Lunaç (Lengadòc)

**Lunaç** o mens etimologicament **Lunàs** (*Lunas* en grafia mistralenca; *Lunas* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Lengadòc, administrada pel departament d'Erau de la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

Los gentilicis son **lunaçòl -òla**/**lunassòl -òla** e **lunaçenc -enca**/**lunassenc -enca**. Segon Achard, es dich tanben **lunatenc** en rason de juòc de mots.

## Geografia
La comuna es situada dins los cantons nauts d'Erau , entre las comunas de Lodeva e Lo Bosquet d'Òrb, entre lo riu Òrb et lo massís de l'Escandòrgue.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *villa Liurates* [legir : *Liunates* o *Lunates*) en 886-900, *villa Lunatis* en 899, *castro Lunetense* en 909, *villa Launates*, al sègle X o XI (?) (identificacion malsegura), *illos castellos de Lunatis*, abans 1014 (?), *loco qui dicitur Lunate*, après 1073, *castellum de Lunas* en 1118, *castro quod dicitur Lunas*, *terra Lunatensi* en 1163, *Guillelmum de Lunatio* en 1174, *de Lunaz* en 1179, *castrum de Lunacio* en 1191, *castro de Lunatio*, *alio castello de Lunacio* en 1201, *Guillelmus de Lunas* en 1267 (?), *de Lunacio* en 1323, *de Lunatio*, *de Lunacio* en 1361, *de Launacio*, a la fin del sègle XIV, *prieur de Lunas* en 1571, 1585, *Lunas* en 1591, 1643, 1740-60, 1770-72 (mapa de Cassini). 
Lo nom de Lunaç vendriá d'un nom gallic d'òme *Launus*, amb lo sufixe *-ate* . Delamarre se pronóncia pas per aqueste *Lunaç*, mas si per lo del Perigòrd e per Lunats, explicat pel nom gallic d'òme *Lounos* > *Lūnos*; dins d'autres cases, utiliza *Launos* . Segon Hamlin, Lunaç èra una granda proprietat galloromana o preromana, del nom explicable per un nom gallic d'òme *Lunus* (coma Lunhan), amb lo sufixe prelatin [gallic] *-atis*. La grafia e l'identificacion de las fòrmas del sègle IX son malseguras e l'evolucion *au* > *u* es pas admissibla en fonetica occitana, çò qu'empacha de prepausar *Launus* coma o fa Dauzat, mas si per d'autres noms .
* Fòrmas ancianas tiradas del diccionari topografic d'Eugène Thomas - *Launates villa* en 804-806; *Villa Lunatis in pago Bitterensi* en 899; *Castrum Lunetense* en 909; *Vicaria Lunatensis* en 987; *Lunacium* en 1164; *Lunatium* en 1201; *Lunosum* en 1152; *Lunaz* en 1121; *Launaz* en 1179; *Lunas* en 1073; *Lunas et Caunas* en 1625.
### Nòstra Dòna de Nisa
Las fòrmas ancianas son : *ecclesiam S. Mariae de Anisa* en 1135, *Enizâ* en 1323, *Enizia* en 1351, *Nostrae Donae de Nisa*, sense data, *prieur de Nise* en 1571, *l'eglise de N.D. de Nize* en 1740-60, *N.D. de Nise* en 1759, *N.D. de Nize* en 1770-72 (mapa de Cassini); segon Hamlin, *Nisa* ven del gentilici latin *Anitius*, emplegat sense sufixe e al femenin, probablament coma determinant de *villa*. Nisa èra una proprietat galloromana. Lo nom a conegut una aferèsi.

## Istòria
* En 1844, la comuna del Bosquet d'Òrb se creèt, a partir dels territòris de Camplong e, per una partida minoritària, de Lunaç .

## Masatges e bòrias
* Bernagues
* Briandes
* Caissò
* Caunas
* La dornie
* Gors
* Lagras
* Laval de Nize
* Los pascals
* Lo pont d'Òrb
* Serièys
* Serres
* Sorlan bais
* Talhevent
* Vasplongues bas
* Vasplongues naut

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra capluòc del canton de Lunaç; es ara del canton de Clarmont d'Erau.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments
* La glèisa romanica Sant *Pancrace* de Lunaç
* La capèla Sant Nicolau (desrocada) del sègle XI
* La capèla Nòstra Dòna de Nize, anciana glèisa parroquiala
* La capèla Sant Amand
* La capèla preromanica Sant Jòrdi (sIX-X)
* Lo castèl bastit per Enric de Narbona al sègle XVII

## Personalitats ligadas amb la comuna
* Antòni Lois Frances Vielh de Lunaç d'Espeuilles (1761-1836) Marques de Lunaç
* Max Forestièr (1907-1986)

## Veire tanben
* Comunas d'Erau
## Ligams extèrnes

## Nòtas