open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Margaus

**Margaus** (*Margaux* en francés) es una anciana comuna medoquina de Guiana, lingüisticament gascona, administrada pr'au departament de Gironda de la region de Noèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Es dempui lo 1èir de genèir 2017 caplòc de Margaus e Cantenac, shens estar comuna delegada.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Masrimbaud

**Masrimbaud**  o **Mas Rimbaut**  o **Mas Rimbaud**  (*Marimbault* en francés) es ua comuna gascona de Vasadés administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Marinbalt (sursum parrochiam de ~)*, en 1273, *Marunbad (parrochia de ~)*, en 1273, *Marimbalt (par. de ~)*, en 1274. *Masrimbaud* es compausat de dus elements. Lo purmèir es *mas*, « bòrda, ostau d'espleitador agricòla », que ven eth-medish deu latin *mansus*, qu'avèva lo sens de « superficia que permetiá a una familha de viure »; lo mot *mas* es pas mèi dens lo vocabulari gascon. *Rimbaud* ven deu nom germanic d'òme *Ragin-bald*. Se la notacion fonetica de Bénédicte Boyrie-Fénié es observada e non pas supausada, *-sr-* se pronóncia com una *-r-* simpla : [marim'baw] . Es una formacion medievala.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Vasats; es adara deu canton deu Sud Gironda.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Marions

**Marions** (*Marions* en francés) qu'es ua comuna gascona de Vasadés administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Marianarum (Duces ~ et Sillanarum)*, en latin, en 60 av. J-C, *Marions (duo vicina oppida - et Syllas)*, shens data. La prononciacion es [ma'rjuns]. *Marions* es pas un derivat deu nom de la Verge Maria, mès representa **Marianos [fundos]*, que mia a **Marians*, modificat en *Marions* per atraccion d'un diminutiu deu pichon nom *Maria* .

Las duas atestacions venen de *Chronicon Vazatense* (Cronica de Vasadés), Archius Istorics de Gironda, XV, p. 15. Cau préner dab prudéncia ua fòrma escrita en Vasadés, avant l'arribada de Juli Cesar ! Mès tot s'esclarzís en sabent que la Cronica es pas un document d'epòca. Sembla ua compilacion escrita au sègle XVI o XVII per *Hieronimo-Geraldo Puteano* (Jeròni Guiraud Deupug, o deu Pug), archidiague de la diocèsi de Vasats . Cau acordar au mot *oppidum* lo sens de « plaça fòrta » shens idèa de « lòc haut », compte tengut deu relèu planèir de las comunas de Marions e de Silhàs (o Silàs), emèi enqüèra i a un dobte sus la localizacion de talas fortalessas, coneishudas setze sègles après que las bastiguèn - ipoteticament. Observaràn qu'un lòc nommat en latin *Sillan-* seré vengut *Sir-*, ua rason de mèi de dobtar de la valor istorica deu document. Empacha pas que *Marions* sia versemblablament l'ancian maine de *Marius*, dab lo sufixe *-onem*, com *[[Prats de Blèuna Auta|Mariau]]* es *Marius* + sufixe gallés *-avum* (o sufixe latin *-anum*, dab ua evolucion posteriora).

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Granhòs; es adara deu canton deu Sud Gironda.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Marsas (Gironda)

**Marsas** (*Marsas* en francés) es una comuna gavaia de Bordalés  situada dens lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Marciacus* en latin, aus sègles VIII-IX, *Willelmus de Marsans* en 1299, *apud Marsans* en 1360, *Marssans* en 1361 .
Segon Dauzat e Rostaing, *Marsans* ven dau nom latin d'òme *Marcius* o *Martius* emb lo sufixe *-acum* . Astor (que tracta pas dau sufixe), citat per B. Boyrie-Fénié, dona los medishs noms de propietaris. 
Segon Negre, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, causís sonque *Marcius*, emb un sufixe d'origina *-acu(m)*, pui ajusta l'atraccion de las finalas en *-as*  per justificar lo nom actuau. 
A la seguda de Negre, Bénédicte Boyrie-Fénié se contenta de *Marcius* (*nomen* o *cognomen*), emb lo sufixe *-anos* (*-agros*), coma per Marçans (Hauts Pirenèus). L'autora pensa que la prumèira atestacion es d'origina sabenta perqué *Marciacus* auré menat a *Marciac* [sic, per *Marçac*]. *Marçanos* dona *Marçans*, pui *Marça(n)s*, per desarticulacion normala de *-n-* dens lo grop *-ns* finau . Un càmbiament de sufixe entre *-ac* e *-an(s)* es possible pr'aquò, solament òm sap jamès s'aqueth fenomèn es purament grafic o vertadèirament present dens la realitat parlada.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
* Marsas sus lo site de l'Insee

## Nòtas
Martres (Gironda)

**Martres** (*Martres* en francés) es una comuna deu Vasadésistoric, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

* Martres tòca pas Sent Brici, mès se'n manca pas de gaire.

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Forto de Martres*, en 1096, *parochia de Marci*, en 1307-1317, *de Marcis*, en 1307-1317. *Martres*, ven dau latin eclesiastic *martyres* o *martyrem*, « martir ». Lo nom prenguèt lo sens de « cementèri » per associacion entre lo culte daus sents martirs e lo culte daus mòrts .
  
## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Targon; es adara dau canton de *l'Entre-deux-Mers* (en francés), donc de l'Entre Duas Mars.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
## Nòtas
Macelhas

**Macelhas** (*Masseilles* en francés) qu'es ua comuna gascona de Vasadés administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Lo nom es atestat en 1378, *Masselhas (Petri de ~)*. Per Dauzat e Rostaing, *Macelhas* pòt venir de *Massillia* o *Marcellia*, dab *villa* sosentenut, e lo mèste de la *villa* seré *Massilius* o *Marcellius* . Bénédicte Boyrie-Fénié estima que *Macelhas* ven d'un maine qu'apartenèva a *Marcellius* : **Marcellias (terras)*. L'evolucion supausa l'absorcion de *-r-* per *-s-* .

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Granhòs; es adara deu canton deu Sud Gironda.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Masèras (Gironda)

**Masèras** (en francés: *Mazères*) es una comuna gascona de Vasadés administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Com las autas localitats deu medish nom, Masèras ven deu latin *maceriae*, « roinas », benlèu pas de l'epòca romana, coma ec supausavan Dauzat e Rostaing, mès d'una epòca pus recenta.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Lengon; es adara deu canton deu Sud Gironda.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Castèth de Ròca Talhada.
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Mazion

*Mazion* (nom francés) es una comuna gavaia de Bordalés  situada dens lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Sancta Maria de Mazeon* en 1339, *Mazeon* en 1361 .
Lo nom èra inexplicat. I a un *Village de la Voie* dens la comuna, situat a un cairehorc antic, çò que pòt explicar lo toponime, que ven de *mansione(m)*, qu'a lo sens de « jasença d'estapa, aubèrga » : **mansione(m)* > **ma(n)sion(e)* (tombada regulara de l*'n* avant la consonanta) > *masion*, shens anteposicion dau iòd  (qu'auré menat a *maison*).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
* Mazion sus lo site de l'Insee

## Nòtas
Merinhàs

**Merinhàs** (*Mérignas* en francés) es una comuna deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las atestacions medievalas son : en 1281, *Marinhaco* (latin, Rôles Gascons); en 1360, *Mayrinhaco (prior de ~)* (Comptes Arch. Bordeaux) .

Per Albèrt Dauzat e Charles Rostaing, atau coma per J. Astor e per Bénédicte Boyrie-Fénié, l'origina es lo nom d'òme latin *Matrinius* (medisha ipotèsi que per Merinhac). Mès Dauzat e Rostaing i associan lo sufixe *-acum* , mentre que Bénédicte Boyrie-Fénié se pensa que las atestacions medievalas semblan de las faussas latinizacions e que farrè partir deu sufixe *-anos* > *-ans* : **Matrinianos [agros]* passa a *Mayrinhans*, puèi **Mayrinhàs* (n dispareish davant la shiulanta) e *Merinhàs* per afebliment e reduccion deu diftongue iniciau. L'autora considèra sa reconstitucion coma conjecturala en l'abséncia de l'ocurréncia *Mayrinhans*.

Dens un article de 2013 de la revista País Gascons , Miquèu Audoièr constata 1) que plan de comunas girondinas an una finala en *-s* qu'es pas etimologica e que 2) Mèste Verdièr atèsta de la prononciacion *-ts* per *-cs*. Per eth, una solucion pus economica e pus en acòrd damb las atestacions medievalas serè, en partent deu sufixe *-acum*, **Mairinhacs*, prononciat **Meirinhats*  , (lo diftongue pretonic *ai* s'afeblís normalament en *ei* e lo plurau a una valor collectiva, la deus abitants de **Mairinhac*). Après, la sillaba iniciala se reduís en *-e* e la finala *-ats* en *-às* (las consonantas finalas en Entre Duas Mars son afeblidas : *parlatz* se pronóncia *parlàs*).

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Sauvatèrra de Guiana; es adara deu canton de *Le Réolais et Les Bastides* (en francés), donc Lo Reulés e las Bastidas.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Miòs

**Miòs** (*Mios* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, administrada peu departament de Gironda e la region Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Massugàs

**Massugàs** (*Massugas* en francés) es una comuna deu Vasadés istoric, en Guiana, administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
* **Massugàs**. Dauzat explicava Massugàs per lo mot *massuga*, « moja », catalan « cist, estepa », emb lo sufixe *-acum* ; Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, aimava mèi lo gascon *massuga*, « persona testuda, capuda », emb lo sufixe aumentatiu *-às*. A la seguida d'Astor, Bénédicte Boyrie-Fénié causís lo mot *massuga*, « sesca », una planta tipica deus luecs umides, emb lo sufixe *-aceu* (la planta causida per Dauzat es que mediterranèa) . Notem que Massugàs es pas dens una comba, mes i a una comba pas lonh a l'oèst, onte i a adara un lac artificiau. L'abséncia de fòrmas ancianas es una dificultat de mèi.
* *Sent Martin de Cervòla(s)*. Lo nom de Sent Martin, donat sustot a de las glèisas au prumèir millenari, es lo de *Martinus*, avesque de Tors, evangelizator de la Gàllia . Lo nom de *Servol(l)e(s)*, qu'es tanben lo de Sent Laurenç de Servoles, en direccion de l'oèst, dens la comuna de Pelagrua, deu estar en rapòrt emb deus cèrvis puslèu que emb daus sèrfs; si lo nom èra **(Serv)airolles*, i auré mèi de certitud, mes lo sufixe *-ola*, en teoria de sens diminutiu, pòt prene deus sens variats. Un pòt benlèu azardar lo sens de « bòsc (petit ?) onte i a deus cèrvis » e la grafia *Sent Martin de Cervòlas*.

## Istòria
* A la Revolucion, la parròquia de Nòstra Dòna de Massugàs e son annèxa de Massugàs, *Sainte-Cécile de Bouffiagues* (en francés, donc probablament Senta Ceselha ? de Bofiagas) aurién format la comuna de Massugàs , mes las informacions son contradictòrias  e sembla que Bofiagas sisca finalament dens Pelagrua; lo nom se vei sus la mapa, près deu castèth de La Roqueta, dens la coeta de padèla de la comuna de Pelagrua situada entre Cobeirac e Listrac , mes la glèisa a dispareishut. 
* Abans 1806, la comuna de *Saint-Martin de Servol(l)e(s)* (nom francés) fut annexada a Massugàs 

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Pelagrua; es adara deu canton deu Reulés e de las Bastidas.

## Demografia

### Demografia ''Saint-Martin de Servol(l)e(s)''
* 1793 : 200 abitants 

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Ligams extèrnes

## Veire tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes
## Nòtas
Mauriac (Gironda)

**Mauriac** (*Mauriac* en francés) es una comuna deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Benedicte Boyrie-Fénié cita una atestacion deu 20 de març 1273 : *Maurihac* (*h* entre vocalas correspond sovent a una prononciacion en dierèsi) .

Coma Mauriac (Auvèrnhe), lo nom de la comuna ven d'un nom, **Maurius*, fondat sus lo cognomen *Maurus*, damb lo sufixe d'origina celtica *-acum*. Dauzat e Rostaing, e après J. Astor donan la medisha etimologia . 

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Sauvatèrra de  Guiana; es adara deu canton de « Le Réolais et Les Bastides », donc deu Reulés e de las Bastidas.

## Demografia

* La baissa de populacion de 1831 a 1836 sembla pas s'explicar per una evolucion deu territòri.

## Lòcs e monuments
* La glèisa de Sent Sarnin, romana e gotica (sègles XII, XIII, XIV e XVI), monument istoric en 2002 
* La crotz de cementèri, sègle XV, monument istoric en 1907 

Mauriac 33 Église Saint-Saturnin 01.jpg| La glèisa de Sent Sarnin (*aost 2012*)
Mauriac 33 Croix de cimetière.jpg|La crotz de cementèri (*aost 2012*)


## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Mombrier

**Mombrier**  es una comuna francofòna  de Bordalés, situada dens lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *capella de Monborier*, en 1326, *Montberer*. La prumèira sillaba representa probablament *mont* (dau latin *mons*, *montem*), mes Dauzat e Rostaing, Astor o Negre disen ren dau sens de l'ensemble e las fòrmas ancianas permeten pas a Bénédicte Boyrie-Fénié de conéisher la segonda partida dau nom . La dificultat creish perqué l'iniciala pòt estar *b-* o *v-* e *-r-* pòt tanben representar *-ll-*. I a daus noms de familha *Vollier*, *Bourier*, *Velier*, etc, puslèu au nòrd.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Borg; es adara deu canton de *L'Estuaire* (en francés), donc de l'Estuari.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas emb la comuna
## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Mombrier sus lo site de l'Insee

## Nòtas
Montgausí

**Montgausí** o *Montgausir* (*Mongauzy* en francés), es una comuna deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *itinere Montisgaulioli* en 1170, *ecclesie Sancti Johannis de Monte Gaudio* en 1175-78, *St Johan de Montgauzi* en 1263.
Segon Dauzat e Rostaing, *Montgausí* vendré deu latin *mons* « montanha o simple tarrèir » e deu nom germanic d'òme *Gaudin* o *Waldin* .
Segon Negre, *Montgausí* vendré de *mont* e probablament de l'infinitiu *gausir*, traduccion deu francés *montjoie*, *montjoy*.
Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'apròva globalament l'explicacion de Negre, remarca pr'aquò qu'un toponime format d'un nom e d'un vèrbe a l'infinitiu es estranh. L'etime seré meilèu, çò escriu Pierre-Henri Billy, *montem gaudii* « mont deu gaug, montjoie », coërent perqué lo vilatge ei sus la via antica e medievala Bordèu-Tolosa, au pè d'un tarrèir. Lo nom comun francés *monjoie*, vengut de la remotivacion religiosa de *Mons Jovis* « mont de Jupitèr », situat entre Montmartre e Saint-Denis, a la fin deu sègle X, designa un punt de referéncia constituït per una elevacion (crotz, tumulus, pug...) au bòrn d'un camin, sustot de pelegrinatge . *Montem gaudii* ei donc un latinisme tardiu, donc ua fòrma sabenta, mes Bénédicte Boyrie-Fénié explica pas coma son adaptacion en lenga vulgara ei venguda *MontgauSí* dus còps (tanben Montgausí (Gers)), damb una evolucion *-d-* intervocalic > *-z-* fòrt anteriora au sègle X (que presenta pas tròp de dificultat pr'aquò).
L'impression es que P.H. Billy a barrejat *Montgausir* damb lo nom Montjòi, vengut de l'ocupacion francesa e sa possibla traduccion Montgaug.  
Una grafia prudenta ei **Montgausí**.

## Istòria
Lo 28 de feurèir de 1965, la comuna de *Saint-André-du-Garn* (Sent Andreus deu/dau Garn ?) fusionèt damb Montgausí per fusion simpla . 

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².
### Sent Andreus deu Garn (nom supausat)

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
* Montgausí suu site de l'Insee

## Nòtas
Montprimblan

**Montprimblan**, segon las règlas de la grafia classica, o *Mont Primblan* (*Monprimblanc* en francés) es una comuna bordalesa  de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Montremblant*, sense data, *Montrimblan*, sense data, *Barravo de Montprimlan*, en 1195, *Sanctus-Johannes-de-Monprinblanc*, en 1339 . Segon Bénédicte Boyrie-Fénié (ni Dauzat, ni Negre, ni Astor avèvan ren trobat), *Montprimblan* ven dau cognomen *Primulus*, atestat : **monte(m) Primulanum* > **Montprimlan* (cf. la fòrma de 1195, la sola utilla) > *Montprimblan* (coma lo grope *-ml-* èra de mau prononciar, un *b* epentetic s'i ajustèt per fludificar l'articulacion). Lo nom a patit de l'attraccion de *blanc* (cf. la fòrma de 1339 e la grafia francesa). Montprimblan èra probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste *Primulus*. *Mont-* pòt estar plaçat posteriorament (mèi es probable).

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, Cadilhac èra dau canton de Cadilhac; es adara dau canton de l'Entre duas Mars.

## Demografia

## Lòcs e monuments
* Glèisa de Sant Joan Baptista, s. XII, descarada per Hosteing au sègle XIX.

## Personalitats ligadas damb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Montanha (Gironda)

**Montanha** (*Montagne* en francés) es una comuna majoritàriament deu País Gavai e parcialament gascona , administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
Los vins de Montanha an dret a l'apellacion montanha-sent melhon (en francés, montagne-saint-émilion).

## Toponimia
* Lo nom de la comuna de **Montanha** ven deu latin vulgar **montanea*, derivat de *mons* , o, dit autrament, deu latin vulgar *montaneus* e d'una locucion derivada *terra montanea*. Lo nom pòt estar motivat per un petit pug o un ensemble de tucas.
* **Sent Jòrge** es un agiotoponime, un nom de lòc que fèi referéncia a un nom de sent. Lo nom, *Georgius*, es grèco-latin e pòt representar Sent Jòrge de Lydda, mòrt en 303, (sent sauroctòn segon la legenda) o l'apòstol de Velai, prumèir avesque legendari deu Puèi de Velai au sègle III (autas fòrmas occitanas : Jòrdi, Jòrgi, Juèri, Jòri, etc).
* **[[Parçac (Bordalés)|Parçac]]** pòt venir deu nom d'òme latin **Parcius*, d'après *Parcilia*, emb lo sufixe *-acum*, o benlèu d'una contraccion de *Patriciacum*, d'un aute nom latin, *Patricius*, totjorn emb lo sufixe *-acum*, latinizacion dau sufixe celtic *-ācon*. Seré donc una propietat rurala d'origina gallo-romana.

## Istòria
En 1973, las ancianas comunas de Sent Jòrge (au sud) e de Parçac (au sud-èst) se restaquèren a Montanha.

## Administracion

* Montanha èra deu canton de Lussac e dempuèi la refòrma cantonala es deu canton deu Nord-Libournais (en francés).

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Montagaudin

**Montagaudin** (*Montagoudin* en francés), es una comuna deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
Dauzat e Rostaing supausan que se tracta de *mont* e deu nom de persona germanic *Coldin*, damb la preposicion « a ».

Ernèst Negre (citat per Bénédicte Boyrie-Fénié) causís puslèu lo nom germanic *Agodinus*, totjorn damb lo producte de *montem*. Es sigut per B. Boyrie-Fénié, que precisa [o puslèu qu'imagina] que la diftongason de *-o-* non tonic en *-au-* es regulara en gascon.

## Istòria

## Administracion

## Demografia
-->

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
## Nòtas
Montuçan

**Montuçan** o benlèu *Montuishan* (*Montussan* en francés) es una comuna de Guiana, gascona lingüisticament, situada dens lo departament de Gironda e la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Montuçan (atestacions *Monte Tussano*, en latin, sense data, *Montuissan*, *Monteissan*, en occitan, sense data, *Montuissan (decime de ~)*, en occitan, en 1235, *Montissano (a cappella de ~)*, en latin, en 1326, *Montussan (maison de ~)*, en francés, en 1587) sembla venir de *monte(m)* e dau nom d'òme latin (d'origina gallesa, segon Jacques Astor) *Uccius*, damb lo sufixe latin *-anum*. Lo sens seré de « lòc fortificat fondat per *Uccius* ». La preséncia d'un *-i-* dens d'unas atestacions , eventualament absorbit après, haré anticipar pr'aquò una fòrma modèrna **Montuishan*.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma comunala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Senon; es adara dau canton de Larmont.

## Demografia

## Lòcs e monuments

Montussan.jpg|Touleuyre, editor de Montussan
Montussan bureau-de-tabacs.jpg
Montussan la mairie et le groupe scolaire.jpg
Montussan restaurant Biguey.jpg
Montussan restaurant-du-coq-hardi-route-de-bordeaux-libourne.jpg


## Veire tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Montinhac (Gironda)

**Montinhac** (*Montignac* en francés) es una comuna bordalesa  de Guiana, lingüisticament gascona, situada dens lo departament de Gironda e la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié cita mèi d'una fòrma anciana : *Montinnacum*, *Montiniacum* (en latin, sègles XI-XIII), *Montinnag*, *Montinag*, *Montinhac*, *Montinac* (en occitan, sègles XI-XIII), *Montinhac* (1273, en occitan), *Montynhac* (1299, en occitan), *Montinhaco (cappella de ~)* (1342, en latin) . 
Emb lo sufixe *-acum*, i a duas possibilitats : lo nom de persona **Montinius*, derivat de  *Montinus*, eth medish derivat de *mons*, causit per Dauzat e Rostaing , pus evident foneticament, o un aute nom, *Montanius*, causit per Ernèst Negre (citat par B. Boyrie-Fénié), pus frequent mès que demanda una dissimilacion. Bénédicte Boyrie-Fénié escarta pas cap de solucion .

## Istòria
* Avant 1789, Montinhac èra una parròpia annèxa de Banhaus .

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Targon; es adara dau canton de *l'Entre-deux-Mers* (en francés), donc de l'Entre Duas Mars.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
## Nòtas
Maurisèth

**Maurisèth** o **Maurisèths**, segon la prononciacion,  *Morizès* en francés), es una comuna deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié cita quauques fòrmas ancianas : *Mauriazelo (ecclesia Sancti Vincentii de ~)*, en latin, en 1026-1030, *Mauriczelo (de ~)*, en latin, en 1080, *Mauriezed (presbyter de ~)*, en occitan, en 1115, *Maurihazels (parrochia de ~)*, en occitan, en 1273, *Morricia (La ~) ?*, en 1307-1317 .
Las fòrmas de 1115 e de 1273 mòstran una esitacion entre la conservacion de *-a-* pretonic e sa pèrda. La de 1273 conten dejà una *-s* finala  presenta dens plan de noms bordalés e vasadés.
Dauzat e Rostaing donan coma etimologia lo nom d'òme latin *Mauritius* e sufixe *-ellum*. Ernèst Nègre òpta per *Mauricellus* e supausa una atraccion de las finalas en *-ès*.
Mès ni *Mauritius*, ni *Mauricellus* explican pas *-a-* pretonica atestada deu sègle XI au sègle XIII. Aquí perqué P.-H. Billy, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, prepausa un diminutiu de *Maurias* (grafia francesa, se tracta benlèu de *Mauriàs*), lòc situat dens la comuna de Mont Agaudin, a 7,5 km, damb lo sufixe *-ellum*, que dona *-èth* en gascon .

La question de *s* finala porré estar ligada a d'autres cas, coma los noms en *-ac* venguts *-ats* (grafia classica *-acs*) . *-S* seré la marca d'un collectiu : *Maurisèths* serén los abitants de **Maurisèth* a una certana epòca. Après, se hit una confusion entre lo nom deus abitants e lo deu lòc. Probable que la grafia *Maurisèths* emb *s* finala es justificada. La pèrta deu diftongue *au*  de la prumèira sillaba dens la grafia francesa *Morizès* es benlèu devuda a la prononciacion gavacha (la Petita Gavacheria èra pus granda aus sègles precedents qu'a l'epòca recenta). E l'atestacion enigmatica de 1307-1317, que sembla anonciar la fòrma francesa, s'es pas una error, es l'ocasion de senhalar que Gironda, comuna que tòca Maurisèths, avé dejà un nom sentongés en 1087 .

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de La Rèula; es adara dau canton de *Le Réolais et Les Bastides* (en francés).

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
## Nòtas
Molhac (Gironda)

**Molhac** (AFI: ; *Mouillac* en francés)  es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de la Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Lenga
Segon l'enquèsta de Tortolon e Bringuièr (1873-1875), Molhac èra una comuna gascona, a l'ecepcion deus meitadèirs e deus vailets, venguts quasi tots deu País Gavai. Lo parlar de Molhac e de las comunas vesinas èra diferent deu borqués e deu libornés. Deu borqués, se diferencia per la prononciacion de *j* : lo *jourt* e pas *l'iourt* o lo *iourt* (lo jorn), caractèr progressiu, puei que Vilagoja, pus a l'èst enquèra, se ditz *Bilegou-ie*; per la conservacion de *u* : *dou hut* e pas *dou heut* (deu huc); de contraccions coma *saous dit* e pas *sus leus dit* (sus + los + dits); la conservacion de la nasala dens la tresena persona deu plurau ; *bÉnon* o *bÉnoun* e pas *bÉnou* (venon, venen). Deu libornés, se diferencia per la prononciacion de *h* : *hille* e pas *fille* (hilha, filha), *hut* e pas *fut* (huc = huec, fòc); per lo mendre usatge deu diftongue *óou* : *deu* se ditz *dou* [du] e pas *dóou*  (las grafias de l'autor son utilisadas).

## Toponimia
Lo nom es atestat en 1342, en latin : *cappella de Molhaco* en 1342 .
Segon Dauzat e Rostaing, Negre e Astor (los dus darrèrs citats per B. Boyrie-Fénié), *Molhac* vendré deu nom latin d'òme *Mollius*, emb lo sufixe *-acum*.
Bénédicte Boyrie-Fénié considèra que lo nomen *Mullius* (sic, los autes disen ben *Mollius*) es atestat un sol còp, en Panonia; aquí perqué aima mai *Mollio*, emb lo medish sufixe .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments


Mouillac égliseSaint Fort 3.JPG|La glèisa Sent Fòrt.
Mouillac_égliseSaint_Fort_1.JPG|Façada nòrd.
Mouillac_église_St_Fort_(Brutails).jpg|Cabeç (fotò Brutails).
Mouillac église St Fort Modillons 1.JPG|Portau e modilhons.
Mouillac église St Fort Cadran canonial 3 a.JPG|Mòstra deu solelh.


## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
* Molhac sus lo site de l'Insee

## Nòtas
Moliets e Vilamartin

**Moliets e Vilamartin** (*Mouliets-et-Villemartin* en francés) es una comuna occitana deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
* **Moliets** es lo plurau de *molin*, deu latin *molinum*, emb sufixe diminutiu. Dauzat vòu que sisca lo sufixe *-ellum* (> *-èth*) , mes dens aquera partida deu gascon, lo sufixe *-ellum* e lo sufixe *-ittum* donan lo medish resultat : [-e], per amudiment de las consonantas finalas e perqué i a pas de [-ɛ] a la fin d'un mot. L' *-s* finala fai supausar a la pluralitat deus molins, mes en Gironda, i a tant de noms de parròpias au plurau (coma Merinhàs, ancian *Mairinhac*), per confusion deu nom deus abitants emb lo nom de la parròquia, que i a pas de certitud absoluda. Enfin, l' *-n-* intervocalica a dispareishut, coma aquò se fèi adara plan mèi au migjorn (desplaçament de l'isoglòssa), dens la meitat sud de Vasadés (autre exemple : Landerroat, vengut de **Landaronad-*).
* **Vilamartin** contunha lo latin *villa* (domeni rurau, puèi vilatge) e lo nom deu sent evangelizator de las Gàllias au sègle IV. Lo nom es atestat curiosament *Villam Meritum (super ~)* en 1126-1147, çò que sembla una maishanta latinizacion , mes lo nom deu sent devè estar pro coneishut deus monges de La Seuva Majora. I auré una auta explicacion ?
* **Pica-sèga**, o *Pica-sèga de Moliets*, es lo nom deu borg actual, plaçat sus la RD 15 Duràs-Pelagrua-Castilhon de la Batalha. Una sèga se ditz tanben un plèish, un plais, una gòrça, un randal, una randura, una baranha, etc; los sens deu vèrbe *picar* son nombrós, dont un qu'es « copar de lenha », çò que porré convenir. O benlèu lo nom es en relacion emb l'activitat de segar. L'origina, modèsta, porré estar un chafre personau, puèi lo nom de l'ostau de la persona entau chafrada.

## Istòria
* Entre 1795 e 1800, Moliets fusionèt emb Vilamartin 

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Pujòus; es adara deu canton deus Tuquets de Dordonha.

## Demografia

* La fusion emb Vilamartin se vei pas dens las chifras de populacion en 1800
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

### Demografia de Vilamartin
* 1793 : 700 abitants 

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Molon

**Molon** (*Moulon* en francés) es una comuna occitana deu Bordalés, lingüisticament gascona, en Guiana, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

* Molon tòca Nerijan, mes sus quauquarren coma 30 m.

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Molons (castrum quod dicitur ~)*, sense data, *Montlioun*, en 1285, *Mont Leon*, en francés, en 1299, *Molon*, en 1361 . Dauzat e Rostaing interprètan *Molon* coma un nom de riu (*fluvius Moloni*, riu de Char, en 900, adara lo *Molon*). Per Bénédicte Boyrie-Fénié, lo sens es lo gascon *molon*, *monlon* (mots plaçats per Simin Palai dens lo Gers), « propietat d'una sola pèça », que se porré comparar emb *Le Tros* (nom francés), lòc de Tisac de Curton qu'a un sens opausat.Bénédicte Boyrie-Fénié, *Dictionnaire toponymique des communes, Gironde*, ed. CAIRN e Institut Occitan, Pau, 2008, p. 226-227
## Istòria

## Administracion

 

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Brana; es adara deu canton deus Tuquets de Dordonha.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Morens

**Morens** (*Mourens* en francés) es una comuna bordalesa  de Guiana, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
### Morens
Las fòrmas ancianas son *Morenxs*, au sègle XIII, *Sanctus Martinus de Morenx*, au sègle XIII, *cappella de Morenxs*, en 1342 e en 1361 . Segon Dauzat e Rostaing, *Morens* vendré d'un nom germanic d'òme *Maurus* o *Moro*, damb lo sufixe germanic *-ing* . Ernèst Negre, P.H. Billy e Bénédicte Boyrie-Fénié son per lo nom germanic *Moringus*, qu'a pas besonh de sufixe .

Veire pr'aquò a Morencs (Bearn) perqué Miquèu Grosclaude i tròba una explicacion plan diferenta, basada sus **mor-*, « cima arredondida » e un sufixe pre-indoeuropèu **-encs*. Veire tanben son estudi sus los noms en *-enx* (fòrma francesa) en Bearn e dens las Lanas  que li hèi refusar una origina germanica dens aquera partida de la Gasconha.

### Montpesat
I a besonh de cercar los jutjaments daus toponimistas sus d'autes lòcs dau medish nom. Lo prumèir element, *mont*, dau latin *mons*, *montem*, s'aplica a daus pugs o a de las tucas e pausa pas de problèma. Lo segond element, l'adjectiu, estut interpretat coma derivat dau latin *pedare* « carrassonar la vinha » que prit per extension lo sens de « provesir de fortificacions solidas » . Mès las fòrmas ancianas daus *Montpesats* son sovent en *-pensat*, *-pensatu-* en latin, çò que hèi preferir un derivat de *pendere*, donc un mont damb de las pentas (pendas, penents) regdas . Aquera expression conven coma nom publicitari, destinat a descoratjar los enemics, mes ajustarem que geograficament conven completament a Montpesat (corbas de nivèu sarradas cap au sud-oèst) .

## Istòria
* La comuna de Montpesat (anciana parròpia de Sent Pèir de Montpesat) estut annexada a la comuna de Morens (anciana parròpia de Sent Martin de Morens) lo 11 de heurèir 1857 . Lo borg de Montpesat, petit vilatge sus una sèrra, es a l'oèst de Morens.

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Sauvatèrra de  Guiana; es adara dau canton de l'Entre Duas Mars.

## Demografia

### Demografia Montpesat

* Lo n° INSEE a estat cambiat per de rasons practicas

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Naujac

**Naujac** o **Naujac de Mar** (*Naujac-sur-Mer* en francés) es una comuna medoquina de Guiana, lingüisticament gascona, administrada pr'au departament de Gironda de la region de la Noèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Naujan e Postiac

**Naujan e Postiac** (*Naujan-et-Postiac* en francés) es una comuna occitana deu Vasadés istoric , lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
* **Naujan**. Las fòrmas ancianas son *parrochia Sancti Petri de Nauian*, *Donatus presbiter de Nauian*, *de Nauiano*, *apud Naugianum*, totas sense data e que venen deu cartulari de La Seuva Majora . Los toponimistas son en desacòrd. Dauzat e Rostaing, sigut per Astor (aqueste citat per Bénédicte Boyrie-Fénié) an besonh deu sufixe *-anum* e son per un cognomen latin **Navidius*, tirat de *Navius*  (vengut de *navus*, « naviri », e lo sens seré « marin, marinèir »). Negre, citat per B. Boyrie-Fénié, es per un nom de persona « roman(ic) » **Naevianus*, tirat de *Naevius* e qu'a pas besonh de sufixe. B. Boyrie-Fénié causís lo cognomen *Navigius*, qu'es atestat e justament en Aquitània, emb lo sufixe *-anum* .
* **Postiac**. Veire a l'article.

## Istòria
* Entre 1806-1820, Postiac estut annexat a Naujan .

## Administracion

  

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Brana; es adara deu canton deus Tuquets de Dordonha.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

### Demografia Postiac
Veire a l'article
## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Néac

**Niat** en gavai , *Néac* (en francés) es una comuna de Bordalés e especialament deu Libornés gavai, administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Sanctus-Bricius-de-Neyraco*, en latin, en 1341, *Neyraco (capella de ~)*, en latin, en 1342, *Neyaco (pro decime de ~)*, en 1356, *Néac*, en francés, au sègle XVIII (mapa de Cassini) .
Lo nom present dens las prumèiras atestacions es *Neirac*, prononciat [nɛj'rat] o [nɛj'rak], format  deu nom d'òme *Nerius*, emb lo sufixe *-acum*, latinizacion deu sufixe gallés *-ācon*. Néac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avé per mèste *Nerius*. Totas las estapas de l'evolucion son dens las fòrmas ancianas : *Neirac* ---> *Neiac* ---> *Néac* (francizacion grafica).

Lo passatge de *Neirac* a *Neiac* deu s'explicar per una tendéncia a l'absorcion de [-j-] per [-r-] (**Nerrac*, o benlèu **Nerac*), e per i resistir, una insisténcia sus [-j-] que fenit per eliminar l'[-r-]; en tot cas, lo parlar, enquèra occitan o dejà gabai, èra pas capable de prononciar los dus sons au còp. Au moment de la francizacion grafica deu nom (que lo parlar locau fusse dejà gavai o enquèra occitan), lo iòd ([-j-]) vengut intervocalic fut considerat classicament, e a tòrt, coma una semiconsonanta epentetica (pas etimologica, mes que facilita la prononciacion), qu'avé per but d'evitar un iatus e donc eliminat graficament, dens una intencion purista.

Non se sap perqué Bénédicte Boyrie-Fénié refusa las atestacions coma influenciadas per lo nom de Nerac e supausa que *Néac* ven deu nom latin d'òme *Neo*, emb *-acum*  (foneticament, *é* + *a* en iatus se pòt pas mantenir e lo resultat, aquò rai, seré **Nhat*). 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* Populacion :  ()
* Densitat :  

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Nerijan

**Nerijan** (*Nérigean* en francés) es una comuna occitana deu Bordalés, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
### Perimètre deu territòri

* Nerijan tòca Molon, mès sus quauquarren coma 30 m.

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Nariian*, *Naruan*, aus sègles XI-XIII, *de Nariiano*, *Nariganum*, *Narijanum*, en latin, aus sègles XI-XIII, *parrochia de Nairjano*, en latin, en 1273, *Narriano*, *Narijano*, en latin, en 1273, *Nairiono*, en latin, en 1273, *Narigano*, en latin, en 1339, *Sanctus-Martinus-de Nariyan*, en 1339, *Nereyan*, en 1361 . Dauzat e Rostaing considèran que *Nerijan* ven deu nom galloroman **Neridius*, deu gallés *Nerius*, damb lo sufixe *-anum* . Aqueth nom de persona *Neridios* es acceptat per Delamarre, que senhala un nom de persona *Nerido*, atestat; implicitament, lo sufixe *-ānon* pòt estar gallic tanplan coma latin . La dificultat, que Bénédicte Boyrie-Fénié relèva a bon dret, es que las fòrmas ancianas son en *Na-* e menan a un etime **Naridius*, malurosament inatestat, avant que la sillaba iniciala s'afeblisse en *Ne-*; i a pr'aquò un nom gallic *Narios* que benlèu permetré d'inferir un **Naridios*. Quau que sia lo nom deu mèste, Nerijan èra donc probablament una anciana granda propietat antica.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Brana; es adara deu canton deus Tuquets de Dordonha.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas damb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes
## Referéncias
Nau Honts

**Nau Honts**, nom fabricat en cramba per Ernèst Negre o benlèu **Nau Fonts* (*Neuffons* en francés) es una comuna deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament maròta e benlèu gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
I a pas de fòrmas ancianas (per *Neuffons*) . Dauzat e Rostaing explican lo nom (en latin) per *novem* e *fons*, donc « nau fonts », puslèu que « nuèva font » . Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, es de la medisha idèa e dona una fòrma gascona que lo nom oficiau auré francizat : *nau honts*. Se tracta d'una fòrma tipica, non pas d'una fòrma enregistrada a l'escrit o a l'orau (los parlars gascons près d'aqueth luec de la Petita Gavacheria an conservat o restablit *f* etimologica). B. Boyrie-Fénié ajusta que la fòrma es au plurau, çò que vai dens lo sens de *nau fonts* puslèu que d'una *font nuèva*; de mèi, una fòrma deu tipe **nuèva font* seré dens l'ordre germanic determinant-determinat, caracteristic deus país de lenga francesa . Se tròba qu'avé besonh d'una transcripcion en gascon, coma dins totas las comunas de la Petita Gavacheria, non pas de la Granda que deu per convencion gardar sa fòrma francesa dens lo libre . Sautet sus l'ocasion e consideret que lo nom gascon de *Neuffons* es lo que Negre avé fornit, qu'avé pas de valor fonetica mes solament semantica.

Non se sap se *Neuffons* fut un còp prononciat en gascon. Es probablament una creacion gavacha. Lo nom ancian de la parròpia èra *Torignat*, *Tourignas* . Es absent de la mapa de Cassini e de la mapa de de l'Isle (1714), tot coma *Neuffons* dens aqueth darrer cas, mes la mapa deu Sr Robert de 1752 mòstra *Taurignac et Neufons* , signe que *Taurignac* èra un aute luec que *Neuffons* e que los dus èran una sola parròpia. Tornèren bastir la glèisa Sent Martin de *Neuffons*, ancianament de *Torignat*, qu'a pr'aquò una aparéncia anciana  : probable qu'èra un desplaçament de l'anciana glèisa de *Taurignac*, l'ancian borg abandonat. Mes cap de mapa permet pas de localizar *Taurignac*, çò que fai que i a pas de certitud absoluda.

En gascon, **Taurinhac* èra prononciat coma *Taurinhat*. Las fòrmas emb *Tou-* o *To-* venen de la fonetica gavacha. **Taurinhac* o *Taurinhan* es un nom plan espandit, que ven d'un nom latin d'òme, *Taurinius*, emb un sufixe, ací lo sufixe gallés *-ācon*, latinizat en *-acum* . *Taurinhac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avé per mèste *Taurinius*. E per *Neuffons*, la sola traduccion (que benlèu correspond pas a l'etimologia) que respècte la fonetica gascona de l'Èst de l'Entre Duas Mars es **Nau Fonts**.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
## Nòtas
Lo Nisan

**Lo Nisan** ò **Anisan** (*Le Nizan* en francés) es ua comuna gascona de Vasadés administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Anisian*, en 1276, *Onisano (par. de ~)*, en 1488 .
L'origina es lo nom latin d'òme *Anitius* e sufixe *-anum*, dab aferèsi de l'iniciala (Dauzat e Rostaing , Ernèst Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié) o lo nom latin d'òme *Anitianus*, emplegat sense sufixe. L'iniciala *A-* estó presa per una preposicion (Bénédicte Boyrie-Fénié) ; en realitat, *A-* es vengut un article, com Dauzat e Rostaing ac remarcavan.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Vasats; es adara deu canton deu Sud Gironda.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Noalhac (omonimia)

**Noalhac** pòt designar:
* Noalhac, una comuna de  ()
* Noalhac, una comuna de  ()
* Noalhac, una comuna de  ()
* Noalhac, una comuna d' ()
* Nòstra Dama de Noalhac, una comuna de  ()
Noalhac (Gironda)

**Noalhac** (*Noaillac* en francés) es una comuna deu Vasadés, en Gasconha, administrada per lo departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Noalhaco (de ~)*, en latin, en 1289, *Noaillaco*, en latin, en 1293. La prononciacion es [nua'ʎak] , donc en tres sillabas (çò que permet de comprene com Noalhan a passat a [nawa'jã]). Lo nom ven deu latin *novalis*, « tèrras eishartigadas, desbosigadas navèrament », dab lo sufixe *-acum* . Es un exemple de *-acum* utilizat dab un nom comun .

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de La Rèula; es adara deu canton de *Le Réolais et Les Bastides* (en francés), donc deu Reulés e Las Bastidas.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
## Nòtas