Panhac

**Panhac** [pa'ɲa]  (*Polinhac* es una fòrma inventada o arcaïca) (*Polignac* en francés) z-es una comuna velaiesa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Castrum quod vocatur Podaniacus*, vas 930, *Castrum Podomniacus*, vas 1070, *Podemniacensis*, vas 1112, *Podempnac*, en 1128, *Polunniacensis*, vas 1130, *Polemniacum*, en 1162, *Polenniacus*, en 1163, *Polinacum*, en 1163, *Pollemniacus*, vas 1169, *Poauniac*, *lo prior de Podemnac*, vas 1171, *Polonnac*, en 1173, *Poomnac*, en 1197, *Poliniacum*, en 1198, *Pollignac*, alh sègle XII, *Poligniac*, en 1201, *Podempniacum*, en 1201, *Poemniac*, en 1216, *Pozemniac*, *Pozemniaciensis*, en 1213, *Polumniacum*, en 1226, *Poligniacum*, en 1233, *Pollempniacum*, en 1233, *Podemnniacum*, en 1255, *Poloniacum*, en 1256, *Posemniac*, en 1257, *Podompniacum*, en 1268, *Pammac* [benlèu mal legit o mal imprimit, avertiment delh contributor], crit de guèrra delhs vescomtes de Panhac en 1272, *Podonniacum*, en 1285, *Polinac*, *Polumnac*, alh sègle XIII, *Podomiacum*, en 1303, *Poullegnac*, en 1304, *Polignac*, en 1312, *Pologniacum*, en 1313, *Podonnacum*, en 1313, *Polongnac*, en 1318, *Pozeniacum*, en 1326, *Polonniacum*, en 1340, *Polompnhac*, en 1341, *Poleignac*, en 1343, *Pompnhat*, en 1408, *Parochia Podonhaci*, en 1473, *Poulignac*, en 1489, *Pamnhac*, en 1534, *Poliniat*, en 1537, *Panhac*, en 1556 (R. Maurin, notari, donc local), *Mont-Denise*, nom revolucionari de 1793. La prononciacion auvernhata es *Pagnac*, compréner [pa'ɲa] . 

Las fòrmas pus ancianas permeton de reconstituir un **Podomniac* (o **Podomnhac*). Lo vocalisme de la segonda sillaba, ni iniciala nimai tonica, es instable e pòt passar de *-o-* a *-e-*, mai a *-a-* (tanlèu 930). Sembla pas, pr'aquò, qu'aquelh *-a-* aboriu explique lo vocalisme actual de la prumèira sillaba, perqué *-o-* o *-e-* son dominants dins la seguda de las atestacions. Lo *-d-* intervocalic (*Podo-*) s'afebliguèt e passèt a *-dz-*, *-z-* o a *-l-*, probablament amb un fòrt polimorfisme. Aquela *-l-* siaguèt retenguda per la tradicion grafica, benlèu a causa de la productivitat de la sillaba iniciala *Pol-* en latin o dins los mots grècs adoptats per lo latin; perdurèt quand èra pas mai articulada vertadeirament. Lo grope consonantic *-mn-* s'afebliguèt en *-nn-*, pueis en *-n*; quauquas fòrmas en latin o en occitan lo gardan per tradicion, mentre que las autras de la mesma epòca mòstran qu'èra dejà mòrt. Las fòrmas de la segonda meitat del sègle XII testimònian de la disparicion progressiva de la consonanta *-d-* o eiretada de *-d-*, mas lo nom demorava en tres sillabas : *Poauniac*, *Poomnac*, amb un iatus. En prenent la varianta *Poomnac* (compréner **Poo(m)nhac*), una dissimilacion en **Paonhac* permetèt de passar a la fòrma actuala en doas sillabas, amb un intermediari **Paunhac*; *Pa-* simple sembla dejà present dins lo crit de guèrra de 1272; un certan polimorfisme vocalic favorizèt l'instabilitat, l'incertitud quant alh vocalisme d'origina, pauc a pauc oblidat, e l'adopcion d'una fòrma simpla, sens iatus e estrangeira a l'etimologia : *Panhac*. Lo curiós *-au-* de *Poauniac* es benlèu degut a la resolucion delh grope *-mn-* o, eventualament, a una grafia mangòria (« malbiaissuda ») per **Pauonhac*, ambe *-u-* de transicion. Coma verificacion, lo nom patronimic *Pagnac* (nom d'origina) èra pro present en Naut Léger a la fin delh sègle XIX, mas i a alh mens un autre *Panhac*, en Nauta Vinhana, comuna de Vernuèlh, çò que pòt explicar sa representacion girondina e nautagaronesa .

Segon Dauzat e Rostaing, que citan las prumèiras fòrmas, *Polignac* es derivat d'un nom escur . Vertat es que ges de nom de persona latin, gallic o germanic permet pas de l'explicar. Chal donc supausar una aferèsi d'un nom compausat gallic que començariá per *epo-*, « chaval », nom franc convenable per un òme de guèrra nòble. Lo segond element seriá en *dubn-*, sovent chamnhat en *dumn-*, per assimilacion, tanlèu lo gallic, o après. *Dumnios* (
Segon Joan Arçac, lo nom saguèt comprés *En Dunisa*, pueis atraccion de *Danisa* [e, çò sembla, pas de *Denise*]. Lo nom vendriá de la basa oronimica **and-* e benleu un doble sufixe *-un-isia* o benleu lo gallic *dunum*, ambelh sufixe *-isia* . 
Xavier Delamarre explica pas lo nom, mas segmenta en **And-dūn-itiā* .
### Bilhac
Las fòrmas ancianas son *Ecclesia S. Petri de Billiaco* vès 1100, *Bisliacus* en 1142, *Curatus de Bithlaco* en 1329, *S. Marti de Bilhac* en 1408, *Beliacus* en 1440, *Bilhiac* en 1586, *Binlhac* en 1679 . 
*Bilhac* ven delh nom gallic d'òme *Billios*, atestat, latinizat en *Billius*, ambelh sufixe *-ācon*, latinizat en *-acum* . 
Joan Arçac chausís pas entre la solucion precedenta e un derivat de *bilio*, abre sacrat .
### Chambairac
Las fòrmas ancianas son *B. Chalmairac* en 1259, *Chambayrac* en 1334, *Chambairacum* en 1394, *Chambeyracum* en 1499 . 
*Chambairac* ven delh nom gallic o galloroman d'òme *Cambarios*, latinizat en *Cambarius*, ambelh sufixe *-ācon*, latinizat en *-acum*. *Cambarios* z-es un derivat delh gallic *cambo*, « corba » . 
### ''Chanceaux''
Las fòrmas ancianas son **Chanseus* en 1369, *Champseux* en 1438, *Chanceux* en 1456, *Chanceaux* en 1463. </br>
Segon Joan Arçac, *Chanceaux* (*Chanceus* ? *Chanciaus* ?) ven delh latin *cancellus* [o de son resultat], « barròt, grilhatge », doncas « clausor ».
===*Cheyrac*===
Las fòrmas ancianas son *Chayrac* en 1267, *Cheyrac* en 1299, *Chayracus* en 1346 . </br>
Segon Joan Arçac, per [[Albèrt Dauzat]] (*Toponymie française*, p. 260), l'etime delhs *Chairac* z-es *Cariacum*, delh nom latin d'òme *Carius*, ambelh sufixe *-acum*, que poiriá derivar d'un escais gallic, de *caria*, « pèira »; e Dauzat ajusta qu'un derivat **caria* permet pas de supausar una designacion topografica. Mas, justament, Chairac z-es apuiat sobe una brècha volcanica. De mai, l'occitan velaiés coneis cèrtas *chèira*, colada de lavas, mas tanben *chèira*, *chira*, *chèir*, *chièr*, etc, qu'an lo sens de d'acumulacion de pèiras, radolum, pic, cima peirosa; lo cadastre napoleonenc pòrta de *cheyrat*, *cherat*, *chira*, *chierat* que correspondon a d'acumulacion de pèiras naturaus o artificiaus, o a de sucs peirós. Joan Arçac dobta que Chairac siá estat « la proprietat de *Carius* » . Çò que poiriá anar dins lo sens d'aquelh jutjament, z-es que las fòrmas ancianas son d'una epòca que lo sufixe *-ac* èra vengut *-at* e doncas que la finala de las atestacions son supausadas e convencionalas.
===Comunac===
Las fòrmas ancianas son *Comenac* en 1266, *Mansus de Comenaco* en 1368, *Commenacum* en 1453, *Commenac* en 1586 . </br>
Segon Joan Arçac, l'etime z-es *Comminacum*, delh nom gallic d'òme *Comminus*, ambelh sufixe *-ācon*, latinizat en *-acum* . La fòrma *Comunac*, amb *-u-*, z-es recenta.
===Marminhac ===
Las fòrmas ancianas son *Marminiac, Marminhiac* en 1252, *Marminiacus* en 1254, *Marminhac* en 1369 . </br>
*Marminhac* vendriá delh nom latin d'òme *Marminius* ambelh sufixe *-acum* , latinizacion delh sufixe gallic *-ācon*. Marminhac z-èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per maistre *Marminius*.
===Marnhac===
Las fòrmas ancianas son *Marnhac* en 1334, *Mansus de Marnhaco* en 1385, *Marnhiac-les-Vignes* en 1869. </br>
*Marnhac* ven delh nom latin d'òme *Marinius*, ambelh sufixe *-ācon*, latinizat en *-acum* .
===Ròchalimanha===
Las fòrmas ancianas son *Rocha Limanhas* en 1368, *Rocha Limainha* en 1453, *Rupes Limanha* en 1511, *Roche Limanhie* en 1586. </br>
En mai de *Ròcha* [d'un **rocca* prelatin], lo nom reclau *Limanha*, d'un radicau **lem-* o **lim-*, gallic, mas tanben latin e italoceltic, e non pas delh gallic *limo-*, *lemo-*, « òume ». Z-es un vialatge situat entre Ròchaluc (sobe la mapa IGN, *la Roche de Luc*), montanha, e un depaus de marlas sannoisianas. *Limanha* representa de planas petitas o grandas, sovent de sanhas a l'origina, o compausadas de terrens moelhs.

===Tressac===
Las fòrmas ancianas son *Tressac* en 1256, *Tressacus* en 1330, *Trezac* en 1364 . </br>
Segon Joan Arçac, *Tressac* ven delh nom gallic d'òme *Triccius*, ambelh sufixe *-acum* . </br>
Segon [[Xavier Delamarre|Delamarre]], per [[Trese|Tressé]] ([[Ille et Vilaine]]), lo nom pòt representar la proprietat de *Trissios*, equivalent de *Tertius* en latin, « treseime », o de *Triccios* e lo resultat fonetic chamja pas . Dins lo dobte, escriure *Tressac''.

## Istòria
En 1789, Panhac dependiá de la província de Velai, de la subdelegacion e seneschauciá delh Puei. Sa gleisa parochala, diocèsi del Puei e archipreirat de Sant Pàulhan, èra delh vocable de Sant Martin. Los religioses de Pebrac presentavan a la cura, coma priors de la localitat .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Panhac sobelh site de l'Insee

## Nòtas