open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Clau (criptografia)

Una **clau** es un paramètre utilizat al començament d'una operacion criptografica (chiframent, deschiframent, tancadura, signatura numerica, verificacion de signatura). 

Una clau de chiframent pòt èsser simetrica (criptografia simetrica) o asimetrica (criptografia asimetrica): dins lo primièr cas, la meteissa clau servís a chifrar e a deschifrar ; dins lo segond cas s'utiliza doas claus diferentas, la clau de chiframent es publica alara qu'aquela que servís al deschiframent es gardada secreta (la clau secreta, o clau privada, se pòt pas se deduire de la clau publica).

Una clau pòt se presentar jos mai d'una formas: mòts o frasas, procedura per preparar una maquina de chiframent (connexions, cablatge, eca. Veire maquina Enigma), donadas codificadas jos una forma binara (criptologia modèrne).

La proteccion donada par un algoritma de chiframent es ligada a la longor de la clau, que pòt s'exprimir en Bits. En fach, la longor de la clau quantifica lo nombre maximal d'operacions necessàrias al deschiframent. Es doncas un tèrme superior sus la securitat del sistèma. A l'ora d'ara, es recomandat d'utilizar de claus d'al mens 128 bits pels sistèms symetrics, aquò significa que la clau es una seguida aleatòria de 128 zèros o uns (existís doncas 2128 valors possiblas per una clau de 128 bits). Per las claus asimetricas, lo problèma es mens simple: le nombre maximal d'operacions es obtengut per l'ensag sistematic de totas las claus possiblas. Mas, pels sistèmas asimetrics, que son mai sovent bastits sus de problèmas d'aritmetica, totjorn existís de mejans plan mens cars en temps, a saber la resolucion du problèma aritmetic sosjacent. Concrètament, se consideram lo sistèma RSA per una clau de 1024 bits (gaireben l'estricte minimum d'ara) es pas necessari de testar las 21024 claus, « Sufís » de factorizar un nombre que l'escritura binara compòrta 1024 bits, çò qu'es fòrça mai simple, pasmens que totjaorn totalament infasable a l'ora d'ara (se podèt factorizar de nombres anant fins a 768 bits, mas en 2 ans e mièg, amb de ressorga informaticas fòrça importantas).

Las talhas de claus entre sistèmas simetrics e asimetrics devon doncas pas èsser dirèctament comparadas, e se dins lo cas de la criptografia simetrica, lo fach de saber que la clau fa 128 bits pòt èsser rassurant, es fòrça mens evident de jutjar de la securitat dels sistèmas asimetrics segon la talha de la clau. Atal, des sistèmas basats sus de corbas elliptica demandan de talhas bien inferieuras a aquela de RSA per un nivèl de securitat equivalent.

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben
* Longor de clau

## Ligams extèrnes
 Calcular una bona tanha de clau (www.keylength.com)
Batalha d'Ethandun

thumb|right|Partiment d'Anglatèrra entre Saxons e Vikings après la batalha d'Ethandun.

La **batalha d'Ethandun** se debanèt en mai de 878 entre l' armada dau reiaume saxon de Wessex, dirigidas per lo rèi Alfred lo Grand, e aquela dau Viking Guthrum l'Ancian. S'acabèt per un succès saxon que permetèt d'arrestar l'expansion vikinga en Anglatèrra.
Província de Concepción (Chile)

thumb|250px|right|Localizacion en la Region del Biobío
La **Província de Concepción** es una província de la Region del Biobío. Sa capitala es Concepción. Abasta una superfícia de 3 439 km², amb una populacion totala de 912 889 abitants (2002).

## Vejatz tanben
### Ligams intèrnes
* Gran Concepción
* Florida
* Santa Juana

### Referéncias
* 

### Ligams extèrnes

* Gobernación de Concepción {es}
Nòva Suècia

**Nòva Suècia** (*Nya Sverige* en suedès) èra una colonia suedesa fondada sus lo continent american dins la region dau fluvi Delaware en març de 1638. Partida de l'Empèri coloniau suedès, foguèt envaïda e annexada per leis Olandés en 1655.
Reiaume d'Hawaii

Lo **Reiaume d'Hawaii** (var. **Reialme d'Hawaii**) foguèt un estat que se formèt entre 1795 e 1810 e qu'existiá fins a 1894. Ocupèt l'ensems deis illas de l'archipèla après una guèrra d'unificacion de 15 ans. Lo reiaume aguèt de relacions malaisadas ambé leis empèris coloniaus e son govèrn foguèt finalament rebutat en 1893. Un govèrn provisòri prenguèt lo poder fins a 1895 e l'annexion ais Estats Units d'America.
Tractat de Rumans

Lo **tractat de Rumans** foguèt signat a Rumans d'Isèra (Droma) lo 30 de març de 1349 entre Umbèrt II de Vianés e lo reialme de França. Lo Daufin vendèt son principat a França, que ganhèt alara fòrça territòris a l'èst de Ròse.

Lo tractat prevesiá tanben:
* que lo Daufinat seriá lo fièu dau filh ainat dau rei de França, qui portariá lo títol de  Daufin ;
* que lo Daufinat auriá un estatut fiscal particular, l' *estatut delfinal*.

## Bibliografia
Laurent Jacquot Société d'Etudes Historiques de Romans - Bourg de Péage, *Humbert II et les Romanais*, Les Cahiers de Léoncel, 2000.
Umbèrt II de Vianés

**Umbèrt II de la Tor dau Pin**, nascut en 1312, mòrt lo 22 de mai de 1355, foguèt lo darrièr daufin de Vianés de 1333 a 1349. Èra lo filh de Joan II, daufin de Vianés, e de Beatritz de Ongria.
Sangay

thumb|right|Vista de Sangay.

Lo **Sangay** ( m) es un volcan actiu de l'Eqüator. Fòrça isolat, son activitat es quasi permanenta dempuei 1934.
Quilotoa

thumb|right|Lac de cratèr de Quilotoa.

**Quilotoa** ( m) es un volcan actiu d'Eqüator. Sa darriera erupcion coneguda se debanèt en 1797 ò en 1859. Son regime eruptiu sembla d'èsser constituït d'erupcions raras, mai fòrça violentas. Uei, es vengut un luòc toristic car l'accès au lac de son cratèr es relativament aisat.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Arcey (Dobs)

**Arcey ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Dobs de la region de Borgonha Franca Comtat.
## Geografia

Arcey, vilatge de l'&Egrave;st de la Fran&ccedil;a a situat en lo n&ograve;rd-es de la Franca-Comtat, a unitat|12|km  de Montb&eacute;liard e 30 de Belf&ograve;rt e  de Besan&ccedil;on. Pichon vilatge de mai de  abitants.

Las municipalitats limitrophes de Arcey son : D&eacute;sandans, G&eacute;monval, Gonvillars, Montenois, Onans, Sant-Ostal, Villers-sus-Saulnot.

Arcey, village de l'Est de la France est situé dans le nord-est de la Franche-Comté, à  de Montbéliard et 30 de Belfort et  de Besançon. Petit village de plus de  habitants.

Les communes limitrophes d'Arcey sont : Désandans, Gémonval, Gonvillars, Montenois, Onans, Sainte-Marie, Villers-sur-Saulnot.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

Distincion de Granjas, a las Montb&eacute;liard dempu&egrave;i lo . Vilatge incendiat en 1674, en lo moment de la Conquista francesa ; una part de la populacion i agu&egrave;t cremat en la gl&egrave;isa pels Franceses.

Seigneurie de Granges, aux Montbéliard depuis le . Village incendié en 1674, lors de la Conquête française ; une partie de la population fut brûlée dans l'église par les Français.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cotopaxi

Lo **Cotopaxi** ( m) es un volcan actiu situat dins lo centre de l'Eqüator. Sa darriera erupcion coneguda se debanèt entre agost de 2015 a genièr de 2016. Lo volcan es considerat coma una menaça majora per sa region en causa de la preséncia d'un glacièr fòrça important a sa cima.
## Geografia
### Situacion
Cotopaxi es situat en bordura occidentala de la Cordilhèra Centrala (tanben sonada *Cordillera Real*).

Lo volcan donèt lo nom a la província de Cotopaxi, que lo capluòc es Latacunga, situat just al sud de la província de Pichincha, ont se situa Quito, la capitala del país. Latacunga se situa a aperaquí trente quilomètres al sud-oèst del volcan e Quito a seisenta quilomètres al nòrd.

### Topografia
Cotopaxi es un estratovolcan del còn gaireben perfièch, de  d'altitud e dominant de  las tèrras environentas. Es constituït de dos aparelhs volcaniques imbricats. La part basala, pus anciana, es una caldeira que s'afondrèt i a mai de  e que las rèstas son encara vesedoiras al nòrd e al sud-oèst jos forma de relèus en salhida. Aquela part anciana del volcan es sonada *Picacho*. La part pus recenta, situada en-dessús, forma lo còn terminal nomenat *Incaloma*. Cobrissent una superfícia de  amb una longor de  per una largor de , son volum es de .
Lo volcan es cobèrt de glaça e nèus eternalas tre  d'altitud, sus una fàcia totala estimada a . Foguèron a l'origina de lahars destructors durant d'unas erupcions de Cotopaxi.

## Tipe eruptiu e risques volcanics
vignette|gauche|upright=1.75|Cratèr de Cotopaxi.

Aquel volcan es  de tipe explosiu, amb emission de cendres, de lapillis (de còps jos forma de coladas piroclasticas), veire de lavas de tipe andesiticas. Emetèt tanben de ponças constituïdas de riolita.

A un altitud de mai de , lo caractèr glaciari de la crèsta rend las erupcions extrèmament dangierosas car la lava se mesclant a la nèu lança sus las pendas de l'edifici volcanic de coladas de fanga murtrièras sonadas lahars. Aquel volcan enauçat es tant mai de crénher que la velocitat dels escampaments susprend las populacions de la val. 

Lo cratèr du Cotopaxi essent leugièrament egulat a l'oèst, los lahars an tendéncia a prene lo camin de la vila de Latacunga, que foguèt mantun còps estralhada per de lahars.

## Referéncias
Tungurahua

[thumb|right|Vista de Tungurahua dempuei lo nòrd de [2004.]]

Lo **Tungurahua** ( m) es un volcan actiu de tipe explosiu situat en Eqüator. Presenta una activitat fòrça importanta dempuei 1999.
Doubs (Dobs)

**Doubs ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Dobs de la region de la Franca Comtat.
## Geografia

Es una pichona vila connexe de Pontarlier situat en la Nautor-Doubs, z&ograve;na la mai anautita del departament del Doubs. Altitud : aperaqu&iacute; 800 m&egrave;tres. La vila a traversat pel riu lo Doubs.

C'est une petite ville connexe de Pontarlier situé dans le Haut-Doubs, zone la plus élevée du département du Doubs. Altitude : environ 800 mètres. La ville est traversée par la rivière le Doubs.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Saint-Hippolyte (Dobs)

**Saint-Hippolyte ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Dobs de la region de la Franca Comtat.
## Geografia

Sant-Hippolyte a traversat pel Doubs e lo Dessoubre (lo confluisson d'aqueles dos rius se truca "lo Revirot").
Las si&aacute;s municipalitats limitrophes son : Soulce-Cernay, Bief, Fleurey, Los Br&eacute;seux.

Saint-Hippolyte est traversé par le Doubs et le Dessoubre (le confluent de ces deux rivières s'appelle "le Revirot").
Ses communes limitrophes sont : Soulce-Cernay, Bief, Fleurey, Les Bréseux.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

Ciutat f&ograve;r&ccedil;a anciana, los primi&egrave;rs abitants se son establits al p&egrave; de la tuta de la R&ograve;ca.

Cité très ancienne, les premiers habitants se sont établis au pied de la grotte de la Roche.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sainte-Suzanne (Dobs)

**Sainte-Suzanne ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Dobs de la region de la Franca Comtat.
## Geografia

Santa-Suzanne es un vilatge de l'&egrave;st del Fran&ccedil;a situat en lo n&ograve;rd es de la Franca-Comtat. Accol&eacute; A Montb&eacute;liard, constituissi una part de l'Aglomeracion Ciutat de Montb&eacute;liard (125 000 abitants). Santa Suzanne fa tanben partida del primi&egrave;r pol comtois l'Airal Urban Belf&ograve;rt Montb&eacute;liard, en essent situada a 25&nbsp;km de Belf&ograve;rt.

Sainte-Suzanne est un village de l'est de la France situé dans le nord est de la Franche-Comté. Accolé à Montbéliard, il constitue une partie de l'Agglomération Ville de Montbéliard (125 000 habitants). Sainte Suzanne fait aussi partie du premier pôle comtois l'Aire Urbaine Belfort Montbéliard, étant située à 25&nbsp;km de Belfort.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

Santa-Suzanne aperteni&aacute; al comtat de Montb&eacute;liard #que i agu&egrave;t ligat a la Fran&ccedil;a en 1793. 

Ind&uacute;stria horlog&egrave;re : L'Espasa.

Sainte-Suzanne appartenait au comté de Montbéliard qui fut rattaché à la France en 1793. 

Industrie horlogère : L'Épée.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Guagua Pichincha

[thumb|right|Vista de Guagua Pichincha dempuei Quito en [2004.]]

Lo **Guagua Pichincha** ( m) es un volcan actiu de l'Eqüator. Dempuei 1981, son activitat a fòrtament aumentat e lo volcan es regularament en erupcion formant una menaça
Antisana

Parçathumb|right|Vista de l'Antisana.
L**'Antisana** ( m) es un volcan actiu de l'Eqüator situat dins lo centre dau país. Conoguèt una erupcion fòrça importanta en 1728. A l'ora d'ara, sa darriera erupcion coneguda se debanèt en 1801-1802.
Sumaco

thumb|right|Vista de Sumaco.

Lo **Sumaco** ( m) es un volcan actiu de l'Eqüator. Sa darriera erupcion se debanèt vèrs la fin dau sègle XIX, probablament en 1895.
Alcedo

thumb|right|Vista espaciala d'Alcedo.

L**'Alcedo** ( m) es un volcan actiu de tipe roge situat dins leis illas Galapagos.
Cerro Azul

thumb|right|Vista de Cerro Azul.

Lo **Cerro Azul** ( m) es un volcan actiu de tipe roge dins leis illas Galapagos.
Sainte-Marie (Dobs)

**Sainte-Marie ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Dobs de la region de la Franca Comtat.
## Geografia

Sant-Ostal, vilatge de l'&egrave;st de la Fran&ccedil;a, a situat en lo n&ograve;rd-es de la Franca-Comtat, a 8&nbsp;km de Montb&eacute;liard e 28&nbsp;km de Belf&ograve;rt.

Sainte-Marie, village de l'est de la France, est situé dans le nord-est de la Franche-Comté, à 8&nbsp;km de Montbéliard et 28&nbsp;km de Belfort.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

Sant-Ostal aperteni&aacute; al comtat de Montb&eacute;liard #que i agu&egrave;t ligat a la Fran&ccedil;a en 1793.

Veroreille (Varoreille, Velloreille, Villa Aurelii) &Egrave;ra situat entre Sant-Ostal e Montenois al lu&ograve;c-dich actual "Valoreille". Aquel vilatge d&eacute;pendait per mitat de la principaut&eacute; de Montb&eacute;liard e per l'autre de la distincion del Ch&acirc;telot. En 1133 existissi&aacute; un Otton de Velloreille, citat coma testim&ograve;ni de la fondacion de la abbaye de Lu&ograve;c-Creissent. Lo meteis nom es encara citat en 1162 en un acte passat per Jean, prieur de Lanthenans. En febri&egrave;r 1298 Guy IV de Granjas dicha Guyot de Grammont, fils de Guillaume IV de Granjas, fasi&aacute; aumenatge a Renaud de Montb&eacute;liard per #&ccedil;&ograve; que Falques, madama de Silley, avi&aacute; de lududes a "*[[Onans]] e Velloreille*". En 1410 &ccedil;&ograve; fief &egrave;ra amassat pels sires de Grammont a las si&aacute;s possessions. En 1622 pren lo domeni de la principaut&eacute; de Montb&eacute;liard. Lo p&ograve;ble disparait en 1636 en lo moment de l'intrada de las tropas imperialas en Franca-Comtat. Los villageois, demorava pas mai que cinc a u&egrave;ch familhas, se refugiar&agrave;n dins Sant-Ostal #que annexar&agrave; las si&aacute;s t&egrave;rras.

Sainte-Marie appartenait au comté de Montbéliard qui fut rattaché à la France en 1793.

Veroreille (Varoreille, Velloreille, Villa Aurelii) était situé entre Sainte-Marie et Montenois au lieu-dit actuel "Valoreille". Ce village dépendait pour moitié de la principauté de Montbéliard et pour l'autre de la seigneurie du Châtelot. En 1133 il existait un Otton de Velloreille, cité comme témoin de la fondation de l'abbaye de Lieu-Croissant. le même nom est encore cité en 1162 dans un acte passé par Jean, prieur de Lanthenans. En février 1298 Guy IV de Granges dit Guyot de Grammont, fils de Guillaume IV de Granges, faisait hommage à Renaud de Montbéliard pour ce que Falques, dame de Silley, tenait de lui à "*[[Onans]] et Velloreille*". En 1410 le fief était réuni par les sires de Grammont à leurs possessions. En 1622 il rejoint le domaine de la principauté de Montbéliard. Le village disparait en 1636 lors de l'entrée des troupes impériales en Franche-Comté. Les villageois, il ne restait que cinq à huit familles, se réfugieront à Sainte-Marie qui annexera leurs terres.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Jim Cummings

thumb
**James Jonah Cummings**, mai conegut coma **Jim Cummings** (Youngstown, Ohio, 3 de novembre de 1952) es un actor de votz e un cantaire american.
Whoopi Goldberg

thumb|260px|Whoopi Goldberg
**Whoopi Goldberg** (13 de novembre de 1955) es una actritz e productritz americana.

## Ligams extèrnes
*
Peter Dinklage

thumb|260px|Peter Dinklage
**Peter Hayden Dinklage** (Morristown, Nòva Jersei, 11 de junh de 1969) es un actor american. Venguèt famós internacionalament tre 2011 gràcias a son ròtle de Tyrion Lannister dins la sèria *[[Game of Thrones]]*. Son succès permetèt qu'obtenguèsse l'interpretacion de l'inventor Bolivar Trask dins lo film de 2014 *[[X-Men: Days of Future Past]]*.
La Cumbre (volcan)

thumb|right|Imatge par sattelit dau volcan La Cumbre.

**La Cumbre** ( m) es un volcan actiu situat dins leis illas Galapagos. Fa partida dei volcans pus actiu de l'archipèla.
Illa Marchena

thumb|right|Vista de l'illa Marchena.

L**'Illa Marchena** (343 m) es una illa volcanica situat dins lo nòrd de l'archipèla dei Galapagos.
Illa Pinta

L**'Illa Pinta** (743 m) es una illa volcanica activa situat dins lo nòrd de l'archipèla dei Galapagos.
Wolf (volcan)

thumb|right|Vista de Wolf dempuei l'Ocean Pacific.

Lo **Wolf** ( m) es un volcan actiu situat sus l'illa Isabela dins lei Galapagos. Es lo ponch culminant de l'archipèla.
Askja

thumb|right|L'Askja.

L**'Askja** ( m) es un volcan actiu d'Islàndia situat dins lo centre dau país. Es un ensems de caldeiras parcialament ocupat per l'aiga qu'a pas conegut d'erupcion dempuei 1961.
Batalha de Stiklarstadir

La **Batalha de Stiklarstadir** se debanèt lo 29 de julhèt de 1030. Opausèt lei fòrças dau rèi norvegian Olaf II de Norvègia ai tropas coalizadas dei territòris autonòms dau nòrd sostengudas per lei Danés. Foguèt causat per lo projècte d'unificacion dau país dau rèi Olaf que se turtèt ai tradicions d'autonòmia locala de la societat vikinga. S'acabèt per una desfacha de l'armada reiala que son cap foguèt tuat.
Paul Simon

**Paul Frederic Simon** (n. 13 d'octobre de 1941 a Newark, Nòva Jersei) es un cantaire, musician e compositor american de folk rock, folk-pop, soft rock e world fusion.
Bardarbunga

Lo **Bardarbunga** ( m) es un volcan actiu situat dins lo centre d'Islàndia sota lo glacièr Vatnajökull.
Ducat de Naxos

[thumb|right|Ducat de Naxos vèrs [1460.]]

Lo **Ducat de Naxos** es un estat latin fondat après la Quatrena Crosada centrat Naxos e leis autreis illas de la region. Protegit deis invasions turcas per la mar, passèt sota la senhoriá de Venècia en 1418. En 1566, foguèt conquist per leis Otomans levat de quauqueis illas que demorèron sota lo contraròtle de Venècia fins au sègle XVIII. Foguèt oficialament abolit en 1579.
Reiaume de Tessalonica

Lo **Reiaume de Tessalonica** foguèt un estat latin centrat a l'entorn de Tessalonica. Fondat après la Quatrena Crosada, conoguèt rapidàment una crisi politica e militara grèva après la mòrt de son cap en 1207. Fòrça afeblit, foguèt envaït per sei vesins entre 1215 e 1224.
Grimsvotn

Lo **Grimsvotn** ( m) es un volcan actiu islandés situat sota lo glacièr Vatnajokull.

## Liames intèrnes

* Volcan.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Vatnajökull

**Vatnajökull** es la pus granda calòta glaciària d'Islàndia. Es lo segond glacièr pus voluminós d'Euròpa après la calòta glaciària de l'illa Severny e lo segond pus vast d'Euròpa après Austfonna. Situat dins lo sud-èst d'Islàndia,  es entièrament enclaus dins lo pargue nacional de Vatnajökull.

## Toponimia
En islandés, **' es lo [[genitiu]] plural de **', significant « lac » mas tanben « aiga » ; ** significa « glacièr ». *Vatnajökull* significa aital « lo glacièr dels lacs » o « lo glacièr de las aigas » ; lo tèrme se pronóncia  en islandés.

## Geografia
thumb|left|Vista de la susfàcia de Vatnajökull.

D'une superfícia de  (2017) e s'estendent sus  d'èst e oèst, Vatnajökull cobrís 8 % de la superfícia d'Islàndia. Son espessor maximala es de  e son volum es d'aperaquí  (2017) çò que correspond a un jaç de glaça de  d'espessor despartida sus l'ensemble del país o encara a una elevacion d'un centimètre del nivèl de la mar se aquela fondiá entièrament. Son pés de  entraina en son centre un enfonçament de la crosta terrèstra d'una amplitud d'una centena de mètres. Mai d'un volcans son situats jos lo glacièr, que d'unes son actius coma Öræfajökull, al sud, qu'inclutz lo trescòl d'Islàndia, o Kverkfjöll, al nòrd, o encara Grímsvötn e Bárðarbunga, al nòrd-oèst, recobèrts per de lacs sos-glaciaris. Son responsables de jökulhlaups, d'aigats brutals provocats per la fonda de la glaça.
Principat d'Acaia

Lo **Principat d'Acaia** es un estat latin fondat après la Quatrena Crosada per Guilhèm de Champlitte entre 1205 e 1206 dins lo nòrd de Peloponés. La capitala foguèt installada a Andravida de 1205 a 1249 puei a Mistra fins a 1261. Lei senhors francs assaièron de compausar ambé la religion ortodòxa de lor populacion. En 1259, la desfacha de Pelagonia entraïnèt lo declin de la principat que gardèt son independéncia còntra lei Bizantins après una temptativa d'invasion entre 1263 e 1264. Puei, la principat passèt dins lo domeni de l'Ostau d'Angers après la disparicion dau darrier senhor d'Acaia. Pasmens, lo territòri foguèt rapidàment afeblit per de guèrras feodalas intèrnas e, en 1417, lei Bizantins aprofichèron la situacion per ne'n ocupar la màger part. Lo rèsta foguèt annexat per l'Empèri Otoman en 1460.

## Liames intèrnes

* Quatrena Crosada.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Kverkfjoll

Lo **Kverkfjoll** ( m) es un volcan actiu d'Islàndia situat sota la partida nòrd dau glacièr Vatnajokull.
Universitat de Versalhas Saint-Quentin-en-Yvelines

L**'Universitat de Versalhas Saint-Quentin-en-Yvelines** (sigla: **UVSQ**) es una universitat francesa situada a Versalhas, en region d'Illa de França. Foguèt constituida en 1991. Compta 19 000 etudiants.

## Nòtas e referéncias


## Ligams extèrnes
*     Sit web oficial
Andhra Pradesh

**Andhra Pradesh** es un dels 28 estats de la Republica d'Índia, situat dins la part sud-èst del país. Es lo uèiten pus grand estat d'Índia, cobrissent una superfícia de 162 975 km2. Segon lo recensament de 2011, es le desen Estat pus poblat, amb 49 386 799 abitants. Amaravati n'es la capitala, situat en riba sud de la ribièra Krishna. La pus granda vila es Visakhapatnam. Lo telogo, una de las lengas classicas d'Índia, e la lenga oficiala d'Andhra Pradesh.

La part nòrd-oèst d'Andhra Pradesh foguèt separada per formar l'estat novèl de Telangana lo 2 de junh de 2014, e Hyderabad, la capitala de longa data d'Andhra Pradesh, foguèt transferida a Telangana dins l'encastre de la division. Pasmens, conformament a la lei de 2014 sus la reorganizsacion d'Andhra Pradesh, Hyderabad deviá demorar la capitala interimària dels Estats d'Andhra Pradesh e de Telangana pendent un periòde de mens de detz ans.

Andhra Pradesh a un litoral de 974 km, lo segond pus long litoral dels Estats indians, après Gojarat, amb una juridiccion sus prèp de 15 000 km2 d'aigas territorialas. L'Estat es bordat per Telangana al nòrd-oèst, Chhattisgarh e Odisha al nòrd-èst, Karnataka a l'oèst, Tamil Nadu al sud e a l'èst se trapa la baia de Bengala. La pichona enclava de Yanam, un districte de Pondichery, se trapa al sud de Kakinada dins lo dèlta de Godavari sul costat èst de l'Estat.
Arunachal Pradesh

**Arunachal Pradesh** (indi:  अरुणाचल प्रदेश) es un estat del nòrd-èst de la Republica d'Índia. Sa part septentrionala es revendicada per China coma fasent partit de la Region autonòma de Tibet. Ten una frontièra internacionala de  amb Botan a l'oèst, de  al nòrd amb China e de  a l'èst amb Birmania. S'estend dels pics enevats d'Imalaia al nòrd fins a la val de Bramapotra al sud. Es lo pus vast Estat del nòrd-èst, pus estendut qu'Assam qu'es pasmens pus poblat.

### Administracion

L'Arunachal Pradesh es devesit en 25 districtes, gropats en doas divisions:
**Division de l'oèst*: East Kameng, Kamle, Kra Daadi, Kurung Kumey, Lepa Rada, Lower Siang, Lower Subansiri, Pakke-Kessang, Papum Pare, Shi Yomi, Tawang, Upper Subansiri, West Kameng, West Siang  
**Division de l'èst*: Anjaw, Changlang, Dibang Valley, East Siang, Lohit, Longding, Lower Dibang Valley, Namsai, Siang, Tirap, Upper Siang

Les districtes son devesits en 150 Circles.

thumb|left|200px|Los Districtes d'Arunachal Pradesh, sens los nòus districtes creats en 2019
Chhattisgarh

**Chhattisgarh** es un estat de la Republica d'Índia. Foguèt creat en novembre de 2000, en destacant una part de Madhya Pradesh, ont se parla lo chhattisgarhi e de lengas gondi.

## Administracion
La capitala de l'estat es la vila de Raipur. 

Chhattisgargh es partejat en 28 districtes, que son Balrampur-Ramanujgan, Balod, Balodabazar-Bhatapara, Bastar, Bemetara, Bijapur, Bilaspur, Dantewada, Dhamtari, Durg, Gariyaband, Gaurela-Pendra-Marwahi, Janjgir-Champa, Jashpur, Kabirdham, Kanker, Korba, Koriya, Kondagaon, Mahasamund, Mungeli, Narayanpur, Raigarh, Raipur, Rajnandgaon, Sukma, Surajpur, Surguja.

Lo districte de Gaurela-Pendra-Marwahi foguèt creat lo 10 de febrièr de 2020.

## Referéncias

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/state/chhattisgarh.html Chhattisgarh: Census 2011-2020 data]*
*  *[https://www.newindianexpress.com/nation/2019/dec/31/gaurela-pendra-marwahi-to-become-chhattisgarhs-28th-district-on-february-10-2083268.html Gaurela-Pendra-Marwahi to become Chhattisgarh’s 28th district on February 10]*, The New Indian Express, 31 de decembre de 2019.
Himachal Pradesh

**Himachal Pradesh** (en indi: हिमाचल प्रदेश, literalament "província ennevada"), es un estat del nòrd d'Índia. Situat dins l'Imalaia occidental, es bordat per los territòris de l'Union de Jammu e Cashmir e de Ladakh al nórd, l'Estat de Panjab a l'oèst, l'Estat d'Haryana al sud-oèst, l'Estat d'Uttarakhand al sud-èst e la region de Tibet a l'èst. À son punt pus al sud, tòca tanben l'Estat d'Uttar Pradesh.

La region a predominància montanhosa comprenent l'actual Himachal Pradesh es estat abitada dempuèi l'epòca preïstorica, e vegèt nombrosas èrsas de migracion umana en provenància d'autras regions. Durant son istòria, la region foguèt principalament dirigida per de reialmes locals que d'unes acceptavan la suzeiranetat de pus grands empèris. Abans l'indepéndencia d'Índia dels britanics, Himachal compreniá las regions montanhosas de la província de Panjab en Índia britanica. Après l'independéncia, nombroses territòris montanhoses foguèron organizats coma la província del commissari en cap d'Himachal Pradesh qu'es vengut pus tard un territòri de l'Union. En 1966, de zonas valonadas de l'Estat vesin de Pandjab foguèron fusionadas amb Himachal e obtenguèt fin finala l'estatut d'Estat en 1971.
Jammu e Cashmir (Estat)

**Jammu e Cashmir** èra un estat del nòrd d'Índia. Situat principalament dins las montanhas d'Imalaia, lo Jammu e Cashmir confrontava l'Himachal Pradesh e Panjab al sud, China (Region autonòma de Tibet e la de Xinjiang) al nòrd-èst èra separat dels territòris contrarotlats per Paquistan per la linha de contraròtle.

L'Estat, qu'aperteniá autrecòps a l'Estat princièr de Jammu e Cashmir, fa l'objècte d'un litigi territorial entre Índia, Paquistan e China e coneguèt plusors guèrras. La part de Jammu e Cashmir contrarotlada per Índia es dicha *Indian-occupied Kashmir* al Paquistan alara que los  territòris que forman al Paquistan l'Azad Cashmir e lo Gilgit-Baltistan, atal coma l'Aksai Chin e la val de Shaksgam administrats per China, son revendicats per Índia coma part de l'Estat de Jammu e Cashmir.

Jammu e Kashmir compreniá tres regions : Jammu, a majoritat indoïsta, la val de Cashmir, a majoritat musulmana e ont se concentra la majoritat de la populacion, e Ladakh, a majoritat bodista, pauc densament poblat.

L’Estat de Jammu e Cashmir aguèt fins al 5 d'agost de 2019 un estatut especial d’autonomia garantit per l’article 370 de la Constitucion d'Índia. Faguèt l'objècte d'una reforma visant a ne partir Ladakh, amb efièit lo 31 d'octobre de 2019. La part non separada de l'Estat es venguda un territòri de l'Union indiana e a servat lo meteis nom : Jammu e Cashmir.
Jharkhand

**Jharkhand** es un estat de la Republica d'Índia situat dins lo nòrd èst del país.
Jharkhand ten de frontièra amb los estats de Bihar al nòrd, Uttar Pradesh al nòrd oèst, Chhattisgarh a l'oèst, Odisha al sud e Bengala Occidental a l'èst. Cobrís 79 714 km2. Es lo 15en estat d'Índia en superfícia, e lo 14en en populacion. L'indi es la lenga oficiala. La vila de Ranchi es la capitala e Dumka la vici capitala. L'estat es conegut per sas casudas d'aiga, puèges e paisatges. Baidyanath Dham, Parasnath e Rajrappa son de sites religioses majors.

## Administracion
Jarkhand es partejat en cinc divisions e 24 districtes:
*division de Palamu Division: Garhwa, Latehar, Palamu
*division de North Chotanagpur: Bokaro, Chatra, Dhanbad, Giridih, Hazaribag, Koderma, Ramgarh
*division de South Chotanagpur: Gumla, Khunti, Lohardaga, Ranchi, Simdega
*division de Kolhan: Pashchimi Singhbhum, Purbi Singhbhum, Seraikela Kharsawan 
*division de Santhal Pargana: Deoghar, Dumka, Godda, Jamtara, Pakur, Sahebganj
Karnataka

**Karnataka** (en cannada: ಕರ್ನಾಟಕ *karnāṭaka*) es un estat del sud d'Índia. Creat lo 1èr de novembre de 1956, amb lo nom d'Estat de Mysore, prenguèt son nom actual en 1973. Sa capitala, Bengaloro, es lo centre de la novèla economia indiana, fondada sul desvelopament de las novèlas tecnologias.

Le Karnataka es bordat, a l'oèst, per las aigas de la mar d'Arabia, al nòrd-oèst per Goa, Maharashtra al nòrd, Andhra Pradesh e Telangana a l’èst, Tamil Nadu al sud-èst e Kerala al sud-oèst. S'estend sus  e es poblat de 61 milions d'abitants, çò que ne fa lo uèchen Estat per la talha e lo noven per la populacion. Lo canarés o cannada es la lenga oficiala, largament parlada per la populacion.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/state/karnataka.html Karnataka: Census 2011-2020 data]*
Kerala

**Kerala** es un estat de la còsta sud-oèst de Malabar en Índia . Fondat lo 1èr de novembre de 1956, aprèp l'adopcion de la lei sus la reorganizacion dels estats, en combinant las regions de lenga malaialam  dels ancians estats de Travancore-Cochin e de Madras. Despartit sus 38 863 km2, es lo vint-tresen pus grand Estat indian en superfícia. Es bordat per Karnataka al nòrd e nòrd-èst, Tamil Nadu e l'èst e al sud e la mar de Lakshadweep a l'oèst. Amb 33 387 677 abitants segon lo recensament de 2011, Kerala es lo tretzen estat indian en populacion. Es devesit en 14 districtes, la capitala es Thiruvananthapuram. Lo malaialam es la lenga pus parlada e tanben la lenga oficiala de l'estat.

## Administracion territoriala
### Districtes
Lo Kerala es partejat en 14 districtes que son Alappuzha, Ernakulam, Idukki, Kannur, Kasaragod, Kollam, Kottayam,  Kozhikode, Malappuram, Palakkad, Pathanamthitta, Thiruvananthapuram, Thrissur, Wayanad.
Bihar

**Bihar** es un estat de la Republica d'Índia.

## Organizacion administrativa
Los districtes de Bihar son gropats en nòu divisions:
*Division de Bhagalpur: Banka, Bhagalpur 
*Division de Darbhanga: Darbhanga, Madhubani, Samastipur 
*Division de Kosi: Madhepura, Saharsa, Supaul 
*Division de Magadh: Arwal, Aurangabad, Gaya, Jehanabad, Nawada 
*Division de Munger: Begusarai, Jamui, Khagaria, Munger, Lakhisarai, Sheikhpura  
*Division de Patna: Bhojpur, Buxar, Kaimur, Nalanda, Patna, Rohtas  
*Division de Purnia: Araria,Katihar, Kishanganj, Purnia 
*Division de Saran:  Gopalganj, Saran, Siwan 
*Division de Tirhut: East Champaran, Muzaffarpur, Sheohar, Sitamarhi, Vaishali, West Champaran
  
## Referéncias
Assam

**Assam** (nom anglés, **Ôxôm** en assamés) es un estat de la Republica d'Índia. Es devesit en 35 districtes. Lo governador es Banwarilal Purohit.
Madhya Pradesh

**Madhya Pradesh** (indi:मध्य प्रदेश *Madhya Pradeś*, província del Centre) es un estat de la Republica d'Índia, situat al centre del país. Sa capitala es Bhopal. Las pus grandas vilas son Indore, Gwalior, Jabalpur e Ujjain. Madhya Pradesh es lo segond pus grand estat indian en superfícia e lo cinquen en populacion amb aperaquí 75 milion d'abitants. Ten de frontièras amb los estats d'Uttar Pradesh al nòrd èst, Chhattisgarh al sud èst, Maharashtra al sud, Gojarat a l'oèst, e Rajasthan al nòrd oèst.
Maharashtra

**Maharashtra** (महाराष्ट्र, mahārāṣṭra, en marata), es un estat de l'oèst d'Índia. Es lo segond estat pus poblat e lo tresen en superfícia d'Índia. S'estend sus  
307,713 km2, es bordat per la Mar d'Arabia a l'oèst e los estats de Karnataka, Telangana, Goa, Gujarat, Chhattisgarh, Madhya Pradesh e lo territòri de Dadra e Nagar Haveli. Sa populacion es de mai de 112&nbsp;milion d'abitants e la de sa capitala, Bombai, aproximadament 18&nbsp;milion. Nagpur es la segonda capitala o capitala d'ivèrn.
## Referéncias
Manipur

**Manipur** (meitei : মণিপুর) (*Manipor*) es un estat del nòrd èst d'Índia. Es vesin dels Estats de Nagaland al nòrd, Mizoram al sud e Assam a l'oèst ; e l'èst, confronta Birmania. La capitala es Imphal.

Los meiteis, que vivon mai que mai dins las vals de l'Estat, constituisson lo grop etnic principal de Manipur. Sa lenga, lo meitei, es la lingua franca de l'Estat e es una de las lengas nacionalas d'Índia dempuèi 1992. Los kukis e los nagas vivon dins las còlas.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/state/manipur.html Manipur: Census 2011-2020 data]*
Meghalaya

**Meghalaya** es un estat de la Republica d'Índia.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/state/meghalaya.html Meghalaya: Census 2011-2020 data]*
Mizoram

**Mizoram** es un estat del nòrd èst d'Índia. Sa capitala es Aizawl. Lo nom es derivat de *mizo*, lo nom dels abitants indigèns, e *ram*, que significa tèrra, et doncas Mizoram significa « tèrra dels mizos ». Dins la region del nòrd-èst, es l'Estat sens litoral pus al sud, partejant de frontièras amb tres dels set Estats sòrres, a saver Tripura, Assam e Manipur. L'Estat parteja tanban una frontièra de 722 quilomètres amb los païses vesins de Bangladèsh e de Birmania. 

Coma plusors autres Estats del nòrd-est d'Índia, Mizoram fasiá aperabans partit d'Assam duscas en 1972, data que foguèt descopat en territòri de l'Union. Es vengut lo 23en Estat d'Índia, una etapa en dessús del territòri de l'Union, lo 20 de febrièr de 1987, amb lo cinquanta-tresen amendament de la Constitucion indiana.

La populacion de Mizoram èrat de 1 091 014 abitants, segon lo recensament indian de 2011. Es lo segond estat mens poblat del país. Mizoram cobrís una superfícia d'aperaquí 21 087 quilomètres carrats. Aperaquí 91 % de l'Estat es boscat. 

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/state/mizoram.html Mizoram: Census 2011-2020 data]*
Panjab (Índia)

**Panjab** (en panjabi: ਪੰਜਾਬ; en indi: पंजाब) es un estat del nòrd d'Índia. Fasent partit de la pus granda region  del soscontinent indian de Panjab, l'Estat es bordat per lo territòri de l'Union indiana de Jammu e Cashmir al nòrd, e los Estats indians de Himachal Pradesh a l'èst, Haryana al sud e al sud-èst, e Rajasthan al sud-oèst. Confronta la província paquistanesa de Panjab a l'oèst. L'Estat cobrís una superfícia de 50 362 quilomètres carrats, siá 1,53% de la zona geografica totala d'Índia. Se tracta del 20en pus grand Estat indian e amb 27 704 236 abitants al recensament de 2011, Panjab es lo 16en Estat en populacion, comprenent 22 districtes. Lo panjabi es la lenga oficiala pus parlada de l'Estat. Lo principal grop etnic son los panjabis, amb los sikhs (58%) e los indos (38%). La capitala de l'Estat es Chandigarh, un Territòri de l'Union e tanben la capitala de l'Estat vesin de Haryana. Los cinc afluents d'Indus son Sutlej, Ravi, Beas, Chenab e Jhelum.
Rajasthan

**Rajasthan** es un estat del nòrd de la Republica d'Índia. Ten una superfícia de 342.239 quilòmetres carrats siá 10,4 per cent de la superfícia geografica totala d’Índia. Es l'estat indian pus grand en superfícia e lo seten en populacion. Rajasthan se tròba sus la còsta nòrd-oèst d'Índia, e comprend la major part del grand Desèrt Thar. Parteja de frontièras amb las províncias paquistanesas de Panjab al nòrd-oèst e Sindh a l'oèst. , long de la val del flume Sutlej-Indus. Confronta tanben cinc autres estats indians: Panjab al nòrd; Haryana e Uttar Pradesh al nòrd-est; Madhya Pradesh al sud-èst; e Gojarat al sud-oèst.

Entre los sites remarcables, cal citar las roïnas de la civilizacion de la val d'Indus a Kalibanga e Balathal, los temples Dilwara, un site de pelegrinatge Jain a la sola estacion de montanha de Rajasthan, lo mont Abu, dins l'ancian sèrre d' Aravalli e dins l'èst de Rajasthan, lo parc nacional Keoladeo près de Bharatpur, un site del patrimòni mondial conegut per sos aucèls. Rajasthan abriga tanben tres resèrvas nacionalas de tigres, lo parc nacional de Ranthambore a Sawai Madhopur, la resèrva de tigres de Sariska z Alwar e la resèrva de tigres de Mukundra Hill a Kota.

L'Estat foguèt fondat lo 30 de març de  1949 quora Rajputana - lo nom adoptat pel Raj britanic per sas dependénciass dins la région - fusionèt dins lo Dominion d'Índia. Sa capitala e pus granda vila es Jaipur. D'autras vilas importantas son Jodhpur, Kota, Bikaner, Ajmer e Udaipur. L'economia de Rajasthan es la novena mai granda economia d'Estat d'Índia amb un crore de 9,24 livres sterling (130 miliards de dolars americans) en produit interior brut e un PIB per abitant de 108 000 livres sterling (1 500 dolars americans).
Sikkim

**Sikkim** (pr. Siquim) es un Estat del nòrd de la Republica d'Índia, dins Imalaia.

Ancian reialme de cultura tibetana, foguèt annexat per la Republica d'Índia en 1975. Sikkim es l'Estat mens poblat e lo segond pus pichon Estat d'Índia, après Goa. Es bordat a l'oèst per Nepal, al nòrd e a l'èst per la Region autonòma de Tibet en China, al sud-èst per Botan e al sud l'Estat indian del Bengala Occidental.

Las lengas oficialas de l'Estat son l'anglés, lo nepalés, lo sikkimés e lo lepcha, mas las lengas tradicionalas son de dialèctes del tibetan, lo vbras-ljongs-skad (sovent ortografiat drejonke), lo lepcha e lo limbo, tres lengas tibetobirmanas. Le Sikkim es lo sol Estat d'Índia que la majoritat de la populacion es pas autoctòna, mas d'origina nepalesa.
Uttar Pradesh

**Uttar Pradesh** es un estat del nòrd d'Índia. Amb gaireben 200 milions d'abitants, es l'Estat pus poblat del país. Foguèt creat lo 1èr d'abril de 1937 amb lo nom de Províncias-Unidas d'Agra e d'Od pendent la dominacion britanica, e foguèt rebatejat Uttar Pradesh en 1950. L'Estat es devesit en 18 divisions e 75 districtes, la capitala es Lucknow. Lo 9 de novembre de 2000, un novèl estat, Uttarakhand, foguèt descopat dins la region montanhosa d'Imalaia. Los dos principals flumes de l'estat,  Ganges e Iamuna, se rejonhon a Allahabad (Prayagraj) puèi rajan cap a l'èst. L'indi es la lenga pus parlada e tanben la lenga oficiala, amb l'ordo.
Uttarakhand

**Uttarakhand** (ancianament sonat Uttaranchal) es un estat del nòrd d'Índia. Es sovent apelat "Devabhumi" (literalament "Tèrra dels Dieus") en rason de la preséncia de nombroses temples indos e centres de pelegrinatge dins tot l'Estat. Uttarakhand es conegut per l'environament natural d'Imalaia, de Bhabar e de Terai. Lo 9 de novembre de 2000, Uttarakhand venguèt lo 27en Estat de la Republica d'Índia, format a partir dels districtes imalaians d'Uttar Pradesh. Borda la region autonòma chinesa de Tibet al nòrd; Sudurpashchim Pradesh de Nepal a l'èst; los Estats indians d'Uttar Pradesh al sud e d'Himachal Pradesh a l'oèst e al nòrd-oèst. L'Estat es devesit en doas divisions, Garhwal e Kumaon, amb un total de 13 districtes. La capitala d'ivèrn d'Uttarakhand es Dehradun, la pus granda vila de l'Estat, qu'es una gara ferroviària. Lo 4 de març de 2020, Gairsain, una vila del districte de Chamoli, foguèt declarada capitala d'estiu de l'Estat. 

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/state/uttarakhand.html Uttarakhand: Census 2011-2020 data]*
Nagaland

**Nagaland** es un estat del nòrd-èst d'Índia. Confronta l'estat d'Assam a l'oèst, Arunachal Pradesh e Assam al nòrd, Myanmar a l'èst e Manipur al sud. La capitala de l'Estat es Kohima, e la pus granda vila Dimapur. Ten una superfícia de 16 579 quilomètres carrats amb una populacion de 1 980 602 abitants segon lo recensament de 2011, çò que ne fa un dels estats pus pichon d'Índia. Nagaland es un dels tres Estats d'Índia que la populacion i es majoritariament crestiana.

## Istòria
Nagaland es vengut lo 16en Estat d'Índia lo 1èr de decembre de 1963. L'Estat coneguèt una insurreccion, e un conflicte interetnic, dempuèis los ans 1950. La violéncia e l'insecuritat limitèron lo desvolopament economic de Nagaland. 

## Geografia
L'Estat es mai que mai montanhós, levat de zonas que bordejan la val d'Assam que representan 9% de la superfícia totala de l'Estat. Le mont Saramati es lo pus naut somalh amb 3 826 mètres e son sèrre forma una barrièra naturala entre Nagaland e Myanmar. Se situa entre los parallèls de 98 e 96 gras de longitud èst e de 26,6 et 27,4 gras de latitud nòrd. L'Estat abriga una rica varietat de flòra e de fauna.

## Economia
L'agricultura es l'activitat economica pus importanta, cobrissent mai de 70% de l'economia de l'Estat. Las autras activitats economicas importantas son la forestariá, lo torisme, l'assurança, l'imobilièr e divèrsas industrias artesanalas.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/state/nagaland.html Nagaland: Census 2011-2020 data]*
Odisha

**Odisha** es un estat de la Republica d'Índia situat sus la còsta orientala del país. Es vesin dels Estats del Bengala Occidental e de Jharkhand al nòrd, de Chhattisgarh a l'oèst e de l'Andhra Pradesh al sud. Odisha a un litoral de 485 quilomètres long de la baia de Bengala. Es lo 8en pus grand Estat  d'Índia en superfícia e lo 11en en populacion. 

L'ancian reialme de Kalinga, que foguèt envasit per l'emperaire Mauryan Ashoka en 261 abans nòstra èra, entraïnant la guèrra de Kalinga, coïncidís amb les frontièras de l'Odisha modèrne. L'Estat modèrne d'Odisha foguèt creat lo 1èr d'abril de 1936, coma província de l'Índia britanica, e se compausava de regions parlant oriya. Lo 1èr d'abril es celebrat coma *Utkala Dibasa*.  La region es tanben coneguda amb lo nom d'Utkala e es mencionat dins l'imne nacional indian, "Jana Gana Mana". Cuttack es vengut la capitala de la region per Anantavarman Chodaganga en c. 1135, après quoi la vila foguèt capitala per maites dirigents, de l'èra britanica  fins en 1948. Bhubaneswar es vengut puèi la capitala d'Odisha.

L'economia d'Odisha es la 16ena economia d'Estat en importància en Índia amb un crore de 4,16 livres sterling (58 miliards de dolars americans) en produit interior brut e un PIB per abitant de 93 000 livres sterling (1 300 dolars americans).  
## Nòtas e referéncias
Dadra e Nagar Haveli

**Dadra e Nagar Haveli** es ancian un Territòri de l'Union de la Republica d'Índia.
Constituís ara un dels tres districtes del territòri de Dadra e Nagar Haveli e Daman e Diu. Se compausa de doas parts :

* Nagar Haveli situat entre Maharashtra e  Gujarat ;
* Dadra, localitat situada al nòrd de Nagar Haveli que n'es distanta d'un quilomètre, e enclavada dins Gujarat.

La capitala del districte es la vila de Silvassa. 
## Istòria
Lo 3 decembre 2019, lo parlament indian votèt una lei que fusiona lo territòri de Dadra e Nagar Haveli amb aquest de Daman e Diu. La lei crea un nòu territòri, Dadra e Nagar Haveli e Daman e Diu.

## Referéncias

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/district/177-dadra-and-nagar-haveli.html Dadra and Nagar Haveli District: Census 2011-2020 data]*
*  *[https://web.archive.org/web/20211111061240/https://indusdictum.com/2019/12/04/dadra-nagar-haveli-and-daman-diu-uts-merge-for-better-admin-efficiency-service-mos-home/ Dadra & Nagar Haveli and Daman & Diu UTs merge for 'better admin efficiency, service': MoS Home]*, Indus Dictum, 4 decembre 2019.
Daman e Diu

**Daman e Diu** es un ancian territòri de l'Union de la Republica d'Índia.

## Istòria
Al començament del sègle XX, las doas vilas foguèron ocupadas per los portugueses. En 1961, Índia s'apoderèt del territòri, coma d'aquel de Goa. Dusqua 1987, Daman, Diu e Goa foguèron un meteis territòri administratiu indian. En 1987, Goa venguèt un estat de l'Union e Daman e Diu Demorèron un territòri.

Lo 3 decembre 2019, lo parlament indian votèt una lei que fusiona lo territòri de Daman e Diu amb aquest de Dadra e Nagar Haveli. La lei crea un nòu territòri, Dadra e Nagar Haveli e Daman e Diu.

## Referéncias

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/state/daman+and+diu.html Daman and Diu: Census 2011-2020 data]*
*  *[https://web.archive.org/web/20211111061240/https://indusdictum.com/2019/12/04/dadra-nagar-haveli-and-daman-diu-uts-merge-for-better-admin-efficiency-service-mos-home/ Dadra & Nagar Haveli and Daman & Diu UTs merge for 'better admin efficiency, service': MoS Home]*, Indus Dictum, 4 decembre 2019.
Lakshadweep

**Lakshadweep** (pr. Lacshadvip) es un Territòri de l'Union de la Republica d'Índia.
Es compausat de las archipèlas de Lacadivas, Amindivas e de l'illa de Minicòi. La capitala es Kavaratti.
Bengala Occidental

Lo **Bengala Occidental** (en bengalin: পশ্চিমবঙ্গ, en indi : पश्चिम बंगाल /poʃtʃim bɔŋɡo/) es un Estat de la Republica d'Índia situat dins lo nòrd èst del país.

Amb mai de 91 milions d'abitants (en 2011), es lo quatren Estat mai poblat d'Índia. Ten una superfícia de . Fa partit de la region etnolingüistica de Bengala del sos-continent indian, a la frontièra entre Bangladesh a l'èst, e Nepal e Botan al nòrd. Confronta tanben los Estats indians d'Odisha, Jharkhand, Bihar, Sikkim e Assam. La capitala de l'Estat es Calcuta, la setena pus granda vila d'Índia e lo centre de la tresena pus granda region metropolitana del país. Pe çò qu'es de la geografia, lo Bengala-Occidental compren la region dels pueges del Darjeeling imalaian, lo dèlta de Ganges, la region de Rarh e los Sundarbans costièrs. Los bengalis constituisson lo grop etnic principal, la majoritat demografica essent los indòs de Bengala.
Brennisteinsalda

[thumb|right|Vista dau [volcan en 2016.]]

Lo **Brennisteinsalda** (855 m) es un volcan actiu situat dins lo sud d'Islàndia. Sa darriera erupcion se debanèt en 1431. Uei, es conegut coma un luòc toristic en causa dei colors variats formats per de depaus de soupre eissits dei gas emés per una solfatara situada a son pè e per la preséncia d'obsidiana dins certanei coladas de lava.

## Liames intèrnes

* Obsidiana.
* Solfarata.
* Volcan.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Maurice Allais

**Maurice Félix Charles Allais** (n. 31 de mai de 1911 a París, m. 9 d'octobre de 2010 a Saint-Cloud) foguèt un fisician, economista e professor universitari francés premiat amb lo Prèmi Nobel d'Economia l'an 1988.

## Biografia
Estudièt engenhariá a l'escòla Politecnica de París l'an 1931, que se graduèt l'an 1933. Après realizar lo servici militar e participar a la Segonda Guèrra Mondiala inicièt la siá activitat d'ensenhament a l'Universitat de París.

## Recèrca economica
Los sieus airals principals de recèrca son estats los equilibris del mercat, en desvolopant matematicament los trabalhs sus l'equilibri e l'eficiéncia dels mercats determinats per Vilfredo Pareto e Léon Walras; la teoria del capital e los procèsses intertemporals, que realizat amassa amb Paul Samuelson e es vengut un modèl multidisciplinar en macroeconomia e teoria monetària. 

L'an 1978 foguèt premiat amb la Medalha d'Aur del Centre National de la Recherche Scientifique (CNRS), e lo 1988 amb lo Prèmi Nobel d'Economia *Per los sieus estudis, pionièrs, sus l' economia dels mercats e l'utilizacion eficienta de las ressorsas*.

## Referéncias
Thomas John Sargent

**Thomas John Sargent** (n. 1943) foguèt un economista american qu'a recebut lo Prèmi Nobel d'Economia en 2011.