open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Cant de prima

**Cant de prima** es una cançon de Patric :


Coma òm se disià l'un l'autre qu'òm s'aimarià l'un l'autre
Aquò s'acaba lentament la fuelha tomba amb lo vent
AI lièch en vila o en veitura faguerem tot en desmesura
Una careiça de la man valià melhor que de parlar

Bona rota ma miga

Una guitarra una music, per te somiar aquò's pas brica
L'imatge de tos uòlhs sufis a mai se lo demai fugìs
Vòli de tu la remembrança d'un regard color d'esperança
Coma un perfum d'ambiguitat entre preson e libertat

Coma òm se disià l'un l'autre qu'òm s'aimarià l'un l'autre
Aquò s'acaba lentament la fuelha tomba amb lo vent
Coma òm se disià l'un l'autre qu'òm s'aimarià l'un l'autre
L'ivern s'acaba lentament a la prima la fuelha ven
Ordonança de Villers-Cotterêts

L**'Ordonança de [[Villers-Cotterêts]]** (de còps mentavuda com un *edicte*; en francés mejan: *Ordonnance du Roy sur le faict de justice*) qu'ei un document signat peu rei de França Francés I dens la vila picarda qui la balha lo son nom en agost de 1539. Redigida per l'avocat Guillaume Poyet (e aperada tanben *Guillemine* o *Guilelmine* per aquesta rason) en 192 items, qu'estableish enter autas causas que los batejaments e deven estar marcats dens un registre e que la lenga utilizada per los actes legaus e l'administracion reiau qu'ei lo francés (e pas mei lo latin o l'occitan). 

Qu'ei en contradiccion amb los tèxtes precedents qui permetèvan l'emplec de l'occitan com "lenga deu pòble":
* L'ordonnança de decémer de 1490, tau règlament de la justícia en Lengadòc, art. 101
* L'ordonnança de junh de 1510 sus la reformacion de la justícia, los mandaments apostolics, etc reduda arrond de l'assemblada deus nòbles tienguda a Lion, art. 47
* Las letras patentas deu rei en responsa a las remontranças deus Estats de Lengadòc de 1533 (qu'impausa aus notaris de Lengadòc la lenga vulgara deus contractants)
* L'ordonnança d'Is-sur-Tille d'octobre de 1535 (impausant qu'en Provença, los procès criminaus e sian hèits «en français, ou à tout le moins en vulgaire du pays»).

Qu'ei per aquesta rason qu'aquesta ordonança b'ei considerada com l'oficializacion de la lenga francesa. Totun aqueth darrèr punt que ho e qu'ei discutit per'mor que lo texte qu'estableish la supremacia deu *Langage maternel francoys* (la lenga mairau francesa) e especificament suber lo latin e non pas suber cap lenga regionau qui poderé estar interpretada com estant un *Langage maternel francoys*.
Universitat de Bolonha

**Universitat de Bolonha** 
 85px|center
 250px|center
 **Dats** 
 Establiment1088
 Localizacionborder|22px Itàlia
 Estudiantsmai de 100000
 PresidentPier Ugo Calzolari
 DireccionVia Zamboni, 33 - 40126 Bolonia, Italia
 Pagina webwww.unibo.it

L' **Universitat de Bolonha** es l'universitat mai anciana d'Euròpa e del mond occidental; foguèt fondada a Bolonha, Itàlia, en 1088, per Irnerius.
## Istòria
A l'Edat Mejana, foguèt famosa dins Euròpa tota per sas escòlas de Sciéncias umanas e Drech, tant Drech canonic amb las figuras de Graciá e lor Concordia Discordántium Cánonum e d'Irnerius, coma en Drech Civil balhant al Drech a una epòca d'esplendor en Euròpa e provocant son independéncia coma sciéncia juridica de la retorica.

Los poètas Dante e Petrarca estudièron dins aquesta universitat. Nomenada oficialament *Alma mater studiorum*, l'universitat es una institucion pels estudiants dels dos sèxes, mantenguda per l'estat. Porgís de corses d'Arts, Drech, Medecina, Farmacia, Matematicas, Engenhariá, Agronomia, Medecina Veterinària e Pedagogia. Lo semiològ e escrivan italian Umberto Eco es lo titular de la cadièra de Semiotica d'aquesta universitat. Lo primièr ministre d'Itàlia, Romano Prodi, i es professor del departament d'Economia.

## Ligams extèrnes
*  Pagina oficiala
Armand Fallières

**Clément Armand Fallières**, avocat e òme politic, foguèt president de la Republica Francesa entre 1906 e 1913.
Colonha

**Colonha** (en alemand *Köln*) es la quatrena vila d'Alemanha per òrdre d'importància. Se situa dins lo land de Ren del Nòrd-Vestfàlia. Sa populacion es de  abitants en 2007. Lo gentilici es colonhés.

thumb|left|220px|Colonha

## Mèdias
* Deutschlandfunk (Deutschlandradio)
Tremonia

**Tremonia** (en alemand: *Dortmund* ; en alemand bas: *Düörpm*) es una vila extracircondaria del Land de Renània del Nòrd-Vestfàlia. Sa populacion es de  abitants en 2021 per una superfícia 280,71 km2 .

## Nòtas e referéncias

### Nòtas


### Referéncias


### Vejatz tanben

* Alemanha
* Renània del Nòrd-Vestfàlia
Essen

**Essen** (en alemand *Essen*) es una dei vilas principalas d'Alemanha. Se situa dins lo land de Ren del Nòrd-Vestfàlia. Sa populacion èra de  abitants en 2007.

thumb|left|320px|Essen
Economia de Letònia

Letònia a per sòci comercial principal Russia, quitament s'amb l'integracion a l'UE s'es dobèrt un mercat potencial novèl de granda importància. Los produches qu'expòrta lo mai son totes en relacion amb lo peis e son industria.

L'economia del país cresquèt de mai de 10% entre 2006 e 2007.

## Referéncias
Porto

Porto (), istoricament **Oporto** o **O Porto**, es la segonda vila de Portugau per òrdre d'importància. Sa populacion èra estimada a  abitants, en 2005. Sa superfícia totala es 41,3&nbsp;km².

## Galariá


Porto-Douroufer-18-vom Kathedralhuegel-2011-gje.jpg
Porto-312-Altstadt-2011-gje.jpg
Porto-278-beim Hotel da Bolsa-2011-gje.jpg
Porto-Praca da Ribeira-06-2011-gje.jpg
Porto-Santa Clara-02-2011-gje.jpg
Porto-Santa Clara-10-innen-2011-gje.jpg
Porto-Rua Mousinho da Silveira-02-Haeuser-2011-gje.jpg
Porto-Sandeman-06-Faesser-2011-gje.jpg


## Referéncias
Braga

Braga es una dei vilas principalas de Portugau. Sa populacion èra estimada a  abitants, en 2006. Sa superfícia totala es 183,51&nbsp;km².
Còrdoa

**Còrdoa** (en espanhòl: *Córdoba*; en latin: *Cordŭba*) es la capitala de la província de Còrdoa dins la comunautat autonòma espanhòla d'Andalosia e tanben una de las vilas pus grandas d'Espanha. Sa populacion èra estimada a  abitants en 2007. Sa superfícia totala es 1252&nbsp;km².

Còrdoa donèt son nom a la vila de Còrdas en Occitània.
Puput

La **puput** (var. **peput**, **pepuda**, **aucèl de Sant Martin**, **pupa**, **gaje-pube**) o en latin *Upupa epops* es un aucèl de la familha dels upupids. 

Es de color marron rosat amb las alas e la coa raiada de blanc e negre.

Lo bèc es prim, corbat e long. Ten una cresta que se pòt dobrir e tancar, amb las puntas negras. Sovent après d'aterrar la dobrís e la torna tancar de seguida.

Lo seu cant es fòrça facil d'identificar, fa "pu-pu-put" e o repetís fòrça vegadas.

## Alimentacion
Manja sautarèlas, formigas, grelhs, erugas, aranhas, vèrmes e larvas d'insèctes.

## Reproduccion
Fa lo nis dins de traucs d'arbres vièlhs o de murs o  d'ostals arroïnats. Lo nis es fòrça simple, fach amb sonque qualques èrbas o branquetas. La feme pond entre 5-7 uòus e los coa durant 16 a 19 jorns. Los puputons començan de volar al cap de 4 setmanas.

Viu en zonas dobèrtas, òrts e bòsques.

## Abituds
A costuma de manjar pel sòl, caminant dapasset d'un luòc a l'autre tot en picotejant. A la tardor migra cap a Africa, e torna en febrièr seguent.

## Galariá de fòtos

Upupa epops 3 Luc Viatour.jpg|Puput al sòl
Upupa epops 2 Luc Viatour.jpg|Puput sus un arbre mòrt
Upupa epops 4 Luc Viatour.jpg|Puput dins un arbre
Puput01.jpg|Puput cercant manjar
Huppe fasciée MHNT ZOO 2010 11 161 Ouzouer-sur-Trézée.jpg|


## Referéncias

## Ligams extèrnes
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Santandèr

**Santandèr** (en espanhòl *Santander*) es la capitala de la comunautat autonòma espanhòla de Cantàbria (ancianament província de Santandèr). Sa populacion èra estimada a  abitants en 2007. Sa superfícia totala es de 35&nbsp;km².

## Personas celèbras nascudas a Santandèr
* Severiano Ballesteros (1957–2011), golfista
* María Gutiérrez Blanchard (1881–1932), pintor
* Matilde Camus (1919-2012), escrivan
* Mario Camus, meteire en scèna
* Sergio Canales (* 1991), jogaire de futbol
* Gonzalo Colsa (* 1979), jogaire de futbol
* Iván Helguera (* 1975), jogaire de futbol
* Pedro Munitis (* 1975), jogaire de futbol
* Eduardo Noriega (* 1973), actor
* Iván de la Peña (* 1976), jogaire de futbol
Gevelsberg

**Gevelsberg** es una vila d’Alemanha. Se situa dins l’estat de Ren del Nòrd-Vestfàlia. Sa populacion èra de  abitants en 2007.

## Galariá

Image:Gevelsberg.Pano.Ausschnitt.jpg
Image:Commerzbank Gevelsberg.jpg
Image:Denkmal Engelbert01.jpg
Image:Stadtharfe Gevelsberg.jpg
Glèisa dels Jacobins

La **glèisa dels Jacobins** de Tolosa en Lengadòc es un dels exemples mai importants de l'arquitectura religiosa meridionala del sègle XIV. Fa partida d'un convent que foguèt pendent longtemps administrat per l'òrdre dels Jacobins.

La glèisa foguèt bastida en divèrsas etapas. Las primièras òbras comencèron en l'an 1230 e s'acabèron al sègle XIV. S'i edifiquèt l'ampla glèisa, las clastras amb de colomnas bessonas, la capèla de Sant Antòni, lo refectòri e lo campanal de  de nautor.

Las campanhas seguentas foguèron màgers. Permetèron per exemple de dotar la grandiosa nau del famós *palmièr* compausat per una granda colomna que n'irradian 22 nèrvis sostenent lo torn de l'absida, flanquejada d'un torn emplit d'estelas d'onze brancas. La posteritat a pas conservat lo nom del sieu arquitècte.

[thumb|Lo tombèl de Sant Tomàs d'Aquin dins la Glèisa dels Jacobins de [Tolosa.]]
Dempuèi 1369, s'i venèran las relíquias de Sant Tomàs d'Aquin. En 1791, quand los dominicans deguèron partir, aquelas foguèron transportadas a Sant Sarnin, mas an tornat recentament al sieu luòc original pel seten centenari de la mòrt del sant (1974).

Dempuèi Napoleon, la glèisa demorèt dins un trist estat. Fisada als militars, albergava una armada de cavals, e mai de 5000&nbsp;m³ de tèrra i foguèron abocats per'mor d'enauçar lo sòl. En 1865, lo monument foguèt escambiat a la vila de Tolosa en contra de terrens ont se bastiguèt d'establariás.

L'ensems dels Jacobins a beneficiat d'una renovacion recenta, començada en 1920, e acabada en 1972. Uèi, aquela glèisa de bricas presenta un aspècte exterior fòrça massís, mas la siá arquitectura interiora a conservat sa leugieretat.
Pedro Verona Rodrigues Pires

**Pedro Verona Rodrigues Pires**, òme politic n.1934, es lo president actual de Cap Verd. Tanben foguèt primièr ministre del país, entre 1975 e 1991.
Copenaga (comtat)

Lo **comtat de Copenaga** (danés *Københavns Amt*) es un ancian comtat (danés, *[[Amt danés|amt]]*) sus l'illa de Sjælland a l'èst de Danemarc.  

## Comunas
Nguyễn Minh Triết

**Nguyễn Minh Triết**, professor de matematicas e òme politic nascut en 1942, foguèt lo president de Vietnam del 27 de junh de 2006 al 27 de junh de 2011.
Sjælland Occidental

Lo **Sjælland Occidental** (en danés *Vestsjællands*) es un ancian comtat (en danés, *[[Amt danés|amt]]*) sus l'illa de Sjælland a l'èst de Danemarc. 

## Comunas
Las Palmas de Gran Canaria

Las Palmas de Gran Canaria (o **Las Palmas**) es la capitala de la comunautat autonòma espanhòla de las Illas Canàrias e tanben una de las vilas pus grandas d'Espanha. Sa populacion èra estimada a  abitants en 2007. Sa superfícia totala es de 100,55&nbsp;km² dins l'illa de Grand Canària.

E tanben capitala de la província de Las Palmas. Las Palmas de Gran Canaria es la vila pus poblada de las Canàrias e es considerada la vila amb lo melhor climat del mond segontes un estudi de l'Universitat de Siracusa (Nòva York).
Canton de Milhau Èst

Lo **canton de Milhau Èst** es una anciana division administrativa de Roergue, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Milhau, lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, Milhau passèt als cantons de Milhau-1 e Milhau-2, las autras tres comunas passèron dins lo canton novèl de Milhau-2 (burèu centralizator : Milhau). La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian roergàs.

NB. La partida de la comuna de Milhau dins lo canton es pas representada en roge sus la mapa.

## Composicion

## Composicion 2
Lo canton se compausava de 4 comunas :

|-
| Agaçac || align="right" | 833 || align="right" | 12520 || align="right" | 12002
|-
| Compèire || align="right" | 492 || align="right" | 12520 || align="right" | 12070
|-
| Milhau || align="right" | 7711 || align="right" | 12100 || align="right" | 12145
|-
| Paulhe || align="right" | 312 || align="right" | 12520 || align="right" | 12178
|}

## Istòria dels cantons de Milhau
Los cantons de Milhau e de Compèire se creèron en 1790 dins lo districte de Milhau.

En 1801, lo canton de Milhau siaguèt conservat  e lo de Compèire suprimit .

En 1973, despartiguèron lo canton de Milhau en canton de Milhau Èst e canton de Milhau Oèst.

A las eleccions departamentalas del 22 de març de 2015, en aplicacion del decret n° 2014-205 del 21 de febrièr de 2014, los cantons de Milhau siaguèron remplaçats pels cantons de Milhau-1 e de Milhau-2.

## Veire tanben
* Avairon
* Arrondiments d'Avairon
* Comunas d'Avairon

## Nòtas
Dmitri Medvédev

**Dmitri Anatòlievich Medvédev** (en rus: **Дмитрий Анатольевич Медведев** e en transcripcion internacionala: **Dmitry Medvedev**; Leningrad, 14 de setembre de 1965) es un jurista, administrador d'entrepresas e politician rus. Foguèt lo president de Russia de 2008 a 2012 e primièr ministre entre mai de 2012 e genièr de 2020.
Han Seung-soo

**Han Seung-soo**, economista, diplomata e òme politic n. 1936, foguèt primièr ministre de la Corèa del Sud entre 2008 e 2009.
Bielefeld

Bielefeld es una vila alemanda del *[[Länder alemands|Land]]* de Ren del Nòrd-Vestfàlia. Sa populacion èra estimada a 325&nbsp;846 abitants en 2005. Sa superfícia totala es 257,8&nbsp;km².

thumb|230px|left|La vila de Bielefeld, Alemanha.
Laighin

**Laighin** (en gaelic irlandés; *Leinster* en anglés) es la província orientala d'Irlanda.

## Compausicion
An Mhumhain

*An Mhumhain*' (gaelic irlandés, '[ənˈvuːnʲ]; Munster en anglés) es la pus meridionala dei províncias istoricas d'Irlanda. Es formada per lei comtats de Clare, Cork, Kerry, Limerick, Tipperary e Waterford. La populacion estimada en 2002 èra de  abitants.

Lo nom de la província deriva de la deessa cèlta Muma. Èra devesida en tres reiaumes: Ormond a l'èst, Desmond au sud e Thomond au nòrd, representats sus la bandièra per lei tres coronas. La vila mai granda dau territòri es Cork, qu'es tanben actualament la segonda ciutat de la Republica per òrdre d'importància.
----------

**Munster** es tanben lo nom dat au dialècte dau gaelic irlandés originari d'aquesta part de l'illa.
Connacht

**Connacht** (gaelic irlandés: *Connachta*), tanben amb la grafia: **Connaught**, es la província occidentala d'Irlanda, que compren lei comtats de Galway, Leitrim, Mayo, Roscommon e Sligo.
Ulster

**Ulster** es una dei províncias istoricas d'Irlanda. Sièis dei nòu comtats, amb una populacion (2001) de  abitants, forman l'Irlanda dau Nòrd, una region administrativa del Reiaume Unit:

* Comtat de Derry
* Comtat de Tyrone
* Comtat de Fermanagh
* Comtat de Down
* Comtat d'Antrim
* Comtat d'Armagh

Enmai, lei tres comtats de Cavan, Donegal e Monaghan son a la Republica d'Irlanda, e comptan 246 571 abitants (2002).

------------------

**Ulster** es tanben lo nom dau dialècte dau gaelic irlandés originari d'aquesta part de l'illa.
Mérida (Espanha)

**Mérida** (en espanhòl: *Mérida*; en extremenc: *Méria*) es la capitala de la comunautat autonòma espanhòla d'Extremadura. Sa populacion èra estimada a  abitants en 2022. Sa superfícia totala es .

## Luòcs e monuments
L'ensemble arqueologic es sus las listas del Patrimòni Mondial de l'Umanitat, amb:
* lo teatre
* l'anfiteatre
* lo circ
* lo temple de Diana
* l'arc de Trajan
* lo pont roman
* los aqüaductes
* l'ostal de l'anfiteatre

## Galariá


Imatge:MeridaAnfiteatro.jpg|Anfiteatre de Mérida]]
Imatge:Merida Roman Theatre2.jpg|Paret de scena del teatre de Mérida
Imatge:Merida Roman Theatre3.jpg|Lo teatre de Mérida
Imatge:Columnas del Teatro de Merida atras.jpg|Lo teatre de Mérida
Imatge:Estatua4 en el Teatro de Merida.jpg|Estatua del teatre
Imatge:Estatua2 en el Teatro de Merida.jpg|Estatua del teatre
Imatge:Mosaico en la Casa del Anfiteatro de Merida.jpg|Mosaïca de l'ostal del teatre
Image:Mosaico Pez Casa Anfiteatro Mérida.jpg|Mosaïca de l'ostal del teatre
Imatge:Foro municipal mérida.jpg|Lo forum
Imatge:Le Temple de Diane vue latérale et frontale.JPG|Lo Temple de Diana
Imatge:Puente romano mérida.jpg|Lo Pont roman: vista generala
Image:Acueducto de San Lázaro, Mérida, España - 20041010.jpg|Lo Pont dels Miracles
Roskilde (comtat)

Lo **comtat de Roskilde** (en danés *Roskilde Amt*) es un ancian comtat (en danés, *[[Amt danés|amt]]*) sus l'illa de Sjælland a l'èst de Danemarc.  

## Comunas
Presidents de la Comission Europèa

Lo **President de la [[Comission Europèa]]** a la responsabilitat politica entre lei Comissaris e pòt exigir la demission d'un comissari, s'a l'aprovacion de totei. Dempuei lo 1èr de decembre de 2019, es actualament Ursula von der Leyen dau Partit Popular Europèu.

## Lista dei presidents de la Comission Europèa (1958-actualitat)

La color de la linha indica aproximativament l'ideologia politica dau comissari:
Joan Psycharis

**Joan Psycharis** (en grèc *Γιάννης Ψυχάρης = Giannis Psycharis*, en francés *Jean Psychari*), nascut en 1854 e mòrt en 1929, foguèt un lingüista grèc mai tanben ucraïnian de naissença, puei occitan e francés d'adopcion. Foguèt un autor e un promotor dau grèc modèrne dins sa varietat usuala, la *dimotikí*.

## Vida
Psycharis nasquèt d'una familha grèga a Odessa, en Ucraïna, dins l'estat de la Russia imperiala, en riba de la mar Negra. 

Psycharis visquèt dins sa joventut a Marselha, puei durant la màger part de sa vida restèt a París ont l'empleguèron coma professor.

## Lo concèpte de diglossia
Es celèbre per aver creat en 1928 lo tèrme *[[diglossia]]*, que descriu la coexisténcia inegalitària de doas varietats lingüisticas dins una meteissa societat. Es vengut un concèpte fondamentau de la sociolingüistica a partir deis ans 1960.

## Lo desvolopament dau grèc modèrne
Psycharis tanben trabalhèt enormament per promòure lo grèc modèrne dins sa varietat usuala, la *dimotikí*, en oposicion amb la varietat arcaïzanta de la *katharevousa* qu'èra sola oficiala a aquela epòca. Dempuei 1976, la dimotikí a remplaçat la katharevousa dins l'usatge oficiau. L'òbra de Psycharis a laissat de traças dins la dimotikí actuala. 

Psycharis prepausèt una ortografia que foguèt jamai adoptada largament, maugrat divèrs assais per la metre en circulacion durant lo sègle XX. 
Dins l'usatge orau de la dimotikí, prepausèt de privilegiar lei formas popularas e d'evitar lei formas tròp ancianas. Una partida de sei proposicions son restadas dins lo grèc estandard actuau, basat sus la dimotikí, e mai se i trobam tanben de formas classicizantas. Un celèbre manuau d'aprendissatge dau grèc per començaires, *Ellinika Tora* ("lo grèc ara"), utilizèt certanei suggessions de Psycharis coma *ρ (r, rò)* en luòc de *λ (l, lambda)* dins certanei mots qu'an conegut una evolucion fonetica populara, per exemple *αδερφός = aderfos* "fraire" en luòc de la forma classicizanta *αδελφός = adelfos*. Lo grèc estandard actuau accèpta pasmens lei doas formas per d'aqueu mot.

## Òbras
* PSYCHARIS Joan = PSICHARI Jean (1928) “Un pays qui ne veut pas de sa langue”, *Mercure de France* CCVII: 63-121

## Nòtas
Cadis

**Cadis** es la capitala de la província espanhòla dau meteis nom. Sa populacion èra estimada a  abitants, en 2007. Sa superficia totala es 12,10&nbsp;km².

thumb|430px|left|Vista de Cadis.
Mètz

**Mètz**  (*Metz* en francés) es una vila de França, capluòc del departament de Mosèla dins la region Grand Èst.

Lo gentilici es **messin -a**.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Castelhon de la Plana

**Castelhon de la Plana** (oficialament en valencian: *Castelló de la Plana*; en espanhòl: *Castellón de la Plana*) es la capitala de la comarca de la Plana Alta e de la província de Castelhon. En 2020 segon l'INE, la populacion èra estimada a 174 264 abitants sus una superfícia de 107,5&nbsp;km².


thumb|230px|Vista de la Catedrala de Castelló.
vinheta|Planetari de Castelló de la Plana
vinheta|Plaja del Pinar (Castelló de la Plana)
vinheta|Comuna de Castellón de la Plana
vinheta|Teatre Principal (Castelló de la Plana)
vinheta|Casino Antic (Castelló de la Plana)
vinheta|Plaça de la Pòrta del Solelh (Castellón de la Plana)
vinheta|Escut de Castellón de la Plana, ceramica
Plaga

Una **plaga** o **nafra** es una ruptura de la barrièra cutanèa que pòt entranhar una infeccion. Lo risc patogèn principal es lo tetanos.

## Tractament de las plagas
Cal netejar la plaga e sa zona amb aiga freda e de sabon, en emplegar de gants nets. Se pòt cobrir la plaga amb un bendatge. Las crostas de plagas cicatrizadas se pòdon tractar amb vaselina.
Rems

**Rems** (*Reims* en francés) es una vila francesa situada dins la region Grand Èst e lo departament de Marna.
Amb 182 211 abitants en 2018, Rems es la dotzena comuna de França per sa populacion. Es de luenh la vila pus poblada de Marna, mas n'es pas lo capluòc. Châlons-en-Champagne auriá pres aquela plaça durant la Revolucion francesa per la volontat dels parlementaris revolucionaris d'escafar l'importància istorica de Rems, vila dels sacres, car Châlons èra lo sètge dels intendents de Champanha pendent lo Regim Ancian e de per sa posicion centrala dins lo departament. Rems es aital la sosprefectura pus poblada de França e la comuna pus poblada del país qu'es pas la prefectura del departament.

La vila es escaissada "ciutat dels sacres" o "ciutat dels reis". D'efièit, es sul futur emplaçament de la catedrala de Nòstra Dòna de Rems que Clovís foguèt batejat per Sant Remèdi e que foguèron sagrats un grand nombre de reis carolingians puèi capecians pendent mai de detz sègles de Loís lo Piós en 816 fins a Carles X en 1825. En mai de la catedrala, le patrimòni cultural e istoric de Rems es important ; comporta nombroses monuments istorics e façadas Art déco. Gràcia tanben a sas nombrosas manifestacions culturalas, foguèt designada Vila d'Art e d'Istòria e compta tres sites marcats sus la lista del patrimòni mondial de l'UNESCO.

Lo vin de Champanha, inventat al sègle XVIIen per Dom Pérignon al monastèri d'Hautvillers prèp d'Épernay, constituís un dels atots istorics de l'economia remesa. Comuna en limit occidental de la Champanha gredosa, gaudís d'una posicion privilegiada a la lisièra del Bacin parisenc, especialament en rason de sa situacion suls aisses París - Estrasborg (TGV e autorota A4) e mar del Nòrd-Mediterranèa e de la proximitat d'Alemanha, de Belgica e de Luxemborg. 

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes
*  Sit oficial

## Nòtas
Lutècia

**Lutècia** (deu nom latin *Lutetia* o *Lutecia parisiorum*) qu'ei lo nom de la vila galloromana bastida suber l'isla de la Ciutat e qui vadore París. 

Que ho en purmèr pas sonque un vilatge de pescadors deu pòble gallés aperat los parisii durant lo periòde protoistoric (pirògas que hon descobèrtas a l'escadença de cavas arqueologicas). En 52 av J.C., aqueth vilatge que ho conquestat per las legions romanas de Juli Cesar arron de la batalha de Lutècia.

Dab lo temps, la vila que pravè de cap a l'arribèra esquèrra de la Sena qui ei uei aperada lo quartièr latin de París.

Lo palais deu governador e lo purmèr temple que's trobavan sus l'isla de Ciutat (lo temple on uei e's quilha la catedrau de Nosta Dauna de París). D'aqueth temps be demòran, enter autes las tèrmas de Clunhic, las arenas de Lutècia (tornadas descobertas au sègle XIX e parciaument destrusidas abans qu'ua intervencion de l'escrivan Victor Hugo non las sauvèsse) e lo pialar deus Nautas (colomna en onor deu diu Jupiter descobèrta au sègle XVIII devath Nosta Dauna de París).

Segon la legenda, Sant Danís, purmèr bisbe de Lutècia, que seré estat decapitat peus pagans de cap a 250 a Montmartres abans d'arrecaptar lo son cap e de caminar dinca au lòc on lo deishè e on hore bastida ua basilica en aunor d'eth.

De cap a 300 lo nom de la vila que cambiè per París, abreviacion de *Civitas Parisiorum* o *Urbs Parisiorum* (ciutat deus Parisii)
Pedro Eugenio Aramburu

**Pedro Eugenio Aramburu Cilveti** (1903-1970) militar (general), foguèt president d'Argentina entre 1955 e 1958. Foguèt assassinat en 1970.
Tors

**Tors** o **Tors en Torena** (*Tours*, *Tours en Toureno* en nòrma mistralenca; *Tours*, /tuʁ/ en francés) es una vila de França situada dins la region del Centre e Vau de Léger e lo departament d'Indre e Léger, anciana capitala de Torena.

Lo gentilici es **torangèl, -èla**, variacions dialectalas **-èu, -èla, -èth -èra**, **-eu, -ela** (*tourangèu, ello* en nòrma mistralenca).

## Geografia

## Istòria

## Administracion

 

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Brèst

**Brèst** (*Brest* en francés) es una vila de França dins la region de Bretanha e lo departament de Finistèrra.
Es un pòrt important, segond pòrt militar en França après Tolon, situat a l'extremitat oèst de Bretanha.

Amb 139 926 abitants , Brest es la 25ena comuna pus poblada de França. Fòrta d'una metropòli de  (2018), representa la primièra aglomeracion de l'oèst breton e la segonda de la region Bretanha après Rennes. Emai que Brest, tanben sonada la *ciutat del Ponent*, siá la vila  pus poblada de Finistèrra, la prefectura del departament es Quimper.

A l'Edat Mejana, l'istòria de Brest se confond amb l'istòria de son castèl. Puèi Richelieu ne faguèt un pòrt militar. Brest se desvolopèt a l'entorn de l'arsenal, entrò la segonda mitat del sègle XX. Fortament marcada pels bombardaments de la Segonda Guèrra Mondiala, Brest vegèt son centre istoric gaireben entièrament rebastit. A la fin del sègle XX e al començament del sègle XXI, la desindustrializacion de la vila s'acompanhèt del desvolopament del sector terciairi. 

Brest es uèi una vila universitària importanta de plus de . Son universitat es pluridisciplinària e comport notadament una facultat de medecina. En mai, Brest e sa region comptan mantunas grandas escòlas : d'escòlas d'engenhaires (ESIAB, IMT Atlantic, ENSTA Bretanha, ENIB e ISEN, CESI), l'escòla de comèrci Brest Business School, l'EURO-Institut d'Actuariat EURIA, Brest es tanban un pòl de recerca important, axat sus la mar, e aculhís la sèti social e pus grand dels centres Ifremer, lo CEDRE, lo SHOM,  l'Institut universitari europèu de la mar e l'Institut polar francés. Lo Tecnopòl Brest-Iroise facilita la mesa en òbra d'aquelas competéncias scientificas e tecnicas dins lo domeni economic e industrial.

Brest foguèt sempre marcada per son passat maritim : l'Acadèmia de marina i foguèt fondada en 1752, lo pòrta-avions ''Charles de Gaulle'' i foguèt bastit, e totes los quatre ans, en julhet, Brest aculhís la granda fèsta internacionala de la mar, dels batèls e dels marins.
Brest aculhís tanban l’escòla de Maistrance (escòla de formacion iniciala dels oficièrs marinièrs), l’escòla dels mòssis al Centre d’Instruccion naval, e nombrosas entrepresas nauticas al sen de la *[[Sailing Valley]]* bretona.

## Geografia
Brest es situat a l’oèst de Bretanha, dins lo nòrd de Finistèrra, departament que n'es una de las sosprefecturas ;  Brest es tanben una prefectura maritima de l'Atlantic.
Brest se tròba a la punta nòrd-oèst de la peninsula armoricana, a la broa de la rada de Brest e fa partit istoricament del país de Leon.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* École nationale supérieure de techniques avancées Bretagne

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Província de Nàpols

La **Província de [[Nàpols]]** (en italian *provincia di Napoli*) es una anciana província de la region de Campània en Itàlia. Es remplaçada per la Ciutat Metropolitana de Nàpols dempuèi lo 1èr de genièr de 2015.

## Ligams extèrnes
* Sit oficial
Província de Salèrn

La **Província de [[Salèrn (Itàlia)|Salèrn]]**  (fòrma arcaïca imprononciabla) o de **[[Salèrn (Itàlia)|Salèrne]]** (cal conservar l'articulacion de *-n*, presenta dins totas las lengas), oficialament en italian *provincia di Salerno*, es una província de la region de Campània en Itàlia. Abans 1882 se disiá província del Principat Citerior.

## Ligams extèrnes
* Sit oficial
Albèrt II de Mónegue

**Albèrt II de Mónegue** (de son nom complèt en francés *Albert Alexandre Louis Pierre Grimaldi*; Mónegue, 14 de març de 1958) es l'actual prince de Mónegue, e lo filh de Rainier III e Grace Kelly. Es maridat amb Charlene Wittstock.
Muhammad Mian Soomro

**Muhammad Mian Soomro** (**محمد میاں سومرو** en ordo), banquièr n.1950, foguèt primièr ministre de Paquistan entre 2007 e 2008, e president provisòri en 2008.
Paulhe

**Paulhe** (en francés coma en occitan) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
* L'ostal de la cerièra.

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Avairon
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Província de Benevent

La **Província de [[Benevent]]** (en italian *provincia di Benevento*) es una província de la region de Campània en Itàlia.

## Articles connèxes
* Lista de las comunas occitanas de la Província de Benevent

## Ligams extèrnes
* Sit oficial
Província d'Avellin

La **Província d'[[Avellin]]** es una província de la region de Campània en Itàlia. Caup la comuna de Montagut, una colonia "provençala". 

## Ligams extèrnes
* Sit oficial
Chaim Herzog

**Chaim Herzog**, militar (major general) n.1918 e m.1997, foguèt president d'Israèl entre 1983 e 1993. Lo filh Isaac ven tanben president de l'estat en 2021.
Bastilha

"00px|thumb|left|... '''La Bastilha'''

La **Bastilha** (o mei exactament, **Bastilha Sent Antòni**) qu'èra ua hortalessa situada sus l'actuau plaça de la Bastilha a París. Presa per la hòrça a l'escadença de la susmauta deu 14 de julhet de 1989 per'mor de simbolizar l'autoritat e lo poder deu rei, que ho destrusida chic arron. Aqueth eveniment que vadó lo simbèu de la Revolucion Francesa.

Bastida en 1370 peu rei de França Carles V que ho utilizada com cròfo hòrt peu rei Francés I. Que ho presa un purmèr còp durant las guèrras de religion lo 13 de mai de 1588. Sully que'n vadó governador e que la tornè utilizar entà empara lo tresaur reiau. Que ho presa un còp mei en 1649 durant la Fronde.

Despuish lo regnat de Loís IX que ho tanben emplegada com preson politica, emplec que desvolopè lo cardinau de Richelieu dab las famosas *Lettres de cachets* (las "letras sageradas" peu poder reiau) simbèus de l'arbitrarietat. 400px|thumb|right|Entrada de la Bastilha.

Qu'ei per aquesta rason que mantuns escrivans e òmis politics que demorèn a la Bastilha (enter los quaus Voltaire, e lo marqués de Sade). Lo nombre de presoèrs non ho totun pas jamei deus grans e lo dia de la presa de la Bastilha chic que hon liberats. L'importància deu bastiment qu'èra mei que mei simbolica.

Après la soa presa lo 14 de julhet de 1789 que ho destrusida de tira (a partir deu 15 de julhet). Quauques pèiras soas que hon emplegadas entà bastir lo pont de la Concòrdia. Lo marqués de la Faieta qu'auherí ua de las soas claus au purmèr president deus Estats Units d'America George Washington; qu'ei expausada uei dens la soa residéncia de Mont Vermont.

A l'escadença de la bastida de la linha 5 deu metropolitan parisenc, las fondacions de la tor de la libertat (la tor on lo marqués de Sade e ho embarrat) que hon tornadas trobar e que's pòden véder dens lo square Galli, sus lo baloard Enric IV.

Pavats de color que marcan uei lo dia lo perhiu deu lòc qu'ocupava la hortalessa sus la plaça de la Bastilha.
Baldwin Spencer

**Winston Baldwin Spencer**, sindicalista e òme politic n.1948, es l'actual primièr ministre d'Antigua e Barbuda.

Foguèt durant 25 ans un important dirigent sindical. Foguèt eligit al parlament pel primièr còp lo 1989 en representant lo pòble de St. Johns Rural West Constituency.

## Referéncias
Arenas de Lutècia

Las **arenas de [[Lutècia]]** que hon bastidas au sègle I en bèth osténder ua estructura ibrida au còp d'anfiteatre e de teatre (dab,doncas, un empont e ua arena  propiament dit). Que podèvan arcuélher de cap a 17&nbsp;000 espectadors. Chilperic qu'i tornè muishar espectacles en 577.

Que hon tornadas trobar au sègle XIX a l'escadença de l'aquesida deu lor terren per la companhia parisenca d'omnibus qui las volèva destrúser entà i installar lo son depòst. Ua letra deu 27 de julhet de 1883 de l'escrivan Victor Hugo qu'estanquè aqueth projècte a la demolicion entamenada. La municipalitat de París que las crompè e que vadón monument istoric.

Uei que's pòden vesitar dens lo 5au arrondiment de París.
Comunas d'Avairon

Per las autras comunas, vejatz Lista de las comunas de França.

Lista de las 304 **comunas d'[[Avairon (departament)|Avairon]]** per òrdre alfabetic, amb lo còdi INSEE e lo còdi postal.

Vejatz tanben la lista dels cantons d'Avairon .
Vejatz tanben lo site Toponimia occitana.


(CAR) Comunautat d'aglomeracion del Grand Rodés, creat en 2000.
Canabièra

**Canabièra** pòt designar:

*Un camp o un luòc plantat de cambe.
*La pus famosa avenguda de Marselha, vejatz Canebiera.
Carlo Azeglio Ciampi

**Carlo Azeglio Ciampi** (9 de decembre de 1920-16 de setembre de 2016) economista e òme politic foguèt primièr ministre (president del Conselh) d'Itàlia entre 1993 e 1994, e president del país entre 1999 e 2006.
Oscar Luigi Scalfaro

**Oscar Luigi Scalfaro** ['skalfaro], òme politic n. 1918 m. 2012, foguèt president d'Itàlia entre 1992 e 1999.
Panteon (París)

Lo **Panteon** de París qu'ei ua anciana glèisa deu sègle XVIII bastida per òrdi deu rei Loís XV entà arcuélher las restas de Santa Genòva ; uei qu'ei un lòc on son sepelits las personalitats que la Republica e vòu aunorar com eròis. Que's troba dens lo 5au arrondiment de París sus la coma Saint-Étienne-du-Mont, entornejat per la glèisa de Saint-Étienne-du-Mont, per la bibliotèca de l'universitat de París I (Panteon-Sorbona), per l'Universitat de París II (Panteon-Assas) e peu Licèu Enric IV.
Leon Tolstoi

**Leon Tolstoi**, de son nom vertadièr **Lev Nikolaievich Tolstoi** (en rus: Лев Николаевич Толстой) (n. 1828, m. en 1910), foguèt un escrivan rus, un dels grands romancièrs classics de totes los tempses, mai que mai distinguit per òbras coma *Guèrra e Patz* (1869) e *Anna Karenina*. Per lor ambicion, alen e descripcion de la vida en Russia, totes dos libres son demest de libres essencials del realisme. Dins lo sieu ideari filosofic se destaca la nocion de resisténcia pacifica. Aquel ideari foguèt exprimit dins de libres coma *Lo Reialme de Dieu es en Vosautres* e influiguèt sus de personalitats del sègle XX coma per exemple Mohandas Gandhi,  e Martin Luther King. A mai d'escrivan e filosòf, foguèt un anarquista crestian, un pacifista, un reformador de l'educacion e un vegetarian.

## En occitan
Lo traductor Antòni Nogués revirèt a l'aranés *Anna Karenina*.
## Referéncias
Yitzhak Navon

**Yitzhak Navon**, escrivan, dramaturg, diplomata e òme politic n. 1921, foguèt president d'Israèl entre 1978 e 1983.
Adòlf Tiers

**Adòlf Tiers** o **Loís Adòlf Tiers** (*Adolphe Thiers* en francés) èra un òme politic occitan e francés, nascut a Marselha en 1797 e mòrt en 1877; foguèt president de la Republica entre 1871 e 1873.

## Nòtas e referéncias
Patrice de Mac-Mahon

**Marie Edme Patrice Maurice, còmte de Mac Mahon, duc de Magenta**, nascut lo 13 de julhet de 1808 al castèl de Sully (Sòna e Léger) près d'Autun, mòrt lo 8 d'octobre de 1893 al castèl de la Forêt, a Montcresson (Loiret), foguèt marescal de França, e lo tresen president de la Republica Francesa de 1873 a 1879.
Raúl Alberto Lastiri

**Raúl Alberto Lastiri**, administrator public e òme politic (1915-1978), foguèt president d'Argentina pendent 3 mes en 1973.
Ligorna

**Ligorna** (*Ligourno* en grafia mistralenca; *Livorno* en italian) es una vila de la region italiana de Toscana, e lo capluòc de la província de Ligorna. Situada en riba de la mar Mediterranèa (mar Ligura), Ligorna es un dei pòrts italians pus importants, coma escala comerciala tant coma toristica, e es un centre industriau de nivèu nacionau. A 160&nbsp;653 abitants (2007)

## Personalitats istoricas ligadas al nom de Ligorna
* Giovanni Fattori
* Voltolino Fontani
* Amedeo Modigliani
Sant Rémol

thumb|Escut de Sant Rémol
thumb|Imatges de Sant Rémol
**Sant Rémol** (en ligur *San Remo / Sanrému*, en italian *Sanremo / San Remo*, en latin antic *Villa Matutiæ*) es una vila d'Itàlia, en Ligúria, dins la província d'Impèria, en riba de la mar Mediterranèa (mar Ligura). Sa populacion es de  abitants (ISTAT, ). Es la quatrena vila de Ligúria per sa populacion après Gènoa, La Spezia e Savona. 
## Geografia
Es una localitat toristica, renommada per la cultura dei flors que la celèbran cada an amb lo passacarriera florit *Sanremo in Fiore*; d'aquí li ven l'escais de ***Ciutat dei Flors*** (*Città dei Fiori*). En mai d'aquò aculhís l'arribada de la corsa ciclista Milan-Sant Rémol, una dei pus classicas en Itàlia, lo *festenau de Sant Rémol* o *festenau de la Cançon Italiana* e lo *Rali de Sant Rémol* en automobila. Es lo sèti dau Casinò de Sant Rémol, un dei quatre presents en Itàlia.
## Istòria
De 1805 a 1814, Sant Rémol es annexat a l’Empèri francés. Ven sosprefectura dels Aups Maritims.
Ferrara

Ferrara (*Ferraro* en nòrma mistralenca) es una vila de la region italiana d'Emília-Romanha, capitala de la província omonima. Sa populacion èra estimada a  abitants en 2007. Sa superfícia totala es 404&nbsp;km².

 
thumb|280px|left|''Castello Estense'', o Castèl de Sant Miquèl.
Província de Ferrara

La **Província de [[Ferrara]]** es una província de la region d'Emília-Romanha en Itàlia.

## Ligams extèrnes
* Sit oficial
Província de Bolonha

La **Província de Bolonha** (*provincia di Bologna* en italian oficialament, *pruvénzia ed Bulåggna* en emilian) èra una província de la region d'Emília-Romanha en Itàlia. Es remplacada per la Ciutat Metropolitana de Bolonha dempuèi lo 1èr de genièr de 2015.

## Ligams extèrnes
* Sit oficial
Castèth de Chambord

Lo **castèth de Chambord** qu'ei un castèth de Léger bastit enter 1519 e 1547 peu rei Francés Ièr de França.

## Istòria
Chambord que ho crompat peu duc d'Orleans au comte de Bles en 1392, e qu'entrè dens lo cabau reiau en 1498 quan Loís XII, en purmèr duc d'Orleans e vadó rei de França.

Lo rei Francés Ièr, au son retorn de las guèrras d'Italia que decidí de bastir un castèth dens lo gost de la Reneishença a Chambord, en lòc deu castèth medievau qui i èra quilhat. Lo castèth nau non hore acabat pas sonque en 1547 e Francés Ièr n'i demorore que chic de temps au cors de la soa vita.

En 1639, Loís XIII que'u balhè au son hrair Gaston d'Orléans. Arron, Loís XIV qu'i horní quauques modificacions e Molière qu'i estreè lo son Borgés gentiu e Monsieur de Pourceaugnac.

## Galeria

Château de Chambord-102-von hinten-durch Baeume-1983-gje.jpg|
Château de Chambord-110-2008-gje.jpg|
Château de Chambord-156-Lukarnen und Kamine-2008-gje.jpg|
Château de Chambord-107-Innenhof-Treppenturm-1983-gje.jpg
Château de Chambord-109b-Wappenfelder-1983-gje.jpg
Província de Modena

La **Província de [[Modena]]** es una província de la region d'Emília-Romanha en Itàlia.

## Ligams extèrnes
* Sit oficial
Elias Hrawi

**Elias Hrawi** (1925–2006) avocat e òme politic de religion crestiana maronita, foguèt president de Liban entre 1989 e 1998.
Tèrmas de Clunhic

Las **Tèrmas de Clunhic** que son un monument galloroman plan preservat de l'antica Lutècia (qui vadore París). Que's troban dens lo V arrondiment de París (dens lo quartièr Latin) e que pertanhen au Musèu Nacionau de l'Etat Mejana (amassas dab l'Ostau de Clunhic) e que'n ostenden ua partida de las soas colleccions.
Província de Reggio d'Emília

La **Província de [[Reggio d'Emília]]** es una província de la region d'Emília-Romanha en Itàlia.

## Ligams extèrnes
* Sit oficial
Saint-Quentin

**Saint-Kintin** en picard (* Saint-Quentin* en francés) es una comuna francesa del departament d'Aisne dins la region dels Nauts de França. Istoricament fasiá partida de la província de Picardia.
## Geografia

Saint-Quentin se situa a la broa de Somme, pauc apr&egrave;s la si&aacute; font a Fonsomme. 

La vila dispausa d'una situacion geografica interessanta: al crosament de las rotas entre Par&iacute;s, Amians, Rems, Lilla e Brussèlas, entre las RN29 e RN 44.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lo Mans

**Lo Mans** (*Le Mans* en francés) es una vila de França, prefectura del departament de Sarta dins la region dels Païses de Léger. Situada al jonhent de las ribièras de Sarthe e d'Huisne, èra la capitala de l'anciana província de Maine.

En 2022, la vila comptava  145 182 abitants, çò que ne fasiá la primièra vila de Sarthe, la tresena dels Païses de Léger per lo nombre d'abitants après Nantas e Angieus

La vila es coneguda mondialament per l'organizacion cada an, la segonda dimenjada de junh, de la pus importanta corsa automobila al monde, las 24 Oras del Mans, que l'edicion 2014 amassèt mai de  espectators.

Lo gentilici es **mancèl -èla** (var. **-èu -èla, -èth -èra**, **-eu -èla**, etc.).

## Referéncias

## Ligams extèrnes
* Sit oficial

## Nòtas
Picardia (província)

**Picardia** qu'ei ua província istorica de França situada au nòrd de l'Isla de França istorica (qui anava de Compenha dinc a Orleans) ; Picardia que s'espandiva enter de Bolònha de Mar dinc a l'actuau departament de l'Aisne. Enter la mort de Carles lo Temerari e lo Tractat deus Pirenèus la soa nòrd qu'èra lo cap septentrionau de França. 

*Picardia* que vien de *pique* l'utis capherrat dab lo quau los picards e cultivavan lo loa tèrra (en oposicion aus paisans francillians qui èran boscassèrs). Atau lo pòble picard qu'èra aperat *picard* peus flamencs neerlandofòns (mentre que los picards be parlavan la lenga d'oïl, romanica) e *piocheur* peus francillians.

La Picardia istorica qu'amassa los parçans seguents : Amianés, Bolonés, Calaisi, Ponthieu, Saterre, Thiérache, Vermandois e Vimeu.
vinheta|311x311px|Picardia

A la creacion deus departaments francés en 1790, la màger part de la Picardia istorica que ho integrada dens lo departament de la Somme (Lo Pas de Calais, l'Aisne e l'Oise que's prengón los autes tròç). La Region de Picardia que ho creada en juntant Picardia de la Somme, de l'Aisne dab parçans deu sud de l'Oise istoricament francillians, e en tot deishar la còsta nordica de Picardia a la Region deu Nòrd-Pas de Calais.
Ò! qu'es polit Milhau!

**Ò! qu'es polit Milhau! <Oh! qu'es poulit Milhaù!>** es l'imne milhavés, es una cançon d'Enric Terral.
Thomas Corneille

**Thomas Corneille** (Roan, lo 20 d'agost de 1625 - Les Andelys, lo 8 de deceme de 1709) que ho un jurista, autor dramatic e academician francés (14au sèti) originari de Normandia e hrair deus famós autor dramatic Pierre Corneille (lo son capdet de 19 ans).

Que conegó un succès deus grans en 1656 la soa tragedia *Timocrate*. A despart de las tragedias (escritas a còps dab lo son hrair) que tanben autor de pèças de maquinas e de tres liberets d'operà, *Psyché*, *Bellérophon* (Lully) e *Médée* (Charpentier). 

En 1685 qu'entrè a l'Acadèmia entà ocupar lo sèti deu son hrair.
Charlotte Corday

**Charlotte Corday** (Saint-Saturnin-des-Ligneries près de Vimoutier, 27 de julhet de 1768 - París, 17 de julhet de 1793), que ho ua personalitat importanta de la Revolucion Francesa. Que ho guilhotinada per'mor d'aver executat Jean-Paul Marat. Normanda, qu'èra decendenta deu damaturge Pierre Corneille.

Qu'èra la hilha de praubes gentius normands : François de Corday d’Armont e de Marie-Jacqueline de Gautier des Authieux de Mesnival. A la mort de la soa mair, que ho plaçada aus 13 ans dens l'Abadia de las Daunas on vadó secertària de l'abadessa. Aqueth convent que ho barrat lo 13 de deceme de 1790 e Charlotte Corday qu'avó d'anar en çò de sa tanta a Caen.  

Qu'avèva simpatias entaus revolucionaris girondins mes per aquesta temporas Jean-Paul Marat e los jacobins que daunejavan dens la tirania e la sang. Que s'anè a París on aucidè lo capdau jacobin en çò son carrèra deus Cordeliers dab un ganivet e dens la soa banhadèra. Que ho arrestada de tira, embarrada dens lo palais de la Concergeria e exucatada.
Normandia

thumb|right|250px|Mapa de Normandia istorica
100px|thumb|left|Escut de Normandia

**Normandia** qu'ei un ancian país de l'Euròpa medievau creat a la seguida deu Tractat de Saint-Clair-sur-Epte enter lo rei de França Carles III lo Simple e lo capdau normand (tan vau díser viking) Rollon qui vadèva atau vassau deu pumèr en arrecéber un tròç de l'anciana Neustria qui vadó país deus Normands : Normandia. Un còp conquestada peu rei de França Felip August en 1204, que ho ua província de França. 

Uei la Normandia istorica qu'ei partajada enter la region francesa de Normandia e lo ducat de Normandia (islas de Jersey e de Guernesey) devath la sobeiranetat deu rei deu Reiaume Unit.
Tractat de Saint-Clair-sur-Epte

Lo **Tractat de Saint-Clair-sur-Epte** que ho conclusit enter lo rei de França Carles III lo Simple e lo capdau Normand (qu'ei a díser Viking) l'11 de julhet de 911. Per aqueth tractat lo rei de França que dava ua partida occidentau de Neustria en balhatge a Rollon dab la condicion qu'aqueth e prengosse lo batiatge en tot reconéisher lo rei de França con senhor e en s'engatjant a emparar França contra l'entrada d'envasidors vikings (e mei que mei peu Sèina).

Per'mor d'aqueth tractat los Normands que s'installèn en Neutria qui vadore Normandia. Chic a chic que's hiquèn a parlar en lenga d'oïl en tot i hornir paraulas nordicas (mei que mei dens lo lexic de la mar e de las armas).
Luis Walter Álvarez

**Luis Walter Álvarez** (n. en 1911, m. 1988) foguèt un fisician nòrd-american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisica en 1968.
Nancí

**Nancí** (*Nanceye* en lorenc roman ; *Nancy* en francés ; *Nanzig* en alemand e *Nanzeg* en francic) es una vila de França, capluòc del departament de Meurthe e Mosèla dins la region de Grand Èst.

## Geografia
[thumb|[Plaça Stanislas]]

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
La plaça Stanislas es una celèbra plaça de la capitala de Lorena e de Franca.
Es estada bastida entre 1752 a 1755 dins l'estil *rococo* pel darrièr duc de Lorena Stanislas Leszczynski, vièlh rei de Polonha e paire de la femna del rei Loís XV de França, Marie Leszczynska. Sa grandor, sas famosas grasilhas dauradas amb sa font de Jean Lamour e sos jardins de "La Pépinière" son los joièls d'aquesta vila.

## Personalitats ligadas amb la comuna
* Miquèu Grosclaude, i vasót en 1926

## Véser tanben

## Ligams extèrnes
*  Sit de l'Ofici de Torisme

## Referencias
Arremon taciturnus

***Arremon taciturnus*** es una espècia d'ausèl de la familha Passerellidae.

Se pòt trobar dins los païses seguents: Bolívia, Brasil, Colómbia, Guaiana, Guyana, Peró, Surinam e Veneçuèla.

Sos abitats naturals son los bòsques subtropicals o tropicals umids  d'altitud bassa.

## Referéncias
* BirdLife International 2004.  Arremon taciturnus.   2006 IUCN Red List of Threatened Species.   Donadas de 25 de julhet de 2007.
Zonotrichia

Lo genre ***Zonotrichia*** compren cinc espècias d'aucèls de la familha Emberizidae.

## Lista de las espècias
* *[[Zonotrichia albicollis]]* (J. F. Gmelin, 1789) — Chic de garganta blanca
* *[[Zonotrichia atricapilla]]* (J. F. Gmelin, 1789) — Chic de corona daurada
* *[[Zonotrichia capensis]]* (Muller, 1776) — Chic chingolo
* *[[Zonotrichia leucophrys]]* (Forster, 1772) — Chic de corona blanca
* *[[Zonotrichia querula]]* (Nuttall, 1840) — Chic de cara negra

## Ligams extèrnes
* 
* 
* 
*