open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vairac (Gironda)

**Vairac** [beiˈɾa(t)] (*Vairac* en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de la Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Lenga
Segon l'enquèsta de Tortolon e Bringuièr (1873-1875), Vairac, prononciat *Beïra* o *Beïrat*, èra una comuna gascona, mes La Mongia èra mesclat de gavais e de gascons; lo parlar èra diferent deu borqués e deu libornés (parlar de Vilagoja). Deu borqués, se diferencia per la prononciacion de *j* : lo *jourt* e pas *l'iourt* o lo *iourt* (lo jorn), caractèr progressiu, puei que Vilagoja, pus a l'èst enquèra, se ditz *Bilegou-ie*; per la conservacion de *u* : *dou hut* e pas *dou heut* (deu huc); de contraccions coma *saous dit* e pas *sus leus dit* (sus + los + dits); la conservacion de la nasala dens la tresena persona deu plurau ; *bÉnon* o *bÉnoun* e pas *bÉnou* (venon, venen). Deu libornés, se diferencia per la prononciacion de *h* : *hille* e pas *fille* (hilha, filha), *hut* e pas *fut* (huc = huec, fòc); per lo mendre usatge deu diftongue *óou* : *deu* se ditz *dou* [du] e pas *dóou*  (las grafias de l'autor son utilisadas).

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Sanctus Eparchius de Vayrac* au sègle XIII, *En W. de Vairac* en 1248, *In parrochia de Vayrac* en 1255, *cap. de Bayraco* en 1342 .
Dauzat e Rostaing, tanplan coma Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, victimas de la grafia francesa, supausan un nom latin d'òme *Verus*, emb lo sufixe *-acum*. 
Après Jacques Astor, Bénédicte Boyrie-Fénié aima mèi, a bon dret, lo nomen *Varius*, totjorn emb *-acum* : **Variacum* > **Vayrago* (anteposicion deu *iòd*) > **Bayrac* (passatge de *V-*, en realitat *W*, iniciau a *B-*, en gascon)  > [bej'rak] > [bej'ra(t)].
 
## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
* Vairac sau site de l'Insee

## Nòtas
Nèrç

**Nèrç**, mens probable **Ners** (*Ners* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luòc:
* **Nèrç** - *Castrum de Ners* en 1121; *Nercium* en 1247; *Ners* en 1547; *Le prieuré Sainct-Saulveur de Ners* en 1620; *L'église de Ners* en 1736; *Le pont de Ners* en 1781.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gard

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vairas (Gironda)

**Vairas** (*Vayres* en francés) es una comuna occitana de Bordalés, en Guiana, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié cita quauques fòrmas ancianas : *Varatedo*, au sègle IV, *Vairas*, en occitan, en 1120, *Varias*, en latin, en 1120, *Variae*, en latin, au sègle XIII ou XIV, *Vayres (Sancta Maria de ~)*, en occitan, en 1339. Entre eras, la prumèira, *Varatedo*, es celtica, mès *Vairas* deriva de *Varia*. Puslèu que *varia aqua*, « aiga de colors diferentas » imaginat per Ernèst Negre, citat per B. Boyrie-Fénié, i fau veire un nom prelatin, mès indoeuropèu, *var-* (*vara*, « flume », per Dauzat e Rostaing, benlèu lo gallés *uera*, *uaria*, « cors d'aiga »), per un pòrt actiu dempui lo sègle VI ab. J.-C. L'evolucion s'es limitada a l'anteposicion de *-i-* (*Varia* > *Vaira*), l'afebliment de *-a* finala en [-ə], atestat dempui 1339, l'ajustadís d'una *-s* finala (absenta de la prononciacion actuala en gascon libornés) e l'influéncia possibla de Arvèiras (la prononciacion es ['bɛjrə] en realitat) .

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Liborna; es adara dau canton de *Le Libournais-Fronsadais* (en francés), donc Lo Libornés-Fronçadés.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Valeirac

** Valeirac** (*Valeyrac* en francés) es una comuna medoquina de Guiana, lingüisticament gascona, administrada pr'au departament de Gironda de la region de Noèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son malurosament totas de la medisha epòca: *Baliraco (parrochie de ~)*, en latin, en 1339, *Baliraco (sancta-Maria-de ~)*, en latin, en 1339, *Baliraco (cappella de ~)*, en latin, en 1342, *Baliraco (parrochie de ~)*, en latin, en 1343, *Balirac (parrochia de ~)*, en latin, en 1367 . Mes empacha pas de trobar l'origina e tots los especialistas ne'n son d'acòrdi: lo nom latin d'òme *Valerius*, acompanhat dau sufixe *-acu(m)* , latinizacion dau sufixe gallés *-aco(n)*. Valeirac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste *Valerius*. 

Bénédicte Boyrie-Fénié dona *Valeirac* coma fòrma grafica e [balɛj'rak] coma prononciacion . Mès saben pas, coma sovent dens sos libres, si es una prononciacion entenduda o una prononciacion vertuosa. La succession [balɛj'rak] > [bali'rak] (las atestacions dau sègle XIV, emb reduccion dau diftongue) > [balɛj'rak] (retorn miraculós de la prononciacion etimologica perduda) sembla pauc versemblable. Una prononciacion [bali'rak] es mèi que possibla, çò que menaré a escriure *Valirac*. Veire pr'aquò Valirac e Maumosson, que pòt menar a *Valerus*.

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de L'Esparra; es adara dau canton dau *Nord-Médoc* (en francés), donc dau Nòrd Medòc.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Usèste

**Usèste** (*Uzeste* en francés) es ua comuna de Vasadés, en Gasconha, administrada p'reu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna
* Clamenç V, papa, i es enterrat
* Bernat Lubat, cantaire e musicaire

## Véser tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Evangèli del Pseudo-Matieu

L**'Evangèli del Pseudo-Matieu**, apelat tanben *Libre de la naissença de la benaürosa Verge Maria e de l'enfança del Salvador*, es un tèxte que fa partida dels apocrifs del Novèl Testament, que datariá de 550 a 570. Tracta de la nativitat e de l'enfança de Jèsus e a portat de nombrosas tradicions coma l'ase e lo buòu dins la grépia, mas tanben de miracles arribats durant la Fugida en Egipte.

Fa partida dels nombroses relats de l'enfança de Jèsus Crist qu'existisson dempuèi lo sègle segond, e s'inspira del Protoevangèli de Jaume, amb de partidas de l'Evangèli de l'enfança segon Tomàs.
Ignacy Mościcki

**Ignacy Mościcki** (1867-1946) quimista e òme politic, foguèt president de Polonha entre 1926 e lo 30 de setembre de 1939.
Gabriel Narutowicz

*A confondre pas amb lo ninja [[Japonés]] [[Naruto]]*

**Gabriel Narutowicz** (1865-1922), engenhaire e òme politic, foguèt lo primièr president elegit de Polonha. Governèt durant 6 jorns, de l'11 al 16 de decembre de 1922, quand foguèt assassinat.
Lee Van Cleef

**Clarence LeRoy Van Cleef, Jr.**, mai conegut coma **Lee Van Cleef** (Somerville, Nòva Jersei, 9 de genièr de 1925 – Oxnard, Califòrnia, 16 de decembre de 1989) foguèt un actor american. Joguèt principalament dins de westerns e de films d'accion.
Diogo Freitas do Amaral

**Diogo Pinto de Freitas do Amaral**, professor d'universitat, escrivan e òme politic n. 1941, foguèt primièr ministre de Portugal entre decembre de 1980 e genièr de 1981.
Morgan Fairchild

**Morgan Fairchild** (n. **Patsy Ann McClenny** en 1950) es una actritz americana de television.

## Biografia
Es la filha de la professora Martha Jane Hartt McClenny e a una sòr qu'es tanben actritz nomenada Cathryn Hartt. Dempuèi mainada la siá maire l'apuntèt en classas d'interpretacion e als 10 ans comencèt a agir en foncions de teatre infantil, en esperlongant la siá trajectòria posteriora amb divèrsas òbras en cafès-teatres. Coma donada coriosa, val dire que la siá primièra experiéncia cinematografica la menèt a tèrme coma dobla de Faye Dunaway en qualques scènas de *Bonnie y Clyde* (1967) d'Arthur Penn.

### Inicis en los ans 1970
En 1968 se graduèt en l'institut Lake Highland de Dallas e après aparéisser coma extra en la pellicula *A Bullet for Pretty Boy* (1970), decidiguèt provar astre coma actritz.

En 1973 obtenguèt lo ròtle de Jennifer Pace dins *Search for Tomorrow*, seria que demorèt fins a 1977. A la fin dels ans 70 la siá bèla preséncia se faguèt palpabla amb las siás collaboracions dins de serias televisivas coma *Kojak*, *Happy Days*, *Police Woman* (protagonizada per Angie Dickinson), *Spider-Man*, *Barnaby Jones* e la legendària *Dallas*. Va compaginar aqueles trabalhs amb los sieus primièrs ròtle dins de telefilms coma *Escapade* (1978), *Murder in Music City* (1979) e *The Memory of Eva Ryker* (1980).

## Referéncias
Pugbarban

**Pugbarban** [pytbar'ban] e non pas *Pui Barban*  (*Puybarban* en francés) es una comuna occitana de Vasadés, en Gasconha, administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. 

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Monte Barbano (Raimundum de ~)*, en 1087, *Podio Barbatz (par. de ~)*, en 1273 . Dauzat e Rostaing interprètan un compausat vengut del latin *podium*, « lòc naut, de la cima mèi o mens arredondida », e d'un nom germanic de persona *Barbane* . Pr'amor de l'òrde deus compausats, Bénédicte Boyrie-Fénié conclutz que lo nom se fixèt après l'epòca carolingiana e accèpta lo nom germanic d'òme *Barban*. B. Boyrie-Fénié escriu *Pui Barban* [pyjbar'bã] , mès en Gironda coneish pas totjorn la prononciacion e sovent la supausa. De mèi, precisa jamèi quan sa prononciacion es observada e quan es subjectiva. D'autra part, sembla d'aver una preferéncia per la fòrma *pui*. Tot aquò ha que sa causida deu se préner dab la mèi granda prudéncia. Las fòrmas ancianas en latin permeten pas de saber quina es la fòrma locala de *podium* e *Puy-*, en francés, es una grafia convencionala, que pòrta pas cap informacion fonetica. Dus noms d'aquera categoria son coneishuts dab certitud : Bèthpug e Pug d'Agenés, dens parlars pas tròp lunhs deu sos-dialècte vasadés. La toponimia d'aquera partida deu Vasadés es prauba en resultats deu latin *podium*, pr'aquò, dens lo nòrd de la comuna de Granhòs, i a *Le Moulin du Puch* . Shens suspresa, **Pugbarban**, observat dens la comuna, prononciat [pytbar'ban], es en realitat la grafia normala deu nom.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton d'Auròs; es adara deu canton de *Le Réolais et Les Bastides* (en francés), donc deu Reulés e las Bastidas.

## Demografia

## Lòcs e monuments

Puybarban Église St Michel.jpg|L'église Saint-Michel (*juin&nbsp;2009*)
Puybarban Pigeonnier à Tholouze.jpg|Le pigeonnier à larmier du château du Barail 
Puybarban, pont sur le Canal Latéral de la Garonne.JPG|Pont de Puybarban, sur le canal de Garonne (*août&nbsp;2008*)
Canal Latéral de la Garonne à Puybarban (Gironde,Fr).JPG|Canal de Garonne à Puybarban (*juin&nbsp;2009*)
Puybarban Croix.jpg|Croix monumentale dans le cimetière (*juin&nbsp;2009*)


## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Pueinarmand

**Pueinarmand** (*Puynormand* en francés) es una comuna dau departament de Gironda e de la region de Novèla Aquitània.

## Geografia

### Geografia linguistica
La caracteristica de Pueinarmand es d'estre 'na comuna de rencontra dialectala e linguistica exepcionala . D'efiech, a l'est de la comuna se parla lemosin, au centre sud lengadocian, a l'oèst gascon e benlèu mai d'un tièrs nòrd santongés.

## Toponimia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* En Gironda se parl(èv)a lemosin

## Nòtas
Lo Tusan

**Lo Tusan** (en francés: *Le Tuzan*) qu'es ua comuna bordalesa de Gasconha situada dens lo departament de Gironda e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véder tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lo Pueg (Vasadés)

**Lo Pueg** segon la prononciacion maròta e gascona [lu'pœ] (*Le Puy* en francés) es una comuna deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament maròta e benlèu gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

Lo borg ancian, onte i a la glèisa, es logicament sus un pueg, en direccion de Rimons; la capitala actuala de la comuna e aglomeracion principala, situada a una estela de camins (direccions Mesteriu, Rimons, Sent Fèrme, Senta Fe, Duràs, Montsegur) es a **Bòrdapalha**, dens la ribèira de Dròt. Dempuèi la fin deu sègle XX, las pancartas marcan paradoxalament *Le Puy* a las entradas de Bòrdapalha.

## Istòria
La comuna fut repoblada per de populacions francofònas, los gavaches (usatge occitan) o maròts (usatge deus interessats). Fòra deu francés, la lenga pus parlada dens la comuna cap a 1950 èra lo gavache (varianta deu santongés), mès los occitanofònes èran tanben presents (localament, "parler jou" s'opausava a "parler moué")

## Administracion

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
## Nòtas
Treças

300px|left|thumb|Castèth de La Séguinie
thumb|300px|La comuna de Tresses
thumb|Tresses: dinamicas e planificacion
right|220px|thumb|Castèth La Séguinie

**Treças** (*Tresses* en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
* **Treças**. Las fòrmas ancianas son : *apud Trezas*, sense data, *terra apud Treces*, en 1188, *parrochia de Tressis*, en latin, en 1273, *parrochia de Tressas*, en 1273, *parrochia de Tressis*, en latin, en 1273, *de Tressas*, en 1289, *Sanctus-Petrus-de Tresses*, en 1339, *cappella de Tressis*, en latin, en 1362 . Segon Dauzat e Rostaing, *Treças* ven benlèu d'un nom gallés d'òme, *Triccius* : *Triccia (villa)* . Delamarre a la medisha idèa (la diferéncia es que considèra que *villa* sosentendut es inutille, la finala *-ā* càmbia lo nom de persona en neutre plurau e en toponime) : *tricciā* es « los bens de Triccios » . Bénédicte Boyrie-Fénié aima mèi **Tritias (terras)*, a partir dau cognomen *Tritius* . Tot es atestat, mes la causida de B. Boyrie-Fénié sembla inspirada per la prumèira atestacion *Trezas*, damb una sonòra.
* **Melac** (anciana parròpia ?, demorada toponime, au sud-oèst de Treças, près de la RD 936). *Melac* ven benlèu d'un nom d'òme gallés *Mellos*, damb lo sufixe *-ācon* ---> *Mellācon*, o puslèu de sa varianta **Melos* ---> *Melācon*  (*Mellācon* auré donat **Merac*). Un derivat dau latin *melum*, « poma » es improbable damb *-ac*. *Melac* èra donc benlèu una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste *Mellos* (vengut lèu **Melos*). 

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, Treças èra dau canton de Floirac; es adara dau canton de Crion.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lo Torne

**Lo Torne** (*Le Tourne* en francés) es una comuna bordalesa  de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Alturnum*, *Turnensis*, *Turnum*, en latin, aus sègles XI-XIII, *priorem de Al Turna*, en 1168, *parrochia de Torne*, en 1273, *in Torno*, en latin, en 1273, *cappella deu Torne*, en 1342, *Lo Torne*, en 1361, *prior deu Torne*, en 1362 e 1367. La fòrma orala actuala es [lus'turnə] . Seré lo nom prelatin d'un riu, *le Tourne* o puslèu lo prelatin *turno-*, « hautor, tuc »  (Dauzat e Rostaing), o alavetz, segon Jacques Astor, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, lo nom vendré de *torne*, derivat de l'ancian occitan *torn* « encinta fortificada » (mot pas atestat); *torn* seré benlèu un crosament dau latin *turris*, « torn » damb lo prelatin *turno*, « elevacion de terrenh », derivat de la racina pre-indoeuropèa *tor-* (en relacion damb *turon*). B. Boyrie-Fénié sosten l'idèa d'Astor, perqué pensa que lo nom aparten a l'estrata dialectala (seré d'epòca occitana e non pas latina). Lo plurau de la fòrma orala [que per un còp B. Boyrie-Fénié a pas imaginat] es en contradiccion damb las fòrmas ancianas e donc pas retengut dens la grafia . Delamarre considèra que *turno-* es celtic e a lo sens de « hautor »  e dona per origina au Torne *turnā*, « hautor » o « los bens de Turnos » ; coma lo vilatge ancian èra sau pug e que las pentas son hòrtas, lo prumèir sens, oronimic, sembla s'impausar.

La fòrma orala [lus'turnə], posteriora au sègle XIV, es benlèu un ancian gentilici, *los torne(s)*, « los abitants dau Torne », fenomèn banal en Gironda. L'atestacion *Alturnum* sembla pas l'expression normala d'un article dens los tèxtes ancians e un tèma celtic **alto-*, **alato-*, **aluti-* es una possibilitat . D'un autre costat, la fòrma de 1168, *Al Turna*, puslèu contradictòria damb la precedenta, sembla justificar l'etimologia *turnā* de Delamarre; mes la fonetica bordalesa confond *-a* e *-e* finala, probablament a data anciana e l'interpretacion es fragila. Lo nom garda donc daus mistèris.

## Istòria
Lo borg èra sau pug autescòps, sus la rota de Tabanac e ne'n demòra que lo cementèri, plaçat au lòc ont i avé una glèisa romanica, adara demolida e remplaçada au sègle XIX per l'actuala qu'es dens la ribèira. Los abitants comencèren de se desplaçar a partir dau sègle XVII cap au pòrt, pr'amor de las activitats de transpòrt sus Garòna e de construccion navala. Una evolucion comparabla se hit dens la comuna vesina de Langoiran e adara los dus borgs fòrman una sola vila.

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Crion; es adara dau canton de *L'Entre-deux-Mers* (en francés), donc de l'Entre Duas Mars.

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas damb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Teuillac

**Teuillac** (*Teuillac* en francés)  es una comuna francofòna  de Bordalés, situada dens lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *cappella de Tulhaco*, en latin, en 1354, *in parrochia de Tuylhac*, en 1360, *Tuylhac*, en 1361. *Teuillac* ven deu nomen o cognomen *Tullius* emb lo sufixe *-acum* , latinizacion dau sufixe gallic *-ācon*. Teuillac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste *Tullius*. La fòrma occitana **Tulhac* venguèt *Teuillac* per labialisacion de la vocala iniciala pr'amor deu santongés.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Borg; es adara deu canton de *L'Estuaire* (en francés), donc de l'Estuari.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas emb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
* Teuillac sus lo site de l'Insee

## Nòtas
Lo Temple (Gironda)

**Lo Tremple** (*Le Temple* en francés) es una comuna medoquina de Guiana, lingüisticament gascona, administrada pr'au departament de Gironda de la region de la Noèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Tarnés (Gironda)

**Tarnés** (en francés: *Tarnès*)  es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de la Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Lenga
Segon l'enquèsta de Tortolon e Bringuièr (1873-1875), Tarnés èra una comuna gascona; lo parlar de Tarnés e de las comunas vesinas èra diferent deu borqués e deu libornés. Deu borqués, se diferencia per la prononciacion de *j* : lo *jourt* e pas *l'iourt* o lo *iourt* (lo jorn), caractèr progressiu, puei que Vilagoja, pus a l'èst enquèra, se ditz *Bilegou-ie*; per la conservacion de *u* : *dou hut* e pas *dou heut* (deu huc); de contraccions coma *saous dit* e pas *sus leus dit* (sus + los + dits); la conservacion de la nasala dens la tresena persona deu plurau ; *bÉnon* o *bÉnoun* e pas *bÉnou* (venon, venen). Deu libornés, se diferencia per la prononciacion de *h* : *hille* e pas *fille* (hilha, filha), *hut* e pas *fut* (huc = huec, fòc); per lo mendre usatge deu diftongue *óou* : *deu* se ditz *dou* [du] e pas *dóou*  (las grafias de l'autor son utilisadas).

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Sanctus Martinus de Termenxs* en 1339, *cappella de Ternes* en 1342, *cappella de Tornenxs* en 1354, *cappella de Ternenxs* en 1354, *cappella de Ternes* en 1357, *Tarnes* en 1361, *cappella Sancti Martini de Ternes* en 1367 .
Ni Dauzat e Rostaing, ni Negre, ni J. Astor, n'an donat una explicacion. Bénédicte Boyrie-Fénié tempta lo nom gallic d'òme *Tarinos* [atestat], emb lo sufixe germanic *-ingos*, tractat coma lo sufixe latin *-ensem*  (manèira de dire).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
* Tarnés sus lo site de l'Insee

## Nòtas
Tizac-de-Lapouyade

**Tizac-de-Lapouyade**   qu'ei ua comuna francofòna, administrada peu departament de Gironda de la region d'Aquitània.

## Referéncias

.
## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lo Telhan de Medòc

**Lo Telhan** (**de Medòc** ?), *Le Taillan-Médoc* en francés, es una comuna bordalesa de Guiana administrada pr'au departament de Gironda e la region de la Noèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *de Ortellano*, en latin, en 1027, *Sancti-Hilarii de Autellano*, en latin, en 1027, *ecclesiam Sancti-Hilarii de Ortolano*, en latin, en 1174, *villa Sancti Hilarii de Ortoislano*, en latin, en 1242-1255, *Au Teillan*, en 1250, *dau Talhan*, en 1259, *de Sancto Illaris*, en latin, en 1274, *de Anthalhano* (sic), en latin, en 1289, *preceptor hospitalis de Autelhano*, en 1360. Lo nom seré, segon Bénédicte Boyrie-Fénié, **Lo Talhan* o **Autalhan*. La prononciacion donada per B. Boyrie-Fénié, [lutajã] , es supausada coma de costuma dens la màger part de son libe.

Per Dauzat e Rostaing, Lo Telhan ven dau nom latin d'òme **Autellius* (inatestat donc damb asterisc), inferit de *Autius*, e dau sufixe *-anum*. La prumèira sillaba *Au-* fut compresa coma un article contractat .

Pr'amor de la prumèira atestacion, Bénédicte Boyrie-Fénié causís puslèu lo *nomen* *Ortelius*, rare mes qu'a l'avantage d'estat atestat, damb lo sufixe *-anum* (una propietat d'Ortelius, *villa* romana, estona pas dens una comuna traversada per un ancian camin, la Levada). B. Boyrie-Fénié reconstituís l'evolucion. De la basa **Ortelianu(m)*, lo nom passèt probablament a **Oltelhyan(o)* (mudason de la liquida *r* per dissimilacion [cau comprene *assimilacion*] e palatalizacion de *l* + *iòd*), pui a **Outelhan* (*l* anteconsonantic se vocaliza regularament, d'aquí la formacion d'un diftongue [ɔw]) e **Autelhan* (mudason de la vocala per assimilacion). Après, lo nom coneishut una maishanta copadura e fut comprés coma *Au Talhan* (deglutinacion dau diftongue iniciau e atraccion dau vèrbe *talhar* .

I a duas causas a corregir dens aquera evolucion fonetica. Prumèirament e aquò es pas çò pus important, la deglutinacion (passatge a *(Au) Telhan*) èra dejà presenta dens l'estapa **Outelhan* > **Autelhan* e l'explica, sense necessitat d'una mudason prealabla deu diftongue iniciau. Segondament, maugrat quauques fòrmas ancianas (1259, 1289), lo nom es pas passat definitivament a *Au Talhan* / *Lo Talhan*, en tot cas i es pas demorat. Gric de Prat, neishut e mòrt dens la comuna, cita lo nom damb la vocala *e* de la prumèira sillaba  e la comuna installèt un panèu bilingüe a l'auton de 2016 damb *Lo Telhan de Medòc*. B. Boyrie-Fénié, pr'amor de la fòrma francimanda, cresut que la fòrma gascona, que coneishèva pas, èra **Lo Talhan*. 

L'ajustadís oficiau *de-Médoc* data de 1925 .

## Istòria
## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Tavanac

**Tavanac** (*Tabanac* en francés) es una comuna bordalesa  de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *in parroquia de Torne et de Cabanac*, en 1273, *in parrochiis de Tanaco*, en 1273-1289, *cappella de Cabanacco*, en latin, en 1326, *cappella de Tavanacco*, en latin, en 1345, *cappella de Tauanaco*, en latin, en 1361 . Las fòrmas ancianas semblan balançar entre *Tabanac* e *Cabanac* (cf. Cabanac, Cabanac), mes lo passatge de *Cabanac* a *Tabanac*  (per dissimilacion entre la consonanta iniciala e la finala ?) seré unic. Probable que *Tabanac*/*Tavanac* es la fòrma a considerar. La varianta de 1361, *Tauanaco*, es en relacion damb la prononciacion de *v* intervocalic en Bordalés au sud-oèst de Garona, [-w-], contra [-b-] au nòrd-èst. Que la prononciacion sii locala o de las localitats vesinas, es un indici que lo nom es *Tavanac* e pas *Tabanac*. Segon Dauzat e Rostaing, *Tavanac*, donc, vendré dau nom latin d'òme *Tavanus*, damb lo sufixe *-acum* , latinizacion dau sufixe gallés *-ācon*. Mes **Tavanus* seré pas atestat. Segon Negre, seré lo latin *tabanus*, « tavan », vengut nom de persona. Bénédicte Boyrie-Fénié constata que cap nom atestat permet d'explicar *Tavanac*  . Delamarre explica *Tavanac* per un nom celtic **Tauānos*, donc l'origina seré **Tauānācon*; lo nom es pas atestat e sa proximitat damb l'adjectiu *tauo*, « calme, tranquille, silenciós » pòt har pensar. Delamarre, pr'aquò, se garda de precisar se i a un rapòrt entre lo nom de persona supausat e l'adjectiu .

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Crion; es adara deu canton de *L'Entre-deux-Mers* (en francés), donc de l'Entre Duas Mars.

## Demografia

## Lòcs e monuments

Tabanac Église Notre-Dame 01.jpg|La glèisa de Nòsta Dauna
Tabanac Mam.jpg|Lo monument aus mòrts


## Personalitats ligadas damb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Tolena

**Tolena** (*Toulenne* en francés) es una comuna bordalesa  de Guiana, lingüisticament gascona, administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Tholena (par. de ~)*, en latin, en 1273, *Tholena (S. Saturninus-de ~ sive de Faurgis)*, en latin, en 1339, *Tolena (preceptor hospitalis de ~)*, en latin, en 1360, *Tolena (Sanctus Saturninus de ~)*, en latin, en 1420, *Tholena (Sanctus Saturninus de ~)*, en latin, en 1546. 
Bénédicte Boyrie-Fénié escriu curiosament, shens comentari, lo nom **Tolena**, mès dab una prononciacion [tu'lɛnə]. Per un còp, deu èste una fòrma enregistrada sus plaça e corrompuda pr'eu francés, donc fau supausar la medisha grafia dab una prononciacion corrècta [tu'lenə]. *Tolena* s'explica pas pr'eu gascon ni pr'eu latin [un oronime supausat celtic com per Tol Senta Crotz o Toul es exclús : Tolena es pas briga un pug]. Una possibilitat eventuala seré lo latin *thŏlum*, « vòuta de temple, edifici provesit d'una copòla », dab lo sufixe *-ena*, shens certitud . L'atestacion de 1339 que sembla prepausar una parentat dab Hargas de Lengon es d'interpretacion mauagida : Tolena èra annèxa de Hargas ? en dependèva d'una manèira o d'ua auta ?

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Lengon; es adara deu canton de *Le Sud-Gironde* (en francés), donc deu Sud Gironda.

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna
## Véser tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sossac

**Sossac** (*Soussac* en francés) es una comuna deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània. 	

## Geografia

## Geografia
### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié cita de las fòrmas ancianas en occitan : *Sorsac*, *Sorssac*, aus sègles XI-XIII, *Sorsac (par. de ~)*, en 1276 . Per Dauzat, sigut per Jacques Astor, *Sossac* ven deu nom latin d'òme *Socius*, emb lo sufixe *-acum* 
, latinizacion deu sufixe gallés *-aco(n)*. Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, aima mèi *Celsus* + *-acu(m)*. Mes devèvan pas conéisher las atestacions medievalas. B. Boyrie-Fénié se contenta de senhalar l'assimilacion de [-r-] per [-s-] dens lo grope [-rs-] , mes negligís de gaitar a la comuna lemosina de Sorçac, que sembla d'estar lo medish nom, e que Dauzat explica per un nom latin d'òme *Surtius*, emb lo sufixe *-acum* . Sossac èra donc benlèu una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste *Surtius*. Una grafia *Soçac*, per tant, seré pas abusiva.

## Istòria
## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Pelagrua; es adara deu canton de *Le Réolais et Les Bastides* (en francés), donc deu Reulés e de las Bastidas.

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Silhàs

*Sillas* ( en francés) qu'es ua comuna gascona de Vasadés  administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Sillanarum (Duces Marianarum et ~ partium prope Vazatum castra locant...)*,  en latin, en 60 av. J-C, dens la Cronica de Vasadés (véser *infra*), *Sila*, *Silas*, en occitan, en 1107-1118), *Syllas (duo vicina oppida Marions et ~)* (dens la cronica de Vasadés). E lo nom de la comuna en occitan seré *Silhàs*, dab ua prononciacion [si'jats] . La prononciacion, observada a Heulias, Sent Martin de Curton, es [si'las].

La purmèira e la tresena atestacions venen de *Chronicon Vazatense* (Cronica de Vasadés), Archius Istorics de Gironda, XV, p. 15. Ua fòrma escrita en Vasadés, avant l'arribada de Juli Cesar, deu èste presa dab prudéncia. Mès tot s'esclarzís en sabent que la Cronica es pas un document d'epòca. Sembla ua compilacion escrita au sègle XVI o XVII per *Hieronimo-Geraldo Puteano* (Jeròni Guiraud Deupug, o deu Pug), archidiague de la diocèsi de Vasats . Fau acordar au mot *oppidum* lo sens de « plaça fòrta » shens idèa de « lòc haut », compte tengut deu relèu planèir de las comunas de Marions e de Silhàs (o Silàs), emèi enqüèra i a un dobte sus la localizacion de talas fortalessas, coneishudas setze sègles après que las bastiguèn - ipoteticament. Observaràn qu'un lòc nommat en latin *Sillan-* seré vengut *Sir-*, qu'ua localizacion « près de Vasats » senhala un document deu sègle IV o posterior (avant lo sègle IV, Vasats se disèva *Cossio*) : duas rasons de mèi de dobtar de la valor istorica deu document, se sabèvem pas d'on ven. 

Dauzat e Rostaing explican lo nom, dab plan d'incertitud, per un nom latin d'òme *Silus* e lo sufixe *-aceum* , Bénédicte Boyrie-Fénié per *Silius*, dab lo sufixe *-ano(s)*. Com per Alhats, vengut de *Alhans*, *-n* se seré amudit davant *-s*, en deishant un *-t-*.

En realitat, nadam en plen mistèri. B. Boyrie-Fénié explica pas quan la prononciacion que dona es supausada e quan es observada. Duas atestacions valen arren e las deu sègle XII representan benlèu la fòrma occitana autentica (e se i avèva ua *-n-*, se'n vei pas traça tanlèu aquera epòca). Podem supausar que los escribas deu sègle XII sabèvan dejà escriure ua *l* palatala, çò que mia a refusar provisòriament *Silhàs* o *Silhats* e a postular *Sila-*, dab un dobte per la finala, totas causas que meriterén ua enquèsta suu terrenh. Lo francés escriu sovent ua *ll* dobla eretèira de *ll* geminada latina (autentica o supausada), regularament amudida; d'aquí nèishen ortografismes (*Camille* prononciada [ka'mij], a la plaça de [ka'mil]). Es benlèu atau per *Sillas*.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Granhòs; es adara deu canton deu Sud Gironda.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sigalens

**Sigalens** (*Sigalens* en francés) es una comuna gascona de Vasadés administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, lo nom de Sigalens vendrè deu preïndoeuropèu **sik-*, «montanha», varianta de **sek-*, damb sufixe doble *-ala* e *-incum*. Segon Ernèst Negre, se tractarè de l'occitan *segal*, «segle», e sufixe *-enc*; serè donc un segalar, un seglar; Jacques Astor opina tanben per lo sens de segalar, tèrra prauba (son citats per Bénédicte Boyrie-Fénié).
Bénédicte Boyrie-Fénié, en l'abséncia de fòrmas ancianas, aima mèi demorar prudenta e causeish pas, sense refusar l'idèia de *segalar* prepausada per Negre e Astor.

Deu costat de la toponimia prescientifica, donem l'opinion de l'abat O'Reilly : lo nom de la comuna vendrè deu nom latin *Situs Alanorum*, lo lòc deus alans, pòble scite deu Caucàs. Lo nom inicial serè vengut *Sit. Alanus* pui *Sig.Alens*. Es desprovesida de probabilitat fonetica, çò que sa data de publicacion excusa completament.
* *Alhats Vielh* (nom supausat) : véser Alhats.
* *Glayroux* (nom francés), probablament **Glairós** : benlèu d'un nom latin d'òme *Clarius*, mès carré trobar lo sufixe; mèilèu deu latin *glareosus*, « gravelós, plen de grava », per definir la natura deu sòu (lo vilatge es dens lo baish d'un travèrs)
* *Montclarits* (*Monclaris* en francés), escrit *Monclarits* sus la mapa de Cassini. Sembla un derivat de *Montclar* (véser Montclar (Òlt e Garona), dab un sufixe que poiré èster *-ic* (lo pus probable) o *-in* (au plurau pr'amor de la pluralitat deus abitants); dens lo segond cas, *-ins* auré poscut desvolopar un *-t-* de transicion (*-ints*), com, benlèu, a Alhats, véser toponimia. La dificultat es que quand i a una fòrma diminutiva, i a normalament un nom shens diminutiu a l'entorn, donc aciu un *Montclar*. La grafia probable es **Montclarics**.

## Istòria
* La comuna se creèt en 1851, deu territòri d'Alhats  e tanben de Granhòs. Èra formada de quate parròpias : *Alhats Vielh* (nom supausat), Sigalens, *Glayroux* (en francés),  e Montclarits, las duas darrèras seccions vengudas de Granhòs, dab un dobte per Montclarits (informacions contradictòrias) .

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton d'Auròs; es adara deu canton de *Le Réolais et Les Bastides* (en francés), donc Lo Reulés e las Bastidas.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
## Nòtas
Solinhac

**Solinhac** (*Soulignac* en francés) es una comuna bordalesa  de Guiana, lingüisticament gascona, situada dens lo departament de Gironda e la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Solinac*, *Solinhac*, *Solenag*, dau sègle XI au sègle XIII, *cap. de Solinhaco arch. Benaugensis*, en 1326, *cappella de Solinhaco*, en 1342 e 1361 . Segon Dauzat e Rostaing, *Solinhac* vendré d'un nom galloroman d'òme, **Sollinius* inferit dau nom gallés *Sollius*, emb lo sufixe *-acum*, o d'un nom gallés d'òme, *Sŭbelinos*, emb lo sufixe *-iacum* ; Xavier Delamarre cita los noms gallés *Sol(l)ios*, *Subilos* e **Subelinios* , mès pas *Solinhac* dins sa lista daus noms d'origina gallesa . A la siguda d'Ernèst Negre e emb lo sufixe *-acu(m)*, Bénédicte Boyrie-Fénié explica lo nom per *Solinius*, atestat un sol còp, e *Solinus*, plan mèi espandit dens los tèxtes, tractat coma *Solinius*; Negre presenta aqueths noms coma « romans » (?) . Solinhac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste **Sollinius*, *Sŭbelinos*, *Solinius* o *Solinus*.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Targon; es adara dau canton de *l'Entre-deux-Mers* (en francés), donc de l'Entre Duas Mars.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
## Nòtas
Sendèts (Gironda)

**Sendèts** (*Sendets* en francés) es ua comuna gascona de Vasadés administrada pr'au departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri
 

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Sentedz (castrum de ~)*, en occitan, en 1276, *Sentes (par. de ~)*, en 1289. La prononciacion locala es [sen'dɛts] . Dauzat e Rostaing, atau com Negre e Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explican l'origina deu nom per un derivat de *semita* (qu'a donat en gascon *senda*, « viòt, caminòt »), dab lo sufixe *-ellum* > *-èth* (sufixe *-et* per Negre, çò que conven pas) e lo plurau. Un nom femenin dab un sufixe masculin es pas impossible . Miquèu Grosclaude, per Sendèts (Bearn) refusa aquera explicacion, per duas rasons : purmèrament, ua rason de grafia bearnesa medievala e, segondament, perqué lo nom es pas pro discriminant (permet pas d'identificar un lòc) : de sendas, caminòts o viòts, n'i a pertot. Sendèts (Bearn seré basat mèilèu sus un nom aquitanic o basque de persona, **Sende*, que se tròba tanben a Sendòs, dab lo sufixe bascoaquitanic *-tz* . Bénédicte Boyrie-Fénié coneishèva l'explica de Miquèu Grosclaude e, se l'a pas utilizada, es benlèu perqué *-nd-* se muda en *-n-* en gascon.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Granhòs; es adara deu canton deu Sud Gironda.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Solac de Mar

**Solac** (*Soulac-sur-Mer* en francés) es una comuna medoquina de Guiana, lingüisticament gascona, administrada pr'au departament de Gironda de la region de la Noèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Istòria
## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna
*Marie Laforêt (1939-2019), cantaira e actritz occitana de lenga francesa, nasquèt aicí.

## Veire tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sendèts (Bearn)

**Sendèts** (*Sendets* en francés), qu'ei ua comuna bearnesa, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas que son *Sendeds*/*Sendes*, au sègle XII, *Sendegs*, en 1385, *Scendetz*, en 1402, *Saint-Detz*, en 1675. Per l'espitau de *Caubin* (nom francés) de Sendèts, que son *Sendegs* en 1341, *Sendetz*, en 1492, *Scendetz*, en 1538 e Sendets en 1585. La prononciacion locau qu'ei [sen'dɛts] . Dauzat e Rostaing, atau com Negre e Bénédicte Boyrie-Fénié, per Sendèts (Gironda) qu'explican l'origina deu nom per un derivat de *semita* (qui mia en gascon a *senda*, « viòt, caminòt »), dab lo sufixe *-ellum* > *-èth* (sufixe *-et* per Negre, çò qui conven pas) e lo plurau . Miquèu Grosclaude qu'arrefusa aquera explicacion, per duas rasons : la finala *-gs* que servè en Bearn a representar *-ts*, non pas *-th* (resultat de *-ll-* latin), e lo nom qu'es pas pro discriminant (permet pas d'identificar un lòc) : sendas, caminòts o viòts, que n'i a pertot. Sendèts que seré basat meilèu sus un nom aquitanic o basco de persona, **Sende*, qui's tròba tanben a Sendòs, dab lo sufixe bascoaquitanic *-tz* . La dificultat qu'es, en gascon, *-nd-* mia a *-n-*.

## Istòria
* Énter 1972 e 2000, la comuna que ho aplegada dab Idron, Lee e Ossa .

## Administracion

* Avant la refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Morlans; qu'es adara deu canton deu País de Morlans e deu Montanerés.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Savignac-de-l'Isle

**Savignac-de-l'Isle**   qu'ei ua comuna francofòna, administrada peu departament de Gironda de la region d'Aquitània.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Vejatz tanben

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Savinhac (Gironda)

**Savinhac** o puslèu **Sevinhac** segon la prononciacion  (en francés: *Savignac*) es una comuna gascona de Vasadés administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Savinags (planum quod vocatur ~)*, en 1155-1183, *Savinhac*, au sègle XIII, *Saunhaco (de ~)*, en 1304, *Savinhac*, en 1361. Lo nom de Savinhac deriva regularament deu nom latin *Sabinius* damb lo sufixe d'origina celtica  *-āco(n)*, latinizat en *-acum*. Sevinhac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste *Sabinius*.  L'origina es semblabla a la deus nombrós *Savinhac*, *Sevinhac* (noms occitans), *Savigneux* (noms arpitans), *Savigny*, *Sévigny* o *Sévigné* (noms francés).

La prononciacion actuala es [sebiɲak]. La diferéncia dab d'autes *Sevinhac*s es que las atestacions medievalas anóncian pas la prononciacion actuala. Miquèu Grosclaude explica pas perqué los *Savinhac*s bearnés son venguts *Sevinhac*s, a una epòca anteriora a la de las atestacions .

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton d'Auròs; es adara deu canton de *Le Réolais et Les Bastides* (en francés), donc deu Reulés e las Bastidas.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes
## Nòtas
Sauviac (omonimia)

**Sauviac** pòt designar:
* Sauviac, comuna de 
* Sauviac, comuna de 
* Sauviac, comuna de la 
* Sauviac, comuna del
Sauviac (Gironda)

**Sauviac** (en francés tanplan) es ua comuna gascona de Vasadés administrada preu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
* **Sauviac**. Las fòrmas ancianas son *Selviacum*, en 1079-1095, en latin, *Sobiak*, en 1285, en occitan, *Salviaco (de ~)*, en 1289, en latin, *Saubiac (Bertrandus de ~)*, en 1299, en occitan, *Saubiacum (castrum de ~)*, en 1307-1317, en latin, *Saubiac*, *Saubiak*, *Salviak*, en 1307-1317, en occitan, *Salviacum*, en 1307-1317, en latin. *Sauviac* vendré d'un nom latin d'òme *Salvius* (o quauque còp *Silvius*), dab lo sufixe *-acum* , latinizacion deu sufixe gallés *-āco(n)*. Sauviac èra donc probablament un ancian grand maine antic qu'avèva per mèste *Salvius*, o benlèu *Silvius*. Justament, l'atestacion de 1079-1095, *Selviacum*, es l'indici que lo nom de basa èra benlèu *Silvius* (**Silviacum* dona regularament **Selviago* > **Seuviac* e lo passatge de *Seu-* pretonic a *Sau-* es aisit).

## Istòria
* A la Revolucion, la parròpia Senta Praxèdes de Sauviac e son annèxa, Sent Laurenç de Sauròs fòrman la comuna de Sauviac . Senta Praxèdes es una martira a Roma, cap a 164 , filha de sent Pudent de Roma, e sòr de senta Pudenciana.Mes au mens lo borg de Sauròs es a Birac...

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Vasats; es adara deu canton deu Sud Gironda.
 
## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Gironda

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Seuva Majora

**La Seuva Majora** (*La Sauve* en francés) es una comuna bordalesa  de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Alt-Vilar*, en 1030, *Sanctae Mariae Sylvae Maioris*, en 1079, *allodii Silve Maioris quod antiquitus apellatum est Alti Villaris*, en latin, en 1079-1095, *Silva Major*, en latin, en 1080-1095, *Silve Majoris*, , en latin, en 1283, *Petrus Gumbaut de La Seuba*, en 1299, *abbatia Silva Major*, en latin, en 1307-1317, *La Seove*, en 1307-1317.
L'etime es *Silva major*, « lo grand bòsc » o puslèu « lo bòsc pus ancian » (Bénédicte Boyrie-Fénié) . Per l'adjectiu *majora*, la a finala es analogica (se porré dire *major*, coma dens *ru(i)a major*). Las fòrmas medievalas en latin donan l'eretèir de *major*, las en gascon se contentan deu producte de *silva*.

Sembla qu'un vilatge existissèva avant que se fondèsse l'abadia au sègle XI. Son nom supausat se tròba dens lo cartulari de La Reula, *Alt-Vilar*.  

A data recenta (sègle XX), i a la fòrma locala coneishuda dens l'ALG (*Atlas linguistique et ethnographique de la Gascogne*), que la comuna ne'n estut un punt d'enquèsta, qu'es *La Seuga*, una autra, atestada per escrit a Julhac (Gironda), 45km, confòrma a l'evolucion fonetica « normala », qu'es *La Seuva* (grafiat *La Séoube*), benlèu n'i a mèi.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Crion; es adara dau canton de *L'Entre-deux-Mers* (en francés), donc de l'Entre Duas Mars.

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas damb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sautèrnas (vilatge)

**Sautèrnas** (*Sauternes* en francés) es una comuna bordalesa  de Guiana, lingüisticament gascona, administrada pr'eu departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Salternis (parrochia de ~)*, en latin, en 1273-1274, *Sauternas (ecclesie de ~ archip. Sarnensis*), en occitan (pr'eu nom), en 1326, *Sauternis (Sanctus-Petrus-de ~)*, en latin, en 1339, *Sauternis ( cappella de ~)*, en latin, en 1362. Bénédicte Boyrie-Fénié met *Sautèrnas* en relacion dab Sautron (Léger Atlantic), atestat *Salterona*, en 1123 [mès *Sautron* en 1277]. Los dus se pòden explicar per un mot latin *saltatore(m)*, « dançaire » e pus exactament un *cognomen* (shafre personau, sovent passat a una branca de la familha e donc vengut collectiu) derivat d'aqueth nom, dab lo sufixe *-enas* per *Sautèrnas* (*terras* es sosentendut) [e un aute sufixe per *Sautron*]. L'evolucion poiré èste : [**Saltatorenas (terras)* = las tèrras de *Saltator] > **Saltaterenas* [(dissimilacion)] > **Salta(te)renas* (aplologia) > **Saltàrenas* (nom accentuat com proparoxiton) > **Salterenas* (assimilacion vocalica) > **Sauterenas* (vocalizacion gascona de *-l-* après vocala) > *Sautèrnas* (lo nom ven paroxiton en tombant la vocala pòsttonica) . L'atestacion de 1326 ha véser que Sautèrnas èra de l'archipreirat de Sernés (deu nom de Siron), dens l'archidiocèsi de Bordèu.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Lengon; es adara deu canton deu Sud Gironda.

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna
## Véser tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas