open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lacertidae

Los **Lacertids** (***Lacertidae***) son una familha de pichons saurians nomenats popularament **lausèrts, lusèrps, limbèrts/laïmbèrts** (especialament los vèrds) e **cernalhas/çarnalhas**, **clavetas**, **lagramusas**, **larmusas** (los grises).

Se compta environ 280 espècias actualas de Lacertids dins una granda partida d'Africa, d'Asia e d'Euròpa. Son totes d'animals diürnes actius e agils.

Los tres quarts dels saurians europèus son de Lacertids.

## Classificacion

Familha Lacertidae Oppel, 1811 (280 espècias)
* †*[[Amblyolacerta]]*
* †*[[Dormaalisaurus]]*
* †*[[Dracaenosaurus]]*
* †*[[Edlartetia]]*
* †*[[Eolacerta]]*
* †*[[Miolacerta]]*
* †*[[Plesiolacerta]]*
* †*[[Pseudeumeces]]*
* †*[[Ligerosaurus]]*
* †*[[Succinilacerta]]*

* Sosfamilha **[[Gallotiinae]]** Cano, Baez, López-Jurado & Ortega, 1984
** *[[Gallotia]]* Boulenger, 1916
** *[[Psammodromus]]* Hallowell, 1852
* Sosfamilha **[[Lacertinae]]** Oppel, 1811
** Tribú **[[Lacertini]]** Oppel, 1811
*** *[[Algyroides]]* Bibron & Bory de Saint-Vincent, 1833
*** *[[Anatololacerta]]* Arnold, Arribas & Carranza, 2007
*** *[[Apathya]]* Méhely, 1907
*** *[[Archaeolacerta]]* Mertens, 1921
*** *[[Dalmatolacerta]]* Arnold, Arribas & Carranza, 2007
*** *[[Darevskia]]* Arribas, 1997
*** *[[Dinarolacerta]]* Arnold, Arribas & Carranza, 2007
*** *[[Hellenolacerta]]* Arnold, Arribas & Carranza, 2007
*** *[[Iberolacerta]]* Arribas, 1997
*** *[[Iranolacerta]]* Arnold, Arribas & Carranza, 2007
*** *[[Lacerta]]* Linnaeus, 1758
*** *[[Parvilacerta]]* Arnold, Arribas & Carranza, 2007
*** *[[Phoenicolacerta]]* Arnold, Arribas & Carranza, 2007
*** *[[Podarcis]]* Wagler, 1830
*** *[[Scelarcis]]* Fitzinger, 1843
*** *[[Takydromus]]* Daudin, 1802
*** *[[Teira]]* Gray, 1838
*** *[[Timon (genre)|Timon]]* Tschudi, 1836
*** *[[Zootoca]]* Wagler, 1830
** Tribú **[[Eremiadini]]** Shcherbak, 1975
*** *[[Acanthodactylus]]*
*** *[[Adolfus]]*
*** *[[Atlantolacerta]]* Arnold, Arribas & Carranza, 2007
*** *[[Australolacerta]]*
*** *[[Eremias]]*
*** *[[Gastropholis]]*
*** *[[Heliobolus]]*
*** *[[Holaspis]]*
*** *[[Ichnotropis]]*
*** *[[Latastia]]*
*** *[[Meroles]]*
*** *[[Mesalina]]*
*** *[[Nucras]]*
*** *[[Omanosaura]]*
*** *[[Ophisops]]*
*** *[[Philochortus]]*
*** *[[Pedioplanis]]*
*** *[[Poromera]]*
*** *[[Pseuderemias]]*
*** *[[Tropidosaura]]*

## Referéncia
Arnold, Arribas & Carranza, 2007 *Systematics of the Palaearctic and Oriental lizard tribe Lacertini
(Squamata: Lacertidae: Lacertinae), with descriptions of eight new genera Zootaxa 1430: 1–86* Texte original

***N.B. : la sistematica dels Reptils e Squamates es en plena mutacion, las classificacions prepausadas pòdon diferir segon las fonts e los moments.***

## Vejatz tanben

### Referéncias extèrnas
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Verin

Un **verin** (del latin *venenum*) es un produch toxic secretat per d'unes animals coma los imenoptèrs e los ofidians, que pòt èsser inoculat per fissada o mossegada en provocar d'accidents divèrses. 
Los verins an d'efièches variables en foncion de las substàncias que contenon:
* de *neurotoxinas* paralisantas que lor accion es comparabla a la del curare (« curare-like ») mas que son pas empachadas pels antagonistas del curare coma l'eserina;
* d**emorraginas'', fòrça presentas dins los [[viperidae|viperids]], en provocar d'[[emorragia]]s ;
* de ''citolisinas'' destrusent las [[cellula]]s a l'origina de las [[necròsi]]s cutanèas de còps fòrça importantas, que pòdon anar fins a l'òs ([[miotoxina]] dels idrofids en particular) ;
* d**emolisinas* qu'atacan los [[Eritrocit|globuls roges]] de la sang (vejatz [[emolisi]]), en empachar la [[fagocitòsi]], explicant las infeccions segondàrias frequentas ;
* de *substàncias istaminicas'' a l'origina de reaccions vasomotrises responsablas del tresvirament observat après mossegada pels viperids. Existisson fòrça autras substàncias de las accions enzimaticas fòrça diferentas.
Torrenquets

**Torrenquets** (*Tourrenquets* en francés) qu'es ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, *Torrenquets* que vengueré deu prelatin **tor-* o deu latin *torus* « puei, poi » damb lo sufixe prelatin *-incum* e lo sufixe diminutiu *-ellum* ; que sembla ua error sistematica de Dauzat e Rostaing en Gasconha, l'atribucion au sufixe *-ellum* (> *-èth*) de çò qu'es lo sufixe *-ittum* (> *-et*) : non coneishèvan la prononciacion.
Segon Negre, *Torrenquets* qu'es lo plurau deu gascon *torroquet*, *turoquet* « montet arredondit, terrèr, tap, turon », damb atraccion de *torrent*  (!).
*Torrenquets* qu'es de segur lo diminutiu de *Torrencs*, vilatge d'origina; lo mei petit qu'ei vengut lo mei gran.

## Istòria
* En 1821, qu'incorporèn la comuna de *Tourrens* (en francés, donc probablament *Torrencs*) a Torrenquets . Torrencs qu'es sus un tap au sud-èst de Torrenquets. Qu'èra parròpia annèxa (de Torrenquets ?) abans la revolucion e que guarda la glèisa e lo cementèri.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

 
ImageSize = width:250 height:200 
PlotArea = left:40 right:10 top:10 bottom:20 
TimeAxis = orientation:horizontal 
AlignBars = justify 
Colors = 
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy 
Period = from:1960 till:2010 
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
                                    
PlotData = 
  bar:300 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:200 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:100 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:0 color:gray1       
                       
                    
LineData = 
  layer:front    
  points:(48,122)(84,100) color:blue  width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 180 1968: 141
  points:(84,100)(100,88)    color:blue    width:2 #1975: 120
  points:(100,88)(128,91)   color:blue    width:2 #1982: 126
  points:(128,91)(160,78)   color:blue    width:2 #1990: 102
  points:(160,78)(196,86)   color:blue    width:2 #1999: 117
  


### Demografia ''Torrencs'' (nom supausat)

* Lo n° INSEE es estat cambiat per rasons practicas.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Torrenquets suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Poicasquèr

**Poicasquèr** o **Puicasquèr**  (*Puycasquier* en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers

## Geografia
Comuna de Gasconha situada près de la hont de l'Auroa

## Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, *Puicasquèr* que veng deu latin *podium* « lòc haut, turon de la cima mei o mensh arredondida », damb ua segonda mitat escura .
Segon Negre, que disen [pu:i kaskè]; *Puicasquèr* qu'es format deu gascon *poi* e *casquét* « bonet damb visièra » .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Economia
Costalats de Montastruc (VDP) 

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dambe la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Puicasquèr suu site de l'Insee
* Puicasquèr sus lo sit de la Comunautat d'aglomeracion

## Nòtas
Canton d'Aush Nòrd-Èst

Lo **canton d'Aush Nòrd-Èst** es una division administrativa francesa, situada dins lo departament de   e la region de .

## Geografia

Aqueth canton qu'ei organizat au torn d'Aush dens l'Arrondiment d'Aush. La sua altitud que va de 114&nbsp;m (Aush) a 281&nbsp;m (Aush) per ua altitud mejana de 189&nbsp;m. 

## Composicion
Lo canton d'Aush Nòrd-Èst se compausa de las 9 comunas seguentas :

## Administracion

## Demografia

## Véser tanben
* 
* Arrondiments de Gers
* Cantons de Gers
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Lo canton d'Aush Nòrd-Èst sus lo sit de l'Insee
Curare

**Curare**   (de l'amerindian *curari*) es lo nom comun de divèrses poisons de sageta originaris d'America del Sud. Existisson tres tipes principals de curares, classats generalament en foncion del recipient ont son servats: 
* Curares de bambó (perqué contenguts dins de tubes de bambó). La toxina màger n'es la D-tubocurarina. Es un alcaloïde monoquaternari, derivat de l'isoquinolina.
* Curares de cocordas (servats dins de cocordas sacradas); las toxinas principalas ne son l'aloferina e la toxiferina) 
* Curares de topins (servats dins de topins de terra cuècha; las toxinas principalas ne son la prorotocurarina, protocurina, e protocuridina).

Entre aquestes tres tipes, d'unes formulas qu'apertenon als curares de cocordas son pus toxicas, pr'amor de la valor de sa LD50 (dòsi letala 50).

Los curares son extrachs d'unas plantas (lianas) comunas dins la conca d'Amazonas, coma Chondodendron tomentosum o Strychnos toxifera.

Fòrça actius per via parenterala, los curares o son fòrça pauc per via orala pr'amor d'una febla absorpcion intestinala. Son de substàncias capablas d'enebir la contraccion dels muscles estriats, qu'agisson per fixacion als receptors de l'acetilcolina (de tipe nicotinic) en s'opausar aital a la transmission sinaptica. Se caracterizan quimicament per una estructura de còps fòrça complèxa (alcaloïdes dels curares naturals) que ten totjorn doas foncions amòni quaternari.
S'utilizan en anestesiologia per via I.V. per melhorar la resolucion musculara e per aparar lo pacient contra los espaimes e lo tresvirament operatòri.

## Referéncias
Alcaloïde

[thumb|Estructura quimica de l'[efedrina, alcaloïde fenetilamina]]
[180px|thumb|[Cafeïna]]
Los **alcaloïdes** son de substàncias naturalas en màger part sintetizadas pels vegetals e qu'an de proprietats farmacologicas importantas e una toxicitat enauçada, sovent a de dòsis feblas. Mai rarament se pòdon encontrar tanben d'alcaloïdes d'origina bacteriana, fongica o animala. Son de compausats basics que se pòdon traire per una reaccion acid-basa.
### Estructura quimica
Quimicament se caracterizan per la preséncia d'un o mai d'un atòm d'azòt inserit dins un cicle.
Los nuclèus de basa principals son:
* **[[Pirolidina]]**: per exemple l'igrina de la còca
* **[[Pridina]]**: per exemple la nicotina del tabat
* **[[Piperidina]]**: per exemple conina de la ciguda.
* **[[Pirolizidina]]**: per exemple retronecina dels saniçons.
* **[[Lupiana]]**: per exemple sparteïna de las ginèstas. 
* **[[Tropana]]**: per exemple atropina de la beladòna, cocaïna de la còca.
* **[[Quinoleïna]]**: per exemple quinina del Quinquina.
* **[[Isoquinoleïna]]**: per exemple boldina de la boldo, emetina de l'ipecacuana, morfina de l'òpi.
* **[[Indola]]**: per exemple ergotamina de Claviceps purpurea, eserina de la fava de Calabar, vincamina de la Pichona Pervenca.
* **[[Imidazòl]]**: pilocarpina del Jaborandi.

## Vejatz tanben
Lars Løkke Rasmussen

**Lars Løkke Rasmussen**, òme politic danés nascut en 1964, qu foguèt primièr ministre de Danemarc entre 2015 e 2019. Succediguèt Anders Fogh Rasmussen en la carga de primièr ministre quand aquel foguèt nomenat Secretari General del OTAN. Èra estat aperabans Ministre de Finanças e Ministre d'Interior e Salut dins los govèrns d'Anders Fogh Rasmussen.

Rasmussen es estat un membre del *Folketinget* (Parlament) dempuèi lo 21 de setembre de 1994. De 1998 a 2001 dirigiguèt lo Comtat de Frederiksborg. Malgrat que se sone coma los sieus dos predecessors, Anders Fogh Rasmussen e Poul Nyrup Rasmussen, i a pas cap de tanhença entre eles. Lo nom de familha *Rasmussen* es lo 9 per òrdre de frequéncia en Danemarc.

## Referéncias
Rose Francine Rogombé

**Rose Francine Rogombé** nascuda **Etomba** en 1942 a Lambarene, e mòrta lo 10 d'abril de 2015 es una femna politica gabonesa. Presidenta del Senat en ofici, ven, lo 8 de junh de 2009, presidenta de la Republica per interim, que lo president Omar Bongo Ondimba es mòrt. Après las eleccions presidencialas e l'arribada al poder d'Ali Bongo Ondimba, torna a la presidéncia del Senat.

Après d'estudis de drech en França, venguèt magistrata. Obtenguèt tanben en 2007 una licéncia de teologia.

Sòcia del Partit democratic gabonés al poder, foguèt mai d'un còp secretària d'estat a la promocion de la femna jol govèrn de Léon Mébiane, dins las annadas 1990.

En 2008, es elegida al conselh municipal de Lambarene. Ne ven representanta al senat en genièr de 2009. Lo 17 de febrièr de 2009, ven presidenta del Senat per 90 voses de 99.
Lista dels presidents de Gabon

thumb|220px|Blason de Gabon

Aquesta es la lista de presidents de Gabon dempuèi l'independéncia de l'Estat en 1960.
Sinapsi

Una **sinapsi** (del grèc *synapsis*: punt de joncion) es una zona de junctura entre doas cellulas, generalament doas neurònas. L'impuls nerviós es transmetut de la primièra neuròna dicha *presinaptica*, cap a la segonda neuròna dicha *postsinaptica*, mercé a un o mai d'un neurotransmeteire (acetilcolina, noradrenalina) desliurats per l'element presinaptic e activant un o mai d'un tipes de receptors. La responsa de la neuròna postsinaptica es siá una excitacion o una enebicion.
Acetilcolina

thumb|right|250px|Estructura quimica dins l'espaci
thumb|right|250px|Estructura quimica de l'acetilcolina
L**'acetilcolina** es un neurotransmeteire present dins d'unas sinapsis del sistèma nerviós central e de las glandolas del sistèma nerviós autonòm. Quimicament es un estèr de l'acid acetic e de la colina de formula CH3COOCH2CH2N+(CH3)3.
## Istòria
L'acetylcholine (ACh) foguèt descobèrta en 1914 per Henry Hallett Dale per sas accions sul teissut del còr. Foguèt identificada coma neurotransmeteire per Otto Loewi que li balhèt inicialament lo nom de *vagusstoff* perque èra desliurada pel nèrvi vague. Ambedós recebèron en 1936 lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina per sos trabalhs. L'acetilcolina foguèt tanben lo primièr neurotransmeteire d'èsser identificat.
## Efièches
Los efièches experimentals de l'acetilcolina son despartits en doas categorias en foncion de las dòsis, las condicions e mode d'administracion:
* **[[Muscarina|Efièches muscarinics]]** obtenguts per activacion dels receptors del meteis nom,
, a de dòsis feblas e par la via generala; aquestes efièches son:
:* ipotension
:* bradicardia
:* estimulacion del tractus digestiu e de las secrecions
Totes aquestes son enebits per l'atropina.
* **[[Nicotina|Efièches nicotinics]]** obtenguts per activacion dels receptors del meteis nom, après administracion d'atropina, a de dòsis fòrtas per via generala o injeccion arteriala pròcha de la zona interessada:
:* Ipertension
:* taquicardia
:* enebicion del tractus digestiu e de las secrecions
Manuel Azaña

**Manuel Azaña Díaz** (Alcalá de Henares, 10 de genèr de 1880 - Montalban, 3 de noveme de 1940) qu'estó un escrivan e òmi politic espanhòu qui exercí la dusau e darrèra presidéncia de la Dusau Republica Espanhòla, de 1936 a 1939.

## Ligams extèrnes
* Darrèr discors de Manuel Azaña, prononciat lo 18 de julhet de 1938 dens la maison comuna de Barcelona  Fichièr:Loudspeaker.svg
** Discors complèt
** Purmèra partida
** Dusau partida
** Tresau partida
** Quatau partida
** Cincau partida
** Sheisau partida
** Setau partida
Pont de la Reina

**Pont de la Reina** (*Gares*, accent sus la *e* en basc, *Puente la Reina* en espanhòl) es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.

Una part de la populacion i parlèt l'occitan transpirenenc a l'Edat Mejana.
Lizoainibar e Arriasgoiti

**Lizoainibar e Arriasgoiti** (oficialament *Lizoain-Arriasgoiti/Lizoainibar-Arriasgoiti*) es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Antràs

**Antràs** (*Antras* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Segon Dauzat, *Antràs* que poiré vénguer d'ua arrasic prelatina *antr-*, de sens escur.
Segon Negre, *Antràs* que poiré vénguer deu mot *antre* « espeluga, cavitat », dab lo sufixe augmentatiu *-às*, per un sens globau « espeluga grana ».
A la diferéncia d'Antràs (Arièja), Patrici Pojada que horneish peu vilatge gersés la fòrma anciana *Antranis* en 1391 e 1424, shens díser on l'a trobada. Indici d'un ablatiu-locatiu ?

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Jigun ; qu'ei adara deu canton de *Gascogne-Auscitaine* (en francés), donc de Gasconha aushesa

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².
 
## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Arblada de'n Haut

**Arblada de'n Haut** (*Arblade-le-Haut* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
### Arblada
D'aquí a 1791, lo nom francés qu'èra *Arblada Comtal* (*Arblada Comdau* en occitan ?).
Albèrt Dauzat que gausa, dab pro d'incertitud, un **aerabulus*, « aseròu », varianta deu latin vulgar **acerabulus*, medish sens, dab lo sufixe *-ata* . En realitat, **acerabulus*, fòrma celtizada deu latin classic *acer*, qu'auré perdut lo resultat de *-c-* posteriorament. En mèi d'aquò, es pas segur que **acerabulus* aja viscut en Gasconha, qui coneish *aseròu*, eretèr deu latin classic *-acer* dab lo sufixe *-olus*, e sa varianta *auseròu*.
Segon Negre, *Arblada* que poiré vénguer deu gascon *arreblada* « çò que talhan en lescas », o meilèu com lo lengadocian *reblat*, *reblada* « paret bastida en pèira de bastir, per oposicion a las parets de teulas de bastir ».
Un etime *arbor* + *-ata*, « cobèrt d'arbes » qu'explica tanben *Arblada* hòrt plan se las fòrmas ancianas non mian pas a ua auta etimologia : **arborata* > **arborada* > *arb'rada* > *arblada* (la dissimilacion qu'es tant vau díser obligatòria).
### Loishan
Que seré lo resultat de *Lucianus* segon Jòrdi Cortés.

### Lo Bion o Lobion o lo Vion
Lòc situat au sud-èst de Loishan, anciana comuna. 

## Istòria
Lo Bion (nom supausat) qu'estó incorporada a Arblada en 1837.

## Administracion

## Demografia

                                                
ImageSize  = width:250 height:200                          
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20            
TimeAxis   = orientation:horizontal                       
AlignBars  = justify                                       
Colors =                                                
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy                                 
Period     = from:1960 till:2010                 
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
                                    
PlotData =                          
  bar:390 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:260 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:130 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:0 color:gray1       
                       
                    
LineData =       
  layer:front    
  points:(48,134)(84,127) color:blue  width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 262 1968: 246
  points:(84,127)(100,118)    color:blue    width:2 #1975: 225
  points:(100,118)(128,134)   color:blue    width:2 #1982: 261
  points:(128,134)(160,133)   color:blue    width:2 #1990: 260
  points:(160,133)(196,140)   color:blue    width:2 #1999: 276
  
  
   
## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Urdens

**Urdens** (*Urdens* en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, *Urdens* que vengueré deu nom germanic d'òme *Huzda*, dambe'u sufixe germanic *-ing* (Gamillscheg); mes que i a autas possibilitats, lo basco *urdi* « pòrc », un nom galloroman d'òme *Urdo* o *Uritus*, dambe, benlèu, lo sufixe *-incu* .
Segon Negre, *Urdens* que vengueré deu nom germanic de persona *Ordo*, dambe'u sufixe germanic *-ingos*  (solucion foneticament dobtosa).

## Istòria
* En 1823, que despartiguèn *Lamothe-Endo* (nom francés) entre Florença e Urdens . Lo vilatge de La Mòta qu'es dens Florença.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

                                                
ImageSize  = width:250 height:200                          
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20            
TimeAxis   = orientation:horizontal                       
AlignBars  = justify                                       
Colors =                                                
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy                                 
Period     = from:1960 till:2010                 
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
                                    
PlotData =                          
  bar:300 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:200 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:100 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:0 color:gray1       
                       
                    
LineData =       
  layer:front    
  points:(48,91)(84,99) color:blue  width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 126 1968: 140
  points:(84,99)(100,121)    color:blue    width:2 #1975: 179
  points:(100,121)(128,127)   color:blue    width:2 #1982: 188
  points:(128,127)(160,132)   color:blue    width:2 #1990: 198
  points:(160,132)(196,123)   color:blue    width:2 #1999: 181
  points:(196,123)(228,138)     color:blue    width:2 #2004/5 
  
 
### Demografia ''Lamothe-Endo'' (nom francés)

* Lo n° INSEE qu'es estat cambiat per rasons practicas.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dambe la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Urdens suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Alethinophidia

Los **Alethinophidia** son un infraòrdre de sèrps.

***N.B. : la sistematica dels reptils e squamates es en plena mutacion, las classificacions prepausadas pòdon diferir segon las fonts e los moments.***

## Las [[Familha (biologia)|familhas]] segon [[Sistèma d'Informacion Taxonomica Integrat|ITIS]]

* familha *[[Acrochordidae]]* Bonaparte, 1831
* familha *[[Aniliidae]]* Stejneger, 1907
* familha *[[Anomochilidae]]* Cundall, Wallach e Rossman, 1993
* familha *[[Atractaspididae]]* Günther, 1858
* familha *[[Boidae]]* Gray, 1825
* familha *[[Bolyeriidae]]* Hoffstetter, 1946
* familha *[[Colubridae]]* Oppel, 1811
* familha *[[Cylindrophiidae]]* Fitzinger, 1843
* familha *[[Elapidae]]* F. Boie, 1827
* familha *[[Loxocemidae]]* Cope, 1861
* familha *[[Pythonidae]]* Fitzinger, 1826
* familha *[[Tropidophiidae]]* Brongersma, 1951
* familha *[[Uropeltidae]]* Müller, 1832
* familha *[[Viperidae]]* Oppel, 1811
* familha *[[Xenopeltidae]]* Bonaparte, 1845

A las qualas ADW e NCBI apondon :
* *[[Hydrophiidae]]* Smith, 1926 (Pas reconegut per ITIS que plaça aqueles genres dins *[[Elapidae]]*, reconegut per www.tigr.org mas coma la sosfamilha *[[Hydrophiinae]]*)

## Vision filogenetica

Alethinophidia	
* Uropeltidae
* Tropidophiidae
* Macrostomata
** Pythonidae
** Boidae
** Ungaliophiidae
** Caenophidia
*** Acrochordidae
*** Colubroides
**** Xenodermatidae
**** Colubriformes
***** Pareatidae
***** Endoglyptodonta
****** Viperidae
****** Homalopsidae
****** Elapoidea
******* Psammophiidae
******* Elapidae
******* Atractaspididae
******* Lamprophiidae
****** Colubroidea
******* Calamariidae
******* Colubridae
******* Pseudoxenodontidae
******* Natricidae
******* Dipsadidae

## Referéncia

* Lee, Michael S. Y.; Andrew F. Hugall, Robin Lawson & John D. Scanlon. "Phylogeny of snakes (Serpentes): combining morphological and molecular data in likelihood, Bayesian and parsimony analyses". Systematics and Biodiversity 5 (4): 371–389.
* Zaher, Grazziotin, Cadle, Murphy, de Moura-Leite & Bonatto, 2009 : *Molecular phylogeny of advanced snakes (Serpentes, Caenophidia) with an emphasis on South American Xenodontines: a revised classification and descriptions of new taxa* Papéis Avulsos de Zoologia (São Paulo) 49-11 Tèxte original
* Lista de las familhas vision novèla

## Ligams extèrnes
* 
*
Hierophis

***Hierophis*** es un genre de sèrp de la familha dels Colubrids que se ne rencontra d'espècias en Euròpa e en Asia.

## Lista de las espècias
Segon TIGR :
* *[[Hierophis gemonensis]]* (Laurenti, 1768)
* *[[Hierophis spinalis]]* (Peters, 1866)
* *[[Hierophis viridiflavus]]* (Lacépède, 1789)

## Ligams extèrnes
* 
* 
* 

## Referéncias
* Bonaparte [1834], *Iconogr. Fauna Ital., 2, sign. 38*; Fitzinger 1843, Syst. Rept., 26.
Charles Lucien Bonaparte

**Charles Lucien (Carlo) Jules Laurent Bonaparte**, nasquèt lo 24 de mai de 1803 a París e moriguèt lo 29 d'abril de 1857 dins aquela meteissa vila. Es lo filh de Lucien Bonaparte, e en aquel títol un dels nebots de Napoleon Bonaparte. 

Prince francés en 1815, venguèt lo segond prince (roman) de Canino, de Musignano e Bonaparte en 1840, a la mòrt de son paire Lucien, e prince Bonaparte (estatut de la familha imperiala adoptat per Napoleon III). Es sustot conegut per sos trabalhs de zoologia.
Micrognathozoa

**Limnognathia maerski** Kristensen & Funch, 2000 es la sola espècia dels Micrognathozoa.
Son d'animals microscopics cilindrifòrmes (0,15 mm sus 0,1 mm) descoberts dins una font de l’Illa Disko al Groenlàndia. De Micrognathozoa son estats observats dins las illas Crozet dins lo sud de l'ocean indian.

## Filogenia

### [https://web.archive.org/web/20110517175803/http://www.zmuc.dk/InverWeb/Dyr/Limnognathia/coverphot.jpg Fòto del net]
## Referéncias

*Kristensen & Funch, 2000 : *Micrognathozoa : a new class with complicated jaws like those of Rotifera and Gnathostomulida* Journal of Morphology 246, p 1-49.
Valença de Baïsa

**Valença de Baïsa**   (*Valence-sur-Baïse* en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
Bastida situada au juntèr de Baïsa e d'Auloa sus las ancianas rotas nacionalas (Rota nacionala 130 e Rota nacionala 639).

## Toponimia
Valença qu'ei ua bastida deu sègle XIII, son nom qu'es un transferiment deu nom de la vila de Valéncia .

## Istòria
Valença qu'ei ua bastida fondada en 1274 en pariatge per l'abat de Flaran e lo comte d' Armanhac Geraud VI.
En 1839, qu'incorporèn la comuna d'Empeils o Ampeils (nom francés) a Valença. Empeils o Ampeils qu'es au sud-oèst de Valença, sus la RD 112. Èra pas parròpia abans la revolucion, benlèu dependenta d'Asca o Ascons o Ascos (au sud).

## Administracion

## Demografia
  
* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².
    

                                                
ImageSize  = width:250 height:200                          
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20            
TimeAxis   = orientation:horizontal                       
AlignBars  = justify                                       
Colors =                                                
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy                                 
Period     = from:1960 till:2010                 
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
                                    
PlotData =                          
  bar:1800 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:1200 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:600 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:0 color:gray1       
                       
                    
LineData =       
  layer:front    
  points:(48,131)(84,136) color:blue  width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 1176 1968: 1229
  points:(84,136)(100,139)    color:blue    width:2 #1975: 1256
  points:(100,139)(128,135)   color:blue    width:2 #1982: 1216
  points:(128,135)(160,129)   color:blue    width:2 #1990: 1157
  points:(160,129)(196,129)   color:blue    width:2 #1999: 1151
  
     

### Demografia ''Empeils'' o ''Ampeils'' (nom francés)

* Lo n° INSEE es estat cambiat per rasons practicas.
## Economia
* Costalats de Gasconha
* Vin de país deus Costalats de Gasconha

## Lòcs e monuments
* Abadiá de Flaran
** Abadiá de monges cistercencs, fondada per l'Abadiá de l'Escaladieu (Hauts Pirenèus), en 1151. Uei : Centre culturau, proprietat deu departament de Gers.
** La pòrta de l'Eriçon sus las fortificacions.
** Lo lavador
* Lo sindicat d'iniciativa
* Le pòrt de Baïsa dab las suas enclusas dont ua enclusa dobla

## Personalitats ligadas dab la comuna
* Felip Martin  : òme politic, deputat de Gers e president de Conselh generau
* Felip Lauzun : escrivan

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Valença suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Cycliophora

Los **Cycliophora** son d'animals microscopics (0,4 mm sus 0,1 mm per la femèla e 0,1 mm sus 0,05 mm pel mascle nan). Vivon sus las pèças bucalas de las langostas e ligombaus.

Las femèlas se compausan de tres partidas : un còn bucal, un abdomèn e un disc de fixacion. Los mascles son desprovesits de còn bucal e vivon fixats sus la femèla.

I a dos mòdes de reproduccions : sexuat via una larva cordoïda e asexuat via una larva pandora.

## Classificacion
Tres espècias son conegudas :
*Symbion pandora Funch & Kristensen, 1995 sus Nephrops norvegicus (Crustacea)
*Symbion americanus Obst, Funch & Kristensen 2006 sus Homarus americanus (Crustacea)
*Symbion sp1 sus Homarus gammarus (Crustacea) demòra a descriure.

## Ligams extèrnes

*A lobster's microscopic friend
*Cycliophora (Wheel Wearers)

## Referéncias

*Funch & Christensen, 1995 *Cycliophora is a new phylum with affinities to Entoprocta and Ectoprocta* Nature vol 378 pp 711–714 Introduccion originala
*Obst, Funch & Kristensen 2006 *A new species of Cycliophora from the mouthparts of the American lobster, Homarus americanus (Nephropidae, Decapoda) * Organisms Diversity & Evolution Volume 6, Issue 2, pp 83-97.
Artassona

**Artassona** (*Artajona* en castelhan) es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Musèu de Brooklin

Lo **Musèu de [[Brooklin]]** qu'ei en importància lo dusau musèu de la ciutat de Nava York. Qu'acessa ua de las màgers colleccions d'art deu monde, dab òbras de totas las epòcas e de tot escantilh. Que's destaca mei que mei par la soa colleccion d'antiquitats egipcianas qui compta dab òbras eroticas de las màgers dehens la produccion coneguda de l'art egipcian.

## Galeria

Imatge:PredynasticFemaleFigurine BrooklynMuseum.png|Representacion predinastica de hemna
Imatge:EroticComposition-PtolemaicPeriod-Front BrooklynMuseum.png|Òbra erotica
Imatge:EroticComposition-PtolemaicPeriod-Rear BrooklynMuseum.png
Imatge:Stele of Ra-Horakhty and the woman Takhenemet.jpg|Estala de Ra
Economia de Namibia

Tradicionalament, l'economia de Namibia es fortament dependenta de sas ressorssas minièras, responsablas per 8% del produch interior brut e pus de 50% de las exportacions, principalament de diamants e d'urani; malgrat que i a de jaciments mendres de coire, estam, plom e tungsten. Namibia es la 4 exportadora de minerales d'Africa e lo cinquen productor mondial d'urani. La mineracion emplega solament 3% de la populacion, mentre gaireben 50% depend de la agricultura. 

La pesca es importanta, e mai se an amendrit las capturas a comptar dels ans 1970. En ans recents lo torisme devenètt fòrça pus important donada las beautats naturalas del país e l'interessanta fauna nativa, tradicionalament associada a la savana africana. 

Lo país impòrta gaireben 50% dels granatges necessaris, e durant la sazon seca la fauta de noiduras dins las zònas ruralas es un problèma considerable. Lo pais a la pièger distribucion de renda del mond, amb un coeficient de Gini de 70,7. 

L'economia del país possedís fòrts ligams amb la de la Africa del Sud, e lo dolar namibian a taxa de cambiament fixa 1 per 1 amb lo rand.

## Nòtas & referéncias
Economia de Tunisia

Tunisia a una economia diversificada, ont los sectors de màger importància son l'agricultura, mineracion, energia, torisme, petròli e industrias.

## Nòtas & referéncias
Espronceda

**Espronceda** (en basc: *Esprontzeda*) es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Mues

**Mues, Comptam e nos tiran la secada** es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Santacara

**Santacara** qu'ei ua comuna de la Comunautat Forala de Navarra au nòrd de l'estat espanhòu. Conquista per Pèir I d'Aragon, qu'estó poblada de gascons.
Sant Martin de Uncs

**Sant Martin de Uncs** (*Donamartiri Untz* en basc e *San Martín de Unx* en castelhan) es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Uxue

**Uxue** (*Uxue* en basc tamben e *Ujué* en castelhan) es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Xavier

**Xavier** (toponim navarroaragonés, *Xabier* en basco e *Javier* en espanhòl) es una comuna de Navarra, al Bascoat. Administrativament es dins la Comunautat Forala de Navarra e l’Estat espanhòl.

Lo sant catolic Francés de Xavier i nasquèt, e lo toponim venguèt un prenom.
Esquèrra Republicana Occitana

**Esquèrra Republicana Occitana** (abreujat **ÈRO**) es un movement politic occitan d'esquèrra implantat ena Vath d'Aran e es era seccion locala deth partit catalan Esquèrra Republicana de Catalonha (ÈRC). ÈRO que's fondè en 2008. Eth son dirigent es Jusèp Loís Sans Socasau.

Era seccion deths jovents d'ÈRO que s'apèra **Joenessa d'Esquèrra Republicana Occitana (JERÒC)**.

## Ligams extèrnes
* Blòg de Jusèp Loís Sans Socasau
* Fotològ de JERÒC
Movement Regionalista Lengadocian

Lo **Movement Regionalista Lengadocian** èra una coalicion electorala pròcha del Partit de la Nacion Occitana implantada en Lengadòc e mai que mai presenta a las eleccions de 2004 (regionalas e europèas).
Bèumont (Tenarèsa)

**Bèumont**  (*Beaumont* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània, en partida agenesa, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
La comuna qu'ei situada sus la riba esquèrra d'Òssa a 7 km a l'Oèst de Condòm, e suus Via Podiensis deu Camin de Sant Jaume de Compostèla.

## Toponimia
Segon Dauzat, *Bèumont* qu'es ua formacion relativament recenta. Segon Schmittlein, ua partida deus noms d'aqueth tipe que pòden estar lo resultat deu nom germanic d'òme *Bilimund* (RIO, 1961, p. 200).
Segon Negre *Bèumont* que representa l'occitan *bèu (bèth) mont*. Mes perqué l'adjectiu es pas dens la soa fòrma gascona *bèth* ?
### Vopilhon
Pas d'informacions.

## Istòria
La partida Bèumont qu'es agenesa (de l'anciana diocèsi de Condòm), Vopilhon (comuna aplegada a Bèumont en 1837 , non.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².
### Vopilhon

* Lo n° INSEE qu'es estat cambiat per rasons practicas.  

## Lòcs e monuments
* La glèisa Nòsta Dauna de Vopilhon () qu'es a èster restaurada. Beneficia deu sosteniment de la "Fondacion deu Patrimòni" qui fonciona gràcias aus dons de soscriptors. L'Associacion locau ARTIGA que son objectiu es de promòver e de participar a la sauvagarda deu patrimòni local, que sosten tanben aquesta restauracion 

* Lo pont d'Artigas : a l’oèst de Condòm, lo camin qui condutz au pont d’Artigas qu'es la començança d’una via coneguda sota lo nom de "*Via publica Sancti Jacobi*", carrèira publica de Sant Jaume de Compostèla, e qui mia fins los Pirenèus. Aiceste pont de quate arcas desparèiras, foguèt construsit sus Òssa - a l'emplaçament d'un hèra vielh pont roman - per los pelegrins de Sant Jaume de Compostèla : lo proprietari que n'èra lo diocèsi de Compostèla qui, en 1254, lo donèt aus cavalèirs de Sant Jaume de l'Espasa. 
Quinze ans mèi tard, lo cediren aus cavalèirs de Sant Jaume de la Fe e de la Patz, fondats per un arquevesque d'Aush. Que ne rèsta pas arren de l'ospital monastèri qui èra de còsta. Depuish quauque temps, lo pont que miaça de s'es·hondrar : aqueth dorsièr qu'es de la competéncia de la Comunautat de Comunas de la Tenarèsa (Condòm) qui n'a interdit l'accès dins un prumèir temps.

## Personalitats ligadas amb la comuna
* Ève Ruggiéri que rèsta a Bèumont dins un castèth qu'avèva, autescòps, apartengut au marquis de Montespan.

## Véser tanben
* Comunas de Gers
* Ancianas comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Bèumont suu site de l'INSEE

## Nòtas e referéncias
Ardisàs

**Ardisàs** (*Ardizas* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Ni Dauzat nimei Negre disen pas arren d'Ardisàs.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

                                               
ImageSize  = width:250 height:200                         
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20           
TimeAxis   = orientation:horizontal                      
AlignBars  = justify                                      
Colors =                                               
  id:gray1 value:gray(0.9)                          
                                                 
DateFormat = yyyy                                
Period     = from:1960 till:2010                
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
                                   
PlotData =                         
  bar:300 color:gray1 width:1      
  from:start till:end            
  bar:200 color:gray1             
  from:start till:end           
  bar:100 color:gray1          
  from:start till:end        
  bar:0 color:gray1      
                      
                   
LineData =      
  layer:front   
  points:(48,103)(84,80) color:blue  width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 147 1968: 106
  points:(84,80)(100,72)    color:blue    width:2 #1975: 92
  points:(100,72)(128,88)   color:blue    width:2 #1982: 120
  points:(128,88)(160,92)   color:blue    width:2 #1990: 127
  points:(160,92)(196,89)   color:blue    width:2 #1999: 122
 
    

## Lòcs e monuments
* Glèisa deu 17 sègle

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Ardisàs sus lo sit de l'Institut Geografic Nacionau
* Ardisàs sus lo sit de l'Insee
*  Comunautat de comunas de las Bastidas de Lomanha

## Nòtas e referéncias
Armentiu

**Armentiu** (*Armentieux* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Segon Albèrt Dauzat, *Armentiu* que vengueré deu latin *armentum*, « bestiar gròs », dab lo sufixe *-ivum* .
Segon Negre, *Armentiu* que vengueré deu latin *(locus) armentivus* « lòc que conveng au gròs bestiar ».

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Marciac; qu'es adara deu canton de Pardiac-Ribèra Baisha.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Economia
Viticultura : Costalats de Sent Mont (AOVDQS)

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
Armentieux suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Arroeda

**Arroeda** (*Arrouède* en francés) qu'ei ua comuna occitana  de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Dauzat qu'explica curiosament, mès sense certitud, lo nom per un derivat de l'aquitanic (deu basque) *harr-*, dab un sufixe *-ota* , qui conven mau foneticament (que donaré **Arroda*). Que cau donc cercar çò que eth medish ditz, enqüèra sense certitud, per Arrueda, *Rouède* en francés, un derivat deu latin *robur*, *roborem*, qui representa en teoria lo casse negre (*Quercus Petraea*), mès qui pòt representar tota auta espècia de casse, dab lo sufixe collectiu *-etum* (ací *-eta*) ; **roboreda* ( > **arroureda* > **arroueda* (dissimilacion) > *arroeda*) que sembla convénguer enqüèra mèi que per Arrueda.
Qu'ei tanben l'opinion de Negre, qui cita l'atestacion de 1338, *de Roeda*; « (ar)roveda » « roireda » a penetrat en Armanhac.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Masseuva; qu'es adara deu canton d'Astarac-Gimona (burèu centralizator Masseuva).

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

                                               
ImageSize  = width:250 height:200                         
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20           
TimeAxis   = orientation:horizontal                      
AlignBars  = justify                                      
Colors =                                               
  id:gray1 value:gray(0.9)                          
                                                 
DateFormat = yyyy                                
Period     = from:1960 till:2010                
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
                                   
PlotData =                         
  bar:300 color:gray1 width:1      
  from:start till:end            
  bar:200 color:gray1             
  from:start till:end           
  bar:100 color:gray1          
  from:start till:end        
  bar:0 color:gray1      
                      
                   
LineData =      
  layer:front   
  points:(48,81)(84,73) color:blue  width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 108 1968: 94
  points:(84,73)(100,66)    color:blue    width:2 #1975: 81
  points:(100,66)(128,64)   color:blue    width:2 #1982: 77
  points:(128,64)(160,60)   color:blue    width:2 #1990: 70
  points:(160,60)(196,64)   color:blue    width:2 #1999: 78
  points:(196,64)(228,66)     color:blue    width:2 #2004/5
 
    

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Lo Casterar e Verdusan

**Lo Casterar e Verdusan** (*Castéra-Verduzan* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
*Casterar* qu'ei eretèr deu latin *castellu* e deu sufixe *-are*, de sens qui seré diminutiu (?), segon Dauzat . Los *Casterars* son donc l'equivalent deus Castelars en lengadocian, contractats çò mèi sovent en *Carlar*, *Cailar*. Los noms d'aqueth tipe que gardan la memòria d'un ancian site fortificat, d'una mòta feudala o d'un castèth primitiu .
Lo nom qu'ei lo deu Casterar Vielh, situat au sud de l'estacion termala.
### Verdusan
Verdusan qu'ei ua anciana parròpia situada a l'oèst deu Casterar. Pas d'informacions.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².
  
## Lòcs e monuments
* establiment termau
* casinò, grop Vikings Casinos
* la basa de lesers
* las glèisas deu vielh Casterar e deu vielh Verdusan

## Personalitats ligadas dambe la comuna
* Odilon Lannelongue
* Aubert Garcia neishut lo 7 de seteme de 1931. Senator e cònsol de Lo Casterar e Verdusan.
* Vincent-Marie Viénot de Vaublanc

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Lo Casterar e Verdusan suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Stradivarius Daufin

Lo **Daufin** qu'ei un vriulon creat per Antonio Stradivari en 1714 ; qu'ei ua de sas òbras mei famosa e que ho proprietat, per ua tempsada, deu violonista Jascha Heifetz. 

Uei qu'ei proprietat de la Nippon Music Foundation qui'u prèsta a la violonista Akiko Suwanai.

*Hat :
** 1862: aquesit per C.G Meier per 6 500 FRF.
** 1868: aquesit per George Hart per 200 GB£.
** Puish aquesit per Louis D'Egville.
** Puish tornat crompar per George Hart.
** 1875: aquesit per John Adam per 625 GB£.
** Puish, a l'escadença de la dispersion de la colleccion de John Adams, vadut proprietat de David Laurie.
** 1882: aquesit per Mr. Richard Bennett per 1 100GB£.
** 1951: aquesit per Jascha Heifetz.

Qu'ei George Hart qui'u balhè lo son nom chafre de *Daufin*.

## Ligam extèrne
http://www.nmf.or.jp/english/instrument/instruments.html Fotografia deu Daufin suu site de la Nippon Music Foudation.
Concerto per vriulon No 3 (Mozart)

Lo **concerto per vriulon No 3 en Sol major, K216** de Wolfgang Amadeus Mozart que ho compausat en 1779 quan lo son autor e avèva pas sonque 19 ans. Qu'ei un deus màger concertos deu repertòri deu vriulon.

Que's compausa deus 3 movements seguents :

    I. Allegro
    II. Adagio
    III. Rondeau

## Ligams extèrnes
* http://www.youtube.com/watch?v=0K2N2LQVIjg&feature=related Purmèr movement interpretat per Anne-Sophie Mutter
* http://imslp.org/wiki/Violin_Concerto_No.3_K.216_(Mozart,_Wolfgang_Amadeus) Particion libra e a gratis suu site de l'International Music Score Library Project.
Basugas

**Basugas** (*Bazugues* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de Gasconha situada sus Orsa. I a pas de borg, la glèisa es sola e la maison comuna es sus la RD 279, a 100 m.

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
### Basugas
*Basugas* que vengueré benlèu de *basilica*, qui avè lo sens de « mercat », puish que prengó lo de « glèisa ». Lo sens deus toponimes de medisha origina que pòt estar lo de « mercat cobèrt » o de « glèisa » , mès per Basugas, lo de « glèisa » que sembla probable pr'amor de la posicion geografica, pauc favorabla a las activitats urbanas.
Negre ditz pas arren de Basugas.

### Montsaurin (nom supausat)
Probablament format de l'occitan *mont* e de *Seurin* (> *Saurin*).

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Miranda ; qu'es adara deu canton Miranda-Astarac (burèu centralizator : Miranda).

## Demografia
                                                
ImageSize  = width:250 height:200                          
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20            
TimeAxis   = orientation:horizontal                       
AlignBars  = justify                                       
Colors =                                                
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy                                 
Period     = from:1960 till:2010                 
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
                                    
PlotData =                          
  bar:300 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:200 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:100 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:0 color:gray1       
                       
                    
LineData =       
  layer:front    
  points:(48,59)(84,59) color:blue  width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 69 1968: 68
  points:(84,59)(100,52)    color:blue    width:2 #1975: 57
  points:(100,52)(128,52)   color:blue    width:2 #1982: 56
  points:(128,52)(160,58)   color:blue    width:2 #1990: 67
  points:(160,58)(196,51)   color:blue    width:2 #1999: 55
  


* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Barratge de Basugas

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Basugas suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Tudèla

**Tudèla** pòt designar:
* Tudèla, la segonda vila de la Comunautat Forala de Navarra , 
* Tudèla, comuna francesa de ,
* Guilhèm de Tudèla, un dels dos autors de la Cançon de la Crosada.