Ans 1560

../.. | Ans 1530 | Ans 1540 | Ans 1550 | ** Ans 1560** | Ans 1570 | Ans 1580 | Ans 1590 | ../..

## Istòria

**1560-1563** : en Etiopia, revòuta dau governador de la província de Tigre, Yeshaq, que proclamèt negus un fiu naturau de Dawit II. Sostengut per leis Otomans e de subrevivents dau còrs expedicionari portugués mandats dins la region durant leis ans 1540-1550, capitèt de resistir e de tuar lo negus Menas. Pasmens, poguèt pas prendre lo poder e son candidat negus foguèt tanben tuat. Negocièt donc sa somission au començament dau rèine de Sarsa Dengel, fiu de Menas.

**1560** : en Japon, desfacha e mòrt suspresa dau daimio Imagawa Yoshimoto a la batalha d'Okehazama. Aquò marquèt la mòrt d'un senhor poderós, que revendicava lo títol de shogun, e lo començament de l'ascension d'Oda Nobunaga dins lo jòc politic de l'archipèla.

20px **1561** : en Bearn, ordonança de la rèina Joana III de Navarra autorizant lo protestantisme.

**1561** : desplaçament de la capitala espanhòla de Toledo a Madrid.

**1565** : brèva guèrra civila en Etiopia après una temptativa de còp d'estat menat per un cosin dau negus.

**1565** : en Índia, destruccion de l'armada de Vijayanagar a la batalha de Talikota e pilhatge de la capitala. La mòrt de l'emperaire sus lo prat batalhier entraïnèt tanben una crisi de succession.

**1566** : mòrt dau sultan Soliman lo Magnific que foguèt remplaçat per Selim II.

**1567** : dins lo sud d'Etiopia, victòria dei fòrças dau negus Sarsa Dengel (1563-1597) còntra lei nomadas oròmos. Après aquela batalha, de negociacions entre Etiopians e Oròmos permetèron tornarmai de desviar leis incursions dei nomadas vèrs leis estats musulmans vesins.

**1568-1570** : Premiera Guèrra Turcorussa en causa de tensions entre marchands rus e turcs dins la region de la Mar Caspiana. Leis Otomans assaièron de conquistar Astrakhan mai foguèron durament batuts per una coalicion gropant Russia, Polonha-Lituània e lei Cosacs Zaporogs. Pasmens, la patz restabliguèt lei libertats comercialas dei Turcs.

## Cultura

## Sciéncias e tecnicas

**1561** : premiera descripcion deis ovaris, de l'uterús e dei trompas per lo naturalista e mètge italian Gabriele Falloppio (vèrs 1523 - 1562).

**1562** : premiera extraccion d'un jus de tabat principalament format de nicotina per lo Francés Joan Nicot (1530-1604). Pasmens, aquela substància foguèt solament identificada en 1809.

**1562** : segon un testimòni de l'ambassador austrian Busbecq, un engenhaire otoman de la capitala menava d'experiéncias per assaiar de volar entre 1554 e 1562.

**1564** : en França, lo mètge Ambroise Paré (1510-1590) publiquèt un obratge de cirurgia basat sus son experiéncia empirica dei prats batalhiers. Escrich en francés, prepausèt de proceduras novèlas permetent d'operacions novèlas, una demenicion de la dolor dau pacient ò lo tractament deis amputacions sensa cauterizacion.

**1569** : publicacion dau premier mapamond integrau per Gerardus Mercator.

## Decès


* Abu Sakikin, sultan de Sennar.
* Andreas Vesalius, mètge brabançon.
* Conradus Gesnerus, naturalista soís.
* Gabriele Falloppio, naturalista e mètge italian.
* Georg Hartmann, astronòm e engenhaire alemand.
* Leonhart Fuchs, botanista alemand.
* Menas, negus d'Etiopia.
* Soliman lo Magnific, sultan otoman.


## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias