Còl (anatomia)

Lo **còl** (var. **còth**) es la region del còrs qu'es situada entre lo cap e lo rèsta del còrs (tronc). 

Per l'Òme e fòrça animals vertebrats, lo còl es plan vesible. Per d'autres animals, se pòt limitar a una simple articulacion del còrs.

Lo còl es la partida del còs que dona a la tèsta sa mobilitat.

## Anatomia del còl uman
thumb|Los muscles superficials del còl. Fàcia laterala
thumb|Los muscles superficials du còl. Fàcia frontala
thumb|Anatomia del còl segon Leonardo da Vinci

Lo còl es la viá de passatge de fòrça viscèras, Fa lo ligam entre la tèsta e lo tronc. Diferents elements vascularis, nervioses, muscularis o mai i passan. Anatomicament, la region del còl es delimitada en arrièr pel processus espinal de C7, lateralament par l'articulacion acromioclaviculària e en avant per las claviculas e lo *manubrium* esternal. En naut, se delimita aquela region per la linha superora de nuca en arrièr e l'òs ioïde en avant tou en passant pel processus de la mastoïde de l'òs temporal del crani. 

### Los elements Vascularis

Pels sistèma arterial, se distinguís d'en primièr doas grosses vaissèls que son l'artèria carotida primitiva e la subclaviara, eissida del tronc arterial braquiocefalic del costat drech e de la partida orizontala de l'arc aortic del costat esquèrra.
L'artèria subclaviara camina cap al membre superior, passant jos la clavicula e dins lo desfilat esclenic que ven artèria axiliária. Dona de colateralas avant de passar dins lo desfilat escalenic que son:
* artèria toracica intèrne
* artèria vertebrale
* lo tronc tirocervical de que naisson la tiroïdiana inferiora, la cervicala ascendanta, la cervicala transvèrsa e la supraescapulària.
* lo tronc cervicointercostal que dona naissença a la cervicala prigonda e a l'intercostala suprèma. 
* l'artèria escapulara dorsala

Per l'artèria carotida primitiva, se vei la forca carotidiana al nivèl de C4 per donar las carotidas extèrne e intèrne. L'artèria carotida intèrne donará pas de colateralas sonque al cervèl. Per la carotida extèrne, nais sul costat intèrne de la forca carotidiana e dona diferentas colateralas. 
* sul costat anterior, del bas al naut, dona la tiroïdiana superiora, la linguala e la faciale.
* sul costat posterior, dona del bas al naut, la faringiana ascendanta, la temporala, l'occipitala e l'auriculària posteriora.
* sas brancas terminalas s'identifican coma essent l'artèria temporala mejana e l'artèria maxillària. 

Pel sistèma venós, es parallèl al sistèma arterial, la sola diferéncia es dins la vena axillària que ven vena subclavièra passant jos la subclaviària mas en avant de l'escalèn anterior e non pas dins lo desfilat escalenic coma lo fach l'artèria correspondanta.

### Los elements viscerals
* Faringe
* Laringe
* Traquèa
* Esofag

### Los elements nervioses
* Plexus braquial
* Nèrvi frenic
* Nèrvi pneumogastric

### Diamètre del còl coma indicadors
D'anomalias al respècte a la mejana del diamètre del còl podent èsser indicators;
* indicadors de subrepes: Lo diamètre dèl còl (o *Torn del còl*) pòt donar un indici fisador d'IMC anormalament naut per l'enfant de mai de 8 ans.
* Indicador d'ipertiroïdiá o d'opotiroïdiá
* risc d'apnèa obstructiva du sòm, 
* risc aumentat de diabèta 
* risc aumentat d'ipertension pels adultes.

## Vejatz tanben

### Nòtas e referéncias