Refugiat climatic

Los **refugiats climatices** o **ecologics** o **ecorefugiats** son des personas o de grops que son obligats de se desplaçar - de biais temporari o permanent - a causa de la degradacion de lor mitan local o biogeografic que lo permet pas mai de viure normalament en seguritat e subvenir a lors besonhs primaris. Mai sovent son d'agricultors, o a vegada caçaires culheires, pescador o elevaires.

## Las causas
Las causas màger e "classicas" de lors desplaçaments son la desertificacion, lo desboscament, la salinizacion, l'erosion o d'autres problèmas de toxicitat del sol, de l'aire o de l'aiga.
De causas mai recentes e que segon lo GIEC deurián s'agravar son las consequéncias dirèctas e indirèctas de las modificacions climaticas, amb subretot una pujada de l'ocean que de se far la decennias e sècles a venir (Sus la 21 vilas que, en 2015, comptan mai de 10 milions d'abitants, 16 son littoralas). S'apondan tanben l'avançada dels desèrts, l'assecament dels lacs o quitament de mars tancadas (ex : Mar d'Aral).

## Terminologias
Son los fotografs e jornalistas del Collectiu ARGOS, basat a París, qu'avián començat lors investigacions sus aquel subjècte en 2002, qui semblan aver difusat l'expression « refugiats climatics ».

Mas El Hinnawi per l'ONU ja en 1985 utilisèt l'expression « **''refugiat environamental** (Environmental Refugees)* » al subjècte de las populacions desplaçadas après las secadas subsaharianas e las degradacions de lors territòris. D'autres autors coma Norman Myers, dins los ans 1990 parlan d'<nowiki/>*'exòde environamental**, al subjècte de las consequéncias del cambiament climatic

== Elements de definicion ==
L'Organizacion internacionala de las migracions avança la definicion seguenta<span></span>:
<span class="citation" contenteditable="false">« Se nomena ''migrants environnementals'' las personas o grops de personas qui, subretot per de rasons ligadas a un cambiament environamental subte o progressiu influissent negativament sus lor vida o lors condicions de vida, son constrenchas de quitar lor fogal o lo quitan de lor pròpia initiativa, temporariament o definitivament, e que, d'aquel fach, se desplaçan a l’interior de lor país o ne sortissent. </span><span class="citation" contenteditable="false">»</span>

Segon l'[[ONU]], 20 milions de personas ja deguèron se desplaçar o èsser desplaçadas per de rasons environamentalas (erosion e salinizacion de las tèrras lauradissas, pollucion de las jaças freaticas, eca.).

== Estat dels luòcs e elements estatistics ==
Segon un rapòrt de prospectiva produch par l'organizacion umanitària britanica ''Christian Aid&nbsp;[[:en:Christian Aid|<span class="indicateur-langue" title="Équivalent de l’article « Christian Aid » dans une autre langue">(en)</span>]]'', ja 163 milions de personas deguèron daissar lor fogal a causa de conflictes, catastrofas naturalas e grands projèctes de desvelopament (minas, restancas, periurbanizacion, culturas d'agrocarburants, eca.). E, de 2000 a 2050, serián al mens un miliard de personas que deurián migrar pel mond, que mai de la mitat per s'adaptar al cambiament climatic o ne fugir la consequéncias. 645 milions migrarián per de rasons energeticas, 50 milions a causa de conflictes e prejudicis als drechs de l’Òme (podent èsser exacerbats per la desforestacion, lo manca d'aiga e la pèrda de contunh de tèrras lauradissas). 250 milions de personas migrarián per causa de fenomèns directament induchs pel dereglament climatic (aigadas, secadas, manca d'aiga e d'aliments, malautiás sorgissentas...).

Las [[Organizacion de las Nacions Unidas|Nations unidas]] (ONU) evaluan a 50 milions lo nombre d’abitants que ''poirán'' dever daissar lo demorança per causa del cambiament climatic (avançada del [[desèrt de Gòbi]] en China, que s'espandís de <span class="nowrap" contenteditable="false">10 000&nbsp;km<sup>2</sup></span><span class="nowrap" contenteditable="false"></span> cada an), [[Inondacion]]s al [[Bangladèsh]]  e dins la boca del [[Nil]], negada d’[[Archipèla|archipèlas]] coma las [[Tuvalu|illas Tuvalu]] ont <span>11 600</span> personas son menaçadas per l'auçada del nivèl de la mar, o encara de la populacions inuita e amerindianas d'Alaska (213 comunautas menaçadas pel recul de las glaças e del trach de còsta per causa de fonda del pergelisol e per la pujada cada an mai del nivèl màger de las marèas). L'erosion o la desertificacion dels sols menaça los tèrmes d'Euròpa, coma la [[Turquia]] tocada per <span class="nowrap" contenteditable="false">160 000&nbsp;km<sup>2</sup></span><span class="nowrap" contenteditable="false"></span> de sols cultivables dametjats per l'erosion e lo manca d'aiga. En Egipte son gaireben 50 % de las tèrras lauradissas asagadas que ja se salinizan.

Estimat a 25 milions de personas al començament de 2008 per Janos Bogardi, sonque pels refugiats climatics sens estatuts, chifre utilisat per la deputada europèa e Presidenta de la ''Soscomission dels drechs de l'Òme'' del [[Parlament Europèu|Parlament europèu]], Hélène Flautre, lo nombre d'ecorefugiats aument de contunh. Entre 150 a 200 milions per la fin del sègle segon las fonts, un chiffre precís de refugiats climatic es dificil d'avançar dins la mesura que lo ligam entre degradacion environamentala e decision de migrar demora malaisida d'establir.

== Cap a un estatut e una reconeissença juridica ==
Fins ara, existís pas d**estatut* definit [[Drech|juridicament]] pels *refugiats ecologics* en drech internacional (que data de [[1951]] al subjècte dels drechs e estatuts de refugiats). Pasmens aquela novèla categoria de refugiats impausa de desfises novèls, coma dins lo domèni del [[drech public]] local e internacional, subretot al vejaire d'un augment rapid possible de lor nombre<sup class="reference cite_virgule" contenteditable="false">,</sup>.<span class="cx-segment" data-segmentid="89"></span><span class="cx-segment" data-segmentid="97"></span>

L'ONU crida la reconeissença d’un estatut juridic pels refugiats environamentals, de la mena d'aquel dels refugiats politics. 
Un tal estatut poiriá tanben tanben inclure los refugiats de las catastròfas naturalas mai que climaticas, coma las victimas de [[Tèrratrem|seïsmes]] o de ciclons.

Fasent lo constat de frequentas violacions del drech dels òmes e de las populacions autoctònas associadas al cambiament climatic, e par paur d'un augment rapid del nombre de refugiats ecologics, un programa nomenat " Climate justice " nasquèt, portat per d'associacions de juristas e 70 ONG (coma [[Greenpeace]], lo WWF...). A per tòca de contribuir a establir règlas novèlas e d'estatuts per una *justícia climatica*.

=== Pujada de las aigas e refugiats pel mond ===
[[Fichièr:Funafuti.jpg|thumb|250x250px|L'atòl de [[Funafuti]] a [[Tuvalu]]]]
Existís pas d'estatisticas plan precisas sul fenomèn. Es un dels subjèctes de trabalh del malhum scientific TERRA (*Travaux, Études, Recherches sur les Réfugiés et l'Asile*). Segon un estudi de l'OCDE, las 10 vilas mai economicament menaçadas per la pujada de las aigas son al Païses Basses ([[Rotterdam]]), als EUA e Japon.

==== Oceania ====
Los abitants de l'atòl de Carteret son considerats coma los primièrs ecorefugiats oficials, que foguèron obligats de migrar a causa de la pujada del [[nivèl de la mar]] atribuida a l'[[escalfament global]]<span></span>: detz familhas foguèron reculhidas pel govèrn de [[Papoa-Nòva Guinèa|Papoa-Nòva-Guinèa]] a partir de 2005. Dempuèi 2001, los [[Tuvalu|abitants de las Tuvalu]] ensajon de negociar amb lo govèrn de [[Nòva Zelanda]] lor acuèlh. Pasmens cal nuanciar la panica perque un marèagraf installat als Tuvalu fa gaireben 30 ans enregistrèt pas cap d'auçada del nivèl mejan de la mar<sup class="reference cite_virgule" contenteditable="false">,</sup>.

Lo president de las [[Kiribati]], [[Anote Tong]], prenguèt la paraula, dins de soms internacionals, per explicar a la comunautat internacionala los efièchs del cambiament climatic sus son país, e per sollicitar l'ajuda dels païses rics. L'[[Organizacion de las Nacions Unidas|ONU]] es pels Kiribati un forum privilegiat al subjècte. Lo 2 d'octobre de 2007, la delegacion I-Kiribati afirma a l'Assemblada Generala de las Nacions unidas :
: *« Nòstra subrevida coma nacion e coma pòble, amb una cultura e un biais de viure que nos son pròpris, es gravament menaçada per l'escalfament climatic e la pujada del nivèl de la mar. »*.
« Ja, benlèu, sèm arribats al punt de non-tornar », affirme Tong en junh de 2008, per pauc de vaire los Kiribati de pas mai existir. Apond<span></span>: « Se preparar pel jorn ont nòstre país existará pas mai es fòrça dolorós, mas pensi qu'es çò que devèm far. »

==== Asia ====
En 2005, la mitat de l'illa de Bhola, al [[Bangladèsh]], s'enfoncèt, <span>après la catastròfa 500 000</span> personas venguèron sens abrics. Los abitants de Bhola foguèron descrichs coma fasent partida dels primièrs refugiats climatics pel mond. En [[2007]], un scientific bangladés afirmava: « Vesèm ja de centenas de milièrs de refugiats climatics que venon s’installar dins de barracaments a [[Dhaka]]. »
Encara un còp cal nuanciar, e quitament contrar aquelas declaracions remembrant que lo Bangladèsh aumenta sa superfícia de gareben <span class="nowrap" contenteditable="false">20&nbsp;km<sup>2</sup></span><span class="nowrap" contenteditable="false"></span> cada an<sup class="reference cite_virgule" contenteditable="false">,</sup>

==== Euròpa ====
Fòrça concernats per la pujada dels oceans dempuèi lor espandiment territorial en [[Poldèr|poldèrs]] aparats per de digas, los [[Païses Basses|Neerlandeses]] investiguèron dins un important programa d'infortiment de las mesuras de luta contra lo risc d'invasiment marin e d'[[inondacion]] venent de la tèrra, risc que poiriá aumentar amb l'[[escalfament global]].

<span class="cx-segment" data-segmentid="192"></span><span class="cx-segment" data-segmentid="193"></span>

=== Avançada dels desèrts ===
Es subretot lo [[Sahara]] qu'es conegut per s'espandre, regetant entre autre  d'elevaires peuls del [[Mali]] e del [[Burkina Faso]] cap al [[Ghana]]. Lo fenomèn se repetèt dins los ans seguents, amb en 1992-93 d'agricultors mozambicans fuigiguèron cap a [[Zambia]], e de Soninkés de la region de Kayes al [[Mali]].

=== Reculada dels bòsques tropicals ===
En zona tropicala la rapida reculada dels [[Bòsc|bòsques]] provocada pel [[desboscament]] e localament per d'[[Encendi de bòsc|incendis de bòsc]], es una font suplementària de refugiats d'entre las populacions autoctònas, qu'una partida son ja eissidas de grops que s'i èra refugiat.

== Notas e referéncias ==
<div class="references-small decimal" style="">
<references></references>
</div>

== Bibliografia ==
* Patrick Gonin et Véronique Lassailly-Jacob (2002) « [http://remi.revues.org/index1654.html Les réfugiés de l’environnement] », Revue Européenne des Migrations Internationales (REMI), Volume 18, Numéro 2, <abbr class="abbr" title="page(s)" contenteditable="false">p.</abbr>&nbsp;139-160
* Banque Mondiale (1996) Resettlement and Development. The Bankwide Review of Projects Involving Involuntary Resettlement (1986-1993), Washington, Environment Department Papers <abbr class="abbr" title="numéro">n<sup>o</sup></abbr><abbr class="abbr" title="numéro"></abbr>&nbsp;032
* Numéro thématique de la revue en ligne *Asylon(s)* : [http://www.reseau-terra.eu/rubrique154.html « Exodes écologiques : l’environnement source de migrations »], (numéro 6, novembre 2008, sous la direction de Chloé Anne Vlassopoulou)
* Julien Bétaille, « *Des “réfugiés écologiques” à la protection des “déplacés environnementaux” : éléments du débat juridique en France *», *Hommes et Migrations*, n° 1284, 2010, p. 144 à 153.
* [http://www.reseau-terra.eu/article688.html Bibliographie thématique] sur le site de Terra
* Véronique Magniny, *Les réfugiés de l’environnement - Hypothèse juridique à propos d’une menace écologique*, Thèse de Doctorat, Université Paris 1, 25 mai 1999, 646 pages.
*  Jean-Pierre Marguénaud, Michel Prieur, Gérard Monédiaire, Julien Bétaille, Bernard Drobenko, Jean-Jacques Gouguet, Jean-Marc Lavieille, Séverine Nadaud et Damien Roets, « *Projet de Convention relative au statut international des déplacés environnementaux* », *Revue Européenne de Droit de l’Environnement* (REDE), 2008, p. 381 à 393.
* Cournil Christel et Mazzega P. (2007) [https://web.archive.org/web/20160303175729/http://christelcournil.free.fr/Cournil-Mazzega-REMI-07.pdf « Réflexions prospectives sur une protection juridique des réfugiés écologiques »], Revue Européenne des Migrations Internationales, 2007, (23), 1, <abbr class="abbr" title="page(s)" contenteditable="false">p.</abbr>&nbsp;7-34.
* Cournil Christel (2006) [https://web.archive.org/web/20081011052528/http://www.liser.org/COURNIL%20Christel,%20les%20refugies%20ecologiques%202006.pdf « Vers une reconnaissance du « réfugié écologique ?] [https://web.archive.org/web/20081011052528/http://www.liser.org/COURNIL%20Christel,%20les%20refugies%20ecologiques%202006.pdf Quelle(s) protection(s) Quel(s) statut(s) ?] [https://web.archive.org/web/20081011052528/http://www.liser.org/COURNIL%20Christel,%20les%20refugies%20ecologiques%202006.pdf »], Revue du droit public, juillet-août 2006, <abbr class="abbr" title="numéro">n<sup>o</sup></abbr><abbr class="abbr" title="numéro"></abbr>&nbsp;4, <abbr class="abbr" title="page(s)" contenteditable="false">p.</abbr>&nbsp;1035-1066.
* Réfugiés climatiques, Collectif Argos, Hubert Reeves (Préfacier), Jean Jouzel, Donatien Garnier, Laurent Weyl (Photographe), paru le 15/11/2007, éditeur : Infolio, <small contenteditable="false">([[International Standard Book Number|ISBN]]&nbsp;<span class="nowrap">978-2-88474-037-1</span>)</small>
* Terminski Bogumil. (2012), *Environmentally-Induced Diplacement. Theoretical Frameworks and Current Challenges'', Université de Liège, https://web.archive.org/web/20131215025407/http://www.cedem.ulg.ac.be/wp-content/uploads/2012/09/Environmentally-Induced-Displacement-Terminski-1.pdf
* Sgro Aurélie, « Views on, and Possible Solutions to, the Environmental Refugees Issue Within the European Union », in Oliver-Smith A. et Shen X., Linking Environmental Change, Migration & Social Vulnerability, Source n° 12, UNU-EHS, 2009, p.&nbsp;74-78,https://web.archive.org/web/20091004150403/http://www.ehs.unu.edu/file.php?id=600
* Harald Welzer (2009) 'Les guerres du climat : pourquoi on tue au XXIe&nbsp;siècle', NRF Essais, Gallimard, 365 P. (ISBN&nbsp;978-2-07-012340-7)

## Articles connèxes

* Cambiament climatic<br>
* Escalfament climatic<br>
* Canicula
* Refugiat
* Migracion umana
* Crisi ecologica
* Pujada del nivèl de la mar
* Illas Cartere
* Catastròfa de Chernobyl
* ONU



## Ligams extèrnes
* Dossier "Exodes écologiques" de la Revue Asylon(s), sur le site de Terra
* Réfugiés climatique, site du Collectif Argos
* La diagonale du climat, les réfugiés climatiques en tant que sujets d'études universitaires socio-culturelles (Baie d'Hudson et îles du Cap-Vert); reportage sur Arte.