Pina Bausch

**Pina Bausch**, escais d'artista de Philippine Bausch (*Solingen, 27 de julhet de 1940 - †Wuppertal, 30 de junh de 2009), èra una dançaira, coregrafa e professora de dança alemanda, e una de las grandas figuras de la dança internacionala contemporanèa.

## Biografia
Nasquèt en 1940, en plena Segonda Guèrra Mondiala, dins una vila situada dins lo centre industrial d'Alemanha. Sos parents avián un restaurant. A la fin de la guèrra, Pina Bausch foguèt en contacte amb lo monde de la dança e la musica. 

Lèu, en 1959 foguèt dirigida pel Kurt Jooss a Essen; e quatre ans mai tard anèt a Nòva York: aviá sonque 19 ans. Estudièt a la Julliard School; dancèt al Metropolitan e al New York City Opera, essent influenciada per l'òbra de Martha Graham. 

Tornèt en Alemanha sus la demanda de Kurt Jooss en 1961. Lo balet inaugural de sa carrièra foguèt: *Fragment* a Essen. Aprèp faguèt una coregrafia per l'opèra Wuppertal, ont demorarà definitivament, e que associèt son nom per son trabalh fins a 2009. Efectivament, Pina Bausch venguèt directritz del teatre que pòrta son nom, situat dins la vila de Wuppertal. Sas versions de Gluck e son davancièr *Café Müller*, 1978, atirèron l'atencion en Euròpa.

Sos espectacles passèron a París, Madrid, Rio de Janeiro, Nòva York o Tòquio; e per lo monde entièr. Fòrça de sas òbras son enregistradas en vidèo e DVD, atal se pòt conéisser uèi plan sos trabalhs mai importants. Son filme *Planh de l'emperairitz*, de 1990, mòstra plan la forma de representacion de Pina: lentor dels movements, reïteracions ritualas, pes de la paraula critica, miralh de la violéncia sociala, evocacion de la beutat.

Foguèt la figura pus importanta de la dança alemanda, e una de las majoras de la dança internacionala fins a sa mòrt. Recebèt lo Prèmi Goethe en 2008. Defuntèt d'un càncer subte, a 68 ans, lo 30 de junh de 2009, alara que jogava amb son grope la pèça *...Como el musguito en la piedra ay , si, si , si" inspirada de son darrièr viatge en [[Chile]].

== Creacions ==
[[Fichièr:Cravos02.jpg|thumb|right|*Nelken – Los ulhets* (1982) de Pina Bausch en 2005.]]
* *Fritz* (5 jenièr de [[1974]])
* *Iphigenie auf Tauris* - [[Ifigenia de Tauride]] de [[Christoph Willibald Gluck|Gluck]] (21 d'abril de 1974)
* *Zwei Krawatten* - Doas cravatas (2 de junh de 1974)
* *Ich bring dich um die Ecke... - Adagio - Fünf Lieder von Gustav Mahler* (8 de decembre de 1974)
* *Orpheus und Eurydike* - *Orfèu e Euridicia* de [[Christoph Willibald Gluck|Gluck]] (23 de mai de 1975)
* *Frühlingsopfer (Wind von West - Der zweite Frühling)* - *Lo Sacre de la prim	a* (3 de decembre de 1975)
* *Die sieben Todsünden* - Los Sèt Pecats capitals dels pichons borgeses (15 de junh de 1976)
* *Blaubart - Beim Anhören einer Tonbandaufnahme von Béla Bartóks Oper „Herzogs Blaubarts Burg“* - Barba Blava - En escotant un enregistrement de l'[[opèra (musica)|opèra]] de [[Béla Bartók]] (8 de jannièr de 1977)
* *Komm tanz mit mir* - *Ven dança amb ièu* (26 de mai de 1977)
* *Renate wandert aus* - *Renate se'n va* (30 de decembre de 1977)
* *Er nimmt sie an der Hand und führt sie in das Schloß, die anderen folgen* - *La pren per la man e la condusís al castèl, los autres seguisson* (22 d'avril de 1978)
* ***[[Café Müller]]*** (20 de mai de 1978)
* *Kontakthof* (9 de decembre de 1978)
* *Arien* (12 de mai de 1979)
* *Keuschheitslegende* - *La Legenda de la castetat* (4 de decembre de 1979)
* *1980 - Ein Stück von Pina Bausch* - Une pèça de Pina Bausch (18 de mai de 1980)
* *Bandoneon* (21 de decembre de 1980)
* *Walzer* - *Valsas* (17 de junh de 1982)
* *Nelken* - *Los Ulhets* (30 de decembre de 1982)
* *Auf dem Gebirge hat man ein Geschrei gehört* - *Sus la montanha s'ausiguèt un bram* (13 de mai de 1984)
* *Two Cigarettes in the Dark* (31 de mars de 1985)
* *Viktor* (14 de mai de 1986)
* *Ahnen* - Los Aujòls (21 de mars de 1987)
* *Die Klage der Kaiserin (Kinofilm)* - *Lo Planh de l'emperairitz* (filme) (sortit en 1989)
* ***[[Palermo, Palermo]]*** (17 de decembre de 1989)
* *Tanzabend II (Madrid)* - *Serada de dança II (Madrid)* (27 d'abril de 1991)
* *Das Stück mit dem Schiff* - *La Pèça a la nau* (16 de genièr de 1993)
* *Ein Trauerspiel* - *Una tragèdia* (12 de febrièr de 1994)
* *Danzón* (13 de mai de 1995)
* *Nur Du - Only you* - *Solament tu* (11 de mai de 1996)
* *Der Fensterputzer* - *Lo Lavador de vitras* (12 de febrièr de 1997)
* *Masurca Fogo* (4 d'abril de 1998)
* *O Dido* (10 abril de 1999)
* *Kontakthof mit Damen und Herren ab '65* - *Kontakthof per damas e monsens de 65 ans e mai* (25 febrièr de 2000)
* *Wiesenland* - *Tèrra verda* (5 de mai de 2000)
* *Água* (12 de mai de 2001)
* *Für die Kinder von gestern, heute und morgen* - *Pels enfants d'ièr, d'uèi e de deman* (25 d'abril de 2002)
* *Nefés* (21 de mars 2003)
* *Ten Chi* (8 de mai de 2004)
* *Rough Cut* (15 d'abril de 2005)
* *Vollmond - La Luna* (11 de mai de 2006)
* *Bamboo Blues* - (18 de mai de 2007)
* *Sweet Mambo* - (30 mai de 2008)
* *Kontakthof pels adolescents de 14 ans e mai* - (novembre de 2008)
* *...Como el musguito en la piedra, ay si, si, si...* - (12 de junh 2009)

==== Bibliografia ====
* *Ifigenia en Táuride: danza-ópera de Pina Bausch, basada en la ópera de [Gluck]...*; Madrid: Fondacion del Teatre Liric, 1998.
* Susanne Schlicher, *Teatre-dansa: tradicions i llibertats: Pina Bausch, Gerhard Bohner, Reinhild Hoffmann, Hans Kresnik, Susanne Linke; Barcelona: Institut del Teatre, 1993.
* site de Pina Bausch
* Roger Salas, "La danza escénica pierde a su diosa", *El País*, 1-VII-2009.
 
## Ligams extèrnes
 
* Site oficial de Pina Bausch e del Tanztheater Wuppertal 
* Lo sacre de la prima, extrach