open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sent Miquèu (Nauta Garona)

**Sent Miquèu ** (*Saint-Michel* en francés) qu'es ua comuna lengadociana istoricament, mès lingüisticament gascona, situada ens departament dera Nauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Le nom es atestat en 1318 *S. Michaelis*. 
*Mont-Sabaoth* qu'èra eth son aute nom (glèisa bastida cap a 1073) 
*Sent Miquèu* que representa* Michaël*, arcàngel, cap deras legions celèstas .

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Sent Miquèu (*Saint-Michel-du-Mont-Sabaoth*) qu'èra dera diocèsi civila de Rius, doncas dera província de Lengadòc, dera generalitat de Tolosa, dera diocèsi de Rius, dera senescaucia de Tolosa. Tanlèu 1790, Sent Miquèu qu'èra deth canton de Casèras. Sent Miquèu qu'estó temporàriament dera medisha comuna que Planha ener an VIII. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Miquèu .

## Administracion

* Ara refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna, qui èra deth canton de Casèras, qu'i demorè.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Pau d'Oelh

**Sent Pau d'Oelh** (*Saint-Paul-d'Oueil* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
*Sent Pau* que representa *Paulus*, nom de l'apòstol . 
Eth determinant qu'ei eth nom dera vath, *Oelh* o meilèu *Uelh*, deth latin *oculus*, « hont » .

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Sent Pau d'Oelh qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'èra Sent Pau (adara Sent Gordian). Tanlèu 1790, Sent Pau d'Oelh qu'èra deth canton de Banhèras de Luishon .

## Administracion

* Ara refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna que demorè en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Neste_d'Oueil_Saint-Paul-d'Oueil_pont_D51_aval.jpg|Era Nèsta d'Uelh ath pont dera RD 51
Saint-Paul-d'Oueil_mairie.jpg|Er ostau de comuna.
Saint-Paul-d'Oueil_église.jpg|Era glèisa Sent Gordian.
Saint-Paul-d'Oueil_église_portail_tympan.jpg|Eth timpan.
Saint-Paul-d'Oueil_église_vitrail_(3).jpg|Veiriau qui representa Sent Gordian.
Saint-Paul-d'Oueil_château_(6).jpg|Castèth de Sent Pau d'Uelh.
Saint-Paul-d'Oueil_château_(7).jpg|Tor deths escalèrs.
Saint-Paul-d'Oueil_croix_mission.jpg|Crotz de mission de 1866.


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Pèr d'Ardet

**Sent Pèr d'Ardet** (*Saint-Pé-d'Ardet* en francés) qu'ei ua comuna lengadociana istoricament, mès lingüisticament gascona, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Comunas limitròfas

## Toponimia
*Sent Pèr* que representa eth latin *Petrus*, deth grèc *Petros*, traduccion deth nom ebrèu der apòstol . 
*Ardet* que ven deth nom deth diu Artehe .

## Istòria
Segon Émile Connac, le prumèr oratòri crestian qu'estoc bastit sus l'emplaçament consacrat ath diu Artehe. L'autor que pensa eth nom dera comuna en proveng . 
Pendent eth Ancian Regime, Sent Pèr d'Ardet qu'èra dera diocesi civila de Petit Comenge, doncas dera província de Lengadòc, dera generalitat de Tolosa, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Pèr. En 1790, Sent Pèr d'Ardet qu'èra deth canton de Sent Bertran, a partir de 1888 canton de Barbasan per càmbiament de caplòc. Eth nom qu'èra oficiaument *Saint-Pé et Valcabrère* en eth an IV  (mès eras duas comunas se tòcan pas, doncas que sembla ua error).

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra en eth canton de Barbasan, qu'es adara en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Panorama_lac_st_pe_d_ardet_31510_France.jpg|Lac naturau.
Saint_Pé.jpg|Pèire de marcatge.
Auge1.jpg|Nauc cinerari galloroman.
Auge_3.jpg|Idem.
Auge_2.jpg|Idem, coble.
Auge_4.jpg|Idem.
Saint_Pé_(8).jpg|Crotz.
Saint_Pé_(6).jpg|Lavader.
Eglise_st_pe_d_ardet_31510_France.jpg|Era glèisa Sent Pèr.
Saint_Pé_(2).jpg|Idem.
Saint_Pé_(4).jpg
Saint_Pé_(9).jpg|Eths escalèr deths avescats.
Melchior.jpg|Melquiòr.
Gaspar.jpg|Gaspard.
Balthasar.jpg|Baltazar.
Fresque_(Agonie).jpeg|Seleccion de frescas. Eth Crist ath Jardin deths Olivèrs.
Arrestation_du_Christ.JPG|Fresca. Arrestacion deth Crist.
Jugement_par_Pilate.JPG|Jutjament deth Crist per Pilat.
Mise_au_tombeau.JPG| Mesa ath tombèu.
Lion_Saint_Pé.JPG|Leon (Sent Marc).
Ange_Saint_Pé.JPG|Àngel (Sent Matiu).
Saint_Jacques.JPG|Sent Jacme.
Saint_Pé_d'Ardet_Chapelle_2.JPG|Era capèra e ua deras estacions.
Chapelle_saint_pe.jpg|Capèra Senta Auralha.
Saint_Pé_d'Ardet_Chapelle_3.JPG|Eth Calvari.


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Blancat (Comenge)

**Sent Blancat ** (*Saint-Plancard* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Eth nom qu'es atestat *Sancto Blancato* en 1291 . 
Segon Dauzat e Rostaing, ara seguida de Longnon, *Sent Blancat* que representaré *Pancratius*, martir a Roma deth temps de Dioclecian . En realitat, i a pas cap de dobte : *Sanctus Pancratius* qu'ei eth dedicatari dera glèisa e *Brancat* es ua fòrma occitanoromanica plan près de *Blancat*.
Negre que considèra tanben *Sent Blancat* representa er agionime *Pancratius*.

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Sent Blancat qu'èra de Nebosan, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Blancat (
Saint-Plancard_-_Entrée.jpg|Entrada sus l'anciana RN 633.
Saint-Plancard_32.jpg|Ath hons, era capèra Sent Joan deras Vinhas.
Saint-Plancard_34.jpg|Paisatge.
Saint-Plancard_03.jpg|Sava.
Saint-Plancard_-_La_cassade_sur_la_Save.jpg|Sava.
Saint-Plancard_06.jpg|Capèra Sent Joan deras Vinhas.
Saint-Plancard_10.jpg|Paisatge despuish era capèra.
Saint-Plancard_-_La_mairie.jpg|Er ostau de comuna.
Saint-Plancard_13.jpg|Era glèisa.
Saint-Plancard_-_Eglise_16.jpg
Saint-Plancard_01.jpg|Estatua de Sent Ròc.
Saint-Plancard_croix.jpg|Monument.
Saint-Plancard_-_Monument_aux_morts.jpg|Monument aths mòrts.
Saint-Plancard_-_Le_lavoir.jpg|Lavader.


## Personalitats ligadas damb era comuna
Georges Fouet, arqueolog
Louis Saint-Blancat, pintre

## Véser tanben
* Comunas de Nauta Garona

## Bibliographia
(fr) Jean Laffargue et Georges Fouet, *Peintures romanes. Vestiges gallo-romains à Saint-Plancard (Haute- Garonne)*. Préface de Paul Deschamps. Toulouse, Edouard Privat, 1948

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sajàs

**Sajàs** (*Sajas* en francés) es ua comuna gascona de Comenge (?), en Savés, situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Savés a 52 km au sud-oèst de Tolosa e 32 km au sud-oèst de Murèth.

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Ni Dauzat, ni Negre, ni les Féniés, nimèi Astor non disen arren de *Sajàs*. 
Le nom es atestat *Sajaz* .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Sajàs èra de l'eleccion de Ribèra-Verdun, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Lombèrs e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Martin. Tanlèu 1790, Sajàs èra deu canton de Riumas . 

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Riumas; qu'es ara deu canton de Casèras.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dambe la comuna
* Arnaud du Thil le faus Martin Guerre

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes
* Sajas suu site deu Conselh Generau

## Nòtas e referéncias
Saleish

**Saleish** (*Saleich* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [sa'leʃ] a Roeda . 
Segon Dauzat e Rostaing, *Saleish* que representa **Salisium (fundum)*, deth nom galloroman d'òme **Salisius* (inatestat), derivat de *Salius* . *Salissius* qu'ei atestat, justament en Comenge (escrit *Salisius*, qu'ei atau...) . Dens un aute obratge, Xavier Delamarre qu'accèpta eth nom celtic *Salisius*, basa de *Saleish*, eretèr de *Salision* . 
Segon Negre, seguit d'Astor, *Saleish* que ven de *saletz*, atestat en Roergue, « sauce (arbe) », deth latin *salicem* . Mès foneticament *Saletz* ei pas *Saleish* : com hèn ?

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Saleish qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Pèr. Tanlèu 1790, Saleish qu'èra deth canton de Saliás. Era comuna que perdó era seccion d'Urau qui vengó comuna per arrestat prefectorau deth 7 d'abriu de 1870 .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Salias de Salat; qu'es ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Selèrm (Comenge)

**Selèrm** (*Salerm* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Selèrm* que ven probablament d'ua rasic idronimica preceltica *sal-* e deu bas latin *eremus*, « desèrt » . 
Segon Negre, *Selèrm* que ven probablament de *sala*, « residéncia senhorala » e deu gascon *èrm*, « lana nusa, desèrt, bosiga (bodiga) » . 
Astor que plaça Selèrm dens lo preceltic : rasic preindoeuropèa *sal-* de sens oronimic (e idronimic), finala *-ernu* (com l'omonime Salèrn (Auvèrnhe), mès maishanta grafia  *-m* per *-n* finala  (donc probablament ua atraccion de *-èrm*, s'acceptam l'explica).

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Selèrm qu'èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Comenge e de la senescaucia de Tolosa. Lo vocable de la glèisa qu'es Nòsta Dauna. Tanlèu 1790, Selèrm qu'èra deu canton de L'Isla de Haut. Lo nom qu'estó escrit *Salherm* en l'an XII .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de L'Isla de Haut; qu'es ara deu canton de Casèras.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dambe la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Salias de Salat

**Saliás deth Salat**  o **Salias de Salat** (*Salies-du-Salat* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Eth nom qu'es atestat *Castrum de Salinas* o de *Saliès* (prudéncia) . 
Era prononciacion en 2025 qu'ei [sa'ljɔs] en duas sillabas, eth determinant estó pas recercat, mès pas hornit espontanèament per er informator; era prononciacion hornida que correspón aras indicacions de Patrici Pojada.
*Salias* que ven deth latin *salina*, « lòc on reculhen era sau, lòc d'extraccion dera sau, hont d'aiga salada » .

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Saliás qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent German. Tanlèu 1790, Saliás qu'èra caplòc deth son canton. Eth nom qu'èra *Salies et Saint-Vincent* en 1790. Eth nom oficiau de *Salies-du-Salat* qu'ei confirmat per decret deth 18 de junh de 1958 .

Era parròpia de Sent Vincenç (de Comenge) qu'èra pendent eth Ancian Regime dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Salias, qu'ei Sent Vincenç .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra caplòc deth canton de Salias de Salat; qu'es ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Salies_du_Salat-Boulevard_Jean_Jaurès-20140423.jpg|Ofici de Torisme.
Salies_du_Salat-Motte_féodale-20140423.jpg|Mòta castrala.
Salies_du_Salat-Église_Notre_Dame_de_la_Pitié-20130425.jpg|Glèisa Nòsta Dòna.
Salies_du_Salat-La_bascule_baladeuse-20140423.jpg|Era bassacula.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sales e Pratvièlh

**Sales e Pratvièlh** (locaument: **Sales e Pratvièlh**, e *Salles-et-Pratviel* en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
### Sales
Eth nom qu'es atestat *Salas Rubias* en 1123 . 
De *Salas*, prononciat locaument *Sales*, puishque la a finau passa a e, estant que los noms feminins en -as son realitzats com *es*. 
Eth nom de *Salas* que ven deth mot germanic e mèi que mèi francic *saal* (alemand *Saal*), « cramba [ath sens generau] », donc « sala », e per extension « castèth », « residéncia senhorala fortificada », ath plurau .
### Pratvièlh
Prat e vièlh.

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Sales (e Pratvièlh ?) qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Líser. Tanlèu 1790, Sales e Pratvièlh qu'èra deth canton de Banhèras de Luishon .

Pratvièlh qu'apareish com comuna en 1790 . Pratvièlh *de Sales* qu'es ath limit nòrd dera comuna. Que i a tanben Pratvièlh *de [[Cièr de Luishon|Cièr]]* a 150 m.

## Administracion

* Ara refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna que demorè en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Saman (Nauta Garona)

**Saman ** (*Saman* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, *Saman* que ven deth nom gallic d'òme *Samos*, damb eth sufixe *-anum* . 
Xavier Delamarre que presenta autament, e damb prudéncia, era medisha proposicion, er etime *Samānon* o *Sāmānon*, era proprietat de Samos o Sāmos, nom celtic derivat en *-ānon* (derivacion celtica, non pas latina) . 
Segon Negre, *Saman* que ven benlhèu deth nom gallic de persona *Sama(n)*  (nom atestat ?).

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Saman qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Fabian e Sent Sebastian. Tanlèu 1790, Saman qu'èra deth canton de Bolonha de Gessa .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Bolonha de Gessa; qu'ei ara deth canton de Sent Gaudenç.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Saman_-_Entrée.jpg
Saman_-_Monument_aux_morts.jpg
Saman_-Eglise_16.jpg|Era glèisa Sent Fabian.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Samolhan

**Samolhan** (*Samouillan* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge. Administrativament, ei situada en departament dera Hauta Garona e era region d' (ancianament de Miègjorn-Pirenèus) ener estat francés.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Samolhan, ipoteticament, qu'ei benlèu eth *Sambiliano* dera carta de Nizezius . Eth nom de *Sambilius* qu'ei atestat sus era inscripcion galloromana de Lasseran . 
Segon Dauzat e Rostaing, Negre, Astor, *Samolhan* que vien benlhèu deth nom gallic *Samulla*, damb eth sufixe *-ianum*. 
Segon Delamarre, *Samolhan* que vien deth nom gallic **Samullios* (d'après *Samulla*, atestat), damb eth sufixe *-ānon*. *Samolhan* qu'èra era proprietat de **Samullios*.

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Samolhan qu'èra dera eleccion de Comenge, dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Francon, qu'ei Sent Martin. Tanlèu 1790, Samolhan qu'èra deth canton d'Aurinhac .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton d'Aurinhac; qu'ei ara deth canton de Casèras.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sanà (Nauta Garona)

**Sanà** (*Sana* en francés) qu'es ua comuna gascona situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Ni Negre, ni Astor, ni les Féniés non disen arren de *Sanà*. 
Segon Dauzat e Rostaing, *Sanà* que veng deu nom latin d'òme **Sanus*, varianta de *Sanius*, dambe'u sufixe *-anum* . La dificultat qu'es en gascon *-n* finala se consèrva. 
D'après E. Connac , la comunautat que s'aperava *Sanars* sus un document datat deu 26 de gèr de 1226. Les actes notariats deu sègle XVI que la noman quora *Seners*, *Sanars*, e quitament *Save* (manlevat a la Wikipédia francofòna).

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Sanà qu'èra de l'eleccion de Comenge (nocion diferenta de la diocèsi de Comenge), doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Rius e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa qu'es Sent Supèri. En 1790, Sanà qu'èra deu canton de Casèras, en l'an III, deu canton de Martras, en l'an X, deu canton de Casèras. Qu'estó temporàriament unit damb la comuna de Marinhac e eras Pèiras en l'an VIII .

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qui èra deu canton de Casèras, qu'i demorè.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas ambe la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sarracauva

**Sarracauva** (*Sarrecave* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Eths autors que coneishèvan generalament pas de fòrma anciana. Dauzat e Rostaing, Negre e los Féniés que pensan, pr'amor deth francés, *Sarracauva* representa *sèrra*, « autura, montanha alongada, mont non rocós » e *cava*, « cava, curada » .   
J. Astor que cita era fòrma anciana *ecclesia... de Serracauba* (1388) e era prononciacion [,sarra'kawbɔ] descobèrtas per Jacques Boisgontier (NRO 25-26, p. 239). Era sèrra ei (èra) pas cava mès pelada , desprovesida d'arbes. Que's tracta dera tuca situada ath nòrd deth vilatge.

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Sarracauva qu'èra de Nebosan, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Nisan, qu'ei Sent Jòrdi. Tanlèu 1790, Sarracauva qu'èra deth canton de Bolonha de Gessa .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Bolonha de Gessa; qu'ei ara deth canton de Sent Gaudenç.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Sarrecave_14.jpg|Era glèisa Sent Jòrdi.
Sarrecave_-_La_mairie.jpg|Er ostau de comuna.
Sarrecave_20.jpg|Era sala deras hèstas.
Sarrecave_23.jpg|Placa commemorativa peths deportats josius.
Sarrecave_22.jpg


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Sarremesan

**Sarramesan** (*Sarremezan* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
*Sarramesan* que ven deth prelatin *serra*, » hautor, pitèr, montanha alongada » e deth latin *medianum*, « deth miei ». *Mesan* qu'ei ua varianta atestada (diccionari Palay [a tractar damb precaucion]) de *mejan* .

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Sarramesan qu'èra de Nebosan, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Julian. Tanlèu 1790, Sarremesan qu'èra deth canton de Bolonha de Gessa .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Bolonha de Gessa; qu'ei ara deth canton de Sent Gaudenç.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Sarremezan_-_La_mairie.jpg|Er ostau de comuna.
Sarremezan_-_Eglise_27.jpg|Glèisa Sent Julian.
Sarremezan_-_Eglise_20.jpg
Sarremezan_-_Eglise_22.jpg|Clau de vòuta datada de 1810.
Sarremezan_-_Eglise_-_Modillon_C.jpg|Modilhons.
Sarremezan_-_Monument_aux_morts_-_noms.jpg
Sarremezan_-_Plaque_de_rue_A.jpg
Sarremezan_-_Plaque_de_rue.jpg
Sarremezan_-_Le_château_Scudier.jpg|Castèth *Scudier*.
Sarremezan_-_Chemin_à_gué_aux_environs_de_Sarremezan.jpg|Ga d'un camin.
Sarremezan_-_Calvaire_A.jpg|Calvari.
Sarremezan - Chapelle Saint-Julien 02.jpg|Capèra Sent Julian (sègle XII).


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Sauvatèrra de Comenge

**Sauvatèrra de Comenge** (*Sauveterre-de-Comminges* en francés) qu'es ua comuna gascona de Comenge, en Nebosan, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
Que i a 11 vilatges dens era comuna : Bruncan (qui a er ostau de comuna), Ilhan, *Gège*, Gesset, Lesan, Reston, *Lôo* (important), *Boucou*, Eth Barri, Garnèra e Bagen. Eth Barri qu'es sus un tuc centrau, eths autes vilatges que son repartits autorn.

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
* **Sauvatèrra**. Eths noms deu tipe *salva tèrra* que son eths d'ua tèrra qui beneficia deth dret d'asil, acordat per era Glèisa. Qu'es un sinonime de *salvetat/sauvetat*. Ara, i a pas cap de nom *Sauvatèrra* qui correspon benlèu ath Barri, o a costat.
* Eth nom d**'Ilhan** que vien deth nom gallic d'òme *Ilius*, o *Illius*, damb eth sufixe latin *-anum* . Que seré donc ua anciana grana proprietat gallo-romana.
* **Lesan** : nom latin d'òme *Lisios*, sufixe *-anum* , o nom celtic d'òme *Lētios*, « eth gris », derivat en *-anon*  (eras referéncias que son per autes lòcs).
* **Gesset** : diminutiu probable d'un Gès, nom prelatin escur.

## Istòria
Sauvatèrra qu'estoc fondada après 1241 per eth comte de Fois. 
Pendent eth Ancian Regime, Sauvatèrra qu'èra de Nebosan, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. En 1790, Sauvatèrra qu'èra deth canton de Sent Bertran, a partir de 1888 canton de Barbasan per càmbiament de caplòc. Sauvatèrra qu'es ua comuna shens caplòc vertadèr, formada de dotze vilatges e de duas parròpias, lo Barri e *Loô*. Era comuna qu'es absenta dera nomenclatura der an X. Oficiaument, Sauvatèrra  que pren eth nom de *Sauveterre-de-Comminges* per decret deth 3 de deceme de 1936. Eth vocable dera glèisa (ath Barri) qu'es Sent Bertomiu .

Era parròpia de *Loô* (en francés) qu'èra dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Sauvatèrra, qu'es Senta Magdalena .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, la comuna qu'èra deth canton de Barbasan; dempuèi 2015, qu'es deth canton de Banhères de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Sauveterre-de-Comminges_-_hameau_de_Bruncan_09.jpg|Era escòla mairala e primària, a Bruncan.
Sauveterre-de-Comminges_-_hameau_de_Bruncan_08.jpg|Era sala deras hèstas, a Bruncan.
Sauveterre-de-Comminges_-_hameau_de_Bagen_11.jpg|Entrada de Bagen.
Sauveterre-de-Comminges_-_hameau_de_Bruncan_17.jpg|Entrada de Bruncan.
Sauveterre-de-Comminges_-_hameau_de_Garnère_01.jpg|Monument aths mòrts, a Garnèra.
Sauveterre-de-Comminges_-_hameau_de_Gège_23.jpg|Capèra Sent Vincenç, a *Gège*.
Sauveterre-de-Comminges_-_hameau_du_Barry_07.jpg|Glèisa Sent Bertomiu, ath Barri.
Sauveterre-de-Comminges_-_hameau_de_Boucou_18.jpg|Entrada de *Boucou*.
Sauveterre-de-Comminges_-_hameau_de_Gesset_03.jpg|Anciana capèra a Gesset.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sauç e Pomareda

**Sauç e Pomareda** (*Saux-et-Pomarède* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
### Sauç
Segon Dauzat e Rostaing, [qui non tractan dera comuna, mès de *Saulx*, *Sault*] puish Astor, *Sauç* que ven deth latin *salix*, *salicem*, « sauç, sauce, sause » . Gaston Basalgas, per un aute *Sauç* que precisa *sauç* ven de *salix*  [e non de *salicem* > *sause*]. 
Negre non ditz arren.
### Pomareda
Eras referéncias que son per autes lòcs. *Pomareda* que designa ua pomareda, un ensemble de pomèrs (sufixe collectiu *-eta* ajustat a *pomarium*, « pomèr »). Eth plurau *poma* deth latin *pomum*, « frut » que s'especializèt dens eth sens actuau
.

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Sauç e Pomareda (Sauç ?) qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Blasi. Tanlèu 1790, Sauç e Pomareda qu'èra deth canton de Sent Gaudenç .

## Administracion

* Ara refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna que demorè en eth canton de Sent Gaudenç.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sedelhac

**Sedelhac** (*Sédeilhac* en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Sedelhac* que ven deth nom latin d'òme **Setellius*, inatestat, de *Setius*, damb eth sufixe *-acum* . 
Segon Negre, *Sedelhac* que ven deth nom « romanic » de persona *Satellius*, damb eth sufixe *-acum*   (cf. Sadilhac). 

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Sedelhac qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Sent Blancat, qu'es Sent Miquèu. Tanlèu 1790, Sedelhac qu'èra deth canton de Montrejau .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Montrejau; qu'es ara deth canton de Sent Gaudenç.

## Demografia

* En 1891 e 1896, auça anormala de Lodet e de Sedelhac, contemporanèa d'ua baisha de Montrejau (2500 personas !) e tanben de Sent Blancat e Francavièla
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Sédeilhac_Mairie.jpg|Er ostau de comuna.
Sédeilhac_Église_Saint-Michel.jpg|Era glèisa Sent Miquèu.
Sédeilhac_monument_aux_morts.jpg
Sédeilhac_sculpture_la_Perle_de_l'an_2000.jpg|Escultura « Era pèrla der an 2000 ».


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Selhan

**Selhan** (*Seilhan* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, Astor, *Selhan* que ven deth nom latin d'òme *Caelius*, damb eth sufixe latin *-anum* . 
Segon les Féniés, que s'ageish deth nom latin d'òme *Sellius*, medish sufixe . 
Negre que causeish eth nom « romanic » de persona *Caelianus*, shens sufixe .

## Istòria
Selhan qu'ei ua comuna destacada de Gordan e Polinhan per era lei deth 27 de noveme de 1896. Eth vocable dera glèisa, erigida en sucursala per ordenança deth 20 de deceme de 1846, qu'ei Sent Bertran .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra en eth canton de Barbasan, qu'es adara en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Mairie_de_Seilhan.jpg|Ostau de comuna.
Seilhan_village_fleuri_2014.jpg|Tanben en 1994 e 2002.
Église_de_Seilhan.jpg|Era glèisa Sent Bertran, bastida en 1848-1856.
Monument_aux_morts_de_Seilhan.jpg
Seilhan_monument_Benoît_Labre.jpg| Monument a Sent Benedèit Labre.


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Senarens

**Senarens** (*Sénarens* en francés) qu'es ua comuna gascoa, situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, a la seguida de Gamillscheg, *Senarens* que veng d'un nom germanic d'òme *Sini-hari*, dambe'u sufixe germanic *-ing* . Mès le resultat que seré **Senharens*. 
Segon Negre, *Senarens* que veng d'un nom germanic d'òme *Senara*, dambe'u sufixe germanic *-ingos*  . 
Segon les Féniés, le nom germanic qu'es *Senart* . Le problèma qu'es la finala consonantica.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Senarens qu'èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Lombèrs e de la senescaucia de Tolosa. Lo vocable de la glèisa qu'es Senta Crotz. Tanlèu 1790, Senarens qu'èra deu canton deu Hosseret .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton deu Hosseret; qu'es ara deu canton de Casèras.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Senguanhet

**Senguanhet** (*Sengouagnet* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Joan Coromines, citat per Miquèu Grosclaude, eth nom de *Senguanhet* que's poiriá explicar per un aquitan **zingen* aparentat ath basco meridionau *zingo*, « prigondor, hons » e *zintur*, « gòrja » . 
Ni Dauzat e Rostaing, ni Negre, ni Astor, nimei eths Féniés non disen arren de Senguanhet.

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Senguanhet qu'èra dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Miquèu. Senguanhet qu'estó destacat d'Aspèth per ordenança deu 22 de març de 1835, atau com per Milhars .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton d'Aspèth; qu'ei ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments


Sengouagnet_06.jpg
Sengouagnet_01.jpg|Oratòri Nòstra Dòna d'Esplans.
Sengouagnet_03.jpg


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Seps

**Seps** (*Sepx* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en  departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.  

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Ni Dauzat e Rostaing, ni Negre, ni Astor, nimei eths Féniés non disen arren de Seps. Cassagne e Korsak que prepausan eth latin *cippus*, « paus », o « pès de vinha ». Enter ua fortificacion (mei probabla) e ua vinha, que sembla ua solucion.

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Seps qu'èra dera eleccion de Ribèra-Verdun, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'èra Sent Cirgue e Senta Julita, ara Nòsta Dauna. Tanlèu 1790, Sent Mesard qu'èra deth canton de Sent Martòri .

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Sepx_Entrée.jpg
Sepx_Mairie.jpg|Er ostau de comuna.
Abbaye_cistercienne_de_Bonnefont.JPG|Abadia cistersenca de Bonahont (nom supausat).
Sepx_Monument_aux_morts.jpg
Sepx_Croix.jpg|Eth calvari.
Sepx_Eglise_20.jpg|Urna cinerària dens era glèisa.
Sepx_11.jpg
Sepx_Eglise_27.jpg|Glèisa Nòsta Dauna de l'Assompcion.
Sepx_Eglise_24.jpg
Sepx_Eglise_25.jpg


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sinhac (Nauta Garona)

**Sinhac ** (*Signac* en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.  

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
*Sinhac* que ven d'un nom latin d'òme, *Sinnius*, damb eth sufixe *-acum* , latinizacion dera derivacion gallica *-āco(n)*. Sinhac qu'èra donc probablament ua anciana grana proprietat antica qui avè per mèste *Sinnius*.
Xavier Delamarre que considèra *Sinnios*, atestat *Sinnius* en Arle e, [çò qui ei mèi signicatiu], *Sinnio* a Carnuntum, es [o pòt estar] un nom celtic. Pr'aquò, Delamarre utiliza pas *Sinnios* entà explicar *Sinhac*, probablament pr'amor, especialista exclusiu de l'indoeuropèu, contunha de créser, segon ua tradicion venguda d'Achille Luchaire ath sègle XIX, ara identitat deth basco e der aquitan.

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Sinhac qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Joan Baptista. Tanlèu 1790, Sinhac qu'èra deth canton de Sent Biat
En 1973 (arrestat deth 1èr d'agost), Sinhac qu'entrè en fusion-associacion damb Cièrp e Gaud devath eth nom de * Cierp-Gaud-Signac*, donc Cièrp, Gaud e Sinhac. Era fusion-associacion que's des-hascó en 1983 (arrestat prefectorau deth 31 de gèr) e era comuna que tornè vier independenta .

## Administracion

* Avant era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Sent Biat; qu'es ara deth canton de Banhères de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Cierp-Gaud Signac mail de Pignan.jpg|Eth malh de Pinhan, comunas de Sinhac e de Cièrp e Gaud.
Signac_(Haute-Garonne)_06.jpg|Sinhac.
Signac_(Haute-Garonne)_07.jpg|Sinhac.
Signac_(Haute-Garonne)_09.jpg|Sinhac.
Signac_(Haute-Garonne)_04.jpg|Sinhac.
Signac_(Haute-Garonne)_18.jpg|Sinhac.
Signac_(Haute-Garonne)_16.jpg|Sinhac.
Signac_(Haute-Garonne)_11.jpg|Sinhac.
Signac_(Haute-Garonne)_22.jpg|Vista despuish Sinhac : Cièrp e Gaud, eth pic deth Gar, eth pic *Saillant*.
Signac_(Haute-Garonne)_23.jpg|Vista sus Burgalais despuish Sinhac.
Signac_(Haute-Garonne)_02.jpg|Crotz monumentala.
Signac_(Haute-Garonne)_01.jpg|Hont e abeurader.
Signac_(Haute-Garonne)_05.jpg|Idem.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Tolha

**Tolha** (*Touille* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei ['tuʎɔ] a Roeda .
Segon Dauzat e Rostaing, *Tolha* que pòt representar eth gascon *toja* o *Tullia (villa)* deth nom latin d'òme *Tullius*  . Era fonetica comengesa que s'opausa ara prumèra explicacion, valabla en Bearn o Bigòrra. 
Negre, Astor, eths Féniés que s'abstieneishen.

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Tolha qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Saliás, qu'ei Sent Harriòu. Tanlèu 1790, Tolha qu'èra deth canton de Saliás .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Salias de Salat; qu'es ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Eras Torrelhas

**Eras Torrelhas** (*Les Tourreilles* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
*Torrelhas* que ven deth latin *turris*, « tor », damb eth sufixe *-icula*, donc *turricula*, ath plurau. Negre qu'escriu er article ei tardiu. Astor que precisa er article amuisha eth nom èra enquèra comprés ar epòca medievala [un article que data normalament deth segond millenari]. S'ac comprenem com cau, Negre que supausa implicitament un article apondut posteriorament ara fixacion deth nom, mès Astor qu'accèpta er article ei present tanlèu era origina .

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Eras Torrelhas qu'èra dera parròpia de Montrejau, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Sent Pau de Nestés (Hauts Pirenèus) qu'ei Senta Anna. Eras Torrelhas qu'estó separat de Montrejau per era lei deth 1èr de deceme de 1875. Eras Torrelhas que seré estada deth canton de Montrejau en 1790 (doncas comuna, implicitament, mès que cau estar prudent) .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Montrejau; qu'es ara deth canton de Sent Gaudenç.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Les_Tourreilles_Mairie.jpg|Er ostau de comuna.
Les_Tourreilles_mairie_2.jpg|Er ostau de comuna damb ua petita escultura de castèth.
Les_Tourreilles_salle_des_fêtes.jpg|Era sala deras hèstas.
Les_Tourreilles_Monument_aux_morts.jpg
Les_Tourreilles_Église_Notre-Dame_de_l'Assomption_2.jpg|Era glèisa Nòsta Dauna dera Assompcion.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Soeish

**Soeish** (*Soueich* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Sues* en 1256, *Sueysium* en 1293, *Suexium* en 1387, *Sueys* en 1446 . 
Segon Dauzat, qui non coneishèva eras fòrmas ancianas, *Soeish* que ven deth latin *suillum*, « de pòrc », qui designa probablament un jaç deth pòrc-sanglar o ua clòta hangosa . 
Segon Negre, *Soeish* que ven probablament der occitan *eissuch*, « terrenh sec », damb era atraccion deth gascon *essoejà*, « tirar era suja, essojar, dessuejar », comprés com *eth soesh*  ! 

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Soeish qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'ei Senta Aralha (fòrma supausada de *Sancta Eulalia*). Tanlèu 1790, Soeish qu'èra deth canton d'Aspèth .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton d'Aspèth; qu'ei ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Mairie_de_Soueich.JPG|Er ostau de comuna.
Monument_Jean_Lassere_à_Soueich.JPG|Monument Jean Lassere.
Eglise_de_Soueich.JPG|Era glèisa
Clocher_de_l'église_de_Soueich.JPG
Soueich_vue_1.JPG|Vista generala.


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vathcrabèra

**Vathcrabèra** (*Valcabrère* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Eth nom qu'es atestat *Vallis capraria* en 1200 . 
*Vathcrabèra* qu'ei format de *vath*, deth latin *vallis*/*vallem*, e adjectiu femenin *capraria*, lòc on neurishèvan crabas  .

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Vathcrabèra qu'èra dera eleccion de Ribèra-Verdun, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Just e Sent Pastor. Tanlèu 1790, Vathcrabèra qu'èra deth canton de Sent Bertran, a partir de 1888 canton de Barbasan per càmbiament de caplòc. Vathcrabèra qu'estó incorporat per un temps a *Saint-Pé* (Sent Pèr d'Ardet ?)  (mès eras duas comunas se tòcan pas, tant se'n manca, doncas que sembla ua error).

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra en eth canton de Barbasan, qu'es adara en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Valcabrère basilique Saint-Just (2).JPG
31_-_Basilique_Saint-Just_de_Valcabrère_-_Portail_Nord.jpg
Valcabrère_basilique_Saint-Just_portail_colonnes.JPG|Pèdret deth portau damb eras estatuas de Sent Just e de Sent Estève.
Valcabrère_Fouilles_2021_b.jpg|Cavaments arqueologics.
Valcabrère_pile_funéraire_romaine.JPG|Pila funerària romana.
Inscription_aquitaine_Eduardo_Aznar140.jpg|Inscripcion antica.
Musée_des_Augustins_Toulouse_31.JPG|Inscripcion de 1311 (adara a Tolosa ath Musèu deths Agustins.
Valcabrère_chapelle.JPG|Glèisa deth vilatge.
Valcabrère_monument_aux_morts.jpg|Monument aths mòrts davant era glèisa e er ostau de comuna.
Valcabrère_Lavoir_2.jpg|Lavader.
Valcabrère_-_statue_de_Sainte-Germaine.jpg|Estatua de Senta Germana.
Garonne_Valcabrère_pont_N125_aval.JPG|Garòna entre Vathcrabèra e Era Broquèra.


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Valentina (Nauta Garona)

**Valentina ** (*Valentine* en francés) qu'ei ua comuna lengadociana istoricament, mès lingüisticament gascoa, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. 

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Eth nom qu'es atestat *Beatae Mariae de Arnesso, alias de Valentino* [-e, -a ?] .
Segon Dauzat e Rostaing, *Valentina* que ven deth nom latin d’òme *Valens*, *Valentis*, damb eth sufixe *-ina*; *Valentina* que pòt tanben arreprodusir ua deras fòrmas de *[[Valencianas]]* dens era cançon de Garin le Loherain [sègle XIIau], segon Longnon . 
Segon Negre, *Valentina* qu'ei un nom comun occitan femenin, format deth nom de persona *Valentin* + *-a* : er ostau de Valentin . 

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Valentina qu'èra dera diocèsi civila deth Petit Comenge, doncas dera província de Lengadòc, dera generalitat de Tolosa, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Joan Baptista. Tanlèu 1790, Valentina qu'èra deth canton de Sent Gaudenç .

## Administracion

* Ara refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna que demorè en eth canton de Sent Gaudenç.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Villa_Gallo_Romaine023.jpg|Villa galloromana de Nymfius.
(Toulouse)_Inscription_de_Nymfius_-_Valentine_(Haute-Garonne)_-_Musée_Saint-Raymond_Ra_197.jpg|Inscripcion de Nymfius, ath musèu Sent Raimond.
Valentine_(Haute-Garonne)_façade_de_la_mairie.jpg|Er ostau de comuna.
A_Valentine_(Haute_Garonne)_-_Fonds_Ancely_-_B315556101_A_MALBOS_1_014.jpg|litografia d'Eugèni de Malbòsc.
1ère_vue_du_Pont_de_Valentine_(Haute_Garonne)_-_Fonds_Ancely_-_B315556101_A_HUREAUBACHEVILLIER_009.jpg|Eth pont de Valentina.
Valentine_(Haute-Garonne)_-_Eglise_Saint-Jean-Baptiste.jpg|Glèisa Sent Joan Baptista.
Valentine_(Haute-Garonne)-_La_Maison_du_Patrimoine.jpg|Ostau deth Patrimòni e estatua deth Marescau Foch.
Valentine_(Haute-Garonne)_Maison_à_colombages.jpg|Estantats.
Sanctuaire_de_Notre-Dame_du_Bout-du-Puy_01.jpg|Sanctuari de Nòsta Dauna deth Cap deth Poi.


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vaudrulha

**Vaudrulha** (*Vaudreuille* en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Le nom es atestat *Vaudrulhe* en 1546 . 
Ni Dauzat e Rostaing, ni Negre, ni Astor, nimai les Féniés non dison res de *Vaudrulha* e aquò s'explica aisidament : le nom barreja curiosament una primièra sillaba *Val-* (passat a *Vau-* davant una dentala, çò que fa supausar que le nom non fosquèc, a l'epòca, percebut coma compausat) d'aparéncia romanica e una fin celtica. La mapa dona la clau de l'enigma : Vaudrulha es just a costat de Drulha, dins una val. Le nom es necessàriament pus recent que le nom del vilatge vesin. 
Dauzat e Rostaing per exemple saurián plan explicar *Vau-*, del latin *vallis*, « val » , e *Drulha* : bas latin **derullia*, del gallic **dervos*, « garric, casse », ambe doble sufixe *-ull-ia* . La lingüistica modèrna escriu puslèu celtic [tanlèu l'origina] *deruillon*, *deruillā*, « cassanha, garrissada » , de *deruos*, « casse, garric » .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Vaudrulha èra de la diocèsi civila de Sant Pàpol, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Sant Pàpol e de la senescauciá de Lauragués. En 1790, Vaudrulha èra del canton de Revèl, en l'an VIII, del canton de Caramanh, en l'an X, tornèc a Revèl. Le vocable de la glèisa es Sant Martin .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas