open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Visanòs

**Visanòs** (*Bizanos* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [biza'nɔs]. Las fòrmas ancianas que son *Bisanos* au sègle XIIIau, *Bisanoss* en 1270, *Visanos* (un còp), *Bisanos* (dus còps) en 1385, *Bisanos* en 1491, *Vissanos* en 1539, *Bizenos* en 1546, *Visenos* en 1683, *Bizanos* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Gerhard Rohlfs, citat per Grosclaude, qu'explica *Visanòs* per un nom gallic d'òmi *Bisos* qui auré poscut donar un derivat **Bisannus* (inatestat) e lo sufixe aquitanic *-ossum* .

Dauzat qu'explica *Visanòs* per un nom gallic d'òmi **Bitianus* (inatestat), derivat de *Bittius*, dab lo sufixe aquitanic *-ossum* .

Segon Miquèu Grosclaude, los noms inatestats que son inutiles; que causeish noms atestats dens la region, *Vezianus* o *Visianus* (*Bisianus*); Visanòs qu'èra « la proprietat de *Visianus* . 

Delamarre que causeish lo celtic **Bitiānos*, inatestat (mès *-osson* que seré un sufixe indoeuropèu) .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Buelh e Vesinc

**Buelh e Vesinc** (*Boeil-Bezing* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Vesinc
La prononciacion qu'ei [be'zink]. Las fòrmas ancianas que son *Bezii* en 1346, *Besii* en 1385, *Besinch* en 1402, *Bessincq* cap a 1538, *Vesin* en 1546, *Besin*/*Besincq* en 1675, *Besing* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Boeil-Bezing* adara .

Segon Dauzat, *Vesinc* que vien deu latin *vicinium*, « comunau » . 

Miquèu Grosclaude que constata *Vesinc* vien pas de *vicinium*, mès de *vicinum*. Lo sens ei pas de « comunau », qui se disèva *vesialer* e non pas de *vesin*. Lo latin *vicinum*, de *vicus* e sufixe *-inum* a pas ua significacion clara a l'Edat Mejana. Lo sens que podèva estar « vesin, o vilatge, o quartier o casa »; lo sens qu'ei probablament de « vilatge ». Lo problèma qu'ei tanben lo deu [-k] (prononciacion velara). En Bearn, que disen [pan], [be'zin], etc, e non pas [pank], [be'zink], etc; aquera finala qu'ei tardiva e de mau explicar .
### Buelh
La prononciacion qu'ei [bweʎ]. Las fòrmas ancianas que son *Bolh* en 1376, *Boelh* en 1385, *Boeil* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Boeil-Bezing* adara  . 

Segon Dauzat, *Buelh* que vien deu preindoeuropèu **bol*, « turon, hautin, pitèr » . Alan Novèl qu'ei de la medisha idèa .  

Segon Miquèu Grosclaude, *Buelh* qu'ei dens l'arribèra deu Gave de Pau, lonh de tot relèu e lo sens oronimic precedent qu'ei exclús. Curiosament, Dauzat que separa lo cas de Buelh deu de Buelh (Buelhòu e Lasque), de Bolh Davant e de Bolh Darrèr (e Perulh); qu'explica aqueths darrèrs mots per *bovile*. En realitat, pr'amor rasons foneticas, l'etime es pas *bovile* mès *boviculum*, « petit bueu », deu latin *bovem* dab lo sufixe *-iculum*; aqueth cas qu'ei probablament un shafre .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bonnut

**Bonnut**  (*Bonnut* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa o gascona istoricament, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [bun'nyt]. Las fòrmas ancianas que son *Bonut* au sègle XIIau, *de Bonuto*, en latin, en 1279, *Bonut* en 1385 e 1493, *Bonuyt* en 1494 e 1592, *Bonnut* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat, *Bonnut* que vien probablament deu bas latin *banutus*, « cornut »; lo « provençau » que ditz *bana* (gallic *benn*, « punta ») . 

Miquèu Grosclaude qu'arrefusa l'explicacion deu Dauzat, per rasons semanticas (perqué un vilatge s'aperaré « cornut ? ») e foneticas (*n* intervocalica que s'amudeish). Las grafias *Bonuyt* que son per *bonhut*, per referéncia a la topografia, mès que son en contradiccion dab las autas e la prononciacion. L'etime qu'ei lo latin medievau *bonna* / *bonda*, qui a per sens « tèrme, limit »; justament Bonnut qu'èra au limit deu principat de Bearn. Lo monde que distingueishen enqüèra *Bonnut en França* e *Bonnut en Biarn* .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bolhon

**Bolhon** (*Bouillon* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [bu'ʎun]. Las fòrmas ancianas que son *Bolhoo* en 1385, *Bolhon* au sègle XIV, *Bouillon* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat, *Bolhon* que vien deu nom gallic d'òmi *Bullius* e lo sufixe *-onem* . 

Segon Miquèu Grosclaude, que i a duas possibilitats, la prumèra qu'ei balhada per Dauzat, la segonda qu'ei ua arrasic preindoeuropèa **bul-*/**bur-*, « som, mont, cap », donc un oronime qui junta plan dab la situacion deu borg, bastit sus un turon .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bomort

**Bomort** (*Boumourt* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [bu'mur]. Las fòrmas ancianas que son *Bulmor* au sègle XIIau, *Bolmort/Bomort* au sègle XII, segon l'Istòria de Marca, *Boeumort* au sègle XIII, *Boumort* en 1572, *Boumourt* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau).

Segon Dauzat qu'explica *Bomort* per lo bueu mort... .

Miquèu Grosclaude que critica l'error inexplicabla de Dauzat. Lo nom qu'ei benlhèu format per l'associacion de dus tèmas oronimics preindoeuropèus, **bul*, « cima, mont, cap », e **mor*, de medish sens . 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bordetas

**Bordetas** (*Bourdettes* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [bur'detɔs]. Las fòrmas ancianas que son *Bordetes* en 1385, *Bordetas* en 1553, *Bordettes* en 1538, *Bourdettes* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

*Bordetas* que vien de l'occitan *bòrda* (mot germanic passat en latin puish en occitan), dab lo sufixe diminutiu eretat deu latin *-itta*, femenin de *-ittum*. Lo sens qu'ei de « petitas bòrdas » .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bornòs

**Bornòs** (*Bournos* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [bur'nòs]. Las fòrmas ancianas que son *Bornos* en 1385, *Bornos* en 1481, *Bournos* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Gerhard Rohlfs, citat per Grosclaude, qu'explica *Bornòs* per lo nom gallic d'òmi *Burnus* dab lo sufixe aquitanic *-ossum*. Aqueth cognomen qu'ei dens los noms de Bornac (Agenés), *Bornago* e *Bornasco* (Lombardia), *Bornate* (Piemont) mei qu'ei atestat en Espanha.

Dauzat que torna préner l'explicacion de Rohlfs .

Miquèu Grosclaude qu'accepta l'explicacion de Dauzat, « la proprietat de *Burnus*, mès precisa qu'ei un nom d'origina gallica passat lèu en latin . A la soa epòca, sabèva pas arren de la preséncia celtica en Gasconha o i cresèvan pas.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Brutges, Capbis e Mieihaget

**Brutges, Capbís e Mieihaget** (*Bruges-Capbis-Mifaget* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Brutges
La prononciacion qu'ei [ˈbryces]. Las fòrmas ancianas que son *Brutges* en 1360, *Brudges* en 1580, *Bruges* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Bruges-Capbis-Mifaget* adara .

Brutges qu'ei ua bastida fondada en 1357-1358 per Gaston Febus en tornant d'un viatge en Flandes. Lo son nom qu'ei lo de la vila flamenca, *Brugge* .
### Capbís
La prononciacion qu'ei [kaˈbːis]. Las fòrmas ancianas que son *Cabbis* au sègle XIIau, *Grangiam Capbisii*, en latin, en 1235, *Espitau de Capbis* en 1385, *Capbiis* en 1536, *Capbis* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Bruges-Capbis-Mifaget* adara .

Que pensan generalament lo nom e vien de la situacion de Capbís a la mair de Bes (francés *Béès*). *Cap* qu'a lo sens ordinari, mès tanben lo d'« extremitat ». Miquèu Grosclaude qu'escriu *Capbís*, dab un accent .
### Mieihaget
La prononciacion qu'ei, en grafia fonetica de Miquèu Grosclaude, [mifa'get] e, çò sembla, mei rarament [miéihaget] (probabla error senhalada per Jacques Boisgontier, dens la soa recension deu *Dictionnaire toponymique des communes du Béarn*, léger [mifaˈjet], [mjejhaˈjet] ). 

Las fòrmas ancianas que son *Medium-Faget* en 1100, *Faied* au sègle XIIau, *Medium Fagetus*, en latin, en 1257, *Mieyfaget* en 1287, *Mieyfayet* en 1385, *Myfaget* en 1538, *Mieyhaget* en 1675, *Mihaget* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Bruges-Capbis-Mifaget* adara .

Segon Dauzat, Mieihaget que vien deu latin *medius*, « qui ei au miei », *fagus*, « hau, hag, hac, hai » dab lo sufixe collectiu *-etum* .

Miquèu Grosclaude qu'accèpta l'explicacion de Dauzat. *Mieihaget* qu'ei format de *miei*, *hac* e sufixe collectiu *-et*. Lo sens globau qu'ei « au miei de l'ahorèst de hacs » .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bunhenh

**Bunhenh** (*Bugnein* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [by'ɲeɲ]. Las fòrmas ancianas que son *Bugneng* en 1282 e 1286, *Bunhen* au sègle XIIIau, *Bugnhenh* en 1334, *Vunhenh* en 1385, *Bunhenh* en 1396, *Bunheng* au sègle XIVau, *Bunhenh* en 1539, *Bunienh* en 1546, *Bugneng* en 1608, *Buneinh* en 1612, *Bugnein* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat, Bunhenh que vien deu nom germanic d'òmi *Buno* dab lo sufixe germanic *-ing* . 

Miquèu Grosclaude que pensa a l'arrasic oronimica basca *buno*, varianta de *muno*/*muño*, « tap, turon, sèrra ». Mès lo borg qu'ei dens l'arribèra deu Gave d'Auloron, donc un tèma oronimic qu'ei improbable e, d'auta part, lo sufixe *-enh*, qui ei pas germanic, que s'ajusta a radicaus antroponimics. Se *Bunius*, latinizacion deu germanic *Buno*, èra present dens la region, que seré ua solucion .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna
## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bergarona

**Bergarona** (*Burgaronne* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [berga'runə]. Las fòrmas ancianas que son *Burgarone* en 1235, *Burgarona* en 1323, *Bulgarona* en 1548, *Burguarona* en 1614, *Burguerone* en 1656, *Burgaronne* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat, *Bergarona* que vien deu bas latin *burgus*, « borg, lòc fortificat », d'origina germanica, benlhèu dab un nom d'arriu *Aronne* . 

Segon Miquèu Grosclaude, que i a tot just un petit arriu pro luenh deu borg e ua explicacion idronimica qu'ei improbabla. Bergarona, lo lòc mei haut deu canton, qu'a ua vista en suspart de Sauvatèrra. Grosclaude que prepausa, shens certitud, un descopatge *bur*/*gar*/*ona* :
**bur*, de *buru*, basco « cap »;
**gar*, « hautor, tuc »; 
**on*, « bon, plan situat »; donc globalament « un tuc plan situat », un pauc com los *Montestruc*s o *Montastruc*s .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna
## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Buròs

**Buròs** (*Buros* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. 

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [by'rɔs]. Las fòrmas ancianas que son *Buros* en 1385, *Buroos* en 1457 .

Segon Dauzat, lo nom que vien segon Rohlfs, d'un nom gau d'òmi *Burus*, dab lo sufixe aquitan *-ossum*, o deu basco *buru*, « cap, turon » . 

Segon Miquèu Grosclaude, *Buros* qu'ei aparentat a Buròssa; l'autor qu'aima mei l'explicacion per ua arrasic aquitana **bur-*, aparentat au basco *buru*, « cap, turon », dab lo sufixe aquitan *-ossum*. *Buros* qu'ei sus la prumèra linha de costalats en suspart de la lana de Pont-Long (o Pallong) .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vilhèra (Bearn)

**Vilhèra** (*Billère* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [bi'ɣɛrɔ]. Las fòrmas ancianas que son *Vilhere* en 1286, *Bilhere* en 1457, *Vilhera* en 1539, *Billere* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Dauzat qu'explica *Vilhèra* ei lo resultat deu latin **villella*, « petit vilatge », diminutiu de *villa* . 

Segon Miquèu Grosclaude, Pèire Bèc que senhala *-lh-* hè problèma : normaument **villella* mia a [bilɛrɔ] e non pas a [bi'ɣɛrɔ]. Mès, precisament, dens lo cas de Vilhèras, Grosclaude qu'explica aquera fòrma shens molhadura ei presenta en 1154. Donc, Grosclaude que pausa la question : quan e perqué *l* s'ei palatalizada en *lh* ? L'autor que precisa lo sens probable : petita vila (o petita proprietat) .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

## Lòcs e monuments
Que i a a Vilhèra lo Castèth D'Este on se tròban la Mediatèca d'Este, l'Institut Occitan e lo Congrès Permanent de la Lenga Occitana.

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Buròssa e Mendossa

**Buròssa e Mendossa** (*Burosse-Mendousse* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Buròssa
La prononciacion qu'ei [by'rɔsɔ]. Las fòrmas ancianas que son *Burossium*, en latin, en 1312, *Burossa* en 1402, *Burossa* cap a 1542, *Burosse* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Burosse-Mendousse* lo 27 de junh de 1842, data de la fusion de las duas comunas .

Gerhard Rohlfs, citat per Grosclaude, qu'explica *Buròssa* com Buròs, per lo nom gau d'òmi *Burus*, dab lo sufixe aquitan *-ossum* .

Dauzat qu'explica *Buròssa*, a la seguida de Rohlfs, per lo nom gau d'òmi *Burus*, o per un mot probablament aquitanic, *buru*, « cap, turon », los dus dab lo sufixe aquitan *-ossum*  .

Miquèu Grosclaude qu'aima mei l'explicacion per **bur-*, qui convién au site  (l'ancian o lo navèth ?).

### Mendossa
La prononciacion qu'ei [men'dusɔ]. Las fòrmas ancianas que son *Mendaosse*, en 1286, *Mendeossa* au sègle XIIIau, *Bendaosse* en 1323, *Mendeossa* en 1385, *Mendosa* en 1538, *Mendousse* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), , *Burosse-Mendousse* lo 27 de junh de 1842, data de la fusion de las duas comunas .

Negre, citat per Grosclaude, qu'explica *Mendossa*, per lo basco *mendi*, « montanha » e *-oza*, « freda » .

Miquèu Grosclaude qu'accèpta *mendi*, « montanha », qui ei adaptat au site, mès dab lo sufixe probablament locatiu *-ossa*. Totun, las grafias *Mendaosse* o *Bendaosse*, etc que s'explican mau. Ramón Menéndez Pidal (*Origines del español*, 1926, reedicion 1950) qu'avèva interpretat los sufixes *-oz* e *-otz* significavan « fred », mès aquera idèa qu'ei abandonada adara . Jacques Boisgontier, dens la soa recension deu *Dictionnaire toponymique des communes du Béarn* qu'arcasta a Miquèu Grosclaude d'aver oblidat la règla gascona *-nd-* > *-n-*. Totun, aquera règla qu'ei bona entau gascon e non saben quina lenga parlavan a Mendossa pendent lo periòde de validitat d'aquera reduccion. Enter lo sègle VI e ua data desconeishuda de l'Edat Mejana, podè estar lo basco.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Busiet

**Busiet** (*Buziet* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [by'zjet]. Las fòrmas ancianas que son *Busieg* en 1385, *Vusiet* en 1440, *Busiet* en 1544, *Buziet* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Dauzat qu'explica *Busiet* per lo « provençau » *buza*/*boza* e doble sufixe *-in* *-ellum* . 

Segon Miquèu Grosclaude, *Busiet* qu'ei lo diminutiu de Busi (véder aqueth article). Lo prumèr sufixe ei pas *-in*, deu latin *-inum* e lo segond ei pas *-ellum* (la prononciacion [-et] e non pas [-ɛtʃ] que mia au sufixe diminutiu *-et*, deu latin *-ittum*).  .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Busi

**Busi** (*Buzy* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei ['byzi] (accent tonic sus la prumèra sillaba). Las fòrmas ancianas que son *Busia* en 1170, *Busi* au sègle XIIau, en 1328 e en 1385, *Buzi en bag* en 1343, *Busii* en 1429, *Buzy* en 1608, *Buzi* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Lo nom que vien benlhèu deu nom latin d'òme *Busius*, shens sufixe : *Busii* (*fundum* sosentendut), la proprietat de *Busius* .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna
## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cabidòs

**Cabidòs** (*Cabidos* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [kaβi'ðɔs]. Las fòrmas ancianas que son *Cabidos*, en 1442, *Cabidos en France* en 1675, *Cabidos* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Gerhard Rohlfs, citat per Grosclaude, qu'explica *Cabidos* per lo cognomen aquitano-latin o gallo-latin *Capitu*, atestat a Peitieus, Aush e Bordèu, dab lo sufixe aquitan *-ossum* . Dauzat que torna préner la solucion de Rohlfs, en bèth precisar lo nom d'òmi ei gallic . Lo nom qu'ei absent de las listas de noms celtics de Delamarre 

Miquèu Grosclaude que considèra aquera proposicion que pòt estar bona .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Carrèra (Bearn)

**Carrèra** (*Carrère* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [ka'rrɛrɔ]. Las fòrmas ancianas que son *Carrèra* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat e Rostaing, *Carrèra* que vien de la fòrma gascona deu latin *quadraria*, « peirèra » . 

Segon Miquèu Grosclaude, segur, *Carrèra* qu'ei diferent de « peirèra » ! L'origina deu mot *carrèra* qu'ei lo latin *carrus*, « car » e de *carraria*, « camin de cars ». Lo prumèr sens qu'ei donc « camin », puish « camin enter duas casas », puish « arrua principau de borg », puish (eventuaument), « borg », per oposicion aus simples lòcs (diccionaris Palay, p. 207 e Alibèrt, p. 209, a *carri*). Lo nom deu vilatge que vien probablament deu moment que Carrèra, Miaucenç e Lanuça èran ua sola unitat, dab lo nom de *Lo clau de Miaucenç*. A l'epòca, *Carrèra* qu'èra probablament lo borg d'aqueth ensemble o la partida d'aqueth ensemble situada long deu camin gran  (la RD 42, çò sembla).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Carressa e Cassabè

**Carressa e Cassabè** (*Carresse-Cassaber* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Carressa
La prononciacion qu'ei [ka'rrɛsə]. Las fòrmas ancianas que son *Carressa* en 980, *Curtis Carreissa*, en latin, au sègle Xau, *Caresse* en 1120-1134, *Carresse* au sègle XIIau e en 1200-1212, *Carresse* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Per Dauzat, lo nom qu'ei escur . 

Miquèu Grosclaude que considèra l'arrasic preindoeuropèa **kar*/*gar*, « ròc ». Lo site que justifica l'ipotèsi : Carressa qu'ei au pè deus bauçs remarcables qui son en arriba deu Gave d'Auloron. De mei, lo nom que semble lo de *Carasa* dens l'Itinerari d'Antonin, qui ei Garrüze (o Garris), comuna tanhenta de Sent Palai; aqueth nom que contién probablament l'arrasic **kar*/*gar*. Lo sufixe que poderé estar un sufixe dab shiulanta de tipe basco .

### Cassabè
La prononciacion qu'ei [kasa'bɛ], dab un *è* hèra obèrt. Las fòrmas ancianas que son *Cassaver* en 1072-1254, *Casier* en 1072-1105, *Cassier* en 1105-1119, *Cassaber* en 1120-1134, *Cassave* au sègle XIIau, *Casaver* au sègle XIIIau, *Casseve* en 1440, *Cassever* en 1441, *Cassaver* en 1442, *Casseber* en 1472, *Casavee* en 1538, *Cassabé* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau). Pau Raimond que pensa las fòrmas *Casier* de 1072-1105 e *Cassier* de 1105-1119 son errors, Grosclaude en ei pas segur. Que pòden estar ancians masculins de *cassièra*, « ahorèst de casses » .

Segon Dauzat e Rostaing, *Cassabè* que vien deu gallic *cassanos*, « casso » dab l'adjectiu latin *-viridem*, « verd » . 

Miquèu Grosclaude qu'arrefusa l'explicacion de Dauzat. Que supausaré ua fòrma feminina de *casse* e l'adjectiu que deuré estar femenin tanben, *verda*. Segondament, se *ver-* èra l'adjectiu *verd*, i auré grafias en *-rd* [o *-rt*], la quita *-r* seré prononciada e la vocala seré [e] e non pas [ɛ]. En realitat, lo nom qu'ei un compausat basco-gascon. Dens un compausat basco, *casso* que pòt passar a *cassa*; la finala *bè* que pòt estar la pòstposicion basca *be* qui a lo sens de « devath ». Lo sens que seré donc : « devath l'ahorèst de cassos », parallèla a *tilhabè*, « devath los tilhs », lòc on s'amassavan los jurats d'Aspa.

## Istòria
Carressa e Cassabè que fusionèn en 1972 .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Castèida deu Camin

**Castèida deu Camin** (*Casteide-Cami* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [kas'tɛjdə ka'min]. Jacques Boisgontier, dens la soa recension deu *Dictionnaire toponymique des communes du Béarn* qu'escriu certanas prononciacions son pas enregistradas sus plaça. Se Castèida (e Doat) ei vertadèrament [kas'tèido], los autes dus *Casteida* que's pronóncian [kas'tédœ]. 

Las fòrmas ancianas que son *Castaede* au sègle XIII, *Casteede deu Camii* en 1342, *Quastede* en 1343, *Castahede deu Camii* en 1485, *Castanhede deu Cami* en 1538,  *Castaeda* en 1548, *Castaede au Cami* en 1576, *Castaede-Camii* en 1580, *Casteide Camy* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Lo nom que vien deu latin *castaneum*, « castanh(èr) », dab lo sufixe collectiu *-eta*; e *camin*; lo sens qu'ei « ahorèst de castanhs » . Qu'ei ua evolucion de *Castaneda* (etime **castaneta*) dab amudiment gascon de *-n-* intervocalica, a despieit de las atestacions de 1485 e 1538, probablament analogicas (la varianta *Castanheda* qu'ei devuda a l'atraccion de *castanh* ). Lo determinant, segon Pau Raimond, s'explica pr'amor la comuna tira lo son nom d'un camin romiu (cap a Sent Jacme de Compostèla) .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Castèida e Doat

**Castèida e Doat** (*Casteide-Doat* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Castèida
La prononciacion qu'ei [kastɛjdɔ]. Las fòrmas ancianas que son *Castaede de Montaneres* en 1375, *Castanhede* en 1385, *Castehede* en 1429, *Castaeda e lo terrador aperat de Doat* en 1429, *Castanhede de Doat* en 1546, *Casteyde* en 1602, *Doat-Casteyde* en 1727, *Sauvelade* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Lo nom qu'ei lo medish que Castèida deu Camin, Castèida e Candau .

Lo nom que vien deu latin *castaneum*, « castanh(èr) », dab lo sufixe collectiu *-eta*; lo sens qu'ei « ahorèst de castanhs » . Qu'ei ua evolucion de *Castaneda* (etime **castaneta*) dab amudiment gascon de *-n-* intervocalica, a despieit de las atestacions de 1385 e 1546, probablament analogicas (la varianta *Castanheda* qu'ei devuda a l'atraccion de *castanh* ).

### Doat
La prononciacion qu'ei [du'at]. Per las fòrmas ancianas, véder a *Castèida*. Castèida e Doat jamèi estón comunautats separadas .

Segon Miquèu Grosclaude, *Doat* qu'ei un nom d'òmi qui vien deu latin *Donatus*. En gascon *Donatus* que's muda en *Donat*, puish en *Doat*, pr'amor de la tombada de *-n-* intervocalica. Los Donats qu'èran vailets d'abadias. Mès lo sens que s'ei perdut per acabar com un simple nom de persona .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna
*Simin Palai escrivan (1874-1965).

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Casterar e Lobish

**Casterar e Lobish** (*Castéra-Loubix* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Casterar
La prononciacion qu'ei [kaste'ra] (mès Grosclaude que causeish la grafia *Lo Casterar*. Las fòrmas ancianas que son *Casteraa* en 1385, *Lo Castera e Lobixs* en 1429, *Lo Casterra* en 1546, *Lo Casterar* en 1549, *Le Castéra au Vic-Bilh* en 1778, *Castéra-Loubix* despuish qu'apleguèn las duas comunas lo 30 de deceme de 1844 .

Dauzat que horneish ua atestacion deu sègle XIV, *lo Castelar* . 

Segon Miquèu Grosclaude, lo nom qu'ei lo gascon *casterar* : camp, mòta feudau, oppidum .
### Lobish
La prononciacion qu'ei [lu'biʃ]. Las fòrmas ancianas que son *Lobix* en 1385, *Lobis* au sègle XIVau, *Lobixs* en 1429, *Lo Bis* en 1549, *Lobis* en 1673, *Castéra-Loubix* despuish qu'apleguèn las duas comunas lo 30 de deceme de 1844 .

Segon lo doctor Lemoine, citat per Miquèu Grosclaude, *Lobish* que vien de *obit*, capèra erigida a la memòria d'un defunt provesida d'ua renda per lo son manteniment .

Segon Miquèu Grosclaude, *obitus* dab article qu'auré miat a **Lobit* e non pas a *Lobish*. Lo latin *viscum* qu'ei [bisk] o [biʃ] en bearnés e que seré foneticament mei adeqüat, mès aquera planta non pòt balhar toponimes. La solucion mei probabla qu'ei lo nom de persona *Lop* seguit deu sufixe *-ixs* (> [iʃ]) de valor afectiva; cf. *Peirixs* (Recensament de Lenveja), *Perrixs* (Recensament de Sendòs e de Bèthlòc en 1385), *Petrixs*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cadilhon

**Cadilhon** (*Cadillon* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [kadi'ʎun]. Las fòrmas ancianas que son *Castrum cadelionense*, en latin, au sègle XIau, *Cadelhon* en 1104, *Cadelo* en 1131, *Cadelon* en 1170, *Cadelo* en 1205, *Cadellio* en 1344, *Cadalhoo* en 1385, *Cadelhoo* en 1402, *Cadilhon* en 1736, *Cadillon* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Dauzat qu'explica *Cadilhon* per lo nom galloroman d'òmi **Catilius*, deu gallic *Catilus*, dab lo sufixe *-onem* . Gerhard Rohlfs, citat per Grosclaude, que hè la medisha explicacion .

Miquèu Grosclaude que considèra *Catilius* ei pas un nom galloroman, mès latin, present dens Ciceron. Cadilhon qu'ei probablament « la proprietat de Catilius* . 

Shens citar *Cadilhon*, *Cadelhan*, mès sonque los *Cadilhac*s, [[Xavier Delamarre|Delamarre]] que presenta *Catilios*, atestat, com un nom celtic (i a pas de **Catilos'' dens lo son libe) . Un nom present dens Ciceron (106-43 ab JC) que pòt estar celtic, de Gàllia cisalpina o eventualament transalpina.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Castèth (Bearn)

**Castèth** (*Castet* en francés) qu'ei ua comuna aussalesa de Bearn administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
Las atestacions ancianas que son : *Castellum*, en 1154, en latin, *Casteg*, en 1385, en gascon, *Casteig* en 1621, en gascon, e *Castet* sus la mapa de Cassini (segona meitat deu sègle XVIII). Lo mot gascon *castèth*, dab lo son chotament finau (mèi o mens arcaïc) qui apareish en 1385 e 1621, que's refereish au *Castèthgelòs*  qui ei dens la comuna. Qu'ei aqueth qui's deu explicar.

Los noms en -gelòs que son d'un tipe qui's tròba qu'en Gasconha occidentala, o a l'entorn : Castèlgelós (atraccion de gelós ?), Ainhice-Montgelos, dab *ò* obèrt, eventualament Gelòs e Argelòs. Jean-Claude Dinguirard, qui's basava sus ua frasa de Virgilius Grammaticus (sègle VII), que'n hadèva un tipe oronimic (un equivalent de l'adjectiu *haut*) . Lo basque sembla pas explicar *gel-* (article Ainhice-Mongelos, en francés), si *-òs* poderé estar lo sufixe *-otze*. Michel Grosclaude e Bénédicte Boyrie-Fénié qu'atribueishen a **gel-* e **geu-* un sens idronimic (en relacion dab los arrius e los flumis).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna
## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Castèthbon

**Castèthbon** (*Castetbon* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [kas'tɛt 'bun]. Las fòrmas ancianas que son *Castelbon* en 1227, *Castegbo* en 1384, *Casteg-Boo* en 1385, *Castegbon* en 1546, *Casteigbon* en 1612, *Castetbon* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Lo nom qu'ei format de *castèth* e *bon* (probablament au sens de « hòrt »). Lo mot *castèth* que pòt representar un castèth, mès tanben un borg fortificat .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna
## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Castethins

**Castethins** (*Castétis* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region  de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [kaste'tis]. Las fòrmas ancianas que son *Castetiis* en 1304, *Casteg-Thiis* en 1344, *Castethiis* en 1369, *Casteg-Thiis*/*Casteg-Tiis* en 1385, *Castetys* en 1399, *Castetins* en 1675, *Castetis* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat, *castet* qu'ei la fòrma gascona deu latin *castellum*, « castèth hòrt », mès explica pas la finala . Lemoine, citat per Miquèu Grosclaude, qu'explica lo nom per *castellum* e *finis*, « limit » .

Miquèu Grosclaude qu'accèpta l'ipotèsi de Lemoine. Lo nom qu'ei format deu gascon *castèth*, deu latin *castellum*, e de *hins*, deu latin *finis*. Lo sens globau qu'ei « lo castèth o lo borg deu limit ». Castèthins qu'ei au limit de las ancianas diocèsis de Dacs e de Lescar, probablament au limit enter los Tarbelli e los Venarni, tanben au limit enter lo país d'Ortès, pres a la Vescomtat de Dacs per Gaston IV de Bearn .

Aquí la demonstracion :
* lo doble *-ii* finau en posicion tonica qu'ei la marca d'ua consonanta qui ei *-n*;
* *-in* finau ei pas un sufixe diminutiu : **Castellinum* que miaré a **Casterin*; que i a donc dus mots;
*la grafia *Castethiis* de 1369 ei pas formada de *castèth* + *-ins* (*castèth* s'escriu pas *castèth* a l'Edat Mejana, mès *casteg*/*casted*/*casteigt*/*castegt*/*castet*); que cau donc descopar en *castet* e *hins* e lo nom que s'escriu en latin *Castellum finis* .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Benejac

**Benejac** (*Bénéjacq* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [bene'jak]. Las fòrmas ancianas que son *Banayacum* en 1216, en latin, *Beneigac* en 1376, *Beneyac* en 1385, *Benejac* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat, *Benejac* que vien deu nom gallic d'òmi *Benaia* o *Benagius* dab lo sufixe *-acum* . 

Miquèu Grosclaude qu'accèpta l'explicacion de Dauzat. *Benejac* que vien deu nom d'origina gallica *Benagius*, dab lo sufixe *-acum*. Benejac qu'èra la proprietat de *Benagius* .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Castèthpugon

**Castèthpugon** (*Castetpugon* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [kas'tɛppy'gu]. Las fòrmas ancianas que son *Castet Pugor*, cap a 1212, *Casteg-Pugoo* en 1277, *Castrum Pulgor*, en latin, en 1286, *Casteg Pugo* au sègle XIII, *Castrum Pengon*, en latin, en 1340, *Castetpungoo* en 1376, *Castet-Pugoo*, tres còps en 1385, *Castetpuguon* en 1538, *Castetpugon* en 1776, *Castetpugon* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Lo diccionari Simin Palay que pòrta *Pugoú*, « petit mont, petit poi », dab l'illustracion de *Castèt-Pugon*.

Dauzat que pensa lo nom vien deu gascon *castèt* e *pugon*, « tucolet » , trobat dens lo Palay. 

Segon Miquèu Grosclaude, lo mot *pugon* qu'ei ua invencion de Palay a partir deu nom de Castèthpugor e lo mot qu'ei desconeishut. Un derivat de *podium* que seré **pujon* e pas *pugon*. L'atestacion qui hè referéncia qu'ei la de 1286, *(Castet) Pulgor*. *Pulgor* que s'explica per l'arrasic oronimica **bul/*pul*, « cima, cap » e l'arrasic bascoaquitana *gorri*, « roge, jaune, sec, aride » .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Castilhon (Vic Vilh)

**Castilhon** (*Castillon (canton de Lembeye)* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa de Vic Vilh. Qu'ei administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [kastiʎun]. Las fòrmas ancianas que son *Castelhoo* en 1385, *Castelhon* en 1439, *Castillon* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), a bèths còps aperat *Castillon-de-Lembeye*..
Segon Dauzat, lo nom que vien de *castellum*, « castèth » e sufixe *-onem* [Grosclaude qu'escriu *-ionem*, mès non ei pas dens lo libe de Dauzat e Rostaing]

Segon Miquèu Grosclaude, que cau distinguir enter *castellum* e sufixe *-onem*, qui mia a *Casteron* e *castellum* e sufixe *-ionem*, qui mia a *Castilhon*. Lo sens qu'ei de « petit castèth. » 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

  
## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Castilhon (Sovèstre)

**Castilhon** o **Castilhon d'Artés** (*Castillon (canton d'Arthez-de-Béarn)* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa de Sovèstre. Qu'ei administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [kasti'ɣ'un]. Las fòrmas ancianas que son *Saint-Pierre de Castello*, au sègle XIau, segon la fòrma donada per Marca dens la sua *Histoire de Béarn*, *Castelhoo* en 1532, *Castillon en Sauvestre* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Per Dauzat lo nom que vien deu latin *castellum* e deu sufixe *-ionem* . 

Segon Miquèu Grosclaude, los noms dab *-onem* que mian a *Casteron*, los dab *-ionem* a *Castilhon* .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Castèthner

**Castèthner** (*Castetner* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [kastɛn'ne]. Las fòrmas ancianas que son *Casteg ner*, en 1385, *Castetne* en 1538, *Castegnee* en 1568, *Castetner* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Lo nom qu'ei format deu gascon *castèth*, deu latin *castellum*, derivat de *castrum*, e de *ner*, deu latin *niger* : « castèth negre ». Que i a dens la comuna ua levada de tèrra importanta qui senhala un *casterar* .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cauviòs e Lòs

**Cauviòs e Lòs** (*Caubios-Loos* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Cauviòs
La prononciacion qu'ei [kaw'bjɔs]. Las fòrmas ancianas que son *Calbios* au sègle XII (segon Marca), *Gaubios* en 1385, *Caubioos* en 1457, *Cambios* en 1546, *Caubios* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Caubios-Loos* despuish lo 22 de març de 1842, a la fusion de las duas comunas .

Segon Gerhard Rohlfs, citat per Grosclaude e segon Dauzat, lo nom qu'ei a arreligar dab Calviac e dab Caubiac (sic) e vien deu gentilici *Calvius*, deu latin *calvus*, « lo cauve », dab lo sufixe ibèr *-ossum* . 

Miquèu Grosclaude qu'accèpta las solucions precedentas; Cauviòs qu'èra la proprietat de *Calvius* .

### Lòs
La prononciacion qu'ei [lɔs]. Las fòrmas ancianas que son *Alos* en 1375, *Los* en 1385, *Loos* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Caubios-Loos* despuish lo 22 de març de 1842, a la fusion de las duas comunas .

Segon Miquèu Grosclaude, que i a autes *Alòs* en Bearn e la fòrma de 1375 que sembla d'estar la d'origina. Lo nom que deu estar lo medish que lo d'Alòs (Arièja), qui s'aperava dejà atau au sègle IXau, e que lo d'Alòs, Sibàs e Avensa (Sola, Bascoat); que i a un aute *Alos* au País Basco Sud; lo nom qu'ei diferent de Alans (*Alos* en francés) qui deu lo son nom aus alans. Per aqueths toponimes, J.B. Orpustan que perpausa lo radicau « basco-aquitan » *ala* « pastenc, tropèths ». La finau que seré un sufixe frequentatiu e lo sens globau que seré « lòc on abondan los pastencs » o « lòc on abondan los tropèths » .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sescau

**Sescau** (*Cescau* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [ses'kaw]. Las fòrmas ancianas que son *Sescau*, en 1385, *Sesquau* en 1572, *Cescau* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Dauzat qu'explica *Sescau* vien deu gascon *sesca*, « gladiolus palustris » [o, segon lo diccionari Palay, divèrsas plantas deus braus], dab lo sufixe *-au*, deu latin *-alem*  . 

Miquèu Grosclaude qu'accèpta la proposicion de Dauzat e que horneish lo nom *sesca* ei benlhèu d'origina gallica, passat en latin medieval puish en occitan .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cèta e Eigun

**Cèta e Eigun** (*Cette-Eygun* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa dera Vath d'Aspa administrada peth departament deths Pirenèus Atlantics dera region de Navèra Aquitània ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Cèta
Era prononciacion qu'ei ['sɛtɔ]. Eras fòrmas ancianas que son *Setta* en 1154, *Sete*, en 1250, *Cete* en 1385, *Ceta* en 1449, *Cette* en 1620, *Sette* en 1675, *Cette* (mapa de Cassini, ara fin deth sègla XVIIIau) .

Dauzat qu'explica *Cèta* com Seta, un preindoeuropèu **set-*, « montanha »  . 

Per Miquèu Grosclaude, un oronime qu'ei possible, mès la basa **set-* existeish ? eth toponime que demòra inexplicat .

## Toponimia
### Eigun
Era prononciacion qu'ei [ej'gyn]. Eras fòrmas ancianas que son *Igun* en 1449, *Aigun* (mapa de Cassini, ara fin deth sègla XVIIIau) .

Miquèu Grosclaude que considèra eth nom qu'ei près d'Aigon : basco *ihi*, « junc »  e sufixe locatiu basco *-gun* : « un lòc on i a juncs »  (Eigun qu'ei dens l'arribèra, Cèta en montanha).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Clarac (Bearn)

**Clarac** (*Claracq* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [kla'rak]. Las fòrmas ancianas que son *Claracum* au sègle XIIau, *Clerac* au sègle XIIIau, *Clarac* en 1443, *Clarac en Vic-Bilh* en 1753, *Clarac* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Lo nom de Clarac que s'explica com l'aute Clarac : un cognomen latin d'òmi *Clarus* e lo sufixe *-acum*, [latinizacion deu sufixe gallés *-ācon*]. Clarac qu'èra donc probablament ua anciana grana proprietat antica qu'avè per mèste *Clarus* .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Coarrasa

**Coarrasa** (*Coarraze* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [kuwa'rrazɔ]. Las fòrmas ancianas que son *Coarrasa* en 1100, *Caudarasa* au sègle XIIau, *Coarasa* en 1227, *Coarrase* en 1227, *La via Coarasola* en 1540, *La vie Coarasette* en 1540, *Couarraze* en 1675, *Coarraze* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat, *Coarrasa* que vien deu latin *cauda rasa*, « coa talhada », qui sembla ua formacion romanica ironica de sens escur, benlhèu dab lo sens de « lista de terren nuda » . 

Miquèu Grosclaude qu'arrefusa l'explicacion de Dauzat en fòrma de jòc de mots. Carles Rostaing e autes autors qu'an explicat Coarasa (Comtat de Niça) per ua arrasic prelatina **kos*, **kow*, « petit turon, tap », diferenta de *còsta*, nimei dab lo latin *collis*. Que's tròba en occitan centrau e en gascon devath la fòrma *còs*. Lo sens globau de *Coarrasa* qu'ei donc de « tuqueta pelada », çò qui correspón au site .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Conchès

**Conchès** (*Conchez-de-Béarn* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [kun'ʃɛs]. Las fòrmas ancianas que son *Sanctus Genumer de Concis*, en latin, au sègle Xau, *Conches/Conchies* en 1343, *Conches* en 1385, *Conches/Conchies* en 1402, *Conchez* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Dauzat que pensa *Conchès* vien deu latin *concha*  . 

Segon Miquèu Grosclaude, *Conchès* non pòt estar un derivat de *conca*, pr'amor de la consonanta [-ʃ-] e non pas [-k-] e lo site correspon pas a ua conca; enfin com explicar la finau *-ès* ? L'explicacion de Dauzat per Concèsa que sembla anar tanben per Conchès : deu latin *concisum*, « talhat, copat ». Que i a totun duas dificultats :
* lo latin *conc*'i**sum'' pòt pas miar a ''conch**è*'s*; mès que i a dens lo diccionari deu Cange variantas com *concaesa* o *concesia*;
* lo sens de *concisum*; lo vèrbe latin *concido*, de *cumcaedo* qu'a lo sens de « copar, abàter husta, talhar »; lo diccionari Du Cange que contién cas on aqueth mot significa « bòsc, talhadís »; a arreligar dab la hont *des Concizes* (en francés) en Vath d'Aspa (planèr de Lhèrs).
Lo nom de Conchès que vieneré probablament deu latin medievau *concesum*, « bòsc, talhadís » .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cobluc

**Cobluc** (*Coublucq* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. 

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [ku'blyk]. La sola fòrma anciana qu'ei *Coublucq* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Miquèu Grosclaude, la solucion *coma* + *luc*, « ahorest » qu'ei foneticament impossibla. Grosclaude qu'aima mei partir de *cumulus*, interpretat per l'autor com « turon, poi » e sufixe mei o mensh pejoratiu *-ucum*; mès lo vilatge qu'ei en un lòc planèr.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas