open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sent Martin Gimoés

**Sent Martin Gimoés** (*Saint-Martin-Gimois* en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es localament [sen maɾ'tin ʒi'mwes] .
Sent Martin, en latin *Martinus*, avesque de Tors, estoc un evangelizator de las Gàllias au sègle IV  e las parròpias que pòrtan son nom datan normalament de l'Antiquitat tardiva o de la Hauta Edat Mejana.
Lo Gimoés es lo país de Gimont, qu'èra probablament **Gimon* (nom associat a *Gimona*) abans l'atraccion de *mont*. **Gimonés*, damb lo sufixe *-és*, deu latin *-ensem*, mia a *Gimoés* en gascon.

## Istoria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Sent Martin Gimoés suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Semesias e Caishan

**Semesias e Caishan** (*Sémézies-Cachan* en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
* Segon Dauzat e Rostaing, **Semesias** que vengueré deu nom latin d'òme **Semisius*, de *Semus*, dab lo sufixe *-ina*. Semesias qu'èra donc benlèu ua anciana grana propietat antica qui avèva per mèste **Semisius*. Negre non ditz pas arren de *Semesias*.
* **Caishan**. Lo sufixe *-anum* qu'ei evident. Peu nom de persona a la basa deu nom, véser *Caishac*, a Blancahòrt, Caissacs, Caissargues, Caishon o Caishen, explicables peu nom latin d'òme *Cassius* . Caishan qu'èra donc probablament una anciana grana propietat antica qui avèva per mèste *Cassius*.

## Istòria
* La fusion entre **Semesias** e **Caishan** data de 1822 .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Saramon; qu'ei ara deu canton d' *Astarac-Gimone* (en francés), donc d'Astarac Gimona.

## Demografia

* Fusion damb Caishan en 1822 (las donadas de 1793 a 1821 son per Semesias).
* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

### Demografia de Caishan

* Las donadas de la dreta deu grafic que son las de la comuna sancèra de Semesias e Caishan.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Semesias e Caishan suu site de l'Insee

## Nòtas referéncias
Taishoèras

**Taishoèras**  (*Tachoires* en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, *Taishoèras* que veng deu gascon *taishoèra* « tuta deu taish (taishon) », deu latin *taxon-aria*.
Segon Negre, *Taishoèras* que veng deu plurau deu gascon *taishoèra* « tuta deu taish (taishon) »; per analogia, qu'a lo sens de « cajaròca, casèra ».

## Administracion

## Demografia
                                               
ImageSize  = width:250 height:200                         
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20           
TimeAxis   = orientation:horizontal                      
AlignBars  = justify                                      
Colors =                                               
  id:gray1 value:gray(0.9)                          
                                                 
DateFormat = yyyy                                
Period     = from:1960 till:2010                
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
                                   
PlotData =                         
  bar:300 color:gray1 width:1      
  from:start till:end            
  bar:200 color:gray1             
  from:start till:end           
  bar:100 color:gray1          
  from:start till:end        
  bar:0 color:gray1      
                      
                   
LineData =      
  layer:front   
  points:(48,83)(84,80) color:blue  width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 112 1968: 106
  points:(84,80)(100,76)    color:blue    width:2 #1975: 98
  points:(100,76)(128,78)   color:blue    width:2 #1982: 102
  points:(128,78)(160,77)   color:blue    width:2 #1990: 100
  points:(160,77)(196,77)   color:blue    width:2 #1999: 101
 
    

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Taishoèras suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Giovanni Battista Rogeri

**Giovanni Battista Rogeri** (Bolonha, 1642 - 1710) que ho un laütièr eslhèva deu cremonés Nicolò Amati mes tanben un mèste de l'escòla breissana (amassa dab Gasparo da Salò e Giovanni Paolo Maggini.

Que vadó a Bolonha mes qu'estudiè a Cremona dens lo talhèr d'Amati. Arron que s'installè a Breissa on e continuè de desvolopar lo son estil ; per aquesta rason qu'ei associat dab l'escòla breissana. 

Lo son hilh, Pietro Giacomo Rogeri que ho lo son eslhèva e donc, com eth, que's hè laütèr.
Sosprefectura

En França, la sosprefectura es la vila capluòc d'un arrondiment. Es tanben lo luòc ont se situa los servicis administratius e lo bastiment qu'ostala lo sosprefech e sos servicis. 

## Véser tanben
* Lista dels arrondiments franceses.
Autarriba

**Autariba / Autarriba** pòt èsser :

*Autarriba dens lo ,
*Autarriba en ,

## Toponims vesins
*Autariba en 
*Autariba en 
*Autariba en
Sent Jòrdi

**Sent Jòrdi** pòt èsser:

* Sent Jòrdi dens lo departament de 
* Sent Jòrdi dens lo departament d'

* Saint-Georges, una comuna de Charanta
* Saint-Georges, una comuna del Pas de Calais
* Saint-Georges-de-l'Oyapock, una comuna de Guiana francesa.
Blancafòrt (Gers)

**Blancafòrt** (*Blanquefort* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Lo nom qu'es atestat en 1138, *Blanca Fort*, en 1428 *Blanca fort* . . 
*Blancafòrt* qu'es format de dus adjectius occitans femenins, *blanca* e *fòrt*. Segon Dauzat, *villa* que seré sosentendut, *ròca* segon Negre : *Blancafòrt* que seré atau ua « fortificacion blanca e hòrta ».

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Blanquefort_15.jpg|La fabrica Prolainat, creada per Bégon de Scorrailles (glaças e pastisserias).
Blanquefort_05.jpg|Entrada nòrd de Blancafòrt (l'Arnaud en realitat).
Blanquefort_02.jpg|L'anciana escòla.
Blanquefort_03.jpg|La sala de las hèstas.
Blanquefort_10.jpg|La glèisa.
Blanquefort_13.jpg|Lo castèth de Brucar.


## Personalitats ligadas dambe la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Blancafòrt suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Aubièth

**Aubièth** o **Aubiet** (*Aubiet* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Segon Dauzat, *Aubièth* que seré un derivat deu nom latin d'òme *Albinus*.
Segon Negre, *Aubièth*, prononciat [aubyè:t] que veng deu nom d'òme *Aubin*, dambe'l sufixe diminutiu *-èl* (sic per *-ell-*) : *-inèl* que veng en gascon *-i(n)èt*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dambe la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Gimont

**Gimont** (*Gimont* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

Lo gentilici qu'ei *gimontés*.

## Geografia
La dus còps duas vias Aush-Tolosa que desvia Gimont despuish 2022; l'escambiader qu'ei rota de Saramon.

## Toponimia
*Gimont* qu'ei atestat *abbati Gemundi* en 1153. Segon Dauzat, *Gimont* que vengueré probablament deu nom germanic d'òme *Gimmund*; lo nom de *Gimona* que vengueré deu nom de la vila.
Segon Negre, lo nom de *Gimont* que veng deu nom de Gimona, puish de l'atraccion de *mont*. Gimona qu'es ua aiga de debit feble, son nom que vengueré benlèu deu gascon *chimar*, *chumar* « aigolejar, gotejar, ressudar ».

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Abadiá de Gimont : Abadiá cisterciana
* Glèisa deu vilatge : Glèisa d'estil gotic meridional deu 

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes
* Gimont suu site de l'Insee
* Sit oficiau de la Comuna de Gimont
* Sit oficiau de l'Oficina de Torisme de Gimont

## Nòtas e referéncias
Marçan (Gers)

**Marçan** o **Marsan** (*Marsan* en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
*Marçan* qu'es atestat *Marciani* en 1289. Segon Dauzat e Rostaing, *Marçan* que veng deu nom latin d'òme *Marcius* o *Martius*, dab lo sufixe *-anum* .
Segon Negre, *Marçan* que vengueré deu nom de persona *Martianus*. Marçan qu'es a l'origina deu nom deu Mont de Marçan, bastida fondada en 1141 per lo vescomte de Marçan.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Marçan suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Paulhac

**Paulhac** pòt èsser :
*Paulhac, la comuna de Cantal
*Paulhac, una anciana comuna de Cruesa ara integrada dins la comuna de Furçac
*Paulhac, la comuna de Gers
*Paulhac, la comuna de Gironda
*Paulhac de Marjarida, la comuna de Losera
*Paulhac, la comuna de Nauta Garona
* Paulhac, la comuna de Naut Léger
*Paulhac, la comuna d’Òlt e Garona
*Paulhac, una anciana comuna de Roergue, annexada per Verfuèlh, autres còps dins Avairon, ara dins Tarn e Garona
Val de Vesera

La **[[val]] de [[Vesera]]** es una val situada dins lo Peiregòrd Negre, dins la region d'Aquitània en França.

## Geografia

Lo riu de Vesera, que balha son nom a la val, fa un camin entre de bauces de calcari cobèrts per de bòsques de castanhièrs e d'euses.

## Vestigis preïstorics
[vignette|La [Ròca de Sent Cristau.]]
[vignette|Estratigrafia de la [val de Vesera.]] 
En un cinquantenat de quilomètres, la val de Vesera recampa qualques uns dels sites mai rics e mai celèbres de la Preïstòria europèa, que testimònia de  ans d'ocupacion umana.

En efièch, la region compòrta 147 jaces que remontan fins al Paleolitic, pas mens de 25 caunas ornadas. De centenats de milièrs de vestigis litics, ossoses e artistics i son estats descobèrts. 

Presenta un interès excepcional d'un punt de vista etnologic, antropologic e estetic amb sas pinturas parietalas, en particular las de la cauna de Las Caus que sa descobèrta per azard per d'adolescents en 1940 marquèt una data dins l'istòria de la coneissença de l'art preïstoric. Aquesta cauna es estada escaissada la « Capèla Sixtina de la Preïstòria ». Sas parets presentan un centenat de figuras animalas, estonantas per la precision de l'observacion, la riquesa dels colorits e la vivacitat del rendut.

La comuna dels Aisiás es un autre naut luòc de la preïstòria. S'i pòt visitar las caunas de las Combarèlas e Font de Gaume, l'abric de Cap Blanc e mai los jaces de L'Aujariá Bassa e de L'Aujariá Nauta. Lo musèu del site de l'abric Pataud permet de comprene lo principi estratigrafic sul qual s'apuèjan los furgalhatges arqueologics.

Lo Musèu Nacional de Preïstòria presenta una de las colleccions mai complètas d'objèctes preïstorics. Tot pròche, lo ròc de Casela met en scèna la vida de sos ocupants, de la Preïstòria fins al sègle passat. Fòrça autres sites de la val de Vesera meritan d'èsser citats : al Mostièr, l'impressionant fòrt trogloditic de la Ròca de Sent Cristau que retraça  ans d'ocupacion sus 800 mètres de bauç ; a Tursac, l'abric de la Magdalena, susmontat d'un castèl medieval, e qu'a balhat son nom a la cultura magdaleniana ; citem encara, a Sarjac, los abrics de Castèl Mèrle e a Rofinhac la cauna de Rofinhac o « cauna dels cent mamots ».

## Patrimòni Mondial de l'UNESCO

La val de Vesera es estada classificada al Patrimòni Mondial de l'UNESCO en octobre de 1979.
Aqueste vertadièr santuari de l'art preïstoric es un dels sites arqueologics pus importants d’Euròpa.
Anhan

**Anhan** (*Aignan* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Anhan* que vengueré deu nom latin d'òmi *Annius*, dab lo sufixe *-anum* (o eventualament de Sent *Anianus*, mès que caleré fòrmas ancianas e la mapa de Cassini, anteriora a la descristianizacion revolucionària, escriu *Aignan*).
Delamarre que causeish meilèu lo nom gallic *Annios* (latinizat en *Annius*] e lo sufixe *-ānon*  (qui dona lo medish resultat que lo sufixe latin *-anum*).
Negre que causeish un nom « romanic » (---> latin) d'òmi, *Anianus*, emplegat sol (tipe *fundum Aniani*, au genitiu, o dab l'adjectiu *fundum Anianum*).

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton d'Anhan (caplòc); qu'ei adara deu canton de *Adour-Gersoise* (en francés), donc d'Ador gersesa.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
## Ligams extèrnes
* Anhan suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Castèths

**Castèths** pòt èsser :
*Castèths, ua comuna de ,
*Castèths d'Armanhac, ua comuna de ,
*Castèths, ua comuna de ,
*Castèth Ner, ua comuna de .

## Veser tanben

*Castèlnau (omonimia)
Armons e lo Cau

**Armons e lo Cau** o **Armós e lo Cau** o *Armóns e lo Cau*  (sic) (*Armous-et-Cau* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

Comuna de Gasconha situada en Armanhac dens lo vinhau deus Costalats de Sent Mont sus l'Auzoa e lo Midor.

L'ostau de comuna qu'ei au Cau, o a costat (i a pas d'aglomeracion vertadèra). Armós sembla qu'a dispareishut. Quauques ostaus modèrnes au Cau, qui profitan de las vistas.

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
* **Armo(n)s**. Pas d'informacions. Probablament pas *èrm* + sufixe *-ós* > **Armós*. L**n'' de la grafia deu Conselh Generau i es pas per azard.
* **Lo Cau*'. Pas d'informacions. Que sembla lo resultat de *cavum'', « clotut, curat », mès a quin sens ? Lo lòc qu'es sus ua cima.

## Istoria
Au sègle XVIII, Armós e Lo Cau qu'èran senglas parròpias . Armós qu'èra au sud-oèst (au sud de Haure, aquí que sus la mapa i a un cementèri, e Lo Cau meilèu au nòrd-èst.
La formacion de la comuna que data d'avant 1794, per fusion énter Armós e Lo Cau , probable que cada comunautat estó jamèi ua comuna separada.

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Montesquiu ; qu'es adara deu canton de Pardiac-Ribèra Baisha (burèu centralizator : Plasença).

## Demografia

* 2016 : 86

## Economia
Viticultura : Côtes-de-saint-mont (AOVDQS)

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Florença (omonimia)

**Florença** pòt èsser:

* *Geografia*
**Florença, capitala de Toscana, en Itàlia
**Florença, una província d'Itàlia
**Florença, una ciutat metropolitana d'Itàlia
**Florença (Gers), comuna de Gers
* *Nom*
** Florença, nom occitan e catalan
Florença (Gers)

**Florença** (*Fleurance* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

Comuna situada en Armanhac, capitala del Pa&iacute;s de Gaure, sus la rota nacionala 21 dintre Leitora e Aush, es traversada pel Gers e las ancianas rotas nacionalas RN653 e RN654.

Florença es una vila de plana, vi&egrave;lha rivala de l'aristocratica Leitora.

Lo senescau de Tolosa, Eustache de Beaumarchès, gran co-fondator de bastidas en Gasconha e en Tolosan, s'agradè sovent en batejar las soas creacions d'un nom de grana vila estrangèra. Aquò estó lo cas per Florença qui remembra la vila toscana italiana de Florença.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Lo nom qu'es atestat *Florencie* en 1289. Florença qu'es ua bastida fondada cap a 1272 per lo senescau de Tolosa, Eustache de Beaumarchais, qui'u donè lo nom de la vila italiana de Florença.

## Istòria
Florença qu'es ua bastida fondada per un pariatge entre lo Comte de Gaure, Guiraud de Cazaubon e lo senescau de Tolosa, Eustache de Beaumarchès, au sègle XIIIau.
En 1823, que despartiguèn *Lamothe-Endo* (nom francés) entre Florença e Urdens . Lo vilatge de La Mòta qu'es dens Florença.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².
### Demografia ''Lamothe-Endo'' (nom francés)

* Lo n° INSEE qu'es estat cambiat per rasons practicas.

## Economia
Les principales entreprises de la vila sont :
* Laboratoires Maurice Mességué : Phytothérapie et cosmétique
* Troisel : Constructions Métalliques
* Castel & Fromaget : construction métallique
* Ethicable : Prodeuits issus deu commerce éthique

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dambe la comuna
* Maurice Mességué : Ancien Maire et fondateur des Laboratoires Maurice Mességué
* Jean-Claude Sensemat
* Yannick Lacrouts : joueur de rugby à XV
* Gisèle Biémouret : femme politique
* Raymond de Lacvivier
* Michel Cassé, astrophysicien et écrivain

### Espòrt
* Association sportive fleurantine rugby club de rugby à XV
* Ville étape deu Tour de France 1973 , 1975 , 1976 , 1977

### Cultura
Khemeïa

## Véser tanben

## Ligams extèrnes
* Florença suu site de l'Insee
* Florença
* Office de tourisme
* Festival de musique

## Nòtas e referéncias
Villabuena de Álava

**Villabuena de Álava / Eskuernaga** es una comuna d'Alaba dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Harana

**Harana / Valle de Harana** es una comuna d'Alaba dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Ansan (Gers)

**Ansan** (*Ansan* en francés) qu'ei ua comuna de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, lo nom d*'Ansan* que vengueré deu nom latin d'òmi *Ansius* o *Antius*, damb lo sufixe *-anum*.. Quan i a un dobte sus l'etime, la nòrma que causeish la grafia mei simpla, donc *Ansan* e pas **Ançan*.
Segon Negre, *Ansan* que vengueré deu nom « romanic » [---> latin] d'òmi *Antius*, damb lo sufixe *-anum*.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Gimont; qu'ei adara deu canton d'Aush-2.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comun

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Arblada lo Baish

**Arblada lo Baish** (*Arblade-le-Bas* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Albèrt Dauzat que gausa, dab pro d'incertitud, un **aerabulus*, « aseròu », varianta deu latin vulgar **acerabulus*, medish sens, dab lo sufixe *-ata* . En realitat, **acerabulus*, fòrma celtizada deu latin classic *acer*, qu'auré perdut lo resultat de *-c-* posteriorament. En mèi d'aquò, es pas segur que **acerabulus* aja viscut en Gasconha, qui coneish *aseròu*, eretèr deu latin classic *-acer* dab lo sufixe *-olus*, e sa varianta *auseròu*. Que's pòt ajustar qu*'Acer campestre* se plai dens tèrras basicas o neutras e las d'Arblada que son de tendéncia acida (pr'aquò lo nom qu'auré poscut vénguer d'Arblada de'n Haut).
Segon Negre, *Arblada* que poiré vénguer deu gascon *arreblada* « çò que talhan en lescas », o meilèu com lo lengadocian *reblat*, *reblada* « paret bastida en pèira de bastir, per oposicion a las parets de teulas de bastir ».
Un etime *arbor* + *-ata*, « cobèrt d'arbes » qu'explica tanben *Arblada* hòrt plan se las fòrmas ancianas non mian pas a ua auta etimologia : **arborata* > **arborada* > *arb'rada* > *arblada* (la dissimilacion qu'es tant vau díser obligatòria).

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Riscla; qu'ei adara deu canton d' *Adour-Gersoise* (en francés), donc d'Ador gersesa.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Economia
Viticultura : Côtes-de-saint-mont (AOVDQS)

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Capèla Sixtina

La **Capèla Sixtina** es un dels mai famoses tresaurs artistics de la Santa Ses, bastida entre 1471 e 1484, a l'epòca del papa Sixt IV, d'ont li ven son nom, e mai qu'inicialament se nomenava **Capèla Palatina**. 

Lo seu arquitècte foguèt Giovannino de Dolci. Es coneguda dins lo mond entièr per èsser la sala ont se celèbra lo conclau e autras ceremonias oficialas coma los coronaments papals, e mai per èsser estada decorada per Michelangelo Buonarroti. Se tròba a la dreta de la Basilica de Sant Pèire, après la Scala Règia, e a l'origina servissiá coma capèla a l'interior de la fortalesa vaticana. 

La capèla es de forma rectangulara e fa 40,93&nbsp;m de long per 13,41&nbsp;m de larg (las dimensions del Temple de Salomon segon l'Ancian Testament). Sa nautor es de 20,7&nbsp;m. 

Sa decoracion picturala constituida de frescas comencèt a l'acabament de la construccion; i participèron Sandro Botticelli, Lucca Signorelli, Perugino, Pinturicchio e Ghirlandaio entre autres. 

La paret sus l'autar màger, amb una superfícia de 13,7&nbsp;m per 12,2&nbsp;m, l'ocupa lo Jutjament Darrièr. Al centre de la vòlta son representadas nòu scènas rectangularas sus la Creacion e la casuda de l'òme, flanquejadas per de profètas e sibillas, los davancièrs de Jèsus e d'arquitecturas e esculturas simuladas.
Sent Helitz (d'Astarac)

**Sent Helitz** o **Sent Helix d'Astarac** (*Saint-Élix*, *Saint-Élix-d'Astarac* dempuish lo 25 de decémer de 2017)  en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Lo nom qu'ei format deu gascon *sent* e de la fòrma gascona *Helitz*. Que i a 39 sents deu nom latin *Felix*, dont quate papas, deu sègle III au sègle VI, mei d'un avesque o martir, dont un martirizat a Girona en 304.

## Istoria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna
* Justin Cénac-Moncaut (1814-1871), escrivan, qu'estó cònsol de Sent Helitz d'Astarac.

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Sent Helitz suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Acid gras

Un **acid gras** es una molecula organica lipidica formada d'una longa cadena idrocarbonada. La granda majoritat es facha d'un nombre par d'atoms de carbòni; los mai comuns son los qu'an 16 e 18, e on un grop carboxil (-COOH) a lor extremitat. Cada àtom de carbòni se jonh al seguent e al precedent per un ligam covalent simple. La formula basica d'una molecula d'acid gras saturat es CH3–(CH2)n–COOH. A l'atom de lors extremitats li demòran liures tres ligams que son ocupats per d'atoms d'idrogèn (H3C-). Los autres atoms an dos ligams liures, que son ocupats egalament per d'atoms d'idrogèn (...-CH2-CH2-CH2...).
En general, podèm escriure un acid gras generic coma R-COOH, ont R es la cadena idrocarbonatada qu'identifica l'acid en particular. 
Los acids grasses son los compausants de qualques lipids coma los graisses (triglicerids), ont l'extremitat de la molecula ont se tròba lo grop carboxil (-COOH) es çò que se combina amb un dels grops idroxils (-OH) de la glicerina (mai corrèctament propanotriòl), en reagir amb ela.

## Tipe d'acids grasses
Segon la preséncia o l'abséncia de ligams dobles entre los atoms de carbòni, se pòdon distinguir los tipes d'acids grasses seguents: 

* Acids grasses saturats. I a pas de dobles ligams entre los atoms de carbòni; normalament son solids a temperatura ambienta. 
* Acids grasses insaturats. Existís un o mai de ligams dobles entre los atoms de carbòni. 
Segon lo nombre de dobles ligams se pòdon dividir en: 
:Acids grasses monoinsaturats. Quand i a un sol ligam doble en tota la cadena. 
:Acids grasses poliinsaturats. Quand i a dos o mai de ligams dobles al cors de la cadena. 
Segon lo tipe de doble ligam se pòdon dividir en: 
:Acids grasses cis. Quand los atoms d'idrogèn dels dos carbònis que partejan lo doble ligam son situat del meteis costat. 
:Acids grasses trans. Quand los atoms d'idrogèn dels dos carbònis que partejan lo doble ligam son situat del costats opausats.
Gliceròl

Lo **gliceròl**, tanben nomenat **propanotriòl** o **glicerina**, es un alcòl. Sa formula es (C3H8O3), de sòrta qu'a tres grops idroxil. La glicerina bolhís totjorn a 290&nbsp;ºC, e quand s'evapora del tot daissa pas cap de residú.
Cimòrra

**Cimòrra** (*Simorre* en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
Comuna situada sus la Gimona 32 km capsús d'Aush.

## Toponimia
Ni Dauzat e Rostaing, nimei Negre non disen arren de Cimòrra.
La grafia dab *C-* qu'ei donc mau segura. Que sembla basada sus l'etimologie hornida per Lucien Babonneau, lo *celto-ibèr* (sic) *Cimogorra*, *Cimo* « remarcable », *Gorra* « hautor » (véser Istòria). La semblança de la segonda sillaba dab Calahorra, anciana *Calagurris*, qu'atira l'atencion. Que sembla un toponime bascoïde, benlèu posterior a l'invasion vascona deu sègle VI, o eventualament explicable per un establiment euscarica antic.

## Istòria
Cimòrra es ua de las mei vielhas sauvetats de Gers. Bastida suu penent d'un costalat au sud-oèst, la vila estó cremada per un incendi e  tornada bastir en 1141 en arriba de Gimona dens ua embarra balhada per los Benedictins de Cimòrra.
L'abadia, atestada desempuish 817, estó bastida au sègle VIau sus l'emplaçament d'un vielh oratòri bastit au sègle Vau per Sent Cerats.

En 1836, qu'incorporèn la comuna de *Baillasbats* (mei d'ua grafia) a Cimòrra . *Baillasbats* qu'ei ua anciana parròpia (espiar a 4-5 km au nòrd-nòrd-oèst de la vila). La glèisa Sent Valentin  e lo cementèri que son conservats. 

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

### Demografia ''Baillasbats'' (nom francés)

* Lo n° INSEE es estat cambiat per rasons practicas.

## Lòcs e monuments
thumb|left|200px|Glèisa de Cimòrra.
thumb|left|200px|L'entrada de la glèisa
* Glèisa fortificada, bastida au XIVau dens l'abadiá, e fortificada au XIXau per Eugène Viollet-le-Duc.

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Glèisa fortificada
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Cimòrra suu site de l'Insee
* simorre.com, sit oficiau de Cimòrra

## Nòtas e referéncias
Vilafranca d'Astarac

**Vilafranca d'Astarac** (*Villefranche* en francés, *Villefranche-d'Astarac* despuish lo 27 de deceme de 2022) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Las *Vilafrancas* èran aglomeracions navèras, fondadas per un senhor o un monastèri, dab franquesa deus drets feodals, per tau d'atirar poblants . Lo sens de *franc/franca* es lo de l'anglés *free* o de l'alemand *frei*.

## Istoria
La comuna de Vilafranca qu'annexè la comuna de La Seuva en 1823. Sus la mapa de Cassini (segonda mitat deu sègle XVIIIau), *Lasseube-Noble* (per oposicion a La Seuva Pròpra ?), a l'OSO de Vilafranca d'Astarac, qu'èra ua parròpia annèxa. Qu'en remòra la glèisa, sola sus un tapurlet.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

### Demografia ''La Seuva''

* Lo n° INSEE es estat cambiat per rasons practicas.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Vilafranca suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Estanh de Leucata

L**'estanh de [[Leucata]]** (en catalan: *estany de Salses*; en francés: *étang de Salses-Leucate*) es un estanh litoral de las còstas lengadociana e catalana. Es situat dins la region de Lengadòc-Rosselhon entre los departaments d'Aude e dels Pirenèus Orientals. Sus las comunas de Leucata e de Fitor en Lengadòc, e las comunas del Barcarés, de Sant Laurenç de la Salanca, de Sant Ipolit e de Salses en Catalonha.

Se constituís de doas concas, una del costat de Leucata e l'autra del costat de Salses. Es alimentat per las aigas de las Corbièras e dobèrt dins la mar per tres graus amb pòrtas.

**Activitats**:
* pesca
* aqüacultura
* ustras
* torisme: planca de vela, estacion balneària


File:Étang de Salses-Leucate 01.jpg
File:Étang de Salses-Leucate 02.jpg
Gimona

**Gimona** qu'ei ua aiga d'Occitània, en Gasconha. Que naish suu plan de Lanamesa, dens los Nauts Pirenèus (65), on se junta dab Garona au sus deus Sarrasins (Castelsarrasin), en Tarn e Garona (82).

## Departaments e vilas principalas traversats

* Nauts Pirenèus (65) : La Lana - Montlion
* Nauta Garona (31) : Bolonha de Gessa - Gençac de Bolonha - Lunats
* Gers (32)            : Gimont - Montbardon - La Briha - Sarrant - Tojet - Mauvesin
* Tarn e Garona (82)   :  Bèumont de Lomanha - Vigaron - Montaïn - Bèthvéser - La Fita - Los Sarrasins 

## [[Afluent]]s principaus

* Marcava : 36,4 km
* Sarrampion : 25,4 km
* Lausa : 23 km

## Idrologia
thumb|right|Lo Lac de Gimona.



**Debit mejan mensuau de Gimona (en m³/s) mesurat a l'estacion idrologica de Garganvilar****Donadas calculadas sus 42 ans**


Colors=
  id:lightgrey value:gray(0.8)
  id:darkgrey  value:gray(0.3)
  id:sfondo value:rgb(1,1,1)
  id:barra value:rgb(0.6,0.8,0.9)

ImageSize  = width:600 height:240
PlotArea   = left:40 bottom:40 top:20 right:20
DateFormat = x.y
Period     = from:0 till:7
TimeAxis   = orientation:vertical
AlignBars  = justify
ScaleMajor = gridcolor:lightgrey increment:1 start:0
BackgroundColors = canvas:sfondo

BarData=
  bar:Jan text:Janvier
  bar:Fév text:Février
  bar:Mar text:Mars
  bar:Avr text:Avril
  bar:Mai text:Mai
  bar:Jun text:Juin
  bar:Jul text:Juillet
  bar:Aoû text:Août
  bar:Sep text:Sept.
  bar:Oct text:Oct.
  bar:Nov text:Nov.
  bar:Déc text:Déc.

PlotData=
  color:barra width:30 align:left

  bar:Jan from:0 till: 5.040
  bar:Fév from:0 till: 6.680
  bar:Mar from:0 till: 4.680
  bar:Avr from:0 till: 4.040
  bar:Mai from:0 till: 4.010
  bar:Jun from:0 till: 2.040
  bar:Jul from:0 till: 1.340
  bar:Aoû from:0 till: 0.728
  bar:Sep from:0 till: 0.777
  bar:Oct from:0 till: 1.000
  bar:Nov from:0 till: 1.550
  bar:Déc from:0 till: 4.590

PlotData=
  bar:Jan at: 5.040 fontsize:S text: 5,04 shift:(-10,5)
  bar:Fév at: 6.680 fontsize:S text: 6,68 shift:(-10,5)
  bar:Mar at: 4.680 fontsize:S text: 4,68 shift:(-10,5)
  bar:Avr at: 4.040 fontsize:S text: 4,04 shift:(-10,5)
  bar:Mai at: 4.010 fontsize:S text: 4,01 shift:(-10,5)
  bar:Jun at: 2.040 fontsize:S text: 2,04 shift:(-10,5)
  bar:Jul at: 1.340 fontsize:S text: 1,34 shift:(-10,5)
  bar:Aoû at: 0.728 fontsize:S text: 0,728 shift:(-10,5)
  bar:Sep at: 0.777 fontsize:S text: 0,777 shift:(-10,5)
  bar:Oct at: 1.000 fontsize:S text: 1,00 shift:(-10,5)
  bar:Nov at: 1.550 fontsize:S text: 1,55 shift:(-10,5)
  bar:Déc at: 4.590 fontsize:S text: 4,59 shift:(-10,5)
 



### Véser tanben
* Garona

### Ligams extèrnes

* Sit deu SANDRE

* Afluents de Garona
* Afluents e (sosafluents) de Garona
* Aigas principalas deus bacins idrografics Ador Garona
Andoain

**Andoain** qu’es ua comuna gascona de lenga basca. Administrativament, qu’es de la província de Guipuscoa dens la comunautat autonòma espanhòla deu Bascoat. En  qu’avèva  abitants.

## Toponimia
Lo nom oficiau basc que hó restablit arron de la dictatura franquista. En aqueth temps que hasèvan servir lo nom "espanhòu" *Andoáin*.

En 1882 qu’annexè la comuna de Soravila.
Astigarraga

**Astigarraga** qu’es ua comuna gascona de lenga basca. Administrativament qu'es en Guipuscoa dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Bidania e Goiatz

**Bidania e Goiatz** (*Bidania-Goiatz* en basco oficiaument) qu’ei ua comuna de Guipuscoa dens la comunautat autonòma espanhòu deu País Basc.
Errenteria

**Errenteria** qu’es ua comuna gascona de lenga basca. Administrativament, qu’es de la província de Guipuscoa dens la comunautat autonòma espanhòla deu Bascoat.

## Istòria
S’i parlèva gascon au s. XVII.

## Bibliografia
* DGHE (1802): Real Academia de la Historia, ''Diccionario Geográfico-histórico de España. Seccion I : comprehende el Reyno de Navarra, Señorío de Vizcaya y Provincias de Álava y Guipuzcoa''. Madrid: 1802 en la imprenta de la viuda de D. Joaquin Ibarra. En linha sus la ''Biblioteca Virtual del Patrimonio Bibliográfico''.
Ansan

**Ansan** pòt èsser :
*Ansan, la comuna de Gers
* Ansan, una vila Gyeonggi (Parçan), Corèa del Sud
* Ansan, una montanha de Gangwon (Parçan), Corèa del Sud
Ipnòsi

L**'ipnòsi** es un estat de sòm incomplèt amodat artificialament. L'ipnòsi implica la màger part del temps una persona qu'ipnotiza e un subjècte ipnotizat; existís tanben cas d'autoipnòsi. L'estat d'ipnòsi se caracteriza per:
* una concentracion intensa
* una relaxacion extrèma
* una nauta suggestibilitat

La vision comuna de l'ipnòsi la considèra coma un estat de consciéncia alterada. Poiriá induire de conduitas coma arrestar de fumar, far resurgir de sovenirs inconscients o demesir la sensibilitat a la dolor.
Escòrnabueu

**Escòrnabueu** (*Escornebœuf* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Segon Albèrt Dauzat e Ernèst Negre, *Escòrnabueu* que seré ua formacion badinaira, l'occitan *escòrna bueu* per designar un lòc ont lo vent es violent.

## Istòria

## Administracion

## Demografia
                                                
ImageSize  = width:250 height:200                          
PlotArea   = left:40 right:10 top:10 bottom:20            
TimeAxis   = orientation:horizontal                       
AlignBars  = justify                                       
Colors =                                                
  id:gray1 value:gray(0.9)                           
                                                  
DateFormat = yyyy                                 
Period     = from:1960 till:2010                 
ScaleMajor = unit:year increment:10 start:1960
                                    
PlotData =                          
  bar:600 color:gray1 width:1       
  from:start till:end             
  bar:400 color:gray1              
  from:start till:end            
  bar:200 color:gray1           
  from:start till:end         
  bar:0 color:gray1       
                       
                    
LineData =       
  layer:front    
  points:(48,153)(84,143) color:blue  width:2 #1962 tot 1968. Inwonertal 1962: 470 1968: 434
  points:(84,143)(100,134)    color:blue    width:2 #1975: 403
  points:(100,134)(128,129)   color:blue    width:2 #1982: 383
  points:(128,129)(160,154)   color:blue    width:2 #1990: 473
  points:(160,154)(196,161)   color:blue    width:2 #1999: 497
  points:(196,161)(228,153)     color:blue    width:2 #2004/5 
  


* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Escòrnabueu suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
La Ileta e Arnès

**La Ileta e Arnès** o **L'Isleta e Arnès** (*L'Isle-Arné* en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Segon Dauzat, *La Ileta* que veng deu latin *insula* « isla ».
Negre ditz pas arren de La Ileta nimei d'Arnès. Per d'autes lòcs, que considèra l'occitan *isla*, *ila* a devut aver lo sens de « vilatge entornejat de varats ».

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers
## Ligams extèrnes
* La Ileta e Arnès suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Christofle

**Christofle** qu'ei ua manufactura francesa d'orfebreria d'argent. Que ho fondat en 1830 per l'orfèbre Charles Cristofle (París, lo 25 d'octobre de 1805 - Brunoy, Essonne, lo 13 de deceme, 1863) e uei botigas Cristofle qu'existeishen dens lo mòn sancèr qui perpausan objèctes d'art diverses e sustot vaishèras dens mantuas gamas.

Las pèças que son generaument argentadas (qu'ei a díser hèitas d'un metau non argentic caperat d'ua capa d'argent) ; las pèças d'argent massiu que son marcadas dab un cap de la divessa Minèrva.

L'ostau de Christofle que pòrta lo nom **Orfèvrerie Cristofle** e la soa marca que son las inicialas **OC**.

## Ligam extèrne
* Site de Christofle
Luçan (Armanhac)

**Luçan** (*Lussan* en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia
Comuna de Gasconha situada dens l'aira d'atraccion d'Aush.

## Toponimia
Segon Dauzat, *Luçan* que veng deu nom latin d'òme *Lucius*, dab lo sufixe *-anum* .
Segon Negre, *Luçan* que vengueré deu nom de persona *Luccianus*, shens sufixe.
Luçan que seré donc ua anciana grana propietat antica qui avè per mèste *Lucius* (o *Luccianus* ?). Que sembla *Luccianus* > *Luishan*, shens comptar que *Lucius* es plan mei espandit. 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna
* Familha d'Esparbès de Lussan

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Luçan suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Lussan

**Lussan** o **Luçan** es un toponim e un antroponim occitan.
## Lòcs
* Lussan: comuna  francesa deu departament de Gard
* Luçan: anciana comuna de Comenge, dens lo departament de Nauta Garona, uèi part de Luçan e Adelhac
* Luçan:  comuna d’Armanhac, dens lo departament de 
## Personalitats
* Colette Lussan : peintre francesa
* Raveneau de Lussan : boucanier francés
* Louise d'Esparbès de Lussan : favorite de Charles X
* Mademoiselle de Lussan : pseudonima

## Véser tanben
*Luçan e Adelhac : comuna francesa de la Nauta Garona
*Fonts de Lussan : comuna francesa de Gard
*Lussant : comuna francesa de la Charanta Maritima
Rhinolophus hipposideros

Lo **pichon rinolòf** o **pichon fèrre de caval** es una espècia de ratapenada. Es lo mai pichon e lo mai septentrional dels rinolòfs europèus. 

## Caracteristicas
**Talha :* còs de 3,7 a 4,5 cm ; coa de 2 à 3 cm

**Envergura :* 19,2 a 29,4 cm

**Pes :* 4 a 7 g

## Ligams extèrnes
* Ratapenada ferida
* Contactes quiroptèrs regionals en França
Maurens

## Comunas

* Maurencs, una comuna francesa de , del departament de 
* Maurens, una comuna francesa de , del parçan de Lauragués e del departament de 
* Maurens, una comuna francesa de  e deu departament de 

## Véser tanben
* Maurens e Escotpònt, una comuna francesa de , del parçan del País d'Albi e del departament de
Sent Crabari

Aquesta pagina es una pagina sus los noms Sent Crabari/Sent Cabrasi... que son pas vertadèrs omonims en occitan mès que vienen de *Sanctus Caprasius* en latin.

* Sent Crabari, comuna de 
* Sent Cabrasi, comuna d'
* Saint Caprais, comuna francesa d'
* Saint-Caprais, comuna francesa de 
*Saint-Caprais-de-Blaye, comuna francesa de 
*Sent Caprasi (de Bordèu), comuna de 
*Sent Grapasi de l'Èrm, comuna d'
*Sent Caprais deu Rouanet, anciana comuna de , uei dens la comuna de Granada
* Sent Caprasi, anciana comuna de , uei dens la comuna de La Salvetat e Bèlmontet
* Sent Grapasi de La Linda, comuna de 
* Sent Grapasi d'Aimet, comuna de 

*Sent Caprais, tanben nomat Caprais d'Agen
*Sent Caprais, tanben nomat Caprais de Lérins
Sent Crabari (Gers)

**Sent Crabari** (*Saint-Caprais* en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Sent Crabari qu'es lo nom de *Caprasius*. Dauzat e Rostaing que citan sonque l'abat de Lerins au sègle V, mes probable que dens lo Bacin Aquitan, los noms aparentats representan mei que mei lo martir d'Agen au sègle III, d'ua grana popularitat, quitament se son nom, après ua metatèsi de l*'r*, a patit de l'atraccion de la craba e deu grapaud e, pr'amor d'aquò, a pas gaire hornit de petits noms.

## Istòria
Sent Crabari qu'èra parròpia abans la revolucion (e Julhas parròpia annèxa).
La comuna que's creèc lo 9 de noveme de 1947 a partir de tròces de Julhas.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Sent Crabari suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Montiron

**Montiron**  (en francés tanplan com en occitan) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Segon Negre, *Montiron* que veng deu gascon *monteiron*, *montiron*, atestat suu lòc « petit mont », equivalent de l'occitan (generau) *montairon* « pièla, piala, molon ». Que sembla correspóner a la topografia deu vilatge.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers
## Ligams extèrnes
* Montiron suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Sent Sauvi

**Sent Sauvi** (*Saint-Sauvy* en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
### Sent Sauvi
Lo nom es atestat en 1473, *Sent Saubi*. Es format de *sent* e [deu resultat] deu latin *Salvius*, nom d'un ermita deu País de Bray, au sègle VI e d'un avesque d'Albi, au sègle VI.
### Lucvièla
*Lucvièla* es format deu resultat de *lucus*, « bòsc sacrat », puish, tanlèu lo latin, « bòsc en generau » e deu resultat de *villa*, successivament « grana proprietat rurala », d'aquí au sègle XI, « vilatge », « vila » (a ua epòca posteriora a la fixacion deu toponime).

## Istòria
* en 1839, la comuna de *Lucvielle* (en francés, *Lupielle* sus la mapa de Cassini, probablament *Lucvièla*) estoc incorporada a Sent Sauvi.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².
### Lucvièla

* Lo n° INSEE es estat cambiat per rasons practicas.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers

## Ligams extèrnes
* Sent Sauvy suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
Canton de Gimont

Lo **canton de Gimont** es una division administrativa francesa, situada dins lo departament de   e la region de .

## Geografia

Aqueth canton qu'ei organizat au torn de Gimont dens l'Arrondiment d'Aush. La sua altitud que va de 132 m (Sent Sauvi) a 264 m (Lussan) per ua altitud mejana de 182 m. 

## Composicion
Lo canton de Gimont se compausa de las 14 comunas seguentas :

## Administracion

## Demografia

## Véser tanben
* 
* Arrondiments de Gers
* Cantons de Gers
* Comunas de Gers
* Intercomunalitats de Gers
Sòmi

Lo **sòmi** (sinonims: **pantais**, **saunei**) es un procediment imaginatiu de la ment que se produsís mentre qu'una persona dormís.

## Fisiologia del sòmi
Las recèrcas de las ultimas annadas an esclarzit fòrça aspèctes dels sòmis, mas l'aspècte fisiologic es lo camp principal de las descobèrtas. 
Los nòrd americans Eugene Aserinsky e Nathaniel Kleitman, precursors dins la recèrca suls sòmis, comencèron en 1953 una seria d'estudis que mòstran que los sòmis consistisson pas qu'en imatges efemèrs apareissent a la persona a sa revelhada, mas que se desenrotlan segon un procediment fisiologic especific.
Es pendent la fasa del sòm paradoxal que se sòmia. Atal, se sòmia de quatre a cinc vegadas cada nuèit. Sembla que seriá mai facil de se remembrar un sòmi quand la persona se desvelha dins una fasa de sòm paradoxal o sulcòp après. Per se remembrar tota la seria es necessari de se desvelhar après la fasa de sòm paradoxal.

## Lo sòmi dins la cultura
Istoricament s'ensagèt de descobrir lo sens dels sòmis, que de còps que i a foguèron vist coma un procès de divinacion o coma la mediacion d'èssers transcendentals (dieus o àngels) que comunican amb los èssers umans. Atal coma en la Bíblia apareisson l'istòria de Josèp, que intepretèt los sòmis de la familha dels faraons egipcians o l'àngel de l'Anonciacion que dintra dins lo sòmi de la Verge.

Los grècs, coma força pòbles amerindians, aimavan de provocar los sòmis per comunicar amb las divinitats. Morfèu èra lo patron d'aquestes viatges onirics. Lo surrealisme revendica lo sòmi, reialme de l'inconscient, coma la font d'inspiracion per l'art.

## Vejatz tanben
Sigmund Freud
* Rüya Tabirleri
Julhas

**Julhas** (*Juilles* en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
Segon Dauzat, *Julhas* que veng deu nom latin d'òme *Julius*, shens sufixe : *Julia (villa)* .
Negre ditz pas arren de *Julhas*.

## Istòria
* La comuna que neishoc a la revolucion francesa. Que sembla comprenèva tres parròpias, non saben perqué, la de *Marrox* au nòrd (Marròts ? Marròcs ?), la de Julhas au centre, qu'èra pas qu'annèxa e la de Sent Crabari au sud. Lo nom qu'es totjorn estat *Julhas*, benlèu pr'amor d'ua situacion centrala.
* Lo 9 de novembre de 1947, la comuna de Sent Crabari que vengoc independenta de Julhas.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gers 

## Ligams extèrnes
* Julhas suu site de l'Insee

## Nòtas e referéncias
La Guiòla (cotèl)

Lo **La Guiòla ** es un cotèl plegant tradicional originari de la region de La Guiòla en Aubrac (Roergue). Se caracteriza per sa forma afilada particulara e son margue fach de còrna, de fusta, d'òs o d'evòri ondrat d'una abelha de metal.

## Istòria
Lo La Guiòla seriá nascut al sègle XIX; a aquesta epòca, los òmes de las bòrias del replanat d'Aubrac partissián la sason d'ivèrn en Catalonha per i trabalhar sovent coma ressaire de long. D'ailà tornèron amb la navaja, cotèl tradicional d'inspiracion araboispanica que lor serviguèt de modèl per fargar lo La Guiòla, sus la basa del capusador, ancian cotèl primitiu d'Aubrac format d'una lama drecha margada sus un tròç de fusta.

## Ligam extèrne
* Lo site del Musèu del Cotèl de La Guiòla
Hernani

**Hernani** qu’es ua comuna gascona de lenga basca. Administrativament, qu’es de la província de Guipuscoa dens la comunautat autonòma espanhòla deu Bascoat.
Morfèu

**Morfèu** (en grèc ancian  / , de  / , « forma ») es lo dieu grèc dels sòmis. Filh d'Imnos e Nix e fraire de Tanatos (la mòrt o sòmi eternal), provòca de visions a  cò dels èssers umans mentre que dormisson. Lo seu nom ven de *μορφή, morphê* («forma»), per que podiá adoptar quina forma que siá per aparéisser dins las pensadas dels mortals. Aviá doas alas per se desplaçar rapidament e dormissiá dins un lèit d'ebèn. Coma dins d'unes sòmis revelava lo destin als umans, Zèus lo condemnèt a mòrt. Del seu nom deriva lo vocable morfina (la dròga qu'endormís).