Jolverd

Lo **jolverd** (var. *joverd* Prov., *juverd* Prov. e Vivar., *jouverd* Lem., *junverd*, *ginverd, peirassilh* gasc.,  *persilh* Lem. e Auv., *persiu* Vivar., *eiresseu*/*eirisseu* Lem., Dauf.) (***Petroselinum crispum***) es una espècia del genre *[[Petroselinum]]*. Es una planta erbacèa de la familha de las Apiacèas (Ombelifèrs), fòrça utilizat en cosina per sas fuèlhas fòrça divisadas, e en Euròpa centrala per sa racina pivòt. Es tanben una planta medicinala.

Nom scientific: *Petroselinum crispum* (Mill.) Nyman ex A. W. Hill, (sin. *Petroselinum sativum*).' 

Tres varietats de jolverd sont descrichas:
* *Petroselinum crispum* var. *crispum*, lo jolverd frisat;
* *Petroselinum crispum* var. *neapolitanum*, lo jolverd plat;
* *Petroselinum crispum* var. *tuberosum*, lo jolverd tuberós.

## Descripcion
Lo jolverd es una planta bisannala de 25 a  de naut, fòrça aromatica quand fresilhat, d'odor caracteristica.

Las tijas son raiadas e las fuèlhas son glabras.

Las fuèlhas, verd brilhant, son doblament divisadas, subretot a la basa, las fuèlhas superioras avent sovent sonque tres lòbes estreches e longs.

Las flors, d'una color jauna verdenca cap al blanc en plana florason, son massada en ombelas compausadas comprenent uèit a vint rais. Las ombelulas an un involucèl de fòrça bractèas.

La racina alongada de tipe pivotant es plan desvelopada. Es jaunenca, d'odor fòrta e aromatica.

Lo jolverd de fuèlha plata se pòt confondre amb la ciguda *(Aethusa cynapium)*, planta toxica de la mèsma familha. La ciguda pareis fòrça al jolverd per la fuèlhas, mas se coneis per de traças rogencas a la basa de las tijas e per son odor desagrabla.

### Autras espècias del genre ''Petroselinum''
* *Petroselinum segetum*

### Espandiment
Planta espontanèa en Asia del sud-oèst, Africa del Nòrd e Macaronesia, largament cultivada dins totas las partidas del mond. Existís a l'estat subspontanèa o naturaliza çai e lai pels cinc continents.

### Composicion
Es una planta rica en òli essencial que lo constituent màger es l'apiòl, present dins los fruchs, accompanhat de mristicina. Conten un glucosid flavonin, l'apiin o apiosid, que l'aglicòn es l'apiginina.

Las fuèlhas son ricas en vitaminas A e C.

## Utilizacion
### Planta condimentària
Lo joverd fresc es a l'encòp un assasonament e una garnitura. Coma condiment, s'emplec entièr (per una marinada) o mai sovent picat. Es utilizat per ornar los plats de peissons o de carn bolhits. Una garnitura de jolverd frit (2 minutas) acompanha los plats de peissons frits, o mai fregidas??????. Se prepara tanben en gelada.

Las fuèlhas, ricas en vitaminas A e C (de notar: 170mg/100g vitamina C siá dos còp mai que lo kiwi e tres còp mai que lo citron) son utilizadas, ciseladas en petit coma condiment, dins las cosinas orientala, europèa, e americana mejana. Doas formas de jolverd son utilizadas: jolverd de fuèlha frisada e jolverd de fuèlha plata. Fòrça gents penson que lo jolverd de fuèlha plata a una sabor mai fòrta. Lo jolverd de fuèlha frisada, sovent utilizat per la decoracion dels plats, a l'avantatge d'evitar la confusion amb la ciguda. Lo jolverd aromatiza las cruditats e saladas e tanben las sopas, salças, plats de legums e de carn. Lo jolverd es un element del ram garnit.

### Legum

* Las fuèlhas de jolverd an un ròtle màger dins la cosina levantessa qu'es utilizat coma legum dins lo taboulé libanés per exemple.
* De varietats de jolverdl foguèron seleccionada per lor racina comestibla. Sa racina carnosa, de carn blanca, de la talha d'una carròta o d'una pastenaga, ~, se consoma coma l'escorzonèra.
* D'autra varietats son cultivadas per las còstas (petiòl de las fuèlha).

### Planta medicinala
S'emplec la racina coma diuretic, en infusion (de 50 a ). Las fuèlhas e semença son utilizadas coma estimulant e emenagòg, en polvera a dosi de , o en siròp de la fuèlhas (dos a tres culherats). S'extrai l'apiòl de l'esséncia de jolverd. Las fuèlhas son emplegadas en medecina populara coma resolutivas en aplicacion extèrna (cataplasma contra los engorjaments laitoses).

Las granas de *jolverd de macedònia* èran un element de la de la teriaca de la farmacopèa maritima occidentala al sègle XVIIIe siècle.

## Cultura del jolverd
Es una planta de clima temperat, que preferís los sòls abodrits e rics en umús. 

Lo jolverd plat e frisat se semena de març a agost, en broa, o sus una pichona superfícia resevada. Es recomandat de banhar las granas per preissar la germinacion e quitament de las abrasar leugièrament. Devon èsser enterradas d'1 a , amb una densitat d'1,25 a  pour un massís, et  en broa. La butada de las granas es fòrça longa e capriciosa (un mes). La capitada de la cultura d'estiu es condicionada pels asagatges.

Se deu esperar tres meses entre la semenada e la primièra culhida que se fa amb la butada.

La segonda annada, las tijas montan en granas e las fuèlhas venon mai duras. Se pòt retardar lo fenomèn en copant los axes florals. 

Principals enemics: limac e cagaròl. La mosca de la caròta pòt atacar lo jolverd.

### Sèrva
A la fin de l'estiu, las fuèlhas seràn culhidas e secadas a l'ombra, dins un luòc caud e gardadas dins un sacon de papièr. Per l'utilizar mai tard es banhat dins l'aiga caudeta

Pòt èsser de congelat un còp picat.

Se fa tanben aquela recepta: lo jolverd es ciselat e cobèrt d'òli d'oliva dins un veire gardat al fresc. Tanben se pòt apondre l'alh picat.

## Vejatz tanben

### Ligams extèrnes

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* Conseils de culture du persil dans votre jardin
* Le persil sur www.passeportsante.net
* Aprifel - Agence fruits et légumes frais
## Notas e referéncias