open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tractats de Roma

Los **Tractats de Roma**, al singular **Tractat de Roma**, son dos tractats signats lo 25 de març de 1957 a Roma establissent las basas de las institucions europèas:
* **Tractat instituent la Comunautat Economica Europèa** (TCEE). Es l’acte fondator de la Comunautat Economica Europèa (CEE). Foguèt signat per Alemanha, França, Itàlia e los membres de Benelux: Belgica, Luxemborg e Païses Basses. Aqueste tractat instituiguèt lo Mercat Comun e definiguèt las basas de la Politica Agricòla Comuna (PAC) executada en 1962.
* **Tractat instituent la Comunautat Europèa de l'energia atomica** (TCEEA). Foguèt signat en 1957 a Roma, al meteis temps que lo Tractat instituent la Comunautat Economica Europèa, d'ont lor nom informal comun de Tractat de Roma (1957).
## Modificacion dels tractats

Lo Tractat de Maastricht del 7 de febrièr de 1992 nomenva la Comunautat Economica Europèa en Comunautat Europèa. La denominacion del Tractat es doncas venguda oficialament: «*Tractat istituent la Comunautat Europèa*».

Lo Tractat foguèt modificat successivament per :
* L’Acte Unic europèu signat a Luxemborg, entrat en vigor lo  de 1987;
* Lo Tractat de Maastricht, entrat en vigor lo  de 1993, instituent l’Union Europèa;
* Lo Tractat d'Amsterdam, entrat en vigor lo  de 1999, modificant lo tractat sus l’Union Europèa, los tractats instituent las Comunautats Europèas e cèrts actes connèxes;
* Lo Tractat de Niça, entrat en vigor lo  de 2003;
* Lo Tractat de Roma de 2004, tanben dich *Tractat establissent una Constitucion per Euròpa*, signat lo 29 d'octobre de 2004 pels caps d'Estat membres de l’Union Europèa. L'entrada en vigor d'aqueste darrièr tractat demòra çaquelà incertana aprèp lo reget per referendum del tractat en França e als Païses Basses en 2005.

## Cronologia de l'Union Europèa

## Ligams extèrnes
* Lo tèxt (consolidat) del Tractat instituent la Comunautat Europèa (TCE).
* Lo tèxt original de 1957.
Comunautat Economica Europèa

La **Comunautat Economica Europèa** (CEE) nasquèt, aprèp lo fracàs de la Comunautat Europèa de Defensa (CED) e lo succès de la Conferéncia de Messina, 1èr al 3 de junh de 1955, en seguida de la signatura del Tractat de Roma, lo 25 de març de 1957 al capitòli de Roma.

## Istòria

Amb la signatura del Tractat de Roma, los sièis païses crean doas comunautats novèlas que s'ajustan a la Comunautat Europèa del Carbon e de l'Acièr (CECA) :
* la Comunautat Economica Europèa (CEE)
* la Comunautat Europèa de l'Energia Atomica (EURATOM)

La CEE aviá per mission de despassar l'apròchi sectorial (del carbon e de l'acièr) per espandir l'integracion a tot lo domeni economic per crear un mercat comun vertadièr e un raprochament economic dels Estats membres. Aquò passava per la liura circulacion de las personas (Convencion de Schengen), dels bens, dels capitals e dels servicis; per l'abolicion de las restriccions doanièras entre sos membres; per l'instauracion d'una Politica Agricòla Comuna (PAC), etc.

Daissava tanben ja entreveire una Union economica e monetària, qu'es uèi simbolizada per l'èuro.

## Membres fondadors

Los sièis païses signataires èran los membres de la CECA :
* Belgica
* la Republica Federala d'Alemanha (RFA) (èx-Alemanha de l'Oèst)
* França
* los Païses Basses
* Itàlia
* Luxemborg.

## Membres actuals
Vejatz Union Europèa

## Institucions

La CEE (atal coma l'EURATOM) dispausava de sas pròprias institucions :
* la *Comission* : organ executiu supranacional. Serà fusionada en 1967 amb los executius de la CECA e de l'EURATOM en une comission unica, la Comission Europèa
* un *Conselh dels ministres* : organ intergovernamental.
* una *Assemblada parlamentària* comuna a las tres comunautats (CECA, CEE, EURATOM) qu'èra compausada de representants nacionals designats per lor Parlament. Basada a Estrasborg, aquesta assemblada vendrà pus tard lo Parlament Europèu.
* una Cort de Justícia, basada a Luxemborg.

Totas aquestas institucions se tornan trobar uèi dins l'estructura de l'Union Europèa.

Dempuèi lo 1èr de novembre de 1993, la denominacion de *[[Comunautat Europèa]]* remplaça la de *Comunautat economica europèa*.

## Cronologia de l'Union Europèa

## Ligams extèrnes
* Robert Schuman, paire d'Euròpa
Tractat (drech)

Un **tractat** es un acòrdi escrich que liga juridicament dos subjèctes del drech internacional; (los Estats plan segur mas tanben las organizacions internacionalas, cèrts movements de liberacion nacionala, los estats federats dins la mesura qu'es previst per la constitucion federala, e dins una cèrta mesura los individús, los combatents e las organizacions non govèrnamentalas).

Existís d'acòrdis internacionals per dirigir l'aplicacion d'aquestes tractats. Lo mai conegut es la Convencion de Viena.

## Vejatz tanben
### Articles connèxes
:Categoria:Tractat | Drech internacional public | Lista dels tractats de l'Union Europèa

### Ligams extèrnes
*  Los tractats internacionals ligant França sus Légifrance (sit oficial del Ministèri de la Justícia)
*  Denonciar un tractat internacional
Associacion Europèa de Liure Escambi

L**'Associacion Europèa de Liure Escambi** (**AELE**, en anglés *European Free Trade Association* - *EFTA*) es una associacion qu'a per tòca d'establir una zona de liure escambi en Euròpa.

## Membres actuals

En mai dels 3 Estats que son pas membres que de l'Espaci Economic Europèu o EEE (totes exceptat Soïssa), son tanben considerats coma signataris de l'acòrdi la Comunautat Europèa e los 25 Estats membres de l'Union Europèa :
*  Islàndia (adesion en 1970)
*  Liechtenstein (adesion en 1991)
*  Norvègia
*  Soïssa
En efièch, l'Espaci Economic Europèu espandís las atribucions de l'AELE (qu'auriá degut desaparéisser, en se fondant dins l'EEE) a totes los Estats membres de l'AELE e de l'UE.

## Istòria

L'AELE foguèt fondada a Estocòlme en 1960 per de païses europèus non-membres de la CEE, per contrapesar l'influéncia d'aquesta. Volián simplament crear una zona de liure escambi mentre que los de la CEE volián una union doanièra e un mercat comun. Puèi, l'AELE foguèt considerada coma una antecambra de l'Union Europèa. A l'ora d'ara, los membres demorants de l'AELE son pas candidats a l'adesion a l'Union Europèa.

## Membres que quitèron l'AELE

Los païses qu'aderiguèron a la Comunitat Economica Europèa puèi a l'Union Europèa quitèron l'AELE, per la reïntegrar en 1994 amb l'entrada en vigor de l'Espaci Economic Europèu.

*  Reialme Unit (partença en 1973)
*  Danemarc (partença en 1973)
*  Portugal (partença en 1986)
*  Àustria (partença en 1995)
*  Suècia (partença en 1995)
*  Finlàndia (adesion a l'AELE en 1986, partença en 1995).

## Institucions

* Lo Secretariat de l'AELE
* Lo Conselh de l'AELE
* L'Autoritat de Susvelhança de l'AELE
* La Cort de l'AELE

## Liure escambi

L'AELE a tanben d'acòrdis de liure escambi amb Bulgaria, Chile, Croàcia, Israèl, Jordania, Liban, Macedònia del Nòrd, Marròc, Mexic, l'Autoritat Palestiniana, Romania, Singapor, Tunisia e Turquia. Los acòrdis qu'aviá amb la Republica Chèca, Eslovaquia, Polonha, Ongria, Eslovènia, Estònia, Letònia, Lituània venguèron caducs lo 1 de mai de 2004 quand aquestes païses rejonhèron l'Union Europèa.

De negociacions son en cors per la conclusion d'acòrdis de liure escambi amb Sud-Africa, Canadà, la Corèa del Sud, e Egipte.

D'autra part, de declaracions de cooperacion comuna son estadas signadas amb Albania, Argeria, lo Conselh de Cooperacion del Golf, Egipte, lo Mercosur, Serbia e Montenegro e Ucraïna.

Tres païses de l'AELE (Islàndia, Liechtenstein e Norvègia) amb l'Union Europèa an constituit l'Espaci Economic Europèu en 1994. Soïssa èra tanben partida prenenta de l'acòrdi, mas lo pòble e los cantons soïsses refusèron aquela adesion per referendum lo 6 de decembre de 1992 per 50,3% de las voses e 16 cantons sus 23. Soïssa cerquèt alara de reglar sos rapòrts amb l'UE per de tractats bilaterals.

## Ligam extèrne

* Site oficial de l'AELE (en anglés)
Conselh d'Euròpa

Lo **Conselh d'Euròpa** (var. **Conseu d'Euròpa**) es una organizacion internacionala que ragropa 46 Estats membres (contra 27 per l'Union Europèa), que sa tòca es de promòure la democracia, los Dreches de l'Òme, l'identitat culturala europèa e la recèrca de solucions als problèmas de societats en Euròpa. Son sèti es a Estrasborg.

Foguèt fondat lo 5 de mai de 1949 per l'Estatut de Londres.

## Confusions possiblas

Es important de confondre pas lo Conselh d'Euròpa amb :
* lo Conselh de l'Union Europèa, qu'es l'organ politic ont son representats los govèrns nacionals dels païses de l'Union Europèa ;
* lo Conselh Europèu, ont s'acampan los caps d'estat e de govèrn de l'Union Europèa per fixar las grandas linhas de la politica generala d'aquesta institucion.

## Institucions

[230px|thumb|right|Lo palais d'Euròpa a [Estrasborg, òbra de l'arquitècte Henry Bernard]]

* Assemblada Parlamentària del Conselh d'Euròpa
* Comitat dels Ministres
* Cort Europèa dels Dreches de l'Òme
* Comissari als Dreches de l'Òme
* Comission de Venèsia
* Comitat Europèu dels Dreches Socials

## Convencions

* Carta Europèa de las Lengas Regionalas o Minoritàrias
* Convencion Europèa dels Dreches de l'Òme
* Carta Sociala Europèa (adoptada en 1961)

## Païses membres

### Païses fondadors

### Païses actualament membres, non fondadors

## Vejatz tanben

* Quadre europèu comun de referéncia per las lengas
* Jornada europèa de las lengas

## Ligam extèrne

* Site oficial del Conselh d'Euròpa (version francofòna)
Anglatèrra

**Anglatèrra** (en anglés *England* ; en cornic *Pow Sows*) es una de las quatre nacions constitutivas reconegudas oficialament que compausan lo Reialme Unit.  La capitala es Londres e lo gentilici es **anglés -esa**.

## Istòria

## Toponimia
L'usatge del toponim «Anglatèrra» per designar la partida centrala de las illas Britanicas preval a partir del . La region es nomenada en vièlh anglés *Engla Londe* en referéncia a la tribú dels Angles; son etimologia es doncas evidenta —lo «país dels Angles». En realitat, aquela populacion non foguèt l'unica a traversar la Marga, pasmens la compausanta anglosaxòna es predominanta dins lo pòble anglés actual. Dins los tèxtes en occitan ancian, la forma *Englaterra* coexistís frequentament amb *Anglaterra*.

## Geografia

## Nòtas e referéncias

## Vejatz tanben

* Reialme Unit
** Escòcia
** Galas
** Irlanda del Nòrd
Comunautats Europèas

Las **Comunautats Europèas** son d'organizacions internacionalas regionalas qu'an la particularitat d'aver d'institucions comunas :

* la Comunautat Europèa del Carbon e de l'Acièr (CECA), que cessèt d'existir en 2002,
* la Comunautat Europèa (abreviacion CE), anciana Comunautat Economica Europèa (CEE)
* la Comunautat Europèa de l'Energia Atomica (abreviacion Euratom).

Las Comunautats Europèas forman actualament un dels tres pilars de l'Union Europèa. Los dos autres pilars son la politica estrangièra e de seguretat comuna (PESC), e mai la cooperacion policièra e judiciària en matèria penala.

Las Comunautats Europèas son membres especialament de l'OCDE e de l'OMC.

## Cronologia de l'Union Europèa
São Paulo

São Paulo pòt designar:

*São Paulo (estat) - L'estat mai ric de Brasil.
*São Paulo (ciutat) - La pus granda vila de Brasil e una de las mai grandas del mond. Es tanben la capitala de l'estat de São Paulo (Brasil).
Economia de Malàisia

L'economia de Malàisia s'es transformada entre 1981 e la fin de las annadas 1990; d'un productor de materials bruts es passada a una economia emergenta multisectoriala. La creissença èra gaireben exclusivament deguda a las exportacions - mai que mai d'electronica.

## Nòtas & referéncias
Arkansas

Arkansas es un estat del sud dels Estats Units d’America.
Sa capitala e mai granda vila es Little Rock, situada al centre del territòri. Amb una populacion de 2915918 abitants en 2010 e una superfícia de , l'Estat es lo 32en estat mai poblat e lo 29en mai vast del país. Arkansas confronta sièis Estats : Oklahoma a l'oèst, Missorí al nòrd, Tennessee e Mississipí a l'èst e Tèxas e Loïsiana al sud. Es devesit en 75 comtats. Escaissat *The Natural State*, l'estat presenta de paisatges variats : de cadenas de sèrras coma los Monts Ozarks o las Montanhas Oachita ; al sud, de bòsques nomenats Timberlands de l'Arkansas ; a l'èst, las planas del flume Mississipí e del Dèlta d'Arkansas.

## Istòria

## Geografia

## Economia

## Ligams extèrnes
Estats dels Estats Units

right|thumb|Los Estats dels Estats Units.

La capitala dels Estats Units dAmerica es la ciutat de Washington, DC.

Lestat pus recent dels Estats Units es larchipèla de Hawaii : solament a recebut lo títol destat lo 21 dagost de 1959. Alaska la recebut lo 3 de genièr de 1959.

## Lista dels Estats
Economia de Grècia

L'economia de Grècia es la 39 pus importanta al nivèl mondial per Produch interior brut nominal (PIB) e la trentena pus granda per paritat de poder de crompa, segon las estatisticas del Fons Monetari Internacional (FMI) de l'an 2008. Lo país es fòrça dependent de las despensas publicas: 40% del PIB es originari del sector public. La siá renda per capita es la 25 pus nauta del mond. Grècia es membre de l'Organizacion per la Cooperacion e Desvolopament Economic (OCDE), de l'Organizacion Mondiala del Comèrci (OMC), de la Cooperacion Economica de la Mar Negra - CEMN -, de l'Union Europèa e de l'Eurozòna.

## Crisi economica del 2010
Los ans de despensas pas contarotladas, las facilitats per obténer de credits e los fracàses a l'ora d'implementar de reformas financièras daissèron Grècia grèvament expausada a la crisi economica globala, çò  que revelèt qualques estatisticas amagadas e que demostravan que Grècia despassava lo deficit economic establit coma limit dins l' Eurozòna. Lo deute del país èra superior al sieu PIB e qualques analistas prediguèron qu'arribariá a aténher 120% d'aquel en 2010. Lo deficit del país èra de 12,7%.

## Nòtas & referéncias
Estats de Brasil

La capitala de Brasil es la ciutat de Brasília
. Brasil es format per 26 estats mai lo Districte Federal. Aquesta es la lista dels estats de Brasil.

**Brasil** - populacion total: 184 184 264 abitants (2005)
Alejandro Toledo

**Alejandro Celestino Toledo Manrique**, economista n. 1946, foguèt president de Peró entre 2001 e 2006.
Efemerida

:*Per consultar l'article tractant de las taulas astronomicas, veire [[efemerida (astronomia)]].*
----
Una **efemerida** (del grèc ancian *ἐφημερίς -ίδος -ίδα = ephēmerís -ídos -ída*) es un obratge que recensa an per an o jorn per jorn los eveniments principals del Mond e mai las naissenças e los decèsses de personatges celèbres.

## Vejatz tanben

* Cronologia de l'èra crestiana : per millenni , per sègle , per an e per jorn de l'annada.
Reünion

La **Reünion** (oficialament en francés: *La Réunion*; en creòl reünionés: *La Rényon*) es una illa de l'ocean Indian de 2512&nbsp;km², aperaquí a 700&nbsp;km a l'èst de Madagascar e a 200&nbsp;km al sud-oèst de l'illa Maurici. Forma un departament (nº&nbsp;974) e una region administrativa de l'Estat francés. A  estatjants.

Lo capluòc es Saint-Denis e lo gentilici es **reünionés -esa**.

### Geografia
thumb|left|250px|Fòto satellit de l'illa de la Reünion
La Reünion es una illa volacnica de l'ocean Indian. Se formèt fa aperaquí 2 milions d'annadas, amb la naissença d'un massís montanhós culminant al Piton des Neiges qu'es, amb una altitud de 3070,5&nbsp;m, lo som pus naut de las Mascarenhas e de l'ocean Indian. Aquel massís forma la part oèst de l'illa, mentre que l'èst es ocupat per un volcan fòrça mai jove, de sonque  ans, un dels pus actius de la planeta: lo Piton del Fornàs. Lo massís vièlh, que sos volcans son a l'ora d'ara inactius, albèrga tres cirques grands: los cirques de Salazie, Mafate e Cilaos, gigantassas crestas d'explosions volcanicas arribadas fa qualques desenas de milièrs d'ans. Lo massís vièlh es desseparat del massís del Fornàs per una traucada formada per la Plana dels Palmistas e la Plana dels Cafres, via de passatge entre lo nòrd e lo sud de l'illa. L'erosion donèt aquestes relèus volcanics, bauces vertiginós, vabres, rajals, que balhan a l'illa tota sa beutat.

### Literatura
;Autors:
* Antoine Bertin
* Eugène Dayot (1810-1852) ;
* Boris Gamaleya
* Charles-Marie René Leconte de Lisle
* Renoyal de Lescouble (1776-1838).

## Vejatz tanben
### Articles connèxes
* Bòsc de Mourouvin
* Bòsc de Mare Longue

### Ligams extèrnes

*  La Réunion - Wikivoyage
;Administracion
*  Sit oficial de la prefectura
*  Region de la Reünion
*  Universitat de la Reünion

;Actualitats regionalas
*  Clicanoo : L'actualitat locala tractada dins lo Jornal de l'Illa
*  Imaz Press Réunion : Agéncia de premsa locala
*  RFO Réunion : Ret de television publica locala
*  Zinfos974 : Agéncia de premsa locala
*  Antenne Réunion : Ret de television locala

;Divertiment local
*  Chez Mangaye : Una celèbra Sitcom locala amb de vidèos gratuitas per descargar

;Guidas per las vacanças
*  La Réunion Tourisme : Lo sit oficial del Comitat del torisme de la Reünion
*  Livranoo.com : Guidas de viatges e obratges sus La Reünion
*  Reunionweb.org : Portal presentant de sites e d'eveniments reünioneses vacanças e de servicis.
Lista dels cònsols de Clarmont

Cònsols de Clarmont

#### Regim Ancian

*1694-1719 : Jean-Antoine de Bonnet
*1720-1723 : Antoine de Bonnet (son filh)
*1723-1724 : N... Bernard
*1751 : Annet Barthomyvat des Paleines
*1766-1769 : Jean-Baptiste Guerrier
*1769-1772 : Annet Barthomyvat des Paleines
*1777-1780 : Pierre Tixier
*1780-1786 : Guillaume du Fraisse de Vernines
*1786-1790 : Louis Anne Reboul
*1790-1791 : Jean-François Gaultier de Biauzat
*1791-1792 : Antoine Sablon

#### Periòde Republican

*1792-1794 : Michel Monestier
*1794-1794 : Étienne Bonarme (3 meses)
*1794-1795 : Jean-François Gaultier de Biauzat
*1795-1795 : Antoine Bergier (4 meses)
*1795-1797 : Michel Monestier
*1797-1798 : Guillaume Grimardias
*1798-1798 : Claude Alexis Mabru (5 meses)
*1798-1800 : Jacques Veysset
*1800-1805 : Antoine Sablon
*1805-1809 : Martial de Solagniat, jutge
*1809-1815 : François Grangier de Lamothe
*1815-1818 : Jean-Baptiste André, baron d'Aubière
*1818-1820 : Jean-Baptiste Joseph Tixier, baron
*1820-1822 : Jean-Baptiste André, baron d'Aubière
*1822-1830 : Antoine Blatin
*1830-1835 : Jules Gilbert Antoine Cariol
*1835-1843 : Hippolyte Conchon
*1843-1848 : Lunius Verdier de Latour
*1848-1848 : Antoine Jouvet (3 meses)
*1848-1848 : Jean-Joseph Vimal-Lalarrige (4 meses)
*1848-1850 : Jean-Baptiste Poncillon
*1850-1860 : Pierre Léon Bérard de Chazelles
*1860-1861 : Frédéric Claude François Bonnay
*1862-1870 : Jacques Philippe Mège
*1870-1871 : Agénor Bardoux (rèire grand-paire maternal de Valèri Giscard d'Estanh)
*1871-1874 : Agis-Léon Ledru
*1874-1875 : Félix Rougane de Chanteloup
*1875-1880 : André Moinier
*1880-1884 : Gilbert Gaillard
*1884-1885 : Jean-Baptiste Antoine Blatin
*1886-1888 : Émile Saint-Rame
*1888-1893 : Louis Amédée Ulysse Gasquet
*1893-1900 : Pierre Lecuellé
*1900-1904 : Louis Renon
*1904-1912 : Antoine Marie-Charles Fabre (copat per M. Bergougnan que foguèt elegit cònsol lo 2 de junh de 1910, mas que demissionèt sulcòp)
*1912-1919 : Ernest Charles Vigenaud
*1919-1929 : Philippe Marcombes
*1929-1935 : Paul Gondard
*1935-1935 : Philippe Marcombes (1 mes, defuntat)
*1935-1944 : Paul Pochet-Lagaye
*1944-1973 : Gabriel Montpied
*1973-1997 : Roger Quilliot (PS)
*dempuèi 1997 : Serge Godard (PS)
Personalitats politicas francesas, per òrdre cronologic

Vejatz tanben :
* Personalitats politicas francesas, per òrdre alfabetic
* President de la Republica Francesa.
* Monarcas de França

Lista dels òmes d'Estat e dels òmes politics franceses,
classats per data de naissença :

## [[Antiquitat]]

## [[Edat Mejana]]

## 

## 

## 

## 

* Gracchus Babeuf (1760-1797)
* Antoine-Marie Chamans Comte de Lavalette (1769-1830)
* Adòlf Tièrs (1797-1877)

## 

* Jules Grévy (1807-1891)
* Patrice de Mac-Mahon (1808-1893)
* Jules Favre (1809-1880)
* Henri Wallon (1812-1904) (grand-père de Henri Wallon (1879-1962))
* Adolphe Cochery (1819-1900)
* Jules Ferry (1832-1893)
* Sadi Carnot (1837-1894)
* Léon Gambetta (1838-1882)
* Émile Loubet (1838-1929)
* Georges Clemenceau (1841-1929)
* Félix Faure (1841-1899)
* Armand Fallières (1841-1931)
* Paul Lafargue (1842-1911)
* Jean Casimir-Perier (1847-1907)
* Paul Deschanel (1855-1922)
* Philippe Pétain (1856-1951)
* Paul Doumer (1857-1932)
* Joan Jaurés (1859-1914)
* Alexandre Millerand (1859-1943)
* Raymond Poincaré (1860-1934)
* Aristide Briand (1862-1932)
* Gaston Doumergue (1863-1937)
* Charles Maurras (1868-1952)
* Albert Lebrun (1871-1950)
* Édouard Herriot (1872-1957)
* Léon Blum (1872-1950)
* René Coty (1882-1962)
* Pierre Laval (1883-1945)
* Édouard Daladier (1884-1970)
* Vincent Auriol (1884-1966)
* Charles de Gaulle (1890-1970)
* Marceau Pivert (1895-1958)
* Boris Souvarine (1895-1984)
* Jacques Duclos (1896-1975)
* Maurice Thorez (1900-1964)

## [[Sègle XX]]

* Daniel Guérin (1904-1988)
* Maximilien Rubel (1905-1996)
* Pierre Mendès France (1907-1982)
* Maurice Couve de Murville (1907-1999)
* Pierre Pflimlin (1907-2000)
* Jòrdi Pompidor (1911-1974)
* Michel Debré (1912-1996)
* Jean-Louis Debré (1944)
* Jacques Chaban-Delmas (1915-2000)
* Pierre Messmer (1916)
* François Mitterrand (1916-1996)
* Jean Lecanuet (1920-1993)
* Georges Marchais (1920-1997)
* Raymond Barre (1924)
* Pierre Bérégovoy (1925-1993)
* Jacques Delors (1925-  )
* Valèri Giscard d'Estanh (1926)
* Simone Veil (1927)
* Jean-Marie Le Pen (1928)
* Pierre Mauroy (1928)
* Édouard Balladur (1929)
* Michel Rocard (1930)
* Guy Debord (1931-1994)
* Jacques Chirac (1932)
* Édith Cresson (1934)
* Lionel Jospin (1937)
* Jack Lang (1939)
* Jean-Pierre Chevènement (1939)
* Arlette Laguiller (1940)
* Michel Charzat (1942)
* Jean-François Mattéi (1943)
* Christine Boutin (1944)
* Daniel Cohn-Bendit (1945)
* Henri Emmanuelli (1945)
* Alain Juppé (1945)
* Laurent Fabius (1946)
* Robert Hue (1946)
* Alain Madelin (1946)
* Alain Lipietz(1947)
* Jean-Pierre Raffarin (1948)
* Noël Mamère (1948)
* Philippe de Villiers (1949)
* Bruno Mégret (1949)
* Antoine Waechter (1949)
* Yann Moulier-Boutang (1949)
* Bruno Gollnisch (1950)
* Martine Aubry (1950)
* Francés Vairon (1951)
* Jean-Louis Borloo (1951)
* Corinne Lepage (1951)
* Christiane Taubira (1952)
* Ségolène Royal (1953)
* Jean-François Touzé 1953
* Dominique de Villepin (1953)
* François Hollande (1954)
* Nicolas Sarkozy (1955)
* Azouz Begag (1957)
* Hervé Gaymard (1960)
* Marine Le Pen (1968)
* Olivier Besancenot (1974)
Lista dels presidents de la Republica Francesa

Vaquí la **Lista dels òmes** qu’an exercit la carga de President de la Republica Francesa dempuèi 1848.

Del temps de la Tresena Republica, l’interim èra assegurat pel govèrn. Al contrari, dins la Cinquena Republica, lo president del Senat pòt venir president *ad interim*.

## Vejatz tanben
* Eleccion presidenciala en França 
* Primièr ministre de França
* Palais de l'Élysée
* Politica de França

## Ligam extèrne
* Lo sit oficial del President de la Republica francesa
Lista dels monarcas de França

La presenta lista compòrta de reis qu'an renhat sus una partida de la França d'alara e de reis qu'an renhat sus la totalitat. Los primièrs son escriches en *italica*.

## Veire tanben

* Lista dels presidents de la Republica Francesa
* Lista de las reinas de França
Platyhelminthes

Los **platelmints** son un embrancament de vèrmes plats que nombrosas espècias son des parasits. Aquel embrancament amassa principalament des vèrmes que son d'animals alongats sens apendici.

## Classificacion
La classificacion dels platelmints es variabla segon los autors.

Aquel grop se compausa d'aperaquí 20000 espècias e comporta quatre classas que correspondon a d'adaptacions a un mitan precís, aquestas son :
* los Rhabditophora (ancianament « Turbellaria ») coma la planària ;
* los monogèns que son de parasits d'organismes aquatics ;
* los trematòdes (dovas, digèns) que son de parasits coma l'endèrva ;
* los cestodes coma lo vèrme solitari o tenia, ont los nombroses cestodes que pòdon infectar los animals coma los aucèls que los pòdon transportqr d'un continent a l'autre.
Anthozoa

Los **antozoaris** (***Anthozoa***) son una superclassa de cnidaris comprenant los octocoralliaris (coralh dels joielièrs) e los exacoralliaris (actinias, madreporaris).

## Referéncias
* 
* 
*
Gymnophiona

L'òrdre dels **gimnofiones** foguèt creat per Johannes Peter Müller (1801-1858) en 1832. Son tanben apelats Apòdes.

Los gimnofiònes son de lissanfibians escavaires qu'an perdut segondàriament lors membres. Segon las espècias, la talha varia entre 6&nbsp;cm e 1,40&nbsp;m. Vivon dins l'umús o la fanga dels paluns dins los bòsques entre los tropics mas son absents d'Austràlia, de Madagascar e de las Antilhas. Son generalament carnivòrs. La fecondacion es intèrna. Segon los genres, son ovipars (*Ichthyopsis*) o vivipars (*Typhlonectes*).

Lor pèl es viscosa, amb de secrecions toxicas e empudesinadas. 

## Lista de las familhas
* Caeciliidae Rafinesque, 1814
* Ichthyophiidae Taylor, 1968
* Rhinatrematidae Nussbaum, 1977
* Scolecomorphidae Taylor, 1969
* Uraeotyphlidae Nussbaum, 1979
Ctenophora

Los **ctenofòrs** (*Ctenophor*a, del grèc *ktenos*, " penche " e *phorein*, " portar ", referéncia a l'estructura en penche de sas rengadas de cilhas) son d'organismes marins carnivòrs transparents e de simetria rotacionala. Son planctonics e pelagics (plus rarament bentics) e representats per prèp de 150 espècias, espandidas dins totes los oceans del monde. Se mòvon gràcia a de cilhas locomotrises alinhadas en 8 rengadas sus des placas cilhadas e formant de penches. Constituïsson una bona part de la biomassa planctonica mondiala.
Ordo

L**'ordo** (en ordo: اُردُو, LC: *Urdū*‎) es una lenga indoariana (entre las lengas indoeuropèas) que ten la foncion de lenga comuna e oficiala dins l'estat de Paquistan e mai dins la populacion musulmana d'Índia. Es gaireben la meteissa lenga que l'indi: ordo e indi son doas lengas per elaboracion qu'apertenon al diasistèma comun nomenat *[[indostani]]*. L'ordo s'escriu amb l'alfabet arabi mentre que l'indi utiliza l'alfabet devanagari.
Diplopoda

Los **diplopòdes** (***Diplopoda***), mai coneguts jol nom de *milapatas*, son una  d'artropòdes miriapòdes. Se compausan de segments nombroses. Los quatre primièrs pòrtan un parelh de patas simpla, los seguents son fusionats dos per dos e mòstran d'aqueste fach dos parelhs de patas per anèl. An pas de croquets venimoses coma los quilopòdes, lor regim alimentari es vegetarian e detritivòr. Per se defendre se pòdon enrotlar e emeton de substàncias repulsivas e toxicas.

### Classificacion
Se ne còmpta environ 8000 s.
**Sosclassas** : 
* Helminthomorpha  
* Penicillata     
* Pentazonia

Cèrts diplopòdes coma Tachypodoiulus niger e Ommaztoiulus sabulosus fan de PERIODOMORFÒSI (estrategia de reproduccion particulara)

### Ligams extèrnes
*  Los diplopòdes sul sit Tree of life
*  Universitat de Michigan
*  Fòtos nombrosas de milapatas e iulas
Neoptera

Los **neoptèrs** (***Neoptera***) son una seccion d'insèctes, sosclassa dels Pterigòts. 

Se caracterizan per : 
* d'alas equipadas d'un camp jugal o neal. 
* d'alas se replegant en arrièr al repaus. 

Los *Neoptèrs* fòrman l'immensa majoritat dels insèctes d'uèi. 

Se pòdon diferenciar en tres sosseccions o categorias :
* los Polineoptèrs
* los Paraneoptèrs 
* los Oligoneoptèrs

Aquesta classificacion repausa suls tres lindals evolutius traversats pels insèctes dempuèi de centenats de milions d'annadas : 
* l'expansion de las alas, 
* lo desvolopament d'una articulacion alara complèxa permetent de replegar las alas al repaus vèrs l'arrièr del còrs, 
* l'aquisicion de metamorfòsis complètas.

Los neoptèrs comprenon los òrdres seguents :
* Coleoptera Linnaeus, 1758 - coleoptèrs 
* Dermaptera De Geer, 1773 
* Dictyoptera 
* Diptera 
* Embiidina Hagen, 1862 
* Grylloblattodea 
* Hemiptera Linnaeus, 1758 
* Hymenoptera 
* Isoptera Brullé, 1832 - termits 
* Lepidoptera - parpalhòls, parpalhòls de nuèch 
* Mantophasmatodea Zompro, Klass, Kristensen and Adis, 2002 
* Mecoptera 
* Orthoptera - criquet-locustes, sautarèlas 
* Phasmatodea Leach, 1815 
* Phthiraptera Haeckel, 1896 
* Plecoptera - plecoptèrs 
* Psocoptera 
* Siphonaptera 
* Strepsiptera Kirby, 1813 
* Thysanoptera 
* Trichoptera - friganes, pòrtalenha
* Zoraptera Silvestri, 1913 
* Neuropterida
Blattodea

***Blattodea*** es un  d'insècte que compren las **[[Blattaria|babaròtas]]** (var. **panatièras**, **fornairons**) e los **[[Termitoidea|termit]]s**.
Autrecòps, los termits èran regropats dins un òrdre a despart, los Isoptera. Pasmens, las darrièras recercas sus la genetica d'aqueles grops suggerisson qu'evoluïguèron d'un aujòl comun e que son aital fortament ligats. Los Blattodea e  los Mantodea (los prègadieus) apertenon al superòrdre dels Polyneoptera (ancianament Dictyoptera).

Los pus ancians fossils d'aquel grop provenon del periòde del Carbonifèr, i a prèp de 355 milions d'annadas. Aqueles fossils ancians diferisson de las babaròtas modèrnas per la preséncia d'un long ovipositor extèrne. Los primièrs fossils de babaròtas modèrnas que tenon un ovipositor intèrne apareguèron al debut del trias, i a 250 milions d'annadas.

thumb|Fossil de babaròta

## Lista de las familhas de l'òrdre dels Blattodea

* **Blattaria** (babaròtas)
** Blaberidae
** Blattellidae
** Blattidae
** Cryptocercidae
** Polyphagidae
** Nocticolidae
** Tryonicidae
** Lamproblattidae

* **Isoptera** (termits)
** Cratomastotermitidae
** Mastotermitidae
** Termopsidae
** Archotermopsidae
** Hodotermitidae
** Stolotermitidae
** Kalotermitidae
** Archeorhinotermitidae
** Stylotermitidae
** Rhinotermitidae
** Serritermitidae
** Termitidae

### Segon ITIS
Segon  :
* **Super-famille [[Blaberoidea]]**
** Blaberidae 
** Blattellidae
* **Superfamilha [[Blattoidea]]**
** Blattidae 
** Cryptocercidae
** Hodotermitidae Desneux, 1904 
** Kalotermitidae Froggart, 1897 
** Rhinotermitidae Froggart, 1897 
** Termitidae Latreille, 1802
** Termopsidae Holmgren, 1911
* **Superfamilha [[Corydioidea]]**
** Polyphagidae

## Taxonomia
Lo nom valid complet (amb autor) d'aquel taxon es Blattodea (Latreille 1810)

Blattodea a per sinonim :
* Dictyoptera

## Posicion entre los [[insècte]]s

## Galariá

Fichièr:Blatta orientalis 0001 L.D.jpg|*[[Blatta orientalis]]*
Fichièr:Reticulitermes flavipes K8085-6.jpg|*[[Reticulitermes flavipes]]*


## Nòtas e referéncias


## Ligams extèrnes
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Myxozoa

## Lista d'espècias demest las 1200 conegudas
* *[[Myxobolus pfeifferi]]*
* *[[Triactinomyxon ignotum]]* (parasiti del Tubifex)
Tubulidentata

L'òrdre dels **tubulidentats** (***Tubulidentata***) compòrta pas qu'una familha, los **oricteropidats** (***Orycteropodidae***) creada per una sola espècia : l'oricteròp del cap (*[[Orycteropus afer]]*).

1,30&nbsp;m, un cap fòrt alongat s'acabant amb un morre, a d'aurelhas grandas. Encara que siá un formiguièr, la maissa compren qualques molaras. Los pès son dotats de quatre dets en avant e cinc en arrièr que tòcan totes lo sòl. An d'arpas fòrtas qu'englòban los dets, contràriament a las arpas dels autres Mamifèrs, çò que los plaça dins lo grop dels Ongulats.

La fòrma fòrça caracteristica de las dents a donat son nom al grop dont los fossils mai ancians coneguts datan de l'Oligocèn inferior. Son de dents en colomna de creissença continua, sens esmalt, compausadas de prismas exagonals d'ivòri nombroses que lor centre es ocupat per un canal pulpal. Las dents an pas de rasigas.

## Ligams extèrnes
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Macroscelidea

L'òrdre dels **macroscelids** (***Macroscelidea***) compren solament una familha, los **macroscelidids** (***Macroscelididea***), autrescòps plaçada dins los insectivòrs mas se'n destrian netament e lor cæcum intestinal los aparenta puslèu als glires.
Aquestes animals coneguts jol nom de **rats de trompa** vivon dins las pradas, las savanas o a la broa de las zònas forestièras.

Se rencontran en Africa subsaariana (en defòra del macroscelids d'Africa del Nòrd).

### Classificacion
* **Macroscelididae**
** *[[Elephantulus]]*
*** *Elephantulus brachyrhynchus* — macroscelid del nas cort
*** *Elephantulus edwardii* 
*** *Elephantulus fuscipes* 
*** *Elephantulus fuscus* 
*** *Elephantulus intufi* 
*** *Elephantulus myurus*  
*** *Elephantulus revoili*
*** *Elephantulus rozeti* — macroscelid d'Africa del Nòrd
*** *Elephantulus rufescens*
*** *Elephantulus rupestris* 
** *[[Macroscelides]]* 
*** *Macroscelides proboscideus* — macroscelid de las aurelhas cortas
** *[[Petrodromus]]* 
*** *Petrodromus tetradactylus* — petrodròm de quatre artelhs
** *[[Rhynchocyon]]*
*** *Rhynchocyon chrysopygus*
*** *Rhynchocyon cirnei* — rincocion
*** *Rhynchocyon petersi* — macroscelid de Peters

### Ligams extèrnes
*Macroscelidats (en anglés)
Antigua e Barbuda

**Antiga e Barbuda** es un reialme del Commonwealth format per doas illas principalas, dins la Mar de las Caribas: Antiga (de ) e Barbuda (de ).

Lo gentilici es **antigués -esa**.

### Istòria

### Politica
Antigua e Barbuda es una monarquia parlamentària. Lo cap d'Estat es la reina d'Anglatèrra, Elisabèt II del Reialme Unit, representada per un governador general.

### Geografia

### Economia
*De veire: [[Economia d'Antigua e Barbuda]]*
### Cultura

### Ligams extèrnes
Leon (omonimia)

**Leon** pòt designar:
* Lo leon, mamifèr, nom comun de *Panthera leo*
* Lo Leon, constellacion del Zodiac
* Leon, una region d'Espanha
* Leon, una vila d'Espanha, capitala de l'ancian Reialme de Leon
* Leon, un parçan de Bretanha

**Mots compausats**
* Zoologia
** Lo leon de mar, grop dels mamifèrs anfibis
** Lo tamarin-leon, nom comun de las espècias del genre *[[Leontopithecus]]*

*Astronomia
** Lo Pichon Leon, constellacion vesina de la precedenta

*Geografia
** Lo golf del Leon, pichona partida de la mar Mediterranèa situada fàcia al litoral de las regions francesas de Lengadòc-Rosselhon e Provença

* Personalitats
** Loís VIII de França dich *lo Leon* (1187-1226), rei de França
** Ricard Còr de Leon, escais de Ricard I d'Anglatèrra (1157-1199)

* Divèrs
** Lo Leon, simbòl en eraudica
** Lo Leon de Belfòrt, escultura monumentala situada a Belfòrt, en França
** Lo Leon de Nemèa, creatura de la mitologia grèga
** *[[Lo Rei leon]]*, filme d'animacion de la *[[Walt Disney Company]]*
Panthera leo

Lo **leon** (*Panthera leo*) es un mamifèr carnivòr de la familha dels felids, es a dire dels gats. Viu principalament dins la savana africana. 

### Referéncias
* 
* 
* 

### Ligams extèrnes
* Lo leon sus dinosoria 
* Fons documentari ARKive (fotografias, extraches sonòrs e vidèos) 

left|thumb|''Leon mascle solelhant sa crinièra.''
Pantherinae

***Pantherinae*** es una sosfamilha de felids (Felidae) nomenats correntament los grands felins. Aquesta sosfamilha compren los genres seguents :
* Neofelis
** *[[Neofelis nebulosa]]* — leupard pigalhat o panthera longibanda o encara panthera nebulosa
* Panthera
** *[[Panthera leo]]* — Leon 
*** *Panthera leo azandica* — Leon *del nòrd-èst* de Còngo
*** *Panthera leo bleyenberghi* — Leon de Katanga
*** *Panthera leo hollisteri* — Leon de Còngo
*** *Panthera leo krugeri* — Leon de Transvaal
*** *Panthera leo leo* — Leon de l'Atlàs o de Barbaria (desaparegut)
*** *Panthera leo massaicus* — Leon dels Massais
*** *Panthera leo melanochaita* — Leon del Cap
*** *Panthera leo nubica* — Leon de l'Africa de l'Èst
*** *Panthera leo persica* — Leon d'Índia, d'Asia o de Pèrsia
*** *Panthera leo roosevelti* — Leon d'Abissinia
*** *Panthera leo senegalensis* — Leon de Senegal
*** *Panthera leo somaliensis* — Leon de Somalia
*** *Panthera leo verneyi* — Leon de Kalahari
** *[[Panthera onca]]* — jaguar 
** *[[Panthera pardus]]* — panthera o leopard 
** *[[Panthera tigris]]* — Tigre
*** *Panthera tigris altaica* — Tigre de Siberia o tigre de l'Amor 
*** *Panthera tigris amoyensis* — Tigre de China Meridionala
*** *Panthera tigris balica* — Tigre de Bali (desaparegut)
*** *Panthera tigris corbetti* — Tigre d'Indochina
*** *Panthera tigris sondaica* — Tigre de Java (desparegut) 
*** *Panthera tigris sumatrae* — Tigre de Sumatra
*** *Panthera tigris tigris* — Tigre de Bengala
*** *Panthera tigris virgata* — Tigre de la Caspiana (desaparegut)
** *[[Panthera uncia]] (ancianament [[Uncia uncia]])* — onça o pantèra de las nèus
Feliformia

Los **felifòrmes** (***Feliformia***) son un sosòrdre de l'òrdre dels carnivòrs (*carnivora*).
Aqueste sosòrdre compren las familhas seguentas:
* los felids, o felins (gat...)
* los viverrids (civetas...)
* los ienids (ièna...)
* los erpestids (mangostas...)

Las arpas dels **felifòrmes** son retractilas (per la màger part). Lor bulbe timpanic es devesit per un septum, contràriament als **[[canifòrmes]]**, que lor bulbe timpanic es format d'una cambra unica o es devesit per un pseudoseprum.
Caniformia

Los **canifòrmes** (***caniformia***) son un sosòrdre de l'òrdre dels carnivòrs (*carnivora*).
Aqueste sosòrdre compren las familhas seguentas:
* los canids (can...)
* los mefitids (mofetas) ancianament, genre inclús dins los mustelidats (mephitinae)
* los mustelids (loira, fura...)
* los otarids (otarias...)
* los odobenids (mòrses...)
* los focids (fòcas...)
* los procionids (raton lavaire...)
* los ursids (ors...)

Aqueste grop de mamifèrs compren pas que de carnivòrs (o piscivòrs).

Anatomicament, lo bulbe timpanic dels **canifòrmes** es format d'una cambra unica o es devesit per un pseudoseprum, per oposicion als **[[felifòrmes]]** que lor bulbe timpanic es devesit per un septum vertadièr.
Otariidae

Los **Otarids** (***Otariidae***) son una  de Mamifèrs de l'òrdre dels Carnivòrs (ancianament dins l'òrdre dels Pinnipèdes).

Lo nom es empruntat al grèc ώτάριον « aurelha pichona ».

Los Otariidats son devesits en dos s :

* sosfamilha ***[[Arctocephalinae]]***, los orses de mar o otarias de forradura, que compren los s  *[[Arctocephalus]]* e *[[Callorhinus]]* :
** Otaria de forradura antartica, *[[Arctocephalus gazella]]*.
** Otaria de forradura australa, *[[Arctocephalus australis]]*.
** Otaria de forradura d'Africa del Sud, *[[Arctocephalus pusillus]]*.
** Otaria de forradura de Nòva Zelanda, *[[Arctocephalus forsteri]]*.
** Otaria de forradura del Nòrd o ors marin, *[[Callorhinus ursinus]]*.
** Otaria de forradura subantartica, *[[Arctocephalus tropicalis]]*.
** Otaria de l'illa de Guadalupe, *[[Arctocephalus townsendi]]*.
** Otaria de las illas Juan Fernandez, *[[Arctocephalus philippii]]*.
** Otaria de las illas Galapagos , *[[Arctocephalus galapagoensis]]*.

* sosfamilha ***[[Otariinae]]***, los leons de mar, que compren los s *[[Eumetopias]]*, *[[Neophoca]]*, *[[Otaria]]*, *[[Phocarctos]]* e *[[Zalophus]]* :
** Leon de mar de Steller, *[[Eumetopias jubatus]]*.
** Leon de mar de Califòrnia, *[[Zalophus californianus]]*.
** Otaria de crinièra o leon marin, *[[Otaria flavescens]]*.
** Leon de mar australian, *[[Neophoca cinerea]]*.
** Leon de mar de Nòva Zelanda, *[[Phocarctos hookeri]]*.

La familha dels otarids foguèt creada per John Edward Gray (1800-1875) en 1825.

## Ligams extèrnes
* 
* 
* 
* 
*
Grenòble

**Grenòble** (*[[Gracian|Grasan]]<nowiki/>obol* en arpitan medievau, *Grenoblo* en arpitan modèrne, *Grenoble* en francés) es una comuna arpitana situaa dins lo departament d'Isèra e la region d’. Anciana capitala dau Daufinat, es la tresena comuna pus importanta de la region Ròse-Aups, après Lion e Sant Estève. Grenòble es tanben la pus granda metropòli aupenca davant Innsbruck e Bolzano.

## Geografia

La comuna de Grenòble es situaa entre los massís de Vercòrs (a l'oèst e au sud-oèst), de Chartrosa (au nòrd), de  Taillefer (au sud-èst) e la cadena de Belledonne (a l'èst). L'aglomeracion es situaa a relativament febla distància de las termièras italiana () e soïssa () ai jonhent actual de Drac e d'Isèra.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats ligaas amb la comuna
*Sant Ugues de Grenòble (nascut *de Chasteunuòu*), evesque de Grenòble, mòrt en 1132.

## Véser tanben
* Université Grenoble-Alpes

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Martinica

**Martinica** (en francés: *Martinique*; en creòl antilhés: *Matinik*) es una illa deis Antilhas, en America. Forma un departament d'otramar (n°972) e una region administrativa de l'estat Francés. Dempuèi 2016, es una collectivitat territoriala unica qu’agropa conselh general e conselh regional, bailejada per un Conselh executiu elegit per l’Assemblada de Martinica.

Lo capluòc es Fort-de-France e lo gentilici es **martiniqués -esa**.

## Istòria
Cristòl Colomb li arribèt en 1502.

## Vejatz tanben

### Liames extèrnes
*  Site oficiau de la prefectura
*  Collectivitat territoriala de Martinica
Calcarea

Las **Espongas calcàrias** son d’organismes apartenent al grop dels Metazoaris (animals) d'organizacion fòrça simpla : presentan pas que dos fulhets cellulars (endodèrma e ectodèrma), son doncas qualificadas de diploblastics. 

## Estructura
L'esqueleta d'aquestas Espongas es exclusivament constituit d'espiculas calcàrias, lo mai sovent jos la forma de calcita, formant de còps una massa continua. Una diferéncia amb las autras « Espongas » es l'abséncia d'una diferenciacion de las espiculas en *microsclèras* e *megasclèras*. Aquestes dos punts constituisson de caracteristicas pròprias a aqueste grop.

Las formas rencontradas van dels pus simples (tipe *ascon*), als mai complèxes (tipe *leucon*), en passant per las formas intermediàrias (tipe *sycon*).

## Abitat
Las **Espongas calcàrias** son totas marinas. Mas, probablament a causa de la composicion de lor esquelèt, la màger part de las espècias se rescontra dins los 100 primièrs mètres jos la superficia. (Vejatz solubilitat del carbonat de calci). 
Çaquelà, cèrtas espècias abitan a de prigondors abissalas.

## Etologia
Aquestes organismes an besonh d'un substrat dur per se desvolopar. La larva se fixa sus un supòrt per l'extremitat blastoporala.

## Embriologia
La gastrulacion es estada observada dins las *formas Sycon*.

## Lista de las espècias d'Espongas calcàrias demest las 1000 conegudas (per òrdre alfabetic del nom scientific)
**Chancellaria sp.* (mai ancian fossil conegut : -540 MA;Cambrian)
**Grantia compressa*
**Leucandria aspera*
**Leucosolenia complicata*
**Sycon elegans*
**Sycon raphanus*

## Classa de las espongas calcàrias (Calcarea)
* Sosclassa dels Calcaronea
** Òrdre dels Leucocoleniidats
*** Familha : Amforiscidats, Grantiidats, Eteropiidats, Lepidoleuconidats,
leucosoleniidats, staurorafidats, sicettidats.

* Sosclassa dels Calcinea
** Òrdre dels clatrinidats
*** Familha : clatrinidats, leucaltidats, leucastidats, leucettidats, paramurranionidats, soleniscidats
** Òrdre dels murraionidats
*** Familha : lelapiellidats, mirraionidats, paramurraionidats

* Òrdre dels Litinidats
*** Familha dels lelapiidats, minchinellidats, petrobionidats

## Vejatz tanben
*Demospongas
*Espongas exactinellidas
*Metazoaris
*Espongiaris

## De legir

*[[Classificacion filogenetica del vivent]]* per Guillaume Lecointre e Hervé Le Guyader a las edicions Belin

## Ligams extèrnes
* 
* 
* 
*
Hexactinellida

Las **Espongas exactinellidas** o **Espongas siliçosas** o encara **Espongas de veire** son d'organismes apartenent al grop dels Metazoaris (animals) d’organizacion fòrça simpla: presentan pas que dos fulhets cellulars (*[[endodèrma]]* e *[[ectodèrma]]*), son doncas qualificadas de diploblastics.

## Estructura
L'esqueleta de las **Espongas exactinellidas** se compausa d'espiculas siliçosa amb sièis ponchas seguent tres axes: las *exactinas*. Cèrtas espiculas son grandas (las *megasclèras*), d’autres son pus pichonas (las *microsclèras*). Las megasclèras s’agençan en una ret siliçosa complèxa, sens matritz proteïca. Lo teissut d’*Espongas exactinellidas* es parcialament sincicial : Atal existís pas de *pinacodèrma* (una siza cellulara extèrna), ni de *choanodèrma* (constituit normalament per una siza de choanocites). Aqueste darrièr es remplaçat per un *choanosyncytium* que borrona d'estructuras semblablas a de choanocites.

## Abitat
Aquestes espongas vivon preferencialament dins las aigas marinas pregondas (a mai de 200&nbsp;m) e mai dins las aigas polaras.

## Etologia
*Euplectella* es una espècia abritant un cople de cambaròtas entrant dins l’esponga quand son pichonas. En creissent, se tròban empresonadas dins aquesta e i demòran tota lor vida. En Japon, aquesta associacion constituís un present a l'ocasion d'un maridatge tradicional. 

## Lista d’espècias d’espongas exactinellidas demest las 1000 conegudas (per òrdre alfabetic del nom scientific)
* *Aphrocallistes vastus*
* *Asconema setubalense*
* *Euplectella aspergillum* = Euplactella = Esponga de cambaròtas
* *Hyalonema schmidti*
* *Oopsaca minuta*
* *Protospongia* (fossil conegut mai ancian; -540 MA; Cambrian de Burgess)
* *Staurocalyptus solidus*

## De legir

*[[Classificacion filogenetica del vivent]]* per Guillaume Lecointre e Hervé Le Guyader a las edicions Belin
Villeneuve-d'Ascq

**Villeneuve-d'Ascq** es una vila francesa del departament del Nòrd dins la region dels Nauts de França, ancianament de Nòrd-Pas de Calais.

## Geografia

## Istòria
La comuna es eissida de la fusion en 1970 de las comunas d'Ascq, Annappes e Flers-lez-Lille .

## Administracion

## Demografia

* Abans 1970, las donadas son lo total de las populacions d'Ascq, Annappes e Flers
## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bioinformatica

La bioinformatica es un camps interdisciplinari que desenvolopa de metòdes e de espleches per comprendre las donadas biologicas, en particular quand aquestas son voluminosas e complèxas. Aquesta sciéncia combina la biologia, l'informatica, l'engenhariá de l'informacion, las matematicas e las estadisticas per analisar e interpretar las donadas biologicas.
Tuvalu

**Tuvalu** (prononciar **Tovalo**, nom colonial anglés: Illas Ellice) es un estat insular de Polinesia, situat jos l'Eqüator, al sud de Kiribati, al nòrd de Fiji e Wallis e Futuna a mai a l'èst de las illas Salamon.

S'agís de l'estat sobeiran mens poblat del mond après Vatican e just davant Nauru mas que la siá superfícia rèirepichona se ne fa un país *subredens*.

Es uèi conegut mai que mai per son domeni d'internet **[[.tv]]** que per el e la siá utilizacion se ne va tenir un revenguts de 50 milions de dolars entre 2000 e 2012.

Lo gentilici es **tuvaluan -a**.

### Istòria

### Politica

### Geografia
Tuvalu es un archipèla de las nòu illas, que son representadas per las estelas sus la bandièra.

### Economia

### Cultura

### Ligams extèrnes
Bahrayn

**Bahrayn**, oficialament lo **Reialme de Bahrayn** (), es un estat insular  de la peninsula Aràbia, dins lo golf Persic.

La capitala es Manama. Lo gentilici es **bahraynita**.

## Referéncias

### Ligams extèrnes
### Referéncias
Miègjorn-Pirenèus

**Miègjorn-Pirenèus** o **Mieidia-Pirenèus** (en francés *Midi-Pyrénées*) es una anciana region administrativa de l'estat francés, en Occitània. Creada artificialament sens tenir compte de las regions istoricas, èra facha a partir d'una part importanta del país lengadocian e probablament mens d'un tresen del territòri gascon vesin de Garona; recampava uèch departaments: Arièja,  Avairon, Nauta Garona, Nauts Pirenèus, Gers, Òlt, Tarn e Tarn e Garona. Èra la pus granda region de l'estat francés amb uèch departaments e mai de &nbsp;km². Son còde INSEE èra 73. Lo darrièr president de la region foguèt Martin Malvy.

## Istòria
La region es creada coma circonscripcion d'accion regionala lo 2 de junh de 1960. Ven un establiment public regional lo 5 de julhet de 1972. La « lei Deferre » (lei n°82-213 del 2 de març de 1982) ne fa una collectivitat territoriala de l'executiu elegit e parteja las competéncias entre l'Estat e las regions. Ven una collectivitat territoriala après las eleccions del 16 de març de 1986.

La refòrma de 2015 installa la fusion de la region amb la de Lengadòc-Rosselhon, jol nom provisòri de Lengadòc Rosselhon Miègjorn Pirenèus lo 1èr de genièr de 2016.

## Administracion

## Politica

## Geografia

## Transpòrts
*Article detalhat : [[TER de Miègjorn-Pirenèus]]*

## Economia

## Demografia

## Cultura

## Environament

## Vejatz tanben

* Occitan, Occitània
* Comunas de Miègjorn-Pirenèus.

#### Ligams extèrnes
*  Miègjorn-Pirenèus sus Wikivoyage
*  Sit oficial Miègjorn-Pirenèus
*  Torisme Miègjorn-Pirenèus
*  Portal Miègjorn-Pirenèus
*  Sit de calcul d'itinerari multimodal en Miègjorn-Pirenèus