Aigla

Una **aigla** (var. **agla**; del latin: *aquila*) es comunament lo nom vernacular donat a de grands aucèls rapaces planaires diurnes. Totes apartenon a la famillha dels Accipitridae. Qualques espècias son apagada.

## Caracteristicas
Las aiglas son de grands rapaces planaires diurnes am qu'emigran fòrça, çò que los distria dels Falconidae (falcons, esparvièrs). Son mai grandas que las busas e an de tarsas amb plumas.

Los aiglas possedisson de grandas arpias per sasir lor presas e de patas poderosas. An tanben una vista aguda lor permetant de localizar la presa de luènh.

## Lista d'aiglas

* Aigla cridarèla
* Aigla comuna
* Aigla iberica
* Aigla imperiala
* Aigla reiala
* Aigla botada
* Aigla deis estèpas

## Aiglas dins la cultura

### Simbolisme
L'aigla es lo simbòl de fòrça organismes e nacions. Representa las idèas de beutat, de força e de prestigi. Los Romans l'utilizavan coma emblèma per lors armadas.

L'aigla, capabla de s'auçar al dessús dels nívols e de fixar lo solelh, es universalament considerada coma un simbòl a l'encòp celèst e solar.

Es dins l'antiquitat classica, l'aucèl de Zèus, e qu'aquel podava s'indentificar al quite aucèl; son ròtle de rei del cèl es tanben explicita pels chamans siberians. Son identificacion al solelh, font e rai de la lutz, es subretot pels Amerindians que, portant de plumas d'aigla, s'identifiquèron a aquel rai. Las plumas e lo fuilet en òs d'aigla son utilizats dins la dança qu'agacha lo solelh. Meteissa identificacion pels Astècs, e tanben al Japon : lo « Kami » que lo messatgièr o lo supòrt es un aigla es nomenat Aigla del solelh celèst. En Grècia, las aiglas partidas del tèrme del mond, s'arrèston, çò dichà, a la verticala de l*'Omphalos* de Dèlfes: atal seguisson lo camin del solelh, de l'auçada al zenit, que correspond amb l'axe del mond.

L'aigla fixant lo solelh, es tanben lo simbòl de la percepcion dirècta de la lutz intellectiva. Angelus Silesius escriguèt . Simbolisme de contemplacion que liga l'atribucion de l'aigla a sant Joan e a son evangili. Qualques òbras d'art del Edat Mejana l'identifican al quita Crist, que significa l'Ascension e a vegada la Reailtat. Aquela segonda interpretacion es una transposicion del simbòl roman de l'Empèri. Los psaumes ne fan un simbòl de regeneracion esperitala, coma lo fènix.

Lo simbòl de l'aigla a tanben un aspècte malefic. La capvirada del simbòl de Crist ne fa un imatge de l'Antecrist: l'aigla es lo rapaç crudel, la raubadora. Es tanben a vegadas simbòl d'orgulh e d'opression (aquò es ligat al poder imperial). Es la perversion de son poder.

### Iconografia
#### Dans l'art
L'aigla apareis sovent dins las arts plasticas. Dins l'art grècoroman, es un dels atributs de Jupitèr, que prenguèt sa forma per raubar Ganimèda, e apareis dins las representacions de Prometèu suppliciat. Dins l'iconografia crestiana, es lo simbòl o l'atribut de Sant Joan Evangelista (d'escai l'Aigla de Patmos).. L'aigla en efècte s'ataca a las sèrps, simbòl du mal dempuèi lo primièr Libre biblic: la Genèsi; s'auça dins los nauts del cèl coma lo Crist al moment de l'ascension. L'aigla es tanben l'emblèma de las legions romanas, utilizat per Napoleon que ne faguèt un simbòl imperial.

#### En eraldica

L'aigla se trapa dins los escuts de fòrça païses, coma aquela d'Alemanha, de Mexic, d'Egipte, d'Albania, de Polonha o d'Àustria.

L'« aigla » qu'es lo simbòl american es en fach un pigarg, o aigla pescadora: lo Pigarg de cap blanc.  

Imatge:Vexilloid of the Roman Empire.svg|Vexillum amb l'aigla e l'acronim de l'Empèri roman
Imatge:Andr37.jpg|Raube de Ganimèda, Miquèl Àngel
Imatge:Taisten-St. Georg 24.jpg|Aigla de sant Joan l'evangelista, St.Georg in Taisten
Imatge:Bartolomeo Pinelli 001.jpg|Bartolomeo Pinelli, *[[Napoléon II|L'Aiglon]]*, 1811
Imatge:Herbert Matter World War II poster.jpg|L'« Aigla » american (cartèl ,1941).


## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben
### Articles connèxes

* rapaç

### Ligams extèrnes
*  Esquèma detalhat del bèc e de las patas de l'aigla
*  Eagle Pictures