalan qui escriu en catalan e en occitan. Foncionari, viu a Reus. Que collabora damb Jornalet, A Vòste, e Ràdio País e qu'ei lo fondator de la revista **[[Sapiéncia occitana|Sapiéncia]]**. Que participa tanben activament a la revista Diu Negre, per las soas criticas literàrias. 

## Nòtas e referéncias
Evaristo Carvalho

thumb|Evaristo Carvalho (2016)
**Evaristo do Espírito Santo Carvalho** (n. 1942) es un òme politic de São Tomé e Príncipe. Ne foguèt primièr ministre dos còps, del 7 de julhet entrò lo 25 d'octobre de 1994, e del 26 de setembre de 2001 al 28 de març de 2002. Lo 7 d'agost de 2016 es elegit president de la republica. Son mandat comença lo 3 de setembre.
Christian Andreu (omonimia)

**Christian Andreu** que pòt èster:
* Christian Andreu (1972), un jornalista catalan
* Christian Roger Andreu (1976), un musicaire occitan
Christian Roger Andreu

**Christian Roger Andreu** (Baiona, 15 de novembre de 1976) sovent aperat Christian Andreu, qu'ei un musicaire occitan de metal. Que jogava la guitarra dens lo grop Familha Artús. Adara que jòga dens lo grop de metal Gojira.
Manuel Pinto da Costa

thumb|Manuel Pinto da Costa
**Manuel Pinto da Costa** (Água Grande, 5 d'agost de 1937) es un economista e òme politic de São Tomé e Príncipe. Ne foguèt lo primièr president de la Republica, de l’independéncia (1975) a 1991. Foguèt tanben elegit pel mandat de 2011 a 2016, que s’acaba lo 3 de setembre.
Illas de São Tomé e Príncipe

Las **illas de São Tomé e Príncipe** son totas dins l’Ocean Atlantic.

## Illas de São Tomé
A despart l’illa granda de Sant Tomàs (São Tomé), las illas son d’illons sens populacion permanenta:
*Ilhéu Boné de Jóquei
*Ilhéu das Cabras
*Ilhéu Catarino
*Ilhéu do Coco
*Ilhéu dos Cocos
*Ilhéu Còracòra
*Ilhéu Gabado
*Ilhéu São Miguel
*Ilhéu Jalé
*Ilhéu dos Mosteiros
*Ilhéu Portinho
*ilhéu Quixibá
*Ilhéu das Rolas
*Ilhéu Santana
*Ilhéus Sete Pedras

## Illas de Príncipe
A despart l’illa granda del Prince (Príncipe), las illas son d’illons sens populacion permanenta:
*Ilhéu Bombom
*Ilhéu Caroço
*Ilhéu Santana (Ilha do Príncipe)
*Ilhéu Tinhosa Grande
*Ilhéu Tinhosa Pequena
Caué

**** es un district de São Tomé e Príncipe sus l'illa de Sant Tomas.

La capitala n’es São João dos Angolares.
Lobata (São Tomé e Príncipe)

**Lobata** es un district de São Tomé e Príncipe sus l'illa de Sant Tomas.

La capitala n’es Guadalupe.
Astier Nicolas

**Astier Nicolas**, nascut lo 19 de genièr de 1989 a Tolosa, es un cavalièr occitan de concors complèt. Als Jòcs Olimpics de Rio en 2016, se ganhat doas medalhas:
* la medalha d'aur per equipas, amb l'equipa de França ligam=|16x16px
* la medalha d'argent individuala ligam=|16x16px
Jòcs Olimpics d'estiu de 2016

Los **Jòcs Olimpics d'estiu de 2016** (Jòcs de la XXXIena olimpiada modèrna) se tenon a Rio de Janeiro, al Brasil del 5 al 21 d'agost.

Recampan mai de 11000 atlètas de 206 comitats nacionals olimpics. 28 espòrts son presents, amb l'arribada del golf e del rugby de 7.

drecha|vinheta|350x350px|Sites de competicion.
Se tenon dins 33 lòcs de 4 sectors de la vila de Rio: Barra, Copacabana, Deodoro e Maracanã.  

En mai de Rio (estadis de Maracanã e Nilton Santos) las espròvas de fotbòl se jògan tanben a Belo Horizonte, Brasília, Manaus, Salvador e São Paulo.
Denis Gargaud Chanut

**Denis Gargaud Chanut**, nascut lo 22 de julhet de 1987 a Ate es un canoïsta occitan que practica l'eslalòm.

Es champion del mond en 2011 e champion olimpic a Rio de Janeiro en 2016.

## Paumarés

### Jòcs olimpics
* 2016 a Rio de Janeiro, 
**  Medalha d'aur en C-1 

### Championats del mond de canoa kayak eslalòm
* 2013 a Praga, 
**  Medalha de bronze en C-1 per equipa.

* 2011 a Bratislava, 
**  Medalha d'aur en C-1
**  Medalha d'aur en C-2 per equipa 
**  Medalha d'argent en C-2

* 2010 a Tacen, 
**  Medalha d'aur en C2 per equipa
**  Medalha d'argent en C2

* 2009 a La Seu d'Urgell
**  Medalha d'argent en C-1 per equipa

### Championats d'Euròpa de canoa kayak eslalòm
* 2012 a Augsborg
**  Medalha de bronze en C1 per equipa

* 2011 a La Seu d'Urgèl
**  Medalha d'aur en C1 per equipa
**  Medalha de bronze en individual 

* 2010 a Čunovo 
**  Medalha de bronze en C1 per equipa

* 2009 a Nottingham  
**  Medalha d'argent en C1 per equipa

## Nòtas e referéncias
Perseids

Los **Perseids** (o perseïdas) son una pluèja de meteòrs provocada per la coa de posca cosmica que la cometa Swift-Tuttle daissa anar a son passatge. Se nomenan *Perseids* en referéncia a son radiant (ponch d'origina aparent sus la volta del cèl), qu'es la constellacion de Persèu.

Aquela cometa descriu una trajectòria que fa lo torn del Solelh cada 135 ans, mas cada an la Tèrra travèrsa sa coa. En o fasent, las particulas de posca e de sabla travèrsan l'atmosfèra terrèstra a una velocitat de 59 km/s (212.400 km/h); a causa d'aquesta velocitat extrema, las minusculas particulas de la cometa, que la majoritat son  pas pus grandas qu'un gran de sabla, podon produire d'impressionantas traças de lum. Los brins de posca interestellar se creman completament a una auçada de 100 km per subre de la superfícia terrèstra.

La pluèja de meteòrs se pòt veire cada an, a partir de la mitat de julhèt, e mai que se'n orservan mai entre los 8 e 14 d'agost, amb un maximum d'activitat a l'entorn del 12 d'agost, quora se pódon veire fins a 100 meteòrs per ora, segon l'an. L'intensitat d'aquesta pluèja de meteòrs e l'epòca de l'an en que se produtz fan dels Perseids una de les pluèjes d'estelas mai popularas e de bon observar.
### Referéncias
109P/Swift-Tuttle

**109P/Swift-Tuttle** es un cometa periodica descobèrta independentament per Lewis Swift lo 16 de julhet de 1862 e per Horace Parnell Tuttle lo 19 de julhet de 1862. La cometa apareguèt tornarmai en 1992 e foguèt redescobèrta per l'astrònom japonés Tsuruhiko Kiuichi. Es la cometa que causa la pluèja de meteòrs coneguda coma Perseids.

De simulacions sus l'orbita de la cometa indican que deuriá fregar la Tèrra en 3044 (en passar a aperaquí 1 milion de km), après que de donadas nòvas an permés d'infirmar un possible tust en 2126 . Aquela cometa es un dels objèctes celestials mai perilhós per la Tèrra, pasmens son orbita periodica e las observacions astronomicas deurián permetre als scientifics de dispausar de centenas d'anadas per cercar de mejans per evitar una collision. 
### Referéncias
.americanexpress

**** (*American Express*, nom de marca) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 8 d’agost de 2016.
## Tanben veire
* .amex
## Referéncias
.secure

**** ("segur", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 10 d’agost de 2016.

## Referéncias
Lewis Swift

**Lewis A. Swift** (Clarkson, Nòva York (USA), 29 de febrièr de 1820 – 5 de genièr de 1913),  foguèt un astronòm american.

Descobriguèt nombrosas cometas, coma las cometas periodicas 11P/Tempel-Swift-LINEAR, 64P/Swift-Gehrels e 109P/Swift-Tuttle (font de la pluèja d'estelas dels Perseids). Descobriguèt tanben las cometas C/1877 G2, C/1878 N1, C/1879 M1, C/1881 J1, C/1881 W1, C/1892 E1, D/1895 Q1, C/1896 G1 et C/1899 E1, e codescobriguèt C/1883 D1 (Brooks-Swift). Cal pasmens senhalar que la cometa 54P/de Vico-Swift-NEAT foguèt descoberta per son filh Edward D. Swift e pas per el.

Descobriguèt sa darrièra cometa a l'atge de 79 ans. Foguèt una de las escassas personas de poder observar la cometa de Halley durant sas doas aparicions, a 76 ans de distància.
Savilhan

**Savilhan** (*Savijan* o *Savian* en piemontés; *Savigliano* en italian; *Savillan* en francés) es una comuna italiana de la província de Coni, dins la region de Piemont. 

Savigliano confronta las comunas de Cavallermaggiore, Cervere, Fossan, Genola, Lanhasc, Marene, Monasterolo di Savigliano, Escarnafís, Verzòl, Villafalletto, Vottignasco.

## Galariá
>



## Referéncias