open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Huugaròlas

**Huugaròlas** (*Feugarolles* en francés) es ua comuna agenesa de Gasconha situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [yɣa'rɔlɔs]. las fòrmas ancianas son : *Falgarolas* en 1287, *Falgaroliis*, en latin, en 1305, *Arnaldus de Falgayrouls* en 1307-1317, *Faugueyrolles* en 1407.

Segon Dauzat, Negre, Astor, los dus darrèrs citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, cadun dens son estile, *Huugaròlas* ven deu latin *filicaria*, « heuguèra, heuç », damb lo sufixe diminutiu *-òla*; lo sens es de « lòc cobèrt de heuç, de heuguèra ». 

Bénédicte Boyrie-Fénié accèpta l'etime e lo sens. Com la heuguèra hornissèva lo palhat deu bestiar, es frequenta en toponimia. La prumèra sillaba passèc de *heu-* a *huu-*; lo diftongue *uu*, de mau prononciar, es estat redusit a [y]. Dens ua comuna vesina, lo diftongue es prononciat [iw-]. A Haugueròlas, comuna gascona situada entre Marmanda e Tonens, *heu-* es passat a [aw-].

## Istòria
La revolucion francesa agropa las comunautats de Huugaròlas e Menèus dens la medisha municipalitat. En 1841, la comuna de Limon es annexada a Huugaròlas.

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Hius

**Fieus** (*Fieux*  en francés) es una comuna agenesa de Gasconha situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [hiws]. las fòrmas ancianas son : *parrochie Sancti Petri de Feodis et Sancti Jacobi d'Antiras*, en latin, au sègle XIII, *castrum de Fieus* en 1259, *de Feudis*, en latin, en 1279, *de Feodis*, en latin, en 1281, *castrum de Fieux* en 1286, *castrum de Feudis*, en latin, en 1286, *Fieufy* en 1590.

Dauzat, Negre, Astor (los dus darrèrs citats per Bénédicte Boyrie-Fénié), e B. Boyrie-Fénié era medisha son d'acòrd : *Hius* representa lo mot gascon *hiu* [(lengadocian *fièu*, *fèu*, lemosin e catalan *feu*)], deu francic *féhu*. Lo mot es au plurau. 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Fontgrava

**Fontgrava** (*Fongrave* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [fuŋ'graβɔ]. Las fòrmas ancianas son coërentas emb lo nom actual : *Fongrava (prior de ~)*, en occitan, en 1326, *Fontisgravis (ecclesia Beate Marie ~)*, en latin, en 1499, *Fontisgravis (ecclesia Beata Maria ~)*, en latin, en 1505 e 1549, *Fontis Gravi*, en latin, en 1520 .

I a dos tipes d'interpretacion : la prumièra es l'associacion de dos noms, *font* e *grava*; es la posicion de Dauzat e Rostaing , represa per Ernèst Negre, citat per B. Boyrie-Fénié. La segonda es la de B. Boyrie-Fénié, que, en sabent que i a una font importanta entre lo borg e l'Òut, opta per una formacion d'epòca latina, que l'adjectiu *gravis* i a lo sens [en mai de « pesuc »] de « fòrt, poderós, energic » . Per zo comprene, cal saber que lo mot occitan *grava* es d'origina gallica e sustot qu'a l'epòca occitana, lo mot vengut de l'adjectiu latin *gravis* es *grèu*, femenin *grèva*.

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Montclar d'Agenés; es ara del canton de *Le Livradais* (en francés), donc benlèu *Lo Liuradés* en occitan.

## Demografia

* En 1793, la municipalitat es « Fongrave et Saint Etienne » (en francés), donc Fontgrava e Sent Estèfe de Falguièras; la populacion totala, de 1463 abitants.
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

Fongrave - Église Saint-Léger -1.JPG|La glèisa de Sent Leugièr
Fongrave - Église Saint-Léger -3.JPG|Lo retaule de la glèisa de Sent Leugièr.
Fongrave - Église Saint-Léger - Retable de l'église Saint-Léger -6.JPG|Quadre de l'Adoracion dels Magues dins lo retaule
Prieuré de Fongrave -1.JPG|Ancian priorat 
Fongrave - Chapelle Notre-Dame-de-Tout-Pouvoir -1.JPG|Capèla de Nòstra Dama de Tot Poder (1749)


## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Heugaròlas

**Heugaròlas** o  **Haugueròlas** (*Fauguerolles* en francés) es una comuna agenesa de Guiana, lingüisticament gascona, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [aw'grɔlɔs]. las fòrmas ancianas son : *castro de Falgaroliis*, en latin, en 1279, *parrochia Sancti Martini de Falguerollas* cap a 1300, *par. Sancti Martini de Falguerolas*, cap a 1300, *par. Sancti Martini de Falguerolis*, en latin, cap a 1300,  *apud Falgarol* en 1311, *par. de Falguerolis*, en latin, en 1520.

Segon Dauzat, Negre, Astor, los dus darrèrs citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, cadun dens son estile, *Haugueròlas* ven deu latin *filicaria*, « heuguèra, heuç », damb lo sufixe diminutiu *-òla*; lo sens es de « lòc cobèrt de heuç, de heuguèra ». 

Bénédicte Boyrie-Fénié accèpta l'etime e lo sens. Lo *h-* [desarticulat] marca que lo lòc es gascon. Pr'amor de la titulatura, Sent Martin, e de l'abséncia d'article, lo nom data probablament de l'estrat latin. Conferir damb Huugaròlas per ua auta evolucion fonetica e autas informacions.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òlt e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Haulhet

**Haulhet** (*Fauillet* en francés) es una comuna agenesa situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània. Haulhet es lingüisticament gascon .

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [ɔw'jet]. Las fòrmas ancianas son : *de Fenoulheto*, en latin, en 1270, *Faulheto*, *Fenolheto*, en latin, en 1300.

*Haulhet* es lo resultat deu latin *fenuculum*, « fenolh, holh », e deu sufixe latin collectiu *-etum*. Aquera fòrma gascona correspón a *Fenolhet* dens las autas fòrmas d'occitan. Seré donc « un lòc on lo fenolh abonda ». *F-* iniciau a donat *H-* (e adara es mut en Tonenqués), *-n-* intervocalica s'es amudida. Lo resultat fut **Heulhet*, pui *Haulhet* (per dissimilacion segon Bénédicte Boyrie-Fénié). 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Folaironas

**Folaironas** (*Foulayronnes* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [fulɛj'runɔs]. Las fòrmas ancianas son : *capella de Font(e) Latronu(m)*, en latin, en 1326, *par. Sancti Martini Fontis Latrorum*, en latin, en 1520, *par. Sancti Martini Foleronis*, en latin, en 1595. 
Segon Dauzat, lo nom seriá un derivat de *folaire* (de vendémia), puslèu que *Fons latronum*, « font dels lairons » (Mistral, Tresòr dau Felibritge). 
Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, evòca sense certitud un derivat de *fos*, « iga, gaulhàs », damb *lairon* + *-a*. 
Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, Dauzat a rason de corregir Mistral. La fòrma de 1326 es una faussa latinizacion o un jòc de mots d'escriba. *Folaire* es derivat del latin *fullo*, « parador, folon, que cacha las estòfas, que neteja las estòfas », damb lo sufixe *-ariu* [*-ariu* > *-ièr*, *-èr*]. Damb un segond sufixe *-ona*, de caractèr diminutiu, poiriá concernir las tèrras argilosas que sèrvon a desgraissar los draps [non pas los lençòls !]. I aviá sus la mapa de Cassini un lòc nommat *Lestrouilles*, en amont del castèl de Madalhan, sul riu *Bourbon*; aquel nom es derivat del latin *torculum* e *torculare*. Aquel nom es del metís camp semantic e sul metís territòri. *Folaironas* es un derivat tardiu del latin *fullone(m)*, « folon, parador » e designa lòcs ont desgraissavan las pèls, sul *Bourbon*, *Ségone* e *Vérone* (noms francés).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En 1793, Folaironas èra recensada ambe Agen.
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

Vue_Agen_3.JPG| Vista d'Agen (dempuèi Folaironas ?).
Foulayronnes_-_Moulin_à_Monbran_-1.JPG|Molin a Montbran.


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lo Hrèisho

**Lo Hrèisho** o **Lo Herèisho** (*Le Fréchou* en francés locau, oficiaument *Fréchou*) ei ua comuna gascona d’Agenés, en Occitània. Administrativament, ei situada dens lo departament d’Òut e Garona e la region francesa de Navèra Aquitània, ancianament d’Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [lu'rɛʃu]. las fòrmas ancianas son : *castrum de Fraxino, par. Si Christophori de Fraxino*, en latin, au sègle XIII, *parrochia de Fraxino que est prope Neyriacum*, en latin, au sègle XIII, *castrum del Freicho, del Freisho* en 1259, *de Fraxino*, en latin, en 1281, *castrum de Freisse* en 1286, *par. ecclesiae de Fraxino*, en latin, en 1318, *Lo Freysse* en 1383, *de Fraixeno*, en latin, en 1476.

Segon Dauzat, Negre, Astor (los dus darrèrs citats per Bénédicte Boyrie-Fénié), lo nom representa *Freisho*, *Hrèisho*, deu latin *fraxinum*.

A la diferéncia de la fòrma francesa, la fòrma occitana e la quita fòrma francesa usitada localament pòrtan l'article. Es signe d'un nom medievau, de l'estrata dialectala (e non pas latina o de l'Edat Mejana hauta). Lo nom es motivat per l'existéncia d'un aubre remarcable, un hrèisho, solide.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes
* Sit oficiau de la comuna deu Hrèisho 

## Nòtas
Horcas

**Horcas** o **Horcas de Garòna** (en francés *Fourques-sur-Garonne* dempuish 1919, *Fourques* abans) es una comuna agenesa de Gasconha situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Forcas (par. de ~)*, au sègle XIII, *Furcas*, au sègle XIII, *Forcas (par. Ste Marie de ~)*, au sègle XIII, *Fourguas (par. de ~)*, au sègle XIII, *Forcas*, *Furcas*, en 1259, *Ffolcuse (in foresta appellata de ~)*, en 1284, *Forcas (locus de ~)*, en 1289. La prononciacion es ['urkəs de ga'rɔnə] (*h*, vengut de *f*, es mut dens lo parlar locau). Bénédicte Boyrie-Fénié escriu *Horcas de Garòna*. *Ffolcuse*, en 1284, representa en realitat *ffoliose*, mau legit = *folhosa* : Horcas èra environada d'un seuva. *Foresta*, deu latin *forum*, « tribunau », juridicament, a lo sens de « seuva que relèva de la justícia deu rei », mès *furca*, en latin de l'epòca, a lo sens de « ahorèst usatgèira », que permet aus abitants de traire lenha e husta. I a dens la comuna un lòc *Saubole* (*seuva* + diminutiu *-òla* = *Seuvòla* > *Sauvòla*) que ha véser que i a e i avèva bòscs . Albèrt Dauzat e Ernèst Negre (citat per B. Boyrie-Fénié) interpretavan *Fourques* au sens de « bifurcacion, crotzada de camins » .

## Istòria
* Horcas èra de la ciutat deus *Nitiobròges* e après de la diocèsi d'Agen, çò que justifica mèi o mens de lo plaçar dens l'Agenés. Dempui lo 13 d'agost 1317 e d'aquí a la Revolucion, èra de la diocèsi de Condòm creada per Joan XXII. Èra a quauques km de la diocèsi de Vasats, que comença a Samasan .
* En 1857, Senta Marta ven comuna a partir deu territòri de Horcas .

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton deu Mas d'Agenés; es adara deu canton de Marmanda-2.

## Demografia

* En 1793, la municipalitat èra Caumont e Horcas
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Francescàs

**Francescàs** (*Francescas* en francés) es ua comuna agenesa de Gasconha situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [fraŋses'kas]. las fòrmas ancianas son : *Sancte Marie de Franciscano*, en latin, en 1163, *parrochia Sancti Bartholomei de Francescas* au sègle XIII, * castrum de Francescas* en 1239, *de Franciscano*, en latin, en 1279, *in honore de Francescas* en 1286, *apud Francescas*, en 1286, *castrum de Francescas* en 1287, *de Ffranciscas* en 1293, *de Francescars* en 1307, *filio Arnaldo de Laro, rectori parrochialis ecclesiae de Franciscano*, en latin, en 1309, *universitas villa Francescas,*, en latin, en 1315, 1318, 1340, *consolibus villa de Francescano*, en latin, en 1315, 1318, 1340, *villa Francescatii*, en latin, en 1319, 1320, *locus de Francesques*, en francés, en 1341.

Segon Dauzat, e Astor (citat per Bénédicte Boyrie-Fénié), *Francescàs* ven d'un nom germanic d'òme *Franciscus*, damb lo sufixe *-anum*. Segon Negre, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, *Francescàs* ven deu nom d'òme *Francés*, *Francesc*, damb lo sufixe aumentatiu *-às*.

Los tres sites antics descobèrts e l'atestacion deu sègle XII [donc plan longtemps abans la fondacion de la bastida], las fòrmas en *-anum* (qu'a lo sens de « proprietat ») van mei dens lo sens de Dauzat e Astor que non pas dens lo de Negre; de mei un nom de persona damb un sufixe aumentatiu existeish pas en toponimia. Lo sufixe es estat desnasalizat e ua *-s* adventícia s'es ajustada

## Istòria
Edoard Ièr d'Anglatèrra fondè la bastida de Francescàs en 1286.
## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Fregimont

**Fregimont** (*Frégimont* en francés) es ua comuna agenesa, lingüisticament gascona, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia

### Fregimont
Las fòrmas ancianas son : *Fregimont (castrum de ~)*, en 1271, *Fregimonte (p. de ~)*, en 1520, *Frigimontis (B. Quitteria ~)*, al sègle XVII . *Mont*, deu latin *mons*, *montis*, o puslèu *montem*, es de segur lo segond element deu nom. Fregimont es a 160m, sus una sèrra, çò qu'es coërent. Los toponimistas explican la prumèra partida per un nom germanic d'òme, *Frigis*, per Dauzat e Rostaing , *Freigisus*, prepausat damb prudéncia per Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, mès justament B. Boyrie-Fénié constata que le resultat seriá estat quauquarren coma **Freimont* damb los noms hornits per sos predecessors, aquí perqué causeish puslèu *Fridius*. Lo nom se seré fixat entre los sègles V e VII .

### Gaujac
I a pas ren sus aqueth *Gaujac* dens lo libre de Dauzat, mès i a pro de vilatges d'aqueth nom o d'un nom aparentat que son citats. *Gaujac* s'explicaré per un nom latin d'òme **Gaudius* damb lo sufixe *-acum* , latinizacion del sufixe gallic *-āco(n)*. Gaujac èra donc probablament una anciana granda propietat gallo-romana qu'avè per mèste **Gaudius*. La solucion es retenguda per Ernèst Negre e per Bénédicte Boyrie-Fénié (a prepaus d'un autre *Gaujac*) .

## Istòria
* En 1837, la comuna annexèc Gaujac , diferent de Gaujac, près de Marmanda.

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton deu Pòrt Senta Maria; es ara deu canton deu Jonhent.

## Demografia

* En 1793, la municipalitat èra  *Fregimont e [[Sent Sauvi (Agenés)|Cugurmont]]*
* En 1837, la comuna annexèt **Gaujac** (130 abitants en 1836) 
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

### Demografia Gaujac

* En 1793, la municipalitat èra *Preyssac ([[Praissàs|Preishàs]]), Gaujac et Lesterne* .

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Frespuèg

**Frespuèg** [fres'pɛt]  (*Frespech* en francés) es una comuna agenesa, situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [fres'pɛt] dins una granda partida nòrd de la comuna, [fres'pɛts] al sud.
Bénédicte Boyrie-Fénié fornís d'atestacions ancianas : *Frespugh (parrochia Sancti Petri de ~)*, au sègle XIII, *castrum de Fespueg* en 1271, *Fespug (in castro de ~)*, en 1307, *Fespodium*, en latin, en 1307-1317, *Frespuch*, en 1307-1317, *Fysputh*, en 1308, *Capella de Fesso-Podio*, en latin, en 1326, *Fespuch (Arnaldo de Duro Forti, militi, domino de ~)*, en 1328, *Fessopodio (parrochia ecclesiae de ~)*, en 1338, *Fespug (pro Arnaldo de Duro-Forte... in castro de ~)*, en 1354, *Fespuch (domino de ~)*, en 1354, *Fesso Podio (P. de ~)* en 1520 . Lo diftongue *-uè-* tonic, vengut de *-ò-*, es sovent escrit *-u-* dins los tèxtes medievals.

Dauzat e Rostaing interprètan lo nom a partir del nom germanic d'òme *Frisco* o *Freso*, ambe lo latin *podium* (> *puèg*). Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, motiva lo mot *fresc* per la situacion en naut de las pendas, expausadas al nòrd, de la comba de Lartiga .

Bénédicte Boyrie-Fénié constata que la frescor supausada del lòc es pas segura, d'aitant que las nombrosas atestacions sense *-r-* del primièr element fan dobtar que lo sens siá vertadièrament *fresc*. Balança entre un nom germanic coma primièr element e lo sens prepausat per las atestacions del tipe Fesso Podio, donc un etime *fissu(m) podiu(m)*, « puèg fendut », dont la motivacion li sembla dificila, e atraccion posteriora per lo mot *fresc* . I a pr'aquò una comba plan prigonda e corta, al nòrd-nòrd-èst del borg, que se vei fòrt plan sus una mapa topografica de l'IGN , a l'emplaçament del *bois de Colombat* e  al sud-sud-oèst del lòc marcat *Breillet*, que correspond a l'imatge d'un planòl fendut.  

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Pena d'Agenés; es adara del canton del País de Sèrras.

## Demografia

* en 1793, la municipalitat èra Frespuèg e Macelhs (lo total, de 1886 abitants, fa supausar qu'una autra futura comuna ne fasiá partida) 
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².
## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gaujac (Vasadés)

**Gaujac** (en francés tanplan com en occitan) es ua comuna gascona de Vasadés , situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [gaw'ʒak]. las fòrmas ancianas son *Gaujiacum*, en latin, en 1099, *Gaugiac* au sègle XIII.

*Gaujac* ven deu nom latin d'òme, *Gaudius* (de *gaudius*, « gaujós », segon Astor), inspirat deu cognomen *Gaudus* damb lo sufixe *-acum* , latinizacion deu sufixe gallés *-ācon*. Gaujac èra donc probablament una anciana grana proprietat antica qu'avèva per mèste *Gaudius*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gontaud de Nogaret

**Gontaud de Nogaret** (*Gontaud-de-Nogaret* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
Lo borg de Gontaud, au sud, es simplament separat deu borg ancian de Sent Pèir de Nogaret, au nòrd, per la ribèira d'un riu *Canaula*.

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia
La prononciacion es [gun'taw de nuɣa'ret]. Las fòrmas ancianas son *Gontault* en 1165, *Gasto, Petrus de Guntaldo, Guntaudo*, en latin, en 1242-1255, *apud Gontaldum*, en latin, en 1259, *burgensis de Gontaldo*, en latin, en 1289, *in castro de Gontaud* en 1289, *parrochie Sancte Marie de Gontisalti*, en latin, cap a 1300, *decima Sancti Petri de Nogueret prope Gontealto*, en latin, cap a 1300, *par. de Gontealto*, en latin, cap a 1300, *Guntaldo*, en latin, en 1305, *prioratus et capella de Gontaud* en 1326, *prioratus de Noguareto et de Gontaud*, en latin e occitan, en 1326, *B. M. de Gontealto, cum ejus annexa de Bestauzaco*, en latin, en 1500, *Beate Marie de Gontealto*, en latin, en 1520 (lista de Valeri), *Gontau* (mapa deu sègle XVII).

*Gontaud* ven deu nom germanic d'òme *Guntald*, format de *gund-*/*gunt-*, « luta, combat » e *wald-*, « governar ». Los escribas interpretavan sovent la segonda sillaba com lo mot *(h)aut*, deu latin *altus*.

*Nogaret* (ancian determinant de Sent Pèir) ven deu latin *nucarium*, « noguèir » e deu sufixe collectiu latin *-etum*. Aqueth determinant es motivat per l'existéncia d'ancianas nogaredas (*nogareda*, varianta de *nogaret*).

Per Sent Pèir, véser a l'article.

## Istòria
A Sent Pèir de Nogaret i avèva un priorat, fondat en 1160, que dependèva de l'abadia de La Seuva Majora.

Sent Pèir de Nogaret e Gontaud fusionèren lo 23 de feurèir de 1965, per fusion simpla, en gardant lo nom de la vilòta de Gontaud e en ajustant lo determinant *de Nogaret*.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².
* En 1793, Sent Pèir de Nogaret e Haugaròlas èran recensadas damb Gontaud.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òlt e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gavaudun

**Gavaudun** (*Gavaudun* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [gaβaw'dy]. Las fòrmas ancianas son *Gavalduno (Ugo de ~)*, entre 1031 e 1060, *Gavaudun (eccl. Sancte Marie de ~)*, en 1169, *Gavaudano (castrum de ~)*, en 1271 (Saisimentum), *Gavalduno (castrum de ~)*, en 1293, *Gavadunum*, entre 1307 e 1317, *Guabaldon (seigneur de ~)*, en 1324, *Gavaldu (seigneur de ~)*, en 1324 .

Tots los autors son d'acòrdi per veire lo gallés *dunum*, « fortalesa ». Las divergéncias pòrtan sul determinant. Dauzat e Rostaing l'interprètan coma un etnic *Gabalus*, nom d'òme gallés . Astor, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, a la meteissa explicacion. Negre, citat tanben per B. Boyrie-Fénié, causís lo mot gallés *gabalus*, « forca patibulària ». P.H. Billy, citat tanben per B. Boyrie-Fénié, interprèta *Gabalus* coma un cognomen gallés. Bénédicte Boyrie-Fénié discutís las proposicions dels autors precedents, ambe una preferéncia per l'opinion de Billy; escarta mai o mens l'idèa d'un etnic, al motiu que Gavaudun es pas al país dels *Gabali* [mas aquò es justament un motiu de chafrar un individú per son origina] e la de forcas patibulàrias, perqué son pas perennas. Prepausa en mai una autra possibilitat, la basa oronimica pre-indoeuropèa *KaB-*, alargada en *KaB-al*, que Rostaing utiliza per Cavalhon. Cossí que siá, l'origina es antica .

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Montflanquin; es ara del canton del Naut Agenés Perigòrd.

## Demografia

* En 1793, la municipalitat es *Gavaudun, Salles et Vauris* (en francés), donc en occitan Gavaudun, Salas e benlèu Vaurís (adara, dins la comuna de Salas). I a una lacuna en 1800.
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Granjas d'Òut

**Granjas d'Òut** (*Granges-sur-Lot*  en francés) es una comuna agenesa situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia
La prononciacion es [,graŋʒɔs'dɔw] (pel flume, prononciacion conselhada). Las fòrmas ancianas son : *eccl. Sancti Damiani*, en latin, en 1183, *lacus de Grangia*, en latin ?, en 1291, *Grangia*, en 1307-1317, *capella Sancti Damiani* en 1326, *eccl. Sanctorum Cosma et Damiani de Grangis*, en latin, en 1504, *par. Damiani de Grangiis*, en latin, en 1520.

*Granja(s)* es lo resultat del latin *granica*, « pèça ont consèrvan lo gran » e per extension, « bòrda, ostal agricòla », mès la fixacion del nom es d'epòca occitana. Las *Granjas* son sovent de fondacions cistersencas, de dependéncias d'abadiás. Durengues escriu que lo glossari de Du Cange fa de *praedium* e de *villa rustica* de sinonimes de *grangia*.

## Istòria
Granjas es una bastida que fondèt Edoard Ièr d'Anglatèrra en 1291, mès la Guèrra de Cent Ans arrestèt son desvolopament.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gratalop e Sengairan

**Gratalop e Sent Gairan** (Bénédicte Boyrie-Fénié escriu *Gratalop-Sent Gairan*)  o puslèu **Gratalop e Sengairan** (*Grateloup-Saint-Gayrand* en francés) es una comuna agenesa, lingüisticament gascona , situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia
La prononciacion es [grata'lut] e [seŋgɛj'raŋ]. Las fòrmas ancianas son *Gratalop*, en 1259, *Gratelou*, en 1272, *parr. Sancti Caprasii de Gratoluppo*, en latin, cap a 1300, *capella Gratalop*, en 1326, *R. de Gratalupo et de Sancta Marsa*, en 1520 .

Dauzat considèra que lo nom es format deu vèrbe « gratter » (= gratar) e de « loup » (= lop); seré donc un lòc ont lo lop grata la tèrra . Negre e Astor donan variantas d'aquera explicacion. Auta solucion : l'occitan *grata*, au sens de « ròca, gres dur e siliçós », tirat d'un [ipotetic] preindoeuropèu **gr-att*, e la vielha rasic oronimica **lup-/*lop-*,  que seré presenta per exemple dens lo nom deu Leberon. Per la prumèra partida deu nom, se tròba tanben dens Castèlnuèu de Gratacamba e dens Lograta. Berganton e Miquèu Grosclaude i vesen dus petits noms ancians, *Grat* e *Lop* .

Per Sent Gairan o puslèu Sengairan, veire a l'article.

## Istòria
* Gratalop, tanplan coma Sengairan, èra de l'ancian canton de Clairac d'aquí a 1801; passèt au canton de Castèlmauron d'Òut en 1801 .
* Lo 1èr d'agost 1972, Sengairan fut incorporat a Gratalop per fusion-associacion, que passèt a la fusion simpla lo 1èr d'agost 1999 . Lo nom oficiau passèt de *Grateloup* a *Grateloup-Saint-Gayrand* lo 10 d'abriu 2002 .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Castèlmauron d'Òut; es ara deu canton de Tonens.

## Demografia

* En 1793, la populacion de 1600 abitants èra la de Gratalop, de Sengairan e de Varés (cada comuna avèva quauquarren coma 500 abitants).
* 1975 : après l'incorporacion de Sengairan
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km²

Per Sengairan (1800-1968), veire a l'article.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Galapian

**Galapian** (en francés tanplan coma en occitan) es ua comuna agenesa, lingüisticament gascona, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
La prononciacion es [gala'pjaŋ]. Las fòrmas ancianas son : *paroch. Sancti Christophori de Calapiano*, en latin, en 1240, *eccl. de Galapiano*, en latin, en 1309, *castrum de Calapiano*, en latin, en 1271, *capella de Calapia* en 1326, *ecclesia Sancti Christophori de Galapiano*, en latin, en 1512, *p. de Galapiano, de Pompejaco et de Quintrano*, en latin, en 1520, *Galapian* en 1540, *par. Sti Christophori de Galapiano cum annexis suis*, en latin, au sègle XVII. 
Segon Dauzat, lo nom es escur; l'autor evòca shens certitud *Apian*, nom meridionau d'òme. 
Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, explica lo nom per l'occitan *galapian*, « galavard, òme gran e mau bastit, òme shens moralitat ». 
Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, Negre interprèta *Galapian* coma un nom d'origina germanica, deu francic **wala hlaupan*, « sautar plan », que donèt en occitan *galapian* e en francés *galoper* e *galopin*. Aqueth nom deu lexic generau es tròp pejoratiu per poder donar un nom a ua parròpia. L'autora part d'un aute etime germanic **wal-apia*, de **wal*, « estanh, sanha » e d'un segond element *-apia* frequent dens los idronimes, puish la finala *-an*, frequenta en toponimia. Lo resultat seré **galapian*. Per sosténer aquera ipotèsi, i a de lòcs vesins, *Les Merles* (de l'occitan *marla*, « tèrra marlosa » (vengut deu gallic **margila*) e *Pas de la Grave*, de l'occitan *grava*, « tèrra peirosa e inondabla près d'ua aiga, sanha », e l'element germanic es plan present dens la toponimia agenesa (per exemple, los noms d'aiga *Trec* e *Gupia*). Tot aquò es shens certitud. Las fòrmas *Calapiano*, damb la velara sorda, son probablament maishantas transcripcions o suposicions etimologicas ! L'impression es que l'autora tira conclusions deu sens recent dens ua lenga romanica deus resultats deu mot germanic **wala hlaupan* per un toponime que data benlèu deus prumèrs temps deu germanisme en Agenés e tanben que cèrca ipotèsis idronimicas per un lòc situat en situacion dominanta, sus ua tuca que tresplomba los rius vesins de 65 m.
### Pompejac
Lo nom es tanben lo d'ua comuna vasadesa e l'etimologia es probablament la metissa : lo nom latin d'òme *Pompeius*, damb lo sufixe *-acum* .

## Istòria
En 1839, Pompejac estoc incorporat a la comuna .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².
### Pompejac

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Graissàs

**Graissàs** (*Grayssas* en francés) es una comuna agenesa de Guiana, situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [grɛj'sas]. Las fòrmas ancianas son : *parrochie de Grassas de Avenalede* en 1271, *Grasseto*, en latin, en 1305, *Grissas* en 1326, *Gressas* al sègle XIV.

Segon Dauzat, *Graissàs* ven del nom latin d'òme *Grassius*, damb lo sufixe *-acum*.

Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, explica lo nom per lo plural de l'occitan *graissan*, « grapaud », d'origina gallica (*man*, *mans* se pronóncian [ma], [mas]). Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, tòrna a l'explicacion de Dauzat *Grassius*.

Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, lo borg es situat sus un puèg e l'afar dels grapauds es a eliminar. La solucion de Dauzat e d'Astor es adaptada foneticament : *Grassius* + sufixe *-anos* > *Grassians* > *Graissans* (anticipacion del *iòd*) > *Graissàs* (desarticulacion de *-n-* anteconsonantic). Graissàs es una proprietat galloromana e son nom data de l'Antiquitat. *Grassius* es atestat ?. 

Lo determinant de la fòrma de 1271 es una cacografia : *Avenalede* per *Avelaneda*, plantacion d'avelanièrs, del latin *(nux) abellana* e sufixe collectiu *-eta*. 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Hautasvinhas

**Hautasvinhas** (*Hautesvignes* en francés) es una comuna agenesa , lingüisticament gascona , situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Istòria
### Toponimia
Atestacions ancianas: *decima de Altis Vineis* (cartulari d'Agen, 1300); *capella de Altis Vineis* (compte de 1326); *Saint Étienne de Bernac d'Hautesvignes* (memòris de Nicolas de Villars, 1603). La capèla de Sent Miquèu d'Autasvinhas pròisha deu castèth, èra una annèxa de la parròpia deu borg, qui's disèva Bernac. A partir deu s. XVIII, lo nom d'Autasvinhas designa a l'uncòp lo castèth e lo borg. La mapa de Cassini a *Hautevignes* (sic).

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna
* Comunas d'Òlt e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Garin (Òut e Garona)

**Garin**  (*Guérin* en francés) es ua comuna gascona de Vasadés , situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
La prononciacion es [ga'riŋ]. Lo nom es atestat *Garin* au sègle XIII. *Garin* ven d'un nom germanic d'òme *Warinus* .

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Boglon; es adara deu canton de las Seuvas/Ahorèsts /deus Bòscs de Gasconha.

## Demografia

* En 1793, la municipalitat èra *Bouglon, Argenton, Cavagnan et Guerin* (en francés), donc en occitan Boglon, Argenton, Cavanhan (dens la comuna deu Gresèth e Cavanhan) e Garin. 
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Hoalhés

**Hoalhés** (*Houeillès* en francés) qu'es una comuna agenesa situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
La prononciacion qu'es [wa'ʎes] o [hwa'ʎes]. las fòrmas ancianas que son : *Feolhes* o *Foalhes* en 1240 e 1316, *capella de Foalhes* en 1326, *par. de Foulhes* en 1339, *Fouilhés* en 1637, *Fouelhés* en 1638.

Segon Dauzat, lo nom que deriva deu gascon *huelha*, en latin *folia*. 
Segon Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, *Hoalhés* que ven deu gascon "*hoélhe"*, damb lo sufixe collectiu *-és*; lo sens qu'es d'un ensemble de huelhas, d'arbes huelhuts. Segon Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, lo nom qu'es (tanben) derivat de *huelha*, en *-és* o en *ier* + *-s* deu locatiu ablatiu plurau.

Bénédicte Boyrie-Fénié que's basa sus las grafias medievalas. L'origina que seré donc lo latin tardiu *foallia*, damb lo sufixe *-ariu* (e *-s* locatiu), definit atau per Du Cange *quidquid alendo igni* : « tot çò que sèrv a alimentar lo huec ». Hoalhés que seré donc lo lòc on las escasses pinhadars originaus son remplaçats (en gròs, a l'èst de la RD 933), per tèrras mei ricas, damb pas tant de braus, on la vegetacion es mei divèrsa; toponimes n'atèstan, com Lucbon, *Cap deu Bòsc*, Bossesc, *Tilhet*, *Bedoret*, *Aubar*, *Le Tremblet*, etc.

## Istòria
* En 1827, la comuna de Jautan (nom supausat) qu'estoc incorporada a Hoalhés . Jautan qu'es au nòrd-èst de Hoalhés. Que sembla èra ua anciana parròpia, mès non sembla d'aver guardat ua glèisa e un cementèri.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².
### Jautan

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Josic

**Josic**  (*Jusix* en francés) es una comuna vasadesa , situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
Dauzat e Rostaing donan pas d'etimologia. Bénédicte Boyrie-Fénié hornís quauques fòrmas ancianas : *Jusike (Geraldus de ~)* (1242-1255), *Judix* (1263), *Jusinxs*, *Jusis* (1283), *Jusinx*, *Jusics* (1289). Permeten de comprene la grafia francesa, mès son parcialament en contradiccion damb la prononciacion actuala [ʒju'zik].

B. Boyrie-Fénié coneish dens lo nom de la comuna l'occitan *jos*/*jus*, deu latin *deorsu(m)*, que la situacion deu borg dens una vòuta de Garòna, "en contrabàs" de La Mòta de Landeron poirè explicar, damb lo sufixe diminutiu *-ic*. B. Boyrie-Fénié estima que las finalas *-x* o *-xs* de las fòrmas ancianas representan *-cs*. I vei la marca d'un ablatiu-locatiu. Mes l'article de Miquèu Audoièr, publicat après la sortida deu *Dictionnaire Toponymique des Communes [du] Lot et Garonne*, qu'explica los nombrós noms en *-ats*
La Bertoniá

**La Bertoniá** (*Labretonie* en francés) es una comuna agenesa situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *p. Sancti Johannis de Bertopont*, en 1520, *S. Martin de Labretonie ou de Vertampten*, al sègle XVII. La prononciacion es [la,bertu'ɲɔ]. *Vertampten*, en 1520, es probablament una error de transcripcion .

Dauzat, que coneissiá pas la fòrma orala, interprèta lo nom coma un derivat d'un nom recent *Breton* ; Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, dona la meteissa explicacion, en ajustant lo sufixe *-iá*. B. Boyrie-Fénié ajusta qu'aquel sufixe es frequent al nòrd del dialècte lengadocian. La fòrma francesa (se comprenèm coma cal lo tèxte de Bénédicte Boyrie-Fénié) a patit d'una metatèsi : *Bert-* > *Bret-* [absenta de la mapa de Cassini, qu'escriu *la Bertonnie*]. Lo nom d'òme es en realitat *Berton*, diminutiu dels noms en *-Bèrt* (Robèrt, Albèrt...). Un nom germanic d'òme, *Berto*, ajustat al nom d'origina latina *Ponç* (de *Pontius*), explicariá *Vertampon*, [nom d'un ostal a 500 m del borg, escrit *Vert*'e*'mpon* sus las mapas francesas, *Vertampion*, en tant que vilatge o parròquia, sus la mapa de Sanson al sègle XVII , pauc segura sus la fòrma dels noms], e descarat en *Vertampten* dins l'interpretacion de la lista de Valeri en 1520 .

Curiosament, la fòrma *Bertopont* de 1520 sembla una mescla de (la) *Bertoniá* e de *Vertampon*, emb la predominància del segond; probable que *Bertopont* representa puslèu *Vertampon*; ajustarem que i a pas de pont a Vertampon, situat sus un travèrs, per evitar las falsas interpretacions. Çò que sembla segur es que la residéncia de la parròquia a esitat entre Vertampon e La Bertoniá o que lo borg fuguèt benlèu Vertampon, que la glèisa i fuguèsse o pas. La Bertoniá es un nom relativament recent, mas Vertampon, sus un site defensiu, pòt èsser ancian (gallés *uertamo-* ? la finala s'i opausa un pauc). I a un luèc nommat *L'Eglise* sus la mapa, a l'oèst de La Bertoniá (Vertampon es al nòrd-èst) e adara i a pas de glèisa. I a tanben una autra glèisa dins la comuna, a Sent Joan, a 2 km al sud del borg.

## Istòria
A la Revolucion, la Bertoniá èra del canton de Gontaud; passèt al canton de Castèlmauron d'Òut en 1801 .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Castèlmauron d'Òut; es adara del canton de Tonens.

## Demografia

* En 1793, la municipalitat èra Agmèr e La Bretoniá
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Capèla Biron

**La Capèla Biron** o **La Capèla Bironç**  (*Lacapelle-Biron* en francés) es una comuna agenesa  situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
Lo borg de La Capèla, a un caireforc de rotas segondàrias, es un pichon centre de servicis, emb per exemple una farmacia. Sent Avit, d'interès toristic, es un vilatge pichon.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
* Per **La Capèla**, las fòrmas ancianas son *Capellam (apud ~)*, en 1523, *Sancto Viti de Leyda, de Capella (Parrochia de ~)*, en 1271, *Capella Sancti Aviti de Leyda*, en 1326. Lo nom de la comuna es dins l'usatge *La Capèla*, foneticament [laka'pɛlɔ] . Lo mot *capèla* agèt los sens successius de « partida de la glèisa de Tors que gardava lo mantèl, la *cappa*, de Sent Martin, de « partida de glèisa ambe un autar segondari », puei de « petita glèisa » . Generalament, lo nom marca l'anciana preséncia d'una glèisa qu'èra una annèxa d'una glèisa parroquiala. Aicí, la parròquia èra Sent Avit. En 1822, La Capèla venguèt parròquia e Sent Avit prenguèt la plaça d'annèxa .
* **Biron** o **Bironç** o *Biront*. Veire Biront.
* **Sent Avit**. Las fòrmas ancianas son *Sancti Aviti (Ecclesia de ~)*, en 1153, *Sancto Viti de Leyda, de Capella (Parrochia de ~)*, en 1271, *Capella Sancti Aviti de Leyda*, en 1326, *Sancti Aviti de Leyda (P ~)*, en 1520 . *Leyda* es lo nom del riu dit ara *Leda* (comparar ambe l'afluent *Lèisa*). Sent Avit es lo nom de al mens siès sents, un ermita, puèi abat d'Orleanés, mòrt en 530, un avesque de Viena mòrt en 519 , un avesque de Roan mòrt en 325  mòrt en 325, un avesque de Clarmont al sègle VI , etc.

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Montflanquin; es adara del canton de *Le Fumélois* (en francés).

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

Lacapelle-Biron.JPG|Plaça del monument als mòrts, emb lo monument de la deportacion.
Lacapelle-Biron - Mairie.JPG|L'ostal de comuna.
Lacapelle-Biron - Saint-Avit.JPG|Glèisa de Sent Avit, a Sent Avit.
Lacapelle-Biron - Saint-Avit - Eglise -4.JPG|La nau de la glèisa de Sent Avit.
Lacapelle-Biron - Saint-Avit - Musée Bernard Palissy.JPG| Lo musèu Bernat *Palissy* a Sent Avit.


## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Cauçada

**La Cauçada** (*Lacaussade* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

 

## Toponimia
* La prononciacion es [lakaw'saðɔ]. Las fòrmas ancianas son : *La Galsiada (parrochia de Sancto Petro de ~)*, en 1271 (Saisimentum), *Caussata (capella de ~)*, en 1326, *Calciata (collatio Sancti Petri de ~)*, en 1502, *Calciata (Sancti Petri de ~)*, en 1504, *Caussade (p. de la ~)*, en 1520. Lo nom marca la preséncia d'un camin medieval .
* *Saint-Pardoux* (en francés, mapa IGN)  o *St Perdoux* (en francés, mapa Cassini) , es una anciana annèxa de Sent Albin . Lo nom es atestat ambe Sent Albin : *Albini et S. Pardulphi (parrochiales ~)*, en 1305, *Sancti Albani (par. ~) cum annexa Sancti Pardulphie*, en 1520 . La francizacion mendre de la mapa de Cassini fa pensar que lo nom vertadièr deu èsser *Sent Perdon*, del nom de Pardulphus, nom germanic *Pard-wulf* o *Bard-wulf*, que correspond a un ermita garit miraculosament de la ceguesa, puèi vengut abat de Garait (sègles VII e VIII), qu'a tombat en Occitània dins l'atraccion de *perdon* , .

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Montflanquin; es ara del canton del Naut Agenés Perigòrd.

## Demografia

* En 1793, la municipalitat englobava *Montflanquin, Beauregard, Boudy, Cailladelles, Lacaussade, La Mothe Fey, Aubin, Savignac et Villas* , dont Montflanquin, Bòrregard, Bodin (veire Bodin de Bòrregard), La Cauçada, Sent Albin, Savinhac de Lèisa per las comunas actualas; *Cailladelles* (Calhadèlas ?) sembla d'èsser adara dins Castèlnuèu de Gratacamba, *Lamothe-Fey* (La Mòta Fèit
La Cepeda

**La Cepeda** (*Lacépède* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània. 

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [lase'peðɔ]. Las fòrmas ancianas son : *parrochia de Lacepeda* en 1271, *Sepeda* en 1307-1317, *p. Sancti Petri de Sepeda* en 1520, *p. B. Petri de Capella alias de Lacépède*, al sègles XVII-XVIII.
Segon Dauzat, lo nom ven de l'« ancian provençal » *cep*, « soca, pè de vinha », damb lo sufixe collectiu *-eta* . 
Negre e Astor, citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, explican lo nom per lo latin *cippus*, « pal, camba d'aubre », damb lo sufixe collectiu *-eta*, per un sens global d'« ensemble de socas d'aubres ».  
Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, es malaisit de determinar entre los sens del mot *cep*, del latin *cippum* : « pè de vinha », « camba d'aubre », o « bolet (espècia de botarèl) ». Lo sufixe *-eda*, del latin *-eda*, es evident, atal coma lo rapòrt damb la vegetacion. Lo nom pòt representar un bartàs, una mata, un bòsc.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Capèla

**La Capèla** (*Lachapelle* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [laka'pɛlɔ]. Las fòrmas ancianas son *eccl. Sancti Petri de Capella*, en latin, en 1501, *p. Sancti Petri de Capella*, en latin, en 1520, *St Pierre de La Chapelle-Marmande*, en francés, au sègle XVII.

Lo mot *capèla* aguèt los sens successius de « partida de la glèisa de Tors que gardava lo mantèl, la *cappa*, de Sent Martin », de « partida de glèisa emb un autar segondari » (sens encara conservat), puèi de « pichona glèisa » . 

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Sèishas; es adara deu canton deus Tuquets de Guiana, emb Duràs per burèu centralizator.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Fita (Òlt e Garona)

**La Fita** (*Lafitte-sur-Lot* en francés) es una comuna agenesa situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània. La Fita es o èra probablament gascon, segon una mapa realizada a partir de l'enquèsta de Bourciez .

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [la'fitə dɔw] (per *Òut*, prononciacion recomandada per l'autora). Las fòrmas ancianas son : *La Fita* en 1185, *castrum de La Fita* en 1271, *feudum de Lafitta*en 1286-87, *La Fite*, *Laffitte* en 1289, *Petrus Martini, rector S. Salvatoris de Fita*, en latin, en 1308, *p. Sancti Salvatoris de Fita et Sancti Felicis*, en latin, en 1520, *La Fitte* (mapa deu sègle XVII).

Lo nom ven de l'occitan *fita*, derivat deu latin *ficta*, e s'aplica a una pèira. Lo sens es de (pèira) plantada, de bòrna, de limit, o de menir.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas