Rhamphorhynchus

Eth genre mès comun enes pèires de Solnhofen, Alemanha, qu'ei **Rhamphorynchus** (bec de morre), un pterosaure de coa longa deth sosorden des *Rhamphorhynchoidea*. Pendent eth Jurassic lèu, hè 150 milions d'annadas, ja auien evolucionat plan ja qu'èren es pterosaures mès ancians coneguts e venien deth Triassic, 70 milions d'annadas auans e ja èren deth sosorden des *Rhamphorhynchoidea*.

Conservauen era longa coa vertebrada quan dintraren en eth Jurassic, un llegat de sòns ancessors reptils. Mercès ara bona preservacion des fossils sabem qu'auien ua membrana romboide ath final dera sua longa coa utilizada coma ua timonièra pendent eth vol. Es pterosaures de coa longa de Solnhofen auien auut un long passat mès i auiá pas de futur tàth eri. Auien arribat ath tuc dera sua evolucion e ja èren gaireben proches ara sua fin. Que s'escandiren lèu dempús d'arribar as costes e isles deth lac de Solnhofen.

**Rhamphorhorhinchus **ère en vertat un volador plan agil. Eth sternum, lòc on s'originauen poderosi musculs ère un uas plan e ample e auia ua cresta qu'anava tàth endavant, aperada tamben cristopina. Eth cotx ère long damb ues vertebres cuertes e compactes. Eth cran ère gran e lon e auia ua forma ponchuda en sòn devant. Auia us dubertures orbitals granes e tamben dus horats desseparats mès petiti en eth cran deuant des uelhs, eth nostril e era fenestra preorbital.

Es dents èren longues, ponchudes e corvades entàth devant e entàth dehòra e èren plan poderoses tà agahar preses. Quan era maissa ère barrada se barrejaven alternativaments. Que i a 20 dents ena maissa de sus e 14 ena de jos. Aguestes dents mos díden que plan d'espècies de **Rhamphorhynchus **menjaven peish. Es despulhes dera sua darrèra presa, un peish petit, a sigut trapat en er estomac d'un **Rhamphorhynchus **de Solnhofen.

En aguesta vila s'an trapat enquia cinc diuerses espècies de **Rhamphorhynchus**. Era mès petita auia un cran que hèia sonque 3 cm e ua longada d'ales de 40 cm. Era mès grana *Rhamphorhynchus longiceps* auia un cran de 19 cm e ua longada d'ales d'1,75 m.

Era espècie mès comuna, *Rhamphorhynchus muensteri*, pòt éster desseparat en dus grops. Un qu'auia un cran relatiuaments long e un det plan long tà volar, er aute auia un cran mès cuert e un det volador tamben mès cuert. Açò hè pensar en eth dimorfisme sexual: es animals damb cran mès grani a ales mès longui serián mascles e es autes hemelles. I a pas caracteristiques especifiques sus es esqueletes tà perméter desseparar es individús mascle e hemella d'ua auta forma.
thumb|Diuerses esqueletes de Rhamphorhynchus sigueren descubertes ena expedicion alemanha de Tendaguru demest 1909 e 1913.
**Rhamphorhynchus **tamben a sigut trapat en pèires de Württemberg, en eth sud d'Alemanha. aguesta qu'ei era espècie *Ramphorhynchus longiceps* (cran damb bec de morre long), tamben conegut en Solnhofen, en Baviera.

Es despulhes d'esqueletes de pterosaure mès ancianes que provene d'Oxford Clay, en Huntingonshire, en Anglatèrra, e permeteren descurbir ua naua espècie; *Rhamphorhynchus jessoni* e tamben provenien d'uassi solets des strata de Tendaguru, en Tanzania, en Africa der èst. Descurbert ena famosa expedicion tà cercar dinosaures alemanha de Tendaguru, demest 1909 e 1913.

Dents soletes deth Jurassic miei e ancian de Portugal tamben an sigut classats laguens deth genre **Rhamphorhynchus**.

Hònt: *The illustrated Directory of Dinosaurs and other Prehistoric Creatures, Greenwich Editions, 2005.*