open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tinhac

**Tinhac** (*Tignac* en francés) es una comuna occitana del Comtat de Fois, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [ti'ɲak]. Las fòrmas ancianas son *Tiniago*, en 987 e 994, *Tinhaco*, en 1272 e 1273, *Tinhacum*, *Tinhac*, *Tinhaci*, *Tinhaco* en 1318-1325, *Tinhac*, en 1385 e 1390, etc.
Segon Dauzat e Rostaing, *Tinhac* s'explicariá per un nom latin d'òme, *Tennius* o *Tineius*, ambe'l sufixe *-acum* , latinizacion del sufixe gallés *-āco(n)*. Segon Negre, citat per Patrici Pojada, *Tinhac* ven del nom latin d'òme *Tennius*, ambe'l sufixe *-acum*. Segon Delamarre, *Tinhac* representariá le celtic *tiniācon*, nom de la proprietat de Tinios (vengut de **Tindo-* ?). Segon Felip Carbona, citat per P. Pojada, se lo *-ac* final èra *-at*, *Tinhac* poiriá èsser format sus de basc e representar *tin* « cima, punta », ambe'l sufixe de direccion *-at* (« en direccion de la cima »).
Patrici Pojada constata que totas las fòrmas ancianas son clarament en *-ac*, eretièr del sufixe d'apertenéncia galloroman *-acum*. Tinhac èra donc la proprietat de Tinios (= Tinius) o d'una autra persona de nom vesin e foneticament adaptat.

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton d'Ax; es ara del canton de *Haute Ariège* (en francés), donc de Nauta Arièja.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Tignac_mairie.JPG|L'ostal de comuna.
Tignac_monu.JPG|Le monument als mòrts.
Tignac_font.JPG|Le lavador.


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Arièja
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Urs (Arièja)

**Urs** (*Urs* en francés) es una comuna occitana del País de Fois, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *villam de Werz*, en 1074, *Yrcio*, en 1272, *Urs*, en 1373, *Urs (Lordat d' ~)*, en 1404, puèi, sense data fornida, *Ursautio*, *Urz*, *Utzs*, *Urg*. Las fòrmas son contradictòrias, mès *ors* es exclús , coma tanben d'interpretar *-s* finala coma un plural, e donc *Urs* coma lo plural del basque *ur*, « aiga ». La fòrma *Yrcio* de 1272 deu dejà representar *Ur-* e *Ursautio* es una latinizacion un pauc forçada, qu'empacha pas de percebre *-tio* coma l'expression d'una africada finala (*-tz* ?), en conformitat ambe d'autras finalas de la lista (*-cio*, *-z*, *-tzs*, *-g*). La varianta pus anciana *Werz* mòstra un diftongue [we-], [wɛ-], producte possible d'un ancian [ɔ-] e l'ensemble de las finalas fan possible la preséncia d'un *-c-* etimologic, seguit de *-i-* o de *-e-* (siquenon auriá donat una finala en [-k]). L'ensemble mena, ambe tota resèrva, a un derivat de **orco(s)*, un dels noms galleses del pòrc o puslèu del pòrc jove, o porcèl (gallés **orcos* = latin *porcus*). Coma los noms galleses que representan aquel animal son frequents en antroponimia, poiriá èsser un nom de persona (**Orcios*, **Orcius* en latin ? cf. Orçay, Orsay
Vaissís

**Vaissís** o **Vaishís**  (*Vaychis* en francés) es una comuna occitana del Comtat de Fois, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [baj'ʃis]. La grafia occitana es *Vaishís*, de preferéncia segon P. Pojada, o Vaissís. Las fòrmas ancianas son *alode de Vexis*, en 987, 994, *Vayssis*, en 1272, *Vaishis*, *Vaysshis*, *Vayshis* en 1318-25, *Vaixis*, en 1385 e 1390, *Vayxis* en 1445, etc . 
Ni Dauzat nimai los Féniés dison pas res de Vaishís. Segon Lemoine, citat per P. Pojada, lo nom vendriá de l'occitan *vaissa*, « avelanièr », mès l'autor admet qu'aquel mot es puslèu del Massís Central.
Segon Patrici Pojada, lo nom embarrassa los toponimistas. Las fòrmas ancianas son coërentas çaquelà e i a pas signe d'un *-ns* final, cal donc demorar a *-is*. Lo mot *vaissa*, benlèu vengut de la rasic prelatina **vax-* èra benlèu pus espandit dins lo passat ? E alavetz *Vaishís* poiriá èsser format sus aquela rasic ambe'l sufixe *-icium*, utilizat ambe'l albres per donar un sens de « plantacion ». Son de simplas ipotèsis.

## Istòria

## Administracion

 

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton d'Ax; es ara del canton de *Haute Ariège* (en francés), donc de Nauta Arièja.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Vaychis_mairie1.JPG|L'ostal de comuna.
Vaychis_mairie2.JPG|Paret de l'ostal de comuna.
Vaychis_vue1.JPG|Centre del vilatge.
Vaychis_eg.JPG|La glèisa Sant Miquèl.


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Arièja
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Joan Molinièr

thumb|Joan Molinièr
**Joan Molinièr** (en francés: *Jean Molinié*; Severac del Castèl, 10 de junh de 1868 – Severac del Castèl, 1 de junh de 1936) èra un politician occitan de Roergue que foguèt deputat d'Avairon de 1919 a 1936.

## Biografia
**Joan Molinièr** nasquèt en 1868 dins una vièlha familha d'avocats e juristas del Parlament, los Molinièr de Vilaplana. Èra lo rèirefelen d'Andrieu Monestièr, un engatjat volontari dins las armadas de la Revolucion, qu'èra vengut puèi oficièr de cavalariá, et arrière-petit-neveu du conventionnel Monestier, qui fut ami de Tallien et représentant de la Lozère. Joan Molinièr faguèt los estudis de medecina a la Facultat de París e venguèt puèi intèrn e assistent del surgian famós Péan, a l'espital de la carrièra de la Santat. Mai tard se'n tornèt al país ont exerciguèt la medecina de 1896 a 1919, e foguèt mètge de la Companhiá dels camins de fèrre del Miègjorn. Rayé des cadres à la suite d'un accident professionnel sus la voie ferrée, tornèt prendre de servici pendurant la Primièra Guèrra Mondiala, e sa professionalitat li faguèt recebre la crotz de cavalièr de la Legion d'onor e la Crotz de guèrra.

Escriguèt l'istòria de sa comuna nadiva, prefaciada per Maurice Barrès. Foguèt l'autor d'un libre que resumís plan sa doctrina politica: *Les bases de la tradition nationale*.

En 1902, se presentèt candidat a las eleccions legislativas dins la circonscripcion de Milhau. Pr'aquò, amb sonque 3.104 vòtes, capitèt pas de véncer lo deputat sortent, Maruèjols, l'ancian ministre, que n'obtenguèt 7.630.

Tornarmai, en 1914, sonque amassèt 7.294 vòtes contra 7.601 pel deputat sortent, Balitrand.

Pasmens foguèt mai astruc en 1919 que foguèt elegit sus la lista republicana de defensa nacionala e de progrès social que capitanejava lo general de Castelnòu, amb 20.224 vòtes per 36.597 votants, dins la 2a circonscripcion d'Avairon. Foguèt reelegit en 1924, sus la lista republicana de patz nacionala e de progrès social de Castelnau (qui ne sera pas réélu) avec 42.653 voix sur 86.398 votants. En 1928, le scrutin d'arrondissement ayant été rétabli, il est élu dans la circonscripcion de Milhau amb 7.764 vòtes per 11.348 votaires contra 4.995 per Balitrand, e reelegit en 1932 gràcias a 7.219 vòtes per 14.112 votaires contra 4.611 per Barsalon.
Laurenç Casassús

thumb|250px|Laurenç Casassús en 1918
**Laurenç Casassús** (en francés: *Laurent Cazassus*; Sent Gaudenç, 8 de març de 1862 – Sent Gaudenç, 11 de març de 1928) èra un politician occitan de Comenge que foguèt deputat de Nauta Garona de 1914 à 1919.

## Biografia
**Laurenç Casassús** nasquèt en 1862 dins una familha modèsta de Sent Gaudenç, son paire èra sartre. Comencèt a trabalhar coma clèrgue e a l'encòp contunhava d'estudis de drech que capitèt. En seguida venguèt avocat al tribunal de Sent Gaudenç e mai tard capitèt de venir bastonièr de l'òrdre.

Pivelat per la politica, foguèt elegit conselhièr municipal e cònsol de Sent Gaudenç, abans de dintrar dins lo Conselh general de Nauta Garona que ne venguèt puèi vicepresident.

Militèt dins lo Partit Republican Radical e Radicalsocialista que ne foguèt lo capolièr. Pasmens la lucha politica se faguèt aspra dins aquela circonscripcion que los radicals i èran plan minoritaris. Fracassèt mantun còp seguit a las eleccions legislativas, las del 23 de febrièr de 1908, dins la primièra circonscripcion de Sent Gaudenç ont obtenguèt pas, al primièr torn d'escrutin, que 2.215 voses sus 12.779 votants e se retirèt abans lo segond torn. A las dels 24 d'abril e 8 de mai 1910, dins la meteissa circonscriction, ont foguèt batut, al segond torn d' escrutin, amb 6.067 voses sus 12.840 votants, per M. Bougues, (esquèrra radicala) qu'obtinguèt 6.501 voses e foguèt elegit gràcia als sufragis de dreita.
Josèp Massabuòu

thumb|250px|Josèp Massabuòu en 1914
**Josèp Massabuòu** (en francés: *Joseph Massabuau*; Sent Ginièis d'Òlt, 27 de julhet de 1862 – Sent Ginièis d'Òlt, 14 d'octobre de 1939) èra un politician occitan de Roergue que foguèt deputat de 1898 a 1914 e mai senador d'Avairon de 1921 a 1930.

## Biografia
**Josèp Massabuòu** nasquèt en 1862 dins una vièlha familha del país que trabalhèt de contunh dins lo comèrci e l'industria. Son paire Felip Massabuòu, que venguèt puèi cònsol de la vilòta, èra un republican acarnassit e lo jove Josèp foguèt abalit dins aquesta tradicion politica.

Josèp faguèt d'estudis de drech e quand acabèt s'inscriguèt coma avocat a Espaliu, a mai se contunhava de trabalhar la vinha. Dintrèt puèi al Conselh general. Foguèt tanben president de la cambra consultativa de las arts e manufacturas de Sent Ginièis.
Joan Baptista Amat

thumb|250px|Joan Baptista Amat en 1932
**Joan Baptista Amat** (en francés: *Jean-Baptiste Amat*; Lairac de Tarn, 14 de julh de 1877 – Becièras, 9 d'agost de 1961) èra un politician occitan que foguèt deputat de 1928 a 1936 e puèi senador de Nauta Garona de 1936 a 1941.

## Biografia
**Joan Baptista Amat** nasquèt en 1877 al sen d'una vièlha familha de proprietaris agricòlas de Lairac. Faguèt los estudis segondaris e superiors a Tolosa. S'inscriguèt a la Facultat de medecina de la vila mondina e lèu venguèt un dels animadors de las joventuts radicalas. Venguèt doctor en medecina e s'installèt a Becièras, vila que coneissiá e apreciava dempuèi fòrça annadas. Gràcias a son saber prigond del campèstre e de las questions agricòlas, capitèt pro lèu de venir cònsol de Becièras, conselhièr d'arrondiment de Montastruc, e puèi president del conseil d'arrondiment de Tolosa. A las eleccions generalas dels 22 e 29 d'abril de 1928, ganhèt e venguèt deputat de la 3a circonscripcion de Tolosa al 2n torn d'escrutin amb 6.713 vòtes contra 5.243per son concurrent Bellet.

Se faguèt membre del grop republican radical e radicalsocialista e participèt a la Commission d'assegurança e de prevesença socialas e a la Commission de l'igièna. Raportèt la proposicion de lei de Bussat que tendiá a refortir los mejans per luchar contra la tuberculòsi (en 1929), lo projècte de lei tendent a modificar la lei del 19 de decembre 1917 relativa als establiments perilhoses e insalubres, la proposicion de lei de Raoul Brandon tendant a acordar lo secours de caumatge als artesans, obrièrs e emplegats que fan pas a un trabalh permanent (1931) e la proposicion de lei de Xavièr Valat relativa a l'institution d'un òrdre dels farmacians (1932). Depausèt mantuna proposicion de lei amb tòca de far beneficiar de l'ajuda de l'Estat los cultivadors del país tolosan victimas de las calamitats naturalas e s'avodèt pro particularament a l'equipament del campèstre e a la realizacion de las òbras d'adduccion d'aiga e d'electrificacion. Participèt a mai a la discussion del projècte de lei relatiu al comèrci dels blats (1929, 1931) e del projècte de lei referent a la viticultura e lo comèrci dels vins (1931).
Casco d'Agrís

right|thumb|Lo casco d'Agrís
Lo **casco d'[[Agrís]]**, o **casc d'Agrís** en lemosin, qu'ei un objècte descobèrt per escadença en mai de 1981 dens l'espeluga deus Perrats, a Agrís, en Charanta Occitana, près de la Ròcha Focaud, dens lo territòri deu pòble gau deus santons. La soa fabricacion que data deu miei deu sègle IV abC. Leugèrament restaurat, qu'ei expausat dens lo musèu de las bèras arts de d'Engoleime.
Dualisme

Lo **dualisme** estima que l'origina de l'univèrs se pòt trobar dins doas substàncias basicas o dos dieus. Tradicionalament, las religions dualistas evòcan una divinitat masculina e una femenina o ben un dieu benigne e un maligne (per exemple, lo maniqueïsme defend aquela tèsi).

Per extension, lo dualisme en filosofia es la cresença que prepausa que l'èsser uman a una partida fisica (còs) e una mentala o espiritala (arma).
Platon e Descartes son los representants caracteristics del dualisme tradicional .

## Dualisme platonic
Segon Platon, l'òme es un èsser format d'una arma immortala e divina, e d'un còs mortal e imperfèit qu'empresona l'arma. L'estat natural de l'arma es d'èsser separada del còs, de biais que lo còs sonque capita a la pertocar e la trebolar dins son desir de vertat e de saber.

## Dualisme cartesian
Segon Descartes, l'òme es una combinason de ment (substància pensanta) e còs (substància espandida). La ment a lo pensament per atribut essencial, qu'es liure e immaterial, en cambi lo còs es subjècte a las leis de la matèria. Las substàncias son alara diferentas e independentas una de l'altra.

## Dualisme teologic
Lo dualisme religiós apareis dins diferentas civilizacions anticas, coma China e Egipte, mas subretot Pèrsia. Sa religion, promoguda e reformada per Zaratostra vèrs lo sègle VI AbC., establís un principi divin del ben, Ormuz o Ahura Mazda, e un altre del mal, Ahriman. Aquelas formas del dualisme se tornan trobar dins l'orfisme (sègle VI AbC.), dins lo gnosticisme (sègle II AbC.), dins lo maniqueïsme, dins la doctrina gnostica-maniquèa de Priscillian, e fins a l'Edat Mejana, dins las doctrinas dels bogomils e catars. La mai influenta d'aquelas doctrinas, aprèp lo mazdeïsme de Zaratostra, foguèt lo maniqueïsme.

### Traches comuns
En linhas generalas, las doctrinas dualistas convergisson dins los traches seguents: lo principi del *Ben* es identificat amb la *Lutz* e *l'Esperit*; lo principi del *Mal* amb las *Tenèbras* e la *Matèria*, o amb lo diable o demòni (maniqueïsme). La matèria es gratuita, marrida, e principi del mal; o alara creada per un demiürg diferent del Dieu bon (gnosticisme de Marcion), o pel diable, principi del mal (Priscillian) rigorista e extremista; o alara justifican la relaxacion: perque es pas possible de resistir al principi del mal qu'inclina a pecar, e es aquel principi, non pas la persona, qu'es responsable del pecat.

## Vejatz tanben
* Gnosticisme
* Catarisme
* Maniqueïsme
* Bogomilisme
* Priscillianisme
* Marcionisme
* Zoroastrisme
* Dualisme de proprietats
Bartolomé Casaus

thumb|250px|Bartolomé Casaus/de las Casas
**Bartolomé Casaus**, mai conegut jol nom de **Bartolomé de las Casas** (Sevilha, 24 d'agost de 1484 - Madrid, 17 de julhet de 1566) foguèt un fraire dominican andalós del Reialme de Castelha, cronista, teologian, avesque de Chiapas (Mexic) que prenguèt la defensa dels indians d'America. Son nom d'ostal vertadièr **Casaus**, espanholizat e ennoblit en **de las Casas**, a generat la teoria que podiá èsser catalan, mentre que d'autres li donan una origina occitana, probablament lemosina.

## Biografia

**Bartolomé Casaus** nasquèt a Sevilha en 1484, probablament lo 16 de novembre. De sègles de tradicion situavan sa naissença anteriorament, en 1474. Pasmens, dins las annadas 1970 de cercaires que fasián de recercas dins d'archius demostrèron que la data èra incorrècta, aprèp d'aver descobèrt dins l'Archiu General de las Indias records of a contemporary lawsuit que demostrèt qu'èra nascut una decada mai tard que çò que se pensava. De biografs e autors posteriors an generalament acceptat e utilizat aquesta revision. Son paire Pedro Casaus èra un mercadièr e se pensa generalament que la familha èra descendenta d'una de las familhas occitanas qu'avián emigrat per fondar la vila de Sevilla. Segon un biograf sa familha èra d'origina jusieva convèrsa, encara que d'autres descrivon la familha coma de crestians qu'avián emigrat d'Occitània., pasmens l'istorian catalan Jordi Bilbeny pensa que Bartolomé e sa familha podián èsser catalans. Pr'amor del testimoniatge del biograf de Casaus, Antonio de Remesal, se creguèt tradicionalament que Bartolomé de las Casas estudièt en licéncia a Salamanca, pasmens aqueles estudis jamai apareisson pas mençonats dins los escriches del fraire. En 1507, quand èra encara adolescent, viatgèt a Roma ont aguèt l'escasença d'èsser present al Festival de Flaütas.

## Referéncias

## Ligams extèrnes
*  Mirror of the Cruel and Horrible Spanish Tyranny Perpetrated in the Netherlands, by the Tyrant, the Duke of Alba, and Other Commanders of King Philip II
Lista dels primièrs ministres de Tatgiquistan

thumb|220px|blason de Tatgiquistan.
Lo primièr ministre de Tatgiquistan es lo cap del consèlh de Ministres del país, e n'es pas son cap de govèrn. Vaquí la lista dels primièrs ministres de Tatgiquistan aprèp l'independéncia, en 1991.

## Vejatz tanben
* Lista dels presidents de Tatgiquistan
Zaratostra

[thumb|250px|Fragment de ''L'Acadèmia d'Atenas'', de [Raffaello Sanzio|Rafael (1510). Lo personatge amb l'esfèra celèsta a la man es identificat a Zaratostra, mas tanben poiriá representar lo geograf Estrabon.]]

**Zaratostra** (de l'avestic Zaraθuštra) o **Zoroastre** (latinitzacion del grèc ancian Ζωροάστρης) foguèt un profèta (*Mantran*) e poèta de la Pèrsia antica, fondator de la religion nomenada zoroastrisme.

Es considerat coma un personatge istoric mas se coneis pas vertadièrament lo luòc de naissença o l'epòca ont visquèt.

En se basant sus las analisis lingüisticas del libre dels imnes *Gatha*, partida de l**[[Avesta]]'' ont se considèra qu'intervenguèt personalament, pensam que visquèt vèrs 1000 anys AbC.

Tot çò que se sap de Zaratostra ven dels escriches religioses del zoroastrisme: l**Avesta* o la tradicion.

Lo luòc de naissença poiriá èsser lo nòrd-èst d'[[Iran]] o [[Bactra]], uèi [[Balkh]], en [[Afganistan]].

Filh del prèire Porushaspa (de la familha dels Spitama), quand Zaratostra aviá 20 ans aguèt una experiéncia religiosa que li apareguèt lo Senhor de la saviesa e divinitat del ben [[Ahura Mazda]] (o Ormazd), que li transmetèt l'òrdre de combatre lo prince del mal, [[Ahriman]].

La religion qu'aquel fondèt deviá influir sus totas las religions monoteïstas posterioras; [[judaïsme]], [[cristianisme]] e [[islam]].

== Evocacion de Zaratostra ==

* Citacions dels ancians coma [[Platon]] e [[Plini lo Vièlh]].
* Figura simbolica dins la [[francmaçonariá]], apareis dins l'opèra de [[Mozart]] *La Flaüta encantada*.
* Reinterpretat per [[Nietzsche]] dins l'òbra *Antau parlava Zaratostra''.

## Ligams extèrnes
* Taringa.net 
* Filosofia
John Barnes

**John Barnes** (n. en 1957) es un escrivan american de sciéncia-ficcion. Après d'estudis a l'Universitat Washington e a l'Universitat de Montana, obtenguèt un doctorat en teatre a l'Universitat de Pittsburgh. Ensenha lo teatre dins l'estat de Colorado.

Demèst son òbra, una tièra de romans (*A Million Open Doors*) se passa en partida dins una vila sonada *Nou Occitan* que viu segond una reconstitucion de la cultura dels trobadors.

## Òbras
### Century Next Door
**[[Orbital Resonance (novel)|Orbital Resonance]]* (1991)
**[[Kaleidoscope Century]]* (1995)
**[[Candle (novel)|Candle]]* (2000)
**[[The Sky So Big and Black]]* (2002)

### Thousand Cultures
Es aquela tièra qu'utiliza lo nom "Nou Occitan".
**[[A Million Open Doors]]* (1992), revirat en francés *Passerelles pour l'infini* (1999), en alemand *Eine Million offener Tore* (1996), en italian *Un milione di porte* 
**[[Earth Made of Glass]]* (1999)  
**[[The Merchants of Souls]]* (2002) 
**[[The Armies of Memory]]* (2006)

### Time Raider series
**[[Wartide]]* (1992)
**[[Battle Cry (John Barnes novel)|Battle Cry]]* (1992)
**[[Union Fires]]* (1992)

### Timeline Wars series
**[[Patton's Spaceship]]* (1997)
**[[Washington's Dirigible]]* (1997) 
**[[Caesar's Bicycle]]* (1997)
**[[Timeline Wars]]* (1997) (omnibus volume)

### Jak Jinnaka
**[[Duke of Uranium]]* (2002)
**[[A Princess of the Aerie]]* (2003) 
**[[In the Hall of the Martian King]]* (2003)

### Daybreak
**[[Directive 51 (novel)|Directive 51]]* (2010)
**[[Daybreak Zero]]* (2011)
**The Last President* (2012)

### Autres
**The Man Who Pulled Down the Sky* (1987)
**Sin of Origin* (1988)
**Mother of Storms* (1994)
**Encounter With Tiber*, amb Buzz Aldrin (1996)
**One For the Morning Glory* (1996)
**Apocalypses & Apostrophes* (1998) (nòvas)
**Finity* (1999)
**The Return*, amb Buzz Aldrin (2001)
**Gaudeamus* (2004)
**Payback City]]* (2007) (thriller, escrich en 1997)
**Tales of the Madman Underground: An Historical Romance, 1973* (2009) (pas de sciéncia ficcion)

## Ligam extèrne
*2008 Entrevista sul site HardSF (en anglés).

## Referéncias
Edicions Talvera

Las **Edicions Talvera** es un ostal d’edicion occitan que prepausa de reedicions de tèxtes e mai d'òbras lexicologicas recentas, en occitan emai dins d’autras lengas. Foguèt creat en 2009 per Joan Francés Blanc.

Propausa per ara cinc colleccions tematicas.

Dins la colleccion "Primadièrs" torna publicar de tèxtes ancians qu'atestan de l’utilizacion dels mots *occitan* e *Occitània* pels sègles passats: es notadament l’editor del libre en francés de Jean Pierre Camus, *Les récits historiques ou histoires divertissantes entremeslées de plusieurs agréables rencontres & belles réparties* que s'i legís tre 1644 lo nom *Occitanie* e l'adjectiu *occitain* en francés.

## Ligam extèrne
* Site oficial de l’ostal d’edicion   
* Blòg oficial de l’ostal d’edicion  

## Referéncias
Bordèras (Hauts Pirenèus)

**Bordèras** o **Bordèras d'Eishés** (*Bordères-sur-l'Échez* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [bour'dèroh] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : *Borderes* en 1149 e 1209, *de Borderiis*, en latin, en 1205 e en 1247, etc, *Borderas* en 1247, *Borderas* en 1429, *Borderes* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).

Segon Dauzat, *Bordèras* qu'ei, damb lo sufixe *-èra*, eretat deu latin *-ella*, lo mot *bòrda*, d'origina probablament germanica, qui avè lo sens de « cabana », « ostau petit », puish qui prengó lo que coneishem . Lo sufixe que seré *-aria* peus Féniés [foneticament, qu'ei tanben possible] e per era soa valor collectiva, qu'explicaré lo sens de « vilatge » .

Segon Negre, lo nom qu'ei format de l'occitan bòrda, dab lo sufixe diminutiu *-èla* (?) > *-èra*, au plurau, per un sens globau de « petitas bòrdas ».

Segon Robert Aymard (après Palay), lo sens qu'ei « grop de bòrdas (ostau agricòla). Qu'ei un mot d'origina germanica, *bort*, « pòst, acès de husta ».

Segon Miquèu Grosclaude, *Bordèras* qu'ei equivalent au gascon *bordèras*, diminutiu de *bòrdas*, dab lo sufixe *-ellas*. L'idèa de Palay, « ensemble de bòrdas » qu'ei ua error. Lo sens prumèr d'aqueth mot germanic qu'ei « pòst », e après « cabana de pòstes », puish « petita abitacion rurau ». *Bordères* qu'ei donc « las petitas casas; lo sens de « granja » que sembla mei recent.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deths Hauts Pirenèus

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bauma de las Moradiás

La bauma preïstorica de **las Moradiás**  se tròba a Marton, dins la Charanta Occitana, a  au sud-oest de Montberol e  au sud-est d'Engoleime, dins la vau de Bandiat.

## Descripcion
Se situa en riba mança de Bandiat. Es una bauma labirintica pertusada per Bandiat durant sas cregudas.

## Istoric
Fuguet cerchada en 1875 per S. Dulignon-Desgranges. Sas nòtas indican la preséncia dau rèn.

## Referéncias
Marton

**Marton** o **Martom** (*Marthon* en francés) es una comuna de la Charanta Occitana. Administrativament, aperten au departament de Charanta e a la region de Novela Aquitània.

## Geografia

### Comunas limitròfas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 


## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
*  - ''; au segle XVIII (Cassini).
## Istòria
Sieti de baroniá en 1789, emb 10 parròfias (o partidas) dependentas e 4 enclavas.

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

## Luecs e monuments
* la Bauma de las Moradiás

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes
* Comunas de Charanta
### Liams externes

## Nòtas e referéncias
Esclarmonda

**Esclarmonda** es un prenom femenin occitan.

## Origina
La primièra *Esclarmonda* coneguda foguèt Esclarmonda de Fois, filha de Rogièr Bernat Ièr de Fois e Cecília de Besièrs,  principala defensora del catarisme. Segon lo trobador Guilhèm Montanhagòl, lo nom de *Esclarmonda* significa *aquela qui balha claretat, esclar dins lo mond*. En aquel sens, aquela interpretacion se pòt tanben ligar a la doctrina catara, que la lutz e la puresa son d'elements destacats per lo dessús de l'escuretat e l'ombra.

Autras variantas: *Esclarmunda*, *Esclaramunda*.

## Difusion

Pendent l'edat mejana foguèt un prenom abitual entre las dònas de la noblesa de la Corona d'Aragon e los estats d'Occitània, mas malgrat que s'escampèt per autres estaments mai basses arribèt pas a se consolidar coma prenom popular en occitan al delà de l'edat mejana. Totun, en catalan malhorquin donèt luòc al nom comun, uèi arcaïc, de *esclamonda*: femna qu'òbra baujament, sens entendement.

Versions en d'autrəs lengas :
*catalan: Esclarmonda 
*francés: Esclarmonde
*espanhòl: Esclaramunda

Jules Massenet dins lo sègle XIX compausèt un opèra fòrça celèbre amb aquel nom Esclarmonde. D'autre biais, lo cantaire occitan Patric faguèt una cançon consacrada a Esclarmonda de Fois apelada *Esclarmonda*.

## Festa onomastica

La celebracion onomastica catolica del prenom *Esclarmonda* es lo 22 d'octubre en onor de la beata mercedària Esclarmonda de Fois, reina consòrt de Malhòrca.

## Istòria

*Esclarmonda de Fois, princessa de Fois e defensora del catarisme
*Esclarmonda de Fois, reina de Malhòrca

## Referéncias
Calelhon

**Juliana Seguret** (de son nom de naissença **Juliana Fraisse**; en francés *Julienne Séguret* e anteriorament *Julienne Fraysse*), mai coneguda per son escais **Calelhon** (Privasac, 26 de novembre de 1891 – Fau de Nuces, 23 de mai de 1981) foguèt una escrivana e regenta occitana de Roergue. Èra l'esposa de l'escrivan Eugèni Seguret.

## Biografia
**Juliana Fraisse** nasquèt en 1891 dins la bòria d'una familha pagesa modèsta de Privasac. S'interessèt lèu a la lenga occitana, a sa cultura e mai que mai a sos contes e legendas. Aprèp aver estudiat a l'Escòla Normala venguèt regenta e ensenhèt a Liamonton de Cantoenh e puèi a Complibat ont coneguèt un dels escrivans occitans mai famoses de Roergue, Enric Molin. 
Foguèt gràcias a Molin, que portèt son amic Eugèni Seguret a Complibat, que Juliana Fraisse faguèt la coneissença de son futur marit. Totes dos se maridèron en 1922 e amassa aguèron quatre enfants. Foguèt puèi professora de letras a l'Escòla Normala de Rodés de 1929 a 1949.
Participèt activament a la revista del país, *[[Lo Grelh Roergàs]]*, qu'aviá fondada amb son marit e Enric Molin en 1922 e que ne venguèt e demorèt probablament la mai ferventa collaborairitz e aparaira. Foguèt gràcias a ela que l'escrivan Joan Bodon ne venguèt membre quand començava a escriure qualques poèmas en occitan. L'11 de març de 1928 amb son marit publiquèron un article "La langue d'Oc à l'école" dins lo *Journal de l'Aveyron* que presentava lo manifèst de La liga per la lenga d'òc a l'escòla. Foguèt una de las personas mai presentas dins la defensa de l'occitan amb sos amics Prospèr Estieu, Antonin Perbòsc, l'abat Salvat...
Escriguèt sas primièras òbras (*Molins d'un còp èra* en 1928 e puèi *Nanet del rampalm* en 1933) amb son espós abans d'escriure soleta. Ganhèt divèrses prèmis als Jòcs Florals.

Dins sos darrièrs jorns trabalhava a la traduccion francesa de sos darrièrs poèmas qu'aviá mandat al *Grelh Roergàs*. Sa vida s'escantiguèt lo 23 de mai de 1981 dins son ostal de Fau. Aqueles poèmas espeliguèron postumament jol títol *La tèla del temps* amb d'illustracions de sa filha Anna Maria.

## Òbras
* *Molins d'un còp èra* (1928), escrich amb E. Seguret.
* *Nanet del rampalm* (1933), escrich amb E. Seguret.
* *Reclams d'Omar Kayyam* (1938)
* *Lo temps perdut* (1967)
* *Los contes del papanon* (1971)
* *Lo pan tendre* (1976)
* *Lo païs negre* (1977)

## Referéncias
Païsatge dins la nèbla

**[[Païsatge dins la nèbla]]** (***[[Τοπιο στην Ομιχλη]]***, *Topio stin omikli*...) es un filme de Theo Angelopoulos realizat en 1988.
## Sinòpsi
Voula e lo siu fraire Alexandros vénon cada jorn a la gara d'Atenas per s'agachar partir los trens.D'un jorn pr'aquò decidisson de ne prene un... Sens argent nimai papièrs daissan lo lor ostal per se n'anar veire lo lor paire que pas jamai lo coneguèron e que segon çò ne diguèt la lor maire viu endacòm en Alemanha...

Ne poirem puèi seguir la lor trevança en per Grècia tota, de rescontres en rescontres e de trens en trens.... fins que n'abasten eles al cap del lor sòmi que venguèt lo nòstre, batèc apuèi batèc, visual e musical, lo lor grand baticòr vital.

## Generic
### còla tecnica
* *assistent realizator*: Takis Katselis

* *engenhaire del son*: Marinos Athanasopoulos

* *maquilhatge*: Stella Votsou

### Interprèts e personatges
* Michalis Zeke : *Alexandros*
* Tania Palaiologou: *Voula*
* Stratos Tzortzoglou: *Orestes*
* Vasilis Kolovos: *lo camionaire*
* Ilias Logothetis : *Gavianòla*
* Mihalis Giannatos: *lo cap de gara* 
**...**

## Analisi
## Citacions
*... " ***[[A la debuta, n'èra tot Caòs... a la debuta n'èra tot caòs... E puèi i aguèt la Lutz...]]*** "  ...
**...  " ***[[Aguèssi cridat, qual m'auriá ausit d'a l'Armada dels Àngels]]*** "...
*** " ***[[N'es sempre aital lo primièr còp, solitariona... solitariona, n'es sempre aital lo primièr còp... Ne còrbategas fins a lo te traucar.N'es sempre aital lo primièr còp, solitariona.N'as las cambas que tremòlan... que n'as enveja de te morir...]]*** " ...

## Prèmis e guerdons
** 1988 ***[[Leon d'Argent]]*** del *[[Melhor realizator]]* a la **[[Mòstra de Venècia]]
* [[1988]]: ''[[Prèmi CICAE]]''
* [[1988]]: ''[[Prèmi OCIC]]''
* [[1988]]: ''[[Prèmi Pasinetti]]'' 
* [[1988]]: ''[[Prèmi Sapienza Università di Roma]]''
* [[1988]]: ''[[Prèmi Sergio Trasatti]]''
* [[1988]]: ''[[Prèmi Felix]]'' del ''[[melhor filme europèu]]''
* [[1988]]: ''[[Hugo d'Aur]]'' a la ''[[melhora mesa en scèna]]'' del [[Festenal de Chicago]]
* [[1989]]: ''[[Prèmi Interfilme del Forum del Nòu Cinèma]]'' a la **Berlinale**

== Bibliografia ==
== Discografia ==
* [[Eleni Karaindrou]]: ''Music for films''... EMC Records 1429

== Vejatz tanben ==
* 
* [[Theo Angelopoulos]]
== Ligams extèrnes ==
*   [http://french.imdb.com/title/tt0096288/combined   Païsatge dins la nèbla sus IMDb...]
== Ligams videografics ==
* 

* [https://web.archive.org/web/20190528045325/http://www.youtubre.com/]

** sus **YouTube**... mai de ''[[1070]]'' documents sus **YouTube*' en picar coma clau *Landscape in the Mist''

## Nòtas & referéncias
Lista dels presidents de Sud-Africa

Segon la constitucion actuala de Sud-Africa, lo **President de la Republica d'Sud-Africa** es lo cap d'Estat e cap de govèrn del país. De 1961 a 1984, la foncion de president èra onorifica. Lo poder èra assumit pel cap del govèrn, lo primièr ministre. A partir de 1984, la foncion de primièr ministre foguèt abolida e lo president venguèt lo cap de l'executiu.

Durant lo periòde d'apartheid (1961 a 1994) lo cap d'Estat de Sud-Africa èra nomenat **President d'Estat** (*State President* en anglés o *Staatspresident* en Afrikaans). De 1994 fins a uèi lo títol es simplament **President**.

La Republica de Sud-Africa succediguèt a l'Union Sud-Africana lo 31 de mai de 1961. 

## Presidents de Sud-Africa (1961 fins a uèi)

## Referéncias
Eugèni Seguret

**Eugèni Seguret** (en francés: *Eugène Séguret*; Perpinhan, 1896 – Fau de Nuces, 1956) foguèt un pintor e poèta occitan. Èra l'espós de l'escrivana Calelhon. Amiga de la familha, la cantaira roergassa Emma Calvé li aviá balhat l'escais de "felibre dels uèlhs blaus".

## Biografia
Nascut a Perpinhan mas abalit a Rodés, **Eugèni Seguret** èra lo filh e felen de postièrs rurals roergasses del costat de son paire mentre que sa maire èra catalana. Coneguèt l'escrivan Enric Molin durant la Primièra Guèrra Mondiala e venguèron d'amics inseparables. Foguèt Molin que li faguèt conéisser Juliana Fraisse, que mai tard se diriá Calelhon e qu'èra en aquel temps regenta a Complibat. En 1921 fondèron totes tres Lo Grelh Roergàs. Se maridèron en 1922 e aguèron quatre enfants. Escriguèt qualques òbras amb lo pseudonim de Colin Muset e recebèt qualques guerdons als Jòcs Florals. Trabalhava dins una banca.
Făgăraș

**Făgăraș** (romanés), **Fogaras** (ongrés), **Fogarasch** (alemand), es una vila de Transilvània en Romania, dins lo județ de Brașov, qu'a lo títol de municipi, coma Brașov. Comptava 34 034 abitants en 2005.

Istoricament es lo municipi (centre administratiu locau) romanés, mentre que Brașov èra un municipi saxon e multietnic dau mesme județ, çò qu'explica lo fach que i a dos municipis per aqueu județ, mai si considèra que Brașov coma capluec.

Si situa sus la rota que mena de Brașov a Sibiu e joguèt un ròtle estrategic important, en particular per son castelar. Entre lei doas guèrras mondialas, Făgăraș siguèt lo capluec dau județ de Făgăraș.
Sighișoara

**Sighișoara** (*Schäßburg* en alemand, *Schäsbrich* en saxon de Transilvània, *Segesvár* en ongrés, *Castrum Saxorum* en latin) es una vila e una municipalitat de Transilvània en Romania. Comptava 32 570 abitants en 2007. Lo centre istoric de la vila s'inscriu au patrimòni mondiau de l'UNESCO.
Târgu Mureș

**Târgu Mureș** (prononciacion en romanés: [ˈtɨrɡu ˈmureʃ]), que si pòu ortografiar tanben **Tîrgu Mureș** (*Marosvásárhely* en ongrés, *Neumarkt am Mieresch* en alemand) es una vila de Romania (145 943 abitants en 2007) que si situa au centre de Transilvània. Es lo capluec dau județ de Mureș e la 16ena vila mai importanta de l'estat.
Zalău

**Zalău** (*Zilah* en ongrés, *Zillenmarkt* en alemand, *Waltenberg* a passat temps) es una municipalitat e una vila de Transilvània en Romania, capluec dau județ de Sălaj, dins la region de desvelopament dau Nòrd-Oèst. Comptava 63 642 abitants en 2007.
Oradea

**Oradea** (*Nagyvárad* en ongrés, *Großwardein* en alemand, גרויסווארדיין en yiddish, *Varat* en turc, *Gran Varadino* en italian) es una vila de la region de Transilvània, dins la província istorica de Crișana, en Romania. Es lo capluec dau județ de Bihor que si situa dins la region de desvelopament dau Nòrd-Oèst. Oradea es una dei vilas mai prospèras de Romania.
Borș (Bihor)

**Borș** (prononciacion en romanés : ['borʃ] ; *Bors* en ongrés) es una comuna romanesa dau județ de Bihor en Transilvània, dins la region istorica de Crișana e dins la region de desvelopament dau Nòrd-Oèst. Comptava 3 489 abitants en 2007 amb una gròssa majoritat ongresa (en 2002 representavan 92,7% de la populacion ambé 6% de romanés e 0,9% de ròms).
Turda

**Turda** (*Torda* en ongrés, *Thorenburg* en alemand, anciana *Potaissa* dàcia) es una vila de Transilvània en Romania, dins lo județ de Cluj. Turda s'atròba a 30 km au sud-èst de Cluj-Napoca.
Gilău

**Gilău** es una comuna de Transilvània en Romania, dins lo județ de Cluj. La comuna s'atròba a aqeraquí 15 km a l'oèst de Cluj-Napoca e si dessèrve per la rota E60 e per l'autorota A3.

Comptava 8 246 abitants lo 1er de julhet de 2007.
La Garda

**La Garda** pòt èsser:

* La Garda, comuna d';
* La Garda e La Garda e Haishan, comunas de ;
* La Garda, ua comuna de  ;
* La Garda, ua comuna deus  ;
* La Garda,  comuna carcinòla de  ;
* La Garda, ua comuna de  ;
* La Garda de Lauragués, ua comuna de Lauragués ().
Lobens

**Lobens** pòt essèr:

* Lobens, ua comuna d',
* Lobens, ua comuna de ,
* Lobens de Lauragués, ua comuna de Lauragués ().
Lista dels primièrs ministres d'eSwatini

thumb|250px|Blason d'eSwatini.
Lo primièr ministre es lo cap de govèrn d'eSwatini. Aquesta es la lista dels primièrs ministres del país, de 1967 fins a uèi.
Francés Pelós

**Francés Pelós** (en grafia classica ; eu signèt **Frances Pellos**) foguèt un matematician e un escrivan de lenga occitana originari de Niça. Es l'autor dau *[[Compendion de l'Abaco]]* lo premier libre estampat en occitan (a Turin, en 1492).

Robèrt Lafont ne'n faguèt una edicion amb un estudi. Per eu, la lenga de Pelós es a l'encòp classica e niçarda.

Sobre Pelós sabem solament çò que marquèt a la fin de son òbra :

*Complida es la opera, ordenada e conclida*
*Per noble Frances pellos, citadin de Nisa,*
*Laqual opera a fach, primo ad laudem del criator*
*Et ad laudour de la ciutat sobredicha,*
*Laqual es cap de Terra Nova dn Provensa,*
*Contat es renomat per la terra universsa.*

Lafont, lo sabent noble e originari de Niça, faguèt de recèrcas genealogica e, per eu, Pelós seriá membre de la familha dei Pellosio, de l'escut "d'aur ambé l'ors passant de sable".

Quauqueis ans après, Joan Francés Fulcònis escriguèt un tractat d'aritmetica, la *Cisterna Fulconicra*, inspirada dau *Compendion* (dins son edicion, Rogièr Rocca et Romieg Gastaglia mostrèron que la similitud d'exemples numerics de Fulcònis ambé Pelós podiá pas èstre lo fruch de l'azard) mais sensa citar son predecessor.

## Bibliografia
* Pellos, Francés - Lafont, Robert. *Compendion de l'abaco*. Montpelhier : Universitat de Montpelhier, 1967.
* Fulconis, Jouan-Francés. *La Cisterna fulconicra*. Niça : Lou Sourgentin, 1996.
Aigardent

L’**aigardent** () es una bevenda alcolica obtenguda per la destillacion dels produchs leguents de la fermentacion alcolica.
Blancafort

**Blancafort** o **Blancafòrt** pòt èsser :

* Blancafort, comuna francesa de 
* Blancafòrt, comuna francesa de 
* Blancafòrt, comuna francesa de 
* Blancafòrt de Briolance, comuna francesa d'
* Blancafort, un municipi de la província espanhòla de Tarragona dins la Generalitat de Catalonha.
Allainville (Ivelinas)

**Allainville** es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Ivelinas e la region d'Illa de França.
## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
### Bibliografia
### Articles connèxes
### Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
L'Absie

**L'Absie** es una comuna peitavina, situada dins lo departament de las Doas Sèvras e la region de Peitau-Charantas.
## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lhuecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams internes
### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Assainvillers

**Sainvilé** en picard (*Assainvillers* en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
## Geografia

Vilatge rural picard del Santerre, situat a 4&nbsp;km al sud-es de Montdidier, sul anci&agrave; traçat de la rota nacionala 35 (actuala RD 935)

Village rural picard du Santerre, situé à 4&nbsp;km au sud-est de Montdidier, sur l'ancien tracé de la route nationale 35 (actuelle RD 935)

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

De nombrosas traces de fondacions ancianas an #èsser d'amassadas en la municipalitat

La capèla Santa-Geneviève, citada l'an 1301, i aguèt destruit l'an 1768

De nombreuses traces de fondations antiques ont été trouvées dans la commune

La chapelle Sainte-Geneviève, citée en 1301, fut détruite en 1768

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Arvillers

**Arvili** en picard (*Arvillers* en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
## Geografia

Bourg Rural picard del Santerre, situat près del anciana via romaine dicha Cauçada Brunehault, constituenta la anciana rota nacionala 334 (actuala RD 934). La municipalitat es a 30&nbsp;km al sud-es de Amians e 11&nbsp;km de Roye.

Lo anciana comuna de Saulchoy-sus-Davenescourt a #èsser ligada a la municipalitat l'an 1965.

Bourg rural picard du Santerre, situé à proximité de l'ancienne voie romaine dite Chaussée Brunehault, constituant l'ancienne route nationale 334 (actuelle RD 934). La commune est à 30&nbsp;km au sud-est d'Amiens et 11&nbsp;km de Roye.

L'ancienne commune de Saulchoy-sur-Davenescourt a été rattachée à la commune en 1965.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

S'es descobèrt en la municipalitat una pigassa-marteau en ròca dura perfor&eacute;e, aital coma las traces de doas villas gallo-romaines

Lo vilatge e la glèisa an #èsser incendiats pels Espanhòls l'an 1653

On a découvert dans la commune une hache-marteau en roche dure perforée, ainsi que les traces de deux villas gallo-romaines

Le village et l'église ont été incendiés par les Espagnols en 1653

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Bettembos

**Bétimbo** en picard (*Bettembos* en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

Lo luòc semblari&aacute; ancian, perque s'i i auri&aacute; trobat , de las monedas e de las poteries gallo-romaines.
Qualques fondacions apareisseri&aacute;n provenir d'una anciana abbaye.

Le site semblerait ancien, car on y aurait trouvé des , des monnaies et des poteries gallo-romaines.
Des fondations paraîtraient provenir d'une ancienne abbaye.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bettencourt-Saint-Ouen

**Bétincourt-Saint-Ouin** en picard (*Bettencourt-Saint-Ouen* en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.

## Geografia

Bettencourt-Sant-Ouen a adaigat per la Nièvre, afluent de la Soma.

Bettencourt-Saint-Ouen est arrosé par la Nièvre, affluent de la Somme.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

Ciutat l'an 1150.

La distincion levava de Picquigny.

Castèl destruit cap a 1760.

A la fin del , la municipalitat s'escrivi&aacute; **B&eacute;thencourt Sant Ouin**.

Cité en 1150.

La seigneurie relevait de Picquigny.

Château détruit vers 1760.

À la fin du , la commune s'écrivait **Béthencourt Saint Ouin**.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Biaches

**Biache** en picard (*Biaches* en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
## Geografia

Bourg picard De la *Anautita vall&eacute;e de la Soma*, separat de P&eacute;ronne per la Ordena (fleuve) e lo Canal de la Soma, desservi per la *rota de la vall&eacute;e de la Soma* (RD1).

Coss&iacute; tota l'aglomeracion de P&eacute;ronne, la municipalitat es facilament accessibla per las ancianes RN 17 (RD 917 e 1017), RN 29 (RD 1029), aital coma per las autoroutes  e .

Bourg picard de la *Haute vallée de la Somme*, séparé de Péronne par la Sòma (fleuve) et le Canal de la Somme, desservi par la *route de la vallée de la Somme* (RD1).

Comme toute l'agglomération de Péronne, la commune est aisément accessible par les anciennes RN 17 (RD 917 et 1017), RN 29 (RD 1029), ainsi que par les autoroutes  et .

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

Pendent la Primièra Guèrra mondiala, Biaches, en sortint sus la Soma, #èsser lo teatre d'operacions d'una escassa viol&eacute;ncia.

Pendent la Batalha de la Soma de 1916 la Maisonnette, proprietat sus las nautors de Biaches en dominant P&eacute;ronne #èsser preses e represes en lo moment de combats acarnissats aperaqu&iacute; 7 fes de part e d'autra.

S'es calculat #qu'a queigut sus aquela zòna mai de obus a la m² que sus lo camp de batalha de Verdun.

Pendant la Première Guerre mondiale, Biaches, en saillant sur la Somme, fut le théâtre d'opérations d'une rare violence.

Pendant la Bataille de la Somme de 1916 la Maisonnette, propriété sur les hauteurs de Biaches dominant Péronne fut pris et repris lors de combats acharnés environ 7 fois de part et d'autre.

On a calculé qu'il est tombé sur cette zone plus d'obus au m² que sur le champ de bataille de Verdun.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bougainville (Sòma)

**Boudjinville (Sonme)** en picard (*Bougainville* en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
## Geografia

La municipalitat a situat a 23&nbsp;km d'Amians, sortit oèst, en direccion de Saveuse e Ferrières.

La commune est située à 23&nbsp;km d'Amiens, sortie ouest, en direction de Saveuse et Ferrières.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

* Traces D'una villa gallo-romaine.
* Lo toponyme a mencionat l'an 1197. Los primièrs senhors del nom an citat del  al  sègle. La distincion levava en partida de Picquigny e de Lœuilly.
* A la fin de la Primièra Guèrra mondiala, la maire d'un jove soldat aucit #prene en carga lo finançament del monument als mòrtes #Que i aguèt realizat per un amic de la familha, Albert Roze, e inaugurat l'an 1921.

* Traces d'une villa gallo-romaine.
* Le toponyme est mentionné en 1197. Les premiers seigneurs du nom sont cités du  au  siècle. La seigneurie relevait en partie de Picquigny et de Lœuilly.
* À la fin de la Première Guerre mondiale, la mère d'un jeune soldat tué prit en charge le financement du monument aux morts qui fut réalisé par un ami de la famille, Albert Roze, et inauguré en 1921.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Boves

**Bofe** en picard (*Boves* en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
## Geografia

La vila de Boves a situat a nòus quilomètres al sud de la vila de Amians, capital regional, al confluisson del Avre e de la Noye.

Lo bourg beneficia d'una desserte ferroviaire, a la parca de Boves

La ville de Boves est située à neuf kilomètres au sud de la ville d’Amiens, capitale régionale, au confluent de l’Avre et de la Noye.

Le bourg bénéficie d'une desserte ferroviaire, à la gare de Boves

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

* En Julhet 1185 : Philippe-Auguste #signar un tractat #que lududes #permetre d'aquerir una part de la Picardie.
* En Agost 1835 : Victor Hugo visite las ru&iuml;nes del castèl.

* Juillet 1185 : Philippe-Auguste signa un traité qui lui permit d'acquérir une partie de la Picardie.
* Août 1835 : Victor Hugo visite les ruines du château.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Braches

**Brache (Sonme)** en picard (*Braches* en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
## Geografia

La municipalitat de Braches es al confluisson del riu la Braches e del Avre, un afluent de la Soma.

La commune de Braches est au confluent de la rivière la Braches et de l'Avre, un affluent de la Somme.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
### Bibliografia
### Articles connèxes
### Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias