open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Roman Polanski

**Roman Rajmund Thierry Polański**, conegut coma **Roman Polanski** (París, 8 d'agost de 1933) es un director de cinèma polonés d'origina francesa. durant tota la siá trajectòria es estat premiat amb nombroses prèmis, entre los que destacan un Oscar e un Glòbe d'Aur al melhor director.

## Biografia
Nasquèt a París amb lo nom de **Roman Rajmund Thierry Polański**, filh de paire josieu polonés e de maire d'origina russa de ascendencia familiala josieva e catolica.

La familha Polanski abandonèt França lo 1937 e durant la Segonda Guèrra Mondiala foguèron internats pels nazis en lo camp de concentracion de Auschwitz ont la maire de Polanski moriguèt, mas el e lo sieu paire subrevisquèron malgrat que se tornèron pas trobar fins 1945.

Polanski estudièt cinematografia a Polonha, concrètament dins la vila de Łódź e coneguèt ailà lo prestigiós director Andrzej Wajda qual l'animèt a seguir la siá carrièra cinematografica. Los primièrs films foguèron cort metratges e la siá òbra mai importanta d'aquel periòde polonés es lo longa metratge *Nóż w wodzie* de 1962 lo que obtenguèt una nominacion pels prèmis Oscar, dins la categoria a la melhor pellicula estrangièra.
CSS H. L. Hunley

Lo **CSS H. L. Hunley** foguèt un sota-marina de la Marina de la Confederacion utilizat pendent la Guèrra Civila Americana (1861-1865). Lo 18 de febrier de 1864, venguèt lo premier sota-marin que capitèt d'aprefondar un naviri enemic. Pasmens, foguèt tanben destruch per l'ataca.
Testimònis de Jehovà

**Testimònis de Jehovà** es lo nom d'una religion fondada als Estats Units, de caractèr marcadament adventista, autodefinida coma crestiana, compresa per los sieus adeptes coma una restauracion de la faiçon de vida e las idèas originalas dels primièrs crestians e coma l'unica religion vertadièra. Es dirigida e controtlada per la Societat Watchtower de Bíblias e Tractats, un grop empresarial multinacional amb sedença centrala a Warwick), considerat lo editorial mai grand e poderosa del mond, amb unes beneficis economics que la situan entre las 50.000 entrepresas mai importantas dels USA.

## Referéncias

* jw.org
Brigitte Bardot

**Brigitte Anne-Marie Bardot** (n. 28 de setembre de 1934 en París, d. 28 de decembre de 2025 a Sant Tropetz) foguèt un'actritz francesa de cinèma, manequin e cantaira. Ėra defensora dels drechs dels animals.

## Filmografia

## Referéncias
Plaça de la Libertat (Tolon)

La **Plaça de la Libertat** a Tolon èra a l'origina un terren en defòra dei fortificacions medievalas. Sieguèt integrada dedins la vila coma camp de l'armada en 1858 amb la destruccion dei fortificacions. Son nom èra alora la **Plaça de [[Louis-René-Madeleine de Latouche-Tréville|Latouche]]**. En 1889 la vila ne'n faguèt l'aquisicion e creèt ansin la Plaça de la libertat amb sa fònt monumentala, lo *Grand Hotel*, lo magasin Ai Dònas de França, l'escòla dei maristas amb sa capèla e un cinèma (encuei un novèu bastiment assosta un grand ensemble de salas modèrnas de cinèma).

A l'origina e durant fòrça annadas, la plaça èra constituida d'un gazon rot per un dralhon en diagonau (fach per la traucar dins la direccion nòrd-oèst vers sud-èst), alora pron emblematic.
Ostau dei Tèstas de Tolon

L**'Ostau dei Tèstas** èra un bastiment tolonenc dau sègle XVIII que petèt lo 15 de febrier de 1989 sus la Plaça de l'Òli.

Aquesta tagédia faguèt 13 mòrts demòra un mistèri per encausa d'incoeréncias consideradas de còps que i a coma sospechosas segon lei explicacions proposadas (explosion de gaz, reglament de còmpte mafiós, accident de missil d'un vaissèu nòrd-american).
Bruno Mars

**Bruno Mars** (n. **Peter Gene Hernandez** en 8 d'octobre de 1985 a Honolulu, Hawaii) es un cantaire american de pop, soul, R&B e reggae fusion.

## Discografia
* *Doo-Wops & Hooligans* (2010)
* *Unorthodox Jukebox* (2012)
* *24K Magic* (2016)
* *The Romantic* (2026)
Sèti de Tolon (1707)

Lo **Sèti de Tolon** sieguèt una batalha de la Guèrra de Succession d'Espanha ; oposèt lo Marescau de Tessé que tenguèt la vila provençala per lo Rei de França e Marqués de Provença, e lo Prince Eugène de Savòia. se debanèt entre lo 29 de julhet e lo 21 d'aost de 1707 a Tolon.

Dins lei letras de lenga d'òc, aquèu sèti inspirèt Joan de Cabanas que compausèt *L'istorien sincere*.
Marc Chagall

**Mark Zakharovich Shagalov**, pus conegut jol nom de  **Marc Chagall** (n. 7 de julhet de 1887 a Vitebsk e m. 28 de març de 1985 a Sant Pau (Aups Maritims)) foguèt un pintor josieu-rus, nascut en Bielorussia, alavetz part de l'Empèri Rus. Es un dels pintors màger del Sègle XX, associat amb los movements d'abansgarda posteriors a l'impressionisme.
Eugène Boudin

**Louis-Eugène Boudin**, pus conegut coma **Eugène Boudin** (Honfleur, Normandia, 12 de julhet de 1824 - 8 d'agost de 1898) foguèt un dels primièrs païsagistas franceses a pintar a l'aire liure (a *plen air*). La majoritat de la siá òbra son païsatges marins que ganhèron los elògis de Charles Baudelaire e Corot.

## Biografia
Naissèt a Honfleur, Normandia e èra filh d'un pilòt de vaissèls. Trabalhèt coma assistent de bòrd en los viatges entre Le Havre e Honfleur, per l'estuari del riu Sèina. Quand lo sieu paire abandonèt aquel trabalh, Eugène tanpauc contunhèt pas qu'aviá pas una autentica vocacion.

Lo 1835 la siá familha se transportèt a Le Havre. El comencèt a trabalhar coma assistent dins un negòci similar abans de dobrir lo sieu. Dintrèt ailà en contacte amb artistas que trabalhavan dins la zòna e exibissián las siás òbras en lo negòci, entre eles Constant Troyon e Jean-François Millet, qui amassa amb Eugène Isabey e Thomas Couture encoratgèron lo jove Boudin a seguir una carrièra artistica.

A l'edat de 22 ans Eugène abandonèt lo mond del comèrci e comencèt a pintar coma activitat principala. L'an seguent viatgèt a París e après a Flandra. En 1850 ganhèt una borsa que li permetèt de s'installar a París, e mai se retornava en Normandia regularament per i pintar e, tre 1855, faguèt de viatges regulars cap a Bretanha.

Los mèstres olandeses del sègle XVII l'influencèron prigondament, e en reünions amb lo pintor olandés Johan Jongkind, qu'èra ja conegut dins los cercles artistics franceses, Boudin foguèt aconselhat pel sieu nòu amic que pintèsse a l'aire liure, ("a plein air"). Trabalhèt tanben amb Troyon e Isabey, e en 1859 coneguèt Gustave Courbet, que li presentèt Charles Baudelaire, lo primièr critic en atraire l'atencion del public cap al talent de Boudin, quand l'artista faguèt lo sieu debut dins lo Salon de París en 1859.

Lo 1857 Boudin coneguèt Claude Monet e trabalhèron amassa pendent divèrses meses dins l'estudi de Boudin. Los dos foguèron d'amics de per vida, e après Monet va retre aumenatge a l'influéncia primairenca de Boudin. Boudin Amassa amb Monet e los sieus amics s'amassèron per far la primièra mòstra impressionista lo 1874, mas se considerèt pas jamai a se meteis coma un innovador.
Ai Dònas de França

Lo magazin tolonenc **Ai Dònas de França** se situava sus la Plaça de la Libertat e lo Baloard d'Estrasborg e sieguèt lo màger de sa vila durant la premiera mitat dau sègle XX e fins ai bombardaments de la Segonda Guèrra Mondiala que lo destruiguèt en 1944. Un bastiment de beton lo remplacèt a partir deis annadas 1950 amb lei Galariás La Faieta dins son planpè au jorn d'uei.
Baloard d'Estrasborg (Tolon)

Lo **Baloard d'Estrasborg**, es un dei principaus ais de la vila de Tolon. 

Bastit a partir de 1852 (amb lo nom originau de **Baloard [[Napoleon III|Loís-Napoleon]]**) subre lei fortificacions medievalas au nòrd de la vila, que marca dempuei la termiera entre la Bassa Vila (lo futur *Pichon [[Chicago]]*, de la segonda mitat dau sègle XX) e l'Auta Vila. Aquò vòu dire tanben que representa una termiera entre lo plan medievau de Tolon (essencialament emplenat de bastiments dei sègles XVII e XVIII) e lo Tolon d'estil Haussmannian (e mai se Haussman èra pus prefècte de Var quora sieguèt bastit).

Marca tanben lo costat meridionau de la plaça de la libertat.

A l'origina, aqueu baloard èra limitat a l'orient per la Pòrta Nòstra Dòna (avalida en 1923 e remplaçada per l'actulala plaça Novè Blache) e a l'occident per la Pòrta Nacionala.

## Principaus bastiments dau Baloard
*Lo tribunau.
*Lo Jardin Alexandre Ier
*La Casèrna Gouvion venguda Licèu Bonaparte.
*Lo Musèu-Bibliotèca de la vila de Tolon.
*La sotaprefectura de Var, venguda musèu d'art.
*La Plaça de la Libertat.
*Lei Dònas de França (remplaçadas per un novèu bastiment ocupat au planpè per lei Galariás La Faieta).
*L'Opèra de Tolon.
*Lo Collègi Peiresc.
*Lo Licèu Roviera (uei escòla primària Juli Muraire).

## Galariá

Imatge:Omboalextolon.jpg|Jardin Alexandre Ier
Imatge:Dònas de França.JPG|*Ai Dònas de França*, grand magazin bombardat e afogat en 1944; remplaçat per un bastiment deis annadas 1950 amb lei *Galariás La Faieta*.
Imatge:Galerias Lafaietas Tolon.jpg|Tròç dau baloard sus la Plaça de la Liberatt uei.
Imatge:Toulon place de la liberté-fontaine.jpg|Plaça de la Libertat
Imatge:Toulon-opéra.jpg|Opèra de Tolon
Sègi de Tolon (1793)

Lo **Sègi de Tolon** s'escadèt dins lo contèxte de la Terror e que'n reaccion lei reialista aguesson capitat a controllar la vila e a la laissar sota l'apara dei vaissèus  anglés e espanhòus. Napoleon Bonaparte menèt d'un biais decisiu lo sèti fins a la presa de la ciutat avan de partir per sa Campanha d'Itàlia mentre que lei fòrças republicanas francesas se libravan a d'execussions massivas d'abitants de Tolon.
Urina

L**'urina** es un liquid biologic aquós transparent e jaunissós, d'odor caracteristica, excretat pels rens e eliminat a l'exterior del còrs per l'aparelh urinari. Après la produccion d'urina pels rens, aquesta percorrís los uretèrs fins a la bofiga urinària ont s'emmagazina e es puèi expulsada a l'exterior a travèrs de l'urètra, mejançant la miccion.
Ingrid Bergman

**Ingrid Bergman** (n. 29 d'agost de 1915 a Estocòlme – m. 29 d'agost de 1982 a Londres) foguèt un'actritz de cinèma suedesa, que recebèt un Oscar coma melhora actritz per sa participacion al film *Casablanca* (1943).
Ren (anatomia)

Los **rens ** (var. **arnelhs**) (tanben sonats **ronhons** en gastronomia) son d'organs que servisson a divèrsas foncions regulatrises essencialas en çò de la majoritat dels animals, incluent los vertebrats e d'unes invertebrats. Son  ròtle es essencials dins lo sistèma urinari que i asseguran de foncions  omeostaticas coma lo contraròtle dels electrolits, la mantenença de l'equilibri acid-basa, e lo contraròtle de la pression sanguina (via la mantenença de la sal e de la balança idrica). Jògan lo ròtle de filtre natural de la sang, e tràson los residús que son dirigits cap a la bofiga urinària. En produire l'urina, los rens excretan los residús coma l'urèa e l'amòni,  e son tanben responsable de la reabsorpcion de l'aiga, del glucòsa, e dels aminoacids. Los rens produson tanben d'ormonas, en particular lo  calcitriol, l'eritropoietina, e l'enzima renina.

Situats al rèire de la cavitat abdominala dins lo retroperitoneum, los rens recebon la sang del parèl d'arterias renalas, e drenan dins lo parèl de venas renalas. Cada ren excreta d'urina dins un uretèr, que los dos se vojan dins la bofiga urinària.
Glèisa de Sant Francés de Pau

vinheta
La **Glèisa** (o **Glèia**) **de Sant Francés de Pau** es un luòc de culte catolic situat a Tolon au bot dau Cors La Faieta sus la Plaça de Louis Blanc. Sieguèt bastida en 1744 amb lo nom de **Glèisa de Sant Joan** sus una deis extremitats de l'ancian castèu reiau: lo Castèu de la Mar (mai precisament sus l'anciana tor dei fortificacions medievala, anteriora au *Castèu* avans de li èstre integrada). Èra la glèisa dei Recolets ; avián a l'origina un convent adjacent que sieguèt avalit durant lei bombardaments de la Segonda Guèrra Mondiala. 

En 1803 recebèt lo nom actuau. 

En 1942 sieguèt classificada Monument Istoric per l'Estat francés.

## Fònts
*Masse, Daniel. *Toulon pas à pas*. Barcelona : Horvath, 1993.
*Maushart, Evelyne. *Toulon sous la IIIe République 1870-1940*. Saint-Avertin : Sutton, 2012.
*Tardy, André jean. *Histoire de Toulon, tome 1*. Turin : Nerthe, 2002.

## Nòtas
Castèu de la Mar

Lo **Castèu de la Mar** (*Palays* o *Quastel*, segon lo cadastre de 1492 reconstituit amb l'òbra d'Octave Teissier) èra lo palais reiau de Tolon situat entre lei presentei Plaça Loís Blanc e Plaça de l'Òli. Sieguèt bastit au sègle XIVen.

Coma an aquesta epòca la riba de la mar e lo cai dau pòrt arribavan au nòrd de l'actuala Carriera de la Republica, aqueu castèu se banhava dedins per sa muralha meridionala. A l'orient (lo present Cors La Faieta) èra bordat per un aiguier amb un pesquier. A l'emplaçament de la presenta glèisa de Sant Francés de Pau, se dreiçava una tor antica pus anciana mai integrada dins lo castèu.

## Fònts
*Masse, Daniel. *Toulon pas à pas*. Barcelona : Horvath, 1993.
*Maushart, Evelyne. *Toulon sous la IIIe République 1870-1940*. Saint-Avertin : Sutton, 2012.
*Tardy, André jean. *Histoire de Toulon, tome 1*. Turin : Nerthe, 2002.

## Nòtas
Sophia de Mello Breyner Andresen

**Sophia de Mello Breyner Andresen** (n. 6  de novembre de 1919 a Porto - m. 2  de julhet de 2004 a Lisbona) foguèt un'escrivana e poèta portuguesa. Recebut lo Prèmi Camões de literatura l'an 2003 e lo Prèmi Reina Sofía de Poesia Iberoamericana.
José Lins do Rego

**José Lins do Rego Cavalcanti** (1901-1957) foguèt un escrivan brasilièr de romances regionalistas.

## Òbras
**Menino de Engenho* (1932)
**Doidinho* (1933)
**Bangüê* (1934)
**O Moleque Ricardo* (1935)
**Usina* (1936)
**Pureza* (1937)
**Pedra bonita* (1938)
**Riacho doce* (1939)
**Água-mãe* (1941)
**Fogo morto* (1943)
**Eurídice* (1947)
**Cangaceiros* (1953)
**Histórias da velha Totonha* (1936)
**Gordos e magros* (1942)
**Poesia e vida* (1945)
**Homens, seres e coisas* (1952)
**A casa e o homem* (1954)
**Meus verdes anos* (1956)
**Presença do Nordeste na literatura brasileira* (1957)
**O vulcão e a fonte* (1958)
**Dias idos e vividos* (1981)
Ren

**Ren** pòt designar:
* *[[Anatomia]]*: un organ de l'aparelh urinari.  Vejatz **[[Ren (anatomia)]]**.
* *[[Filosofia]]* : un concèpte centrau dau confucianisme. Vejatz **[[Ren (confucianisme)]].
* ''[[Geografia]]'': un fluvi europèu.  Vejatz : **Ren (fluvi)'''
Víctor Jara

thumb|250px|Mural dedicat a Víctor Jara a Santiago de Chile
**Víctor Lidio Jara Martínez** (San Ignacio, Chile, 28 de setembre de 1932 - Santiago de Chile, 16 de setembre de 1973) foguèt un cantautor, poèta, director de teatre e activista politic chilen. Per encausa de son engatjament politic foguèt arrestat aprèp lo Còp d'estat de Chile de l'11 de setembre de 1973. Moriguèt qualques jorns mai tard, lo 16 de setembre en seguida de las torturas exercidas pels militars chilens durant son interrogatòri.

## Biografia
Víctor Jara nasquèt en 1932 a Longuén dins una familha fòrça modèsta. Sos parents, Manuel Jara e Amanda Martínez, èran de pageses paures. Sa mainadesa se debanèt ailà, dins aquela localitat prèpa de la capitala. Passèt puèi sa joventut a Santiago, dins la Población Nogales. A la mòrt de la maire dintrèt al Seminari Redemptorista de San Bernardo. Demorèt lai un pauc mai d'un an.

En 1957, s'integrèt a l'ensems de cants e danças folcloricas Cuncumén, creat ras d'unes corses de sason faches per Margot Loyola. Foguèt durant aquel temps, tanben, que se faguèron sos primièrs contactes amb Violeta Parra, que l'encoratgèt a contunhar sus la dralha de cantaire.

Dos ans mai tard, en 1959, quand aviá pas que 27 ans, realizèt sa primièra experiéncia dins lo domeni de la direccion teatrala: dirigiguèt *Parecido a la felicidad*, una òbra d'Alejandro Siveking. Viatgèt puèi en portar l'òbra per Argentina, Uruguai, Veneçuèla e Cuba. Aquel meteis an enregistrèt amb l'ostal discografic Emi-Odeon, en cantant coma solista del Cuncumén, dos nadalets que li aviá ensenhat Violeta Parra.

En 1960 assistís en l'en direccion cap Pedro de la Barra en lo montatge de *La viuda de Abaplaza*, de Germán Luco Cruchaga. Posteriorament, dirigís *La mandràgora*, de Nicolau Maquiavèl.
Eclipsi solar der 11 d'aost de 1999

Er **[[Eclipsi solar|Eclipsi totau de Só]] der [[11 d'aost]] de [[1999]]** qu'estó eth darrèr deth sègle XX e deth millenni II, per'mor eths eclipsis der an 2000 qu'estón parciaus. A maugrat dera sua durada braca, qu'avó observators nombrós.
Charles Bukowski

**Charles Bukowski**, nascut **Heinrich Karl Bukowski** (1920-1994) foguèt un escrivan e poèta nòrd-american. Bukowski Foguèt un autor prolífic, escriguèt mai de cinquanta libres, incomptables relats cuertes e multitud de poèmas. Se menciona sovent la siá influéncia en autors contemporanèus e lo sieu estil s'imita freqüentment. Moriguèt de leucemia lo 1994, a l'edat de 73 ans. Lo se considèra uèi lo jorn un dels grands escrivans americanes e simbòl del "realisme brut" e la literatura independenta.
Plaça de l'Òli

La **Plaça de l'Òli** a Tolon se tròba dins la Bassa Vila (lo quartier naissut a l'Edat Mejana). A l'origina èra una plaça sus la riba de la mar que li dien *La Platea*. Lei rempart bastits a l'Edat Mejana l'embarreron e comencèron a li dire **Plaça de la Mar**. A la fin dau sègle XIV, li sieguèt bastit lo Castèu de la Mar, residéncia dau Rei e sietge de la justícia e dau balhatge que s'espandiá entre aquesta plaça a lo valat (l'actuau Cors de La Faieta a l'autor de la Plaça de Loís Blanc). La plaça venguèt **Plaça del Palays** o **Plaça del Castel**. 

Sieguèt dempui lo començament la plaça dau mercat dei paisans e pescadors amb una peirà curada que permetía d'emplena lo volum d'un setier (un còp emplenat, un trauc dins sa partida inferior permetiá de la vuejar e conclure ansin la transaccion).

Lo castèu sieguèt avalit en 1483 e lei remparts au començament dau sègle XVII sota Enric III de Navarra e IV de França per faire recular la riba e bastir la Carirriera de Borbon (uei Carriera de la Republica).

En 1989 lo malastre toquèt la Plaça de l'Òli ambé l'explosion de l'Ostau dei Tèstas que faguèt 13 mòrts.

## Fònt
*Masse, Daniel. *Toulon pas à pas*. Barcelona : Horvath, 1993.
Bassa Vila (Tolon)

A Tolon, la **Bassa Vila** es lo nom donat a la vila anciana bastida dedins lo plan istoric dau barri medievau e pre-modèrne ; tan vau dire, subretot, la vila inclusa dins lei fortificacions medievalas en mai dei terrenhs ganhats subre la mar sota lo regnat d'Enric III de Navarra e IV de França. La majoritat de seis ostaus son dei sègles XVII e XVIII (e mai se lei sègles seguents son representats tanben) ambé de portaus ben identificables d'aquesteis epòcas.

Fins a la segonda mitat dau sègle XIX, lei diversas classas socialas de la societats tolonenca li demoravan ensems e s'i mesclavan ; ambé la destruccion dei fortificacions se bastiguèt l'Auta Vila monte la borgesiá s'anèt viure per abandonar la Bassa Vila e sei carrieras estrechas ambé pauc de lutz e un accès limitat a l'igiena e a la salubritat modèrnas. La Bassa Vila venguèt un quartier popular e meme paure, abandonat e en mau estat. Durant la segonda mitat dau sègle XX sieguèt un luòc de delinquéncia escaissat meme lo **Pichon [[Chicago]]** (en referéncia a l'activitat criminala de la principala vila d'Illinois dins leis annadas de la Proibicion).

Durant la Segonda Guèrra Mondiala lo quartier sieguèt fòrça tocat per lei bombardaments nòrd-americans. L'ancian Cai dau Pòrt sieguèt entierament avalit e un certe nombre d'edificis caigueron, e mai se globalament l'emsemble de l'Auta Vila demorèt dquilhada. 

L'abandon pasmens e una politica municipala de demolicion marqueron leis annadas de la legislatura de Maurici Arreckx e faguèron tombar una granda partida de l'Auta Vila (en particular l'ostau de Vincent Cordoan). 

Dempuei la legislatura d'Hubert Falco, un certe nombre de carrieras son en reabitacion ; mantun immòble, pasmens, son encara avalits, victimes de tròp d'annadas de negligéncias.

Dins l'Auta Vila se tròban :
*La Catedrala de Nòstra Dòna de la Seds
*La Glèia de Sant Francés de Pau
*La Glèia de Sant Loís
*La Plaça de l'Òli
*Leis ostaus de Carles Poncy de d'Estève Pelabon
*Lo Centre Comerciau Mayol
*Lo Collègi de Peiresc
*Lo Cai de Cronstadt
*La mairia modèrna
*L'Opèra de Tolon

## Galariá

Imatge:Toulon église Saint-Louis.jpg|Glèia de Sant Loís
Imatge:Toulon-Saint-François.jpg|Glèia de Sant Francés de Pau
Imatge:Ostau de Pelabon.jpg|Ostau d'Estève Pelabon
Imatge:Ostaunadauponcy.jpg|Ostau de Carles Poncy
Imatge:Toulon-opéra.jpg|Opèra de Tolon
Imatge:Plaça d'Oli 2.JPG|Plaça de l'Òli
Imatge:Carriera de la Republica.JPG||Carriera de la Republica
Imatge:Le port de Toulon, le matin, avec le courrier des îles d'Or à l'embarcadère.jpg|Ancian Cai de Cronstadt
Georges Braque

**Georges Braque** (1882-1963) foguèt un pintre e escultor considerable del sègle XX francés que, amassa amb Pablo Picasso, desvolopèt lo movement artistic conegut coma cubisme.
Camilo Castelo Branco

**Camilo Ferreira Botelho Castelo-Branco** (1825-1890) foguèt un escrivan, revirador, romancièr, cronicaire, critic, dramaturg, istorian e poèta portugués.

Aguèt una vida bandejada que li serviguèt fòrça còps d'inspiracion per las siás romans. Foguèt lo primièr escrivan de lenga portuguesa a viure exclusivament de los sieus escrits literaris. Malgrat d'aver d'escriure per un public, sometèt aital als jutjaments de la mòda, atenguèt aver una escritura fòrça original.

## Òbras
* *Anátema* (1851)
* *Mistérios de Lisboa* (1854)
* *A Filha do Arcediago* (1854) 
* *Livro negro de Padre Dinis* (1855)
* *A Neta do Arcediago* (1856) 
* *Onde Está a Felicidade?* (1856)
* *Um Homem de Brios* (1856)
* *O Sarcófago de Inês* (1856)
* *Lágrimas Abençoadas* (1857) 
* *Cenas da Foz* (1857)
* *Carlota Ângela* (1858) 
* *Vingança* (1858)
* *O Que Fazem Mulheres* (1858) 
* *O Morgado de Fafe em Lisboa* (Teatre, 1861)
* *Doze Casamentos Felizes* (1861)
* *O Romance de um Homem Rico* (1861)
* *As Três Irmãs* (1862)
* *Amor de Perdição* (1862) 
* *Memórias do Carcere* (1862)
* *Coisas Espantosas* (1862)
* *Coração, Cabeça e Estômago* (1862)
* *Estrelas Funestas* (1862) 
* *Cenas Contemporâneas* (1862) 
* *Anos de Prosa* (1863) 
* *Aventuras de Basílio Fernandes Enxertado* (1863)
* *O Bem e o Mal* (1863)
* *Estrelas Propícias* (1863) 
* *Memórias de Guilherme do Amaral* (1863)
* *Agulha em Palheiro* (1863) 
* *Amor de Salvação* (1864) 
* *A Filha do Doutor Negro* (1864)
* *Vinte Horas de Liteira* (1864)
* *O Esqueleto* (1865)
* *A Sereia* (1865)
* *A Enjeitada* (1866)
* *O Judeu* (1866)
* *O Olho de Vidro* (1866) 
* *A Queda dum Anjo* (1866) 
* *O Santo da Montanha* (1866)
* *A Bruxa do Monte Córdova* (1867)
* *A doida do Candal* (1867)
* *Os Mistérios de Fafe* (1868)
* *O Retrato de Ricardina* (1868)
* *Os Brilhantes do Brasileiro* (1869)
* *A Mulher Fatal* (1870)
* *Livro de Consolação* (1872) 
* *A Infanta Capelista* (1872) 
* *O Carrasco de Victor Hugo José Alves* (1872) 
* *O Regicida* (1874)
* *A Filha do Regicida* (1875)
* *A Caveira da Mártir* (1876)
* *Novelas do Minho* (1875-1877) 
* *Eusébio Macário* (1879)
* *A Corja* (1880)
* *A senhora Rattazzi* (1880) 
* *A Brasileira de Prazins* (1882)
* *O Assassino de Macario*
* *D. Antonio Alves Martins: bispo de Vizeu* 
* *Folhas Caídas* 
* *O General Carlos Ribeiro* 
* *Luiz de Camões*
* *Sá de Miranda* 
* *Salve, Rei!* 
* *Suicida* 
* *O vinho do Porto* 
* * Voltareis ó Cristo?*
* *Theatro comico: A Morgadinha de Val d'Amores; Entre a flauta e a Viola* 
* *A espada de Alexandre* 
* *O Condemnado: drama* / *Como os anjos se vingam: drama*

## Referéncias
Carriera de la Republica (Tolon)

La **Carriera de la Republica** a Tolon sieguèt creada au començament dau sègle XVII (entre 1608 e 1610s ubre lei noveleis terrenhs ganhats sus la mar gràsias au rei Enric III de Navarra e IV de França (mai precisament, a l'occident de la presenta Carriera d'Alger, li aviá jà un secant dei pescadors).

Es la premiera carrira parallela au pòrt e donc son costat meridionau cambièt completament après la Segonda Guèrra Mondiala ; son costat septentrionau sieguèt fòrça tocat per lei bombardaments. La novela mairia li siegièt bastida, dins una arquitectura e un volume fòrça diferent dau reste de la Bassa Vila.

Son nom originau èra **Carriera de Borbon** mai cambièt mantun còp de nom puei Carrira de la Republica, Carriera de Napoleon a l'epòca revolucionària, *Carriera de Borbon* en 1814, *Carriera d'Orleans* en 1830, *Carriera de Borbon* en 1840, puei son non actuau en 1870.

## Fònt
*Masse, Daniel. *Toulon pas à pas*. Barcelona : Horvath, 1993.
*Maushart, Evelyne. *Toulon sous la IIIe République 1870-1940*. Saint-Avertin : Sutton, 2012.
Miguel Torga

**Miguel Torga**, pseudonim de **Adolfo Correia da Rocha** (1907-1995) foguèt un escrivan e poèta portugués.
Boçac

**Boçac** pòt essèr:
* Boçac, una comuna de , departament d'
* Boçac, una comuna de , departament de 
* Boçac Borg es una comuna de , departament de
Zenit Omega de Tolon

Lo **Zenit Omega** de Tolon (en francés : *Zénith Oméga*) es una granda sala d'espectacle. Es situat a costat de la Gara SNCF. Sieguèt inaugurat en 1992 amb una capacitat de 8 875 plaças. 

Es un luòc qu'a reçauput un grand nombre d'artistas francés, occitans e tanben de portada internacionau.

Sus un plan istoric, sieguèt lo luòc dau darrier acamp dau president francés Nicolas Sarkozy avan sa desfacha en 2012.
Lista dels primièrs ministres d'Antigua e Barbuda

thumb|200px|Blason d'Antigua e Barbuda.
Lo primièr ministre es lo cap de govèrn d'Antigua e Barbuda.

Vaquí la lista dels primièrs ministres d'Antigua e Barbuda de 1960 fins a uèi.
Amance (Auba)

**Amance** es una comuna francesa administrada per lo departament d'Auba de la region de Champanha-Ardena.

## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

* 1825 : Amance absorbeix **La Vila-a los-Bòsques-lès-Vendeuvre** #que li cal pas pas èsser confonduda amb la municipalitat, totjorn actuala, de La Vila-a los-Bòsques egalament en lo Alba.

* 1825 : Amance absorbe **La Ville-aux-Bois-lès-Vendeuvre** qui ne doit pas être confondue avec la commune, toujours actuelle, de La Ville-aux-Bois également dans l'Aube.

* 1825 : Amance absorbeix **La Vila-a los-Bòsques-lès-Vendeuvre** #que li cal pas pas èsser confonduda amb la municipalitat, totjorn actuala, de La Vila-a los-Bòsques egalament en lo Alba.

* 1825 : Amance absorbe **La Ville-aux-Bois-lès-Vendeuvre** qui ne doit pas être confondue avec la commune, toujours actuelle, de La Ville-aux-Bois également dans l'Aube.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Auxon (Auba)

**Auxon ** es una comuna francesa administrada per lo departament d'Auba de la region del Grand Èst.
## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

En 1846, la municipalitat de Aigas-Puiseaux a erigit al detriment del territòri de la municipalitat de Auxon.

En 1846, la commune d'Eaux-Puiseaux est érigée au détriment du territoire de la commune d'Auxon.

En 1846, la municipalitat de Aigas-Puiseaux a erigit al detriment del territòri de la municipalitat de Auxon.

En 1846, la commune d'Eaux-Puiseaux est érigée au détriment du territoire de la commune d'Auxon.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Eclipsi solar

[thumb|300px|right|Fòto der [Eclipse solar der 11 d'aost de 1999|eclipsi totau de 1999.]]
Un **eclipsi solar** que's produtz quan era lua e's situa enter era Tèrra e eth Só, esconent er imatge deth darrèr.

Tà poder observà'u, que cau protegir eths uelhs deras dangerosas radiacions solaras portant en tot temps lunetas de filtres especiaus, sonque er astre sia totaument estujat pera lua ; totun, aqueras lunetas non se pòden pas utilizar dab un telescòpi o un aparelh de fòto.
Lester Bryant Bird

**Lester Bryant Bird** (n. 21 de febrièr de 1938 a Nòva York, Estats Units) atlèta e òme politic, foguèt primièr ministre d'Antigua e Barbuda entre 1994 e 2004.
Braux (Auba)

**Braux ** es una comuna francesa administrada per lo departament d'Auba de la region de Champanha-Ardena.
## Geografia

Pichon vilatge situat en la vallée del **Ravet**.

Petit village situé dans la vallée du **Ravet**.

Pichon vilatge situat en la vallée del **Ravet**.

Petit village situé dans la vallée du **Ravet**.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

Los dos caserius de la municipalitat se trucavan antany Braux-çò de-Grand (de contunh Braux-jos-Marcha e Braux-lo-Comte) e Braux-Saint-Paire #que dempuèi 845, aperteniá al abbaye de Montier-en-Der. 
Lo **Brave**, pichon riu uèi telefonada **Ravet** a donat lo sieu nom al boug.
Après la Revolucion francesa, lo vilatge dépendait del Arrondiment de Arcis-sus-Alba.

Les deux hameaux de la commune s'appelaient autrefois Braux-le-Grand (puis Braux-sous-Pars et Braux-le-Comte) et Braux-Saint-Père qui dès 845, appartenait à l'abbaye de Montier-en-Der. 
La **Brau**, petite rivière aujourd'hui appelée **Ravet** a donné son nom au boug.
Après la Révolution française, le village dépendait de l'Arrondissement d'Arcis-sur-Aube.

Los dos caserius de la municipalitat se trucavan antany Braux-çò de-Grand (de contunh Braux-jos-Marcha e Braux-lo-Comte) e Braux-Saint-Paire #que dempuèi 845, aperteniá al abbaye de Montier-en-Der. 
Lo **Brave**, pichon riu uèi telefonada **Ravet** a donat lo sieu nom al boug.
Après la Revolucion francesa, lo vilatge dépendait del Arrondiment de Arcis-sus-Alba.

Les deux hameaux de la commune s'appelaient autrefois Braux-le-Grand (puis Braux-sous-Pars et Braux-le-Comte) et Braux-Saint-Père qui dès 845, appartenait à l'abbaye de Montier-en-Der. 
La **Brau**, petite rivière aujourd'hui appelée **Ravet** a donné son nom au boug.
Après la Révolution française, le village dépendait de l'Arrondissement d'Arcis-sur-Aube.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Chappes (Auba)

**Chappes** es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region del Grand Èst.
## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

Chappes A tanben @frapper moneda jos Louis XIII, entre 1636 e 1638.

Chappes a aussi frappé monnaie sous Louis XIII, entre 1636 et 1638.

Chappes A tanben @frapper moneda jos Louis XIII, entre 1636 e 1638.

Chappes a aussi frappé monnaie sous Louis XIII, entre 1636 et 1638.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Le Chêne (Auba)

**Le Chêne** es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
## Geografia

Lo roure es una municipalitat situada en la Alba. L'activitat en dominant es l'agricultura c&eacute;r&eacute;ali&egrave;re. Lo vilatge a environat per de grandas culturas a l'excepcion de la part al b&ograve;rd del riu, lo alba, #qu'a vorejat d'arbres (&agrave;lbers principalament). 
La vila la mai pr&egrave;pa es Arcis-sus-Alba, situat a 2&nbsp;km aperaqu&iacute; per la rota.
La rota principala passa al centre del vilatge e la trau&egrave;ssa. Lo p&ograve;ble es relativament plan.

Le chêne est une commune situé dans l'Aube. L'activité dominante est l'agriculture céréalière. Le village est entouré par des de grandes cultures à l’exception de la partie au bord de la rivière, l'aube, qui est bordée d'arbres (peupliers principalement). 
La ville la plus proche est Arcis-sur-Aube, situé à 2&nbsp;km environ par la route.
La route principale passe au centre du village et le traverse. Le village est relativement plat.

Lo roure es una municipalitat situada en la Alba. L'activitat en dominant es l'agricultura c&eacute;r&eacute;ali&egrave;re. Lo vilatge a environat per de grandas culturas a l'excepcion de la part al b&ograve;rd del riu, lo alba, #qu'a vorejat d'arbres (&agrave;lbers principalament). 
La vila la mai pr&egrave;pa es Arcis-sus-Alba, situat a 2&nbsp;km aperaqu&iacute; per la rota.
La rota principala passa al centre del vilatge e la trau&egrave;ssa. Lo p&ograve;ble es relativament plan.

Le chêne est une commune situé dans l'Aube. L'activité dominante est l'agriculture céréalière. Le village est entouré par des de grandes cultures à l’exception de la partie au bord de la rivière, l'aube, qui est bordée d'arbres (peupliers principalement). 
La ville la plus proche est Arcis-sur-Aube, situé à 2&nbsp;km environ par la route.
La route principale passe au centre du village et le traverse. Le village est relativement plat.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Fontaine (Auba)

**Fontaine ** es una comuna francesa administrada per lo departament d'Auba de la region de Champanha-Ardena.
## Geografia

thumb|left|Lo Cresson
A unitat|56|km  de Tròias e  de Bar-sus-Alba, Fontaine, comuna del costat de Bar-sus-Alba a situat sul marge esquèrre del Alba al pè de la montanha. Es desservie per la RD13 e s'estend sus 568 a.

Lo riu *Lo Cresson* travèrsa la comuna.

thumb|left|Le Cresson
À  de Troyes et  de Bar-sur-Aube, Fontaine, commune du canton de Bar-sur-Aube est situé sur la rive gauche de l’Aube au pied de la montagne. Elle est desservie par la RD13 et s’étend sur 568 ha.

La rivière *Le Cresson* traverse la commune.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Fouchères (Auba)

**Fouchères ** es una comuna francesa administrada per lo departament d'Auba de la region de Champanha-Ardena.
## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

La glèisa de Fouchères i aguèt donat, a la fin , a la abbaye de Molesme, #que i establís un prieuré; en 1250, #far un acte de pariage amb Thibaut IV, comte de Champagne. 
A la Revolucion, la distincion aperteniá a François Rémond, marques de Montmort. 
A , lo castèl de Val (bastís entre 1720 e 1740) #èsser crompat per Maupas, prefècte de polícia del 2 de decembre.

La glèisa de Fouchères fut donnée, à la fin , à l'abbaye de Molesme, qui y établit un prieuré; en 1250, elle fit un acte de pariage avec Thibaut IV, comte de Champagne. 
A la Révolution, la seigneurie appartenait à François Rémond, marquis de Montmort. 
Au , le château de Vaux (construit entre 1720 et 1740) fut acheté par Maupas, préfet de police du 2 décembre.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lavau (Auba)

**Lavau ** es una comuna francesa administrada per lo departament d'Auba de la region de Champanha-Ardena.
## Geografia

Lavau Es situar ne alba e es environar per pont sant ostal e la cap&egrave;la santa luc

Lavau est situer en aube et est entourer par pont saint marie et la chapelle saint luc

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Macey (Auba)

**Macey ** es una comuna francesa administrada per lo comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
## Geografia


Fila:Macey #Arc# de Sant Mart&iacute; sul b&ograve;sc.jpg|Un #arc#de Sant Mart&iacute; al dessus del b&ograve;sc
Fila:Macey lo b&ograve;sc.jpg|B&ograve;sc de Macey en tardor
Fila:Macey porteria de pic negre.jpg|Porteria de pic negre en un h&ecirc;tre



File:Macey Arc-en-Ciel sur le bois.jpg|Un arc-en-ciel au dessus du bois
File:Macey le bois.jpg|Bois de Macey en automne
File:Macey loge de pic noir.jpg|Loge de pic noir dans un hêtre


### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Piney (Auba)

**Piney** es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
## Geografia

Piney Se situa sul territ&ograve;ri del parc natural regional del b&ograve;sc d'Orient.

Piney se situe sur le territoire du parc naturel régional de la forêt d'Orient.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

Napoleon es passat per Piney en 1814, a l'endeman de la batalha de la Rothi&egrave;re. I a dormit una nu&egrave;ch, dins un ostal #que #&egrave;sser aquela de Fran&ccedil;ois de Luxemborg, 1er p&ograve;rti de Piney per la gr&agrave;cia del rei Henri III. #Que i aja fach los sieus estudis a Brienne-lo-Chateau es pas #que coincidence.

Napoléon est passé par Piney en 1814, au lendemain de la bataille de la Rothière. Il y a dormi une nuit, dans une maison qui fut celle de François de Luxembourg, 1er duc de Piney par la grâce du roi Henri III. Qu'il ait fait ses études à Brienne-le-Chateau n'est que coincidence.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Poligny (Auba)

**Poligny** es una comuna francesa administrada per lo departament d'Auba de la region de Champanha-Ardena.

## Geografia

En lo moment del segond torn de l'eleccion presidenciala francesa de 2002, Poligny #&egrave;sser la huiti&egrave;me comuna de Fran&ccedil;a a aver-i votat &ccedil;&ograve; de m&egrave;s per Jean-Marie Le Pen. Lo sieu score en la municipalitat #&egrave;sser de 57,14%.

Lors du second tour de l'élection présidentielle française de 2002, Poligny fut la huitième commune de France à avoir voté le plus pour Jean-Marie Le Pen. Son score dans la commune fut de 57,14%.

### Comunas vesinas

 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Praslin (Auba)

**Praslin** es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

Lo cast&egrave;l dels senhors de Praslin a #&egrave;sser d&eacute;moli pendent la Revolucion Francesa apr&egrave;s i aver #&egrave;sser confisqu&eacute; e vendut coss&iacute; plan nacional. El pas en r&egrave;sta res, si que non una butte, #que se p&ograve;t avalorar a unitat|8000|m|3  (la motte)), al centre del p&ograve;ble, recobrant las massivas fondacions e los sosterranhes combl&eacute;s. S'obs&egrave;rva totun encara u&egrave;i sus un mur del comun donador sul lu&ograve;c del p&ograve;ble, los armoiries de las familhas de Plessis e de Choiseul.

* Un talhi&egrave;r illegal i agu&egrave;t descob&egrave;rt en los sosterranhes del cast&egrave;l de Praslin a  ont se @frapper de monedas de Henri III datadas de 1580 e 1581.

Lo vilatge a patit lo 14 de junh de 1940, un violent bombardement pel aviation alemanda, #que #destruir de div&egrave;rsas abitacions e #far una desena de victimas.

Le château des seigneurs de Praslin a été démoli pendant la Révolution Française après avoir été confisqué et vendu comme bien national. Il n'en reste rien, sinon une butte, que l'on peut évaluer à  (la motte)), au centre du village, recouvrant les massives fondations et les souterrains comblés. On remarque néanmoins encore aujourd'hui sur un mur des communs donnant sur la place du village, les armoiries des familles de Plessis et de Choiseul.

* Un atelier illégal fut découvert dans les souterrains du château de Praslin au  où l'on frappait des monnaies d'Henri III datées de 1580 et 1581.

Le village a subi le 14 juin 1940, un violent bombardement par l'aviation allemande, qui détruisit plusieurs habitations et fit une dizaine de victimes.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Rances (Auba)

**Rances** es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
## Geografia

Rances Es un pichon vilatge aubois situat sus la vall&eacute;e de la Quitament.

Fichier:Rances Alba.jpg|Una vista del vilatge de Rances
Fichier:Rances pont.jpg|Pont sus la Quitament


Rances est un petit village aubois situé sur la vallée de la Voire.

Fichier:Rances Aube.jpg|Une vue du village de Rances
Fichier:Rances pont.jpg|Pont sur la Voire


### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Saint-Usage (Auba)

**Saint-Usage ** es una comuna francesa administrada per lo departament d'Auba de la region de Champanha-Ardena.
## Geografia

Comuna #que possed&iacute;s la AOC Champagne compte egalament de vasta pradas calcaires typiques del barrois ont se tr&ograve;ba orchid&eacute;es excepcionales.

Commune qui possède l'AOC Champagne compte également de vaste prairies calcaires typiques du barrois où l'on trouve des orchidées exceptionnelles.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Spoy (Auba)

**Spoy ** es una comuna francesa administrada per lo departament d'Auba de la region de Champanha-Ardena.
## Geografia

Spoy Es una localit&eacute; de la Champagne humide, traversada pel Landion, pichon afluent esqu&egrave;rra de la Alba.

A una altitud de 188 m&egrave;tres, Spoy se situa a 49&nbsp;km de Tr&ograve;ias e 11&nbsp;km de Bar.

Spoy est une localité de la Champagne humide, traversée par le Landion, petit affluent gauche de l'Aube.

A une altitude de 188 mètres, Spoy se situe à 49&nbsp;km de Troyes et 11&nbsp;km de Bar.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

Spoy A mencionat jol nom de Cypetum, Cepeium, Cepoi ; una traduccion literala d'aquela paraula reexpedeix a un tronc d'arbre ont al lu&ograve;c d&eacute;di&eacute; a la cultura de la vinha.

Una verrerie i i agu&egrave;t establit en l'an VI.

Spoy est mentionnée sous le nom de Cypetum, Cepeium, Cepoi ; une traduction littérale de ce mot renvoie à un tronc d'arbre où au lieu dédié à la culture de la vigne.

Une verrerie y fut établie en l'an VI.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Urville (Auba)

**Urville ** es una comuna francesa administrada per lo departament d'Auba de la region de Champanha-Ardena.
## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

La municipalitat a #&egrave;sser fondada per Gallo-Romains e i #plantar la vinha.

La commune a été fondée par des Gallo-Romains et y plantèrent la vigne.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bueil (Eure)

** Bueil** en normand (*Bueil* en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
## Geografia

La pichona municipalitat de Bueil se tr&ograve;ba n'Anautita-Normandie, en l'Eure e Pr&egrave;pa de Breuilpont e de Pacy-sus-Eure.

La petite commune de Bueil se trouve en Haute-Normandie, dans l'Eure et Proche de Breuilpont et de Pacy-sur-Eure.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cormeilles (Eure)

** Cormeilles** en normand (*Cormeilles* en francés) es una comuna normanda administrada per lo departament d'Eure de la region de la Nauta Normandia.

## Geografia

Cormeilles A situat al N&ograve;rd-O&egrave;st del departament sus la Calonne, ruisseau #que se tira en la Touques. D'aquel fach, la region de Cormeilles es la s&ograve;la, en lo departament, #que fa pas pas partida de la conca en vessant de la Seine. E mai se situada en la Eure, la municipalitat fa tradicionalament partida del pa&iacute;s de Auge.

La municipalitat es egalament traversada pel Douet Tourtelle.

Cormeilles est située au Nord-Ouest du département sur la Calonne, ruisseau qui se jette dans la Touques. De ce fait, la région de Cormeilles est la seule, dans le département, qui ne fait pas partie du bassin versant de la Seine. Bien que située dans l'Eure, la commune fait traditionnellement partie du pays d'Auge.

La commune est également traversée par le Douet Tourtelle.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

L'ist&ograve;ria de Cormeilles remonta a l'ep&ograve;ca gallo romaine, ai&ccedil;&ograve; &egrave;ra una bourgade , cap a Bailleul-la-Vall&eacute;e e la longitud dels marges de la Calonne e i avi&aacute; traversat per una via romaine #que connectava Lisieux a Lillebone.
. Div&egrave;rsas parr&ograve;quias o constituissi&aacute;n : Sant-Pierre, Sant-Sylvestre e Santa-Crotz que la Revolucion francesa a scind&eacute; en tres municipalitats plan despari&egrave;ras : Sant-Pierre-de-Cormeilles, Sant-Sylvestre-de-Cormeilles e Cormeilles. Cormeilles &Egrave;ra f&ograve;r&ccedil;a r&eacute;put&eacute; pel trabalh del lli e al , pel com&egrave;rci important de p&egrave;ls. Ai&ccedil;&ograve; &egrave;ra alavetz lo segond centre comercial apr&egrave;s Pont-Audemer pel trabalh de las p&egrave;ls.

L'histoire de Cormeilles remonte à l'époque gallo romaine, c'était une bourgade , vers Bailleul-la-Vallée et le long des rives de la Calonne et était traversée par une voie romaine qui reliait Lisieux à Lillebone.
. Plusieurs paroisses le constituaient : Saint-Pierre, Saint-Sylvestre et Sainte-Croix que la Révolution française a scindé en trois communes bien distinctes : Saint-Pierre-de-Cormeilles, Saint-Sylvestre-de-Cormeilles et Cormeilles. Cormeilles était très réputé pour le travail du lin et au , pour le commerce important de peaux. C'était alors le deuxième centre commercial après Pont-Audemer pour le travail des peaux.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Chapelle-Gauthier (Eure)

** La Chapelle-Gauthier** en normand (*La Chapelle-Gauthier* en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de Normandia.
## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

A , lo vilatge de la Cap&egrave;la-Gauthier a donat lo sieu nom a la *[[Jacquerie de las gautiers]]* un cel&egrave;bre epis&ograve;di de las gu&egrave;rras de religions.

La *Jacquerie de las gautiers* se desenrotlla en lo cont&egrave;xt de las gu&egrave;rras de religions, del temps que la situacion economica es en preocupant. Tira lo sieu nom del vilatge de la Cap&egrave;la-Gauthier d'ont la rev&ograve;lta #partir en 1587, al continuament del viol d'una femna per un soldat. Los amotinats an pres pels villageois dels alentours e amassa 16 000 &ograve;mes. Es sustot anti-fiscal.
La Liga catolica contr&ograve;tla la rev&ograve;lta rapidament, e las gentilshommes ligueurs ultra-catolicas ne prenon lo cap. La Liga los envia combatre las tropas reialas de Montpensier e la majoritat de las Gautiers son massacr&eacute;s l'an 1589.

Au , le village de La Chapelle-Gauthier a donné son nom à la *[[Jacquerie des gautiers]]* un célèbre épisode des guerres de religions.

La *Jacquerie des gautiers* se déroule dans le contexte des guerres de religions, alors que la situation économique est préoccupante. Elle tire son nom du village de La Chapelle-Gauthier d'où la révolte partit en 1587, à la suite du viol d’une femme par un soldat. Les révoltés sont rejoints par les villageois des alentours et réunit 16 000 hommes. Elle est surtout anti-fiscale.
La Ligue catholique contrôle vite la révolte, et les gentilshommes ligueurs ultra-catholiques en prennent la tête. La Ligue les envoie combattre les troupes royales de Montpensier et la plupart des Gautiers sont massacrés en 1589.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas