Sent Alari de Lusinhan

**Sent Alari de Lusinhan**  (*Saint-Hilaire-de-Lusignan* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
### Sent Alari
La prononciacion es [,senta'lari]. Las fòrmas ancianas son : *Sancti Ilari de Coleirac*, sense data, *Sancti Hilarii*, en 1305.

Sent Alari, en latin *Hilarius*, èra mai que mai un avesque de Peitieus, Sant Alari de Peitieus, al sègle IV, un papa, al sègle V, o un avesque d'Arle, al sègle V. Segon Durengues, se tracta de l'avesque de Peitieus.

Bénédicte Boyrie-Fénié precisa que la prononciacion locala es *Alari* [a'lari], fòrma occitana pus espandida de *Hilarius* . Se tracta donc d'una prononciacion observada, non pas d'una suposicion.

### Lusinhan
Las explicacions que valon per Lusinhan Petit valon benlèu tanben per **Lusinhan Grand**, vilatge situat a pauc de distància (e que sembla d'èsser lo pus ancian : i aviá una *villa* gallo-romana ).

La prononciacion es [lyzi'ɲaŋ]. Las fòrmas ancianas de Lusinhan Petit son : * de Laziniano*, en 1108, en latin, *de Lezynhan*, en 1293, *ecclesia de Lesinhac*, cap a 1300, *[par. Sancte Marie de] Lasinhac*, cap a 1300, *[prioratus de] Lesagniaco*, en 1317, *[prior et capella de] Lesinhaco*, en 1326, en latin, *[prior et rector de] Lesinhaco [et Sancti Martini d'Andrenx]*, en 1520, en latin, *[N.D. de] Lusignan*, en 1632, en francés . Per Lusinhan Grand precisament, lo canonge Durengues cita una atestacion tirada de la lista de Valeri (1520) : (la rectoria) *de Lesinhano* e de *Colayraco*.

Las fòrmas en *Lu-* son totalament absentas a l'Edat Mejana e remplaçadas per de variantas en *Le-* o *La-*; *Lu-* apareis ambe'l francés. Lo sufixe es pas segur tanpauc. Dauzat e Bénédicte Boyrie-Fénié s'acòrdan pr'aquò per atribuir lo nom a un nom d'òme latin *Lucinius* e al sufixe latin *anu(m)* (mès Dauzat aviá pas qu'una atestacion) . Es benlèu imprudent d'atribuir, coma fan, las atestacions medievalas a d'errors d'escribas, amai se la fòrma orala actuala es d'acòrdi dambe la fòrma escrita. Dins un autre contèxte, *legir* es sovent passat a *lugir*. E coma i a pas de rason de supausar que los escribas coneissián pas lo país, caldriá puslèu explicar, en daissant de costat la question del sufixe, quin seriá lo nom d'òme se lo nom d'origina èra en *Lesinh-* : *Licinius* per los *Lesinhan* o *Lesinhac* occitans . Se lo nom d'origina èra en *Lasinh-*, i a al mens Lazenay, que seriá un ancian *Lacenus* + *-acum* ; es aisit d'inferir una varianta **Lacenius* de *Lacenus*. La dualitat de las apellacions correspond benlèu a la dualitat dels vilatges e, per exemple, Lusinhan Grand poiriá èsser **Lasinhan* e *Lusinhan Petit* poiriá èsser **Lesinhac*, çò qu'empachariá pas los dos noms de se crosar (d'escambiar vocalas o consonantas), mès es pas qu'una ipotèsi. En sortent de l'Agenés, e per comparar, se pòt passar per lo *Lusinhan* pus celèbre, en Peitau, e que benlèu inspirèt l'atestacion de 1632 : Lusignan, qu'èra escrit en 929 *vicaria Liciniacensis*, en 1009 *Liziniaco*, *Lezinan*, cap a 1080, e *Lusignen* en 1340 (càmbiament de sufixe e, coma se vei, de vocalisme de la sillaba iniciala) . Que demandar de mai ?

### Maurinhac
Lo canonge Durengues cita una atestacion tirada de la lista de Valeri (1520) : (la rectoria de) *« Sancti Laurentii de Maurinhaco et Sancte Eulalie » alias Aularie*; per el, *Saint-Laurent* es pr'aquò *de Bazarènes* et *Saint-Blaise* es *de Maurignac* . 
Lo nom deu venir del nom latin d'òme *Maurinius* e del sufixe *-acu(m)* , latinizacion del sufixe gallés *-āco(n)*. Maurinhac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre *Maurinius*.

## Istòria
* Pendent l'Ancian Regime, Sent Alari de Colairac èra l'annèxa de la parròquia de Lusinhan Grand. Las autras duás annèxas èran *Saint-Laurent de Bazarènes* e *Saint-Blaise de Maurignac* . Maurinhac es sus la meteissa sèrra que Lusinhan Petit, mès al sud-oèst. I a tanben un *Saint-Laurent*, près de Maurinhac. Sembla que lo nom de *Bazarènes* a disparegut. Durengues parla tanben de *Notre-Dame de Cardonnet et [de] ses annexes : Saint-Pierre de Monréal et Saint-Martin de Doulougnac* . Cardonet es dins la comuna, Dolonhac es dins Madalhan, près del castèl, *Monréal* es de mal trobar.
* La comuna se creèt lo 1èr de genièr de 1971 per fusion de Sent Alari de Garona e de Lusinhan Grand.

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton d'Agen--nòrd; es ara del canton de *L'Ouest Agenais* (en francés), donc de l'Oèst Agenés.

## Demografia
Per las annadas anterioras a 1975, veire a Sent Alari de Garona e a Lusinhan Grand.

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km². 

## Luècs e monuments

Saint-Hilaire-de-Lusignan_-_Monument_aux_morts_de_Lusignan-le-Grand.JPG|Monument als mòrts de Lusinhan Grand
Saint-Hilaire-de-Lusignan_-_Monument_aux_morts_de_Saint-Hilaire-sur-Garonne.JPG|Idem, Sent Alari de Garòna.
Saint-Hilaire-de-Lusignan_-_Rue_de_Grabillas_-_Boîte_à_livres.jpg|Bóstia de libres.
Saint-Hilaire-de-Lusignan_-_Église_Saint-Basile_de_Lusignan-Grand_-1.JPG|Glèisa Sent Basili de Lusinhan Grand.
Saint-Hilaire-de-Lusignan_-_Église_Saint-Hilaire_-1.JPG|Glèisa Sent Alari.


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas