Infantariá

L’**infantariá** es l'ensemble deis unitats militaras cargadas de combatre a pè e, dins lei fòrças armadas modèrnas de combatre dins de mitans d'accès malaisat (vilas, montanhas...). Apareguda durant l'Antiquitat, formèt una partida importanta de la màger part deis armadas fins a la mecanizacion dau prat batalhier au sègle XX.

## Istòria

Atestada tre l'Antiquitat Auta, l'infantariá es benlèu la compausanta pus anciana dei fòrças militaras modèrnas. Durant aqueu periòde, se destrièt l'infantariá pesuca e l'infantariá leugiera. La premiera èra equipada d'una armadura complèta que li permetiá de menar de missions de combat de mesclada (assaut, defensa fixa...). Per aquò, èra organizada en formacion, generalament compacta, afin d'aplicar una pression fisica còntra la formacion advèrsa. D'exemples famós d'aqueu tipe d'infantariá son lei falanjas grègas e lei legions romanas. L'infantariá leugiera dispausava d'armaments autorizant un desplaçament rapid. Sa mission principala èra lo secutament e la perseguida de l'enemic. De còps, èra cargada de menar lo combat dins d'environaments malaisats coma lei peltastas atenencs que ganhèron la batalha d'Esfacteria (-426) còntra una tropa d'oplitas espartencs.

La fin de l'Antiquitat foguèt acompanhada per un declin parciau de l'infantariá dins mai d'una region au profiech de la cavalariá. Pasmens, aquela evolucion demorèt variabla. Se la màger part deis empèris pus poderós dau periòde foguèron obligats de desvolopar una cavalariá (Empèri Bizantin, China...), gardèron de contingents importants de fantassins per defendre lei ponchs fortificats e mai participar ai campanhas. De mai, dins de regions, coma Euròpa, onte la cavalariá èra considerada coma l'elèit militar, l'infantariá èra encara capabla d'opausar una resisténcia significativa en utilizant corrèctament lo terrenh. Au nivèu de l'organizacion, la diferéncia entre infantariá pesuca e leugiera contunièt d'existir mai lo nivèu de formacion generala demeniguèt dins la màger part deis armadas.


Agrianian3.jpg|Representacion modèrna d'un peltasta grèc (infantariá leugiera antica)
Terracotta Army Pit 1 - 10.jpg|Representacion de fantassins chinés dau sègle III avC (infantariá pesuca antica)
Roman legionaire in lorica segmentata.jpg|Reconstitucion modèrna d'un legionari roman (infantariá pesuca antica)


L'aparicion deis armas de fuòc entraïnèt una evolucion novèla. D'efiech, l'artilhariá e lei fusius limitèron lei movements dei cavaliers sus lo prat batalhier. Au sègle XV, lei formacions de fantassins retrobèron donc lo ròtle principau dins lo combat. De formacions novèlas coma lei tercios espanhòus permetèron de combinar la poissança deis armas de fuòc dau periòde, encara primitivas, amb la proteccion ofèrta per de fantassins equipats de lanças o d'alabardas. Aquelei formacions remplacèron l'infantariá pesuca antica. Foguèron sostengudas per de formacions novèlas d'infantariá leugiera (tiralhaires, caçaires...) totjorn cargada de secutar lei formacions enemigas. Au nivèu organizacionau, apareguèron leis unitats militaras modèrnas coma lo regiment.

Durant lo sègle XIX, l'industrializacion e de progrès tecnicas coma l'invencion de la cartocha, de la pouvera sensa fumada e de l'automatisme permetèron d'aumentar fòrça la poissança de fuòc de l'infantariá. A partir de 1850, de conflictes coma la Guèrra de Crimèa, la Guèrra d'Itàlia de 1859 o la Guèrra de Secession entraïnèron la fin dei formacions compactas eiretadas de l'Antiquitat. D'efiech, d'ara endavant, una unitat de soudats equipats de fusius aviá una cadéncia de tirs sufisenta per enebir un passatge a una unitat advèrsa. Pasmens, aquelei formacions de fantassins èran pauc mobilas, çò que foguèt una causa de l'encalament generau de la Premiera Guèrra Mondiala.


Rocroi, el último tercio, por Augusto Ferrer-Dalmau.jpg|Tercio espanhòu (infantariá pesuca dau sègle XVII)
Infanterie légère.jpg|Tiralhaire (infantariá leugiera dau sègle XIX)
Cpe french bayonet 01.jpg|Infantariá francesa de la Premiera Guèrra Mondiala


L'aparicion dau carri de combat cambièt la situacion car permetèt a la cavalariá, desenant blindada, de tornar trobar un ròtle major sus lo prat batalhier. Dins aquò, lei carris apareguèron lèu vulnerables a d'armaments especializats aisats d'escondre o de camoflar. Per utilizar au mielhs sei sistèmas combatents, leis armadas modèrnas foguèron donc obligadas de coordenar leis accions de sei blindats, de son artilhariá e de son infantariá. Lo procès comencèt dins leis ans 1930 e s'acabèt dins leis ans 1960-1970. Foguèt marcat per l'aparicion de l'infantariá motorizada que se desplaça en camion e combat a pè puei per aquela de l'infantariá mecanizada que combat a pè o a partir de veïculs especializats dichs veïculs de combat d'infantariá.

En causa d'aqueu besonh de veïculs, l'infantariá foguèt pauc a pauc reducha. D'efiech, lei massas de fantassins dau començament dau sègle XX son plus capablas de resistir ais atacas d'una fòrça mobila equipada de canons o de missils susceptibles d'atacar un objectiu situat a plusors quilomètres. Òr, lo còst dei veïculs d'infantariá es important e una unitat dotada d'aqueleis equipaments pòu cubrir una zòna fòrça importanta. En consequéncia, leis efectius de fantassins son uei fòrça febles e son subretot entraïnats au combat dins de mitans onte leis autrei tipes d'unitats son en dificultat coma lei vilas, lo combat aeroportat o lei montanhas.


Djiboutian army soldiers on a truck.jpg|Grop de fantassins transportat dins un camion (infantariá motorizada dau sègle XX)
Syrian team with Milan.jpg|Grop de fantassins amb una arma anticarri (fin dau sègle XX)
VCBI-openphotonet PICT6027.JPG|Veïcul de combat d'infantariá VBCI (infantariá mecanizada dau sègle XXI)
FELIN-openphotonet PICT6032.jpg|Fantassins modèrnes dins un veïcul de combat d'infantariá (infantariá mecanizada dau sègle XXI)
Predator and Hellfire.jpg|Tir d'un missil per un dròne de combat (sègle XXI)


## Mejans modèrnes de l'infantariá

### Infantariá motorizada

L'infantariá motorizada designa leis unitats d'infantariá que son transportadas per camions o per d'autrei veïculs automotors. Dispausa pas de blindatges o de proteccion significativas franc dei sistèmas de proteccion portats per lei fantassins elei meteissei. La motorizacion de l'infantariá permet d'aumentar sa mobilitat e donc sei capacitats. De mai, aquò pòu èsser completat per l'integracion de pèças d'artilhariá tractadas per lei camions. Pasmens, lei camions ofrisson ges d'avantatge tactic sus lo prat batalhier car son fòrça vulnerables ai tirs de l'enemic. La motorizacion de l'infantariá es donc sovent considerada coma la premiera etapa avans sa mecanizacion. Uei, per aquela rason, l'infantariá motorizada es utilizada per leis armadas pauc modèrnas o per leis unitats de resèrva deis armadas modèrnas. 

### Infantariá mecanizada

L'infantariá mecanizada designa leis unitats d'infantariá que dispausan de veïculs de combat d'infantariá. Aquelei veïculs permèton de transportar un grop de fantassins. Dispausan tanben d'un blindatge capables d'arrestar d'obús leugiers e d'un armament compausat d'un canon de 20 a 75 mm, d'un mortier o de missils anticarri. Aquò li permet donc de demorar sus lo prat batalhier per i sostenir dirèctament lo combat dei fantassins. De mai, dins certanei país, lei divisions equipadas de veïculs de combat d'infantariá dispausan tanben d'un batalhon de carris de combat. Aquò permet de crear d'unitats intermediàrias entre la division blindada e la division d'infantariá pura. Dins leis armadas modèrnas, l'infantariá mecanizada forma desenant la màger part de l'infantariá car sa poissança de fuòc, sa mobilitat e sa resisténcia permèton de l'utilizar dins mai d'una situacion. Pasmens, en causa dau pes de sei veïculs, es pas totjorn adaptada a totei lei terrens.

### Drònes

Apreguts dins lo corrent deis ans 2000, lei drònes militars modèrnes son d'aeronaus sensa equipatge que son pilotats d'un biais automatic o telecomandats. Permèton d'assegurar de missions variadas coma l'observacion dau prat batalhier, la reconoissença, l'ataca d'objectius o l'avitalhament d'unitats avançadas. De drònes de caça destinats a destrurre lei drònes enemics son tanben en cors de desvolopament. Aqueleis aparelhs son venguts omnipresents dempuei lo començament deis ans 2020 en causa d'un còst feble que permet una produccion en massa aisada. Uei, cada unitat implicada dins lo combat terrèstre es dotat de drònes, comprés lei fantassins. Aquò transformèt lo biais de combatre de l'infantariá car la menaça aeriana es venguda constanta sus lei prats batalhiers modèrnes.

### Infantariá montadada

Venguda fòrça rara dempuei la Segonda Guèrra Mondiala, l'infantariá montadada designa leis unitats de fantassins qu'utilizan de cavaus per se desplaçar. Lo concèpte es relativament similar a l'infantariá motorizada. Es sovent mens eficaç car lei camions ofrisson de performàncias ben superiors ai cavaus. Pasmens, dins certanei cas, l'infantariá montada es totjorn utilizada, generalament dins de regions pauc desvolopadas amb de rotas e d'infrastructuras raras e pauc entretengudas que permèton pas d'avitalhar aisament de veïculs de motor. Per exemple, foguèt lo cas en Afganistan en 2001.

### Infantariá ciclista

Coma l'infantariá montadada, l'infantariá ciclista es venguda una causa rara dins leis armadas modèrnas. Pasmens, entre 1900 e 1975, foguèt utilizada per fòrça país car permet de desplaçar rapidament una unitat sus una distància de 30 a 120 km/j. Uei, l'infantariá ciclista es encara presenta dins de regions d'accès malaisat. Per exemple, Soïssa gardèt una unitat ciclista de  òmes fins a 2003. Lei fòrças especialas utilizan tanben de bicicletas per se desplaçar rapidament dins lei regions isoladas. Enfin, aqueu tipe d'infantariá pòu aparéisser mai o mens espontanèament durant de combats urbans.

## Liames intèrnes

* Artilhariá.
* Aviacion.
* Cavalariá.
* Marina militara.
* Tropa aeroportada.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias