open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hauban

**Hauban** (*Hauban* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha e Bigòrra. Qu'ei administrada peth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
Aute vilatge o quartièr : Era Contenta.
 

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [haw'ba] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Auben* en 1429, *Hauban* en 1740 (registres parropiaus de Merlhèu) e en 1790, *Hauban* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, qui cita dab un dobte ua fòrma *Alba* de 1308, *Hauban* que vien deth nom latin d'òmi *Albus*, dab eth sufixe *-anum*.
Segon R. Aymard, *Hauban* que vien deth gascon *faube*/*haube* per eth intermediari deth germanic *falw*, dab eth sufixe *-an*.

Segon Miquèu Grosclaude, per acceptar era proposicion de Dauzat, que caleré estar segur que *h-* èra absent dera prononciacion anciana. E com seré vienut ? (aquera ei pas la mei mauagida, era atraccion de *haut*, explicada peth site; que demòra pr'aquò un dobte a prepaus deth vocalisme dera segonda sillaba).

Eth gascon *haube*, deth germanic *falw*, dab eth sufixe *-anum*, que convién foneticament; mes Grosclaude que pensa un mot germanic ei trop tardiu per aqueth sufixe latin (d'un aute costat, que i a eth latin *fulvus*, medish sens). Cap ipotèsi ei pas segura.

## Istòria
Abans la revolucion, Hauban èra pas parròpia, que depenèva de Merlhèu (la glèisa Senta Bernadeta que data de 1988).
Hauban qu'ei a un km de Merlhèu tot dret, mes per era rota que cau plan mei.

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Grust

**Grust** (*Grust* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan e en País Tòi, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [grust] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Anerius de Grust*, enter 1025 e 1078, *Grust* en 1077-1078 et ath sègle XII, *de Grusto*, en latin, en 1379, *Grust* en 1429.

Segon R. Aymard, *Gretz*, « ròc esquistós », qu'ei malaisit pr'amor deth sufixe *-ust*; eth mot dera Varetja *grusa*, « cau », correspón pas ara situacion deth lòc. Qu'an prepausat tanben eth nom galloroman d'òmi *Grussus*.

Segon Miquèu Grosclaude, eth nom que demòra escur; era finau *-ust* qu'ei signe d'un nom hòrt ancian.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Geu

**Geu** (en francés tanplan com en occitan) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.  

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [yéw] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Guilhem Ar. de Ieu* cap a 1050-1070, *de Geu* en 1168, *de Geu* en 1313, *de Ieu*, ath sègle XII o XIII e en 1313, *de Gieu*, *Giu* en 1384, *Jeu* en 1429, *Geau* en 1614, *Jeu* en 1768, *Geu* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, eth nom qu'ei escur.
Segon Negre, *Geu* que vien benlhèu deth gascon *gèu*, « *Sambucus ebulus*, gèule, eule, sambuc », mes Simin Palay que horneish autes dus sens : torrada e vesc.

Segon Miquèu Grosclaude, era torrada e eth vesc non son elements caracteristics; pr'aquò eth sambuc que pòt hornir toponimes, donc benlhèu tanben era soa varietat *ebulus*. Per aqueth mot, l'Atlas Lingüistic de Gasconha (mapa 159) qu'a *yèu* ath punt Lorda. Que demòra ua dificultat : eth nom de Geu qu'a un *e* barrat e *gèu*, « sambucus ebulus », un *è* obèrt...

Geu qu'ei a costat deth castèth . Ligam dab eth mot de « semedia » *gelus* (haut) ? 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion èra de  abitants e era densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Hagedèth

**Hagedèth** (*Hagedet* en francés) qu'ei ua comuna gascona d'Armanhac (e de Bigòrra per la diocèsi tradicionau) situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [haji'dèt/hajé'dèt] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *de Fagedeto*, en latin, en 1300, *de Fagedeto*, en latin, en 1342, *de Fagadeto*, en latin, en 1379, *Hagedet* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Hagedèth* qu'ei un diminutiu de *Haget*, un tipe baslatin **fag-et-ellum*.

Segon Miquèu Grosclaude, a partir deu latin *fagus*, « hau, hai », que s'ajustè un sufixe collectiu *-etum* (---> *fagetum*, « haget, hageda »), puish un sufixe diminutiu *-ellum*, donc **fagetellum*, « haget petit, hageda petita ».

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gushen

**Gushen** (*Guchen* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath d'Aura, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [gu'chénn] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Fort Dat Gisen* ath sègle XII, *Per de Gussen*, cap a 1180, *L. Sole de Guxen* en 1300, *De Guxenio*, *de Guxennios*, en latin, en 1387.

Segon Dauzat, *Gushen* que vien benlhèu de *Justianum*, de *Justius*, com Gusha, mes benlhèu dab eth sufixe *-ing*. Segon Grosclaude, qui tribalhava benlhèu dab ua auta edicion, Dauzat qu'escriu : « probablament un nom de persona aquitan ** Guxo*, d'après Rohlfs » . O Grosclaude a barrejat era ipotèsi de Dauzat e era de Negre ?
Segon Negre, *Gushen* que vien benlhèu deth nom preceltic d'òmi **Gux-ano*, d'après Rohlfs.

Miquèu Grosclaude que pensa, shens cap de dobte, *Gushen* e Gusha an eth medish radicau, probablament eth de Guishe (*Guissen* ath sègle XII), un nom prelatin, aquitan d'òmi, segon Berganton. Eth nom qu'ei completat per eth sufixe aquitan *-ennum*. Eth autor qu'escriu *Guishen*. Véder eras fòrmas ancianas de Gusha.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gasava

**Gasava** (*Gazave* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha e Comenge, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia
Aute quartièr o vilatge : Era Potja.
 

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [ga'zawo] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Gasava* ath miei deth sègle XIII, *De Gasava* en 1387, *Gasave* en 1767, *Gasave* en 1781-1789, *Gazave* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

I a pas agut d'explicacion. Segon Miquèu Grosclaude, eth nom que demòra escur.

Comparar dab Gasòst e Gasaupoi (se *Gasau-* ei pas ua sonorizacion de *casau*).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gavarnia

**Gavarnia** (*Gavarnie* en francés) qu'ei ua anciana comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan e en País Tòi, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. Despuish eth 1èr de gèr de 2016, qu'ei comuna delegada dera comuna navèra de Gavarnia e Gèdra. 

## Geografia

### Autes lòcs
Arribèra-Devath.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [gabar'niyo] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *de Gavernia* en 1144, *prior Gabarniae*, en latin, en 1213, *Hospitale de Gavarnia* en 1379, *Guauarnie*, *Guabarnie* en 1429, *Gavarnie*, *Gabarnie* en 1614, *Gabarnie* en 1760, *On lui attribue le nom de Gavarnie à cause de la rivière du Gave qui prend sa source dans son territoire* en 1768, Duco.

Segon Dauzat, *Gavarnia* qu'ei format de *gave* e benlhèu d'un doble sufixe *arn*, prelatin e *ia*.
Segon Rohlfs e R. Aymard, qu'ei ara hont deth Gave; que vien deth prelatin **gabaru*.

Segon Miquèu Grosclaude, eth nom de Gavarnia que compòrta eth nom deth Gave de Pau qui i a era soa hont; *gave* qu'ei un idronime prelatin. Era fin qu'ei escura.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
* Ola de Gavarnia

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gaussan

**** (*Gaussan* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Autes vilatges o quartièrs : Subergèla, Peirilha.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [gaw'sã] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *de Gaussano*, en latin, en 1383-1384, 1405 e ath sègle XV, *Gaussan* en 1744, *Gaussan* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII), *Gossan* en 1790.

Segon Dauzat e Negre, *Gaussan* que vien deth nom latin d'òme *Gallicianus*, damb eth sufixe *-anum*.

Miquèu Grosclaude qu'accèpta damb un chic de dobte eras proposicions precedentas, pr'amor eth passatge de *Gallicianum* a *Gaussan* que'u sembla mauaisit, çò qui es estranh : *Gallicianum* > *Gallciano* (contraccion) > *Galciano* ( *ll*, pas mei intervocalic, que pèrd era soa geminacion) > *Galçano* (absorcion regulara de iòd) > *Gauçano* > *Gauçan*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Guiseric

**Guiseric**, *Guiseritz* dins los documents ancians (*Guizerix* en francés), qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Autes vilatges e quartièrs : L'Arribèra, la Còsta.

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [guizé'rik] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *Guisiriz*, *Guiseriz* en 1151, *Guiseriz* en 1154 e 1246, *Guiseris* en 1205, *Guizeriz* en 1213, *Guisiricz* en 1383-1384, *Guisiritz* en 1405, *de Guisarico*, *de Guizerico*, en latin, au sègle XV, *Guiziris* en 1746, *Guiserits* en 1790, *Guizerits* en 1806.

R. Aymard que prepausa dab hòrt de dobtes lo medievau *Guisse* (citat per Berganton).

Segon Miquèu Grosclaude, i a pas d'explicacion, lo nom qu'ei escur. Lo passatge de *Guiseritz* a *Guiseric* que s'explica pr'amor lo nom precedent èra comprés com un plurau.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gardèras

**Gardèras** (*Gardères* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [gar'dèros] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Garderiis*, en latin, en 1342 e en 1379, *Garderas* en 1429, *Garderes* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Gardèras* que vien deth germanic *wart*, « garda ----> tor de garda ----> petita hortalessa », dab eth sufixe *-ella*.
Segon Negre, *Gardèras* que vien deth occitan *garda* dab eth sufixe diminutif *-ella* (*-èra* en gascon), donc petita tor de gaita.

Segon Miquèu Grosclaude, eras proposicions precedentas que conviénen. *Gardèras* que vien deth gascon *garda* dab eth sufixe diminutiu *-èra*, deth latin *-ella*. Eth sens qu'ei « petita hortalessa ».

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Hreishindèth

**Hreishindèth** o **Arshindèth** [érachindèt/archindèt] . (*Fréchendets* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [érachindèt] o [archindèt] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *A Frexindet*, cap a 1200-1230, *De Frayshedet* en 1313, *De Frexendato*, en latin, en 1342, *de Frexandeto*, en latin, en 1379, *Frechendets* en 1737-1738, 1767-1769, 1789-1791, *Frechendets en Bigorre* en 1760, *Frechendets* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Hreishindèth* que vien deth latin *fraxinum*, « hrèisho », dab eth doble sufixe *-et-ellum*.

Segon Miquèu Grosclaude, *Arshindèth* qu'ei format dab eth latin *fraxinum*, « hrèisho », dab eth sufixe collectiu *-etum* e eth sufixe diminutiu *-ellum*, per un sens globau : « petit bòsc de hrèishos ». Era evolucion que seré : *Fraxin(um)* + *et(um)* + *ell(um)* > *fraxĩ-ed-èth* > *hrashindèth* > *arshindèth*. Comparatz Castandèth, Pindèras.
 
## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Hauthaget

**Hauthaget** (*Hautaget* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [hawta'yét] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Hotaget* en 1790, *Hautaget* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII). Hauthaget es pas citada en 1387, que deu estar representada per *Buret*.

*Hauthaget* qu'es format deth gascon *haut*, deth latin *altus*, e *haget* « bòsc de haus/hais/hags ».

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Esconets

**Esconets** (*Esconnets* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Autes vilatges o quartièrs : Eth Planhet, eth Plan Devath. 
 

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [éskou'néts] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Esconetz* en 1313, *D'Escauneto*, en latin, en 1342, *de Scanneto*, en latin, en 1379, *Esconets* en 1743, *Escounets* en 1760, *Escaunets* en 1768, *Esconets* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII), *Esconets* en 1790, *Esconnets* en 1801.

Segon Dauzat, *Esconets* que vien deth mot gascon *escaunet*, « escaleta, escala dobla ».
Negre que horneish era medisha definicion, en la motivant per la situacion hauta deth vilatge. Segon R. Aymard, *Esconets* que vien deth vèrbe *escóner*.

Segon Miquèu Grosclaude, era proposicion de Dauzat e Negre qu'ei inacceptabla. Un mot qui a eth sens d'« escala dobla » qu'ei de mau imaginar. Boisgontier dobta dera existéncia d'aqueth mot, citat per Palay. Eths dus vilatges, Esconets e Escaunets an benlhèu pas arren a véder. Adara, benlhèu que i a ua confusion suu sens deth francés *escabeau* utilizat peths autors. Eths francofòns que'n hèn ua escala dobla, eths occitans que guardan sovent eth sens originau deth latin *scabellum*, « petit banc ». Palay, s'a pas inventat eth nom, pensava probable ath petit banc, qui pòt estar ua metafòra en topografia. Aquera metafòra que pòt conviéner peth turon cort on Esconets ei plaçat, un chic mensh per Escaunets, qui ei sus ua potja, longa per natura.

Era ipotèsi d'Aymard qu'ei mei interessanta. Que i a un mot gascon *esconet*, « lòc entà escóne's ». Mes justament Esconets, plan en vista sus eth son turon, ne s'escón pas. Com interpretar era frequéncia de *n dobla* en eras atestacions, atau com era diftongason *o* > *au*, en contradiccion dab eth vèrbe *escóner* ?

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Hèishas

**Hèishas** (*Hèches* en francés) qu'ei ua comuna, en Gasconha, e en Comenge, situada en departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Autes vilatges o quartièrs : Heishetas, Arreboc, Leishan.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei ['hèchos] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Feyssas* en 1333, *De Fexis*, en latin, en 1387, *Heches* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, Negre, R. Aymard, *Hèishas* qu'a lo sens de « grasa erbosa d'accès mauaisit », (definicion presa a Palay); l'etime qu'ei eth latin *fascia*.

Mei prudent sus eth semantisme, Miquèu Grosclaude que's contenta de nocions simplas : eth latin *fascia*, « benda », qui mia ath mot gascon *hèisha*, « benda de terren ». 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb era comuna
Vicente Dupuy, militar e politician argentin, gessit d'ua familha de Hèishas.

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Hibarèta

**Hibarèta** (*Hibarette* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [hiβaˈɾɛtɔ, hiβaˈɾɛta]. Eras fòrmas ancianas que son : *Aribafreyta*, cap a 1065, *De Ripa Freyta* en 1313, *De Ribafracta*, en latin, en 1342, *de Rippa Fracta*, en latin, en 1379, *Ribafreyte*, *Riba Freyte* en 1429, *Hibaréte* en 1768, *Hibarete* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Hibarèta*, nom escur; un diminutiu deth gascon *hibèra*, deth latin *fibaria* que s'explicaré mau.
R. Aymard qu'interprèta eth nom com *arriba hreda*. Eras fòrmas *Ripa fracta* que son errors.

Miquèu Grosclaude qu'interprèta eth nom com *ripa fracta*, « arriba copada, abrupta »  e non pas *ripa frigida* (Aymard) qui auré miat a *ribarreda*, dab un *e* barrat. Que i a autes *ripa fracta*, com Arribarèita en Bearn. Eth *iòd* present enas atestacions de 1065, 1313 e 1429 qu'ei eth resultat deth grop *-ct-*, com *factum* > *hèit*. Era evolucion qu'ei : *Ripa fracta* > *riba hrèita* > *riba hrèta* >  *hiba rèta*, per metatèsi deras duas inicialas , favorizada per un besonh de dissimilacion (que i avè duas *r* en posicion quasi semblabla). Era metatèsi que's passè quan i avé enqüèra consonantas aspiradas (associacion d'ua consonanta, ací *r*, e de *h*), d'aquí era preséncia de *H-* iniciala (cf. parlar de Gavarnia qui consèrva aquera possibilitat).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gèrms

**Gèrms** (*Germs-sur-l'Oussouet* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia
Autes lòcs : Eth Pè de Gèrms, eth Cap de Gèrms.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [yèrms] o [gérs] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *en los Germs de Castet Lobon*, *los Germs de Castet Lo Bon* en 1429, *Gers* en 1760 e 1768  (absent dera mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII), *Germs et Cotdoussan* en 1801.

Segon Dauzat, *Gèrms* que vien deth gascon *germ*, « lana ».
Segon Negre, *Gèrms* que vien deth gascon *gèrm*, « tèrra de lana non cultivada ni poblada », ath plurau.

Segon Miquèu Grosclaude, eras fòrmas ancianas e era prononciacion que van dens eth sens deth etime latin *eremus*, > gascon *gèrm*, « lana, tèrra non cultivada utilizada sonque com pastenc ». Eth nom qu'ei ath plurau.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion èra de  abitants e era densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gerda

**Gerda** o **Ierda** (*Gerde* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha e Bigòrra, situada en departament deths Hauts Pirenèus dera region d',  ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Autes vilatges e quartièrs : Er'Ahorèst, eth Castèth.

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei ['yérda] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Ierda* en 1285, *De Gerda* en 1313 e 1342, *De Gerda* en 1379, *Gerda*, *Gerde* en 1429, *Gerda* en 1541, *Gerde* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Gerda* qu'ei un nom escur, benlhèu aparentat a Gèdra e a Jarderés.

Boisgontier que considerava era proposicion de Negre, *yèrde* dens eth sens de « plaça, terren erbós », tirada de Palay, existeish pas. 
Miquèu Grosclaude que constata eth nom ei escur.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gèrm

**Gèrm** (*Germ* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath de Loron, situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [yèrm] o [jèrm] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Hermo*, en latin, en 1387.

Dauzat qu'explican *Gèrm* per un gascon *germ*, « lana ».
Negre e R. Aymard, citats per M. Grosclaude, qu'explican *Gèrm* per eth mot gascon *germ*, « tèrra de lana pas cultivada nimei poblada ».

Segon Miquèu Grosclaude, eth nom que vien deth gascon *gèrm*, deth adjectiu latin *eremus*, « esterle ». Que son lanas, tèrras non cultivadas, utilizablas sonque com pastencs.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gès

**Gès** (*Gez* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, dens era estrema de Salas, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [yès] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Garsia de Jes* cap a 1083-1105, *Ies* ath sègle XII, cap a 1200-1230 e en 1285, *Iees*, shens data, *Ges* en 1313, *De Gessio*, en latin, en 1342 e en 1379, *Gees*, *Ges*, en 1429, *Gez près d'Argellés* en 1752, *Gez en Lavedan* en 1787-1788, *Gés* en 1790, *Ges* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Gès* qu'ei benlhèu un ancian *Ger*.
Segon R. Aymard, eth sens qu'ei d'acès peth bestiar (etimologia : latin *jacere*).

Segon Miquèu Grosclaude, eras atestacions que s'opausan a un ligam dab *Ger*; era proposicion d'Aymard que s'explica per era preséncia, dens eth diccionari Palay, de *yésso*, en Lavedan, qui a per sens « acès » e de *gès*, medish sens, en Medòc. Qu'ei versemblable, totun que demanda un chic de verificacion. Véder un avis diferent a Gès eths Angles.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion èra de  abitants e era densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Genos (Hauts Pirenèus)

**Genos** (*Génos* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath de Loron, situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei ['jénous] o ['yénous] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Leuger de Ienos*, *Belenger de Ienos*, en latin, cap a 1125, *Arnaldus de Genos* en 1190, *Per de Jenos*, *P. de Ginos* en 1249, *De Genossio*, en latin, en 1387, *Génos* en 1680, *Genos en Loron* en 1767, *Génost* en 1806.

Rohlfs e Seguí que considèran eth nom es a arreligar dab Genac (Charanta) e que contién eth cognomen gallic *Genna*.

Dauzat que's basa suus tribalhs de Rohlfs e de Seguí; *Genos* que vien deth nom gallic d'òmi *Gennos* o *Genos*, dab eth sufixe aquitan *-ossum*.
Segon Negre, *Genos* que vien deth gallic *geno-*, « mèste » (segon Dottin, 1920), dab eth sufixe *-oss*. Segon R. Aymard, era ipotèsi de Negre qu'ei la qui convién milhor.

J.B. Orpustan qu'explica *Genos* per eth mot basco *oihan*, « seuva » (Bull. du Musée basque n° 118, 1987, p. 15).

Segon Miquèu Grosclaude, un nom de persona gallic dab eth sufixe *-òs* ei pas impossible; eth sufixe qu'ei [-us] e non pas [-ɔs], pr'amor deth arreculament deth accent tonic [**Genòs* > *Genos*]. Era idèa d'Orpustan qu'ei interessanta mes que supausa ua aferèsi : *Oihen* > *jen*; se n'èra atau, eth nom que seré près de Augèna (Bearn).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Haishan

**Haishan** (*Hachan* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

 

### Perimètre deu territòri

## Toponimia

La prononciacion qu'ei Dauzat, *Haishan* que vien benlhèu de **fageanum*, « hageda, haget »; lo latin *fageus* que mia au gascon *hatch*. Segon Miquèu Grosclaude, qu'existeish *hac*, *hai* o *hau*, pas *hach* [hatch]; *Haishan* per *hageda* o *haget* qu'ei improbable. L'origina de Haishan que seré lo nom d'òme latin *Fastius* o milhor *Fassius*, damb lo sufixe latin *-anum*, çò qui ha referéncia a una anciana grana proprietat romana.

Pr'aquò, lo nom de *Hachan Dessus*, Haishan de Sus, que's comprend per oposicion damb Haishan de Baish, a un quinzenat de km e se pòt pas separar deu nom de l'anciana comuna gersesa. Que caleré imaginar duas granas proprietats anticas qui aurén un medish proprietari e qui agossen lo medish nom, mes per rasons de comoditat, que cau meilèu supausar un transferiment deu nom a ua epòca posteriora, mès se pòt pas saber sense pròvas istoricas quin Haishan es lo modèle de l'aute, autament dit, qui, de Haishan de Sus o de Haishan de Baish, avè *Fassius* per mèste.

## Istòria

## Administracion

Haishan qu'èra deu canton de Castèthnau de Manhoac abans 2015, data d'aplicacion de la refòrma cantonala de 2015, e ara qu'ei deu canton de *Les Côteaux*.

## Demografia
 
* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Èras

**Èras** (*Hères* en francés) qu'ei ua comuna gascona d'Armanhac (e de Bigòrra per la diocèsi tradicionau) situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei ['èros] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *Heras* en 1300, *De Heriis*, en latin, en 1342, *de Heris*, en latin, en 1379, *Heres* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon R. Aymard, qui cita Lejosne, ua inscripcion sus un autar votiu (Heræ deæ = a la divessa Hèra) que seré ua solucion, o si que non, que demòra lo plurau gascon *hèras*.

Segon Miquèu Grosclaude, aquera inscripcion ei pas atestada enlòc. Per que sia lo gascon *hèra*, que caleré ua aspiracion iniciau dens la prononciacion o ua *f-* iniciau dens las fòrmas ancianas, e n'es pas atau. Boisgontier, qui estimava lo *h* de las fòrmas ancianas ei probablament ua error o ua ipercorreccion, que prepausava dens lo dobte l'etime latin *areas*, « airas » e per extension « terrens vacants, planas ». Eth nom que demòra escur.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Generest

**Generest** (*Générest* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia
Autes vilatges o quartièrs : Areulet, Banheròlas.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [géné'rést] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *de Generesto*, en latin, en 1312, *de Generesto*, en latin, en 1387, *Generest* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

R. Aymard que pensa i a existit un nomen en *Gener-*, probablament celtic (?) me damb eth vielh sufixe en *-est* (eth temple a Fagus qu'assegura l'ancianetat).

Segon Miquèu Grosclaude, se pòt pas separar aqueth nom de Sent Pèr de Generés. *Generest* que vien d'un nom d'òme d'origina celtica, *Gener-*, dab eth sufixe *-est*, probablament aquitan.

N.B. (Sent Pèr de) Generés qu'ei ua fòrma sabenta per (probablament) **Geirés* (escrit sovent *Geyres*). Generest qu'a escapat ara tombada gascona de *-n-* intervocalica. La celticitat de *Gener* qu'ei dobtosa (que sembla un nom latin).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gèr (Hauts Pirenèus)

**Gèr** (*Ger* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [yèrr] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Guilhem Fuert de Ier*, *W. Fuert de Ieir* o *Ierr*, cap a 1050-1070, *de Ieir*, en 1309, *de Ieer* en 1313, *Guerrium*, *De Gerrio* en 1313, *Ger*, *Geir* en 1338, *Ger* en 1379 e 1403, *Geer* en 1384 e 1403, *Gerr* en 1406, *Ger* en 1541, *Ger* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Ger* qu'ei benlhèu ua variacion deth tèma preindoeuropèu *gar*, « arròc »; cf. *pic du *Ger*.
Segon [[Ernèst Negre|Negre]], *Ger* que vien deth gascon *gèr* / *jèr* / *gers*, « terren erbós sus era montanha, granja e pradas ath entorn (segon [[Simin Palay]]). Segon R. Aymard, que vien deth gascon *gèr* / *jèr* « erbatge dab granja » (de *eremus*).

Segon [[Miquèu Grosclaude]], era proposicion de Negre e d'Aymard qu'ei impossibla, pr'amor *-r* finau ei sensible, que i a fòrmas dab ua *-rr* dobla, ath lòc que *gèrm*, *ièrm* (erbatge), vienuts deth latin *eremus* e s'acaban per *-rm* (a comparar dab [[Gèrms]]).
Era ipotèsi de Dauzat (preindoeuropèu **gar*) qu'ei possibla, mes qu'ei ua suposicion.

Véser tanben [[Gèr (Bearn)]]. 

Cf. [[Baix Pallars|Gerri de la Sal]], [[Ayerbe]], [[Os de Balaguer|Gerb]], etc (mots dab o shens *-be*), explicats per [[Joan Coromines]] dab eth [[basco]] *agirr-*/*agerr-*, « obèrt, clar, evident, manifèste », dens un sens topografic « lòc obèrt, expausat a quauquarren (eth vent, etc) » . Pr'aquò, *è* qu'ei obèrt; influéncia de *-rr'' ?

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion èra de  abitants e era densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gembria

**Gembria** (*Gembrie* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge e de Varossa situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [gém'briyo] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Gimbria*, en latin, en 1387, *Gembrie* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat (qui escriu *Gembrié*), *Gembria* que vien deth gascon *gimbre*, dab eth sufixe *-arium*.
Segon Negre, *Gembria* que vien deth gascon *gimbre*. R. Aymard : idem.

Segon Miquèu Grosclaude, era ipotèsi deth *gimbre* que s'impausa; pr'aquò eth sufixe *-ia* fòrma normalament pas de collectius vegetaus.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gèdra

**Gèdra** (*Gèdre* en francés) qu'ei ua anciana comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan e en País Tòi, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. Despuish eth 1èr de gèr de 2016, qu'ei comuna delegada e caplòc dera comuna navèra de Gavarnia e Gèdra. 

## Geografia
Autes vilatges e quartièrs : Pranhèras, Trimbarelhas, Airuas, Saussar, Hears, Gèdra-Dessús, Sarrat-de-Vent.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei ['yèdro] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son: *en Gedra* en 1438,  *Gedre* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Gèdra* qu'ei un nom escur; eth mot gascon *gèdra* qu'ei ua simpla omonimia. Comparar dab Gerda e dab Jarderés.
Segon Palay e Negre, *Gèdra* que vien deth nom dera gèdra.

Segon Miquèu Grosclaude, eth nom s'explica pas per era gèdra. De mei, era fòrma bigordana qu'ei *gèira*; eth nom que demòra escur.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gençac (Hauts Pirenèus)

**Gençac** (*Gensac* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [gén'sak] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *De Gensaco*, en latin, en 1313, *De Gensaco*, en latin, en 1342 e 1379, *Genssac*, *Gensac* en 1429, *Gensac* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Lo nom de Gençac que vien deu nom latin d'òmi *Gentius*, dab lo sufixe *-acu(m)*. Que s'ageish donc d'ua anciana proprietat antica, qui avèva per mèste *Gentius*, latinizacion d'un sufixe celtic *-*acon*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Estanh (Hauts Pirenèus)

**Estanh** (*Estaing* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia
Autes vilatges e quartièrs : Era Vath-d'Aucun, era Vath-de-Bun, era Vieleta.

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [és'tagn] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *L'Eou d'Estaing* en 1438, copia 1671, *Le lac ou Eou apellé d'Estaing*, en 1609, copia de 1671, *Lac de Lestaig* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

R. Aymard qu'escriu eth nom deth lac que passè ath vilatge. Segon Miquèu Grosclaude, lo nom que vien deth gascon *estanh*. Negre que parla de *francizacion* per la grafia. En realitat, l'escritura *-ing* qu'èra ua faiçon d'exprimir era molhadura dera nasala.

## Istòria
Qu'apleguèn en 1836 era seccion dera Vath de Bun dab era seccion dera Vath d'Aucun entà formar era comuna d'Estanh. Qu'apèran enqüèra eth lòc *Era Vath*. Aqueras vaths qu'èran luenh deths ancians caplòcs.

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion èra de  abitants e era densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Estampuras

**Estampuras** (*Estampures* en francés) qu'ei ua comuna gascona d'Astarac situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [échtam'purèh] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son *Oddo de-Stampures* en 1170, *Raymundus de-Stampuras*, en 1171, *in castro de-Stampuras*, en 1243, *De Stampuris* en 1313 e 1342, *Estempures* (mapa de Cassini a la fin deu sègle XVIIIau) .

Per Dauzat, lo nom d'Estampuras e lo d'Estampas (comuna confrontanta) semblan pas aver d'explicas . Negre que parla deu gascon *estampura* « alargament deus traucs de hèr de chivau, benlèu per representar la fòrma deu vilatge ! ».  

Pr'aquò, per Grosclaude, qui torna préner ua idèa de Robert Aymard (*Dictionnaire des Noms de Lieux des Hautes-Pyrénées*, 1996) suu sens deu vèrbe *estampar*, los dus noms que semblan en relacion dab lo germanic *stamp*. Lo sens prumèr qu'ei « esprémer, cachar » mès que pòt estar tanben en relacion dab l'idèa de « barrar » : *estampa* «  contravent de barradura », *estampà's* « barrà's a casa ». Lo sens que pòt estar de « barri, clauson » o benlhèu de « trolh », de « molin », o quitament de « harga » e lo sens actuau qu'es benlhèu diferent deu sens de l'epòca de la fixacion deu nom. A Estampuras que i a traças de varats autorn deu cementèri, çò qui porré justificar la nocion de « barri » .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Église Saint-Pierre d'Estampures (Hautes-Pyrénées) 1.jpg|La glèisa de Sent Pèr.


## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes
* Estampuras suu site de l'Insee

## Nòtas
Estarvièla

**Estarvièla** (*Estarvielle* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath de Loron, situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [éstar'byèlo] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Starvilla*, en latin, en 1387, *Estervielle* en 1790.

Segon Dauzat, *Estarvièla* que vien benlhèu deth nom visigotic d'òmi *Asthar*, dab eth latin *villa*, « proprietat rurau ».
Negre e R. Aymard que son tanben per *Astharus* + *villa*.

Miquèu Grosclaude qu'ei tanben per un nom germanic, probablament visigotic, *Asthar*, atestat en Gasconha segon Berganton : Astarius, abat de Cimòrra ath sègle X, dab eth latin *villa*; Estarvièla qu'èra era proprietat d'Asthar.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Estença

**Estença** (*Estensan* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath d'Aura, situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [és'ténso] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *De Stensano et de Stensanheto*, en latin, en 1387, *Estansan* en 1767.

Segon Dauzat, *Estença* que vien d'un radicau prelatin *est-*, oronime o probable (e a còps nom d'aigas), damb un sufixe prelatin e un sufixe latin *-ianum*.
Segon Rohlfs, *Estença* que vien deth nom latin *Stentius*, damb eth sufixe *-anum*.

Segon Miquèu Grosclaude, *Estença* que vien deth nom latin *Stentius*, damb eth sufixe *-anum*; que i a un arreculament deth accent.  *Estença* qu'èra era proprietat antica de *Stentius*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gustau Aliròl

**Gustau Aliròl** (en francés: *Gustave Alirol*; Lo Puèi de Velai, 31 d'agost de 1948 — 14 de febrièr de 2025) es un jurista universitari e un politician occitan. Foguèt president del Partit Occitan e de Regions e Pòbles Solidaris.

## Biografia
**Gustau Aliròl** ensenhèt lo drech privat a l'Universitat de Lion III. Foguèt cònsol de la comuna de Sant Ostian (Velai) de 1983 a 2008. Se presentèt coma candidat a las legislativas de junh de 2007. En mai d'èsser president del Partit Occitan e de Regions e Pòbles Solidaris, foguèt tanben vicepresident de l'Aliança Liura Europèa. 

A las eleccions regionalas de 2010, foguèt candidat al primièr torn a la lista Europe écologie e puèi al segond torn sus la lista "Rassemblement pour l'Auvergne Juste et Solidaire" de Renat Souchon. 

A partir del 22 de març de 2010, foguèt conselhièr regional d’Auvèrnhe per lo Naut Léger.
Gajan (Hauts Pirenèus)

**Gajan** (*Gayan* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [ga'ya] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *De Gaya*, *De Gaia* au sègle XII, *A Gaia* cap a 1200-1230, *De Gayano*, en latin, en 1313 e 1379, *De Gajano*, en latin, en 1342, *Gayan* en 1429, *Gayan* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon Dauzat e R. Aymard, *Gajan* que vien deu nom latin d'òme *Gaius*, dab lo sufixe *-anum*.

Segon Negre, *Gajan* que vien deu nom latin d'òme *Gaianus*.

Segon Miquèu Grosclaude, l'ipotèsi de Negre qu'es inutilament complicada. Lo nom deu proprietari antic qu'ei lo latin *Caius*/*Gaius*, talament espandit qu'èra vienut lo simbèu deu paisan roman, puish deu roman. Lo sufixe qu'ei *-anum* (a pauca distància que i a en Bearn Gaion, dab un aute sufixe, o un sufixe vienut diferent.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gasòst

**Gasòst** (*Gazost* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [ga'zòst] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Per de Gazost* en 1294, *Gazost*, en 1309 e 1313, *Gazost* en 1338 e 1403, *Gasost* en 1313, *De Gazosto*, en latin, en 1342, *de Gasosto*, en latin, en 1379, *Gasost* en 1614, *Gazos* en 1768, *Gazost* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Eth radicau qu'ei prelatin e escur, benlhèu un nom de persona. Eth sufixe *-òst*, diferent de *-òs*, qu'ei prelatin (aquitan ?) e escur.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion èra de  abitants e era densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Freisheda

**Freisheda** (*Fréchède* en francés) qu'ei ua comuna gascona d'Astarac situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Autes vilatges o quartièrs : Los Bernishans, Lo Gròs, Mòlos.

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [fré'chédo] o [fré'chéro] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *Fraysheeda* en 1313, *De Frexaneda*, en latin, en 1342, *Frechede* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Freisheda* que vien deu latin *fraxinum*, « hrèisho », dab lo sufixe collectiu *-eta*.

Segon Miquèu Grosclaude, aqueth collectiu qu'ei probablament derivat dirèctament d'un mot *fraxineta* (format sus *fraxinum* e sufixe collectiu *-eta*) deu latin vulgar, meilèu que non pas d'ua formacion gascona [donc mei tardiva] a partir deu nom de l'arbo *hrèisho*. Qu'èra un lòc on i avèva hrèishos.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Galhagòs

**Galhagòs** (*Gaillagos* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [galya'gòs] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *Galhagos*, *Gallagos* cap a 1050-1070, *Gaiagos*, cap a 1069, *Arnaldo Willelmo de Galhagos* cap a 1075, *Gaillagos* en 1168, *Galhagos* cap a 1200-1230, en 1256 e en 1313, *Gailhagos* en 1285, *de Galhagossio*, en latin, en 1379, *Gualhaguos* en 1429, *Gaillagos* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Galhagòs* que vien deth nom galloroman d'òmi **Galliacus*, derivat de *Gallius*, dab eth sufixe aquitan *ossum*.
Dauzat e Negre qu'escriven *Galliacus* ei inatestat. Boisgontier qu'escriu eth nom ei pauc atestat. Pr'aquò, R. Aymard que n'a trobat ua referéncia dens un tèxte de Sent Prospèr d'Aquitània. *Galhagòs* qu'èra era proprietat de ''Galliacus.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion èra de  abitants e era densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Fontralha

**Fontralha** (*Fontrailles* en francés) qu'ei ua comuna gascona d'Astarac situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Aute vilatge o quartièr : Los Bertranons.

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [foun'tralyo] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *Ramundus dez Fontrarali*, en latin, en 1196, *Willelmus de Fontarala*, a la fin deu sègle XIIau, *de Fontarale*, cap a 1230, *de Fontralha* en 1405, *Fontralhe*, *Fontaralha*, au sègle XVau, *Fontraille* en 1676 e 1737, *Fontaraille* en 1746, *Fontrailles* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Fontralha* que vien deu latin *fons* [*fontis*], « hont », dab lo doble sufixe *-ar-alia*.

Segon Negre, *Fontralha* que vien benlhèu de l'occitan *font* (hont), dab lo nom de persona *Aralha* [
Harrèra

**Harrèra** (*Ferrère* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge e de Varossa situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [ha'rrèro] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : *in vila que dicitur Ferera*, en latin e gascon, cap a 980, *Sancti Jacobi de Ferrera* ara fin deth sègle XII, *Sancti Jacobi de Ferrera in valle Barossa* en 1244-1249, *De Ferreria*, en latin, en 1387, *Ferrere* (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Harrèra* que vien deth latin *ferrum*, dab eth sufixe *-aria*, « mina de hèr o hargas ».
Segon Negre, *Harrèra* qu'ei ua fòrma arcaïsanta deth gascon *herrèra* « grana harga o mina de hèr ». Segon R. Aymard, *Harrèra* que vien deth latin *ferraria*.

Segon Miquèu Grosclaude, eth gascon *herrèra*/*/harrèra*, deth latin vulgar *ferraria*, que representa ua mina de hèr o ua harga on tractavan era minèra de hèr locau.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab era comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas