Estonian

L’**estonian** (autonim: *eesti keel* [ˈeːsʲti ˈkeːl]) es una lenga finica prigondament aparentada al finés. Es parlat per gaireben 1 100 000 personas, que gaireben totas (950 000) abitan en Estònia.

## Varietats
Lo SIL International, organisme encargat d'atribuir los còdes ISO 639-3, classa l'estonian comme una macrolenga (`est`) e i inclutz l'estonian estandard (`ekk`) e lo võro (`vro`).

La basa de donadas linguisticas Glottolog reconés pas ela lo võro e inclutz tres varietats dins l'estonian:
* l'estonian costièr del Nòrd-Èst
* l'estonian costièr del Nòrd, comprenent:
** l'estonian de l'Èst
** l'estonian insular
** l'estonian mejan
** l'estonian del Nòrd-Oèst
* l'estonian del Sud, comprenent:
** l'estonian de Mulgi
** l'estonian de Seto
** l'estonian de Tartu 

## Alfabet
L'alphabet estonian compòrta 27 letras e es ordonat atal:

**A a, B b, D d, E e, F f, G g, H h, I i, J j, K k, L l, M m, N n, O o, P p, R r, S s, Š š, Z z, Ž ž, T t, U u, V v, Õ õ, Ä ä, Ö ö, Ü ü**

Las posicions de *z* e *ž* dins aquel alfabet son de notar, que dins aquel alfabet las letras diacriticdas coma letras d'esperela.

Las letras *F*, *Š*, *Z* e *Ž* son quatre letras encontradas sonque dins unes mots d'emprunts. Es tanben important de notar l'abséncia de las letras *C*, *Q*, *W*, *X* e *Y*, que son utilizadas pas que dins de noms pròpres e o son pas dins los mots de raïç estoniana e son exclusidas de l'alfabet oficial estonian.

## Prononciacion
Unas de las lettres de l'alfabet an de prononciacions particuliaras: *õ* nota /ɤ/ (una vocala posteriora non redonda, entre *o *e *ò*); *ä* dona lo fonèm /æ/ coma en finés (*a* très obèrt coma dins *cat* en anglés) ; *ö*, *ü* produson respectivament los fonèms /ø/ e /y/ coma en alemand. E las letras *š* e *ž*, se pronóncia respectivament /ʃ/ et /ʒ/.

Levats aquelas letras, *E* se pronóncia [e] (*é*),*R* es sonor*, S* es totjorn dur e *U* se pronóncia coma lo nòstre *o*.

## Fonologia
Sul plan fonologic, l’estonian se caracteriza enter autre per l’existéncia de tres duradas vocalicas: gaireben totes los fonèmas pòdon èsser brèus, longs o subrelongs. O puslèu ara se dich tres « duradas » sillabicas.

L’accent tonic es sus la primièra sillaba de mots, levat dins los mots d'emprunt recents, ont se manten a la plaça qu'avián dins la lenga d'origina.

L'ortograf destria pas ls fonèms longs e subrelongs; que son notats per una letre dobla. La sola excepcion son las occlusivas, per que tres grafias diferentas existisson: las brèvas son notadas *b*, *d*, *g*, las longas *p*, *t*, *k*, e las subrelongas *pp*, *tt*, *kk*.

## Gramatica
Tipologicament, l’estonian representa una forma de transicion entre lenga aglutinanta e lenga flexionala. Aguèt un temps una fòrta influéncia de l'alemand, dins son vocabulari coma dins sa sintaxe. Desvelopèt per exemple de verbes de particulas que la forma e lo foncionament remembra los verbes de particuls separablas de l'alemand.

L’estonian ne possedís pas d’articles e coneis pas lo genre gramatical. La declinason compta 14 cases: nominatiu, genitiu, partitiu, illatiu, inessiu, elatiu, allatiu, adessiu, ablatiu, translatiu, terminatiu, essiu, abessiu e comitatiu.

Una de las particularitats d'aquel sistèma casual es l'abséncia d'accusati; lo complement d'objècte pòt èsser marcat, segon los contèxtes, pel nominatiu, lo genitiu o lo partitiu.

L’adjectiu epitèta s'accòrda en cas e en nombre amb lo substantiu que determine, levat al terminatiu, a l'essiu, a l'abessiu e al comitatiu ont i a pas d'acòrdi en cas (l'adjectiu es alara al genitiu).

Lo sistèma verbal se caracteriza par l'abséncia de temps dedicat al futur (lo « present » es lo temps del « non passat ») e per l’existéncia de formas especialas per exprimir l'accion complida per una persona indeterminada e lo discors contat (mòde verbal especific nomenat « mòde oblic » o « mediatiu »). Existís al mens dos infinitius: lo primièr, terminat pel sufixe *-ma*, es la forma que figura dins los diccionaris; es utilizat per exemple après los verbes significant « dever » o « començar a ». Lo segond infinitiu, que s'acaba subretot per *-da* o *-ta* (mas tanben en *-la*, *-na* o *-ra*), s’utiliza per exemple après los verbes significant « poder », « voler », « amar ». De gramaticas considèran tanben coma un infinitiu especific la forme en *-vat* (correspondent al mediatiu present) quand s'utiliza après un verbe d'aparéncia (significant « semblar »).

## Istòria

### Edat mejana

### Periòde modèrne

## Lexic

### De mots corrents

### Nombres
* 0 : null
* 1 : üks
* 2 : kaks
* 3 : kolm
* 4 : neli
* 5 : viis
* 6 : kuus
* 7 : seitse
* 8 : kaheksa
* 9 : üheksa
* 10 : kümme
* 11 : üksteist
* 12 : kaksteist
* 13 : kolmteist
* 20 : kakskümmend
* 21 : kakskümmend üks
* 22 : kakskümmend kaks
* 29 : kakskümmend üheksa
* 30 : kolmkümmend
* 90 : üheksakümmend
* 100 : (üks)sada
* 101 : sada üks
* 110 : sada kümme
* 112 : sada kaksteist
* 120 sada kakskümmend
* 190 : sada üheksakümmend
* 200 : kakssada
* 900 : üheksasada
* 1 000 tuhat
* 1 000 000 : miljon
* 1 000 000 000 : miljard

## Referéncias




## Vejatz tanben

### Bibliografia
* Antoine Chalvin, Malle Rüütli, Katre Talviste, *Manuel d'estonien*, Paris, L'Asiathèque, 2011, 254 p.
* Antoine Chalvin, *Johannes Aavik et la rénovation de la langue estonienne*, Paris, ADEFO/L'Harmattan, 2010, 334 p.
* Mati Erelt(ed.), *Estonian language*, Tallinn : Estonian Academy Publishers, 2003, (Linguistica Uralica Supplementary Series ; 1), 412 p.
* Fanny de Sivers : *Parlons estonien : une langue de la Baltique*, Paris, L’Harmattan, 1993, 214 p.
* Urmas Sutrop, *La langue estonienne*, Tallinn, Institut estonien, 2002, 27 p.