Toledo

**Toledo** o **Toleda** (*Touledo* en nòrma mistralenca; *Toleta*, *Toleda* o *Toledol* en occitan ancian; *Toledo* en castelhan) es una vila que se tròba en Espanha, dins lo centre, a 70&nbsp;km al sud de Madrid. Es la capitala de la província de Toledo e de la comunitat autonòma de Castelha-La Mancha. Los escrivans Alfonso Martínez de Toledo (Archiprèire de Talavera), Rodrigo Cota e Garcilaso de la Vega n'èran originaris.

Lo gentilici es **toledan, toledana**.

## Cultura
Lo centre istoric de la vila de Toledo es sus la lista del Patrimòni Mondial de l'Umanitat. 

### Vila vièlha
La vila vièlha se tròba en naut d'un puèg e se pòt veire de fòrça monuments istorics coma l'alcazar, la catedrala e lo *Zocodover* (de l'arabi *Suk-al-dawab*, mercat dels bestials, lo mercat central). Toledo foguèt coneguda per sa tolerància religiosa pendent lo periòde d'Al Andalús e las comunautats josievas, musulmana e crestianas i vivián en coabitacion pacifica. Aquò cambièt amb la reconquista (de 718 a 1492) aprèp que foguèsson forabandits d'Espanha josieus e musulmans refusant de se convertir. Pasmens, demòra à Toledo fòrça remembres d'aquela epòca coma la Sinagòga de Santa Maria la Blanca, la Sinagòga ''del Tránsito'' e la Mosqueta ''del Cristo de la Luz''.

Toledo aculhiguèt lo pintre El Greco dins la darrièra partida de sa vida e la vila es lo tèma de qualques uns de sos quadres, coma lo celèbre *[[Enterrament del Comte d'Orgaz]]* expausat dins la glèisa de *Santo Tomé*. Dins l'ostal del Greco l'ambient de la vida del pintre es reconstituit amb de mòbles e una mescla de quadres autentics e de còpias.

Le cineasta Luis Buñuel i fondèt en 1923 l'Òrdre de Toledo amb Federico García Lorca.

### La catedrala

La catedrala de Toledo començada en 1227 jol reialme de Fernando III a la particularitat d'èsser bastida segon l'estil gotic francés. S'acabèt pas abans la fin del sègle XV amb apondes d'estil espanhòl. La copòla que remplaça la segonda torre foguèt dessenhada per Jorge Manuel Theotocopouli, filh del Greco. Se pòt veire una verge en marbre cap d'òbra d'art francés gotic. La sacristia conten d'òbras d'El Greco (Expolio), Titien, Velazquez, Morales e Caravaggio.

### Glèisa de Santo Tomé

Aquela pichona glèisa musèu de la torre d'estil mudejar (sègle XIV) presenta lo quadre *[[L'Enterrament del comte d'Orgaz]]* cap d'òbra del Greco.

### Musèu de Santa Cruz

Construit a l'entorn d'un *patio* plateresc, l'espital dels enfants trobats que comandèt la Reine Isabèla la Catolica als arquitèctes Enrique Egas e Covarrubias. En mai d'una colleccion de pinturas dels sègles XVI e XVII, (Greco, Ribera, Morales) conten tanben de pèças arqueologicas e d'arts decoratius coma los azulejos.


Fichièr:Toledo.JPG|Faciada de la catedrala de Toledo
Fichièr:Gargola gaitero W.jpg|Gargolha de la catedrala de Toledo


## Demografia

## Embessonatges

*    Agen
*   Aquisgran (Alemanha)
*  Toledo (20px Ohio, Estats Units)

## Ligams en castelhan
* Imatges panoramics de Toledo
* Ostal de Comuna de Toledo (Site en castelhan)
* Mi Toledo Información de Toledo
* Leyendas de Toledo Historia, leyendas, monumentos, información turística y cultural sobre la ciudad.
* Guía de Toledo en sefardí

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias