Arangòssa

**Arangòssa** o **Arengòssa** (; *Arengosse* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
Comuna situada dens la forêt de las Lanas suus Bez.

## Toponimia
### Arengòssa
La prononciacion qu'ei [aɾəŋ'gɔsə]. Las fòrmas ancianas que son : *Sancta Maria de Arangossa*, en latin, au sègle XI-XII, *Arengosse* en 1437, 1638, 1647, 1714 e 1733.
Segon Dauzat, *Arengòssa* que vien deu nom aquitan d'òmi *Aris*, dab un sufixe, probablament *-encum* (véder Ardengòst) e lo sufixe aquitanic *-ossum* . Negre e Astor disen pas arren.
Bénédicte Boyrie-Fénié que tròba lo montatge de Dauzat un chic complicat. *Arengòssa* qu'ei probablament un toponime preindoeuropèu, aquitanic. Que pòden supausar l'idronime *Aran* e *goitz*, derivat toponimic de *goi* « haut ». *Arengòssa* que seré atau « ensús de la coma », com benlhèu *Arranguisse* (comuna de Senta Maria de Gòssa) e Aranco (de **aran-goien*, dab un sens près d'Arengòssa) .
J-B Orpustan que cita un ostau nòble medievau de Garrüze (*Garris*) deu nom d'Arangoitz (*arangoys* en 1365) e qu'explica *goiz* que significa « matin » tanben en basco; qu'explica *goiz* ei present dens *Irigoiz* e dens lo nom d'ostaus d'Ossés plaçadas seu costat orientau de la vath; que deduseish la possibilitat d'un sens « vila, vath virada cap a l'èst » o « vila hauta » . Arengòssa qu'ei sus un planèr qui ei ensús d'ua coma situada au nòrd e qui devara doçament cap a l'oèst : lo prumèr sens hornit per Orpustan qu'ei improbable. 
Qu'ei un toponime hòrt ancian e lo sens qu'ei benlhèu mausegur. La fòrma actuau despuish le sègle XV que s'explica probablament per l'aflaquiment de la pretonica, çò qui hè B. Boyrie-Fénié e s'autoriza a restablir contra la fòrma orau, la fonologia e las fòrmas ancianas lo *a* de l'etime probable *aran* .

### Besaudun
Xavièr Ravier que cita fòrmas ancianas devudas a Jòrge Millardet : *Iohanne d'Armentiu, parrochiano de Besauduno* en 1363, *lo barat qui ba per le coste de le grant plasse de Besaudun* en 1444. Besaudun qu'èra benlhèu ligat a cèltas bois (*boii* en latin). Lo nom qu'ei probablament identic a Besalú. Delamarre cita pas Besalú, mes explica los noms de tipe *Besaudun* per *bettialo-dūnon* (*dūnon* = hortalessa), la hortalessa de **Bettialos* (inatestat).

## Istòria
Que i a au sud de la comuna, a 2,3 km deu borg, près de l'ostau Morèu (*Mourèou* en francés), un lòc deu nom de *Bézaudun*, enqüèra escrit sus las mapas de las annadas 50. Lo nom qu'ei clarament celtic e qu'an trobat materiau antic e de la Hauta Edat Mejana a l'entorn. Qu'èra ua senhoria e ua parròpia, *Sancta Maria de Besauduno*, atestada tanlèu lo sègle XI. La mapa de Cassini l'escriu dab los caractèrs utilizats per ua parròpia  A la Revolucion, Besaudun que vadó un simple quartièr d'Arengòssa e que desmontèn la glèisa .

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
* Castèth de Castillon d'estila Loís XIII, l'un des plus célèbres de las Lanas par sa noblesse, entouré d'un immense parc e de son jardin à la francesa.

## Personalitats ligadas dab la comuna
* Pierre Ismert

## Véder tanben
* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes
* Arangòssa sus lo sit de l'Institut Geografic Nacionau
* Arangòssa sus lo sit de l'Insee

## Nòtas