open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mance (Meurthe e Mosèla)

**Mance ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Lorena.
## Geografia

### Comunas vesinas


    400px|left||Distanças e posicion relativa 
    



## Istòria

Las si&aacute;s originas remontan en mai de dos mil ans, quand dels Gaulois B&egrave;lgas M&eacute;diomatriques se son installats sul marge esqu&egrave;rre de la Alis-Mancia (en celte : lo riu boueuse). U&egrave;i, aquel riu se truca lo Woigot.
En 1817, Mance de l'anciana prov&iacute;ncia del barrois sul Woigot avi&aacute; per annexis los caserius de la Malmaison e de Magdelaine. A aquela ep&ograve;ca i i avi&aacute; 353 abitants repartits dins 83 ostals.
Los sieus abitants an trucat los Man&ccedil;ois.
Mance I agu&egrave;t ligat al departament de Meurthe-e-Moselle en 1871. Abans aquela data, lo vilatge fasi&aacute; partida de la Moselle.

Ses origines remontent à plus de deux mille ans, quand des Gaulois Belges Médiomatriques se sont installés sur la rive gauche de l'Alis-Mancia (en celte : la rivière boueuse). Aujourd'hui, cette rivière s'appelle le Woigot.
En 1817, Mance de l'ancienne province du barrois sur le Woigot avait pour annexes les hameaux de la Malmaison et de Magdelaine. À cette époque il y avait 353 habitants répartis dans 83 maisons.
Ses habitants sont appelés les Mançois.
Mance fut rattaché au département de Meurthe-et-Moselle en 1871. Avant cette date, le village faisait partie de la Moselle.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Maron (Meurthe e Mosèla)

**Maron ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Lorena.
## Geografia

### Comunas vesinas


    400px|left||Distanças e posicion relativa 
    



## Istòria

Es a Maron, lo data|19|de , que lo aviateur franco-american Raoul Gervais Lufbery, ancian membre del escadrille Lafayette e titular de 17 vict&ograve;rias homologades, tr&ograve;ba la m&ograve;rt en combat aerian. Una plaque fixada sus la fa&ccedil;ada de l'ostal pr&egrave;s de #que n'a #&egrave;sser abatut remembra la si&aacute; mem&ograve;ria.

Antany, Lo vilatge conreava vinhas e una mina existissi&aacute; sus la municipalitat ont &egrave;ra extrach del f&egrave;rre.

C'est à Maron, le , que l'aviateur franco-américain Raoul Gervais Lufbery, ancien membre de l'escadrille Lafayette et titulaire de 17 victoires homologuées, trouve la mort en combat aérien. Une plaque apposée sur la façade de la maison près de laquelle il a été abattu rappelle sa mémoire.

Autrefois, le village cultivait des vignes et une mine existait sur la commune où était extrait du fer.
## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Martincourt (Meurthe e Mosèla)

**Martincourt ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region del Grand Èst.
## Geografia

### Comunas vesinas


    400px|left||Distanças e posicion relativa 
    



## Istòria

* Pres&eacute;ncias protohistorique e gallo-romaine. 
* Cast&egrave;l fondat l'an 1306 per P&egrave;ira de Bar. 
* Preses pels Bourguignons a . 
* Donjon Rasat pel p&ograve;rti de Lorraine en 1474. 
* Desmantellat A . 
* Vilatge incendiat per las tropas alemandas en jubilacion en 1944

* Présences protohistorique et gallo-romaine. 
* Château fondé en 1306 par Pierre de Bar. 
* Pris par les Bourguignons au . 
* Donjon rasé par le duc de Lorraine en 1474. 
* Démantelé au . 
* Village incendié par les troupes allemandes en retraite en 1944

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Mont-Saint-Martin (Meurthe e Mosèla)

**Mont-Saint-Martin ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Lorena.
## Geografia

La municipalitat es d&eacute;limit&eacute;e a l'o&egrave;st e al n&ograve;rd per la fronti&egrave;ra b&egrave;lga, aital coma a l'&egrave;st per las fronti&egrave;ras b&egrave;lgas e luxembourgeoise ont se tr&ograve;ba lo tripoint Fran&ccedil;a-Belgica-Luxemborg, sul cors de la Chiers, un afluent de la Meuse.

La commune est délimitée à l’ouest et au nord par la frontière belge, ainsi qu’à l’est par les frontières belge et luxembourgeoise où se trouve le tripoint France-Belgique-Luxembourg, sur le cours de la Chiers, un affluent de la Meuse.

### Comunas vesinas


    400px|left||Distanças e posicion relativa 
    



## Istòria

Al peri&ograve;de gallo-romaine, Mont-Sant-Martin se trobava al encreuament dels dos vias romaines en portant respectivament als camps del Titelberg e de Vitron.

Lo vilatge avi&aacute; per ann&egrave;xas lo vilatge de Piedmont, las granjas de la Baujum e de Bellevue e la anci&agrave; ermitage de Sant-Remy. Piedmont I agu&egrave;t ligat a Mont-Sant-Martin en 1812.

À la période gallo-romaine, Mont-Saint-Martin se trouvait au carrefour des deux voies romaines menant respectivement aux camps du Titelberg et de Vitron.

Le village avait pour annexes le village de Piedmont, les fermes de la Folie et de Bellevue et l'ancien ermitage de Saint-Remy. Piedmont fut rattaché à Mont-Saint-Martin en 1812.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Mousson (Meurthe e Mosèla)

**Mousson ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Lorena.
## Geografia

### Comunas vesinas


    400px|left||Distanças e posicion relativa 
    



## Istòria

La distincion de Mons&oacute; #apert&eacute;ner dempu&egrave;i lo  als comtes de Bar. Lo cast&egrave;l i avi&aacute; situat sus posicion estrategica evidenta, doncas que controtlava un dels escasses ponts bastits sus la Moselle dintre Nancy e M&egrave;tz. Una vila se #desvolopar a l'entorn d'aquel pont, e i agu&egrave;t nomenat Pont-a-Mons&oacute;.

La seigneurie de Mousson appartint dès le  aux comtes de Bar. Le château était situé sur position stratégique évidente, puisqu'il contrôlait un des rares ponts construits sur la Moselle entre Nancy et Metz. Une ville se développa autour de ce pont, et fut nommée Pont-à-Mousson.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Moutiers (Meurthe e Mosèla)

**Moutiers ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Lorena.

## Geografia

En la vall&eacute;e dintrada del Woigot, lo vilatge s'es desvolopat de mani&egrave;ra lineal suls dos marges del riu.

Dans la vallée encaissée du Woigot, le village s'est développé de façon linéaire sur les deux rives de la rivière.

### Comunas vesinas


    400px|left||Distanças e posicion relativa 
    



## Istòria

Lo nom ven del  *manasterium* (monast&egrave;ri).

Moutiers Aperteni&aacute; antany al Barrois sul Woigot. A la fin del XVIe s&egrave;gle, Moutiers ven la proprietat de las comtes de Ficquelmont al profit #que la distincion n'a erigit en baronnie. Lo cast&egrave;l es alavetz red&eacute;velopp&eacute;, ser&agrave; de contunh transformat a , mas desgraciadament d&eacute;figur&eacute; a . En 1817, i i avi&aacute; 167 abitants repartits dins 32 ostals.

Le nom vient du  *manasterium* (monastère).

Moutiers appartenait autrefois au Barrois sur le Woigot. À la fin du XVIe siècle, Moutiers devient la propriété des comtes de Ficquelmont au profit desquels la seigneurie est érigée en baronnie. Le château est alors redéveloppé, il sera ensuite transformé au , mais malheureusement défiguré au . En 1817, il y avait 167 habitants répartis dans 32 maisons.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Pannes (Meurthe e Mosèla)

**Pannes ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Lorena.
## Geografia

### Comunas vesinas


    400px|left||Distanças e posicion relativa 
    



## Istòria

De nombroses obj&egrave;ctes e vestigis de monuments gallo-romains an #&egrave;sser trobats sus la municipalitat a .
Un pont romain al lu&ograve;c-dich En Chariat a #&egrave;sser d&eacute;moli l'an 1840 ; refach, el dessert un camin rural cap al lac de Madine.

De nombreux objets et vestiges de monuments gallo-romains ont été trouvés sur la commune au .
Un pont romain au lieu-dit En Chariat a été démoli en 1840 ; refait, il dessert un chemin rural vers le lac de Madine.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Pierrepont (Meurthe e Mosèla)

**Pierrepont** es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Lorena.

## Geografia

### Comunas vesinas


    400px|left||Distanças e posicion relativa 
    



## Istòria

Vilatge de l'anciana prov&iacute;ncia del Barrois.
Los 22 e 23 d'agost 1914, la 83 Brigada de Infanterie Francesa a opausat als Alemands. Apr&egrave;s #sagnant combates los Franceses repleguen lo 23 sus Muzeray.

Village de l'ancienne province du Barrois.
Les 22 et 23 août 1914, la 83 Brigade d'Infanterie Française est opposée aux Allemands. Après de sanglants combats les Français replient le 23 sur Muzeray.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sainte-Geneviève (Meurthe e Mosèla)

**Sainte-Geneviève ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Lorena.
## Geografia

Vilatge perch&eacute;.

Village perché.
### Comunas vesinas


    400px|left||Distanças e posicion relativa 
    



## Istòria

* Ancian camp romain : i auri&aacute; vist los combats de Jovin contra los Alamans, e lo passatge de Attila al 4&egrave;me, al continuament #que #prene lo sieu nom actual. 
* Terribles combats en setembre 1914. 
* Lo vilatge i n'agu&egrave;t destruit pels bombardements. 
 

* Ancien camp romain : aurait vu les combats de Jovin contre les Alamans, et le passage d'Attila au 4ème, à la suite duquel il prit son nom actuel. 
* Terribles combats en septembre 1914. 
* Le village fut détruit par les bombardements. 
 
## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Saint-Marcel (Meurthe e Mosèla)

**Saint-Marcel ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Lorena.
## Geografia

Aquela municipalitat #&egrave;sser un p&ograve;bli-fronti&egrave;ra amb l'Alemanda dintre 1871 e 1914.

Cette commune fut un village-frontière avec l'Allemagne entre 1871 et 1914.

### Comunas vesinas


    400px|left||Distanças e posicion relativa 
    



## Istòria

Sant-Marcel seri&aacute; lo anci&agrave; "Ibliodurum" sus la via romaine de Rems a M&egrave;tz.
En 1817, Sant-Marcel, vilatge de l'anciana prov&iacute;ncia de las Tres-&Eacute;v&ecirc;ch&eacute;s avi&aacute; per annexis las  granjas de Caulre e de Villers-a los-B&ograve;sques. A aquela ep&ograve;ca i i avi&aacute;  abitants repartits dins 28 ostals.

Saint-Marcel serait l'ancien "Ibliodurum" sur la voie romaine de Reims à Metz.
En 1817, Saint-Marcel, village de l'ancienne province des Trois-Évêchés avait pour annexes les  fermes de Caulre et de Villers-aux-Bois. À cette époque il y avait  habitants répartis dans 28 maisons.
## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Saint-Martin (Meurthe e Mosèla)

**Saint-Martin ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Lorena.
## Geografia

Sant-Martin es cel&egrave;bre per lo sieu v&ograve;t en favor de la drecha nacionala e conservadora francesa en lo moment de las eleccions presidencialas.

En 2002, al primi&egrave;r torn Jean-Marie Le Pen #far : 52,63 %
l'an 2002, al primi&egrave;r torn Bruno M&eacute;gret #far : 2,63 %

En 2007, al primi&egrave;r torn Jean-Marie Le Pen #far : 51,85 %
l'an 2007, al primi&egrave;r torn Philippe de Villiers #far : 5,56 %
#&Ccedil;&ograve; que #far de Sant-Martin lo tresen comuna de Fran&ccedil;a a aver &ccedil;&ograve; de m&egrave;s de votat per Jean-Marie Le Pen l'an 2002, apr&egrave;s Veney e Brachay.

Saint-Martin est célèbre pour son vote en faveur de la droite nationale et conservatrice française lors des élections présidentielles.

En 2002, au premier tour Jean-Marie Le Pen fit : 52,63 %
En 2002, au premier tour Bruno Mégret fit : 2,63 %

En 2007, au premier tour Jean-Marie Le Pen fit : 51,85 %
En 2007, au premier tour Philippe de Villiers fit : 5,56 %
Ce qui fit de Saint-Martin la troisième commune de France à avoir le plus voté pour Jean-Marie Le Pen en 2002, après Veney et Brachay.

### Comunas vesinas


    400px|left||Distanças e posicion relativa 
    



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sancy (Meurthe e Mosèla)

**Sancy ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Lorena.
## Geografia

### Comunas vesinas


    400px|left||Distanças e posicion relativa 
    



## Istòria

Distincion dels comtes de Bar a . Cast&egrave;l mencionat l'an 1295 : pr&eacute;v&ocirc;t&eacute; comtale a . Assi&eacute;g&eacute; Per l'avesque de M&egrave;tz en 1415. Remani&eacute; Per @adapter a las armas a fu&ograve;c l'an 1537. Desmantellat L'an 1640.

En 1817, vilatge de l'anciana prov&iacute;ncia del barrois, avi&aacute; per annexis las granjas de Malsange e de Bazonville. A aquela ep&ograve;ca i i avi&aacute; 511 abitants repartits dins 90 ostals.

Seigneurie des comtes de Bar au . Château mentionné en 1295 : prévôté comtale au . Assiégé par l'évêque de Metz en 1415. Remanié pour s'adapter aux armes à feu en 1537. Démantelé en 1640.

En 1817, village de l'ancienne province du barrois, avait pour annexes les fermes de Malsange et de Bazonville. À cette époque il y avait 511 abitants répartis dans 90 maisons.
## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sivry (Meurthe e Mosèla)

**Sivry ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region del Grand Èst.
## Geografia

### Comunas vesinas


    400px|left||Distanças e posicion relativa 
    



## Istòria

* Exist&eacute;ncia d'un cast&egrave;l dels comtes de Bar a . 
* Vilatge enti&egrave;rament destruit al cors de la gu&egrave;rra 1939-1945 e reconstruit. 
 

* Existence d'un château des comtes de Bar au . 
* Village complètement détruit au cours de la guerre 1939-1945 et reconstruit. 
 
## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Tiercelet (Meurthe e Mosèla)

**Tiercelet ** es una comuna francesa, situada administrativament dins lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Lorena.
## Geografia

La Moulaine, un afluent de la Chiers, pren la si&aacute; font pr&egrave;s de Tiercelet.

La Moulaine, un affluent de la Chiers, prend sa source près de Tiercelet.

### Comunas vesinas


    400px|left||Distanças e posicion relativa 
    



## Istòria

Tiercelet A nomenat *Thiesxelleix* en 1333. Anciennement Vilatge del Barrois, apertenent al archev&ecirc;ch&eacute; de Tr&egrave;ves, doyenn&eacute; de Luxemborg ; lo abb&eacute; de Villers-Bettnach nomenava a la curaci&oacute;.

Los estralls de la gu&egrave;rra de Trenta ans #parlar l'abandon de l'ancian vilatge (a l'ora d'ara lu&ograve;c-dich Bourenne) e lo regroupement actual a l'entorn del cast&egrave;l de la , d&eacute;moli en 1671 sus &ograve;rdre de Louis XIV.

En 1817, Tiercelet avi&aacute; per ann&egrave;xas la granja de Bourenne e lo molin de la Cussange. A aquela ep&ograve;ca, i i avi&aacute; 273 abitants repartits dins 48 ostals. 

Tiercelet est nommée *Thiesxelleix* en 1333. Anciennement village du Barrois, appartenant à l’archevêché de Trèves, doyenné de Luxembourg ; l’abbé de Villers-Bettnach nommait à la cure.

Les ravages de la guerre de Trente ans causèrent l’abandon de l’ancien village (actuellement lieu-dit Bourenne) et le regroupement actuel autour du château du , démoli en 1671 sur ordre de Louis XIV.

En 1817, Tiercelet avait pour annexes la ferme de Bourenne et le moulin de la Cussange. À cette époque, il y avait 273 habitants répartis dans 48 maisons. 
## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Trieux (Meurthe e Mosèla)

**Trieux ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Lorena.
## Geografia

Aquela municipalitat #&egrave;sser un p&ograve;bli-fronti&egrave;ra amb la Emp&egrave;ri d'Alemanha dintre 1871 e 1914.

Cette commune fut un village-frontière avec l'Empire d'Allemagne entre 1871 et 1914.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

En 1817, vilatge de l'anciana prov&iacute;ncia del barrois avi&aacute; per ann&egrave;xa la granja de la Grange-a lo-Sart e lo molin de Malsage. A aquela ep&ograve;ca i i avi&aacute; 371 abitants repartits dins 59 ostals.
Anciana vila minaire, es tanben coneguda per la gr&ecirc;ve de 1963. N'efi&egrave;ch, los min&egrave;rs an ocupat lo fons de la mina pendent 79 jorns amb la fin de protestar contra la clausura d'aquela darri&egrave;ra.

En 1817, village de l'ancienne province du barrois avait pour annexe la ferme de la Grange-au-Sart et le moulin de Malsage. À cette époque il y avait 371 habitants répartis dans 59 maisons.
Ancienne cité minière, elle est aussi connue pour la grêve de 1963. En effet, les mineurs ont occupé le fond de la mine pendant 79 jours afin de protester contre la fermeture de cette dernière.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Valleroy (Meurthe e Mosèla)

**Valleroy ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Meurthe e Mosèla de la region de Lorena.

## Geografia

Comunas limitrophes de Valleroy :

Communes limitrophes de Valleroy :

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

Las originas gallo-romaines an establit l'an 1962 per la descob&egrave;rta d'una rica villa. Citat l'an 1188 amb Hatrize possession de la abbaye Sant- Martin. Amb Moineville forma un fief dels sires de Apremont, amb la guarda f&eacute;odale dins lo cast&egrave;l de Briey en 1330. L'ancian vilatge de Laneufville a citat (Langei villa) l'an 910, en la charte de la reina Richilde, veusa de Charles lo Chauve, pel abbaye de Gorze.
En 1457 los abitants de Valleroy, se comprometon a donar totes los ans una liura de bona cera al rei de Sicile e al p&ograve;rti de Calabre los sieus fils, aqueles dos princes en avent preses aquel vilatge jols salvaguarda. 
En 1817 Valleroy, p&ograve;ble de l'anciana prov&iacute;ncia del barrois entre Adorna e Raw&eacute;, a per annexis los caserius de Laneufville e Belair. A aquela ep&ograve;ca i a 504 abitants repartits dins 84 ostals.

Les origines gallo-romaines sont établies en 1962 par la découverte d'une riche villa. Cité en 1188 avec Hatrize possession de l'abbaye Saint- Martin. Avec Moineville elle forme un fief des sires d'Apremont, avec la garde féodale au château de Briey en 1330. L'ancien village de Laneufville est cité (Langei villa) en 910, dans la charte de la reine Richilde, veuve de Charles le Chauve, pour l'abbaye de Gorze.
En 1457 les habitants de Valleroy, s'engagent à donner tous les ans une livre de bonne cire au roi de Sicile et au duc de Calabre son fils, ces deux princes ayant pris ce village sous leur sauvegarde. 
En 1817 Valleroy, village de l'ancienne province du barrois entre Orne et Rawé, a pour annexes les hameaux de Laneufville et Belair. À cette époque il y a 504 habitants répartis dans 84 maisons.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Grand Forks

**Grand Forks** es una ciutat de l'estat american de Dakota del Nòrd. Sa populacion èra estimada a  abitants, en 2010. Sa superfícia totala es .
Emil Hácha

**Emil Hácha** (1872-1945) avocat e òme politic foguèt President de Checoslovaquia entre 1938 e l'invasion del país per tròpas d'Alemanha nazi. Foguèt tanben lo president del protectorat de Boèmia e Moràvia, jol contaròtle dels nazis e en totala collaboracion. Moriguèt en preson gaire de temps après la liberacion.
Lista dels primièrs ministres de Sri Lanka

thumb|130px|Blason de Sri Lanka.
Lo primièr ministre es lo cap dels ministres de Sri Lanka. Malgrat aiçò, el n'es lo cap de govèrn – lo president exercís las foncions de cap d'Estat e cap de govèrn.

De l'an 1947 – aprèp l'independéncia del país, que ocorrís lo 4 de febrièr de 1948 - fins a uèi, Sri Lanka aguèt 13 primièrs ministres. Lo país devenèt independent amb la nom Ceilan, e sa cap d'Estat èra lo rei d'Anglatèrra. Lo 1972 lo país devenèt una republica e modifiquèt sa nom vers Sri Lanka.

## Primièrs ministres de Ceilan (1947 fins a 1972)

## Primièrs ministres de Sri Lanka (1972 fins a uèi)

## Nòtas
# Lo Parlament èra conegut coma "Ostal dels Representants" ("House of Representatives") de 1947 fins a 1972
# Lo 1972  lo país èra nomenat "Republica liura, sobeirana e independent de Sri Lanka", lo Parlament era nomenat "assemblada nacionala de l'estat"
# Aprèp una modificacion constitucionala qu'ocurrís lo 1978, lo país recebut lo nom de "Republica Socialista Democratica de Sri Lanka", e lo parlament recebut lo nom de "Parlament de la Republica Democratica Socialista de Sri Lanka".

## Veire tanben
* Presidents de Sri Lanka
* Sri Lanka
Armada de Chile

L**'Armada de Chile** és la fòrça naval militar de Chile amb 25,000 sòldats e 150 barcas. Suas bases son situat en Valparaíso, Talcahuano, Punta Arenas, Iquique e Puerto Montt. L'Armada Chilena foguèt fondada lo 1818.

## Imatges

Image:Flag of Chile.svg|Bandièra Chilena usada cómo bandièra naval
Image:Naval jack of Chile.svg|Naval Jack de l'Armada de Chile
Image:Chilean Naval Aviation Roundel.svg|
Image:Coat of arms of the Chilean Navy.svg|Escut de l'Armada de Chile


## Vejatz tanben
### Ligams intèrnes
* Chile

### Referéncias
* 

### Ligams extèrnes
* Portal de la Armada de Chile {es}
Disanayaka Mudiyanselage Jayaratne

**Disanayaka Mudiyanselage Jayaratne** (n. 1931) professor e òme politic es l'actual primièr ministre de Sri Lanka.
Don Stephen Senanayake

**Don Stephen Senanayake** (1884-1952) òme politic foguèt primièr ministre de Sri Lanka entre 1947 e 1952.
Matilde Camus

**Matilde Camus** èra una poetessa espanhòla nascuda lo 26 de setembre de 1919 a Santander e mòrta lo 28 d'abril de 2012  .



## Bibliografia
* *Voces* (1969). 
* *Vuelo de estrellas* (1969). 
* *Manantial de amor* (1972). 
* *Bestiario poético* (1973). 
* *Templo del Alba* (1974). 
* *Siempre amor* (1976). 
* *Cancionero de Liébana* (1977). 
* *Corcel en el tiempo* (1979). 
* *Perfiles* (1980). 
* *He seguido tus huellas* (1981). 
* *Testigo de tu marcha* (1981). 
* *Testimonio* (1982). 
* *La preocupación de Miguel Ángel* (1982). 
* *Tierra de palabras* (1983). 
* *Coral montesino* (1983). 
* *Raíz del recuerdo* (1984). 
* *Cristales como enigmas* (1985). 
* *Sin teclado de fiebre* (1986). 
* *Santander en mi sentir* (1989). 
* *Sin alcanzar la luz* (1989). 
* *El color de mi cristal* (1990). 
* *Tierra de mi Cantabria* (1991).
* *Amor dorado* (1993). 
* *Ronda de azules* (1994).
* *Vuelo de la mente* (1995). 
* *Reflexiones a medianoche* (1996). 
* *Mundo interior* (1997). 
* *Fuerza creativa* (1998). 
* *Clamor del pensamiento* (1999). 
* *Cancionero multicolor* (1999). 
* *La estrellita Giroldina* (1999). 
* *Prisma de emociones* (2000). 
* *Vivir, soñar, sentir* (2005).
* *Cancionero de Liébana* (2006).
* *Motivos alicantinos*.

## Ligam extèrne
* Matilde Camus
Varennes-sur-Amance

**Varennes-sur-Amance** es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Roberto Francisco Chiari Remón

**Roberto Francisco Chiari Remón** (1905-1981) òme politic, foguèt president de Panamà entre 1949 e 1949.
Claudi Francés Achard

**Claudi Francés Achard** (Marselha, lo 23 de mai de 1751 e lo 29 de setembre de 1809) sieguèt un mètge e un lexicograf provençau de lenga d'òc. Es l'autor dau *Dictionnaire de la Provence et du Comtat Venaissin* e tanben dau *vocabulaire Français-Provençal et Provençal-Français*.

Èra lo paire de Josèp Francès Achard (autor e editor occitan dau boquet provençau) e de Teodòsi Achard (poèta de lenga d'òc).

## Vida
Claudi Francés Achard naissèt dins una familha de mercadiers de papèr. Enfant anèt estudiar al Pègue en Daufinat auprès de son oncle puei anèt au seminari de Vivièrs en Vivarés, mai enluòc de vénguer prèstre, estudièt la medicina a l'Universitat de Montpelhier puei a Avinhon monte recebèt lo títol de doctor en medecina en 1772. S'installèt  a Aubanha puei a Marselha. 

Foguèt membre de l'Acadèmia de Marselha e sota-secretari de la bibliotèca en aquesta ciutat. Segon Glaudi Barsotti  la redaccion de son diccionari provençau seriá estada inspirada per lo diccionari encuei perdut e òbra de Joan Baptista Germain.

Es en 1784 que lo *[[Dictionnaire de la Provence et du Comté-Venaissin]]* foguèt estampat.

## Nòtas


## Edicions en linha dau diccionari d'Achard
* Vocabulaire Français-Provençal
* Vocabulaire Provençal-Français

## Veire tanben
László Kövér

**László Kövér**, n.1959 foguèt lo president interimari d'Ongria entre lo 2 d'abril e lo 10 de mai de 2012, après la demission de Pál Schmitt. Èra estat elegit a la presidéncia del parlament en 2010. Encara coma president del parlament, torna venir president interimari lo 10 de febrièr de 2024 après la demission de Katalin Novák.
Dimitris Christoulas

**Dimitris Christoulas** (nascut en 1935) èra un farmacian retirat grèc que se suicidèt sus la plaça del parlament d'Atenas lo 4 d'abril de 2012 per protestar contra l'apauriment del sieu pòble organizat pel govèrn grèc e l'Union europèa.

Christoulas èra un farmacian retirat qu'èra malaut d'un cancer. Èra maridat e aviá una filha. Aviá venduda la farmacia en 1994 per prene la retirada qu'aviá pagada sens ajuda de l'estat. Lo  4 d'abril de 2012 se suicidèt sus la plaça Syntagma, en fàcia del parlament, en daissar una letra que compara lo govèrn grèc a lo del collaborator Tsolakoglou e apèla a l'insurreccion.

Sa mòrt foguèt seguida d'un reviscòl de las protèstas en Grècia.
Azawad

**Azawad** (en berbèr ⴰⵣⴰⵓⴷ) èra un estat de l'oèst d'Africa que proclamèt son independéncia de Mali lo 6 d'abril de 2012. Son independéncia es pas reconeguda per l'Union Africana. Foguèt reocupat per Mali amb l’ajuda de l’armada francesa.

La capitala es Gao. 

Lo gentilici, qu'es pas encara fixat en occitan, poiriá èsser **azawadian, azawadiana**.

## Ligams extèrnes
*  Movement nacional de liberacion d'Azawad
Bonnet (Mòsa)

**Bonnet ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Mòsa de la region de Lorena.
## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

|2008=217
|2009=217
|cassini=4841
|senscomptesdobles=1962}}

## Lieux et monuments
Belleville

**Belleville** pòt essèr:
* Belleville, una comuna de 
* Belleville, una comuna de 
* Belleville, una anciana comuna deu departament de Sèina, annexada a París.
Verdun (Mòsa)

**Verdun ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Mòsa de la region del Grand Èst.
## Geografia
Verdun se situa dins l'èst de França, cap al centre del departament de Mòsa (que n'es una de sas sosprefectura) e leugièrament al nòrd oèst de la region Grand Èst. La comuna s'estend dins la val de Mòsa, per las doas ribas del fluvi al nivèl d'una vòlta. Se trapa entre las còstas de Bar a l'oèst e las còstas de Mòsa a l'èst.

## Istòria
L'existéncia de l'aglomeracion remonta a l'Antiquitat quora los cèltas fondèron un oppidum susplombant una vòlta de Mòsa. Venguda capluòc de la *[[Civitas]] Verodunensium*, la vila èra una de las quatre ciutats de la província romana de Belgica primièra. En 843, lo tractat de Verdun que parteja l'Empèri carolingian en tres reialmes i foguèt signat. Vila del Sant Empèri Roman Germanic dempuèi lo sègle Xen, Verdun es somesa per França en 1552, durant lo « Viatge d'Austrasia ». Forma amb las autras vilas liuras d'Empèri, Metz e Toul, la província dels Tres Avescats, que se vei definitivament integrada al Reialme de França en 1648 per lo Tractat de Münster. Fortalesa de l'èst de França, la vila foguèt lo teatre de mai d'una batalhas, talas que la de 1792 durant las guèrras de la Revolucion francesa, e la de 1870 durant la guèrra francoprussiana. Mas es subretot la batalha de Verdun de 1916, durant la Primièra Guèrra Mondiala, que faguèt venir celèbre la vila dins lo mond entièr.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes
* Vidèo del CRDP de Tolosa: ''Las trencadas de Verdun''
### Nòtas
Albricòt

L**'albricòt** (var. **abrecòt**, **abricòt**, **ambricòt**, **aubricòt**) es un fruch comestible de l'albricotièr.
Pierreville (Meurthe e Mosèla)

**Pierreville** es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
## Geografia

### Comunas vesinas


    400px|left||Distanças e posicion relativa 
    



## Istòria

* Pres&eacute;ncia gallo-romaine. 
 

* Présence gallo-romaine. 
 
## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Aubergina

L’**aubergina**  (var. **merinjana**,  **vièch d'ase**, **vièt d'ase**) (*Solanum melongena* L.) es lo nom d'una planta d'òrt anadièra de la familha de las Solanacèas, e de son fruch consomat coma un legum. 

Lo nom ven del catalan *albergínia*, aqueste meteis eissit de l'arabi *al-bâdinjân*, empruntat al persan *bâdengân* ( بادنجان ), que designava ja aquela planta.

## Istoric
Es derivada d'une espècia salvatge, *Solanum incanum*, vivent en Africa del Nòrd e Orient Mejan.
Sa domesticacion pòt èsser traçada mercé a d'ancians escrichs chineses: la premièra mencion de la cultura de la planta data de -59. Per seleccion dels plants, lo legum grossiá de contunh, puèi s'alonguèt a partir del sègle XIV.

## Descripcion
thumb|230px|left|Flor d'aubergina
Planta cultivada coma anadièra dins los païses temperats, perque patís del gèl. Dins los païses tropicals, es una planta perenna. Aquela espècia es originària d'Asia miègjornala (Índia, Birmania).

La planta, de portada rècta, atenh  fins a  de naut. Las flors, de color blanca o violeta, solitària, son plaçadas a l'aissèla de las fuèlhas. Los fruches de la varietat mai comuna son alongats e de color violeta escura, mas existisson de varietats de formas (redondas cap a fòrça longas) e de colors diferentas (blancas, tigradas...).

La cultura de l'aubergina demanda de calor (la creissença s'arrèsta en dejós de 12°C) e d'aiga.
La plantacion se fa per tansplantacion de joves plants de 6 a 7 setmanas. 
Ara, la cultura se fa sovent per idroponia jos abric.
La culhida se fa prèp de 5 meses aprèp semenar.
Comença a partir del mes de març en Occitània, e subretot dins la val de Durença e a Cavalhon.

## Legum
thumb|right|230px|Aubergina

Las auberginas son de grands fruches penjant violets o blancs. Lo fruch crud a la textura d'una esponga e un gost pro desagradable, degut a la preséncia de saponinas. Cuèch, venon tendres e desvolopan un gost ric e complèxe, comparable a aquel dels mycotas Agaric, veire de cep.

Remarca: En fasent d'empèuts sus un pè de tomata, s'obten de fruches mai grosses. La pèl de las varietats rojas conten fòrça d'antociana, per aquò l'aubergina es un excellent antioxidant, si se'n manja la pèl.


Image:Aubergine.jpg|Fruch
Image:Eggplant (USDA OPC).jpg|Fruches
Fichièr:Variétés d'aubergines.JPG|Las quatre varietats comercializadas
Image:Solanum melongena, flower.jpg|Flor


## Economia
[thumb|Una trabalhadora agricòla contraròtlant la qualitat de las auberginas en [Índia]]
Los primièrs païses productors d'aubergina al nivèl mondial son China,Índia e  Turquia.
En Euròpa, los principals productors son Itàlia, Espanha e Grècia. En França, la produccion es concentrada en Occitània (vals de Ròse e de Garona).
Los rendements son en mejana de .

## Notas e referéncias


## Ligams extèrnes

* Normas de comercializacion
Montmorencí

**Montmorencí** (nom occitan) o **Montmorency** (nom francés) pòt essèr:

## Personatges
*L'ostal de Montmorencí es una granda familha de la noblessa francesa.
** Lista dels senhors puèi ducs de Montmorencí
*** D'aquela branca i a notadament Aliç de Montmorencí (c.1173-1220/1), esposa de Simon de Montfòrt; lo duc, amiral e administrator Enric II de Montmorencí (1595-1632), condemnat a mòrt a Tolosa.
** Lista dels ducs de Montmorencí (Bèlfòrt)
** Lista dels ducs de Montmorencí-Luxemborg
** Ostal de Montmorencí-Laval
** Armorial dels Montmorencí

## Toponimes
* Montmorencí, una comuna de la 
* Montmorency-Beaufort, una comuna d'
*Soisy-sous-Montmorency, una comuna de la 

## Nòtas
Saint-Martin-du-Tertre

**Saint-Martin-du-Tertre** pòt essèr:
* Saint-Martin-du-Tertre, una comuna de la 
* Saint-Martin-du-Tertre, una comuna de
Mare Nostrum

***Mare nostrum*** es una expression latina que, traducha literalament, significa *la nòstra mar* en evocant lo Bacin Mediterranèu. 

## Lo periòde roman

Los Romans sempre aimèron mai la tèrra fèrma a la naus saquejadas per l'aiga, contra la flòta de Cartage (batalha del Cap Ecnomus), estimèron mai atraire la naus enemicas cap al fèrm per combatre pasmens venguèron mèstres de totas las còstas maritimas de la Mediterranèa e considerèron aquelas aigas coma una « piscina d'ostal » que l'expression *mare nostrum* e evitavan l'ocean al delà de las Colomnas d'Ercules.

## La nostalgia [[Faissisme|faissista]] d'una poténcia romana

Benito Mussolini cercava de far d'Itàlia un país crentat e respectat restaurant las glòrias de l’Empèri Roman e realizant lo contraròtle italian sus la Mediterranèa. Aquela politica produguèt pauc de resultat e menèt Itàlia cap al desastre de la Segonda Guèrra Mondiala. En abril de 1926, dins un discors a Trípol, Mussolini avancèt l’idèa d’una mar *mare nostrum*, amb una talassocracia italiana sus Mediterranèa.

## Notas
 

## Vejatz tanben
### Articles connèxes
* Empèri Roman
* Benito Mussolini
* Bacin Mediterranèu
Talassocracia

Una **talassocracia** es una poténcia politica fondada subretot sus la dominacion de la mar.

Las talassocracias tradicionalas dominan rarament l'interior de tèrras, quitament sus lor pròpri territòri metropolitan. Lo primièr exemple istoric de talassocracia es la civilizacion minoïca. Se pòt tanben mencionar la ciutat grèga d'Atenas al sègle V AbC, Tir, Sidon o Cartage.

Las Republicas maritimas ne son un exemple modèrne. Se pòt citar Venècia et Gènoa, o la Republica de Ragusa. Se pòt apondre lo Reialme de Malhòrca e la Corona d'Aragon en Mar Mediterranèa, la Liga Anseatica en Mar Baltica, e lo Shrîvijaya en Asia del Sud-Èst. Al Marròc, del sègle XVII, un dels rares cas de talassocracia dins lo monde arabomusulman se vei dins las vilas bessonas de Rabat e Salé,  entre 1600 e 1660, jol nom de "La Republica de las doas ribas".

Los Fenicians, que dispausavan de fòrça establiments cinc sègles abans Cartage, constituisson pas una talassocracia al sens estricte, perque cambièron pas aquel avantatge en dominacion politica. Pasmens, Erodòt parlava de la necessitat de contrar la talassocracia feniciana en desvolopant "l'empèri maritim" grèc.

Lo tèrme de *talassocracia* es tanben aplicat a d'empèris, que los territòris de l'Estat s'espandisson sus l'interior dels continents, quitament se son ligats subretot o sonque per de linhas maritimas. Los empèris colonials de Portugal, dels Païses Basses o de la Grand Bretanha emergiguèron coma talassocracias abans de s'espandir suls continents. La talassocracia de l'empèri suedés s'espandiguèt sus la Mar Baltica. Encara, l'Empèri Roman e l'Empèri Otoman, tenent los estreches mai importants de la Mar Mediterranèa, possedissián une autoritat talassocratica.

## Etimologia
Lo mot *talassocracia* ven del grèc ancian θαλασσοκρατία (thalassokratía), format de θάλασσα (*thálassa*, « mar ») e de κράτος (*krátos*, « poder, fòrça, poténcia »).

## Ligams extèrnes
*  Salomon Reinach, Lo maridatge amb la mar, *Cultes, mythes et religions*, t. II, Ed. Ernest Leroux, París, 1906, pp. 206-219.
*  Hervé Coutau-Bégarie, https://web.archive.org/web/20101128051323/http://www.stratisc.org/Pages_thalassocratie_preface.htm
William Tubman

**William Vacanarat Shadrach Tubman** (1895-1971) avocat e òme politic foguèt president de Libèria entre 1944 e 1971.
Malancourt

**Malancourt** pòt essèr en :
* Malancourt, una comuna de 
* Malancourt-la-Montagne, una anciana comuna de la  associada damb Amnéville dempuèi 1973
Lista dels presidents d'Oganda

thumb|130px|Bandièra del president d'Oganda
Lo president es lo cap d'Estat d'Oganda. Actualament sa foncion es principalament ceremoliala, e lo poder es concentrat en lo primièr ministre. Entre 1962 e 1963 Uganda era una monarquia.

Aquesta es la lista dels caps d'Estat d'Oganda de 1962 fins a uèi.

## Oganda coma monarquia (1962 fins a 1963)

## Oganda coma republica (1963 fins a uèi)

## Vejatz tanben
* Lista dels primièrs ministres d'Oganda

## Ligams extèrnes
* Pagina oficiala del govèrn d'Oganda
* Uganda Elections 2006: Coverage on UGPulse
* Uganda's Rulers Past and Present, Children's Welfare Mission, Uganda
Catedrala de la Santísima Concepción (Chile)

thumb|right|330px|La Catedrala en Concepción -
La **Catedrala de la Santísima Concepción** es una catedrala catolica romana situada en Concepción, Chile.

## Vejatz tanben
### Ligams intèrnes
* Arquidiocèsis de Concepción
* Concepción

### Referéncias
* 

### Ligams extèrnes
* Arquidiocèsis de Concepción {es}
* Universidad Católica de la Santísima Concepción {es}
* La Catedrala en gcatholic.com {en}
Laimont (Mòsa)

**Laimont** es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
## Geografia

### Comunas vesinas


  400px|left||Distanças e posicion relativa 
  



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Pioneer 4

**Pioneer 4** foguèt una mission espaciala d'estudi de la Luna mandada per la NASA en 1959. Mau capitèt d'orbitar a l'entorn dau satellit mai poguèt assegurar un sosvolada de sa superficia.
Luna 2

**Luna 2** foguèt una mission espaciala d'estudi de la Luna mandada per l'URSS en 1959. Venguèt lo premier objècte uman que capitèt d'agantar la superficia de la Luna.
Luna 3

**Luna 3** (en rus: Луна-3) foguèt una mission espaciala d'estudi de la Luna mandada per l'URSS en 1959. Capitèt de realizar lei premiereis observacions de la fàcia esconduda.
Ranger 3

**Ranger 3** es una mission espaciala mandada per la NASA en 1962 per estudiar la Luna. Son objectiu èra de realizar d'imatges de la superficia dau satellit avans de s'i escrachar. Pasmens, en causa d'una error de velocitat, la sonda manquèt la Luna e poguèt pas realizar sa mission. En plaça, estudièt lo mitan intersiderau.
Ranger 4

**Ranger 4** es una mission espaciala mandada per la NASA en 1962 per estudiar la Luna. Coma per la mission Ranger 3, son objectiu èra de realizar d'imatges de la superficia dau satellit avans de s'i escrachar. Pasmens, la sonda aguèt un problema d'energia e seis aparelhs mau capitèron de foncionar. Enfin, la sonda s'escrachèt sus la fàcia esconduda de la Luna lo 26 d'abriu de 1962.
Ranger 5

**Ranger 5** foguèt una mission espaciala estatsunidenca mandada en 1962 per la NASA per estudiar la Luna. Coma per lei missions Ranger 3 e Ranger 4, l'objectiu èra de prendre d'imatges de la superficia lunara avans de s'i escrachar. Pasmens, per una rason desconeguda, la mission mau capitèt de prendre sa trajectòri fins a la Luna e passèt a 725 quilomètres de sa superficia. Après aquela revirada, estudièt lo mitan intersiderau fins a la pèrda finala de son sinhau.

## Liames intèrnes

* Luna
* Ranger 3
* Ranger 4

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Ranger 6

**Ranger 6** es una mission espaciala mandada per la NASA en 1964 per estudiar la Luna. Son objectiu èra la realizacion d'imatges de la superficia lunara. Dins aquò, maugrat una trajectòria corrècta vèrs la superficia, la sonda mau capitèt de mandar d'imatges vèrs la Tèrra.
Canzoniere

Lo **Canzoniere** es una òbra escrita per Francesco Petrarca entre 1336 e sa mòrt en 1374. 
Òbra famosa de la literatura italiana, lo *Canzoniere* es mai que mai un recuelh de poesia; que conta l'amor de Petrarca per Laura.
Tal (cantaira)

**Tal Benyezri** (Israèl, decembre de 1989) qu'ei ua cantaira francesa d'origina israelo-iemenita. Qu'ei devath un contracte signat dab Warner Music France.

Que vadó en Israel e qu'emigrè de cap entà França quan b'èra enqüèra una china d'ua annada. Que pravè dens un mieitan familiau musicau e qu'aprengó la dança, la guitarra e lo piano.

La soa purmèra grana escaduda musicau e comerciau qu'ei lo son single *Le sens de la vie* ("lo sens de la vita").

## Ligam extèrne
*Site oficiau
*Facebook
*Twitter
*TalTV sus YouTube
Dictionnaire de la Provence et du Comté-Venaissin

Lo **Dictionnaire de la Provence et du Comté-Venaissin** es un dei premiers diccionari occitan e provençau modèrnes. Foguèt escrich per Claudi Francés Achard e estampat en 1784.
Ursus spelaeus

right|250px|thumb|Reconstruccion d'un ors de las cavèrnas

L**'ors de las cavèrnas** (*Ursus spelaeus*) es una espècia d'ors de granda talha que visquèt al Pleistocèn Superior dins una granda partida d'Euròpa, despuèi lo sud d'Anglatèrra entrò a Caucàs. L'espècia apareguèt  abans l'èra actuala e dispareguèt i a  ans pendent lo periòde mai freg de la darriera glaciacion.. Aviá un regim alimentari erbivòr e viviá dins las selvas mixtas, mai que mai dins las regions montanhosas protegidas dels vents del nòrd. A causa de la raretat d'aquel abitat, las populacions èran clarsemenadas e probablament expausadas a la consanguinitat.

## Ligams intèrnes

* Pleistocèn.

## Bibliografia

* **[[francés|(fr)]]**  Alain Arguant e Évelyne Crégut, « Famille des Ursidae », dins Claude Guérin e Marylène Patou-Mathis (dir.) (pref. Yves Coppens), *Les grands mammifères plio-pléistocènes d'Europe*, París, Masson, coll. « Préhistoire », 1996.

## Nòtas e referéncias
Surveyor 1

**Surveyor 1** es una mission espaciala mandada per la NASA en 1966 per estudiar la Luna. Son objectiu èra de realizar de fotòs de la superficia lunara, d'estudiar sa reaccion ais ondas radars e d'i faire un aterratge per estudiar sa consisténcia.
Surveyor 2

**Surveyor 2** es una mission espaciala mandada per la NASA en 1966 per estudiar la Luna. Fòrça similara a Surveyor 1, la mission foguèt una revirada après la pèrda d'un de sei tres motors. S'escrachèt a la superficia de la Luna lo 23 de setembre de 1966.
Surveyor 3

**Surveyor 3** es una mission espaciala mandada per la NASA en 1967 per estudiar la Luna. Capitèt un aterratge dins la region de la Mare Cognitum lo 20 d'abriu de 1967. Realizèt tanben mai de  imatges de la superficia lunara. En 1969, lei rèstas de la sonda foguèron estudiats per leis astronòms de la mission Apollo 12.
Surveyor 4

**Surveyor 4** es una mission espaciala mandada per la NASA en 1967 per estudiar la Luna. En causa d'un problema sus un motor durant la descenda vèrs la superficia, la sonda s'escrachèt e la mission foguèt una revirada.
Surveyor 5

**Surveyor 5** es una mission espaciala mandada per la NASA en 1967 per estudiar la Luna e sa superficia. Capitèt un aterratge dins la region de Mare Tranquillitatis lo 11 de setembre de 1967 e la mission se debanèt durant doas setmanas.
Surveyor 6

**Surveyor 6** es una mission espaciala mandada per la NASA en 1967 per estudiar la Luna e sa superficia. La mission foguèt un succès e mai de  fotòs foguèron mandadas vèrs la Tèrra.
Ranger 9

**Ranger 9** es una mission espaciala mandada per la NASA en 1964 per estudiar la Luna. Foguèt un succès e la sonda capitèt de realizar un nombre grand de fotòs de la superficia lunara.
Surveyor 7

**Surveyor 7** es una mission espaciala mandada per la NASA en 1968 per estudiar la Luna. La mission foguèt un succès ambé la presa de mai de  fotòs.
Clementine

**Clementine** es una mission espaciala mandada per la NASA en 1994 per estudiar la Luna e l'astroide (1620) Geografos. Pasmens, en causa d'un problema, la sonda deguèt abandonar aquela partida de sa mission. Realizèt donc la cartografia de la superficia lunara fins a junh de 1994 e la fin oficiala de la mission.
Cercis siliquastrum

L**'arbre de Judèa** (mai rarament *arbre de Judàs*) o **saugràs** es un arbre pichon caducifòli present en Euròpa del sud e Asia de l'oèst, remarcable per l'espelida de sas flors ròsas a la prima.
Parlar negue

Lo **parlar negue** (o *néguer*) es un sosdialècte de l'occitan gascon de las Lanas, dens la partida occidentau de Gasconha.
Constituís la màger partida deu gascon maritim ; s'estend de la Lana girondina o País de Bòrn estant dinc au parçan Baiona (au mijorn), en passant per Senhans, Maransin, Maremne, fins a la Lana Gran. Que's caracteriza per un biaish particular de prononciar lo gascon.

Lo gascon negre èra la lenga dels notables e letrats bascos del parçan de Sent Sebastian ancianament (R. Cierbide).

## Fonetica

La caracteristica principala d'aqueste sosdialècte, que li dona son nom (*negue* vòl dire 'fosc'), es la prononciacion [ə] de la letra *e*, prononciada [e] alhurs. Per contra, la letra *è* damòra totjamèi prononçada [ɛ]. Una particularitat es tanben la prononciacion [lə] de l'article *la*.

Coma auts trèits especifics: la realizacion en *d* deu *c* latin intervocalic (*dicere* > *d&iacute;der*) ; lo diftòng *uu* (*puu*, *luvar*...) ; la prononciacion [w] deu *v* intervocalic ; los pronoms *iths*, *iras*, *aquiths*, *aquiras* (que se retròban mèi lunh en Bordalés) ; los pronoms *nes*, *ves* (vs *nos*, *vos*) ; la prononciacion [əh] de *es-* precedent una consonanta ; lo femenin en *-èira* deus noms e adjectius en *-èr* ; la disparicion deu *-va* de las finalas de l'imperfèit taus vèrbes deu grope -ER.

## Literatura
* Bernat Manciet
* Fèlix Arnaudin
* Halip Lartiga

## Bibliografia
*BOURCIEZ, Édouard 1897, *Contribution à l’étude du son œ landais*. Comunicacions hèitas au congrés internationau de las lenguas romanicas. Bordèu : Féret et fils, p. 93-104.
*BOURCIEZ, Édouard 1922 *La langue gasconne*. Pau : Princi Néguer Editor, 2000, 48 p.

## Referéncias
Lunar Prospector

**Lunar Prospector** es una mission espaciala estatsunidenca mandada per la NASA per estudiar lei caracteristicas quimicas, gravitacionalas e magneticas de la Luna. La mission se debanèt dau 7 de genier de 1998 au 31 de julhèt de 1999 e foguèt un succès.
Luna Orbiter 1

**Luna Orbiter 1** es una mission espaciala estatsunidenca mandada per la NASA en 1966 per fotografiar la superficia lunara. L'objectiu èra de trobar de luòcs per capitar l'aterratge d'una sonda (programa Surveyor) o d'una mission umana (programa Apollo) sus la Luna. La mission foguèt un succès ambé la cartografia de 75% dau satellit.
LCROSS

**LCROSS** (en anglés *Lunar Crater Observation and Sensing Satellite*) foguèt una mission espaciala estatsunidenca de la NASA mandada en 2009 per verificar la preséncia d'aiga au nivèu de la region polara de la Luna.
Lunar Reconnaissance Orbiter

**Lunar Reconnaissance Orbiter** es una mission espaciala estatsunidenca mandada en 2009 per la NASA. Son objectiu es de realizar la cartografia de la superficia de la Luna e d'assaiar de tecnologias novèlas. La mission es totjorn en cors a l'ora d'ara.
Luna 4

**Luna 4** foguèt una mission espaciala sovietica mandada en 1963 en direccion de la Luna. La sonda passèt lo 5 d'abriu a aperaquí  quilomètres de la superficia lunara.
Zond 3

**Zond 3** foguèt una mission espaciala sovietica mandada en 1965 per realizar de fotografias de la superficia de la Luna. La mission foguèt un succès.