open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Economia de Fiji

Fiji, dotada de recorses forestals, minerals e de pesca, es una de las economias pus desvolopadas del Pacific, e mai se possedís un vast sector de subsistencia. 

Las exportacions de sucre, las remesas de devisas dels sieus ciutadans residents a l exterior e una creissenta  indústria de torisme - que recep 400 a 500 mil visitants per an - son las  principalas fonts de devisas extèrnas.

Lo principal recors agricòla de Fiji es la cana de sucre. Aquel coitiu a donat luòc a quatre grandas indústrias sucrièras, dont tres a Viti Levu. La produccion de sucre ne representa mai d'un 50 % de las exportacions de Fiji. L'indústria del sucre recebèt particularament un accès especial a l'Union Europèa, mas li caldrà èsser afectada per la politica de l'UE de talh de subsidis al sucre. La produccion de sucre es responsabla per 1/3 de l'activitat industriala del país. 

L'indústria manufacturièra dispausa de paucas matèrias primièras (metals precioses, pèira de bastiment, fusta, qualques coitius e produchs elevaires). L' electricitat proven de centralas termicas que consoman petròli importat.

L'indústria del torisme foguèt afectada per un còp d'Estat en 2006 e la siá recuperacion es incerta. En 2007 l'arribada de visitants caiguet d'unes 6%, amb lo resultat de pro pèrdas d' ocupacions dins lo sector e quicòm aital coma una casuda de 7% del PIB.

## Nòtas & referéncias
Hardingfele

Lo **hardingfele** o **[[vriulon]] [[Norvègia|norvegian]]** (var. **violon norvegian**), qu'ei un instrument de musica folclorica de Norvègia tanhent deu vriulon mes dab quauques variacions dens la soa laüteria : la forma de l'instrument, los dessenhs de las soas "f"s que son un chic diferents ; en mei d'aquò lo hardinfele qu'ei mei ricament ondrat e la soa voluta que representa generaument un cap de leon.       

Mes la soa grana particularitat qu'ei d'osténder ueit còrdas : las quate còrdas armonicas deu vriulon classic e quate còrdas simpaticas associadas dab eras. Aquesta originalitat que l'apropia de la viòla d'amor qui deu lo timbre particular deu son son a las soas còrdas simpaticas.

Au contra de las còrdas melodicas, las còrdas simpaticas non son pas premudas peus dits e non son pas tanpauc hregadas peu crin de l'arquet : qu'ei la quita vibracion de las purmèras qui las hè vibrar per "simpatia". Que son donc tienudas devath la tòca de l'instrument e que traucan lo pontet entà demorar en devath de las còrdas armonicas.

## Ligams intèrnes
*Vriulon
*Viòla d'amor
*Laüteria
Lola Mora

**Lola Mora** (de son nom vertadèr **Dolores Mora Vega**, lo 17 de noveme de 1866 – lo 7 de junh de 1936) que ho ua escultriz argentina.

Un dobte be demora suber lo son lòc de neishença : sia Tucumán, sia Salta. Qu'èra la hilha d'un proprietari terrenh de la província de Tucumán, e qu'avó ua carrièra dab hauts e baish per' mor de la soa personalitat rebèlla dens ua societat hèra conservadora. Hilhòta deu president Nicolás Avellaneda, que beneficié de l'empara d'un aute president : Julio Argentino Roca.

Que comencé los sons estudis dens la ciutat de Tucumán puish que perfeccioné las soas coneishenças artisticas en Italia ; ad aquera epòca que comencé a escultar comandas deu govern argentin, çò qui tornore har mantuns còps au long de la soa vita. 

La soa òbra mei famosa qu'ei la hont de las Nereidas, ua grana escultura qui ho inaugurada davant l'Ostau Arroset abans d'estar desplaçada de cap au quartièr Costanera Sur per' mor d'ostender còs nuds.

En 1998 lo Congrès argentin que decidí que lo son aniversari que hore la diada nacionau "de l'Escultor e de las Arts Plasticas"
Florencio Molina Campos

**Florencio Molina Campos** (Buenos Aires, lo 21 d'agost de 1891 - id. 16 de novemre de 1959) que ho un pintre argentin. La soa òbra que pintra dens un estil hèra estilizat e hèra personau tota las tradicions e bias de víver de la pampa argentina (tradicions gauchescas, sauvatjumi, chivaus, jòcs, paisatges ...). La soa òbra qu'inspiré un cort metratge ("Little gauchito") de Walt Disney a l'ecadença deu viatge dens lo Còn Sud deu dessenhaire e animator american dab la soa equipa.

## Ligam extèrne

*Per descrobir l'òbra de Molina Campos : http://www.molinacampos.net/
**The flying gauchito* de Walt Disney, basat suu dessenhs de Molina Campos, sus youtube http://www.youtube.com/watch?v=whvqdu9fzGI&feature=PlayList&p=7BCFA8EEB746DA10&playnext_from=PL&playnext=1&index=25
Palais de Barolo

Lo **Palais de Barolo** qu'ei un deus immòbles principaus de Buenos Aires situat suber l'avienguda de Mayo dens lo quartièr de Montserrat. Enter 1923 e 1935, que ho lo bastiment lo mei haut de la ciutat, destronat per la bastida deu Kavanagh. Que ho realizat per l'arquitècte italian Mario Palanti per ua comanda de l'entreprenaire textil Luis Barolo qui'u dè lo son nom. Palanti que realizore tanben, en 1928, lo Palais Salvo, un deus bastiments los mei representatius de Montevideo e hèra semblable au Barolo (mes un chicoi mei brac).

Qu'ei haut de 100 m dab 22 solèrs. Desempuish 1997 qu'ei un monument nacionau.
Creissèls

**Creissèls** (*Creissels* en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Es situada a 3 quilomètres de Milhau.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left||Distanças e posicion relativa
    



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
* Balma de Bondolau
* Viaducte de Milhau


Creissels_Rue_de_la_Fontaine.jpg|La carrièra de la Font.
Cascade de Creissels.JPG|Rajals de Creissèls.
Creissels près de Millau (5).jpg|Creissèls ran de Milhau.


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Avairon
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Hastingues

*Hastings* en anglés e segon Bénédicte Boyrie-Fénié, **Hastingas** o **Hastingues** en occitan [has'tiŋɣəs]  (*Hastinga* en basco, *Hastingues*  en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Bastida petita, que John Hastings e fondè en 1289.

## Geografia
La vila hauta, installada suber un promontòri, que domina la plana deu País d'Òrta, traversat peu Gave de Pau, dens los confinhs de las Lanas e deus Pirenèus Atlantics. Duas bartas (pradas baishas, planas alluviaus recobèrtas per las aigas en periòde de creguda) que bordejan lo sit.

## Toponimia
Las fòrmas ancianas que son : *Hastyngges* en 1370, *Fastingues* en 1461, *Hastingues* en 1638 (mapa), *Hastingues* en 1651 (mapa), *Hastingues* au començament deu sègle XVIII (mapa), *Hastingue* en 1714 (mapa), *Hastingue* en 1733 (mapa). La prononciacion qu'ei [has'tiŋɣəs] . Pr'amor de sa fondacion (véder Istòria), lo nom de la bastida que deriva deu nom deu senescau John Hastings  (e non pas dirèctament de la vila anglesa, com Dauzat se pensava ). Totas las fòrmas ancianas que marcan la preséncia d'ua vocala de sosten qui permet l'adaptacion deu nom anglés a la fonetica gascona. Aquera vocala que pausa un problèma de grafia perqué lo gascon occidentau neutraliza l'oposicion enter *-a* e *-e* pòsttonic. Aquò qu'empacha pas Bénédicte Boyrie-Fénié de preconizar la grafia totaument inadaptada *Hastings*, pr'amor de l'origina anglesa , benlhèu per aver pas a decidir enter *Hastingas* e *Hastingues* (con·herir benlhèu dab Liborna 

]
Maulion e Lisharra

**Maulion e Lisharra** (*Maule-Lextarre* en basco, *Mauléon-Licharre* en francés) qu'ei la capitau istorica de la província tradicionau de Sola, au Bascoat, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de .

Qu'ei traucada per l'arriu d'Uhaitzandi.

Las comunas tòcatocantas que son Biudòs-Avensa de Baish au nòrd, Sherauta a l'èst, Garindenh e Ain·harp a l'oèst, e Arroquiaga e Gotenh-Libarren au sud.

Maulion que ho fondat au sègle XI, enter 1050 e 1070, devath lo vescomtat d'Aquitània, qui vadó propietat d'Anglatèrra 1307-1449, inclusent Sola. Que's desvolopè sus la fauda deu còth on èra un castèth hortificat. En 1449 Gaston IV de Foish-Bearn qu'assetgè e prengó la vila. Totun, arron de vint ans, los estatjants que's rebelèn e se'n liurèn. Au sègle XVI que i governè la familha Beltzuntze. En 1841 que ho fusionat dab Lisharra.

Enter los sons monuments, que s'arremarca la glèisa de Santa Maria, bastida au sègle XIV e restaurada au sègle XVII, lo castèth de Maulion, sièti deus governants de Sola desempuish la creacion deu vescomtat, lo castèth o palais d'Andurain, qui'u comencèn de bastir au sègle XII e qui ua grana part e ho desbastida en 1642, l'ostau de Bela e lo Mercat, de 1765.


Image:Maule.jpg|Vista de la vila.
Image:Ondarearen Etxea Maule 2006-08-02.JPG|Casa patrimoniau.
Image:Herriko Etxea Maule 2006-08-02.JPG|Comuna.
Image:Château Mauléon.jpg|Castèth de Maulion.
Image:MauleHerria.jpg|La vila desempuish lo castèth.
Image:Maule Andurain 2006-08-02.JPG|Castèth o palais d'Andurain.


.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes
Ceferino Namuncurá

**Ceferino Namuncurá Burgos** (Chimpay, Río Negro, lo 26 d'agost de 1886 - Roma, l'11 de mai de 1905) mei conegut com **Ceferino Namuncurá**, qu'ei un benastrós, argentin d'originas mapuche e europèa, de la Glèisa Catolica. 

Qu'èra lo hilh d'un cacic mapuche, Manuel Namuncurá (çò qui vòu díser *pe de pèira* en mapundungun) qui resistè a l'armada argentina gavidada peu generau Julio Argentino Roca (conquestaire deus territòris deus indians de Patagònia e, per aquesta rason, considerat a còps com genocidari) ; qu'èra arrèr hilh deu cacic Calfucurá e aligat deu regim federau de Juan Manuel de Rosas.

Lo títol de cacic que dè lo grad de colorel au de l'armada argentina au pair de Ceferino. Que ho batejat e qu'avó lo parat d'estudiar dab los salesians. Qu'ei atau qui, mainatge, e hore amic e companh d'escòla deu famós cantaire de tango Carlos Gardel.

D'ua santat flaca, que's morí hèra joen a Roma. Que ho proclamat Benastrós l'11 de noveme de 2007.

## Bibliografie
* Víctor Manuel Fernandez: *Ceferino Namucurá: el canto de nuestras heridas*; San Pablo, Buenos Aires, 2007 (en espanhol)
* Ricardo Noceti: *En la huella del Evangelio: vida breve de Ceferino Namuncurá*; Editorial Santa Maria, Buenos Aires, 2006 (en espanhol)
Pedro de Mendoza

**Pedro de Mendoza y Luján** (Guadix, ca. 1487 - Ocean Atlantic, lo 24 de junh de 1537), amirau ,  conquistador espanhòu *adelantado* e governador de l'Arriu de la Plata, que ho lo purmèr fondator de la ciutat de Buenos Aires lo 2 de heurèr de 1536.

Que vadó dens ua familha aristocratica puish que los Mendoza be son tanhents deus Ducs del Infantado e lo conquistador qu'èra donc arrèrhilh deu famós Marquez de Santillana. Que ho page deu rei Carles Ièr d'Espanha e V d'Alemanha qui'u se he seguir en Anglatèrra a l'escadença deu son viatge en 1522.

Cavaler de l'òrdi d'Alcántara de 1524 enlà (mei tard, que l'escambiore per l'òrdi de Sant Jacme), que participè a las guèrras d'Itàlia contra França, e, tanben, au sac de Roma en 1527.

En 1534, Pedro de Mendoza que perpausè au rei d'Espanha de gavidar ua expedicion militara dens l'Arriu de la Plata entà ahortir las soa autritat de cap a l'avança portuguesa qui miaçava las possessions espanhòus. Lo 21 de mai de 1534 que ho nomat *adelantado* (qu'ei a díser capdau militar e governador) de las tèrras que conquistore per la signatura a Toledo d'un document aperat *capitulación*. Aqueth títol ereditari que 'u dava tots los poders e granas promessas de riquessas, sustot que s'espandiva alavetz la legenda que en bèth pujar l'Arriu de la Plata ("l'arriu d'argent" en espanhòu) que 's podeva gahar un país plen de riquessas.

Lo 24 d'agost de 1535 Mendoza que partí deu pòrt de Sanlúcar de Barrameda dab un detzenat de navius e de cap a 3000 òmis. Après quauques dificultats en mar (on los vaisheths e hon desseparats per ua tempesta) e sus tèrra (en arribar a las còstas de Brasil on Mendoza, malaut, be ho traït peu son lòctenent qui he executar), l'expedicion que desembarquè dens l'Arriu de la Plata, suber l'isla San Gabriel près de l'actuau vila uruguaiana de Colonia del Sacramento abans de fondar, lo 3 de heurèr de 1536, ua vila aperada *Santa Maria del Buen Ayre* (futura Buenos Aires), en aunor de la Verge deu Bon Aire en Cerdanha.

Aquesta tèrra qu'èra poblada peus indians querandís dab los quaus las relacions be hon en purmèras positivas. Totun, l'agressivitat de quauques colons que 'us he vàder enemics. En mei d'aquò, la navèra vila qu'èra bastida sus un terren inondable e infestat de de mosquits propagants malautias e los poblants que mancavan de hartèra.

En recèrca de vivres, l'armada de Mendoza que pelegè e que ho des.hèita peus querandí lo 15 de junh de 1536 a l'escadença deu combat de Corpus Christi (dens l'actuau ciutat de Luján).

En deceme de 1536 los querandís que trauquèn las flacas hortificacions de la ciutat en la bèth cremar, obligant atau los poblants subervivents de huèger au nòrd, de cap a la hortalessa de Sancti Spiritu (fondada detz annadas abans per Sebastián Caboto dens l'actuau província de Santa Fe).

Decevut e malaut, Mendoza que deishè lo son comandament au son lòctenent  Juan de Ayolas e que s'embarquè de cap a Espanha. Que 's morí en mar e lo son còs que ho getat dens las aigas com e 's hasèva alavetz.
Esquiula

**Esquiula** (*Eskiula* en basco, *Esquiule* en francés) qu'ei ua comuna, oficiaument bearnesa devath lo Regim Ancian, qui ei generaument represa dens las listas de comunas soletinas, la populacion i estant tradicionaument bascofòna. Non hè pas partida deu Bascoat dens lo sens de la lei Pasqua de 1995 mes si qu'apartien au Bascoat au sens lingüistic e culturau. Qu'ei administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Nòva Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
Lòc documentat com *Esquiula* (1542), *Squiule* (1542), *Esquiulle* (1548) dens la *Réformation de Béarn*, colleccion manuscrita deus Archius departamentaus deus Pirenèus Atlantics, segon Pau Raimond 

La prononciacion qu'ei [es'kiwlɔ] en bearnés, [eskiwla] en basco .

Segon Dauzat, *Esquiula* que vien de l'ancian adjectiu occitan *esquiu*, « sauvatge (país), mauaisit (camin) », o deu basco *ezki*, « vèrnhe » . 

Segon Miquèu Grosclaude, los derivats deu mot *esquiu* que son en *-v-* e pas en *-l-* (*esquiva*, etc), donc l'explicacion occitana deu Dauzat qu'ei faussa. Que cau utilizar ua ipotèsi basca, mès lo mot *eski* qu'a un semantisme vague e que representa meilèu lo tilh. La fin deu mot qu'ei *-ola*, « cabana, casa ». Lo sens globau qu'ei « la casa deus tilhs » .

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Economia de Samoa

L’**economia de [[Samoa]]** es fòrça dependenta de las exportacions agricòlas e de las devisas mandadas per los sieus nacionals, e mai de l'ajuda exteriora. Dos tèrces de la populacion s’avodan a l’agricultura. L’activitat mai importanta es l’exportacion de còpra e d’òli de còco e d’autres derivats de la meteissa planta.

Lo sector industrial es gaireben limitat a la transformacion de produches agricòls. Lo sector mai en creissença actualament es lo del torisme, qu’emplega per ara 20% de la populacion. Gaireben  toristas visitèron Samoa en 2007.

## Referéncias

## Tanben veire
* Economia de las Samoas americanas
Economia de Nòva Zelanda

Durant los ultims 20 ans lo govèrn a transformat Nòva Zelanda d'una economia agrària e dependenta del mercat britanic en una economia de mercat industrializada que pòt concurrer globalament. Nòva Zelanda es considerada un país desvolopat, amb un PIB estimat en 2010 a 119,6 miliards de dolars nòrd-americans.

L'economia de Nòva Zelanda es una economia de mercat modèrna fòrça dependenta del comèrci amb Austràlia, Estats Units e Japon.

## Referéncias
René Goscinny

[thumbnail|Une placa en francés, dins la carrièra René-Goscinny a París, tèxt de la benda dessenhada [Asterix lo Gallés :  (Sèm en 50 abans Jèsus Crist. Gàllia tota es mestrejada pels Romans... Tota ? non pas, qu'un vilatge de Galleses encanissats quita pas de brandir pelhas a l'ocupaire. Tot es pas rossèl, tant se'n manca ! per las garnisons de legionaris romans dins los enclastres de BABAORUM, AQUARIUM, LAUDANUM e PETIBONUM)]]

**René Goscinny** (14 d'agost de 1926, París – 5 de novembre de 1977) es un escrivan francés d'origina polonesa e josieva. Es conegut per las bendas dessenhadas d'Asterix lo gallés (creat en 1959 amb Albert Uderzo) e Lucky Luke. Son paire Stanisław « Simkha » Gościnny es un engenhaire quimista nascut a Varsòvia. Sa maire Anna Bereśniak es nascuda a Khordorkow. 

## Bendas dessenhadas
* Asterix lo Gallés (nom original en francés : *Astérix le Gaulois*)
* Iznogoud
* Lucky Luke
* Oumpah-pah

## Distraccions
Passionat de paquebòts e de crosièras dempuèi son enfança, viatjava pas a l'estrangièr que per batèl.

René Goscinny èra un jogaire de bridge assidú.

## Ligams extèrnes
*  Sit sus l'òbra de René Gocinny
Economia de Kiribati

Kiribati es un dels païses pus paures del mond. Los jaciments de fosfat s'agotèron lo 1979, pauc après l'independéncia. Lo país depend del torisme e de l'agricultura (principalament lo coco). La moneda del país es lo dolar australian.

## Referéncias
Economia de Cuba

Cuba es l'unica economia socialista de las Americas. Dempuèi 1962, lo sistèma politicoeconomic de Cuba es d'un estat unipartidista identificat amb lo marxisme-leninisme. En fach, la majoritat dels mejans de produccion son jol contraròtle dirècte del govèrn, coma o es la fòrça laborala. 85,2% de la populacion en edat de trabalhar a un nivèl d'educacion mejana-superiora e 30% son de professionals tecnicians, que 61,3% son de femnas.

Dempuèi 1959, la creissença del produch interior brut, en relacion amb los païses amb lo meteis nivèl de desvolopament d'aquel decenni a demenit.

## Nòtas & referéncias
Economia de Sodan

thumb|250px|left|Agricultura.
[thumb|250px|left|Idroelectrica de Merowe, al [Nil.]]
Lo Sodan es un país amb de nauts indicis de pauretat. A un deute extèrne fòrça naut, depend de l'ajuda internacionala e las contunhas guèrras fan impossibla un plan de viabilitat, a l'encòp que fan tirar l'inflacion. La secada a causat divèrsas crisis de fam. Expòrta aur e petròli mejançant entrepresas estrangièras. Es lo principal productor de goma arabica del mond e lo tresen productor de sucre d'Africa.

Fins a la segonda mitat de 2008 l'economia de Sodan cresquèt rapidament mercé a l'aument de la produccion e dels prèses del petròli, e mai de l'investiment estrangièr. La creissença annala passèt 10% entre 2006 e 2007. Lo país comencèt d'exportar de petròli en 1999.

Dempuèi 1997 lo país trabalha amb lo Fons Monetari Internacional per implementar de reformas macroeconomica, en se comprenent la flotacion de la taxa de cambiament. La produccion agricòla demòra importanta, doncas emplega 80% de la fòrça de trabalh.

### Nòtas & referéncias
Albert Uderzo

**Albert Uderzo**, nascut lo 25 d'abril de 1927 a Fismes e mòrt lo 24 de Març de 2020 a Neuilly-sur-Seine, es un dessenhaire e escrivan de bendas dessenhada. En 1959 amb René Goscinny creèt la benda dessenhada *[[Asterix lo gallés]]* dins lo jornal francés *Pilote*. Es un dessenhaire, mas es nascut amb 12 dets, 6 a cada man e destria pas las colors roge e verd, son fraire Marcel Uderzo a colorat los albums d*'[[Asterix lo gallés]]* pendent qualques annadas. 

Dempuèi la mòrt de René Goscinny en 1977, dessenha e escriu la benda dessenhada *[[Asterix lo gallés]]* sol.
Pagòla

[thumb|left|Vista de Pagòla despuish la rota de [Jutsi]]
thumb|left|Mehalzu (648 m)
**Pagòla** (*Pagola* o *Phagola* en basco, *Pagolle* en francés) qu'ei ua comuna de las comarcas d'Arbaila en Sola e d'Ostavath en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Generaument omesa dens las listas de comunas soletinas, qu'ei traversada peu limit de Sola e de la Baisha Navarra. 

Las comunas tòcatocantas que son Arhantsusi, Uhart de Micse e Lohitzüne-Oihergi au nòrd, Ordiarp a l'èst, Jutsi a l'oèst, Sent Just-Ibarre au sud-oèst e Muskildi au sud.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Economia de Barbados

L'economia de Barbados es fòrça dependenta de l'agricultura e del torisme. L'economia creissèt dempuèi 2003, impulsada per auments en projèctes de bastiment e en los revenguts del torisme, mas lo sector toristic sufriguèt d'intradas decreissentas en 2009 amb la recession economica globala.

## Nòtas & referéncias
Pontet

Lo **pontet** qu'ei ua pèça deus intruments de musica cordofòns, pegada o pausada sus la taula d'armonias e sus laquau e son tienudas las còrdas. Lo pontet que marca lo cap de la còrda vibranta de l' instrument e que transmet la vibracion de la còrda a la caisha de resonància.

## Pontet deus [[instrument de còrdas hregadas|instruments de còrdas hregadas]]

Lo pontet d'un instrument de còrdas hregadas qu'ei pausat sus la taula d'armonia a maugrat que la pression de las còrdas, un còp tienudas, non deishin pas cap posibilitat de 'u mudar. Lo son emplaçament qu'ei marcat peus horats de la taula d'armonia (qui, en lo lor bèth miei, qu'ostendan ua petitat marca entà, justament, saber on hicar lo pontet). Aqueth pontet que deu estar adobat per un laütièr per cada instrument entà, d'ua part, que los sons pès be siin plan pausats sus la vòuta de l'instrument (qui la soa forma b'ei cada còp unica), e, tanben, entà que la soa hautor e lo son som be ajan la forma miélher per tornar lo jòc lo mei aisit qui 's pòsca peu musician. Lo laütièr qu'ensaja tanben de l'aleugir au maximum entà que la vibracion be sia transmesa lo mei directament possible a la taula d 'armonia.

Au long de l'istòria de instrument de còrdas hregadas, los pontets qu'na evoluit e cambiat. Uei lo dia que sons semblables suus intruments modèrnes d'un medish tipe dat. Totun, l'adobament d'un instrument barròc que domanda un tribalh mei especific entà apropià' s de çò qu' èran los pontets barròcs : mei pesucs, mens vòutats - facilitant atau los acòrds - e de formas diferentas.

Lo pontet deu vriulon que supòrta pressions de las granas, e mei que mei devath la còrda de mi (la mei aguda e donc la mei tienuda). Per aquesta rason un trocet de pergam qu'i ei sovent hornit entà qui la còrda non s'en.honsi pas dehens la husta.

Que cau soslinhar que, peu violoncèl, lo musician que pòt causir duas menas de pontets : lo pontet francés o lo pontet bèlga. Los dus que son diferents per 'mor de la longor de la los camas.

Que cau mentàver la particularitat deus pontets de la viòla d'amor e deu hardingfele qui son traucats per las còrdas simpaticas d'aqueths instruments.

## Pontet deus [[instrument de còrdas puntejadas|instruments de còrdas puntejadas]]

Sus la gitarras modèrnas, los pontets que son pegats ; que son traucats per e que gahan las còrdas. Sus las mandolinas classicas, a contra, que son simplament pausats e las còrdan que s' arrapan a gahets fixats au cap de l' instrument, suu costats.

## Pontet deus clavièrs e arpas

Suu piano, las arpas, lo clavecin e los autes instruments tanhents, lo pontet qu' ostenda ua punta per cada còrda entà marcar la soa posicion.
Economia d'Itàlia

L'economia d'Itàlia es la 11 del mond, e la 4 de l'Union Europèa per òrdre d'importància. Es una economia industriala divèrsa, amb practicament lo meteis produch per abitant que França e lo Reialme Unit. Aquesta economia capitalista se manten devesida en un nòrd industrial, dominat per las entrepresas privadas, e un sud agricòla, amb 20% de caumatge. En comparason amb de païses europèus vesins, a un grand nombre d'entrepresas pichonas e mejanas (PME).

La màger part de las matèrias primièras utilizadas per l'industria e mai de 75% de l'energia son importadas. Durant lo decenni passat Itàlia a perseguit una politica fiscala estricta que li permetèt d'arribar a complir sos objectius economics. Dempuèi son adesion a l'Union Europèa, Itàlia a beneficiat largament de l'interès e de l'inflacion basses de l'èuro.

Lo rendement economic d'Itàlia s'es mantengut fàcia a sos companhs de l'Union Europèa e lo govèrn de Prodi a mes en accion de reformas nombrosas destinadas a melhorar la competitivitat e la creissença. S'a mogut lentament, d'autra part, en la mesa en òbra de reformas estructuralas indispensablas, coma aleujar los impòstes e reïmplantar lo rigid mercat italian del trabalh e lo sistèma de pensions.

Aprèp l'escandal comptable de Parmalat en 2003, qualques personas an mes en dobte lo sistèma de contraròtle financièr del país.

## Nòtas & referéncias
Sent Joan de Lus

**Sent Joan de Lus** (*Donibane Lohizune* en basco, *Saint-Jean-de-Luz* en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Novèla Aquitània. 

Lo nom basco que significa *[[Joan Batista|Sant Joan]] de las [[palun]]s*.

Lo gentilici qu'ei *donibandar*.

L'embocadura de l'arriu d'Urdazuri i hè ua importanta baia toristica, qu'ei la sola rada assostada enter Arcaishon e Guipuscoa. Gràcias a las restancas qu'ac protegeishen de las galèrnas, qu'ei ua estacion balneària reputada de la Còsta Basca.

Las comunas tòcatocantas que son Guetaria e Bidart au nòrd, Ascain e Ciboro au sud e Ahetze e Sent Pèr de Nivela a l'èst.

La soa istòria qu'ei ligada a la mar e au Camin de Sant Jaume que, durant l'Edat Mejana, n'èra un espitau deus pelegrins.

## Demografia

## Geografia e istòria

Sent Joan de Lus qu'èra un deus pòrts de Gasconha a l'atge mejan. Longtemps s'i parlèn a l'un còp lo basco e lo gascon.

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

Image:Saint Jean de Luz 001.jpg|Bauç.
Image:Saint Jean de Luz Eglise.jpg|Exterior de la glèisa de Sant Joan Baptista.
Image:Saint jean de luz - église.JPG|Interior de la glèisa de Sant Joan Baptista.
Image:Saint Jean de Luz Maison Louis XIV.jpg|La comuna, residéncia temporau deu rei Loís XIV en 1660.
Image:Jean de Luz Port Rhune.jpg|Lo pòrt suber hons de la montanha de Larrun.
Image:France-Saint-Jean-de-Luz-2005-08-05.jpg|La *jetée [fr] de Sent Joan de Lus.
Image:Saint Jean de Luz 002.jpg|Baia vista dempuish la colina de *Sainte-Barbe [fr].
Image:Saint Jean de Luz 003.jpg|Restanca de *Sainte-Barbe [fr].

## Ligams extèrnes
* Sit oficiau
## Nòtas
Voluta (laüteria)

La **voluta** qu ei ua partida deus intruments de còrdas (mei que mei deus instruments de còrdas hregadas e de cèrtas mandolinas) : qu'ei hicada a cap de l' instrument e deu son manjo en bèth coronar la caisha de la cavilha o cavilhèr.

Qu'a generaument la fòrma en espirau d ua conca mes que pòt aver fòrmas mei originalas com un cap uman (aquò qu'ei generament lo cas de la viòla d'amor, on simboliza l'amor, sovent com un mainatge deus uelhs bendats) o d'un leon (sus mantuns vriulons e sus ua grana partida deus hardingfele).

Mantuns instruments, generaument originaris d'Alemanha o d'Euròpa Orientau, qu'an ua voluta qui lo son dessenh de conca a mei d'un virolet (aqueths instruments que son generaument considerats com copias deu laütièr italian Giovanni Paolo Maggini e qu'amuishan tanben un hilet doble).

Lo perhiu de la voluta qu'ei dessenhat sus un tròç de husta puish segat au darrèr d'aquò, l'interior de la voluta qu'ei dessenhat sus aqueth tròç de husta puis curat, en seguint lo dessenh, dab ua góbia.
Economia de Guatemala

Guatemala es lo país pus poblat de l'America Centrala, e lo sieu PIB es aperaquí mitat dels autres païses centramericans e de las Caribas. Lo país manten unes fondaments macroeconOmics solids en los darrièrs ans, amb un nivèl de resèrvas elevadas, un nivèl controtlat del deficit public (2,8% en 2011) e  del deficit exterior e un deute publica bassa, de 24,3% del PIB en 2011. Lo nivèl economic de la populacion es mejan bas amb 50% de los sieus abitants que se tròban per jol lindal de pauretat e 15% en pauretat extrèma.

Lo sector agricòla representa 13.4% del produch interior brut, 66% de las exportacions e 50% de la fòrça laborala de Guatemala. Lo cafè, lo sucre e la banana son los produchs principals. La manufactura e lo bastiment representan 23.7% del Produch Interior Brut.

Los acòrds de patz de 1996, los que finalizèron amb una guèrra civila de 36 ans, eliminèron los obstacles a l'inversion estrangièra, e an accelerat la creissença economica del país.

## Nòtas & referéncias
Anma (laüteria)

L**'anma** (var. **amna** o **arma**) qu'ei un cilindret de husta plaçat au dehens deus vriulons (e deus autes instruments de còrdas hregadas) devath lo pè deu pontet e deu costat on ei tienuda la còrda la mei aguda. Com la barra d'armonia (pegada devath la taula d'armonia mes en devath de l'aute pè deu pontet) l'amna que renforça la taula d'armonia sosmesa, au mejan deu pontet, a la grana pression de las còrdas.

L' amna b' ei pas pegada mes qu'ei pausada au mejan d'un utís deu laütièr aperat punta d'amna. Per aquesta rason, que' s pòt, quan la longor de l'amna b' ei un pauc justa, qu'aquesta e cada en abséncia de deu pontet e de la soa pression sus la vòuta de l'instrument. Que cau alavetz ua punta d'amna entà la torna hicar de com cau. Qu'ei per aquesta rason tanben que 's pòt alavetz audir l'amna libra a rollar dehens la caisha d'armonia.

La punta d'amna que possedeish duas extremitats :

*Ua punta entà gahar l'amna per la har passar dehens a caisha d'armonia per un deus horats de la taula d'armonia (lo deu costat on e deu demorar l'amna).

*Ua extremitat larja qui serveish de martèth entà trucar suber l'amna e atau la desplaçar e la hacar on e com cau.

Plaçar l'amna qu'ei ua operacion de las peludas par 'mor que la cau copar a la bona longor (desparièra segond la forma unenca de las vòutas de senle instrument) e que la punta d'amna qu'ei de mau utilizar (que' n cau pas hèra entà har càder l'amna e aver de tornar recomençar). Un petit desplaçament de l'amna que pòt cambiar lo biais de transméter lo son densh l'instrument e dons que cambia la son.
Daruma otoshi

Un **daruma otoshi** qu 'ei un ancian jòc japones constituit d' un monaca aperada daruma de cinc cilidres de husta e d' un marteròt, tanben de husta.

Lo prezthèit deu jòc qu 'ei de har càder los cilindres un per en bèth deishar las auta peça deu jòc apieladas.
Manuel Zelaya

**José Manuel Zelaya Rosales**, proprietari agricòla e politician n. 1952, foguèt president d'Honduras entre lo 2006 e sa deposicion, lo 28 de junh de 2009.
Sent Pèr de Nivèla

**Sent Pèr de Nivèla** (*Saint-Pée-sur-Nivelle* en francés e *Senpere* en basco) qu'ei ua comuna de la província tradicionau de Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània.

Las comunas tòcatocantas que son Ahetze e Arcangós au nòrd, Sent Joan de Lus e Ascain a l'oèst, Sara au sud e Ustàrits, Zuraide e Ainhoa a l'èst.

## Demografia

## Hèstas e celebracions
Las hèstas que s'i celèbran lo 29 de junh per Sant Pèir.

Cada an que's celèbra a prèp deu lac lo *Herri Urrats*, hèsta de las *ikastolas* (escòlas bascas) deu país bascofrancés.


Image:Saint-Pée-sur-Nivelle Eglise.jpg|Glèisa de Sent Pèr de Nivela.
Image:Saint Pée sur Nivelle Ibarron.jpg|Quartièr d'Ibarron: bòrda vielha labordina.
Image:Saint Pée sur Nivelle Ibarron Ferme.jpg|Quartièr d'Ibarron: bòrda vielha.
Image:Saint-Pée-sur-Nivelle fronton.jpg|Fronton plaça libra.
Image:Saint Pée sur Nivelle Ibarron Fronton.jpg|Quartièr d'Ibarron: fronton plaça libra.
Image:St Pée sur Nivelle Linteau.jpg|Lindau escultat.
Image:Saint Pée sur Nivelle Ibarron Linteau.jpg|Quartièr d'Ibarron: lindau escultat.


## Ligams extèrnes
* Sit oficiau .
## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Barra d'armonia

La **barra d'armonia** qu'ei una partida deus instruments de còrdas hregadas (com, per exemple, lo vriulon) mes egaument de quauques guitarras e mandolina ; qu'ei pegada au dehens de la caisha d' armonia devath la taula d'armonia dens la longor de l'instrument suu costat on ei tienuda la còrda mei grava.

Qu'a dus pretzhèits:  

*En purmèr que renforça la taula d'armonia au lòc on repausa un deus dus pès deu pontet e on aqueth darrèr b' exerçeish la grana pression transmesa per las còrdas tienudas.

*En dusau que transmet la vibracion viste e au long de la taula.

De l'aute costat deu pontet, qu'ei l'amna qui assegura la purmèra foncion, mes, aquesta que transmet lo son au hons de l'instrument.

Barra d'armonia e amna ambs que renforçan la taula d'armonia sosmesa a la grana pression deu pontet e que permeten de har vibrar d'un còp l'instrument sancèr.

Que cau soslinhar que las mandolinas bluegrass e las guitarras inventadas peu laütièr Orville Gibson en bèth inspirà' s de la laüteria deu vriulon, que pòden aver una barra d'armonia per la medisha rason.
Economia d'Onduras

[thumb|250px|left|La vila de [Tegucigalpa.]]
Honduras, lo segond país pus paure d'America Centrala e un dels pus pauras de l'Occident sofrís amb una distribucion de renda fòrça desigual e amb anautita caumatge. Depend istoricament del cultiu de la banana e cafè, en los darrièrs ans las siás exportacions se diversifiquèron e comprenon ara de ròbas e de cables electrics per automobilas. Mitat de l'economia del país depend dels Estats Units, en essent 30% del PIB originari de las exportacions, e 20% de l'enviament de devisas per hondurens residents dins aquel país.

Malgrat los nautes nivèls de caumatge e d'inflacion l'economia hondurenha demostrèt un creissença sostenguda annala de 5%. Amb la signatura del Tractat de Liure Comèrci entre los Estats Units d'America, Centreamèrica e la Republica Dominicana (CAFTA-DR), e recentament lo Canadà, s'espèra fòrça pus inversion estrangièra e màger creissença economic.

Los principals produchs d'exportacion hondurens son lo cafè, textils, gambetas, bananas, òli de palma africana, aur, fruchas e fusta. Lo govèrn mena a tèrme de projèctes per promòure e espandir lo sector industrial, diversificar l'agricultura, melhorar los mejans de transpòrt e desvolopar de projèctes idroelectrics. En lo decènni passat, Honduras se convertiguèt en lo tresen màger exportador de texiles als Estats Units après la Republica Populara de China e Mexic. Un grand percentatge de las exportacions hondurenas son dirigidas als Estats Units, la que causa es lo sieu principal sòci comercial.

## Nòtas & referéncias
Molossidae

Los ***Molossidae*** son una  de ratapenadas apeladas **molossas**. Aquesta familha compren los s seguents :
* *[[Chaerephon]]* Dobson, 1874 
* *[[Cheiromeles]]* Horsfield, 1824
* *[[Eumops]]* Miller, 1906 
* *[[Molossops]]* Peters, 1866 
* *[[Molossus]]* E. Geoffroy, 1805
* *[[Mops]]* Lesson, 1842 
* *[[Mormopterus]]* Peters, 1865 
* *[[Myopterus]]* E. Geoffroy, 1818
* *[[Nyctinomops]]* Miller, 1902 
* *[[Otomops]]* Thomas, 1913 
* *[[Promops]]* Gervais, 1856
* *[[Tadarida]]* Rafinesque, 1814
Indridae

La familha dels **Indrids** o **Indridae** es una de las cinc familhas actualas de primats lemurifòrmes originaris de las zònas de bòsques de Madagascar. Aquesta familha compta 7 espècias repartidas en 3 genres. 5 genres an desaparegut uèi, i a relativament pauc de temps (qualques milièrs o quitament qualques centenats d'annadas), probablament jos l'accion de l'òme.

### Classificacion
* Genre *[[Indri]]* amb una sola espècia:
** *[[Indri indri]]*, l'indri
*  Genre *[[Propithecus]]* los sifakas amb tres espècias:
** *[[Propithecus diadema]]*, lo sifaka coronat
** *[[Propithecus tattersalli]]*, lo sifaka de Tattersall recentament identificat coma espècia novèla
** *[[Propithecus verreauxi]]*, lo sifaka de Verreaux 
* Genre *[[Avahi]]*, los avahis amb una de tres espècias:
** *[[Avahi laniger]]*, l'avahi lanós
** *[[Avahi occidendalis]]*, l'avahi occidental (sosespècia del precedent ?)
** *[[Avahi unicolor]]*, l'avahi lanós unicolòr recentament reconsiderat coma espècia a part entièra perque descrich per Gmelin en 1788
** *Avahi cleesei* Thalmann & Geissmann, 2005, l'Avahi lanós de Cleese o Lemurian lanós de Cleese

### Ligams extèrnes
*ITIS 180090
*site en anglés mas fòrt documentat
Economia de la Republica Dominicana

L'economia de la Republica Dominicana dependèt durant fòrça ans de l'exportacion de sucre, cafè cacao e tabac, mas d'entitats darrièras ans lo sector de servicis superèt l'agricultura coma la principala font d'emplecs del país. Lo torisme venguèt una font importanta d'intradas a partir del mitan del ans 1990. L'an 2000 lo torisme representèt mai d'un miliard de dolars en revenguts, del temps qu'o envii de devisas de part dels dominicans residents als Estats Units, Euròpa e Puerto Rico representa mai de dos miliards de dolars.

Lo país es fòrça dependent dels Estats Units: gaireben 40% de las importacions e 60% de las exportacions an coma client aquel país. L'enviament de devisas per de dominicans que residisson a l'estrangièr representa gaireben 1/10 del PIB nacional.

## Referéncias
Ademuz

**Ademuz** (en castelhan e aragonés *Ademuz*, en catalan *Ademús*) es una pichona comuna de 1242 estatjants, de lenga castelhana (ancianament de lenga aragonesa), situada dins lo País Valencian. Es la capitala de la comarca del Rincón de Ademuz, qu'aperten al País Valencian e a la província de Valéncia. La comarca del Rincón de Ademuz ten la particularitat d'èsser un enclavament valencian completament enrodat per l'actual territòri de Castelha-La Mancha e Aragon.

La construccion pus anciana de tota la comuna es la glèisa apelada de la Huerta, del sègle XIV. Per la comarca passa lo flum de Turia.

Auèi, l'activitat es concentrada dins una sola avenguda, apelada "Avinguda de Valencia", ont se tròban la màger part dels comèrcis.
Mystacinidae

**Mystacinidae** es una familha de ratapenadas generalament restacada al sosòrdre Microchiroptera. 
Aquesta familha compren pas qu'un sol genre :
* *[[Mystacina]]* Gray, 1843
Foguèron escaissadas  "ratapenadas de coa corta de Nòva Zelanda " a partir de las espècias actualas viventas endemicas d'aquel país, o "ratapenadas fotjairas" per indicar sa facultat de se noirir pel sòl en en caminant de quatre patas e en furgant jos la lichièra boscassièra.

Los mistacinidats apareguèron e visquèron en Austràlia de l'Oligocèn superior al Miocèn mejan entre  (milions d'annadas), e son presents en Nòva Zelanda al mens dempuèi lo Miocèn inferior, i a aperaquí , fins a l'ora d'ara.

## Referéncias
Pilar Primo de Rivera

**Pilar Primo de Rivera y Sáenz de Heredia** (Lo 4 de novembre de 1907- lo 17 de març de 1991) foguèt una femna politica d'Espanha. Èra la filha del dictator espanhòl Miguel Primo de Rivera e la sòrre de José Antonio Primo de Rivera, que fondèt la "Falanja" espanhòla (veire Franquisme).

Sos fraires moriguèron pels republicans pendent la Guèrra Civila Espanhòla, mas pas ela. Fondèt la seccion femenina de la Falanja. 

Obtenguèt lo títol de comtessa del Castillo de la Mota. Aguèt pas de mainatge e pas de marit.
Raúl Castro

thumb|250px|right|Raúl Castro, President de Cuba 
**Raúl Castro Ruz** (nascut a Birán, lo 3 de junh de 1931), foguèt president de la Republica de Cuba entre 2008 e 2018.

Fraire de Fidel Castro, que foguèt president de la Republica de Cuba (de 1959 dusca 2008), assumiguèt del 31 de julhet de 2006 al 24 de febrièr de 2008 la presidéncia per interim quora Fidel Castro èra a l'espital. 

Lo 24 de febrièr de 2008, ven president de la Republica de Cuba.
Agaçac (Roergue)

**Agaçac**  (*Aguessac* en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Lo vilatge es situat a 7 km de la vila de Milhau.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left||Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia
L'origina del nom d'Agaçac es *Acatiacum*, del nom d'òme latin *Acatius* (o *Acaciacum*, de la siá varianta *Acacius*), amb lo sufixe *-acum* , latinizacion del sufixe celtic *-ācon-*. Agaçac qu'èra una grand proprietat romana qu'aviá per mèstre *Acacius*.

La bona grafia es donc **Agaçac**  o **N'Agaçac**   o **Nagaçac** .

## Istòria

## Administracion
 

## Demografia

* en 1806 e 1821, Agaçac es recensada amb una autra comuna, probablament Compèire (las donadas juntan plan).
* En 1876, se remarca una creissença de la populacion per la meteissa data dins d'unas comunas vesinas, mas pas tant espectaclosa.

## Luòcs e monuments

## Economia
* Vin de Milhau (Cava dels *Vinhairons de las Gòrgas de Tarn*)

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Avairon

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bassussarri

**Bassussarri** (*Basusarri* en basco, *Bassussarry* en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord. Qu'ei administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Las comunas tòcatocantas que son Anglet e Baiona au nòrd, Vièlafranca a l'èst; Ustàrits au sud-èst e Arcangós au sud e a l'oèst.

L'arriu de Niva que travèrsa la comuna.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Halso

**Halso** o **Halsou** en francés qu'ei ua comuna deu  departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Novèla Aquitània. Situada dens la província tradicionau de Labord.

Lo gentilici qu'ei *Haltsuiar*.

L'arriu de Niva que passa per la vila.

Las comunas tòcatocantas que son Jatsu au nòrd, Hasparn a l'èst, Cambon au sud-èst e Larresoro au sud-oèst.
.
## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia


Image:Halsou Eglise.jpg|Glèisa de Nosta Dauna.
Image:Halsou Eglise2.jpg|Glèisa de Nosta Dauna vista de cara.
Image:Halsou Mairie.jpg|Comuna.
Image:Halsou Ecole.jpg|Escòla.
Image:Halsou Stèle.jpg|Estèla discoidau.
Image:Halsou Fronton.jpg|Fronton.
Image:Halsou Ferme.jpg
Image:Halsou Ferme2.jpg
Image:Halsou Atalarri.jpg|Lindau escultat.
Image:Halsou Porche Eglise.jpg|Glèisa.
Image:Halsou Fenetre.jpg|Anciana frinèsta


## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Economia de Veneçuèla

L'economia de Veneçuèla es fòrça dependenta de l'exportacion del petròli: gaireben 90% de las exportacions del país, mai de 50% de la font de las intradas publicas, e de 30 del PIB son originats per l'indústria petrolièra. D'autras activitats economicas importantas son l'extraccion de fèrre e alumini e la produccion de acièr.

Una cauma nacionala entre decembre de 2002 e en febrièr de 2003 aguèt de consequéncias economicas importantas: lo PIB real queiguec aperaquí 9% en 2002 e 8% en 2003 - mas l'economia se recuperèt rapidament dempuèi alavetz.

Après la siá reeleccion en decembre de 2006, lo president Hugo Chávez nacionalizèt d'entrepresas d'espleitacion petrolièra, de comunicacions e d'electricitat, çò qu'amendriguèt l'influéncia estrangièra dins l'economia.

## Referéncias
Ahetze

**Ahetze** qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord. Qu'ei administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Lo gentilici qu'ei *aheztar*.

## Geografia
Las comunas tòcatocantas que son Bidart au nòrd, Arbona e Arcangós au nòrd-èst, Sent Joan de Lus a l'oèst e Sent Pèr de Nivela au sud.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## De véder

* Glèisa de Sant Martin (sègle XVII): qu'ei situada suu Camin de Sant Jaume. Que s'i arremarcan los retaules, ua estatua en husta de Sant Jaume e ua crotz de procession deu sègle XVI, qui estó considerada un objècte diabolic per l'inquisidor Pierre de Lancre durant los procèssus de broisheria de 1609 au Bascoat.

* Ostau Ostalapia: gràcias a los sons murs aqueth ostau tradicionau basco qu'estó alberga deus romius deu Camin de Sant Jaume mes tanben abric o refugi de las atacas deus piratas e deus lairons de la mar peus estatjans de Guetaria e de Bidart.

## Galariá

Fichièr:Blason ville fr Ahetze (Pyrénées-Atlantiques).svg|Armas d'Ahetze
Image:Ahetze 2005-01-01.jpg|Glèisa d'Ahetze
Image:Ahetze Maison basque.JPG|Ostau tradicionau basco
Image:Ahetze Arc en ciel.jpg|Arcolan suu vilatge
Image:Ahetze Treku.jpg|Estatua deu bertsolari Mattin Treku
Image:Ahetze_Fronton.jpg|Lo fronton adossat a la comuna
Image:Ahetze_Mairie.jpg|La comuna
Image:Ahetze_Harrieta.JPG|Ostau labordin "Gure Etxea" (Noste Ostau)
Image:Ahetze Mondarrain Artzamendi.jpg|Vista deu monts Mondarrain (750 m) e Artzamendi (906 m).
Image:Rhune Ahetze.JPG|Larrun vist dempuish Ahetze.
Image:Trois Couronnes Ahetze.jpg|Hiru Errege Mahaia (Navarra) vist dempuish Ahetze.


## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna
* Mattin Treku, bertsolari

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Arbona (Bascoat)

**Arbona** (en basco), **Arbonne** (en francés), qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Novèla Aquitània.

Lo gentilici qu'ei *arbonar*.

Las comunas tòcatocantas que son Bidart au nòrd-oèst, Arcangós a l'èst e Ahetze au sud-oèst.

Qu'ei traversada per l'arrivet d'Uhabia.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia


Image:Arbonne Eglise.jpg|Glèisa d'Arbona (sègle XII).
Image:Arbonne Benoiterie.jpg|Ostau de la  (la guardiana de la glèisa) (1763).


## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Briscós

**Briscós** (*Briscous* en francés e *Beskoitze* en basco) qu'ei ua comuna de la província tradicionau de Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Lo nom basco *Beskoitze* que vien d'un **Beraskoitz(a)* ancian (*Berascois* en 1368) 'maine de Berasko'.

Baiona qu'ei distanta d'ua quinzea de quilomètres.

Las comunas tòcatocantas que son Urcueit au nòrd, Urt au nòrd-èst, Hasparn au sud e Moguerre à l'oèst.

## Geografia

## Predominància lingüistica

Segon la *Carte des sept provinces basques montrant la délimitation actuelle de l'euscara en dialectes, sous-dialectes et variétés* (Mapa de las sèt províncias bascas qui muisha la delimitacion actuala de l'euscarà en dialèctes, sos-dialèctes e varietats) dessenhadas en 1863 per lo prince Loís Lucian Bonaparte, Briscós que parlan lo dialècte basco baish navarrés orientau.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Economia
L'activitat qu'ei principaument virada vèrs l'agricultura. Qu'a longtemps produit sau gema e souda (idroxid sodic); l'aiga salada qu'alimentava dinc a 1953 las tèrmas salinas de Biàrritz; las canalizacions sosterranhas de mei de vint quilomètres qu'enviavan aiga dètz còps mei salina que la mar.

## Lòcs e monuments

Image:Briscous Mairie.JPG|Comuna.
Image:Briscous Eglise.JPG|Glèisa de Sant Vincenç.
Image:Briscous Maison.JPG|Ostau labordin.
Image:Briscous Fenetre.jpg|Frinèsta d'un ostau labordin.
Image:Briscous Bertsulari1.JPG|Omenatge au *[[bertsolari]]* Oxalde.
Image:Briscous Bertsulari2.JPG|Omenatge au *bertsolari* Leizarraga.
Image:Briscous Stèle1.JPG|Estèla discoïdau recenta.
Image:Briscous Stèle2.JPG|Estèla discoïdau.
Image:Briscous Croix.jpg|Crotz funerària, *[[lauburu]]* invertit.


## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna
## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

.
## Nòtas
Bidart

**Bidart** (*Bidart* en francés e *Bidarte* en basco) qu'ei ua comuna situada suber la còsta deu golf de Gasconha, au Bascoat, dens la província tradicionau de Labord e lo canton de Sent Joan de Lus, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

L'arriu d'Uhabia que travèrsa la comuna.

Las comunas tòcatocantas que son Biàrritz au nòrd, Sent Joan de Lus a l'oèst, Guetaria au sud e Arbona e Ahetze a l'èst.
.
## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes
Bidart en 2006, INSEE
Biriato

**Biriato** (*Biriatu* en basco, *Biriatou* en francés) qu'ei ua comuna de la província tradicionau de Labord, , administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Lo gentilici basco qu'ei *biriatuar*.

Las comunas tòcatocantas que son Hendaia au nòrd, Urrunha a l'èst, Irun a oèst e Bera en Navarra au sud.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia


Image:Biriatou Eglise.jpg|Glèisa de Sant Martin.
Image:Biriatou Stèle1.jpg|Estèlas discoïdaus.
Image:Biriatou Fronton.jpg|Fronton.
Image:Biriatou Mairie.jpg|Comuna.
Image:Biriatou Stèle3.jpg|Estèla commemorativa deu destacament (separacion) de Biriatu de la comuna d'Urrunha en 1603.


## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes
*Sit oficiau

## Nòtas