Vincent van Gogh

**Vincent Willem van Gogh** (Zundert, 30 de març de 1853 - Auvers-sur-Oise, 29 de julhet de 1890) foguèt un pintor pòst-impressionista neerlandés, . Pintrèt a l'entorn de 900 quadres (que 27 son d'autoretrats) e 1600 dessenhs. Daissèt 800 letras, que 650 d'elas èran dirigidas a son fraire petit Theo van Gogh.

## Biografia
thumb|200 px|right|Ostal natiu de Vincent van Gogh a Zundert.
thumb|200px|right|La familha de Vincent van Gogh:A dalt: los sos parents, Theodorus e Anna Cornelia.

En bais, d'esquerra a dreta: Vincent Willem, Anna Cornelia, Theo, Elisabetha Huberta, Willemina Jacoba, e Cornelius Vincent.
### Zundert fins a 1886
thumb|200 px|right|Vincent van Gogh en 1866, als 13 ans.
#### La familha
Se ne coneisson las originas de la familha Van Gogh a partir de la mitat del sègle XVII e tre lo sègle XIX la familha se ne trasmeton de paire en filh l'ofici d'orfebre.

Çò se ne menciona al sègle XIX d'un tal Vincent van Gogh pastor calvinista e paire d'onze enfants que practicavan mantuna activitat amb tres que fasián de mercants d'art mentre se ne sap qu'en Theodorus van Gogh 1822-1885 èra dempuèi 1844 pastor de Groot Zender, pichon país del Brabant, de 6000 estatjants.

Se maridèt amb n' Anna Cornelia Carbetus, filha d'un religaire de la cort olandesa de Brabant.Li balhèt d'en primièr lo 30 de març de 1852 un petiton mòrt a la naissença e batejat Vincenç Willem.Un an apuèi, en 1853 naissava un segond filh parivament nomenat, lo futur artista.
Ne seguiguèron autres cinc: Anna Cornelia 1855-1930, Theo 10 de mai de 1857 - 25 de genièr de 1891, Elisabeth 1859-1930, Wilhelmina Jacoba 1862-1942 e Cornelis 1867-1900.

#### Estudis e formacion
De 1851 fins a 1854 va seguir lo jove Vincent los corses de l'escòla de Groot Zender.

A partir del 1èr d'octobre de 1854 es mandat a un collègi de la vesina Zevenbergen ont aprendrà lo francés, l'anglés e l'alemand amai l'art del dessenh.

A partir de 1866 va frequentar l'escòla tecnica Hannik  de Tilburg mas lo 19 de març de 1868 e per encausa del sius resultats insufisents amai los problèmas economics del paire, tornèt a Zundert sens aver clavat los estudis.

#### Lo trabalh a la casa d'art en Goupil
La mediocritat dels sius resultats escolars se convencèt la familha que li trobèssen un emplec: l'oncle pairal en Vincent escaissat Cent 1811-1889, ja mercand el d'antiquitats, lo recomandèt en julhet de 1869 a la *[[Casa d'art Goupil & Co]]*, a la quala, per rasons de santat, aviá daissat son activitat a L'Aia.

L'activitat de la casa Goupil ne consistissiá en la venta d'òbras d'art e lo jove Vincent semblèt fòrça interessat pel siu trabalh, que lo s'obligava a un aprigondiment de las tematicas artisticas, lo s'estimulava a legir amai frequentar musèus e colleccions d'art.

Mantenguèt los contactes amb la siá familha que dempuèi lo mes de genièr de 1871 aviá mudat a Helvoirt ont lo paire Theodorus practicava son activitat pastorala.

Vincent, a de mai de se rescontrar fòrça sovent lo siu fraire Theo a l'Aia, entamenèt amb el una correspondéncia que durarà tota la lor vida.

#### Viatges e sojorns formators...
D'a Brussèlas que lai foguèt transferit en 1873 fins a Londres (idem lo mes de mai) amb lo passatge "obligatòri" per París e la visita del Louvre o las mòstras del Salon que lo se pertoquèron fòrça , comencèt de se congrear de verai lo siu gost artistic amai la siá expression.

Après un sojorn de qualquas mesadas a l'Aia puèi un novèl sojorn a Londres en julhet de 1874, ne mudarà fin finala a París que lai daissèt lo siu trabalh a la *Casa d'Art Goupil* tre nadal de 1875 , abandon efectiu e definitiu en abril de 1876.

#### Las annadas d'accion sociala e religiosa
vinheta|265x265px|Vincent van Gogh en 1873, als 18 ans.
Ensenhaire a Ramsgate dins la banlèga de Londres a partir de 1876 puèi a Isleworth ont avián mudada l'escòla, lai comencèt de presicar lo 4 de novembre inspirat en un quadre d'en Boughton *Pelegrin sus la via de Canterbury al temps de Chaucer*.

Tornat a l'ostal per Nadal lo s'empachèron los sieus que lai tornèsse vist lo siu estat fisic e psiquic tan marrit e fragil.

L'oncle sieu Vincent li trobèt un emplec dins una librariá de Dordrecht.

Viviá solet coma crestian quasi *menet* e membre de la Glèisa Reformada Olandesa quitament se ne sentissiá un amor *ecumenic* per totas las glèisas crestianas. Li n'agradava fòrça revirar d'unes passatges de la Bíblia e convencèt lo siu paire lo daissèsse se presentar als examèns de la Facultat de Teologia d'Amsterdam que capitèt ges. 

Contunhèt ça que la lo siu interès per çò tot que religiós mas tanben çò artistic (visitas als musèus) e l'exercici del dessenh.

Après lo refut d'una escòla de Laeken rasis Brussèlas de lo se considerar apte a la predicacion, se mudèt dins la region bèlga del Borinage: lai, a Pâturage e mai paure que paure, comencèt de presicar als minaires e a s'entrevar dels malauts.[thumb|267x267px|left|L'ostal de l'artista a Cuesmes [Belgica]]

Autorizat a partir de genièr de 1879 a presicar per l'Escòla d'Evangelizacion de Brussèlas, s'installèt dins lo centre minièr de Wasmes. La siá pauretat tant extrèma coma la dels minaires que se n'entrevava, espauruguèt l'Escòla que decidiguèt de lo remandar de sa carga. 

Contunhèt pr'aquò de se n'ocupar dels malauts e dels paures dins la region vesina de Cuesmes en quitament d'a vegadas li daissar lo siu lièch als malauts o a sonhar d'esperel de ferits per explosions en los se bendar amb los sieus pròpis vestits.

Foguèt a aquela epòca que lo siu fraire Theo comencèt de li ne parlar de cambiar d'activitat e *catalizar* amai *canalizar* la siá set d'umanitat, empatia e caritat dins l'activitat artistica.

#### L'encaminament artistic
[thumb|262x262px|right|[Gòt amb peras, òli sus tela, 4,5 x 57,5 cm, 1881. Conservat al Von Der Heydt Museum Wuppertal. ]]Après un tròp brèu passatge per l'Academia de las Bèlas Arts en 1860-1861 amor d'aquesir las basas tecnicas de l'art pintural, tornèt dins l'ostal familial a Etten que lai se n'enamorèt de la siá cosina na Kate Vos-Stricker, filha de pastor e jove veusa amb un filh, mas ela li ne tornèt ges son amor.De la ferida que foguèt per el, se cremèt una man amb la flamba d'una lampa...

Comencèt alavetz una vida d'aprenentatge *sul terren* amb d'autres pintors que ne recebèt l'ensenhament aital n' Anton Mauve que per primièr còp en daissar lo dessenh comencèt el de pintar: *naturas mòrtas* amb òli e *figuras* amb aquarela.Aital de las naturas mòrtas *Caulet e esclòps* o *Bocal amb peras*. 

S'installèt a l'Aia, rasis l'estudio d'en Mauve, que li n'ajudèt economicament amassa amb Theo.
Al cap d'unas mesadas pr'aquò ne trenquèt el tota relacion amb en Mauve, per de motius estetics, que Vincent se ne voliá inspirar sempre de la realitat quand lo siu *mentor* l'auriá volgut veire copiar d'unes modèls de gip.

E sempre o quasi n'aurà el en aquela epòca un fum de dificultat dins sas relacions amb los autres pintors que sol lo batau en Johan Hendrik Weissenbruch(1823-1904) pintor a la lòga del jorn dins aquela pontannada lo s'estimèt coma pintor de grand talent e avenidor.

#### Novèlas dralhas de vida e art
Aprèp s'èsser fach pendent qualque temps amb na Clasina Maria Hoornik dicha Sien, anciana poesa trentenària e prenhs quand el la se rescontrèt (que patiguèt una gonorrèa), se n'anèt viure en pel nòrd del país, dins la Drenthe, territòri amb moltas torbièras mas tanben pacans e rafis mai obrièrs que los se retrachèt a boldre, tostemps ars del siu art flamejant. 

A la fin de 1883, tornèt viure dins l'ostal familial qu'avián los sieus mudat a Nuenen ont son paire fasiá de pastor. 

S'installèt dins l'ostal del sacristan de la parròquia de Nuenen que lai quitament ne poguèt gausir de dos membres.

Contunhèt de trabalhar fòrça en tot quitament ne prene corses de piano que, segon el, en aital se seguir las teorias d'en Richard Wagner e los simbolistas , existissiá un ligam rèirefòrt entre musica e color.

## L'escandilhada dins l'exili 1886-1890
[thumb|250x250px|... ''[54, carrièra Lepic* cò en Theo [[París]]...]]
=== Sojorns successius ===
* [[1886]]-[[1887]]: [[París]]
* [[1888]]-[[1889]]: [[Arle]]
* [[1889]]-[[1890]]: [[Sant Romieg]]
* [[1890]]: [[Auvers-sur-Oise]]

== La fin tragica ==

L'[[Malautiá mentala|instabilitat mentala]] de van Gogh s'entornèt a la fin de julhet de 1890. Lo 27 de julhet de 1890, après aver acabat sa darriera òbra, *Racinas d'aubres*, se tirèt un còp de [[Revòuver|revouvèr]] dins lo pitre. A son retorn a l'aubèrga Ravoux, de gemiments atraguèron l'atencion de l'aubergaire que prevenguèt lei doctors Mazery e [[Paul Gachet|Gachet]]. Incapables de determinar la trajectòria de la bala, poguèron pas realizar d'operacion [[Cirurgia|cirurgicala]]. Avertiguèron donc [[Theo van Gogh]] que poguèt assistir a la mòrt de son fraire lo 29 de julhet a 1h30.

Vincent van Gogh es enterrat dins lo cementèri d'[[Auvers-sur-Oise]], a costat de la tomba de son fraire. D'efiech, tocat per la [[sifilis]], Theo venguèt fòl quauquei setmenas après la mòrt de son fraire. Defuntèt lo 25 de genier de 1891. Fuguèt premier enterrat a [[Utrecht]]. En 1914, sa femna decidiguèt de transferir sei rèstas a Auvers-sur-Oise per reünir lei dos fraires.

== Òbra e estil ==

Au comenaçament dau sègle XXI, 900 pinturas e  [[Dessenh|dessenhs]] e [[crocadís]] de van Gogh son recensats. Cuerbon dètz ans de trabalh.

Pendent sa vida, van Gogh trabalhèt fòrça per perfeccionar son dessenh e sa pintura, magement a partir de l'estudi e l'analisi de libres e de manuaus. Per exemple, copièt totei lei paginas dau *Cours de dessin* de [[Charles Bargue]]. La sieuna pintura èra ansin lo fruch d'un trabalh lòng, meticulós e acarnat e assaièt de materiaus divèrs coma la pèira negra, la greda litografica o la pluma de canèu. Èra tanben atentiu e sensible ais evolucions artisticas de la fin dau sègle XIX. Sei letras mòstran un interès viu per lei mèstres olandés dau sègle XVII e per mai d'un artista dau sègle XIX. Son estil personau varièt donc fòrça, mai gardèt un atrach per l'utilizacion dei colors, lei tòcas de pincèu e la vida vidanta. Mai d'un de sei tablèus testimònian egalament de sa personalitat ansiosa e instabla.

<gallery>
Image:Paul Gauguin 104.jpg|Retrach de l'artista al trabalh per en [[Paul Gauguin]]
Image:Henri de Toulouse-Lautrec 056.jpg|Lo gèni batau per [[Enric de Tolosa-Lautrèc]]
Image:Vincent van Gogh - In the café - Agostina Segatori in Le Tambourin - Google Art Project 2.jpg|[[Agostina Segatori (1887)]]
Image:Vincent Willem van Gogh 020.jpg|[[Lo "Café de la Sirène" - Asnièras (1887)]]
Image:Van Gogh - Portrait of Pere Tanguy 1887-8.JPG|[[Retrach del paire Tanguy]] [[1887]]
Image:VanGogh 1887 Selbstbildnis.jpg|[[Autoretrach (1887)]]
Image:Van Gogh - Selbstbildnis mit verbundenem Ohr.jpeg|[[L'òme de l'aurelha talhada]]
Image:Van Gogh self-portrait dedicated to Gauguin.jpg|[[Autoretrach dedicat a Paul Gauguin]]
Image:Portrait of Dr. Gachet.jpg|[[Retrach del Doctor Gachet]]
Image:Van Gogh - Still Life with Absinthe.jpg|[[Natura mòrta amb aussent (1887)]]
Image:Cypresses with two figures.jpg|[[Cipresses]]
</gallery>
=== 1882 ===
* *Joventa dins un bòsc* [[Musèu Kröller-Müller - Otterlo]]
* *Femnas carrejant de sacs de carbon* [[Musèu Kröller-Müller - Otterlo]]
* *Lagui / Sorrow (litografia..) : *2 tiratges* al Musèu Van Gogh d'Amsterdam & *1 tiratge* al Musèu d'Art Modèrne de Nòva York... 

### 1884
* *[[Teissedor al telièr]]*  Musèu Kröller-Müller - Otterlo

### 1885
* *[[Los manjaires de trufas]]* Van Gogh Museum - Amsterdam
* *[[Païsatge al luscre]]* Musèu Thysse-Bornemisza - Madrid
* *[[Natura mòrta amb Bíblia]]* Van Gogh Museum - Amsterdam

### 1886
* *[[Florièr amb passiròsas]]* Kunsthaus Zurich - Zuric
* *[[Clòsca amb cigarro alucat]]* Van Gogh Museum - Amsterdam

### 1887
* *[[Restaurant de la Sirèna a Asnièras]]* Musèu d'Orsay - París
* *[[Un par de sabatons]]* Van Gogh Museum - Amsterdam
* *[[Dos virasolelhs]]*  Metropolitan Museum of Art - Nòva York
* *[[Japonesariá: Oiran]] [[Van Gogh Museum - Amsterdam]]
* *L'Italiana Musèu d'Orsay - París
* *[[Fritillaria imperiala dins un florièr de coire]]* Musèu d'Orsay - París
* *[[Retrach del paire Tanguy]]*  Musèu Rodin - París
* *[[Autoretrach]]* Art Institute - Chicago
* *[[n'Agostina Segatori o Dòna al cafè Lo Tamborin]]* Van Gogh Museum - Amsterdam
* *[[Autoretrach amb capèl de palha]]* Vincent van Gogh - Amsterdam
* *[[Natura mòrta amb aussent]]*  Van Gogh Museum - Amsterdam

### 1888
* *[[Lo pont de Langlois]]* Musèu Kröller-Müller - Otterlo
* *[[La Mosmé assetada]]* National Gallery - Washington, DC
* *[[Semenaire al luscre]]* Musèu Kröller-Müller - Otterlo
* *[[Florièr de virasolelhs]]* Van Gogh Museum - Amsterdam
* *[[Salzes al luscre]]* Musèu Kröller-Müller - Ottrelo
* *[[Lo portaire en Joseph Roulin]]*  Museum of Fine Arts - Boston
* *[[Lo filh del portaire]]* o *[[L'escolan]]* Musèu d'Art - Sao Paulo
* *[[Retrach de n'Eugène Boch]]* Musèu d'Orsay - París
* *[[Nuèch estelada sus Ròse]]*  Musèu d'Orsay - París
* *[[Retrach d'en Millet]]*  Musèu Kröller-Müller - Otterlo
* *[[Arle, Terraça del cafè de sera, Plaça del Forum]]* Musèu Kröller-Müller - Otterlo 
* *[[Interior del cafè de nuèch]]* Art Gallery of the University of Yale
* *[[Exterior del cafè de nuèch]]*  Musèu d'Orsay - París
* *[[Los Aliscamps]]* Musèu Kröller-Müller - Otterlo
* *[[L'ostal jaune]]*  Van Gogh Museum - Amsterdam
* *[[Lo cambron de l'artista en Arle]]*  Van Gogh Museum - Amsterdam
* *[[La cadièra d'en Vincent]] [[National Gallery - Londres]]
* *La cadièra d'en Gauguin*  [[National Gallery - Londres]]
* *L'Arlatenca*  [[Metropolitan Museum of Art - Nòva York]]
* *Espectators dins l'arena*  [[Musèu de l'Ermitòri - Sant Petersborg]]
* *Autoretrach de l'aurelha bendada*  [[Courtauld Gallery - Londres]] 
* *Ram d'ametlièr florit dins un veire* [[Van Gogh Museum - Amsterdam]]

=== 1889 ===
* *La Breçairòla* [[Musèu Kröller-Müller - Otterlo]]
* *Retrach del doctor Rei* [[Musèu Poshkin - Moscòu]]
* *Davant lo manicòmi de Sant Romieg*  [[Musèu d'Orsay - París]]
* *Lo jardin de Sant Pau* (Colleccion privada)
* *Lillac* [[Musèu de l'Ermitòri - Sant Petersborg]]
* *Liris d'aiga* [[Paul Getty Museum - Los Angeles]]
* *Florièr amb liris d'aiga* [[Metropolitan Museum of Art - Nòva York]]
* *Natura mòrta amb chivalet, pipa, ceba e cera* [[Musèu Kröller-Müller - Otterlo]]
* *Nuèch estelada* [[The Museum of Modern Art - Nòva York]]
* *Autoretrach* [[Musèu d'Orsay - París]]
* *Camp de blat amb cipresses* [[National Gallery - Londres]]
* *Camp de blat* [[Národni Galerie - Praga]]

=== 1890 ===
* *La ronda dels preisonièrs * [[Musèu Poshkin - Moscòu]]
* *L'Arlatenca* [[Galleria Nazionale d'Arte Moderna di Roma]]
* *Ramelet d'ametlièr florit* [[Van Gogh - Amsterdam]]
* *Retrach del doctor Gachet* (colleccion privada)
* *Marguerite Gachet dins lo jardin* [[Musèu d'Orsay - París]]
* *Marguerite Gachet al piano* [[Kunstmuseum - Basilèa]]
* *La Glèisa d'Auvers-sus-Oise* [[Musèu d'Orsay - París]]
* *Camp de blat amb volada de còrbs* [[Van Gogh Museum - Amsterdam]]

== Posteritat ==
De preses incommensurables per las òbras de Sant Vincent van Gogh... que n'es lo comèrci de l'art un vertadièr crime contra l'umanitat, contra çò uman!!!

== Citacions ==
[[Fichièr:Vincent_van_Gogh_signature.png|drecha|200x200px]]
**L'art es l'òme agregat amb Natura.*
** *Ne cambiar d'aliments estimula l'apetís.*
* *Ne pòt téner l'òm, en çò mai prigond de son arma, un còr calentàs e pr'aquò se ne pòt escaire que pas degun n'angue cap a el.*
* *D'a vegadas ne conven anar cap al mond e se far amb los òmes que se ne sentís l'òm obligat e clamat, mas lo que li n'agrada mai demorar sol e tranquillament* * dintre l'òbra e ne voldriá sonque aver fòrça pauques amics, es lo que circula amb maita seguretat demest los òmes e lo mond*.
* *Es bon d'aimar tant que se ne pòt, per çò que lai s'enrasiga la vertadièra fòrça, e lo qu'aima fòrça realiza de causas grandas e se ne sentís capable, que çò que se fa per amor es ben fach.*
* *De qué seriá la vida, n'aguèssem pas la valor de nos ensajar quicòm nòu?*
* *Es necessari d'aver aimat, e puèi se pèrdre l'amor, per encar apuèi ne tornar aimar.*
* *Apuèi l'experiéncia de las atacas repetidas me ne conven l'umilitat. Aital doncas: paciéncia. Sofrir sens se plànher es l'unica leiçon que devèm aprene dins aicesta vida.*
* *Lo que viu sincèrament e rescontra penas vertadièras e desillusions, que se ne daissa pas cap abatre per elas, val melhor que non pas aquel que sempre va amb lo vent en popa e coneis sonqu'una prosperitat relativa.*
* *Quanta belesa dins l'art, per fin de se ne poder reténer çò vist. N'es pas jamai aladoncas l'òm sens trabalh ni vertadièrament solitari, es pas jamai sol.*
* *Trapa-te polit tot çò que podes:la màger part del mond se ne rescontran pas res sufisentament polit.*
* *Ai... una terribla necessitat... se ne dirai lo mot?... de religion. Aladoncas sortissi de nuèch e me pinti l'estelam.*
* *Lo resultat de la pensada es pas cap lo sentiment mas l'accion.*
* *Un bon imatge es equivalent a una bona accion.*  
* *N'anguèri en per aquesta tèrra durant trenta ans e per gratitud vòli daissar qualque membrança.* 
* *Que se lève la tempèsta, que tombe la nuèch; de qu'es de mai redobtar, lo perilh o la paur del perilh? Me ne preferissi la realitat, lo quite perilh.*
* *Per d'unes las femnas son eretgiá e diabolisme. Per ieu es exactament çò contrari.*
* *Çò que desiri es que tot ne siá circular e que n'i ague pas, per o dire aital, ni debuta ni fin dins la fòrma mas qu'aquesta ne siá, per contra, l'idèa d'un ensemble armoniós, aquel de la vida.*
* *Ne son bons los principis sonque se generan d'actes: o me trapi bon perpensar amai se mostrar conscientós per çò qu'aquò se n'acreis l'activitat d'un òme e se ne fai un tot dels sius actes divèrses.*
* *... oblidem pas que las pichòtas emocions son los grands capitanis de las nòstras vidas e que li obesissem sens o saber.*
* *Quand se ne revela l'òm capable dins quicòm, que se ne compren plan un problèma, ne podem èsser segurs de nos capir un fum d'actes.* 
* *La consciéncia es la bossòla de l'òme.*
* *Aital es lo pincèl dins mos dets coma l'arquet al violon e absoludament per lo sol plaser mieu.*
* *Soi ges aventurièr per causida, mas per astrada.*
* *Vivi ges per ieu mas per la generacion que vendrà.*
* *Nombroses son los pintors qu' "an paur" d'una "tela blanca" mas una tela blanca a paur del vertadièr pintor apassionat que gausa - e que sabèt vencir la fascinacion d'aquel "ne siás capable de pas res".*
* *Es pas tant lo lengatge de la pintura que lo se devem sentir mas lo de natura.*
* *Ieu sómii la mia pintura e doncas pinti lo miu somiar.*
** *L'Art japonés pas jamai ne finís... *
*** *Tristor ne durarà per sempre.* 

== Filmografia ==
[[Fichièr:Vincent Willem van Gogh 058.jpg|thumb|343x343px|right|[[Camp de blat amb volada de còrbs]]]]
* *'Alain Resnais** ''Van Gogh''... documentari (b&n /20') [[França]] [[1947]] 
* **Vincente Minelli**: ***Lust for Life / Lo chale per vida*** amb [[Kirk Douglas]]... evocacion biografica (c /120') [[USA]] [[1956]]
* [[Thomas Fantl]]: ''Van Gogh'' amb [[Herbert Fleischman]]... telefilme  (b&n /80') [[Alemanha]] [[1969]] 
* [[Max Gérard]]: ''Mon cher Théo van Gogh / Miu car Theo van Gogh'' amb [[Jean Coste]]... evocacion biografica (c /55') [[França]] [[1980]]
* [[Charles Brabant]]: ''Le Voyage du Hollandais / Lo Viatge de l'olandés'' amb [[Gérard Desarthe]]... idem (c) [[1981]]
* [[Horst Seemann]]: ''Besuch bei Van Gogh / Van Gogh en visita'' amb [[Cristiano Grasshof]]... idem (c /105') [[1985]]
* [[Veli-Matti Saikkonen]]: ''Vincent van Gogh'' amb [[Timo Torikka]]... idem (c /81') [[Finlàndia]] [[1988]]
* **Akira Kurosawa**: ''Yume / Sòmis '', seria de 8 filmes corts que lo cinquen ***Los còrbs*** (amb [[Martin Scorsese]]) es un rescontre-omenatge de n'AK amb en VVG... (c) [[Japon]] [[1990]]
* **Robert Altman**: ***Vincent amb Theo / Vincent e Theo***... evocacion biografica amb [[Tim Roth]]... (c /135') [[USA]] [[1990]]
* [[Samy Pavel]]: ''La Veillée / La Velhada'' amb [[Jean Pierre Lorit]]... idem (c /87') 
* [[Maurice Pialat|Maurici Pialat]]: ***Van Gogh***  amb [[Jacques Dutronc]]... idem (c / 158') [[França]] [[1991]]
* [[Bob Caruthers]], [[Ronald Davis]] & [[Dennis Hedluund]]: documentari (c /50') [[USA]] [[2000]]
* [[Mark James]]: ''Vincent:The Full Story / Van Gogh: l'istòria vertadièra''... idem tv (c /50') [[Reialme Unit]] [[2004]]  
* [[Alexander Barnett]]: ''The Eyes of Van Gogh / Los Uèlhs d'en Van Gogh'' amb [[Alexander Barnett]]... evocacion biografica (c) [[USA]] [[2005]]
* [[François Bertrand]]: ''Moi, van Gogh / Ieu, van Gogh'', evocacion... amb la votz de [[Jacques Gamblin]]  (c/40') [[2009]]

== Museografia (catalògs) ==
* [[Jacob Baart de la Faille]]: ***L'oeuvre de Vincent van Gogh: Catalogue raisonné, ouvrage accompagné de la reproduction de plus de 1600 tableaux, dessins, aquarelles et gravures du Maître***... [[París]] & [[Brussèlas]] [[ed. G. van Oest]] [[1928]] ... 6 volums (en francés)
* [[John Leighton]]: ''100 Chefs-d'oeuvre du Van Gogh Museum''... (idem)
* [[The Metropolitan Museum of Art]]: ***Van Gogh in Saint-Rémy and Auvers***... [[Harry N. Abrams Inc. Publishers]][[1986]] (en anglés)
* [[Musèu d'Arle]] & [[Ronald Pickvance]]: ''Van Gogh et Arles''... Catalòg de la mòstra [[1989]] (en francés)
* [[Ingo Walther]] & [[Rainer Metzger]]: ***Van Gogh: the Complete Paintings***... [[Taschen]] [[Nòva York]] [[1997]] (en anglés)

== Galariá == 
<gallery>
Image:Vincent Willem van Gogh 128.jpg|Arle - Los Virasolelhs 
Image:Vincent Willem van Gogh 076.jpg|Arle - Cafè de nuèch 
Image:Vincent van Gogh (1853-1890) - The Olive Trees (1889).jpg|Los olivièrs
Image:Vincent Willem van Gogh 030.jpg|Arle - Lo Pont de Trencatalha 
Image:Vincent Willem van Gogh 059.jpg|[L'Arlatenca (1888)
Image:VanGogh-starry night.jpg|Sant Romieg - Nuèch estelada
Image:Van Gogh Entrance to the Public Park in Arles.jpg|Arle - Entrada del jardin d'estiu (1888)
Image:Van Gogh self portrait as an artist.jpg|Autoretrach de l'artista al trabalh
Image:Gogh4.jpg|Arle - Terrassa del cafè de sera, plaça del Forum (1888, setembre)
Image:Van gogh-lallee des alyscamps.jpg|[[Los Aliscamps (1888)]]
Image:Vincent Willem van Gogh 027.jpg|[[Lo Pont de Langlois]] 
Image:L'église d'Auvers-sur-Oise.jpg|[[La Glèisa d'Auvers-sus-Oise]]
Image:Vincent Willem van Gogh 002.jpg|[[A la pòrta de l'eternitat]]
Image:VanGoghIrises2.jpg|[[Liris d'aiga]]
Image:VanGogh-Irises 3.jpg|[[Vas amb liris d'aiga (1890)]]
Image:Vincent Van Gogh 0011.jpg|[[Lo cambron de l'artista en Arle - 1888 (octobre)]]
Image:Starry Night Over the Rhone.jpg|[[Arle - Nuèch estelada sus Ròse (1888)]]
Image:Vincent Willem van Gogh 138.jpg|[[Natura mòrta amb cadièra]]
</gallery>

== Bibliografia ==
Image:Van Gogh - Selbstbildnis mit verbundenem Ohr und Pfeife.jpeg|thumb|300 px|right|... ''[[L'òme de l'aurelha talhada]]''...]]
[[Fichièr:Vincent Willem van Gogh 037.jpg|thumb|300 px|right|...]]
=== Òbras de Vincent Van Gogh ===
* **Vincent van Gogh**: ''Lettres a Van Rappard''... reviradas per en [[Louis Roëlandt]] [[Éditions Grasset & Fasquelle]] [[coll. 'Les cahiers rouges'']] [[París]] [[1950]] (reedicions en [[1991]] [[2009]]...) 242 pp (en francés)
* **Vincent van Gogh **: ***[[Correspondance complète enrichie de tous les dessins originaux]]***... revirat per en [[Maurice Beerblock]] e'n [[Louis Roëdlandt]] prefaci d'en [[Georges Charensol]] [[edicions Gallimard & Grasset]] idem 3 volums ''in quarto'' 563 + 531 + 580 pp (idem)
* **Vincent van Gogh** ''Lettres à son frère Theo''... rev. d'en Louis Roëdlandt [[ed. Gallimard]] (coll. ''[[L'Imaginaire]]'') id [[1988]] 566 pp (id)
* **Vincent van Gogh**: ***[[Les Lettres]]***... 16 volums presentats per [[Leo Jansen]], [[Hans Luijten]] e [[Nienke Bakker]]... vol. 1 - 16... [[Actes Sud - Montpelhièr / Van Gogh Museum - Amsterdam & Huygens Institute]] [[Octobre de 2009]] 2148 pp (id)
=== Òbras a l'entorn de l'artista e de l'òme ===
==== En alemand ====
* [[Albert Boime]]: ''Vincent van Gogh: Die Sternenacht-Die Geschichte der Stoffes und der Stoff der Geschichte''... [[Fischer]] [[Francfort]]  [[1989]]
* [[Roland Dorn]]: ''Décoration: Vincent van Goghs Werkreihe für das Gelbe Haus in Arles''... [[Olms Verlag]] [[Hildesheim]] [[Zuric]] [[Nòva York]] [[1990]] 

==== En anglés ====
[[Fichièr:Vincent van Gogh (1853-1890) - The Old Mill (1888).jpg|thumb|300 px|... ''[[Lo Molin vièlh (1888)]]''... ]]
[[Fichièr:Vincent Willem van Gogh 036.jpg|thumb|300 px|right|... ''[[La vinha roja]]'', sol quadre vendut (a n'[[Anna Boch]] pintora belga e amiga siá...) d'el vivent!!!]]
* [[Albert J. Lubin]]: ''Stranger on the earth: A psychological biography of Vincent van Gogh''... [[Holt,Rinehart & Winston]] [[Nòva York]] [[1972]]
* [[Ronald Pickvance]]: ''English Influences on Vincent van Gogh''... [[University of Nottingham & alt.]] [[1974-1975]]
* [[John Revald]]: ''Post-Impressionism: From van Gogh to Gauguin''... [[Secker & Warburg]] [[Londres]] [[1978]]
* [[Jan Hulsker]]: ''The Complete Van Gogh''... [[Phaidon]] [[Oxford]] [[1980]]
* [[Ronald Pickvance]]: ''Van Gogh in Arles''... [[Metropolitan Museum of Art]] - [[Abrams]] [[Nòva York]] [[1984]]
* [[A.M. Hammacher]]: ''Vincent van Gogh: Genius and Disaster''... [[Harry N. Abrams]] [[Nòva York]] [[1985]]
* [[Ronald Pickvance]]: ''Van Gogh in Saint-Rémy and Auvers''... [[Metr'opolitan Museum of Art]] - [[Abrams]] [[Nòva York]][[1986]]
* [[John Revald]]: ''Studies in Post-Impressionism''... [[Abrams]] [[Nòva York]] [[1986]]
* [[Melissa McQuillan]]:  ''Van Gogh'' ... [[Thames and Hudson]] [[Londres]] [[1989]]
* [[Jan Huslker]]: ''Vincent and Theo van Gogh: A dual biography''... [[Fuller Publications]] [[Ann Arbor - Michigan]] [[1990]]
* [[Philip Callow]]: ''Vincent van Gogh: A Life''... [[Ivan R. Dee]] [[Chicago]] [[1990]]
* [[David Sweetman]]: ''Van Gogh: His Life and His Art''... [[Touchstone]] [[Nòva York]] [[1990]]
* [[Kathleen Powers Erickson]]: ''At Eternity's Gate: The Spiritual Vision of Vincent van Gogh''... [[1998]]
* [[Alfred Nemeczek]]: ''Van Gogh in Arles'' [[Prestel Verlag]] [[1999]]
* [[David I. Grossvogel]]: ''Behind the Van Gogh Forgeries: A Memoir by Bavid I. Grossvogel''... [[Author's Choice Press]] [[San Jose]] [[2001]]
* [[Judy Sund]]: ''Van Gogh''... [[Phaidon]] [[Londres]] [[2002]]
* [[Robert Hughes]](introduccion): ''The Portable Van Gogh'' [[Universe]] [[Nòva York]] [[2002]]
* [[Bruce Bernard]] (edicion) ''Vincent by Himself''... [[Time Warner]] [[Londres]] [[2004]]
* [[Martin Gayford]]: ''The Yellow House : Van Gogh, Gauguin and Nine Turbulent Weeks in Arles''... [[Penguin]] [[Londres]] [[2006]] 
* [[Steven Naifeh]] & [[Gregory White Smith]]: ''Van Gogh: the Life''... [[Random House]] [[Nòva York]] [[2011]]

==== En francés ====
* [[François Mathey]]: ''Van Gogh.Auvers-sur-Oise:Petite encyclopédie de l'art (8)''... [[Fernand Hazan]] [[París]] [[1956]] 
* [[René Huyghe]]: ***Vincent van Gogh***... [[Flammarion]] idem [[1958]] 
* [[Jean Leymarie]]: ***Qui était Vincent van Gogh***... [[Skira]] [[Genèva]] [[1968]] 
* [[Viviane Forrester]]: ''Van Gogh ou l'enterrement dans les blés'' [[Éditions du Seuil]] id [[1983]] 
* [[Ronald Pickvance]]: ''Van Gogh en Arles'' [[Skira]] [[Genèva]] [[1985]] 
* [[Miloslava Neumannova]]: ***Van Gogh:Aquarelles, gouaches et dessins***... revirat per na [[Françoise Tabery]] [[Ars Mundi]] [[París]] [[1987]] 
* [[Kathleen Powers Erickson]]: ''A la porte de l'Éternité: La vision spirituelle de Vincent van Gogh''... (revirat de l'anglés...)  [[1998]]

==== En neerlandés ====
* [[Johannes van der Wolk]]: ''De schetsboeken van Vincent van Gogh''... [[Meulenhoff / Lanshoff]] [[Amsterdam]] [[1986]]

== Annèxas ==

=== Ligams extèrnes ===
* [[Fichièr:Grave of Vincent van Gogh.jpg|thumb|142x142px|right|... ''[[Latz e latz per l'eternitat...]]'' [[Auvers-sus-Oise]] ...]][[Fichièr:Www.gif|16x16px]]

*  [http://www.artcyclopedia.com/artists/van_gogh_vincent.html  Vincent van Gogh dins ''Artcyclopedia'']
*  [http://www.vangoghmuseum.nl Musèu Van Gogh d'Amsterdam]
*  [http://www.vggallery.com/ Galariá Vincent van Gogh]
*  [http://www.vangoghletters.org/vg/ Las letras d'en Vincent van Gogh en linha]

=== Ligams videografics ===
* [[Fichièr:Video.jpg|41x41px]]

* [http://www.youtube.com]
* sus **YouTube**... mai de ''[[6450]]'' documents subre en **Vincent van Gogh*' en picar coma clau *Vincent van Gogh''

### Nòtas e referéncias