Pesenàs

**Pesenàs** (prononciat: ) (en francés e oficialament: *Pézenas*) es una comuna occitana de Lengadòc. Situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon, comptava 7.789 abitants en 2022.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *villa Pedinatis*... *ecclesia S. Petri* en 990, *castel quem vocant Pedenaz*, cap a 1036, *castello de Pedenatis*, cap a 1059, *in Pedenas*, cap a 1076, *Pedenas*, *Pedenaz* en 1112, *ad castrum Pedenatii* en 1117, *castellum de Pedenas* en 1118, *Petrus de Pedenach* en 1131, *Petri de Pezenaz* en 1140, *S. Petri de Pezenatio* en 1147, *Ermengavus de Pezenacio et Poncius de Pezenaz* en 1150, *Petrus de Pedenaz* en 1151, *honore de Pedenaz* en 1154, *ad Pedenaz* en 1155, *ad Pezenacium* en 1158, *Pontius de Pedenatio* en 1160, *apud Pedenas* en 1170, *in camino Pedenacii* en 1175, *P. de Pezenas*, *de Pezenaz* en 1191, *ad Pedenacium* en 1199, *in castro Pedenati* en 1201, *castrum de Pedenatio*, *de Pedenacio* en 1209, *castri de Pedenacio* en 1270, *de Pezenas*, *de Perenas* en 1341, *castrum et comitatus Pedenacii* en 1368, *a Perenas* en 1380, *domus hospitalis S. Johannis de Pedenacio*, a la fin del sègle XIV, *la ville de Pesenas* en 1420, *Pezenas* en 1424, *Perenas*, *contat de Pessrenas* en 1426, *eglise de Pezennas* en 1518, *Pezenaz* en 1570, *Pézennas* en 1579, *Pezenas* en 1613, 1643, 1708, 1740-60, 1771, 1770-1772 (mapa de Cassini). 

D'unas grafias del sègle XIV e XV mòstran un rotacisme (confusion entre [z] e [r] en posicion intervocalica). Pesenàs es identificat tradicionalament amb lo nom de vila antica *Piscinae* (Plini, Ist. naturala), çò que sembla justificar lo gentilici francés *Piscénois*, mas aquela suposicion es en contradiccion amb las fòrmas medievalas e amb las règlas d'evolucion fonetica del lengadocian. En realitat, l'etime es **Pedenatis*, formacion probablament gallica, a partir del nom preceltic **Pédenu* de Pèine (aiga), que passa a costat de la vila, amb lo sufixe tonic *-àtis*. D'aprèp l'evolucion ulteriora, l'idronime èra accentuat sus la primièra sillaba.

Segon Dauzat, lo nom ven del riu Pèine, que Frank R. Hamlin, Dauzat e Rostaing pensan venir de **Pedenu* e Xavier Delamarre de **Petinā* (nom celtic)  (mas la vocala finala es dobtosa).

L'evolucion posteriora mòstra que lo nom del riu èra un proparoxiton (['pedena] o ['pedenu]), passat a un paroxiton, com es mormal en occitan (qu'a donat Pesena las Minas ([pe'zena]). L'accent tonic s'es desplaçat per Pesenàs ([peti'nate] > [peze'nas]), puèi que l'accent pòrta sul sufixe gallés *-ate*, *-ati*. 

Segon Xavier Delamarre, lo nom de l'aiga derivariá de *petinā* e lo nom es atestat *Pedene* en 1225 e lo nom de la vila de *petinate*, amb lo sens de « proprietat, ben de Petinā, l'aiga ; lo ben agricòla es doncas definit per sa localizacion en riba d'una aiga. La vocala finala supausada es benlèu diferenta.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments
thumb|upright|<center>Escalièr de l'otèl de Lacòsta ()</center>.
*La vila vièlha ten un sector salvagardat de 17 ectaras que compta mai de trente immòbles marcats o classats als Monuments istorics.

## Cultura
### Especialitat culinària
*Lo pastisson de Pesenàs
### Animal totemic
*Lo polin de Pesenàs

## Personalitats ligadas amb la comuna
* Molièra (1622-1673), comedian e dramaturg.
* Enric Rebol (1763-1839), quimista, geològ, òme politic. 
* Emili Masuc (1832-1905), òme de letras, autor de la Gramatica lengadociana.
* Pau Vidal de La Blacha (1845-1918) : geograf, paire de la geografia francesa modèrna.
* Loís Paulhan (1883-1963), pionièr de l'aviacion, 
* Boby Lapointe (1922-1972), autor-interprèt, actor e umorist.
* Paul Alliès (1945), professor onorari de Sciéncias Politicas a l'universitat Montpellhièr-1, òme politic.
* Claudi Alranc (1947), artista, autor, metor en scèna, contaire e cercaire.
* Daniel Villanova (1953), autor, umorist, comedian.
* Jacques Cœur (1395/1400 - 1456), mercant e banquièr.
* Enric II de Montmorency (1595-1632), filh d'Enric  de Montmorency, governador du Lengadòc.

## Ligams extèrnes
*  Pesenàs : Lo polin VOSTFR - Occitanica eAnem / CIRDOC

## Nòtas