Tonens

**Tonens** (*Tonencs* a l'Edat Mejana, *Tonneins* en francés) es una comuna agenesa situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània. Tonens es lingüisticament gascon .

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [tu'neŋs]. Las fòrmas ancianas son : *eccl. sancti Petri de Tounes* en 1153, *de Tonencs* en 1197, *homines de Toninge* en 1242-1255, *Tonenx*, *Tonenxs* en 1307-1317, *Toninge* en 1253, *Tuninges* en 1276, *Tonenx* en 1295, *domino de ecclesia de Tonenxs* en 1307, *r. Beate Marie et Beati Petri de Thonenx* en 1312, *villa de Toneys* en 1316, *St Pey de Tounenx* en 1317, *capella de Tonenx* en 1326, *de loco Toning*, en latin ?, en 1341, *Tonenx* en 1363, *lo borc dejus de Tonenxs* en 1363, *dominus de Tonenx* en 1420-1421, *burges Sancti Petri de Tonnenx* en 1457, *Tonneins* en 1469, *r. Sancti Petri de Thonenxt* en 1520, *B. Marie de Thonenchiis*, en latin, en 1520, *St Pierre, le bourg de Tonneins et N.D. du Mercadil*, en francés, en 1600, Memòris de Nicolas de Villars, *Tonneins dessous, annexe* (idem).

Ernèst Negre dens sa *Toponymie générale de la France* balha: *Tonencs* (1197), *Toninge* (1253), *Tonencs* (començ del s. XIV), deu nom de persona visigotic Tunno damb sufixe germanic au datiu-locatiu plurau *-ingen* romanizat en *-ingos*, que significava *a las tèrras*, o *a la gent* de Tunno. Es tanben l'explicacion de Dauzat e Rostaing, d'Astor e de Bénédicte Boyrie-Fénié. Astor, citat per B. Boyrie-Fénié, precisa qu'aqueth sufixe germanic correspón a *de*, damb lo sens « lo monde, las gens de ». L'evolucion deu sufixe es *-encs* (notat sovent *-enx* per los escribas), pui *-ens*. Bénédicte Boyrie-Fénié pensa que lo lòc de *Thonens* o *Tounens*, a Molinet, que correspón a l'emplaçament d'una *villa*, a la medisha explicacion. Mes, poiré tanben estar tanben un transferiment, motivat per la preséncia d'un natiu de Tonens. 

Lo -s final de Tonens es pas prononciat en occitan (lengadocian) nimèi en francés a Vertuèlh d'Agenés e Montclar (riba nòrd d'Òut), mas s'ausís a Santa Liurada (riba sud), c oma son muts los -s deu plurau.

## Istòria
La comuna de Tonens es la fusion, decretada en 1790, de las duas comunas de Tonens e Tonens Dessús. Au temporau, las duas comunautats existeishen dempuish au mensh lo s. XIII, e au començament deu s. XVII i avèva 3 borgs:
* **Tonens**, o Tonens Grand, o enqüèra Tonens Devath (*Tonneins-Dessous* en francés) èra la senhoria mei a l'oèst, damb la glèisa de Nosta Dama deu Mercadiu.
* Lo **Borg Sent Pèir** (atau dit en las costumas), o Tonens Petit, o enqüèra Tonens Dessús (*Tonneins-Dessus* en francés) èra la senhoria mei a l'èst, damb la glèisa de Sent Pèir.
* Enter lus dus èra lo borg de **Cujas**.
Los tres borgs eston cremats per las armadas reiaus en 1622. La reconstruccion comencèt en 1623 mès lo borg de Cujas n'estot pas mei mentavut.
## Eraldica

File:Blason fr Tonneins-Dessous (Tonneins, Lot-et-Garonne).svg|Escut atribuït a Tonens Grand per d'Hozier
File:Blason fr Tonneins-Dessus (Tonneins, Lot-et-Garonne).svg|Escut atribuït a Tonens Petit per d'Hozier
File:Blason_ville_fr_Tonneins_(Lot-et-Garonne).svg|Escut deus dus Tonens reünits


## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

* Estudi sobre lo parlar gascon de Tonens

## Nòtas