Sépia

vinheta| Sépia comuna (''Sepia officinalis'')
**Sépia** (var. **süpia**) es un nom vernacular generic per de mollusques cefalopòdes classificats dins lo superòrdre dels decapòdes e gropas dins lo taxon de las ***Sepioida***, des a dire dans l'òrdre de las *[[Sepiida]]* e de las *[[Sepiolida]]*.

Las sépias font partit de las espècias de cefalopòdes qu'an una creissença rapida, una prolificitat nauta e que las populacions mondialas crosan globalament dempuèi las annadas 1950.  Amb las medusas, las tautenas e los pofres, semblan far partit d'unes taxons qui s'adaptan plan a la degradacion dels mitans marins, al prejudici d'autras espècias, e del moment que lor optim de condicions de vida serà pas passat. Fan l'objècte d'una pèsca comerciala qu'aumenta, en rason entra autras de la regression dels peises. 

## Etimologia
Lo tèrme *sépia* ven del latin ** que designe a l'encòp aqueste genre d'animals o lor tinta. Le tèrme latin sembla èsser un manlèu del grèc ancia , significant lo mèsme.

## Caracteristicas
vinheta|''Sepiola atlantica''
Gaireben totas las espècias vivon en grop e se pèscan en granda quantitat. 

Las espècias dels dos òrdres possedisson 10 braces ques dos, mai longs, son especializats dins la predacion. aquestas espècias pòdon getar de tinta nomenada tanben sépia coma per las espècias del superòrdre dels decapods. Las espècias qualificadas de sépias son mai sovent mai pichonas que los calmars, pasmens la mai granda, la sépia giganta d'Austràlia pòt aténher a l'edat adult fins a 1&nbsp;mètre de long.

Los pofres, eles, possedisson al mai que uèit braces.

Solas las sépias de l'òrdre de las sepiidas dispausa d'un òs, evolucion d'una coquilha intèrna, que lor servís per lor flottabilitat.

### Uèilhs
vinheta|Òs de sépia vista sus ambedoas fàcias
La sépia, coma d'autres cefalopòdes, possedís d'uèis sofisticats. Lor formacion e lor estructura finala diferís fòrça dels uèis de vertebrats. La semblança superficiala entre los uèis dels cefalopòdes e dels vertebrats es un bon exemple de convergéncia evolutiva. La pupilha de la sépia presenta una forma en « W ». Pasmens se las sépias destrian pas las colors, percevon la polarizacion de la lutz, çò que lor permet de mehorar lor vision dels contrastes. An de doas fovèas, de zonas concentrant las cellulas receptriças sus lor retina. L'una permet de veire puslèu cap a l'abans, l'autre puslèu cap al rèire. L’uèlh acomòda la vision desplaçant l'ensemble del cristallin al respècte de la retina puslèu que de lo desformar coma es lo cas pels mamifèrs. Que lo nèrvi optic es posicionat rèire la retina, l’uèlh de la sépia a pas de punt cèc coma pels les vertetebrats. 

D'estudis scientifics daissavan pensar que l’uèlh de la sépia se desvelopa entièrament abans sa naissença e comença a observar los alentorns alara que la épia es encara dins son uòu. Un estudi francesa suggerís que la sépia preferís caçar de predas qu'a podut observar abans son espelida.

### Capacitats exepcionalas de camoflatge adaptatiu
La sépia coma lo pofle es dotada d'una vista excellenta e pòt mercé a un camoflatge adaptatiu s'amagar dns son environament o exprimir des « sentiments » amb los motius colorats cambiadisses de sa pèl. Que sa pèl es dotada d’una triple sisa de leucofòrs (rebatissent unifòrmament la lutz), d’iridofòts (font de colors iridescentas per difraccion de la lutz)  puèi de cromatofòrs (que, jos l'accion del cervèl lor permetpn de fa de cambiaments subte de color, en arborant des motius colorats complèxes). De cromatofòrs son mai dins una certa mesura « contractils », permetent a la sépia de modificar la textura de sa pèl per encara melhorar son camoflatge. 

## Annèxes

### Articles connèxes

### Ligams extèrnes
* projècte INTERREG IV A - *Céphalopodes Recrutement Et Suivi des Habitats des pré-recrues de Manche (CRESCH*  2009-2012) ; Presentacion del projècte, que permetèt a 7 partenaris d'observar de groàrias sus las còtas anglesas e francesas, e desvelopar d'aisinas (indicis bioquimics, signaturas isotopicas, marcaires genetics, elements traças) per ensejar d’evaluar la contribucion dels diferents sectors al recrutament que se debanèt al centre de la Marga.

## Nòtas e referéncias