open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
La Fòs

**La Fòs** (*Lafox* en francés) es una comuna agenesa, situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [la'fɔs]. Las fòrmas ancianas son : *par. de Sancto Christophoro*, en latin, en 1271, *baroniam de Laffoz* en 1292, *villis seu locis vocatis de Laffotz, de Thoars* en 1293, *castri de la Fos* en 1343, *a la Foth* al sègle XIV, *eccl. Sancti Christophori de la Fox* en 1516, *p. Sancti Christophori* en 1520.

Segon Dauzat, l'etime seriá benlèu coma lo de Fòs Amfós, del latin **foce*, varianta de *fauces*, « gòrja, frau », donc « bauç ». 
Segon Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, cal legir *Foch*; *fòs* seriá lo  participi passat masculin o femenin de *fòire*; *la tèrra fòs*, la tèrra cultivada. 
Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, la proposicion de Dauzat es a refusar, estant que la fòrma **foce* es dobtosa; n'es atal per la de Negre, puèi que *fòs* sembla masculin e que i a dins certanas fòrmas ancianas un *t* davant la siulanta. Un idronime *Faux*, del latin *falsus* es atestat dins los parlars d'oïl, mes absenta en occitan, dins lo sens de « derivacion » o « braç mòrt d'una aiga que tòrna s'alimentar pendent las cregudas ». Autra solucion malsegura : lo mot *fos*, « font », citat p. 408 dins lo diccionari d'Alibèrt; vendriá del latin classic *faux*, *faucis*, seriá près del castelhan *hoz*; lo sens d'origina seriá « avenc, iga, gorg »; ni aquel sens ancian ni lo sens pus recent pòdon èsser motivats per la geografia de la comuna. L'origina pus versemblabla sembla d'èsser lo latin tardiu *focis*, sinonime de *ostium fluvi aut cujusvit rivi* dins lo glossari de Du Cange, « junhent », lo de Seuna damb Garòna, justament a La Fòs.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna
* Francés de Corteta de Pradas

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Garriga (Miramont)

**La Garriga** (*Lagarrigue* en francés), autres còps **Miramont de Gulhon** es ua comuna occitana d'Agenés, lingüisticament gascona, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Lo sens de *garriga* es « lòc rocassut ont creish *Quercus coccifera* » (varietat de casse :  avaus, garrolha, agarrus, garric)  o (puslèu ací) lana que i creishon pas que matas, boishons e bartàs, segon Ernèst Negre.

Lo nom ancian de la comuna, *Miramont-d'Aiguillon* (en francés) s'explica coma los autres *Miramont*, un sintagme de l'epòca feudala. Lo vèrbe *mirar* es a l'indicatiu e non pas a l'imperatiu. Situat sus un puèg (« mont »), lo castèth o lo vilatge es un punt d'observacion, capable de gaitar de luènh los enemics quan arriban. *Aiguillon*, Gulhon en occitan, es la vila vesina (mès la comuna èra deu canton deu Pòrt Senta Maria de 1801 a 2015).

## Istòria
Per ordonança deu 18 d'abriu de 1842, Miramont de Gulhon estoc renomat La Garriga.. Miramont e la Garriga son lòcs diferents e lo càmbiament de nom s'explica per un càmbiament de caplòc. Miramont e La Garriga son las duas seccions cadastraus de la comuna.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
L'Agruèra

**L'Agruèra** (*Lagruère* en francés) es una comuna agenesa de Gasconha situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Grueria (parrochia de ~)*, au sègle XIII, *Gruera (parrochia Sancti Anhiani de la ~)*, au sègle XIII, *Grueria (de ~)*, en 1289, *Grueria (in locis nostris de ~)*, en 1291, *Gruerie (bastide ~)*, en 1293, *Grueira (locus rupparii seu locus de ~)*, en 1309, *Laginera (capella de ~)*, en 1326, *Lagruera*, *Grueira*, en 1305. La prononciacion es [lagry'ɛrə] . Dauzat explica lo nom per lo latin *grus*, « grua », demb lo sufixe [eretèr de] *-etum*. Lo sens seré de « lòc frequentat per las gruas ».  Mès lo sufixe *-etum* dona *-et*, pas *-èra*, çò que constata Bénédicte Boyrie-Fénié. Negre, citat per B. Boyrie-Fénié, part deu mot *gruère* deu diccionari Palai, « granalha, grans menuts, tròçs fins », çò que designaré un terrenh gravelós, gravierut. Mès B. Boyrie-Fénié explica qu'aqueth tèrme es pas utilizat per parlar d'un sòu. *Agruèra* seré puslèu un derivat d**agreu'' (deu latin ''acrifolium'', mot gascon e provençau, lengadocian ''grifol'', ''grefol'', auvernhàs ''grifòl'', lemosin ''agrafuelh'', e autas varietats), demb lo sufixe latin ''-aria'' > ''-èra'', ''-èira''. Lo nom ven donc de ''l'agreuèra'' > ''l'agruèra'', e lo sens seré d'un lòc ont i avèva d'agreu . Las fòrmas ''Grueira'' o benlèu las latinizacions ''Grueria'' representan lo nom demb la varianta majoritària ''-èira'' deu sufixe ''-aria'' au nòrd-oèst deu gascon. 
* **La Marca*' (anciana parròpia situada a l'èst de la comuna) deu s'explicar com [[La Marca (Gironda)|son omonime medoquin]], per un mot germanic, **marka'', « frontèira » , demb una motivacion concreta que seré mauagit de precisar : es pas un limit de pòble antic, benlèu entre duas senhorias.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton deu Mas d'Agenés; es adara deu canton de las Seuvas/Ahorèsts /deus Bòscs de Gasconha.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lanas (Òlt e Garona)

**Lanas** (*Lannes* en francés) qu'es una comuna gascona d'Agenés, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es ['lanəs]. las fòrmas ancianas son : *terra vocata de Lalana, parrochia de Fousarias*, en latin, en 1259, *capella de Lana, de Cazalibus, capella de Forsarias* en latin, au sègle XIII.

Segon Dauzat, lo mot *lana*, mot d'origina gallica, a lo sens d'un vaste espaci inculte. Negre, Astor, citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, explican lo nom per lo plurau deu gascon *lana*, « lana, bosiga ». 

Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, l'ancian nom de la parròpia èra *Lannes-Vieilles*, enqüèra coneishut, mes pas utilizat practicament. B. Boyrie-Fénié garda pas aqueth nom dens la fòrma escrita.

## Istòria
La comuna de Lanas qu'annexè Casaus en 1859 e Vilanava de Mesin en 1972.

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Parada (Òlt e Garona)

**La Parada** (*Laparade*  en francés) es una comuna agenesa situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

Las vistas sus la ribièra d'Òut
### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [lapa'raðɔ]. Las fòrmas ancianas son *Castelseignour* (l'ancian nom segon lo canonge Durengues), *ecclesia de Laparada*, cap a 1300, *bastida Castri Senhorii*, en 1316, *capella de Laparada*, en 1326, *p. d'Espiens et de Parata*, en 1520, *N.D. de Touraille ou de Laparade*, en 1682 .

Segon Dauzat e Rostaing, lo nom ven del resultat del latin *parata*, « emparada, aparada, parada, protegida » e se referís a de muralhas, una encinta . Bénédicte Boyrie-Fénié accèpta l'explicacion de Dauzat e Rostaing mès ne modifica la motivacion : seriá l'emparament d'un senhor (aicí Anfós de Peitieus) o de la Glèisa [mès *La Parada* es pas lo nom de l'epòca del fondator). Lo primièr nom, de l'epòca de la fondacion per Anfós de Peitieus, senhala un castèl . Castèlsenhor aviá probablament pas talament lo sens de « castèl del senhor » (lo comte), mès puslèu de « castèl que senhoreja », que comanda als autres luècs fortificats a l'entorn, pr'amor de l'autoritat superiora d'Anfós de Peitieus, frair del rèi e comte de Tolosa. Es en tot cas dins aquela intencion que lo comte novèl fondèt la bastida en 1265.

## Istòria
* La Parada èra de l'ancian canton de Clairac d'aquí a 1801; passèt al canton de Castèlmauron d'Òut en 1801 .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Castèlmauron d'Òut; es adara del canton de Tonens.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km²
## Luècs e monuments

Halle_de_Laparade.jpg|Lo mercat cobèrt.
Laparade - Halle -3.JPG|La carpenta del mercat cobèrt.
Laparade - Église -1.JPG|La glèisa de Nòstra Dòna.
JardinPublicLaparade.jpg|Jardin public.
Laparade - Puits -1.JPG|Un potz.


## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Pluma

**La Pluma** (*Laplume* en francés) es ua comuna gascona d'Agenés, capitala istorica deu Brulhés, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
La prononciacion es [la'plymɔ]. Las fòrmas ancianas son : *Le Plume* en 1242-1255, *Bertrando de Pluma ejus capellano et ecclesia de Pluma*, en latin, en 1308, *ecclesia et capella de Pluma*, en latin, en 1308, *castri de la Ploma*, en latin, cap a 1350, *La Plume* (mapa deu sègle XVII. 
Segon Dauzat, lo nom vendré de « l'ancian provençau » *pluma*; lo sens toponimic es escur. 
Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, explica lo nom, shens certitud, per lo gascon *paloma*, per designar un lòc on las caçavan, damb l'atraccion deu gascon *pluma*, a prepaus d'animaus de pluma ! 
Bénédicte Boyrie-Fénié constata que las proposicions precedentas mancan d'acceptabilitat toponimica. Pr'amor deu site, ua pena calcària, lo gascon **aplom*, deu latin *ad plumbum* e l'atraccion de la varianta *ploma* (1350), de *pluma*, poiré benlèu explicar lo nom. La motivacion seré un lòc fortificat « en aplom » de la vilòta. La sillaba iniciala es benlèu pas un article.
### Casaus
Es l'anciana parròpia. *Casaus* es lo resultat deu latin *cas-ale*, « bòrda, meitaderia » (derivat de *casa*).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Église_Saint-Barthélemy_de_Laplume.jpg|La glèisa de Sent Bortomiu.
Village de Laplume.jpg|Vista de La Pluma.
Laplume_(47)_Église_Saint-Pierre-de-Cazeaux_06.JPG|Roinas de Sent Pèr de Casaus, a un km deu borg.
Laplume_(47)_Église_Saint-Pierre-de-Cazeaux_08.JPG|L'interior de Sent Pèr.
Laplume_(47)_Église_Saint-Pierre-de-Cazeaux_03.JPG|Lo portau de Sent Pèr.
Laplume_(47)_Église_Saint-Pierre-de-Cazeaux_05.JPG|Los modilhons e la crotz dobla deu reiaume de Navarra, a la glèisa de Sent Pèr de Casaus.
Laplume_(47)_Église_Saint-Pierre-de-Cazeaux_10.JPG|Colomna damb lo capitèu, a Sent Pèr.


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Sèrra (Òlt e Garona)

**La Sèrra** (*Lasserre* en francés) es una comuna gascona d'Agenés situada administrativament dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [la 'sɛrrɔ]. Las fòrmas ancianas son : *alandus nomine Serra*, en latin, en 1076, *decima Sancti Laurentii de La Serra* au sègle XIII, *Calignac* en 1286, *decima de La Serra prope Montem Crapelli*, en latin, au sègle XIII.

Segon Dauzat, lo nom ven deu prelatin *serra*, « montanha alongada ». 

Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, explica lo gascon *sèrre* (s'ageish de *sèrra*), femenin, com « hautor, tuc, mont non rocós ». Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, distingueish lo masculin *sèrre*, derivat de l'arrasic preindoeuropèa *ser-*, e lo femenin *sèrra*, inspirat de *sèrra*, « arresèga », deu latin *serrare*, que representa pas necessàriament tucs « dentats ».

Bénédicte Boyrie-Fénié precisa que la sèrra es un relèu alongat « caracteristic d'aqueth sector de la vath de Garòna ». Los geografes an adoptat lo mot com tèrme generic, per exemple per las Sèrras d'Agenés. Lo mot *sèrra* es pas totjorn utilizat au sens de « relèu alongat » en Gasconha. La Sèrra es pas clarament sus ua tuca alongada, mes n'i a ua plan caracterizada au nòrd-èst.

Dens aquera encontrada au sud de Nerac, tanlèu la fin deu sègle XI, *r-* iniciala hòrta es prononciada [R] com en francés, au lòc que *r* intervocalica garda sa prononciacion « rotlada », atau com en provençau e en portugués. La prononciacion [rr] es recomandada.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Launhac

**Launhac** (*Laugnac* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Launhac
La prononciacion es [law'ɲat]. Las fòrmas ancianas son : *eccl. de Launiaco*, en latin, en 1049, *priorat. eccl. de Launacho*, en latin, en 1338, *ecclesia Sancti Vincencii de Launhaco*, en latin, en 1504, *prior de Lavinhaco, rector ejusdem*, en latin, en 1520 (Lista de Valeri).

Dauzat explica *Launhac* per lo nom latin d'òme *Launius*, damb lo sufixe *-acum*, latinizacion del sufixe gallic *-ācon*.

Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, explica *Launhac* per lo nom « romanic » d'òme *Lavinius*, damb lo sufixe *-acum*.

Bénédicte Boyrie-Fénié accèpta l'ipotèsi de Negre (sense dire perqué refusa la de Dauzat) e donc lo cognomen **Lavinius* damb lo sufixe *-acu-*. L'evolution seriá **Laviniacu-* > **Lavinyac* (palatalizacion de [n+j] > **Lav(i)nhac* (amudiment de la vocala pretonica) > *Launhac* (vocalizacion de *v* implosiu). Lo nom gallic d'òme *Launos*, latinizat en *Launus*, es atestat; es una fòrma redusida de *Lavenus* o de **Lagunus*.

### Quiçac
Segon Dauzat e Rostaing, lo resultat del nom latin d'òme *Quintius* damb lo sufixe *-acum* es generalament *Quinçac*, mès pòt tanben èsser *Quiçac*, coma a Quiçac (Gard), latinizat en *Quintiacum* en 1274.
 
## Istòria
En 1839 annexèt la comuna vesina de Quiçac, situada a l'oèst de Launhac.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

### Demografia Quiçac

* Lo n° INSEE es estat cambiat per rasons practicas.

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lavardac

**Lavardac** o *Lauardac* (*Lavardac *en francés) es ua comuna agenesa situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *prioratus Sancti Caprasii de Lavardac*, en 1197, *castrum de Lavardaco*, en 1271, *de Lavarzaco*, en 1279, *parrochia de Sancto Caprasio de Lavardaco*, en 1286, *universitatem de Levardaco*, en 1293, *Laverdaco*, en 1305, *Lavardat*, en 1326, *castrum e castellania de Laverdack*, en 1345, *villa de Lavardaco*, en 1347, *villa de Laverdaka*, en 1347, *de loco Laverdaco*, en 1359. La prononciacion es [lawar'dat] . Las tendéncias a la dissimilacion deus sègles XIII e XIV, normalas dens un mot que contén 3 *a* successius, an pas prosperat. Las finalas en *-ac* se pronóncian [-at] (o [-a]) dens ua bona partida de l'Agenés; los parlars gascons a l'oèst de Lavardac mantenen [-ak] . La grafia **Lauardac**, confòrma a la fonologia de la màger part deu gascon, es pas oficiala maluradament. 

Dauzat explica *Lavardac* per un nom gallés d'òme *Lavaratus* o sa varianta **Lavaritus*, damb lo sufixe *-acum* . Dauzat inventa un **Lavaritus* perqué un *a* non s'amudís tant aisidament com un *e* (**Lauaritacu* > **Lauaredago* > **Lauardago*) dens ua quita sillaba pretonica; mès com n'i avè quate, la tombada d'un just avant l'accent tonic, posicion febla, a pas arren d'extraordinari. Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, supausa *Lepardus* e *-acum*. B. Boyrie-Fénié hè remarcar a bon dret que lo resultat seré estat **Lebardac* per sonorizacion regulara de *-p-* intervocalic [probable que Negre non coneishè la prononciacion]. Mès refusa tanben *Lavaratus* qu'es absent deu GPN (*Gaulish Personal Names. A study of some Continental Celtic Formations*, de David Ellis Evans, Oxford, 1967). *Lavardac* es donc un nom de proprietat galloromana e non li pòt donar un mèste . Benlèu que lo GPN es pas complet, perqué Dauzat (e Dottin ?) coneishè *Lavaratus* e Xavier Delamarre cita lo medish nom, que descriu com atestat e escriu damb la finala celtica d'origina, quaranta-cinc après Ellis Evans : *Lauaratos*. *Lauardac* deriva donc, segon totas las aparéncias, de *Lauaratācon* .
 
## Istòria
En 1841 s’annèxa Estuçan.

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Vèrnha (Agenés)

**La Vèrnha** (*Lavergne* en francés) es una comuna agenesa, situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
* L'ostal de comuna e l'escòla son a mièg camin entre las doás entitats, La Vèrnha e La Mota d'Alas, sus la RD 227.
### Perimètre del territòri

## Toponimia
* **La Vèrnha**. La prononciacion es [la'bɛrɲɔ]. Las fòrmas ancianas son *ecclesia Sancti Maxentii de Vernia*, en latin, cap a 1300, *parrochia de Sancto Maichencs de Lavernha*, cap a 1300, *capella de Vernia*, en latin, en 1326, *parrochia Sancti Maxencii de Vernhia*, sense data, *de Vernhia*, en 1520. Lo nom ven del bas latin *vernea*, del gallés *uernā*, « vèrnhe, vèrn », emb un sufixe *-ea*, çò que dona lo sens de « verneda, vernheda, vernet » ; mas i a una autra explicacion, exclusivament gallesa, *uerniā*, totjorn basada sus *uernā*, qu'a lo meteis sens de « verneda » .
* Per **La Mota d'Alas**, veire a l'article. 

## Istòria
* La comuna compren doás ancianas parròquias, La Vèrnha e La Mota d'Alas .
* Lo siti Cassini precisa que La Vèrnha annexèt Sent Laurenç abans 1806 , mès aquel vilatge e anciana parròquia es dins Bergonhagas.

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Lausun; es adara del canton de la Val de Dròt.

## Demografia

* En 1793, la municipalitat èra *Lauzun, Bourgougnague, Lavergne, Montignac, Saint Colomb, Saint Laurent, Saint Nazaire et Segalas*, donc Lausun, Bergonhagas, La Vèrnha, Montinhac, Sent Colomb, Sent Laurenç (comuna de Bergonhagas), Sent Nazari e Sigalars.
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lairac

**Lairac** (*Layrac* en francés) es ua comuna gascona d'Agenés, en Brulhés, situada administrativament dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
Lairac se tròba en Brulhés au nòrd de Gasconha, e a 10 quilomètres au sud d'Agen, suber l'aish Agen-Aush. Es una de las 31 comunas de l'Aglomeracion d'Agen.

### Comunas vesinas

## Toponimia
La prononciacion es [lɛj'rak] o [læjˈrat]. Las fòrmas ancianas son : *ecclesia Alairacum*, en latin, en 1062, *villa Alairicus*, en latin, en 1064, *ecclesia de Layraco*, en latin, en 1096, *universitad de Layrac* en 1259, *vila de Layrac* en 1273, *Sancta Gemberia de Lariaco*, en latin, en 1305, *capella de Leirac* en 1326, *Layrac* (mapa deu sègle XVII). 
Segon Dauzat, *Lairac* ven deu nom latin d'òme *Larius*, damb lo sufixe *-acum*, latinizacion deu sufixe gallic *-ācon*. Astor, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, causeish tanben *Larius*, au lòc que Negre, tanben citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, es puslèu per *Hilarius*. 
Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, las fòrmas pus recentas son explicadas per ua aferèsi, facilitada peu nombre de *a* dens lo mot. L'autora prepausa tanben *Alarius*, shafre d'un cavalèr auxiliar, *alarius*, mençonat com cognomen, damb lo sufixe *-acum*. Layrac es ua formacion antica.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km²

## Lòcs e monuments

Hôtel_de_ville_Layrac.JPG|L'ostau de comuna.
Eglise_Saint-Martin.JPG|La glèisa Sent Martin.
Clocher_de_l'église_Saint-Martin.JPG|Idem
Layrac_-_Église_Saint-Martin_-_Intérieur_-6.JPG
:Layrac_-_Église_Saint-Martin_-_Intérieur_-7.JPG
Layrac_-_Église_Saint-Martin_-_Intérieur_-1.JPG
Layrac_(France)._Bridge_over_the_river_Gers._Postcard_from_1903.jpg|Lo pont de Gers en 1903.
Lavoir_Layrac.JPG|Lavader.
Place_Royal.JPG|Plaça Reiala.
Église_Sainte-Marie_d'Amans-2.jpg|Glèisa Senta Maria d'Amanç.
Château_de_Goulens_main_building_exterior_view.jpg|Castèth de Golens.


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lo Ledat

**Lo Ledat** (*Lédat* en francés, *Le Lédat* dins l'usatge) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [lule'ðat]. Las fòrmas ancianas son : *ville de Laidato*, en latin, en 1293, *prior de Laydat* en 1326, *capella de Laydat* en 1326, *de Leydato*, en latin, en 1502, *prior de Leydato, rector ejusdem*, en 1520.

Segon Dauzat, *Ledat* ven deu nom gallic d'òme **Letos*, damb lo sufixe *-ate*
.

Astor, citat per B. Boyrie-Fénié, evòca una raiç idronimica preceltica *lett-/let-/led-* de Dauzat

Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, la preséncia de l'article mena a apartar l'ipotèsi de Dauzat. Lo *Ledat* tira son nom de l'aiga *Leda*, afluent d'Òut a Cassanuèlh, e correspond benlèu a un ga sus aquela aiga. Lo vocalisme de las fòrmas medievalas es pas explicat.

Nom de *Leda* : veire a Montanhac de Leda.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas ambe la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lairitz e Montcassin

**Lairitz e Montcassin**  (*Leyritz-Moncassin* en francés) es ua comuna agenesa de Gasconha, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia

* **Lairitz** es atestat au sègle XIII, *Layritz (parrochia Sancti Petri de ~)*. La dificultat es pas l'etime, lo latin *latericiu(m)*, mès son sens quand lo nom se fixè. Lo sens d'origina es « de teula de bastir, en teula de bastir, maçoneria de teula de bastir »  Dauzat li dona lo d'un mot pirenenc, *lairís*, *lairissa*, « expausat au sorelh », que Simin Palai expausa dab un punt d'interrogacion, e qu'a benlèu ua origina auta . Bénédicte Boyrie-Fénié aima mèi la proposicion de Negre, lo sens de « terrenh inculte que sèrv de pastenc comun »  . Per Lairiça, Miquèu Grosclaude, aima mei *latericia*, dab lo sens de « (construccion) en teulas de bastir ».
* **Montcassin**. Las fòrmas ancianas son : *Montis Cassini (in pertinenciis castrorum ~)*, en 1293, *Montcassin (parrochia de ~)*, au sègle XIII, *Montiscasini ecclesia de ~)*, en 1310. *Montcassin* pòrta lo nom de l'abadia benedictina de *Monte Cassino* en Itàlia  .
* **Luçac** (glèisa e anciana parròpia, situada a l'extremitat de la comuna, près de la RD 120). Se lo nom es lo medish que peus autes *Luçac*, ven d'un nom latin d'òme *Lucius*, dab lo sufixe *-acu(m)* , latinizacion deu sufixe gallés *-āco(n)*. Luçac èra donc probablament ua anciana grana propietat antica qu'avèva per mèste *Lucius*. Negre aimava mèi *Luccaeus*, idèa [pas la mèi probabla] que los Féniés tòrnan préner .
* *Notre-Dame-des-Prés* (en francés), glèisa e anciana parròpia, situada au nòrd de la comuna.

## Istòria
* Lairitz e Montcassin èran de la ciutat deus *Nitiobròges* e après de la diocèsi d'Agen, çò que justifica mèi o mens de los plaçar dens l'Agenés. Dempui lo 13 d'agost 1317 e d'aquí a la Revolucion, èran de la diocèsi de Condòm creada per Joan XXII . A quauques km, la diocèsi de Vasats començava a Castèlgelós .
* En 1839, las comunas de Lairitz e de Montcassin fusionèn .

## Administracion

* I a quauques contradiccions dens la lista deus cònsols trobada suu siti *annuaire mairie*
* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Castèlgelós; es adara deu canton de *Les Forêts de Gascogne* (en francés), donc Los Bòscs (las Ahorèsts ? las Seuvas ?) de Gasconha.

## Demografia
### Demografia de Lairitz, pui de Lairitz e Montcassin

* En 1793, la municipalitat èra *Villefranche, Anzex et Leyritz* (en francés), donc Vilafranca deu Cairan, Anzèth e **Lairitz**. 

### Demografia Montcassin
## Demografia

* Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, son las de la comuna entièra de Lairitz e Montcassin.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Longavila

**Longavila** (*Longueville* en francés) es una comuna agenesa situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
La prononciacion es [luŋɣə'βilə]. Las fòrmas ancianas son : *parrochia sancti Saturnini de Longuavilla prope Talhaborc*, en latin, au sègle XIII, *parrochia de Longuavilla qui est inter Pujols et villam Marmanda*, en latin, au sègle XIII, *locus de Longua Vila*, en latin, en 1239, *capella de Longuavilla*, en latin, en 1326, *p. de Longavilla*, en latin, en 1520 (Lista de Valeri), *Longueville*, en francés (mapa deu sègle XVII).

Segon tots los autors, lo nom, format de l'adjectiu femenin *longa* e de *vila*, « vilatge », a lo sens de « borg long, alongat ». Pr'amor de l'òrdre germanic determinant-determinat, lo nom ven probablament d'avant l'epòca carolingiana, au lòc que Talhaborg es de l'estrat dialectau.

## Istòria
Entre 1840 e 1872, la comuna de *[[Sent Pardol deu Brolh|Sent Perdon deu Brulh ?]]* èra dens Longavila.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lobés e Bernac

**Lobés e Bernac** (*Loubès-Bernac* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
* **[[Lobés]]**. Las fòrmas ancianas son *capella de Lubiis*, latinizacion de 1326, *p. Sancti Petri de Lubis*, latinizacion sense data, *p. de Lubiis*, latinizacion de 1520 . Per Dauzat, lo nom ven deu latin *lupus*, « lop », emb lo sufixe *-arium* ; per Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, *Lobés* ven d'un nom « romanic » d'òme *Lupercius* (comprene *Lupercius* o son resultat a una epòca dejà romanica). Bénédicte Boyrie-Fénié refusa aquelas proposicions, pr'amor de la fòrma orala emb *e* barrat ([lu'be], [lu'bejber'na], per *Lobés-Bernac*) e pr'amor de las fòrmas ancianas (abséncia d**r''). Un etime ''luparium'', « luec poblat per deus lops » donariá ''*Lobièr''. L'etime ''Lupercius'' menariá a ''*Lobèrç'' > ''*Lobèç'', emb ''è'' dubèrt. L'argument de la prononciacion compta pas perqué a prepaus de [[Sent Astier (Òlt e Garona)|Sent Astier]], comuna que tòca [[Lobés e Bernac]], Bénédicte Boyrie-Fénié constata que la finala ''-ièr'' se pronóncia emb [e] barrat dins los parlars brageiragués [n'es entau per tot ''-è'' finau deu [[Bordalés]] au [[Brageiragués]]], mès l'abséncia de ''r'' au sègle XIV es un indici que poiriá sufir, d'aitant qu'una fòrma en latin pòt conservar una ''r'' perduda dins la prononciacion. L'interpretacion de Bénédicte Boyrie-Fénié es lo nom d'òme ''Lop'' emb lo sufixe ''-és'', vengut deu latin ''-ensem'', çò que justifica la grafia **Lobés**  La prononciacion [lu'bej] es la d'un locutor naturau nascut a [[Margairon]] .

* **Bernac**. Las fòrmas ancianas son ''p. de Bernaco'', en latin, en 1520, ''p. Sancti Johannis Beati  Veri (?) sive Beate Marie de Bernaco'', au sègle XVII, en latin. La finala ''-ac'' marca que Bernac èra una anciana granda propietat romana, emb un nom de propietari que demanda de las precisions. Bénédicte Boyrie-Fénié recensa l'interpretacion deu nom ''Bernac'' per los toponimistas : ''Brennus'' per [[Albèrt Dauzat|Dauzat]], ''Bernus'' per [[Ernèst Negre|Negre]], ''Vernus'' per [[Miquèu Grosclaude|Grosclaude]]. Causís lo cognomen ''Vernus'', atestat, que la fai escriure ''Vernac'' ; mès dins lo dobte, la grafia pus simpla s'impausa, d'aitant que l'isoglòssa deu betacisme (confusion de ''v'' e de ''b'') es près e qu'a poscut camjar dempuèi lo sègle XVI. Vau mai escriure **Bernac'''.

## Istòria

* En 1826, Bernac e Lobés fusionèron .

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Duràs; es adara deu canton dei Tuquets de Guiana.

## Demografia

* Coma s'explica la populacion de 1800 ?
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km²

## Demografia Bernac

* En 1793, Bernac es probablament dejà recensat emb Lobés
* Las donadas a la drecha deu grafic, plaçadas automaticament, son las de la comuna entièra de Lobés e Bernac

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lograta

**Lograta** (*Lougratte* en francés) es una comuna  agenesa, situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
### Lograta
La prononciacion es [lu'gratɔ]. Las fòrmas ancianas son *de Lopgrata*, en 1293, *Loupgrate*, *Labgrate*, *Labragte*, *Lobgrate*, *Lobgrata*, *Lubgrata*, *Lupgrate*, de 1307 a 1317, *Lupo Graty*, latinizacion (?) de 1307 a 1317, *capella de Lougraco* (maissanta lectura), en 1326, *ecclesia Sancti Stephani de Gratalupo, alias Lupograto*, en latin, en 1508, *Loup Grato*, en 1668. *Lograta* es l'equivalent de Gratalop , tanben en Agenés.

I a principalament doás posicions. La prumièra, enonciada prudentament per Dauzat, explica lo nom per un concret *lop grata* . La proximitat dels bòsques a l'Edat Mejana (cf. la fòrma de 1155 per Castilhonés, *nemus Castellonesium*) auriá poscut (perqué non ?) motivar una tala apellacion, puslèu risolièra e ironica. La segonda posicion explica *Lograta* e *Gratalop* per de raiç pre-indoeuropèas, **gr-att-*, « ròca, gres dur e siliçós », e **lop-*, de valor oronimica (qu'explicariá lo Leberon
Lagupia

**Lagupia**  o *Lagúpia* (*Lagupie* en francés) es una comuna dau Vasadés istoric , situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
Dauzat e Rostaing, seguits de Negre segon Bénédicte Boyrie-Fénié, interprètan lo nom coma un resultat de *Vippia (villa)*, dau nom latin d'òme *Vippius* .

Las fòrmas ancianas relevadas per Bénédicte Boyrie-Fénié son : *Gupia (de ~)* (1087 ?), *Gelagupia (par. de ~)* (1276), *Guppy (La ~)* en 1523. Donc, en se basant sus l'atestacion de 1276, que ni Dauzat ni Negre non devèvan conéisher, dens *Lagupia*, *La-* es pas un article. I a identitat entre lo nom dau riu, basat sus un tèma idronomic preceltic *gela* e un aute, tanben idronomic, **gul-*, present dens un riu bèlga, la *Gulpe* (
Lagupie Église Saint-Jean-Baptiste 02.jpg|La glèisa de Sent Joan Baptista *(junh 2013)*.
Lagupie Église Saint-Jean-Baptiste 01.jpg|La façada de la glèisa.
Lagupie2.JPG|Pont sus la Gupia.
Lagupie_Mairie.jpg|L'ostau de comuna « meria».
Lagupie_Mam.jpg|Lo monument aus mòrts.


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Madalhan

**Madalhan** (*Madaillan* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
Madalhan es un castèl arroïnat. L'ostau de comuna es a Fraishes.

## Toponimia
### Madalhan
La prononciacion es [mada'ʎa] o [mada'ʎaŋ]. Las fòrmas ancianas son : *Amanevus de Madelhano*, en latin, en 1289, *Amanieu de Madailhano, dominus de Campcort*, en  latin, en 1289, *Madalhano*, en latin, en 1294, *Maddillan*, *Madeilhan* en 1307-1317, *Beati Dionisii de Madailhans* au sègle XVII.

Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, *Madalhan* vendriá deu nomen *Metellius* o *Metilius*, plan present en Gàllia. Lo *t* intervocalic se sonoriza regularament. **Metelianu(m* passa a **Medeliano*, puèi a *Madelhan* (dissimilacion), puèi a *Madalhan* per segonda assimilacion vocalica. La segonda prononciacion [mada'ʎaŋ] seriá deguda a l'influéncia francesa.

### Fraishes
La prononciacion es ['fraʃes] o ['frajʃes]. Las fòrmas ancianas son : *Decima de Fraiche* en 1308 ?, *Capella de Fraxhes* en 1326, *P. de Fraissinio*, en latin, en 1520 (Lista de Valeri). Lo nom seriá motivat per un aubre remarquable. L'abséncia de l'article fa supausar una data relativament anciana de fixacion del toponime. Durengues escriu l*'s* finala absenta de la fòrma francesa. La fonetica es en partida gascona.

### Sent Daunís de Bòrdas
Lo nom es atestat en francés en 1779, *S. Denys de Bardes*.

## Istòria
La parròquia Sent Bertomiu de Fraishes aviá a temps passat Sent Daunís de Bòrdas [sentaw'nis] per annèxa, mès avant la revolucion èra parròquia independenta segon Durengues. Sent Daunís es au nòrd-oèst de la comuna.
 
La parròquia Nòstra Dòna de Cardonet (comuna de Sent Alari de Lusinhan) aviá doás annèxas avant 1789, Sent Martin de Dolonhac (nom supausat), en partida dins la comuna, e Sent Pèire de Montreial (nom supausat, comuna de Colairac e Sent Circ).

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².
## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Marçalús

**Marçalús** (*Marcellus* en francés) es ua comuna gascona de Vasadés , situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [marsa'lys]. I a ua fòrma anciana *par. de Marcerust* au sègle XIII.

Segon Dauzat e Rostaing, *Marçalús* ven deu nom latin d'òme *Marcellus* damb lo sufixe *-ucium*.

Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, lo cognomen *Marcellus*, abondosament atestat en Gàllia, es acceptable e la fòrma anciana unica manifèsta l'evolucion regulara *-ll-* > *-r-*, mes lo sol problèma es lo sufixe. Poiré estar lo sufixe gascon *-usc*, equivalent de *-usco*, passat a *-ust*, puish a *-us*, per atraccion deu resultat de *-uceum*, mes l'emplec d'un sufixe pejoratiu damb un nom de persona sembla anormau. Puish que lo sufixe es pas assegurat, vau mèi escríver *-ús* que non pas *-uç* en finala.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Marmont e Paishàs

**Marmont e Paishàs** (*Marmont-Pachas* en francés) es una comuna gascona d'Agenés, en Brulhés, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
L'ostau de comuna es a La Peirèraau cairehorc entre la RD 15 e la RD 282.

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
### Marmont
La prononciacion es [mar'muŋ]. La sola fòrma anciana es *Vitalem de Magno Monte*, en latin, en 1293. 
Segon Dauzat, lo nom es compausat de *-mont* e d'un adjectiu que pòt estar *mal*, « maishant » o *maur*, « negre.
Negre e Astor, citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, explican tanben lo nom per *mal* e *mont*.
Bénédicte Boyrie-Fénié accèpta un **Malmont* passat a *Marmont* per rotacisme. Dona l'exemple d'un toponime (que vòu dire lo contrari) *Marcomba*, « maishanta coma », a l'èst de Sent Antòni de Ficalbà. La fòrma de 1293, *Magno Monte*, es ua latinizacion artificiala, pr'amor *grandis* a generalament remplaçat lo latin classic *magnus*, de sens mei morau, dins las lengas romanicas.
### Paishàs
La prononciacion es [pa'ʃas]. Las fòrmas ancianas son *Paissas* e *Paichas*, segon Durengues, que horneish pas de data. 
Astor, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, horneish lo cas de Paçà, *de Paciano* en 1119, vengut deu nom latin d'òme *Pacius*, damb ua auta evolucion. Bénédicte Boyrie-Fénié explica *Paishàs* per lo nomen latin *Paccius* damb lo sufixe *-anum*. L'evolucion deu sufixe seré *-an* > *-ans* > *-às*. Suu site de Sent Martin de Paishàs, an trobat au sègle XIX sarcofagues que datan benlèu de l'Edat Mejana Hauta e lo vocable de Sent Martin mia tanben a la fin de l'Antiquitat.

## Istòria
Es la fusion de las parròpias de Marmont e Paishàs a la Revolucion, puish ua partida de Daubesa.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Macelhs

**Macelhs** (*Massels* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié fornís doas fòrmas escritas, dont una anciana: *Marseil (parrochia de ~)*, en 1271, *Masseils*, al sègle XVIII (mapa de Cassini). L'autora interprèta lo nom coma *Marcellios (fundos)*, «propietat de Marcellius», ambe assimilacion de *-r-* dins lo grope *-rs-*, fenomèn acostumat en occitan. La prononciacion es [ma'sels] al sud de la comuna, e [ma'sel] al nòrd. La grafia es logicament **Macelhs**. La proximitat de Maçolés, comuna limitròfa, interpretada coma «propietat de Martiolus», poiriá daissar luòc a una autra interpretacion, mes res non permet pas de creire que i a un ligam entre los dos toponimes.

## Istòria
La parròquia Sent Pèir de Macelhs èra l'annèxa de Senta Quitèira *de [[Frespuèg]]* (diferenta de *Nòstra Dama de Frespuèg*) segon Durengues, que compta 90 comuniants en 1789 per l'annèxa e 100 per la matritz. Durengues explica tanben que lo priorat de Macelhs es unit a l'abadiá de Moissac e que lo nom ancian de *Sainte-Quitterie* èra *Trilhes*.

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Pena d'Agenés; es ara del canton del País de Sèrras.

## Demografia

* En 1793, la comuna èra Frespuèg e Macelhs.
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

Massels - Église Saint-Pierre -1.JPG|Sent Pèire de Macelhs
Massels - Église Sainte-Quitterie -1.JPG| Senta Quitèira


## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Maçolés

**Maçolés** (*Massoulès* en francés) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié fornís de fòrmas escritas ancianas : *Massoules (eccl. de ~)*, en 1235, *Massoles (parrochie de ~), de Calvinhaco*, en 1271, *Massones (capella de ~)*, en 1326, *Marsoles (p. de ~)*, en 1520 . 

Segon Dauzat e Rostaing, *Macolés* seriá format de *mas* e del gascon *solèrs* ("soulès" sic), coma per Soliers, en Provença . Lo gascon sembla un pauc luènh. Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, i vei lo plural de l'occitan *masolèr* ("masoulè" sic) « carnsaladièr, tuaire de pòrcs ». Mas l' *s* de Maçolés es sorda. Bénédicte Boyrie-Fénié interprèta lo nom coma lo resultat de *Martiolus*, ambe sufixe *-ense(m)* (cf. Marçolan, ambe un autre sufixe). Se tracta d'un domeni antic. Lo nom deguèt conéisser l'assimilacion de *-r-* dins lo grope *-rs-*, fenomèn acostumat en occitan. La prononciacion es [masu'les] e la grafia **Maçolés** . La proximitat de Macelhs, comuna limitròfa, interpretada coma « propietat de Marcellius », poiriá daissar luòc a una autra interpretacion, mes res non permet pas de creire que i a un ligam entre los dos toponimes.

## Istòria

## Administracion

 

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Pena d'Agenés; es adara del canton del País de Sèrras.

## Demografia

* En 1793, la municipalitat èra *Penne, Alemans, Ladignac, Laval, Magnac, Massoulies, Port de Penne, Saint Leger, Saint Marcel, Saint Martin, Saint Silvestre, Sainte Foy et Trenteils* (en francés)
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas ambe la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Mauvesin (Òlt e Garona)

**Mauvesin** (*Mauvezin-sur-Gupie* en francés) es una comuna deu Vasadés istoric situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Mauvesin es en gascon modèrne *maishant vesin* (mès la traduccion deu latin *vicinium* pòt tanben estar *quartièr* o *vilatge*). Es un deus nombrós noms donats a un castèth per har passar l'enveja de l'atacar aus enemics eventuaus e donar au bastiment o a son senhor una reputacion redobtabla. L'atestacion en latin de 1274 *Malovicino (~Castrum)* ensenha justament que i avèva un castèth, las autras donadas per Dòna Boyrie-Fénié per l'Edat Mejana son *Malbezin* (sègles XIII e XIV), *Malvezin*, *Maubesin* (sègle XIV). Mès s'agís de *vicinium* > *vesinh* ? o de *vicinum* , mèi se la semantica deus dus mots s'es barrejada ?

En francés, l'ajustadís *sur-Gupie* data de 1897 e normalament an pas besonh de n'usar dens la conversacion correnta entre personas deu lòc e a l'entorn. La traduccion en occitan de *sur* dens lo contèxte es puslèu *de* que *sus*.

Lo nom deu riu es Gúpia [gy'pjǝ] o Gupia, lo prumèir es donat en amont. Ordinàriament, es lo nom d'origina. Segon Bénédicte Boyrie-Fénié (article *Lagupie*), l'etime porré estar *Gelagupia* > *Lagupia* puèi *la* pres per l'article . Si l'accentuacion d'origina èra sus *u*, e mèi s'èra sus *i*, farré benlèu supausar un etime en *-uppia* per que lo *p* se conservèsse sense modificacion, enquèra que dens quauques cas *-p-* intervocalica demòra coma *p*. Una possibilitat per lo nom en occitan seré de gardar **Mauvesin** sense ren mèi, segon l'usatge, perqué i a pas de confusion possibla a l'entorn. Ni https://web.archive.org/web/20170511182056/http://www.locongres.org/fr/applications/top-oc/topoc-recherche/, ni https://web.archive.org/web/20120127113049/http://toponimiaoc.webs.com/47utegarona.htm donan pas de solucion.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Masièras e Naressa

**Masièras e Naressa** (Bénédicte Boyrie-Fénié escriu exactament *Masièras-Naressa*), *Mazières-Naresse* en francés, es una comuna perigòrda  situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
### Masièras
Sus la mapa de Joan *Tarde* (prumièra meitat del sègle XVII), lo nom es escrit *Mazieres* .

La prononciacion es [ma'ʒjɛrɔ]. Bénédicte Boyrie-Fénié coneis pas de fòrmas ancianas . Dauzat e Rostaing donan al mot, que ven del latin *maceriae*, lo sens de « roïnas que datan de l'epòca romana » . B. Boyrie-Fénié, que sap que i a pas de vestigi arqueologic dins la comuna, aima mai lo sens donat per Ernèst Negre : « entorn de la bòria, meitadariá, granja » . Per memòria, lo sens donat per lo Gaffiot es de « mur, paret de barradura en pèiras secas ».

### Naressa
Sus la mapa de Joan *Tarde* (prumièra mitat del sègle XVII), lo nom es escrit *Nareßes* .

La prononciacion es [na'reʃɔ]. Bénédicte Boyrie-Fénié coneis pas de fòrmas ancianas e postula un idronime prelatin **Nar-*, associat al sufixe latin *-itia*. **Nar-* poiriá explicar lo mot lengadocian *narsa*, « terren fangós, chauchàs, fangàs » . Lo rapòrt emb lo mot *narsa* (probablament d'origina gallica) e lo sens de « sanha, terren fangós » an una certana probabilitat : Naressa es dins un luèc puslèu planièr, près d'una clòta situada 3 m pus bas. I a tanben un nom gallés d'òme que poiriá correspondre, *Narios* : ** Narissā* ? 

## Istòria
* Masièras e Naressa es una comuna perigòrda e doncas de l'anciana diocèsi de Sarlat abans la Revolucion .
* Las comunas de Masièras e de Naressa fuguèron fusionadas en 1826 .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Vilarial; es adara del canton del Naut Agenés Perigòrd.

## Demografia
### Masièras

* Las donada de la drecha del grafic, plaçadas automaticament, son las de tota la comuna de Masièras e Naressa.
### Naressa

* Las donada de la drecha del grafic, plaçadas automaticament, son las de tota la comuna de Masièras e Naressa.

### Masièras e Naressa

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes
 
## Nòtas
Mesin

**Mesin** (*Mézin* en francés) qu'es una comuna gascona d'Agenés, situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [me'ziŋ]. Las fòrmas ancianas son : *de Medicino*, en latin, en 1279, 1291 e 1293, *Meysin* en 1294, *Medecinum*, *Medicinum*, en latin, en 1307-1317, *Meysin*, *Meyzin* en 1307-1317.

Segon Dauzat e Rostaing, *Mesin* ven deu nom gallic d'òme *Metius*, damb lo sufixe latin *-inus*. Segon Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, ven deu nom « romanic » d'òme *Maecinus*, derivat de *Maecius*. Segon Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, ven deu nom latin d'òme *Metius* o *Matias*.

Bénédicte Boyrie-Fénié accèpta l'ipotèsi de Negre, *Maecinus*, derivat deu nomen *Maecius*. Pr'aquò, se las fòrmas *Medicino* son pas faussas latinizacions, l'etime pòt tanben estar *medicinum* (*fundum*), « la proprietat deu mètge », damb l'evolucion **medicinu* > **medizinu* ([k + i] > [z]), > **medzin-* (tombada de la pretonica) > *meyzin* ([d] > [j]) > *mezin* (amudiment de [j] davant la shiulanta sonòra. Aqueth amudiment demòra problematic, atau com lo de *Neirac* > Nerac.

Comptes consularis de Riscle: *Meysin*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas