open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ladakh

**Ladakh** es un territòri de l'Union d'Índia  fasent partit de la region pus vasta de Cashmir, que fa l'objècte d'un litigi entre Índia, Paquistan e China dempuèi 1947. Es bordat per Tibet a l'èst, l'Estat indian d'Himachal Pradesh al sud, Jammu e Cashmir e Gilgit-Baltistan a l'oèst, e l'angle sud-oèst de Xinjiang a travèrs lo còl de Karakoram a l'extrèm nòrd. S'espandís del glacièr de Siachen dins lo  sèrre de Karakoram al nòrd fins als principals somalhs imalaians al sud. L'extremitat èst de Ladakh, constituïda de las planas inabitadas d'Aksai Chin, es sos contraròtle chinés dempuèi 1962. Fins en 2019, Ladakh èra una region de l'ancian Estat de Jammu e Cashmir. En agost de 2019, lo Parlament indian adoptèt una lei que faguèt venir Ladakh un territòri de l'Union lo 31 d'octobre de 2019.

Dins lo passat, Ladakh aviá una importància estrategica gràcia a son emplaçament a la crosada d'importantas rotas comercialas, mas dempuèi que las autoritatss chineses tanquèron las frontièras amb Tibet e l'Asia centrala dins los ans 1960, le comèrci internacional s'es demesit, levat per lo torisme. Dempuèi 1974, lo govèrn indian a capitat d'encoratjar lo torisme en Ladakh. Coma Ladakh fa partit de la region de Cashmir estrategicament importanta, l'armada indiana manten una fòrta preséncia dins la region.

La pus granda vila de Ladakh es Leh, seguida de Kargil. Lo districte de Leh compren las vals fluvialas d'Indus, de Shyok e de Nubra. Lo districte de Kargil conten las vals de las ribièras Suru, Dras e Zanskar. Las principalas regions pobladas son las vals fluvialas, mas las pendas de las montanhas abrigan tanben los nomads pastorals changpa. Los principals grops religioses de la region son los musulmans (principalament chiits) (46%), los bodistes tibetans (40%), los indos (12%) e autres (2%). Ladakh es una de las regions mens pobladas d'Índia e sa culturq e son istòria son estreitament ligadas a las de Tibet.
Monsang

Lo **monsang** es una lenga tibetobirmana parlada en Índia.

## Localisacion
La lenga es parlada en Manipur dins sièis vilatges del districte de Chandel per una populacion naga.

## Classificacion
Lo monsang es una lenga tibetobirmana del grop kuki-chin.

## Fonologia
L'inventari fonemic de la vocalas e de las consonantas es:

### [[Vocalas]]

### [[Consonantas]]

### [[ton|Tons]]
Lo monsang est une lenga tonala que ten dos tons, naut e bas.

## Referéncias

## Fonts
*  Sh. Francis Monsang, Sahiinii Lemaina Veikho, 2018, *[https://escholarship.org/uc/item/14s5p12g Sound System of Monsang]*, Himalayan Linguistics 17:2, p. 77–116.
Karbi

Lo **karbi** (o mikir) es una lenga tibetobirmana parlada en Índia.

## Localisacion
La lenga es parlada en Assam dins los districtes de Karbi Anglong  e de Western Karbi Anglong.

## Classificacion e dialèctes
Lo karbi forma una branca al sen del tibetobirman. Es sovent sonada *Hills Karbi* « karbi del puèges », per oposicion amb l'autre parlar karbi, lo *Plains Karbi* « karbi de las planas », o amri, dumra o kamrup, que se tròba en Meghalaya.

## Referéncias

## Fonts
*  Linda Konnerth, Sikari Tisso, 2018, *[https://escholarship.org/uc/item/6t95236f Karbi texts]*, Himalayan Linguistics 17:2, p. 117-472.
Lengas kho-bwa

Las **lengas kho-bwa** (o lengas bugunicas, lengas kamengicas) son una branca de las lengas tibetobirmanas parladas dins lo Nòrd-Èst d'Índia e en China. 

## Classificacion
Las lengas que fan partida del kho-bwa e lor classificacion intèrna son:
*kho-bwa de l'oèst
**khispi (lishpa, lish monpa), duhumbi (chugpa, chug monpa)
**sartang-sherdukpen
***sartang (but monpa) 
***sherdukpen (mey)
*bugun (khowa)
*puroik (puroit, sulung)

## Referéncias

## Fonts
*  Ismael Lieberherr, Timotheus Adrianus Bodt, 2017, *[https://escholarship.org/uc/item/4t27h5fg Sub-grouping Kho-Bwa based on shared core vocabulary]*, Himalayan Linguistics 16:2, p. 26-63.
*  Robbins Burling, 2003, *The Tibeto-Burman Languages of Northeast India*, in Graham Thurgood, e Randy J. LaPolla (eds.) The Sino-Tibetan languages, p. 169-191, Routledge language family series, Londres, Taylor & Francis.
Lamkang

Lo **lamkang** es una lenga tibetobirmana parlada en Índia.

## Localisacion
La lenga es parlada en Manipur dins lo districte de Chandel per una populacion naga.

## Classificacion
Lo lamkang es una lenga tibetobirmana del grop kuki-chin.

## Referéncias

## Fonts
*  Shobhana Lakshmi Chelliah, Tyler P. Utt, 2017, *[https://escholarship.org/uc/item/4481w2xc The Syntax and Semantics of Spatial Reference in Lamkang Verb]*, Himalayan Linguistics 16:1, p. 77–116.
Liangmai

Lo **liangmai** es una lenga tibetobirmana parlada en Índia.

## Localisacion
La lenga es d'en primièr parlada en Manipur dins lo tehsil de Tamei del districte de Tamenglong e tamben dins lo districte de Senapati.  En Nagaland, lo liangmai es parlat dins lo tehsil de Tening dins lo districte de Peren. Fòrça liangmais an emigrat vèrs las vilas d'Imphal, Kohima e Dimapur. Segon lo recensament indian de 2011, 47789 liangmai vivon en Manipur.

## Classificacion
Lo liangmai es una lenga tibetobirmana de la branca zeme.

## Referéncias

## Fonts
*  Kailadbou Daimai, 2019, *[https://escholarship.org/uc/item/60t3n2c4 Word formation in contemporary Liangmai: A morphological study]*, Himalayan Linguistics 18:2, p. 36-56.
*  Robbins Burling, 2003, *The Tibeto-Burman Languages of Northeast India*, in Graham Thurgood, e Randy J. LaPolla (eds.) The Sino-Tibetan languages, p. 169-191, Routledge language family series, Londres, Taylor & Francis.
Mara (lenga)

Lo **mara** es una lenga tibetobirmana parlada en Índia e en Birmania. La lenga es tamben sonada lakher en Índia, çò qu'e en fach lo nom donat per los mizos.

## Localisacion
La lenga es parlada en Índia dins l'estat de Mizoram dins lo Mara Autonomous District Council, situat dins lo districte de Saiha. De l'autre costat de la frontièra, en Birmania, se tròba una region mara de còps escaissada lo Maraland de l'Èst.

## Classificacion
Lo mara es una lenga tibetobirmana de la branca kuki-chin.

## Referéncias

## Fonts
*  Michelle J. Arden, 2010, *A Phonetic, Phonological, and Morphosyntactic Analysis of the Mara Language*, tèsa, San José State University.
Districte de Lower Subansiri

Lo **districte de Lower Subansiri** es un districte de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia. Lo Subansiri, que dona son nom al districte, es un afluent del Bramapotra

## Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Ziro. En octòbre de 2017, parts del districte e d'aquel d'Upper Subansiri foguèron destacats per fondar lo nòu districte de Kamle.

## Populacion
La populacion del districte èra de 83 030 abitants al recensament de 2011 e èra a 84,58% campèstra, e a sonque 15,52% ciutadina. La lenga mai parlada es l'apatani. 

## Referéncias

## Fonts
*  *[https://lowersubansiri.nic.in/demography/ Lower Subansiri District]*, siti oficial de *Lower Subansiri District*.
*  *[https://www.census2011.co.in/census/district/475-lower-subansiri.html Lower Subansiri District: Census 2011-2020 data]*
Districte de Kamle

Lo **districte de Kamle** es un districte de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia. 

## Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Raga. Lo districte foguèt fondat en octòbre de 2017 a partir de l'Èst parts del districte de Lower Subansiri e de l'Oèst d'aquel d'Upper Subansiri.

## Populacion
La populacion del districte es de 22 256 abitants. 

## Referéncias

## Fonts
*  *[http://www.arunachalpradesh.gov.in/kamle/ Kamle District]*, siti oficial del govèrn d'Arunachal Pradesh.
Districte d'Anjaw

Lo **districte d'Anjaw** es un districte de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia. 

## Administracion
Lo capluòc del districte es la vila d'Hawai. Lo districte foguèt fondat en 2004, a partir del districte de Lohit.

## Populacion
La populacion del districte èra de 21 167 abitants al recensament de 2011 e èra a 95,36 % campèstra, e a sonque 4,64 % ciutadina. La densitat de populacion es fòrça febla, amb 3 ab./km².

La lengas parladas son lo digaro, lo miju e lo zakhring.

## Referéncias

## Fonts
*  *[https://anjaw.nic.in/ Anjaw District]*, siti oficial de *Anjaw District*.
*  *[https://www.census2011.co.in/census/district/480-anjaw.html Anjaw District: Census 2011-2020 data]*
Lengas digaricas

Las **lengas digaricas** (o lengas digaro, lengas mishmi del nòrd) son una branca de las lengas tibetobirmanas parladas dins lo Nòrd-Èst d'Índia e en China. 

## Classificacion
Las lengas que fan partida del digaric son:
*idu
*taraon (digaro, digaru)

Una tresena lenga, lo miju, es parlada per una populacion vesina tamben sonada digaro, mas fa partida d'una branca lingüistica diferenta, las lengas midzuïcas.

## Referéncias

## Fonts
*  Robbins Burling, 2003, *The Tibeto-Burman Languages of Northeast India*, in Graham Thurgood, e Randy J. LaPolla (eds.) The Sino-Tibetan languages, p. 213-242, Routledge language family series, Londres, Taylor & Francis.
*  George van Driem, 2008, *[https://www.researchgate.net/profile/George_Van_Driem/publication/316659801_The_Naga_language_groups_within_the_Tibeto-Burman_language_family/links/590a4569458515ebb4a535ec/The-Naga-language-groups-within-the-Tibeto-Burman-language-family.pdf The Naga language groups within the Tibeto-Burman language family]*, dins Michael Oppitz, Thomas Kaiser, Alban von Stockhausen, Marion Wettstein (eds.) Naga Identities: Changing Local Cultures in the Northeast of India, p. 311-321, Gant, Uitgeverij Snoeck.
Apatani

L**'apatani** es una lenga tibetobirmana parlada en Índia.

## Localisacion
La lenga es  parlada en Arunachal Pradesh dins lo districte de Lower Subansiri.

## Classificacion
L'apatani es una lenga tibetobirmana del grop de l'oèst de la branca de las lengas tani.

## Referéncias

## Fonts
*  Mark W. Post, Tage Kanno, 2013, *[https://escholarship.org/uc/item/48s3p0z2#main Apatani phonology and lexicon, with a special focus on tone]*, Himalayan Linguistics 12:1, p. 17-75.
*  Robbins Burling, 2003, *The Tibeto-Burman Languages of Northeast India*, in Graham Thurgood, e Randy J. LaPolla (eds.) The Sino-Tibetan languages, p. 169-191, Routledge language family series, Londres, Taylor & Francis.
Lengas tani

Las **lengas tani** (ancianament lengas abor-miri-dafla) son una branca de las lengas tibetobirmanas parladas dins lo Nòrd-Èst d'Índia e en China. 

## Classificacion
Las lengas que fan partida del tani, dins la classificacion de Post (2013) son:
*tani de l'oèst
**damu-tangam
***damu
***tangam
**apatani
**bokar 
**subansiri
***bangni-tagin
****bangni
****tagin
***nishi
***gallong 
*tani de l'èst
**bori
**mising
*milang

## Referéncias

## Fonts
*  Mark W. Post, 2015, *Sino-Tibetan Negation and the Case of Galo: Explaining a Distributional Oddity in Diachronic Terms*, Language and Linguistics 16:3, p. 431–464.
Districte de Lohit

Lo **districte de Lohit** es un districte de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia. 

## Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Tezu. En 2004, una part del districte n'en foguèt destacada per fondar lo districte d'Anjaw. En julhet de 2014, çò meteis es fach per crear lo districte de Namsai. 

## Populacion
La populacion del districte èra de 49 776 abitants al recensament de 2011.

Las lengas parladas son lo khamti e lo singhpo.

## Referéncias

## Fonts
*  *[https://lohit.nic.in/ Lohit District]*, siti oficial de *Lohit District*.
Districte de Longding

Lo **districte de Longding** es un districte de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia. 

## Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Longding. Lo 19 de març de 2012, lo districte es fondat en destacant una part del districte de Tirap.

## Populacion
La populacion del districte èra de 56 953 abitants al recensament de 2011.

La lenga parlada es lo wancho.

## Referéncias

## Fonts
*  *[https://longding.nic.in/ Longding District]*, siti oficial de *Longding District*.
Districte de Tirap

Lo **districte de tirap** es un districte de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia. 

## Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Tirap. Lo 19 de març de 2012, una part de son territòri es destacada per fondar lo districte de Longding.

## Populacion
La populacion del districte èra de 111 975 abitants al recensament de 2011.

Las lengas parladas son lo nocte e lo tutsa.

## Referéncias

## Fonts
*  *[https://tirap.nic.in/demography/ Demography]*, siti oficial de *Tirap District*.
Canton d'Amor

Lo **canton d'Amor** qu'ei ua anciana division administrativa de Shalòssa, situada dens l'arrondiment de Dacs, lo departament de las Lanas e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. Atau com tot lo canton de Mugron e tot lo canton de Monthòrt, las 16 comunas deu canton que son despuish 2015 dens lo canton deu Costalat de Shalòssa (burèu centralizator Monthòrt). La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens sa varianta occidentau (mès pas nega).

## Composicion

## Istòria
Lo canton que's creè pendant la Revolucion .
## Nòtas
Districte de Changlang

Lo **districte de Changlang** es un districte de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia. 

## Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Changlang. Lo districte foguèt fondat en 1987, a partir del districte de Tirap.

## Populacion
La populacion del districte èra de 148 226 abitants al recensament de 2011 e èra a 87,03 % campèstra, e a sonque 12,97 % ciutadina.

La lengas parladas son lo tangsa e lo tutsa.

## Referéncias

## Fonts
*  *[https://changlang.nic.in/about-district/ Changlang District]*, siti oficial de *Changlang District*.
*  *[https://www.census2011.co.in/census/district/473-changlang.html Changlang District: Census 2011-2020 data]*
Districte de Dibang Valley

Lo **districte de Dibang Valley** es un districte de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia. 

## Administracion
Lo capluòc del districte es lo vilatge d'Anini. Lo districte foguèt fondat en 1980, a partir del districte de Lohit, puèi en 2001, partejat en dos amb la creacion del districte de Lower Dibang Valley. 

## Populacion
La populacion del districte èra de 8 004 abitants al recensament de 2011 e èra a 70,21 % campèstra, e a 29,79 % ciutadina. La densitat de populacion, mens d'un abitant/km², es plan febla.

La lenga parlada es l'idu.

## Referéncias

## Fonts
*  *[https://dibangvalley.nic.in/about-district/ Dibang Valley District]*, siti oficial de *Dibang Valley District*.
*  *[https://www.census2011.co.in/census/district/477-dibang-valley.html Dibang Valley District: Census 2011-2020 data]*
Districte de Lower Dibang Valley

Lo **districte de Lower Dibang Valley** es un districte de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia. 

## Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Roing. Lo districte foguèt fondat en 2001 per separacion del districte de Dibang Valley. 

## Populacion
La populacion del districte èra de 54 080 abitants al recensament de 2011 e èra a 70,21 % campèstra, e a 29,79 % ciutadina. La densitat de populacion, 14 abitants/km², es febla.

Las lengas parladas son l'idu, lo mising e lo gallong.

## Referéncias

## Fonts
*  *[https://roing.nic.in/district-at-glance/ Lower Dibang Valley District]*, siti oficial de *Lower Dibang Valley District*.
*  *[https://www.census2011.co.in/census/district/478-lower-dibang-valley.html Lower Dibang Valley District: Census 2011-2020 data]*
Districte de Tawang

Lo **districte de Tawang** es un districte de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia. 

## Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Tawang. Lo districte foguèt fondat en octòbre de 1984, a partir del districte de West Kameng. 

## Populacion
La populacion del districte èra de 49 977 abitants al recensament de 2011 e èra a 77,59 % campèstra, e a 22,41 % ciutadina. La densitat de populacion, 23 abitants/km², es febla.

La lenga parlada es lo monba de Tawang.

## Referéncias

## Fonts
*  *[https://tawang.nic.in/about-district/ Tawang District]*, siti oficial de *Tawang District*.
*  *[https://www.census2011.co.in/census/district/465-tawang.html Tawang District: Census 2011-2020 data]*
Districte de Kurung Kumey

Lo **districte de Kurung Kumey** es un districte de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia. 

## Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Koloriang. Lo districte foguèt fondat en octòbre de 1984, a partir del districte de Lower Subansiri. En 2013, l'estat decidiguèt de partejar lo Kurung Kumey per crear lo nòu districte de Kra Daadi. La creacion es efectiva en febrièr de 2015. 

## Populacion
La populacion del districte èra de 45 372 abitants al recensament de 2011.

Las lengas parladas son lo nishi, lo bangru, lo puroik e lo sherdukpen.

## Referéncias

## Fonts
*  *[https://kurungkumey.nic.in/ Kurung Kumey District]*, siti oficial de Kurung Kumey District''.
Panjab (Paquistan)

**Panjab**, (en ordo : پنجاب ; en anglés : *Punjab*) es una de las quatre províncias federadas de Paquistan. Es la pus poblada e la pus rica  província de Paquistan. La  província cobrís 60 % de la granda region de Panjab, que los 40 % restants constituisson l'Estat indian de Panjab, Haryana e Himachal Pradesh. Panjab, país sikh, foguèt devesit durant de la particion de las Índias, entre Índia (Penjab indian) e Paquistan (Panjab paqiistanés).

La capitala del Panjab paqiistanés es Lahore, qu'es la segonda vila du país amb aperaquí onze milions d'abitants. Quatre autres vilas despassan un milion d'abitants, a saber Faisalabad, Rawalpindi e Gujranwala totas situadas al nòrd, e Multan al sud.

En 2017, la populacion de Panjab s'enauçava a près de 110 milions d'abitants, siá un pauc mai de la mitat dels abitants del país. La província es lo còr economic, agricòla, cultural, universitari e militari de Paquistan. En 2000, lo PIB de la província representava 55 % d'aquel del pas, e lo sector dels servicis 62 %. Los pandjabis son l'etnia majoritària e lo panjabi la lenga mairala pus parlada de Paquistan.

Panjab beneficia, coma las autras províncias de Paquistan, de poders importants dins l'encastre d'una organizacion federala de l’Estat. Ten una Assemblada provinciala elegida directament per lo pòble e un governament local dirigit per un ministre en cap. Lo poder de l’Estat federal es representat per un governador nomenat per lo president de la Republica, sul conselh del Primièr ministre.
Districte de Shi Yomi

Lo **districte de Shi Yomi** es un districte de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia. 

## Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Tato. Lo districte foguèt fondat en partejant lo districte de West Siang. La creacion es efectiva lo 10 de decembre de 2018. 

## Referéncias

## Fonts
*  *[http://www.arunachalpradesh.gov.in/districts/ Districts]*, siti oficial del govèrn d'Arunachal Pradesh''.
Districte de Papum Pare

Lo **districte de Papum Pare** es un districte de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia. 

## Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Yupia. Lo districte foguèt fondat en 1992, a partir del districte de Lower Subansiri.

## Populacion
La populacion del districte èra de 176 573 abitants al recensament de 2011 e èra a 45,09 % campèstra, e a 54,91 % ciutadina.

La lenga parlada es lo nishi.

## Referéncias

## Fonts
*  *[https://papumpare.nic.in/about-district/ Papum Pare District]*, siti oficial de *Papum Pare District*.
*  *[https://www.census2011.co.in/census/district/468-papumpare.html Papum Pare District: Census 2011-2020 data]*
Districte de West Siang

Lo **districte de West Siang** es un districte de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia. 

## Administracion
Lo capluòc del districte es la vila d'Aalo. Lo districte a mai d'un còp vist son territòri èsser modificat. En novembre de 2015, es partejat per crear lo districte de Siang, puèi encara en septembre de 2017, per crear aquel de Lower Siang, amb una part del districte d'East Siang. Lo 10 de decembre 2018, lo districte de Shi Yomi es fondat.  

## Populacion
La populacion del districte èra de 112 274 abitants al recensament de 2011 e èra a 77,76 % campèstra, e a 22,24 % ciutadina.

La lenga parlada es lo nishi.

## Referéncias

## Fonts
*  *[https://westsiang.nic.in/ West Siang District]*, siti oficial de *West Siang District*.
*  *[https://www.census2011.co.in/census/district/470-west-siang.html West Siang District: Census 2011-2020 data]*
Districte d'Upper Siang

Lo **districte d'Upper Siang** es un districte de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia. 

## Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Yingkiong. Lo districte foguèt fondat en 1999, en partejant aquel d'East Siang.  

## Populacion
La populacion del districte èra de 35 320 abitants al recensament de 2011, e èra plan campèstra, a 81,48 %, e a 18,52 % ciutadina. 

## Referéncias

## Fonts
*  *[https://uppersiang.nic.in/ Upper Siang District]*, siti oficial de *Upper Siang District*.
*  *[https://www.census2011.co.in/census/district/472-upper-siang.html Upper Siang District: Census 2011-2020 data]*
Districte d'East Kameng

Lo **districte d'East Kameng** es un districte de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia. 

## Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Seppa. Lo districte foguèt fondat en octòbre de 1980, en partejant l'ancian districte de Kameng en dos, l'autra part venent lo districte de West Kameng. 

## Populacion
La populacion del districte èra de 78 690 abitants al recensament de 2011 e èra a 76,68 % campèstra, e a 23,32 % ciutadina. La densitat de populacion, 19 abitants/km², es febla.

Las lengas parlada son lo hruso, lo puroik, lo bengni, lo dhimmai.

## Referéncias

## Fonts
*  *[https://eastkameng.nic.in/about-district/ East Kameng District]*, siti oficial de *East Kameng District*.
*  *[https://www.census2011.co.in/census/district/467-east-kameng.html East Kameng District: Census 2011-2020 data]*
Koloriang

**Koloriang** es una vila de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia.

## Administracion
koloriang es lo capluòc del districte de Kurung Kumey.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 2 345 abitants.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/data/town/801444-koloriang-arunachal-pradesh.html Koloriang: Census 2011-2020 data]*
Districte de Siang

Lo **districte de Siang** es un districte de l'estat d'Arunachal Pradesh en Índia. 

## Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Pangin. Lo districte foguèt fondat en 2015 en destacant de parts del teritòri de West Siang e East Siang.

## Referéncias

## Fonts
*  *[https://changlang.nic.in/about-district/ Changlang District]*, siti oficial de *Changlang District*.
*  *[http://www.arunachalpradesh.gov.in/districts/ Districts]*, siti oficial del govèrn d'Arunachal Pradesh''.
Canton de Mugron

Lo **canton de Mugron** qu'ei ua anciana division administrativa de Shalòssa, situada dens l'arrondiment de Dacs, lo departament de las Lanas e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. Atau com tot lo canton d'Amor e tot lo canton de Monthòrt, las 13 comunas deu canton que son despuish 2015 dens lo canton deu Costalat de Shalòssa (burèu centralizator Monthòrt). Qu'èran tanben de la Comunautat de comunas deu Canton de Mugron, adara fusionada dab la Comunautat de comunas de Monthòrt, dens la Comunautat de comunas de Tèrras de Shalòssa, creada lo 1èr de gèr 2017. La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens la soa varianta occidentau (mès pas nega).

## Composicion

## Istòria
Lo canton que's creè pendant la Revolucion .
## Nòtas
Shimla

**Shimla** es la capitala de l'estat d'Himachal Pradesh en Índia.

## Administracion
Shimla es la capitala de l'estat d'Himachal Pradesh e lo capluòc del districte de Shimla.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 169 568 abitants e aquela de l'aglomeracion, sonada la metropòli, èra de 171 640.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/city/4-shimla.html Shimla: Census 2011-2020 data]*
Leh

**Leh** (pr. Lei) es una ciutat de Ladakh, dins Imalaia. Es administrativament dins lo territòri de l'union de Ladakh, que n'es la capitala.

## Administracion
Leh es la capitala del territòri de l'Union de Ladakh e lo capluòc del districte de Leh.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 30 870 abitants.

## Toponimia
Leh es la forma ortografica anglesa. Las lengas romanicas seguisson l'usatge anglés, levat lo portugués qu'escriu Lé.
## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/data/town/800047-leh-ladakh-jammu-and-kashmir.html Leh: Census 2011-2020 data]*
Blackpink

alt=Lo grop BlackPink|vinheta|Lo grop BlackPink

* **Blackpink** (블랙핑크) ei un grop de musica pop corean de Seol fach per YG Entertainment. Es actiu dempuish 2016. Es lo segond grop de fihas ad començar ad la seguida de 2NE1 en co de la YG Entertainment. Fan una chorma multinacionala, tiren de Sud Corea, de Tailanda e de Nòva-Zelanda. Lo grop a debutat lo 8 de avost 2016, ame lo sieu primier albom single, Square One, qu'a foch naissar Boombayah e Whistle.

## Membres
* Jisoo ()
* Jennie ()
* Rosé ()
* Lisa ()
## Discografia
* *Blackpink in Your Area* (2018)

## Ligams extèrnes
* Site oficiau (en corean)

## Ad començar solet de Jisoo

Lo 5 de març, Jisoo a publicat sus lo sieu Instagram que sortirà lo sieu primier titòl lo 31 de març 2023
Dharamsala

**Dharamsala** es una vila de l'estat d'Himachal Pradesh en Índia.

## Administracion
Dharamsala es lo capluòc del districte de Kangra.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 30 764 abitants.

## Govèrn tibetan en exili
En 1959, lo quatorzen dalai lama, Tenzin Gyatso, s'installèt a Dharamsala, qu'es venguda lo siti del govèrn tibetan en exili. La vila compta fòrça abitants d'origina tibetana.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/city/4-shimla.html Dharamsala: Census 2011-2020 data]*
Solan (omonimia)

*Solan, una comuna occitana del departament d'Arièja.
*Solan, un element geografic per indicacar lo punt cardinal meridional.
*Solan (Índia), una vila d'Índia de l'estat d'Himachal Pradesh.
*Districte de Solan, un districte de l'estat d'Himachal Pradesh, en Índia.
Mussoorie

**Mussoorie** es una vila de l'estat d'Uttarakhand en Índia.

## Administracion
Mussoorie se tròba dins lo districte de Dehradun.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 30 118 abitants.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/data/town/800101-kullu-himachal-pradesh.html Mussoorie: Census 2011-2020 data]*
Mesannepada

**Mesannepada** es lo fondator de la I dinastia d'Ur au sègle XXVI avC. Fiu Meskalamdug que rèinet entre 2560 e 2525 avC, foguèt remplaçat per son fiu A-annepadda. Durant son rèine, Ur venguèt una vila importanta gràcias a l'activitat de son pòrt e a una importanta activitat metallurgica. De mai, arofichant una ataca elamita còntra Kish, Mesannepada ocupèt la vila e venguèt lo rèi pus poderós de Sumèr.

## Liames intèrnes

* Sumèr.
* Ur.

## Bibliografia

* **[[francés|(fr)]]** Georges Roux, *La Mésopotamie*, Seuil, 1995, p. 166.

## Nòtas e referéncias
Pèsta antonina

La **Pèsta antonina** es una epidemia que toquèt l'Empèri Roman entre 165 e 190 durant lei rèines de Marc Aurèli (161-180) e de Commòde (180-192). Relativament ben document per una epidemia antica, foguèt probablament causada per la variòla mai d'autreis ipotèsis evòcan una forma grèva de varicèla ò lo senepion. Entraïnèt probablament la mòrt de 5 a 15 milions de personas au sen de l'Empèri sus una populacion estimada a 64 milions d'abitants en 166. En causa d'aquela mortalitat importanta, es de còps avançada coma un dei factors explicant lo declin de la poissança romana au sègle seguent.

## Liames intèrnes

* Variòla.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Koltsovo

[thumb|right|[Fotografia d'un laboratòri de la vila.]]

**Koltsovo** es una vila russa situada dins l'oblast de Novossibirsk. Fondada en 1979 per l'Union Sovietica, es una ciutat scientifica que teniá  abitants en 2013. Es un centre de biotecnologia, de biologia e de virologia.

## Liames intèrnes

* Naukograd.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Gutis

Lei **Gutis** son un pòble antic originari de la region dei Monts Zagros. A la fin dau milleni III avC, migrèron vèrs Mesopotamia onte menèron d'incursions fòrça violentas còntra lei ciutats de la region. I entraïnèron la fragmentacion de l'Empèri d'Akkad, incapable de leis arrestar, e i conquistèron un estat. Pasmens, foguèron vencuts per lo rèi Utu-hegal d'Uruk e dispareguèron pauc a pauc dei tèxtes istorics.

Son origina e sa cultura son desconegudas. Èran considerats coma de « barbars » per lei Mesopotamians. La violéncia de seis invasions e de sei guèrras marquèt prefondament leis abitants de Sumèr. Ansin, au sègle VI avC, lo rèi babilonian mencionèt lei destruccions dei Gutis dins un tèxte parlant dei degalhs subits per lo temple de la divessa Annunitu de Sippar)

## Liames intèrnes

* Empèri d'Akkad.
* Mesopotamia.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Còdi Hammurabi

Lo **còdi Hammurabi** es un tèxte juridic babilonian edictat vèrs 1750 avC per lo rèi Hammurabi (1792-1750 avC). Es lo còdi de lèis pus complèt e pus conegut de la Mesopotamia Antica. Descubèrt en 1901-1902 dins lei roïnas de la vila elamita de Susa, es un ensems de decisions judiciàrias presentadas coma un còdi. Cada decision i constituís una lèi regardant divèrseis aspèctes de la societat dau periòde.

## Liames intèrnes

* Babilònia.
* Drech.
* Hammurabi.
* Lèi.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Papirús Rhind

[thumb|right|Detalhs de la premiera pagina dau [papirús Rhind.]]

Lo **papirús Rhind** es un tractat matematic probablament escrich au sègle XVIII avC. Contèn una sintèsi de divèrsei problemas matematics e sei solucions dins lei domenis de l'aritmetica, de l'algèbra, de la geometria e dau canejatge. Mòstra lo mestrige de la taula de divisions de 2 e de divèrseis algoritms de multiplicacion e de division e divèrsei resolucions d'eqüacions.

## Liames intèrnes

* Matematicas.
* Papirús.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Haridwar

**Haridwar** (o Hardwar) es una vila de l'estat d'Uttarakhand en Índia.

## Administracion
Almora es lo capluòc del districte d'Haridwar.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 228 832 abitants, e l'aglomeracion, sonada la metropòli, comptava 310 796 abitants.

## Romivatge
Lo Ganges desboca sus las planas de Nòrd d'Índia a Haridwar, luòc d'un romivatge indo important. Tots los dotze ans, se debana la fèsta de *kumbha mela*.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/city/28-hardwar.html Haridwar: Census 2011-2020 data]*
Sègle XVII abC

../.. |
sègle XIX abC | 
sègle XVIII abC |
**[[sègle XVII abC]]** | 
sègle XVI abC |
sègle XV abC | 
../..


## Istòria

**v. 1700 - 1650** : en Egipte, l'equilibri dau poder entre lo faraon e lei governadors regionaus evolucionèt pauc a pauc a l'avantatge dei senhors locaus. Aquò entraïnèt la fragmentacion dau país que foguèt agravat per d'invasions estrangieras dins certanei regions. Aquò marquèt la fin de l'Empèri Mejan e marquèt lo començament dau Segond Periòde Intermediari.

**v. 1670** : invasion d'Icsòs (tèrme egipcian per designar d'estrangiers, probablament amorritas) dins lei regions bassas d'Egipte. Prenguèron Avaris ont adoptèron pauc a pauc la cultura egipciana e fondèron rapidament la XVI dinastia egipciana per assaiar de legitimar son poder.

**v. 1625-1600** : rèine de Hattusili I, rèi itita d'origina mau coneguda, que capitèt d'unificar un reiaume poderós en Anatolia Orientala. Assaiant d'estendre son territòri vèrs lo sud, se turtèt au reiaume d'Alèp.

## Sciéncias e tecnicas

**1700-1600** : desvolopament de l'escritura alfabetica dins lei regions orientalas de la Mar Mediterranèa.

**v. 1615** : data de decès estimada d'un grop de momias descubèrtas dins lo desèrt de Taklamakan. Tenián de troç de fromatges, çò qu'indica un mestritge de sa fabricacion en Asia.

## Decès

* Abi-Eshuh, rèi de Babilònia.
* Ammi-ditana, rèi de Babilònia.
* Ammi-saduqa, rèi de Babilònia.
* Hattusili I, rèi itita.
* Lullaia, rèi assirian.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Sègle XVI abC

../.. |
sègle XVIII abC | 
sègle XVII abC |
**[[sègle XVI abC]]** | 
sègle XV abC |
sègle XIV abC | 
../..


## Istòria

**v. 1600-1590** : rèine dau sobeiran itita Mursili I. Perseguissent lei campanhas de son paire vèrs lo sud, capitèt de vencre e de pilhar Alèp (v. 1600 avC) e Babilònia (1595 avC). Pasmens, mau capitèt de se mantenir dins aquelei regions car deguèt reprimir de revòutas intèrnas menadas per l'aristocracia itita. Foguèt finalament assassinat e remplaçat per son bèufraire Hantili. Son rèine constituís l'apogèu militar de la poissança itita.

**1595-1594** : disparicion de la dinastia amorrita de Babilònia après lo pilhatge de la vila per leis Ititas. Aprofichant lo caòs, de Cassitas prenguèron lo poder e fondèron una dinastia.

**v. 1550** : aparicion progressiva de la civilizacion micenèa en Grècia continentala.

**v. 1530** : conquista de Sumèr per lei Cassitas de Babilònia. Aquò permetèt de restaurar una larga partida de la poissança babiloniana.

## Sciéncias e tecnicas

**v. 1600** : generalizacion de la produccion de vèire en Egipte e en Orient Mejan.

**v. 1600** : redaccion dau papirús Edwin Smith sus l'anatomia.

**v. 1555** : redaccion dau papirús Ebers sus lei malautiás. Presenta de descripcions e de tractaments per plusors malautiás importantas coma lo diabèta.

## Decès

* Mursili I, rèi itita.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Hantili

**Hantili** es un rèi itita que reinèt vèrs 1590-1560 avC. Succediguèt a Mursili I (vèrs 1600-1590 avC) e foguèt remplaçat per son fiu adoptiu Zidanta I (vèrs 1550-1590 avC). Son rèine comencèt amb l'assassinat de Mursili I amb l'ajuda de son fiu adoptiu. Pasmens, coma èra d'origina reiala, sa presa dau poder foguèt pas considerada coma illegitima e Hantili dirigiguèt son pòble durant leis ans 1550 avC. Sa politica es mau coneguda mai foguèt a l'origina de la restauracion dei fortificacions de la capitala Hattusa.

## Liames intèrnes

* Ititas.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Mursili Ièr

**Mursili I** (mòrt vèrs 1590 avC) es un rèi itita que reinèt vèrs 1600-1590 avC. Succediguèt a Hattushili I (vèrs 1630-1600 avC) e foguèt remplaçat per Hantili (vèrs 1590-1560 avC). Son rèine marquèt l'apogèu de la poissança militara deis Ititas amb d'incursions victoriosas vèrs lo sud que permetèron de prendre e de pilhar Alèp (vèrs 1600 avC) e Babilònia (vèrs 1595 avC). Pasmens, mau capitèt de se mantenir dins aquelei vilas car deguèt s'entornar dins son reiaume per reprimir de revòutas. I foguèt assassinat, probablament a l'iniciativa de son successor.

## Liames intèrnes

* Ititas.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Papirús Edwin Smith

thumb|right|Detalhs d'una pagina dau papirús.

Lo **papirús Edwin Smith** es un tèxte medicau egiptian antic probablament redigit au sègle XVI avC. Tracta d'anatomia e de cirurgia de guèrra e depinta 48 tipes de bleçaduras e sei tractaments. De mai, a respècte de la màger part dei tractats dau meteis periòde, presenta sei concèptes d'un biais racionau sensa recórrer a la magia.

## Liames intèrnes

* Anatomia.
* Cirurgia.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Utu-hegal

[thumb|right|[Fotografia d'un fragment de muralha amb una inscripcion dedicada au rèi Utu-hegal.]]

**Utu-hegal** es un rèi sumerian d'Uruk que reinèt a la fin dau sègle XXII avC. Es famós per sa victòria còntra lei Gutis, un pòble originari dei Monts Zagros qu'aviá migrat en Mesopotamia. Foguèt remplaçat dins de circonstàncias mau conegudas per Ur-Nammu d'Ur qu'èra benlèu son fraire.

## Liames intèrnes

* Gutis.
* Ur.
* Uruk.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Arc composit

Un **arc composit** es un tipe d'arc constituït d'un assemblatge de materiaus variats (fusta, òs, bana, nèrvi...). Aquela tecnica de fabricacion permetiá d'aumentar la poissança e la portada de l'arma. Foguèt l'arma emblematica dei nomadas d'Eurasia coma lei Huns ò lei Mongòls.

## Liames intèrnes

* Empèris nomadas.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Haldwani

**Haldwani** es una vila de l'estat d'Uttarakhand en Índia.

## Administracion
Haldwani se tròba dins lo districte de Nainital.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 156 078 abitants e aquela de l'aglomeracion, sonada la metropòli, èra de 232 095.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/city/24-haldwani-and-kathgodam.html Haldwani: Census 2011-2020 data]*
Kutik-In-Shushinak

**Kutik-In-Shushinak** (mòrt au sègle XXII avC) es un rèi de Susa que reinèt durant lo sègle XXII. Inicialament governador de la vila au servici d'Akkad, aprofichèt lo declin d'aquela ciutat per venir independent. Redreicèt la poissança elamita fins a sa disparicion brutala dins de circonstàncias desconegudas (benlèu una desfacha grèva còtra lei Gutis).

## Liames intèrnes

* Elam.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Michael Underwood

**Michael Underwood** (1736-1820) es un mètge britanic de la fin dau sègle XVIII. Es l'autor de la premiera descripcion clinica de la poliomieliti. Depintèt tanben d'autrei malautiás infantilas e estudièt leis ulcèras dei cambas. Se retirèt en 1801 après una malautiá grèva e conoguèt de dificultats financieras fins a sa mòrt.

Foguèt elegit sòci dau Collègi Reiau de Medecina de Londres.

## Liames intèrnes

* Poliomieliti.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Nainital

**Nainital** es una vila de l'estat d'Uttarakhand en Índia.

## Administracion
Nainital es lo capluòc del districte de Nainital, mas pas la magèr vila, qu'es Haldwani.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 41 377.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/data/town/800331-nainital-uttarakhand.html Nainital: Census 2011-2020 data]*
Qinghai

**Qinghai** (chinés: 青海, Qīnghǎi, /tɕʰiŋ.xaɪ/) es una província del nòrd-oèst de la Republica Populara de China. Ten son nom del lac Qinghai, lo pus grand lac salat del país.

Es bordat al nòrd-èst per Gansu, al nòrd-oèst per Xinjiang, al sud-èst per Sichuan e al sud-oèst per la region autonòma de Tibet. Situat al nòrd-èst del replanat tibetan, sa superfícia es de 721000 km2. Qinghai compta  abitants e a per capitala Xining (chinés: 西宁, xīníng). La província abriga un grand nombre de grops etnics coma los hans, los tibetans, los hui, los tu, los mongòls e los salar.

Qinghai es tanben conegut amb los noms mongòl de **Kokonor** e tibetan de **Tso-ngön** del lac que donèt son nom a la província.

Qinghai cobrís la pus granda part de l'anciana província tibetana d'Amdo e, al sud, lo nòrd de Kham. D'unas mapas occidentalas mòstran que portava ja lo nom de Qinghai sota la dynastia Qing. La region venguèt oficialament província de la Republica de China en 1928, estatut que foguèt confirmat en 1949, a la fondacion de la Republica Populara de China.
## Referéncias
Ivar Wickman

**Ivar Wickman** (10 de julhet de 1872, Lund - 20 d'abriu de 1914, Saltsjöbaden) es un mètge suedés de la premiera partida dau sègle XX. Es famós per son trabalh sus la propagacion deis epidemias de poliomieliti. D'efiech, s'interessant ai cas dei personas tocadas per de formas benignas de la malautiá, demostrèt la contagiositat d'aquelei malauts. Aquò li permetèt de realizar plusors descubèrtas sus lo foncionament de l'infeccion coma la durada de son periòde d'incubacion.

## Liames intèrnes

* Poliomieliti.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Moneda marchanda

Una **moneda marchanda** es una moneda que sa valor es egala a la valor dei bens ò dei materiaus que la fòrman. D'exemples son lei monedas primitivas formadas de produchs artesanaus ò agricòlas e lei monedas metallicas que sa valor despendiá de sa quantitat d'aur ò d'argent. Aqueu tipe de moneda dominèt la vida economica fins a l'aparicion de la moneda fiduciària. Uei, son usatge es vengut limitat mai existís totjorn dins l'encastre de sistèmas economics informaus.

## Liames intèrnes

* Moneda.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Moneda escripturala

Una **moneda escripturala** es una moneda formada de depaus bancaris sus de còmptes corrents dins de bancas comercialas. Es materializada per una escritura dau còmpte. Uei, aqueu tipe de moneda fòrma la màger part de la massa monetària en circulacion e, amb lo desvolopament deis otís informatics, es desenant sovent numerizada.

## Liames intèrnes

* Moneda.
* Moneda fiduciària.
* Moneda marchanda.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Trimetallisme

Lo **trimetallisme** es un sistèma monetari rar qu'utiliza tres metaus de referéncia liat entre elei per una paritat fixa. Lei metaus adoptats èran generalament l'aur, l'argent e lo coire mai de variacions son possibles segon lei ressorsas disponiblas.

## Liames intèrnes

* Bimetallisme.
* Monometallisme.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Ostau de Fòs

thumb|right|Reconstitucion modèrna dau blason de l'Ostau de Fòs.

L’**Ostau de Fòs** es una dinastia de senhors medievaus provençaus. Fondada per Ponç de Fòs (mòrt vèrs 1025), teniá lei senhoriás de Fòs e d'Ieras.

L'ostau foguèt fondada per Ponç de Fòs (mòrt vèrs 1025) que recebèt lei senhoriás de Fòs e d'Ieras a la fin dau sègle X. Comandant l'intrada dins la Mar de Bèrra, la region de Fòs èra productritz de sau, çò qu'assegurèt de revenguts importants a sei senhors. Relativament poderós, lei senhors de Fòs assaièron donc mai d'un còp de se liberar de la senhoriá dei còmtes de Provença mai sei revòutas recurrentas foguèron vencudas. La familha assaièt tanben d'intrar dins l'esfèra d'influéncia dei còmtes de Tolosa. Per exemple, Ponç IV de Fòs participèt a la Premiera Crosada dins l'armada tolosenca.

A partir de la fin dau sègle XIII, la dinastia comencèt de declinar amb la venda progressiva de sei drechs senhoriaus. En 1216, una partida dei senhoriás d'Ieras e de Bregançon foguèt venduda a Marselha. Puei, una partida de la senhoriá de Fòs ela meteissa foguèt cedida a l'Ostau dei Porcelets e a l'Arquevescat d'Arle en 1235. En 1257, lei Fòs deguèron restituir Ieras après una demanda dei còmtes de Provença en cambi de 22 vilas e vilatges a l'entorn de Bòrmas, Peirafuec e Colobrieras. La familha i formèt un fèu novèu. Va gardèt fins a la mòrt sensa eiretier de Rossolin V de Fòs. La branca demorada a Fòs dispareguèt tanben dins lo corrent dau sègle XIV.

En revènge, au sègle XIII, un ostau de Fòs apareguèt dins lei Lanas. Es probablament liat a l'ostau provençau, mai lei liames entre lei doas dinastias son desconeguts. Aquela branca subrevisquèt fins a la Revolucion Francesa mai retrobèt jamai son importància anciana.

## Liames intèrnes

* Fòs.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Ponç de Fòs

**Ponç de Fòs** (mòrt vèrs 1025) es un senhor de Fòs e d'Ieras de la fin dau sègle X e de la premiera partida dau sègle XI. Participèt a la guèrra dau còmte Guilhèm I e recebèt sei doas senhoriás en cambi de sei servicis. Aquò menèt a la fondacion de l'Ostau de Fòs que tenguèt un ròtle important dins l'istòria de Provença entre lei sègles XI e XII.

## Liames intèrnes

* Fòs.
* Ieras.
* Ostau de Fòs.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Indici d'explosivitat volcanica

L’**indici d'explosivitat volcanica** (ò **indici VEI** per l'anglés *Volcanic Explosivity Index*) es un metòde d'estimacion destinat a establir una mesura relativa de la fòrça explosiva d'una erupcion volcanica. Permet tanben d'identificar lei volcans pus perilhós.

Desvolopat per de scientifics estatsunidencs en 1982, es basat sus divèrsei paramètres coma lei quantitats d'emissions volcanicas ò l'autor dau plumacho eruptiu.  Es una escala dubèrta mai a l'ora d'ara, lei valors definidas varian unicament entre 0 e 8. 

## Liames intèrnes

* Volcan.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Sègle XV abC

../.. |
sègle XVII abC | 
sègle XVI abC |
**[[sègle XV abC]]** | 
sègle XIV abC |
sègle XIII abC | 
../..


## Istòria

**v. 1504-1492** : rèine de Tuthmosis I que veguèt un renfòrçament important de la poissança egipciana. D'efiech, capitèt de menar plusors expedicions militaras victoriosas vèrs lo nòrd-èst e vèrs lo sud tot en desvolopant l'economia intèrna gràcias a un important programa de construccion.


**v. 1492/1491 - 1479** : en Egipte, periòde supausat dau rèine dau faraon Tuthmosis II. Contuniant l'òbra de son paire, someteguèt Nubia e menèt plusors campanhas en direccion de Mesopotamia. Coma son paire, foguèt egalament a l'origina de la bastida de plusors monuments importants.

**v. 1479-1458** : regéncia de la rèina Hatshepsut. Capitèt pauc a pauc d'usurpar lo títol reiau. Son rèine foguèt pacific en despiech de la repression d'una revòuta en Nubia. Establiguèt de relacions comercialas amb lei pòbles de Sinai, de Palestina-Siria e de Fenicia.

**16 d'abriu de 1457** : batalha de Megiddo entre Egipte e una coalicion gropant Mitanni e seis aliats sirias. S'acabèt per una importanta victòria dau faraon Tuthmosis III que mantenguèt l'influéncia egipciana dins la region. Après aqueu succès, plusors poissanças mediterranèas ò mesopotamianas (Chipre, Assiria, Babilònia...) mandèron de tributs a Tuthmosis III dins lo corrent deis annadas seguentas e reconoguèron sa primautat.


## Decès

* Puzur-Ashur III, rèi assirian.
* Tuthmosis I, faraon d'Egipte.
* Tuthmosis II, faraon d'Egipte.
* Tuthmosis III, faraon d'Egipte.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Shaanxi

**Shaanxi** (en chinés: 陕西省, *Shǎnxī Shěng*) es una Província de la Republica Populara de China.
Mont Kaplan

Lo **Mont Kaplan** ( m) es una montanha situada en Antartida dins lei Monts Transantartics a proximitat de la barriera de Ross. Foguèt descubèrt lo 28 de novembre de 1929 per l'amirau Richard Byrd (1888-1957).

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Canton de Monthòrt

Lo **canton de Monthòrt** qu'ei ua anciana division administrativa de Shalòssa, situada dens l'arrondiment de Dacs, lo departament de las Lanas e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. Atau com tot lo canton d'Amor e tot lo canton de Mugron, las 21 comunas deu canton que son despuish 2015 dens lo canton deu Costalat de Shalòssa (burèu centralizator Monthòrt). Qu'èran tanben de la Comunautat de comunas de Monthòrt, adara fusionada dab la Comunautat de comunas deu Canton de Mugron, dens la Comunautat de comunas de Tèrras de Shalòssa, creada lo 1èr de gèr 2017. La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens sa varianta occidentau (mès pas nega).

## Composicion

## Istòria
Lo canton que's creè pendant la Revolucion .
## Nòtas
Rishikesh

**Rishikesh** es una vila de l'estat d'Uttarakhand en Índia.

## Etimologia
Hṛṣīkeśa (हृषीकेश), en sanscrit, es un nom donat al dieu Vishnó, compausat de hṛṣīka *sens* e īśa *senhor*, es a dire *lo senhor dels senses*.

## Administracion
Rishikesh es situada dins lo districte de Dehradun.

## Geografia
La vila se tròba a 25 km al nòrd d'Haridwar, al pè d'Imalaia e es traversada per lo Ganges. Lo long del fluvi, se tròban fòrça temples indós.

## Clima

 
## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 70 499 abitants, e l'aglomeracion, sonada la metropòli, comptava 102 469 abitants.

## Referéncias

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/metropolitan/30-rishikesh.html Rishikesh: Census 2011-2020 data]*
Rudrapur (Uttarakhand)

**Rudrapur** es una vila de l'estat d'Uttarakhand en Índia.

## Administracion
Rudrapur es lo capluòc del districte d'Udham Singh Nagar.

## Demografia
Al recensament de 2011, la populacion de la vila èra de 140 857 abitants, e l'aglomeracion, sonada la metropòli, comptava 154 554 abitants.

## Fonts
*  *[https://www.census2011.co.in/census/city/26-rudrapur.html Rudrapur: Census 2011-2020 data]*