Ligüers (Gironda)

**Ligüers** (nom a verificar) o **Liguer** (grafia fonologica e prudenta au còp) (*Ligueux* en francés) es una comuna occitana d'Agenés , dens la region istorica de Guiana, administrada per lo departament de Gironda de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
La prononciacion observada es [li'ge] (dins lo parlar [-e] en finala pòt representar un *-è* etimologic tanplan coma un *-e*); la prononciacion (probablament pas observada sus plaça) qu'es citada per Bénédicte Boyrie-Fénié es [li'gø]]. Mes un locutor naturau de Margairon (comuna confrontanta), nascut en 1931 pronóncia [li'gɛw] (metatèsi a partir d'un [ligy'ɛ] supausat o fòrma influenciada per la grafia) 
Las fòrmas ancianas son *Luguriensis abbatissa*, en 1126-1183, en latin, *Lugurii (universus ~ conventus)*, en 1126-1183, en latin, *Ligurd*, en 1190-1191, en occitan. Totas las atestacions venen deu cartulari de La Seuva Majora . Lo canonge Durengues cita *le pouillé* (l'inventari deus bens eclesiastics de la diocèsi) de Valeri en 1520 : *In archipresbyteratu Vesalmensi : Prior de Lignerio, rector ejusdem, de Cluzello et Sancti Pardulphi*, çò que demanda d'explicacions : Lo Clusèu correspond a La Roquilha, *Liguers* èra un priorat de l'abadiá perigòrda deu meteis nom  e i a pas de *Sent Pardó* a l'entorn, mès i a benlèu una identitat entre *Sent Pardó* e *Sent Marçau*; enfin *Lignerio* deuriá se lugir *Liguerio*. La meteissa error se tròba sus la mapa de Cassini, qu'escriu *Ligneaux*  !

Dauzat e Rostaing interprètan lo nom, emb un certan dobte, coma format d'un nom gallés d'òme, *Luco*, o *Luggo-*, e deu gallés *ialo*, que traduisen per « camp »  (seriá puslèu « clarièra » puèi « vilatge »). Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, usa tanben de *-ó-ialo* . Pus recentament, Xavier Delamarre, que se supausa, coneis pas las fòrmas ancianas, prepausa tanben un *lugu-ialon*. Mes las fòrmas ancianas s'i opausan, e tanben l'exemple de la finala de Pinuelh, autentic *-ó-ialo* situat a quauques km.
Lo nom es a comparar emb un autre *Ligueux*, que probable li donèt son nom, lo deu Perigòrd (*de Ligurio* en 1115), que segon B. Boyrie-Fénié seriá prononciat [li'gø]. Mes, contràriament a aquelas afirmacions, vengudas de B. Boyrie-Fénié e de Joan Ros, citat per la precedenta, lo siti departamental *Le nom occitan des communes du Périgord* dona [liː’gʏ] coma prononciacion deu *Ligueux* de Perigòrd . Fau precisar que B. Boyrie-Fénié, qu'evòca una « zòna lengadociana fòrt francizada », coneis pas la fòrma orala deu *Ligueux* girondin e supausa qu'es la meteissa que la de son omonime. Justament, una fòrma tonica modèrna en [-ø-] supausariá un ancian *ò* dubèrt tonic e non pas *-u-* [y] (de las fòrmas ancianas deus dos toponimes) nimai un *-o-* barrat (vengut adara [u], evolucion normala d'un *Ligurius* ipotetic, que se diftonga pas en *-uè-* > [-ø-] ). E lo problèma es pauc diferent emb la prononciacion [li'ge]. L'origina deus dos toponimes demòra a descobrir.

L'escritura *Ligüers*, causida per B. Boyrie-Fénié, pausa deus problèmas de descodatge sense grafia fonetica aponduda e l**-s'' finala apareis enluec dins las atestacions, ni dins la fòrma orala. La prononciacion [li'gé], compte tengut de las atestacions ancianas que compòrtan una ''-r'', se pòt pas escriure ''Ligué''. I a quatre possibilitats : ''Liguer'', ''Liguèr'' (pas de diferéncia de prononciacion), ''Liguuer'' e ''Liguuèr''. Coma cada toponime a coneissut son istòria pròpia pendent de sègles, la fòrma orala e la fòrma grafica deu vilatge agenés e las deu vilatge perigòrd son pas necessàriament semblablas.

===Autres luecs dins la comuna===
* ''Saint-Martial'' (en francés). Responsa espontanèa d'un informator : ''Sint Marsial'', responsa corregida sus suggestion e mantenguda : ''Sint Marçau'' [mar'saw]. En Agenés, ''sent'' es sovent articulat coma ''sint'', çò que la grafia consèrva pas; la fòrma escrita es donc **Sent Marçau**. Lo canonge Durengues escriu : ''L'église de Saint-Pardon, ou de Saint-Marson, comme écrit Nicolas de Villars'' [avesque d'Agen entre 1588 e 1608]'', a été rasée par les huguenots'' . Coma lo prelat deviá saber que i a pas de Sent Marçon, son expression deviá èstre una badinada, qu'a un sol sens possible : la glèisa dispareguda deviá èstre consacrada aus dos sents lemosins au còp. 
* ''Les Eymeries'' (en francés) : [ləzɛjmə'ri], grafiat **Los Aimerics** (o **Les Aimerics*', estant que lo parlar confond *los* e *las* en *les*, prononciat [ləs], [ləz] e [lɛj]/[lej] segon lo contèxte)

== Istòria ==
*Liguer* èra un priorat de l'abadiá [[Perigòrd|perigòrda]] de [[Ligüers (Perigòrd)|Ligüers]] (nom a verificar), que probable li donèt son nom. Quasi tots los abitants èran [[Protestantisme|protestants]] au sègle XVI 

== Administracion ==






* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu [[canton de Senta Fe la Granda]]; es adara deu canton deu Reulés e las Bastidas. L'intercomunalitat es la *Communauté de communes du pays Foyen*.

== Demografia ==

* En 1793, la municipalitat es *Sainte Foy, Appelles, Ligueux, Pineuilh, La Roquille, Saint André, Saint Avit, Saint Nazaire, Saint Philippe et Thoumeyragues'' (en francés), donc en occitan Senta Fe la Granda, Apèla, Ligüers, Pinuelh, La Roquilha, Sent Andreu, Sent Avit, Sent Nazari, Sent Filipe deu Senhal e Tomeiragas. 

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas