Bisanet

**Bisanet** (*Bizanet* en francés) es una comuna lengadociana de Narbonés, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia
Comuna del Grand Narbona situada sus Ausson, a proximitat de las Corbièras.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
### Bisanet
Las fòrmas anciana son *Villa quae vocatur Biciano* en 911, *Capella Sancti Petri de Bisano* en 940, *In villa Viciano quae vocant Granulerias* en 990, *Bitianum* en 1105, *Ecclesia Sancti Petri de Bisano* en 1182, *Castrum de Bisano o de Granoleriis* en 1302, *Bizanum Granoleriarum* en 1302, *Vesianum..., Visanum* en 1310, *Bizanum Granolharum* en 1351, *Bysanum* en 1351, *Bisanum Gronlheriarium* en 1377, *Bizan las Granholeyras* al sègle XIV, *Biran las Granholeras* en 1387, *Sainct Pierre de Bisanay* en 1182-1500, *Bizanetz* en 1208, *Bisenay* en 1182-1500, *Bisanetum..., Bisanum Granolheliarum* en 1510, *Visanet* en 1503-1589, *Bizannet les Granelières* en 1503-1589, *Byzanet* en 1538, *Bisanet* en 1595, *Bizas des Granoulheyras* en 1639, *Castrum de Bizano Superiori..., Castrum de Bizano Inferiori* en 1298, *Castrum de Bizano d'Amont..., Bizano d'Aval* en 1234, *Feudum de Bisano Superiori et Inferiori* en 1281, *Bizenay al Val* en 1160-1500, *Un chasteau vieux et patus, appellé le Chasteau de Aval, assis auprès de l'église dudict lieu* en 1538. Las mapas de Cassini (sègle XVIII) e de la diocèsi de Narbona (1781) pòrtan *Bizanet* e au S-O *Vielle-Église*, la mapa de la diocèsi de Narbona de Dillon (1763) *Bizanet* e *Paroisse* .  
*Bisanet* vendriá del nom gallic d'òme **Bitius*, varianta de *Bittius*, ambe'l sufixe latin *-anum*. Lo nom es al diminutiu per destriar Bisanet del vilatge de Bisa, qu'a la meteissa origina e qu'èra **Bisan* abans un reculament d'accent . Abans lo diminutiu, lo destriament se fasiá per l'apondi de *(de) las Granolh(i)èiras*.
Segon Delamarre, lo nom celtic d'òme *Bitios* es atestat; *Bisanet* pòt èsser *Bitios* derivat en *-ānon*, la proprietat de *Bitios*, mas lo nom d'òme (inatestat) **Bitiāno-* existís; Bisanet pòt donc èsser la proprietat de *Bitiānos . 
Bisanet d'Aval èra al sud-sud-oèst de Bisanet d'Amont. Aquela diferenciacion medievala e modèrna non se fa pas mai.
### Sant Martin de Tòca
Sant Martin de Tòca es un ancian castèl feodal dels vescomtes de Narbona e una anciana rectoriá de la diocèsi de Narbona. Las fòrmas anciana son *Castellum Sancti Martini* en 978, *Castrum quod dicitur Sancti Martini* en 1157, *Barrium Sancti Martini de Toca* en 1179, *Sanctus Martinus* en 1252, *Sanctus Martinus de Tocha* en 1271, *Sanctus Martinus de Thoca* en 1281, *Sanctus Martinus de Thoqua* en 1300, *Rector Sancti Martini de Tocha* en 1351, *Ecclesia Sancti Martini de Toca* en 1360, *Sant Marti de Toqua* al sègle XIV, *De Tocca* en 1483, *Sant Marti de Toca* en 1537, *Saint Martin de Roque* = *Toque* en 1271-1589, *Sanctus Martinus de Tucha* en 1369-1589, *Esglise de Sainct Martin de Toques* en 1157-1639, *Saint Martin de Thoques* en 1781, *Saint-Martin* (cadastre). 
*Tòca* (*-s* finala es tardiva e non se sap s'es presenta dins la prononciacion occitana) es probablament diferent de *Touche*, mot francés d'origina desconeguda qu'auriá lo sens de « bosquet, resèrva de bòsc entre de rompudas », que ven de *ToSca*. Cal puslèu pensar al sens de *tòca* en occitan, benlèu dins una intencion de desfís, d'escomesa .
### Boquinhan o benlèu Boquinha
Es un ostal e (èra) una mina de sal gemma. Las fòrmas ancianas son : *Buconiacum..., fons dictus Buconiacum* en 782, *Laval de Bogunhe* en 1503-1589, *Bouquignac* en 1655, *Bouquigna* en 1771 . 
Les noms *Buccō*, *Bucconius* son celtics e frequents. Ambe *Bucconius* e una derivacion celtica en *-ānon* (o a la rigor un sufixe latin *-anum*), le resultat es *Boconhan*. Çaquelà i a una esitacion sul sufixe (passatge aparent de *-ac* a *-an*) e la fòrma d'origina supausa benlèu una derivacion en *-ācon*. La fòrma *Bogunhe* del sègle XVI supausa benlèu un reculament d'accent que la fòrma grafica oficiala (*Bouquignan* sus la mapa IGN) refusa.
### Quilhanet
I a mai que mai un castèl e una capèla. Es un ancian priorat del vocable de Sant Julian e Santa Basilissa. Las fòrmas ancianas son : *Quilianum* en 782, *Villa Septima... ad domum Sancti Juliani* en 964, *In villa Septimo* en 990, *In parochia S. Juliani* en 1065, *Castrum de Quilhano* en 1165, *Quilanum* en 1189, *Castrum de Quilhaneto* en 1309, *Quilhanum in Corbaria* en 1318, *Quilanet* al sègle XIV, *Le lieu de Guilhanet, inhabité* entre 1503 e 1589, *Alha borya de Quilhanet* en 1538, *Terroir de Septime* entre 1175 e 1639 . 
Le nom d'origina èra *Quilhan*, coma la vila e l'origina es la meteissa; puèi un diminutiu permetèt d'evitar la confusion. L'origina es le nom latin d'òme *Quelius* ambe'l sufixe *-anum*.
### Sant Amanç (nom supausat)
Lòc situat al nòrd-oèst de Bisanet.
Anciana glèisa. Las fòrmas ancianas son : *Ecclesia Sancti Amantii* en 911, *Villa Sancti Amandi* en 1117, *Terroir de Sainct Amand* entre 1220 e 1500, *Locus de Sancto Amancio* en 1377, *De Sancto Mancio* en 1319, *Sant Chamans* al sègle XIV, *Sant Amans* en 1402, *Sainct Amans, annexe de Bizanet* en 1639, *Sainct Aimé* en 1655 . 
Le nom sembla *Sant Amanç* puslèu que *Sanch Amanç* (mes i a un dobte), encara mens *Sant Amand*. *Sant Amanç* representa Amantius, le primièr avesque de Rodés e un ermita de la diocèsi d'Engoleime al sègle VI .

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Narbona-Oèst; es ara del canton de Narbona-1.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Economia
Viticultura: Corbièras

## Lòcs e monuments
* Glèisa de Sant Pèire dels ligams, sègle XVIII.
* Abadiá de Nòstra Dama de Gaussan : Abadiá benedictina medievala, ancian priorat de Fontfreda.
* Font de la glèisa, situada davant la glèisa. L'aiga ven del Naissant. La font dona totjorn, quitament quand l'estiu es fòrça sec.

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Bisanet sul site de l'Insee

## Nòtas