Pèire Lagarda

**Pèire Lagarda** (nascut a Castèthnau de Durban, Arièja lo 19 d'agost de 1920, mòrt a Tolosa lo 2 de mai de 1992) foguèt un òme d'accion, un òme de ràdio e un escrivan occitan.

## La vida
Regent puèi professor agregat d'espanhòl e *inspector de la joinessa*, ne comencèt lo sieu interès per çò tot qu'occitan a l'escòla mairala de Fois, entre 1937 e 1940, influenciat alara, segon çò ne diguèt e escriguèt  lo quite el, *pel Felibritge e los "patesejaires" del ròdol*.

### Naissença de l'occitanisme modèrne
En 1941, recep una letra d'un tal Robèrt Lafont, del tot al tot desconegut alara, e estudiant a Montpelhièr.
Es tot bèl just a se recampar dequ'unes joves interessats per l'occitanisme mas pas gaire per la *Revolucion nacionala* o tota autra mena de reivindicacion nacionalista, qu'es la trapèla que i vòlon pas cap caire, tombar.
Ne seguís alavetz una correspondéncia sostenguda entre eles dos amai, un chic mai tard, Fèlix Castanh e Elena Cabanas(Gracia, mai tard) mas tot parièr lo catalan Gumersind Gomilà, de Perpinhan.

Entre 1941 e 1945, es el expediat en Alemanha coma *trabalhaire per l'Inspeccion academica* que d'aquel temps, Lafont e Castanh entran al maquís.

En 1944-45, es la creacion de l'IEO, Institut d'Estudis Occitans. En agost de 1945, se ne ten la primièra amassada generala. Pel primièr còp, se ne van tornar trobar a Tolosa los amics desseparats pel conflicte.

Dins lo comitat administratiu de l'IEO d'alara, lai entran, cotria amb los *ancians*, Ismaèl Girard (gavidaire de Òc (revista), Max Roqueta, Renat Nelli, Leon Còrdas, Carles Camprós e Joan Lesafre.

Ne seguiràn lèu Pèire Bèc e, plan mai tard (per encausa de *problèmas de generacion*, dixit lo quite el) Xavièr Ravièr, los *fraires Roqueta*, Ives Roqueta e Joan Larzac, Felip Gardy,etc.

Ne foguèt el, que tot èra alavetz per engimbar e crear, al començament, *secretari general de la seccion pedagogica*, e responsable dels primièrs estagis, e del *Butletin*.
Puèi, en 1960, ven secretari general de l'IEO (n'èssent Robèrt Lafont president que puèi li succedirà Pèire Bèc).Ne contunharà el la siá activitat amai las siás activitats e lo sieu ròtle tras que màger dins l'IEO (*vicepresident administratiu*, *vicepresident pedagogic* etc.)

Foguèt tanben president de la seccion departamentala de Nauta Garona, fins a que ne demissionèt a la debuta de las annadas 80, per encausa de, çò ne diguèt el e escriguèt, *las fotraladas de [[Maria Clara Viguièr]]... e tròp sovent de [[Claudi Sicre]] que cercava son camin de Damasc.*

### Creacion del [[CAOC]]
En 1978, a l'iniciativa del catalan Batista i Roca e cotria amb Robèrt Lafont e Ives Roqueta, se tròba el mesclat a la creacion del Comitat d'Afrairament occitanocatalan/Cercle d'Agermanament occitanocatalà (CAOC).
Ne foguèt lo sieu president, dins un primièr temps, Pèire Vilar e el lo sieu secretari general. Ne demorèt (amb en Lafont president) fins al moment que decidiguèron, e per d'unas rasons de *concepcions tròp diferentas entre nosaus e [[Enric Garriga i Trullols]]*, lo sieu secretari general. Çò n'ajusta lo quite en Lagarda (idem... veire çaijós) que *i deviá aver de nòstra culpa, mas pas solament perque, [[Gilabèrt Narioo]], d'Ortès, que prenguèt la presidéncia, l'abandonèt lèu e me telefonèt un jorn: M'auriás poscut dire que la relacion amb Garriga i Trullols èra talament malaisida!"*
Lo sieu ròtle màger dins l' *afrairament / agermanament* entre occitans e catalans  ne foguèt pas cap la sola aportacion de Pèire Lagrada a l'òbra de renaissença desalienada e desalienairitz del sègle XX occitan.

### Autras activitats occitanas e occitanistas
D'efièch, assegurèt el, de 1947 a 1977, las emissions culturalas de l'IEO a Radio Tolosa mas tanben una *emission setmanièra* (es totjorn el que parla), *[[Barrejadissas]]* sus las ondas de Radio Occitania a Tolosa, tre la siá creacion, en 1981, aprèp l'eleccion coma President de la Republica Francesa de François Mitterrand que dubrissiá de dralhas nòvas e d'esperanças a l'audiovisual occitan.

Collaborèt a mantuna revista d'importància, que demest elas, *Òc* (*del temps de Girard*... e mai tard, per d'articles subre Catalonha o Espanha...).Tanben collaborèt a las revistas e publicacions occitanas , que n'espelissián fòrça en aquela pontannada que, d'una vegada mai, n'èra tot per tornar inventar, Occitània Nòva, lo Revelh d'Òc, Viure, Amiras, Occitània (revista) e lo periodic L'Occitan que lai tenguèt pendent d'annadas una cronica de television.Foguèt tanben lo creator de Reviure, la revista del CAOC, entre 1978  e 1988.

## L'òbra literària
L'òbra siá literària que publiquèt ne foguèt de qualitat mas, segon çò que n'escriguèt lo quite el : *ai plan mai d'escrits dins los tiradors que publicats...* lo 20 de febrièr de 1992, dins una letra manuscrita... (veire * çaijós...*)

## Citacions
## Bibliografia
  
### Òbras publicadas
* *De la langue au pays* , en collaboracion amb Andrieva Paula Lafont, edicions Privat, Tolosa, 1951 (en francés)
* *Espèra del Jorn.Poèmas* , IEO edicions, colleccion Messatges, Avinhon, 1953
* *Jòc òrre* , revirada del roman catalan *Joc brut* de Manuel de Pedrolo, IEO ed., colleccion A Tots, Nimes, 1975
* *Clefs pour la régionalisation* , amb Alan Alcofe e Robèrt Lafont, ed. Seghers, París, 1977  (en francés)
* *Pour l'Occitanie* , id ed. Privat, Tolosa, 1979 (id)
* *Histoire et mémoire de Toulouse* , Joana Lafita edicions, Marselha, 1981 (id)
* *Ils ont subi des chemins de traverse* , testimoniatge... ed. l'Amitié par le livre, Besançon, 1989 (id)
* *Lo mòrt de Sant Joan* , roman policièr... IEO ed., coll. A Tots (crimis), Tolosa, 1992
* *Lo pè-ranquet del solelh*, racontes... IEO, Ostal del libre edicions, Orlhac, 1994 
### Òbras sens editar
* Dins los tiradors: una traduccion d'un roman catalan de Mercè Rodoreda ("Cristina i altres contes"); una traduccion de Montserrat Roig ("El cant de la joventut")... una traduccion d'un libre castelhan pels mainatges, de Rafaël Conte: "El alacrán y la luna"* (L'escorpion e la luna) (dixit en Pèire Lagarda,  veire çaijós) e li apond:  *" Ara me som estacat a un exercici de tèxtes pro corts d'autors catalans del nòrd e del sud... veirem plan! "* Totas las citacions d'en Pèire Lagarda son trachas d'una *Letra manuscrita datada del 20 de febrièr de 1992* que lai, a pauques jorns del sieu decès, balha un fum d'entresenhas, informacions e vejaires autobiografics.
(¤Fons privat personal de *Patric Sans'', Tolosa... e ca  etc)

## Vejatz tanben

## Ligams extèrnes
**   
*   Sit oficial CIRDÒC