open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Verclausa

**Verclausa** (*Verclause* en francés) es una comuna occitana de Daufinat situaa dins lo departament de Droma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.

## Geografia
Verclausa fa partia de las Baroniás Daufinencas, es traversaa per Éguer e se situa a 35&nbsp;km aperaqu&iacute; de Niòns (per las gòrjas d'Éguer), e a 30&nbsp;km de Sèrres .

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia

### Atestacions istoricas
Las atestacions istoricas donaas per Brun-Durand son *Vallis Clausa* (1262), *Valeclause* (1313), *castrum Vallis Clause in Delphinatu* (1442), *cura Vallisclause* (1516), *Verclouse en Rosans* (1540).

### Atestacions occitanas
*Verclausa* es estat utilizat dins Pòrta d'Òc, revista de l'IEO Ròse-Aups. Lo nom de comuna es estat sistematicament ortografiat *Verclauso* en nòrma mistralenca per Joan-Loís Ramel. Es estat tanben ortografiat *Verclauso* per Frederic Mistral.

### Etimologia
Lo Dauzat e Rostaing cita l'atestacion en latin de 1262, *Vallis Clausa*, es a dire *vau barraa*. Sembla pas una faussa latinizacion e pòt èsser l'origina de *Verclausa*; la prononciacion actuala seriá donc una evolucion a partir de **Valclausa*. Bouvier dòna la mesme interpretacion, e considèra que lo toponim modèrne poiriá estat alterat per *Vert*. Se pòt notar tanben que la comuna es dins una zòna subjècta al rotacisme, çò que poiriá aver facilitat una evolucion en var-, puèi en ver-.

### Realizacion fonetica e toponim occitan
Lo nom de la comuna es prononciat **[vɛʀˈklawzɔ],** e sa transcripcion es ***Verclausa***.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Droma

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Santa Eulàlia de Roians

**Santa Eulàlia de Roians** (*Sainte-Eulalie-en-Royans* en francés) es una comuna occitana de Daufinat situaa dins lo departament de Droma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia
La senta onorada dins lo nom de la comuna es Senta Aulària de Barcelona, en latin *Sancta Eulalia*, martirizada a Barcelona en 304 . La forma *Eulàlia* sembla una forma sabenta e benlèu i a una autra forma que demòra a conéisser.

Per mai d'informacions sus las evolucions dau nom, consultar tanben Senta Aulària, Senta Eulàlia (omonimia) e Santa Eulàlia.

## Istòria

## Administracion

* Abans la reforma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Sant Joan de Roians; es ara dau canton de *Vercors-Monts du Matin* (en francés), donc Vercòrs-Monts dau Matin.

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Droma

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Susa (Droma)

**Susa ** (*Suze sur Crest* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan, situaa dins lo departament de Droma e la region d’Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.

## Geografia

### Comunas vesinas

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* 2016 : 234

## Luecs e monuments

## Personalitats liaas embe la comuna

## Veire tanben

## Liames externes

## Nòtas e referéncias
Soians

**Soians** (*Soyans* en francés) es una comuna occitana de Daufinat situaa dins lo departament de Droma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.

## Geografia
Soians es situat près de la ribièra de Robion, a 14&nbsp;km au sud de Crest (chef-luec dau canton) e a 28&nbsp;km a l'est de Montelaimar.

Las municipalitats limitròfas son Pont de Barret, Sau e Puèg de Sant Martin.

### Comunas vesinas

 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Toponimia

### Atestacions istoricas
Las atestacions istoricas donaas per Brun-Durand son *Villa quœ vocatur Soant in comitatu Deensi* (1095), *Soiantz* (1200), *Soiannum* (1332), *Soyens* (1421), *Castrum de Soyancio* (1442), *Locus de Soyanis* (1620), *Capella de Soyans* (Sègle XIV), *Cura Soyancii* (1449), *Ecclesia Sancti Marcelli de Soyanis* (1509).

### Atestacions occitanas
Lo nom de la comuna es estat escrich *Souyans* dins "lou chansounié de la Gleno dóu Jabrou" dins una grafia pròcha de la nòrma mistralenca. Es estat escrich *Souians* per Frederic Mistral en nòrma mistralenca.

### Etimologia

### Realizacion fonetica e toponim occitan
Lo nom de la comuna es **Soians** e sa realizacion fonetica es  **[su'jã]**.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats liaas embe la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Droma

## Liames externes

## Nòtas e referéncias
Sant Aufèmie d'Ovèsa

**Sant Aufèmie d'Ovèsa** (*Sainte-Euphémie-sur-Ouvèze* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan, situaa dins lo departament de Droma e la region d’Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.

## Geografia

### Comunas vesinas

 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

Las primi&egrave;ras traces dels p&ograve;bles remontan de mani&egrave;ra versemblant al , e es un p&ograve;ble fortificat. A pas f&ograve;r&ccedil;a cambiat amb lo temps e es demorat en partida moyen&acirc;geux. Lo p&ograve;ble i agu&egrave;t bastit en cairat.

La legenda conta #que Hannibal i seri&aacute; arribat pel p&ograve;ble.

Per contrebalancer la p&egrave;rda del Reialme de N&agrave;pols, lo rei Louis XIII #cedir lo p&ograve;ble als Grimaldi. Lo retorn a la Fran&ccedil;a se #far en lo moment de la Revolucion francesa.

La municipalitat a nomenat en l'onor de Euph&eacute;mie de Chalc&eacute;doine.

Les premières traces du villages remontent vraisemblablement au , et c'est un village fortifié. Il n'a pas beaucoup changé avec le temps et est resté en partie moyenâgeux. Le village fut construit en carré.

La légende raconte qu'Hannibal serait passé par le village.

Pour contrebalancer la perte du Royaume de Naples, le roi Louis XIII céda le village aux Grimaldi. Le retour à la France se fit lors de la Révolution française.

La commune est nommée en l'honneur d'Euphémie de Chalcédoine.

## Administracion

## Demografia

* 2016 : 71
## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Tersanne

**Tarcina** en arpitan (*Tersanne* en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

A la Mi&egrave;ja Edat, Tersanne i avi&aacute; ligat al fief de Hauterives. Tersanne Es vengut una municipalitat despari&egrave;ra pel decr&egrave;t del 16 de julhet 1878.

Au Moyen Âge, Tersanne était rattachée au fief d'Hauterives. Tersanne est devenue une commune distincte par le décret du 16 juillet 1878.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Santa Jala

**Santa Jala** (*Sainte-Jalle* en francés) es una comuna occitana de Daufinat situaa dins lo departament de Droma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia

### Atestacions istoricas
Las atestacions istoricas donaas per Brun-Durand son *castrum de Sancta Galla* (1220), *castrum de Sancta Jalla* (1284), *Saincte Jaille* (1405), *Sancto Gallo* (1537), *Saincte Jalle aux Baronnies* (1627).

### Atestacions occitanas
Joan-Loís Ramel a escrich lo toponim *Santo-Jalo* en nòrma mistralenca. *Santo-Jalo* es tanben la fòrma donaa per Frederic Mistral dins lou *Tresor dóu Felibrige*.

La comuna apareis amb lo nom de *Sta Jala* dins una carta de Droma e d'Ardecha dins la revista Pòrta d'Òc, mentre que Rogier Pasturel utiliza le nom *Santa Jalla* en nòrma classica.

### Etimologia
Lo nom de la comuna ven de Santa Gala, verge de Valença (sègle VI). Lo nom iniciau dau luòc, *Bagenus vicus*, es puèi estat suplit per lo nom de la Santa, abans palatalizacion tipica dau vivaroaupenc en Jala.

### Realizacion fonetica e toponim occitan
Lo nom de la comuna es prononciat **[ˈsɑ̃tɔ ˈd͡ʒalɔ]**. En occitan, coma son pas estaas conservaas las consonantas doblas dau latin quand se pronóncian pas, lo nom de la comuna en occitan es ***Santa Jala***, sensa jonhent, e non pas **Santa Jalla*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Droma

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Taulinhan

**Taulinhan** (*Taulignan* en francés) es una comuna occitana dau Daufinat situaa dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Istòria

D'apr&egrave;s c&egrave;rts autors, Taulinhan i auri&aacute; agut coma berceau la villa d'un ric patricien romain trucat *Taulinanus*. Ancian fief de la baronnie de Montauban, lo pa&iacute;s &egrave;ra antany environat de solids remparts perforats de div&egrave;rsas p&ograve;rtas poderosament fortificades. La principala &egrave;ra aquela de Enguille. La se truca commun&eacute;ment u&egrave;i la p&ograve;rta del N&ograve;rd. Los sieus dos torns redonds an connectat per una galari&aacute; #que surmontent de las m&acirc;chicoulis. A lo sieu primi&egrave;r escalona, del costat del bourg, i avi&aacute; mes lo c&ograve;rs de guarda.
La resist&eacute;ncia #que #opausar en 1395, lo bourg de Taulinhan a las Companhi&aacute;s bretonnes, es lo un dels mai brilhants faches d'armas, #que s'i si&aacute; produsit, a , en lo bas Dauphin&eacute;. &Ograve;mes, femnas e mainats #far bona guarda, pendent quatre mes, de la nautor de las si&aacute;s remparts. Lo sieu vigilance pas #prene final que quand agu&egrave;ron for&ccedil;at l'enemic a deslotjar la contr&eacute;e.
La p&ograve;rta de Enguille de Taulinhan es lo un de las labors de gu&egrave;rra medievala los melhor conservats de la region.

La , Taulinhan pat&iacute;s lo assaut d'una colomna alemanda #que #daissar d&egrave;tz u&egrave;ch victimas darri&egrave;r d'ela, abans de prosseguir la si&aacute; mortala randonn&eacute;e sus Valr&eacute;as.

D’après certains auteurs, Taulinhan aurait eu comme berceau la villa d’un riche patricien romain appelé *Taulinanus*. Ancien fief de la baronnie de Montauban, le pays était jadis entouré de solides remparts percés de plusieurs portes puissamment fortifiées. La principale était celle d’Enguille. On l’appelle communément aujourd’hui la porte du Nord. Ses deux tours rondes sont reliées par une galerie que surmontent des mâchicoulis. À son premier étage, du côté du bourg, était placé le corps de garde.
La résistance qu’opposa en 1395, le bourg de Taulinhan aux Compagnies bretonnes, est l’un des plus brillants faits d’armes, qui se soit produit, au , dans le bas Dauphiné. Hommes, femmes et enfants firent bonne garde, pendant quatre mois, du haut de leurs remparts. Leur vigilance ne prit fin que lorsqu’ils eurent forcé l’ennemi à évacuer la contrée.
La porte d’Enguille de Taulinhan est l’un des ouvrages de guerre médiévaux les mieux conservés de la région.

Le , Taulinhan subit l'assaut d'une colonne allemande qui laissa dix huit victimes derrière elle, avant de poursuivre sa mortelle randonnée sur Valréas.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Droma

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Treschanuts e Creiers

**Treschanuts e Creiers** (*Treschenu-Creyers* en francés) es una anciana comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups. Despuei lo 1er de janvier 2019, es comuna delegaa de Chastilhon de Diés 
## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats liaas embe la comuna

## Veire tanben

## Liames externes

## Nòtas e referéncias
Illas de la Societat

Las **illas de la Societat** (*Îles de la Société* en francés, *te fenua Tōtaiete mā* en tahitian) forman un archipèla de 14 illas dins lo Pacific sud, administrativament partida de la Polinesia Francesa. Existís pas un nom tahitian per l'archipèla e s'utiliza la transcripcion fonetica *Tōtaiete* a partir de l'anglés *Society*. A una populacion de  abitants (cens del 2002) e cobrís una superfícia de .

Las illas son divididas geograficament e administrativament en dos grops. D'èst a oèst son:
* Illas del Vent (*Îles du-Vent*):
** Mehetia
** Tahiti, ont i a Pape’ete, la capitala.
** Moorea
** Maiao
** Tetiaroa
* Illas jol vent (*Îles Sous-le-Vent*):
** Huahine
** Raiatea
** Tahaa, parteja la meteissa corona de coralh amb Raiatea.
** Bora Bora
** Tupai (Motu Iti)
** Maupiti
** Maupihaa (Mopelia)
** Manuae (Scilly)
** Motu One (Bellinghausen)

Lo neerlandés Jacob Roggeveen, en 1722, foguèt lo primèr europèu a trobar una illa de l'archipèla, la pichona Maupiti, mas s'i arrestèt pas. En 1767, Samuel Wallis descobriguèt Tahiti. Lo francés Louis Antoine de Bougainville, en 1768, nomenèt l'archipèla *illas [[Borbon]]* en onor a la familha reiala francesa. L'anglés James Cook, en 1767, la nomenèt *Society Islands* en onor a la Royal Society de Londres, organizatriz del viatge.
Vouvent

**Vouvent** (*Vóuvent* en nòrma mistralenca; *Volvent* en francés) es una comuna occitana de Daufinat situaa dins lo departament de Droma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.

## Geografia

## Toponimia

### Atestacions istoricas
Las atestacions istoricas son *ecclesia de Volvenco* (1080), *capellania de Volvento* (1128), *prioratus de Volvento* (1158), *ecclesia parrochialis Beate Marie de Volvento* (1509), *Vouvend* (1533), *Vauvent* (1665), *Volevent* (Sègle XVIII), *Vaulvent* (1777).

### Atestacions occitanas
Lo nom de la comuna es estat ortografiat *Vouvent* en nòrma classica per Han Shook. Es estat ortografiat en nòrma mistralenca *Volvent* per Joan-Loís Ramel e *Vóuvènt* per Frederic Mistral.

### Etimologia
Lo lingüista Xavier Delamarre prepausa un compausat d'origina gallesa **Volo-vento* significant « lo masèl d'en-bas » o « l'aira de sacrifici inferiora » (**volo-* significant « en-bas, inferior » e **-venton* « masèl o aira de sacrifici »). Segon Jean-Claude Bouvier, lo toponim poiriá aver per origina lo nom de familha germanic *Wolvingus* latinizat en *Volvenco*. 

### Realizacion fonetica e toponim occitan
Lo nom de la comuna se pronóncia **[vu'vɛ̃]**. La realizacion fonetica dau diftong *-ou-*, aicí en posicion pretonica, s'es monoftongaa per donar [u]. S'es pas en coeréncia embe l'isoglòssa de realizacion dau diftong en posicion pretonica traçaa per JC.Bouvier, l'isoglòssa es franc pròcha e Bouvier indica qu'aqueu diftong es particularament instable, e seriá pas estonant de rescontrar de prononciacion en [vɔw'vɛ̃] en concuréncia embe [vu'vɛ̃]. Per ço qu'es de la transcripcion dau toponim en occitan, dins un context d'etimologia incertana e sus la basa de la prononciacion actuala, es lo nom de comuna **Vouvent** qu'es estat prepausat per validacion dins l'encastre dau projècte *Openstreetmap-oc* de la Comission Toponimica Occitana de l'IEO e dau trabalh de redaccion entamenat per l'IEO Auvèrnhe-Ròse-Aups d'un diccionari daus noms de comunas de Droma.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats liaas embe la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Droma

## Liames externes

## Nòtas e referéncias
La Toscha

**La Toscha** (*La Touche* en francés) es una comuna occitana de Daufinat situaa dins lo departament de Droma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.

## Geografia
La Toscha se situa a 16 km a l'èst de Montelaimar (capluòc de canton), a 17 m a l'oèst de Dieulofet e a 17 km al nòrd de Grinhan.

Las municipalitats limitrofas son Ròchafòrt, Pòrtas, La Bastiá de Rotland e Puegiron.

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Droma

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Saint-Laurent-d'Onay

**Sent-Lôrent-dʼÔnê** en arpitan (oficialament en francés *Saint-Laurent-d'Onay*) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.

## Geografia

Sant-Laurent-de Onay a situat a 19 km al nòrd de Rumans (capluòc del canton), a 30 km a l'èst de Sant-Vallier e a 30 km al nòrd-èst de Tinh de l'Ermitatge.

Las municipalitats limitrophes son Sant Miribel, Lo Chalon, Cr&eacute;pol e Santa-Casqueta-de-Valcl&eacute;rieux.

Saint-Laurent-d'Onay est situé à 19 km au nord de Rumans (chef-lieu du canton), à 30 km à l'est de Saint-Vallier et à 30 km au nord-est de Tinh de l'Ermitatge.

Les communes limitrophes sont Saint Miribel, Le Chalon, Crépol et Saint-Bonnet-de-Valclérieux.

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sant Marçau de Valença

**Sant Marçau de Valença** (*Saint-Marcel-lès-Valence* en francés) es una comuna occitana dau Daufinat situada dins lo departament de Droma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.

## Geografia
La comuna de Sant Marçau de Valença es limitròfa amb la vila de Valença, prefectura de la Droma, e se situa al nòrd d'aquela.

## Istòria
 
## Administracion

## Demografia

* 2016 : 6201

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Saint-Martin-d'Août

**Sent-Martin-dʼÔs** en arpitan (*Saint-Martin-d'Août* en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region de Ròse-Aups.

## Geografia

Sant-Martin-d'Agost a situat a 18 km a l'&egrave;st de Sant-Vallier (capluòc del canton), a 26 km al nòrd de Rumans e a 24 km al n&ograve;rd-es de Tinh de l'Ermitatge.

Las municipalitats limitrophes son Sant-Avit, Ch&acirc;teauneuf-de-Galaure, Tersanne,Bathernay e Montchenu.  

Saint-Martin-d'Août est situé à 18 km à l'est de Saint-Vallier (chef-lieu du canton), à 26 km au nord de Rumans et à 24 km au nord-est de Tinh de l'Ermitatge.

Les communes limitrophes sont Saint-Avit, Châteauneuf-de-Galaure, Tersanne,Bathernay et Montchenu.  

### Comunas vesinas

 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Toponimia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Saint-Martin-le-Colonel

**Saint-Martin-le-Colonel** (en francés) es una comuna occitana de Daufinat situaa dins lo departament de Droma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.

## Geografia
  
### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Sant Joan de Roians; es ara dau canton de *Vercors-Monts du Matin* (en francés), donc benlèu de Vercòrs-Monts dau Matin.

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Droma

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sant Mai

**Sant Mai** (*Saint-May* en francés) es una comuna dau Daufinat occitan, situaa dins lo departament de Droma e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.

## Geografia

### Comunas vesinas


    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Istòria

## Administracion

## Demografia

* 2016 : 41

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Boisemont (Eure)

** Boisemont** en normand (*Boisemont* en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de Normandia.
## Geografia

Boisemont A situat en lo departament de l'Eure e en la region Anautita-Normandie.Boisemont A situat a 8&nbsp;km de Etrepagny e a 10&nbsp;km dels Andelys.

Boisemont est située dans le département de l'Eure et dans la région Haute-Normandie.Boisemont est située à 8&nbsp;km d'Etrepagny et à 10&nbsp;km des Andelys.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vesta

**Vesta** pòt designar:

**[[astronomia]]*:  un asteroïde del Sistèma Solar, vejatz: **[[(4) Vesta]]**.

**[[mitologia]]*:  la divessa romana del lar, vejatz: **[[Vesta (mitologia)]]**.
Automne

vinheta|252x252px|Imatge d'un bòsc a l'automne.
L'**automne**, l**'autom**, la **tardor**, la **davalada** o encara la **darrièira** (var. *darriera* lemosin; *darreiriá*, *darrèira*, *darrieria*, *dabòria* auvernhat) o l**'endarrier** (vivaroaupenc) (en gascon, tanben, *agòr*, *abòr*, *gòrra*, basquismes) es una de las quatre sasons de las zonas temperadas. Astronomicament, comença amb l'equinòcci d'automne (entre lo 20 e lo 21 de març dins l'emisfèri sud e entre lo 22 e lo 23 de setembre dins l'emisfèri nòrd), e s'acaba amb lo solstici d'ivèrn (a l'entorn del 21 de junh dins l'emisfèri sud e lo 21 de decembre dins l'emisfèri nòrd). Encara que, a vegadas es considerat coma lo periòde dels meses entièrs de març, abril e mai dins l'emisfèri sud e setembre, octobre e novembre dins l'emisfèri nòrd.

## Caracteristicas
Es una epòca de precipitacions, dins qualques partidas del monde, e de baissa progressiva de la temperatura. Los jorns demenisson progressivament e las nuèches s'alongan.
Las plantas caducas pèrdon la clorofilla e las fuèlhas venon jaunencas o rogencas abans que casan. Fòrça fruches son madurs a punt. Los animals se preparan pel temps fred emmagazinant lo manjar.

## Simbolisme
Per las colors de la natura, es un periòde fòrça evocador per las arts. Es associat a l'edat madura.
Es lo començament de la rotina dins la majoritat dels païses, fins al punt qu'en psicologia se parla de "sindròme post-vacacional". Per aquò se nomenava abans la sason de la malenconiá e dins la teoria de las quatre umors, li correspond la *bila negra*.

## Nòtas e referéncias
Ajanh

**Agenh** o **Ajanh** (*Ajain* en francés) es una comuna occitana de Lemosin situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

Segon Xavier Lansade, los parlars de la comuna son l'auvernhat e lo marchés.

## Geografia

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:

***Ajanh** - *Bordariam de Raficot… inter Agan et Villaububol* en 1150 environ; *Andreas clericus de Agan* en 1184; *Parrochia d’Agan* en 1150-1195 environ; *Talafer capellanus de Ajan* en 1196; *Parofia d’Ajain* au seglhe XII; *Parrochia de Ajen* en 1201; *De Ajagn* en 1249; *Parrochia de Ajan* en 1250; *Rogerius de Laront, dominus d’Ajan* en 1266; *Prior et cappellanus d’Ajainh* au seglhe XIV; *Ou mas du Mont pousé en la parroiche de Gaynh* en 1325; *Parochia de Ajaing* en 1336; *Sur la paroisse de Ajaing…* en 1436; *De Agenio* en 1438; *La parroisse de Ajaing* en 1441; *Parroisse de Jaing* en 1472; *Blesne de Leron, sr. d’Agin* en 1506; *Les chapellain et prestres de l’église parochial de Jaing* en 1512; *Agen* en 1789.

## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luecs e monuments
* Egleisa (s. 13)

## Personalitats liadas emb la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes

### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Alairac (Cruesa)

**Alairac** (*Alleyrat* en francés) es una comuna occitana de Lemosin situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

## Geografia

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:

***Alairac** - *Prope villam de las Bordas parrochia de Alayraco* en 1281; *In molendino de Alayraco sito subtus pontem de Alayraco* en 1286; *Ego Joh. et ego Geraldus d’Alayrahc fratres* au segle XIII; *A la Ribeira d’Allaurat.… super Aleirat.… prope Alairat* (sens data); *Parrochia de Alairaco* en 1301; *Pierre Roche escuier.… et un sien cousin appellé Berton Bert se partirent du lieu de Leirac ou païs…* en 1401; *La paroisse d’Aleyrat* en 1440; *La parroisse de Leyrat* en 1441; *Chemin allant de Cubeyrat à Leyrat* en 1593; *Assize de la chastellenie d’Alleyrat* en 1615; *Alleyrat* en 1844.

## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luecs e monuments
* Egleisa e cripta (s. 12)

## Personalitats liadas emb la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes

### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Anzesme

**Anzesme** (*Anzême* en francés) es una comuna occitana de Lemosin situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

Segon la mapa lingüistica de Jornalet, la comuna es de parlar marchés lemosin, mas es limitròfa emb lo marchés auvernhat.

## Geografia

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:

***Anzesme** - *Anzisinum* en 833; *Ecclesia Sancti Petri quae est in Ancesime* en 1031-1033; *Querimoniam Lemovicensis abbatis adversus Dolensem abbatem super Anzismonsi monesterio accepimus…* abans 1108; *Videntes… justiciam abbatis Lemovicensis in Anzismensi ecclesia Habundare ex dono Lodovici Romanorum…* en 1108; *Matheus La Marcha de Pionac et frater ejus prepositus de Anzesme* au segle XII; *Ego Matheus de Marchiva et ego Hugo prepositus Ancismontensis ecclesie fratres* vers 1150; *Andezesmensem ecclesiam cum ecclesiis et capellis suis que utique beati Petri esse cognoscitur… vobi…* en 1212; *Archipresbiter de Anzisma* en 1273; *Anzisma* en 1285; *P. de Placentia archipresbr. de Anzisima* en 1289; *Mag. P. de Platonia archipresb. de Anzlima* en 1300; *Capella de Anzisma* au segle XIV; *Pro prioratu de Anzisma collato E. La Barda anno. IX no taxato ad IIIIXX X Libras* en 1352; *Dictum corpus [Helicte de Pria] a loco in quo fuerat inhumatum extrahi et in ecclesia de Ansemia hon…* en 1385; *Enselme* en 1392; *Anzesme* en 1423; *Parroisse d’Anzesme justice de Chasteauclop ou conté de la Marche* en 1445; *Pierre Jacme dit d’Anzesme eulx disans sergens royaulx* en 1454; *Phelipes Barton… archidiacre de Touars… archiprestre de Anzesme* en 1455; *Pierre Jammet dict d’Anziesme sergent royal* en 1460; *Guillaume Barton… abbé du Dorat… archiprestre d’Anzesme* en 1481; *Anzesme* en 1513; *Enselme* en 1513; *Me Jehan Granchier garde des sceaux par le roy au pays et compté de la Marche, fermier… dou prieuré…* en 1575; *La paroisse d’Anzesme* en 1591; *Anzême* en 1844.L'etimologia es benlèu gallés *antio-* (veire Delamarre ) e sufixe *-sama* : au chap, a la riba (dau replanat), çò que correspond a la situacion dau borg (nom donat per de monde que restavan pus au sud). Foneticament, donariá pusleu **Ansesma*, mas una sonorizacion de *s* es pas impossibla (influéncia de las nasalas  e dissimilacion de la segonda *s* ?). Per la finala vocalica, fan besonh las fòrmas ancianas e la prononciacion locala (se las vocalas finalas son pas neutralizadas en [ə]).

## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat
Dempuei lo  de genier de 2013, Anzesme fa partida de la comunautat d'aglomeracion dau Grand Garait.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luecs e monuments
* Egleisa (s. XIII)
* Saut de las Molinas
* Gòrjas d'Anzesme

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes

### Liams externes
* Collectatge filmat en 2007, contes en marchés

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Arfuelha Chastenh

**Arfuelha Chastenh** (*Arfeuille-Châtain* en francés) es una comuna occitana de Lemosin situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

Lo dialècte locau es l'auvernhat.

## Geografia

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:

***Arfuelha** - *Ecclesia Sancti Marcialis de Erfolio* en 1158; Factum… apud Aurfola* en [[1195]]; La parroche d’Arfeulha et Chastainh…, le prieur d’Arfeulhe,… le seigneur de Chastainh* en 1357; *Capella[nus] de Arfolia et de Chastaing* au segle XIV; *Anthonius et Johannes senior Rochons fratres loci Arfolie habitatores… Guillelmo de La Nozière parr.…* en 1469; *Prieuré et paroisse d’Arfeulhe* en 1500; *Arpheule* en 1505; *Arfeuille* (sens data); *Arfeuille-Chatain* en 1844.

***Chastenh** - *Ecclesia Sancti Adoratoris de Castanea* en 1158; *Hysimbardus miles quatuor sextarios siliginis et unum avene quos percipiebat in tota decima de Chast…* en 1221; *J. Terrart presbiter dou Chastang* en 1238; *Jehan du Marez chast[ellain] de Chastaing pour messire Aubert de Montvert … tenent assises oud. lieu…* aus segles XIV-XV; *Seigneur de Chasteing* en 1441; *Guill. de La Nozière parroch. Castaneti et Arfolie* en 1469; *Don au capitaine de Bonneval des deux tiers de la seigneurie de Chastain et autres biens* en 1534; *Chastaing* en 1496-1503; *Paroisse de Chataing* en 1550; *Chatain* (sens data); *Moulin-de-Châtain* en 1844; *Chatain* en 1881; *Chatain* en 1882Vilatge, chasteu, chapela e molin.

## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luecs e monuments

## Personalitats liadas emb la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes

### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Marçac (Cruesa)

**Marçac** (*Marsac* en francés) es una comuna occitana de Marcha, en Lemosin, situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

Lo parlar de la comuna es lo lemosin, possiblament lo marchés tanben.
## Geografia

## Toponimia
Las atestcions ancianas son, per luec:

***Marçac** - *Parrochia sancti Petri de Marciaco* vers 1080-1125; *Parrochia Marciaci* en 1264; *Capellanus de Marsac* au segle XIV; *Prior de Marsac* en 1330; *Marsac* en 1844.

## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.
## Luecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes

### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Rena

**Rena** pòt èsser:

* 'Rena, una comuna occitana de  ()

E tanben:

* Rena, una comuna de la província de
Arç

**Arç** o benlèu **Arcs** (*Ars* en francés) es una comuna occitana de Marcha, dins lo domeni dialectau de l'auvernhat. Administrativament es situada dins l'arrondiment de Garait, lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

## Geografia

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:

***Arç** - *Bernardus presbiter de Arcs* vès 1167; *Decima d’Ars* au secle XII; *Arx* en 1175; *Arcs* en 1185; *Tres solidos in decima d’Arx… a la Valada juxta Arcs* au secle XII; *Capella de Arcubus* en 1292; *Ecclesia Sancti Martini de Arcubus ; Capella de Arcubus* au secle XIV; *Petrus et Johannes de Brolhia fratres domini de Beccia parr. de Arcubus* en 1344; *Parrochia d’Ars* en 1402; *La parroisse d’Ars* en 1441; *Parrochia de Arcubus* en 1462; *Arcz* en 1544; *Ars* en 1556; *Bourg d’Ars* en 1557; *Ars* en 1727; *Ars* en 1844.

## Istòria
Lo 6 de març de 2017 passet dins l'arrondiment de Garait.

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luecs e monuments
* Egleisa (s. XIII)

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes

### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Sent Sepise (Garaitós)

**Sent Sepise** o **Sent Sepise Garaiton** (*Saint-Sulpice-le-Guérétois* en francés) es una comuna occitana de Marcha, en Lemosin, situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

## Geografia

## Toponimia
Lo nom de Sent Sepise es lo d'un evesque de Borges, o dos segon los autors, aus segles VI e VII . En toponimia, se rencontra la fòrma sabenta de son nom (*Sulpici*) o de fòrmas d'evolucion populara (*Soplesi*, *Soplèsi*, *Somplesi*, *Sepise*, *Supesis*, etc), o tanben de fòrmas d'evolucion populara influenciadas per la fòrma sabenta, generalament utilizada en francés. Sèm aici dins lo segond cas.

## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat
### Canton
* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Sent Vauric, i demorèt.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes

### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Sent Vincenç de Charpei

**Sent Vincenç de Charpei** (*Saint-Vincent-la-Commanderie* en francés) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament de Droma e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Augieras

**Augieras** (*Augères* en francés) es una comuna occitana de Lemosin situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

Lo dialecte locau es lo lemosin.

## Geografia

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:

***Augieras** - *Augeras* vers 1100; *Pro prioratu de Augeriis collato Stephano Bouis…* en 1352; *Habitantes mansorum seu villagiorum de… Augières* en 1417; *Ougiroles près de Ougières* vers 1440; *Parrochia de Augières* en 1448; *Augères* en 1727; *Augères* en 1844.

## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.
## Luecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes

### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Lo Mas de Barèu e Mairinhac

**Lo Mas de Barèu e Mairinhac** o **Mas Barèu Mairinhac** (*Masbaraud-Mérignat* en francés) es una anciana comuna occitana de Marcha, en Lemosin, situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

Segon Xavier Lansade, lo parlar de la comuna es lo lemosin.

Lo 1er de genier de 2019 fusionet ambe Sent Desíer de Lairena dins la comuna novela de Sent Desíer e Lo Mas de Barèu.
## Geografia

## Istòria
La comuna creada en 1790 se ditz Mairinhac. Pren lo nom oficial de *Masbaraud-Mérignat* en 1912.

### Toponimia
**Lo Mas de Barèu**, que se parla de *in manso de Boareau*, dins la parròquia de *Meyrinhac* al s. XV (terrier de la chambra de Sent Marçau). I a dans la mezeissa comuna un masatge emb un diminutiu, **Lo Masbaronet** atestat en 1778. **Mairinhac** passet a *Meyrinhac* per l'evolucion fonetica e coneisset lo remplaçament de la c finala muda per t, coma sovent al Nòrd d'Occitània.

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes

### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Lo Mas de L'Artija

**Lo Mas de L'Artija**, **Lo Mas d'Artijas** o **Le Mas d'Artija** (*Le Mas-d'Artige* en francés) es una comuna occitana de Marcha, en Lemosin, situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

Segon Xavier Lansade, lo parlar de la comuna es l'auvernhat.
## Geografia

[{  "type": "ExternalData",  "service": "geoline",  "ids": "Q199523",  "properties": {  "fill": "#fc3",  "stroke": "#ff9911"  }},
{  "type": "ExternalData",  "service": "geoline",  "ids": "Q625213",  "properties": {  "fill": "#fc3",  "stroke": "#ff9911"  }},
{  "type": "ExternalData",  "service": "geoline",  "ids": "Q471676",  "properties": {  "fill": "#fc3",  "stroke": "#ff9911"  }},
{  "type": "ExternalData",  "service": "geoline",  "ids": "Q193684",  "properties": {  "fill": "#fc3",  "stroke": "#ff9911"  }},
{  "type": "ExternalData",  "service": "geoline",  "ids": "Q200880",  "properties": {  "fill": "#fc3",  "stroke": "#ff9911"  }},
{  "type": "ExternalData",  "service": "geoline",  "ids": "Q1061517",  "properties": {  "fill": "#ff1010",  "stroke": "#ff0000"  }},
{  "type": "ExternalData",  "service": "geopoint",  "ids": "Q1061517",  "properties": {  "fill": "#ff0",  "stroke": "#ff0000", "marker-color": "ff1111", "title": "Lo Mas de L'Artija" }},
{  "type": "ExternalData",  "service": "geopoint",  "ids": "Q3559174",  "properties": {  "fill": "#ff0",  "stroke": "#ff0000", "marker-color": "ff9911", "title": "Vilafèrt" }}]


## Istòria
En 1831 s’i annexet la comuna vesina de Vilafert.
### Toponimia
Se parla d'un *Jean du Mas* en 1428, e d'un *Anthoine Clément du Mas de l'Artige* en 1485 (terrier de Pijairòlas). Lo nom ven dau vilatge de **L'Artija**, vesin de la font de Cruesa.

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.
## Luecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes

### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Sent Jòrgi de la Poja

**Sent Jòrgi de la Poja** o **Sent Jòrgi la Poja** (*Saint-Georges-la-Pouge* en francés) es ’na comuna marchesa d’Occitània. Administrativament, es situada dins lo departament de Cruesa e la region francesa de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

Segon Xavier Lançada, lo parlar locau es de tipe lemosin.

## Geografia

## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luecs e monuments


Image:Eglise St Georges.jpg|Église Saint-Georges
Image:Pierre tombale.jpg|Pierre tombale dans l'église
Image:Voie romaine St Georges la Pouge.jpg|Voie romaine
Image:Dolmen de Ponsat.JPG|Dolmen de Ponsat


## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes

### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Ausança

**Ausança** (*Auzances* en francés) es una comuna occitana de Lemosin situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

## Geografia

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:

***Ausança** - *Apud Ausanciam … Geraldus de Tarto praeses Ausentiae* en 1185; *Ad mensuram de Ausancia* en 1209; *La parroche d’Ausansa* en 1357; *Jehan Beraud lieutenant de … Loys de Chasluz … tenant l’assise d’Ausance* en 1399; *Prior de Auzancia* au secle XIV; *Inter consulos ville Ausancie et Johanneau de Paris* en 1424; *Pierre Augoyet marchand demourant à Osance en Combraille* en 1447; *Deffault aux consuls, manans et habitans de la ville d’Ausance* en 1466; *Anthoine de Geoultz et Guillaume Bardin nagueres consulz dudit lieu d’Auzance seront adjournez à Com…* en 1467; *Anthoine de Geoulx … jadis consulz de la ville d’Auzance* en 1487; *Chemin tendant d’Auzance à Bellegarde* en 1503; *Françoys Denys, Pierre Monamy, Pierre Foureton et Anthoyne Siraud … consulz d’Auzances* en 1538; *Auzance* en 1844; *Auzances* en 1882.

## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Embessonatges
* Roßtal (Bavièra, Alemanha Santa Celha dei Vinhas (Provença, França)

## Luecs e monuments
* Villà galloromana de Cos

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes

### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Adrable

**Adrable** o **Drable** ['drabje]  / ['drabl] (*Azérables* en francés) es una comuna occitana de Marcha, en Lemosin, situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

## Toponimia
Segon l'enquèsta de Tortolon e Bringuièr (1873-1875), lo nom de la comuna es prononciat **Adrable** localament, mes **Drable** dens las comunas alentorn.

L'etimon seriá lo latin *acer arborem*, çò es l'aserau.

## Geografia

## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luecs e monuments
* Chapèla de Montjoan (s. 15)
* Egleisa gotica (s. 12)


Chapelle gothique d'Azérable (vue extérieure).JPG|Chapèla de Mont Joan
Eglise d'Azerables.jpg|Egleisa gotica


## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes
* * * Comunas de Cruesa

### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Banhesa

**Banhesa** (AFI: /bɔˈɲezo/) (*Banize* en francés) es una comuna occitana de Lemosin situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

## Geografia

## Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, lo nom del vilatge ven dau riu *Banize*. Aqueu idronime fai pensar au nom dau flume gascon Baïsa (probablament, **Banitia* > **Banisa* > *Baïsa*).

La grafia *Banisa* es pus englobanta. Lo doctor Queyrat, autor de *Contribution à l'étude du Parler de la Creuse, le Patois de la Région de Chavanat*, nascut a Chavanac, comuna confrontanta, escriu *puniedo* per *punida*.

## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.
## Luecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes

### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Montagut (Marcha)

**Montagut**, **Mont Agut** o **Montagut lo Blanc** (*Montaigut-le-Blanc* en francés) es una comuna occitana de Marcha, en Lemosin, situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

Segon Xavier Lansade, lo parlar de la comuna es lo lemosin.
## Geografia

## Toponimia
*Montagut* ven dau latin *mons* [montem] e de l'adjectiu latin *acutus*, « agut, ponchut », o [dins lo contèxte medievau], de l'occitan *mont* e de l'adjectiu occitan *agut*. Lo nom *Montagut* e lo succès dau simple nom *mont* son associats a l'epòca feodala e a un contèxte guerrièr, a la volontat de defensa, mas *Montagut* non descriu pas las tors ponchudas deu chastèu, coma pensan los Féniés  : cèrchan solament a donar l'impression d'un chastèu d'accès malaisit, çò que pòt èsser en contradiccion emb la realitat, per designar de tuquetas arredondidas ; aquò testimònia, non pas d'una intencion descriptiva, mas de la d'impressionar los enemics.

## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben

## Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Tol Senta Crotz

**Tol Senta Crotz** (*Toulx-Sainte-Croix* en francés) es una comuna occitana (de Berric o de Marcha), situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
* **Tol** es citat *Tullo castro* sus de monedas merovingianas, *Ecclesia Sancti Martialis de Castello Tulli* en 1158, *Tullum* (latinizacion) en 1174, *Tol* al sègle XII. Lo nom es format d'una raiç preceltica de valor oronimica  (Tol es en situacion dominanta, sus una nautor de mai de 650 m, los Monts de Tol Senta Crotz, alaidonc que los replanats aus alentorns son a 400–500 m d'altitud). Dauzat e Rostaing se contentan prudentament d'una qualificacion de « prelatin » . Delamarre considèra que lo nom es celtic, vengut de *tullon*; precisa pas sa valor d'oronime, mas coma lo plaça pas tanpauc dins la lista daus noms de personas, es una possibilitat .
* **Senta Crotz**. Coma lo nom de Senta Crotz es lo de parròquias plaçadas jos lo patronatge de la Crotz del Crist , l'egleisa, qu'èra consacrada a Sent Marçau, foguèt consacrada tanben a la Senta Crotz a data inconeguda.

## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat
### Canton
* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra dau canton de Boçac, i demorèt.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes

### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias

o
Feniers

**Feniers** (*Féniers* en francés) es una comuna occitana de Marcha, en Lemosin, situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

## Geografia

## Toponimia
A Feniers, i a lo vilatge de l’Aussedat (fr. *Loussedat*) que ven dau latin medievau 'absitas' (manse, domèni non ocupat per un colon) que es una tèrra en garait). Lo vilatge de l’Auvatge (fr. *Louvage*) ven de 'auva' 
vespilha; cendre que vòla, produita per las plantas que se creman en esbosigant. Mistral menciona lo verbe 'auvar', espandir sus l'eissart  la cendre de las plantas cremadas, dau latin 'albare', blanquir).

## Istòria
A Feniers, se fondèt lo movement Volèm Viure Au País en 1973.

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes

### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Valièra

**Valièra** (*Vallière* en francés) es una comuna occitana de Marcha, en Lemosin, situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

## Geografia

## Istòria

Dins les premèiras anadas de la Revolucion francesa, la comunas de Valièra absorbís quatre autrqs comunas : Eissartiau (Sartiau), Montorsin, Pimpérigeas (nom occitan ?) e La Vau d'Ugier. En 1814, son territòri s'agrandís encara amb la fusion de Sant Severin (nom occitan ?).

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luecs e monuments


image:Eglise St Martin de Tours.JPG| La glèisa de Sant Martin
Image:Lion de granit terrassant un homme.JPG|Lion de granit que terrassa un òme
Image:Sarcophage Vallière.JPG|Lo sarcofag
Image:Pont des poupées.JPG|Pont de las popadas (nom occitan?)
image:Fontaine Pierre d'Aubusson.JPG|Fontana de Pèire d'Aubusson
image:Pierre d'Aubusson.JPG|Bust de Pèire d'Aubusson


## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes

### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Belagarda (Cruesa)

**Belagarda** (*Bellegarde-en-Marche* en francés) es una comuna occitana de Marcha, en Lemosin, situada dins lo departament de Cruesa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.

## Geografia

## Toponimia
Bèlagarda es atestat *Villa Bellagarde* en 1267. *Garda* ven dau germanic **wardon*, « gardar », *wart*, « garda », puèi « tor de gaita », puèi « fortalesa » en general; *bela* es simplament un adjectiu valorizant. Los noms dau tipe *Bèlagarda* son doncas associats a de las fortalesas, de las tors de gaita; son presents en Occitània e en Arpitània e gaireben absents en França pròpiament dita. La sola comuna d'aqueu nom i es Bellegarde, dins lo Loiret  e lo nom es un transferiment d'un nom occitan francizat : lo vilatge se disiá *Choisy-aux-Loges* fins al 6 d'agost 1645, quand son senhor, Roger II de Saint-Lary de Bellegarde (~1562-1646), que sa familha sortiá de Belagarda, dins lo Gers e de Sent Lari, dins la Nauta Garona, instaurèt lo nom novel.
## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

### Intercomunalitat

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.
## Luecs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes

### Liams externes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias