Taure

alt=Un bovin massif à grandes cornes|vinheta|Un taure de raça ''''.
**Taure** es lo nom vernacular donat al mascle de l'espècia *[[Bos taurus]]*, un mamifèr domestic romiaire, mai sovent portaire de banas, apartenent a la familha dels Bovids. Sa femèla es la vaca. Es utilizat subretot per la reproduccion dins l'elevatge lachièr, sempre mai per inseminacion artificiala, per la produccion de carn bovina e per d’espòrts coma las corregudas de taures o lo rodèo. Es un animal fòrça present dins la cultura, coma dins l'art de la tauromaquia. 

## Etimologia e nomenclatura
Lo substantifu masculin ven del latin *taurus*, manlevat del grèc ταῦρος designant tanben una nau liciana avent un taure coma proa).

Lo mascle castrat es lo buòu, lo jove mascle es un taurèl . Sa femèla es la vaca e lor pichon es lo (la) vedèl(a).

## Fisiologia, comportament e ecologia
Las caracteristicas generalas dels taures son las mèsmas qu’aquestas de las vacas e dels zebús, totes de la mèsma espècia : *[[Bos taurus]]*.

## Elevatge
Los taurèls, non castrats, son elevats de biais intensiu per produire rapidament de carn bovina e son tuats vèrs 15 a 18 meses. 

Los taures reproductors son seleccionats segon los besonhs de l'elevatge bovin e los critèris demandats per la raça especializada ; la reproduccion se realiza sempre per inseminacion artificiala de las vacas. 

Los taures de combat son seleccionats per lor combativitat. Se caracterizan per d’instintes atavics de defensa, dins sos atributs fisics tan de banas grandas dirigidas en avant e un aparelh locomotor poderós.

## Lo taure dins la cultura

### Istòria

### Gastronomia
[alt=Plat de viande en sauce avec du riz et des olives noires|vinheta|Gardiana de taure, una especialitat gastronomica [Camarga|camarguenca.]]
La carn de taure pòt èsser consomida. De mendre tendror e mai muscada que la carn de buòu, la carn de taure es tanben de color mai sorna.

La vianda de taure es presenta dins la gastronomia provençala, per exemple dins la gardiana, una variante de la dòba preparada amb de carn de taure.

### Espòrt
Lo taure es un dels animals utilizats per exemple dins las corsa camarguencas o lo rodèo. De raças son elevadas sonque per aqueste usatge coma lo taure de lidia.
alt=Un taureau noir face au torrero agitant sa cape|vinheta|Un taure de combat en plena corrida.

## Simbolica

* Lo taure es pas necessàriament agressiu, mas a causa de sa fòrça e de son pes, demora sempre dangierós. Aquò ne fa un simbòl de poténcia e de fòrça dempuèi l'antiquitat.
* Fa referéncia al mercat borsièr en creis. Es opausat tradicionalament a l'ors en referéncia a lor mòde d'ataca respectiu; lo taure atacant de bas en naut fàcia a l'ors assalhant de pé que, al contrari ataca, de naut cap en bas.

* Per analogia, un dels 12 signes astrologic es lo taure e una constellacion del zodiac tanben nomenat Taure.
* En Egipte antica, èra un dels dotze animals sagrats associat a las dotze oras del jorn e de la nuèch.

## Nòtas e referéncias

## Vejatz tanben

### Bibliografia

* J. R. Conrad, *Le culte du taureau. De la préhistoire aux corridas espagnoles* (coll. « Bibliothèque historique »), Payot, 2d., 1978, 228 p.

### Articles connèxes

* Apis
* Taurina