open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ascanh

**Ascanh** (*Azkaine* en basco e *Ascain* en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Las comunas tòcatocantas que son Sent Joan de Lus au nòrd, Ciboro au nòrd-oèst, Urrunha a l'oèst, Bera en Navarra au sud, Sara au sud-èst e Sent Pèr de Nivela a l'èst.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Galeria

Image:Ascain Nivelle 1.JPG|Colors de la tardon suber l'arriu de Nivela.
Image:Ascain Chalet basque.jpg|Ostau labordin.
Image:Ascain La Rhune.jpg|Vista de Larrun.
Image:Ascain Pala.jpg|Partida de pala femenina.
Image:Ascain Pierre Rhune.jpg|Pèiras de Larrun *clôturant un prat.
Image:Ascain Eglise 4.JPG|Placa en gres ròsa de Larrun datant de 1648.
Image:Ascain_Bilingue.jpg|Bilingüisme.
Image:Ascain Eglise.jpg|La glèisa d'Azkaine.
Image:Ascain Eglise 3.JPG|La verge a l'enfant del sègle XIV.
Image:Ascain_Fronton.jpg|Lo fronton plaça liura.
Image:Ascain_Lavoir.jpg|Lo lavador.


## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Arcangos

**Arcangos** (*Arrangoitze* en basco, *Arcangues* en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Novèla Aquitània.

Lo gentilici qu'ei *arrangoiztar*.

Las comunas tòcatocantas que son Anglet au nòrd, Biàrritz au nòrd-oèst, Bassussarri au nòrd-èst, Ustàrits a l'èst, Arbona a l'oèst, Ahetze au sud-oèst e Sent Pèr de Nivela au sud.

L'agricultura qu'ei la basa de l'economia de la vila. I a tanben indústria e un camp de golf.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia


Image:Church of Arcangues.jpg|Glèisa
Image:Golf course of Arcangues.jpg|Camp de golf


## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Guetaria

**Guetaria** (*Getaria* en basco, *Guéthary* en francés) qu'ei ua comuna administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Suber la còsta de la província tradicionau de Labord, dens lo canton de Sent Joan de Lus.

Las comunas tòcatocantas que son Bidart au nord e Sent Joan de Lus au sud-oèst.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia


Imatge:Guéthary_Mairie_Fronton.jpg|Comuna e fronton.
Imatge:Guéthary Mairie Fronton.jpg|La comuna e lo fronton.
Imatge:Guéthary Mairie.jpg|La comuna.
Imatge:Guéthary Chistera.jpg|Partida de chistèra.
Imatge:Guéthary Pala.jpg|Partida de pala.
Imatge:Guéthary Surfeurs.jpg|Surfèrs suber l'andada.
Imatge:Panoramique du sémaphore de Parlementia du Dimanche 3 Mars 2007.jpg|Lo semafòr.


## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes
Sit oficiau

## Nòtas
Lo Bocau

**Lo Bocau** (en francés *Boucau*, *Bokale* en basco) qu'ei ua comuna gascona d'Occitània, en Senhans, situada administrativament en lo departament deus Pirenèus Atlantics, en la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Qu'ei adara situada dens lo Baish Ador.

Los sons estatjants que s'apèran los **bocalés**.

Aquera comuna, part deu departament de las Lanas dinc a 1857, qu'ei sovent represa, a tòrt, dens las listas de comunas de Labord per influéncia deu nacionalisme basco. Qu'ei una comuna gascona mes que hè partida administrativament deu "Bascoat" dempueish la lei Pasqua de 1995.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [lu bu'kaw]. Las fòrmas ancianas que son *Puncta*, en latin, au sègle XIII, *Boucau neuf* (mapa de 1630), *Boucal Neuf* (mapa de 1638), *Boucau Neuf* (mapa deu sègle XVII, shens data), *Le Boucaut* (mapa de 1714), *Nouvelle Embouchure ou Boucaut Neuf de l'Adour* (mapa deu començament deu sègle XVIII), *Le Boucaut (mapa de 1733) .

La *puncta* èra lo cap format per ua lenga de tèrra, qui ho suprimit en 1578, quan Louis de Foix creè en 1578 la navèra embocadura d'[[Ador]] en cavant un canal dens lo cordon litorau. Avant, Ador que s'escampava dens la Mar Grana au [[Lo Bocau Vielh|Bocau Vielh]]. Lo gascon *bocau* qu'a lo sens d'embocadura d'ua aiga; que vien deu latin *bucc-ale*, derivat de *bucca*, « boca » .

J.B. Orpustan, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, que hè remarcar lo nom basco *Bokale* a ua aparéncia fonetica anteriora a la vocalizacion de *-l* en gascon e a la barradura de *o* en [u] tanben en gascon. Bénédicte Boyrie-Fénié qu'en tira argument per corroborar ua toponimia enqüèra largament basquizada dens lo sector ... Que cau precisar aqueras evolucions deu gascon èran totaument acabadas despuish bèra pausa quand lo nom *Lo Bocau'' e pareishó.
 
## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Ligams extèrnes
Sit oficiau

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cambon (Bascoat)

**Cambon** (*Kanbo* en basco, *Cambo-les-Bains* en francés) qu'ei ua comuna de l'interior de la província tradicionau de Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Los quartièrs principaus que son Eliza, Baish Cambon (Behereko Kanbo), Olhassoure, Termak e Basaburu. 

L'arriu de Niva que travèrsa la vila. 

Lo dialècte basco locau qu'ei lo baish-navarrés.

Qu'ei hèra coneishuda per las honts de l'estacion termau. Que i a dotze ostaus de banhs, 1300 lhets e uèit otèls, qui hèn la principau activitat economica. 

Las comunas tòcatocantas que son Haltsu au nòrd, Larresoro a l'oèst, Itsasu, Luhuso e Makea au sud e Hasparn a l'èst.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Galeria

Imatge:Cambo-les-Bains Jardins d'Arnaga.jpg|Jardins d'Arnaga.
Imatge:Cambo-les-bains-villa arnaga.jpg|Vila Arnaga.
Imatge:Restaurant des thermes de Cambo-les-Bains.jpg|Restaurant de las tèrmas.
Imatge:Cambo les Bains Lavoir.jpg|Un vielh lavador .
Imatge:Cambo les Bains Maison labourdine.jpg|Ostau labordin.
Imatge:Cambo les Bains Angélu.jpg|Pont roman.

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes
* Site oficiau.
* Site non oficiau.
## Luòcs e monuments

## Nòtas
Lahonça

**Lahonça** (**Lehuntze** en basco e *Lahonce* en francés) qu'ei ua comuna basca de la província tradicionau de Labord. Qu'ei administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Las comunas tòcatocantas que son Tarnòs e Sent Martin de Senhans dens las Lanas au nòrd, Urcueit a l'èst, Baiona a l'oèst e Moguerre au sud.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [lə'hunsə] en gascon e [le'huntsa] o [le'hunts(e)] en basco. Las fòrmas ancianas que son *Lafonce* cap a 1150, *Lefonce* en 1170, *Honcia* en 1227, *Lefonsa* en 1249, *Laonça* en 1264, *conventus foncie*, en latin, en 1302, *Lehonce* en 1328, *La Nance* (mapa deu començament deu sègle XVII, shens data), *La Honce* (mapa de 1630), *La Houce* (mapa de 1638), *La Honse* (mapa de 1651), *La Honsse* (mapa deu començament deu sègle XVIII), *la Honce* (mapas de 1714 e de 1733) .

Dauzat qu'explica *Lahonça* per l'ancian francés *fonce*, « cròs de terren » , Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, per *(la tèrra) hounse* (prigonda) .

J.B. Orpustan, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, lo nom qu'ei un toponime basco de valor collectiva (*-tz*), bastit sus *lehuntz*, « vedilha », o un compausat com *ler-un* o *leher-un*, « lòc de pins » .
 
Bénédicte Boyrie-Fénié que nòta las proposicions deus dus prumèrs autors son inadaptadas perqué lo nom ei basco. Atau com escriu J.B. Orpustan, qu'ei un nom fondat sus un vegetau, mès meilèu *lehuntz* que *leher*.

## Istòria

## Galeria d'estèlas discoïdaus

Image:Lahonce Stèle1.JPG
Image:Lahonce Stèle2.JPG
Image:Lahonce Stèle3.JPG
Image:Lahonce Stèle4.JPG
Image:Lahonce Stèle5.JPG
Image:Lahonce Stèle6.JPG
Image:Lahonce Stèle7.JPG
Image:Lahonce Stèle8.JPG


## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes
Site oficiau

.

## Nòtas
Sent Pèr d'Irúber

**Sent Pèr d'Irúber** (*Hiriburu* en basco, *Saint-Pierre-d'Irube* en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord, . Qu'ei administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Lo toponim que vien d*'*Iru(n)berri* (*Yruber* en 1170) qui significa 'maine navèth'. Lo gentilici actuau qu'ei *hiriburutar* e ancianament b'èra *irubertar*.

## Geografia
### Comunas tòcatocantas
*Lahonça au nòrd
*Baiona au nòrd-oèst
*Urcueit au nòrd-èst
*Briscós a l'èst
*Moguerre a l'oèst
*Vièlafranca au sud-oèst
*Hasparn au sud-èst
*Jatsu au sud
.
## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia


Image:Saint-Pierre-d'Irube Benoiterie.JPG|L'ostau de la  (la guardiana de la glèisa) (sègle XVII).
Image:Saint-Pierre-d'Irube Eglise.JPG|Glèisa de Sant Pèir.
Image:Saint-Pierre-d'Irube Stèle.JPG|Estèla discoïdau.
Image:Saint-Pierre-d'Irube Vitrail1.jpg|Veiriau de la glèisa de Sant Pèire.
Image:Saint-Pierre-d'Irube Vitrail4.jpg|Ibidem.
Image:Saint-Pierre-d'Irube Vitrail5.jpg|Ibidem.


## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes
*Sit oficiau

## Nòtas
Bonlòc (Labord)

**Bonlòc** (*Lekuine* en basco, *Bonloc* en francés) qu'ei ua comuna de la província tradicionau de Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

La prononciacion gascona locau qu'ei "Bonlau" [buⁿlaw]

Lo gentilici basco qu'ei *lekuindar*.

La comuna qu'ei traversada per un afluent d'Ador, Aran (o Gaujosa; ancianament aperat *Haramburua* au delà de l'ostau eponim). Un tributari d'Aran, *Garraldako erreka* que i raja tanben.

Las comunas tòcatocantas que son Hasparn au nòrd-oèst, Aiherra en Baisha Navarra a l'èst e Mendiondo au sud-oèst.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vilafranca (Labord)

**Vilafranca** (*Milafranga* en basco, *Villefranque* en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord. Qu'ei administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Lo son nom basco ancian qu'èra *Bazter*, documentat *Baster* en 1200.

L'arriu de Niva que travèrsa la vila.

Las comunas tòcatocantas que son Baiona au nòrd, Basusarri a l'oèst, Ustàrits e Jatsu au sud e Sent Pèr d'Irúber e Moguerre a l'est.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [bilə'frãkə] ([,milafraŋ'ɣa] o [,milafraŋ'ka] en basco). Las fòrmas ancianas que son *Biela franque* en 1249, *Villafranca*, en latin, en 1289, *Villa franque* en 1501,  *Villefranche* (mapa deu començament deu sègle XVII, shens data), *Ville Frãque* (mapa de 1638), *Villefranque* (mapa de 1651) . 

Segon Dauzat, ua *vila franca* qu'es ua aglomeracion navèra, fondada per un senhor o ua comunautat religiosa qu'autreja la franquessa deus drets feudaus, per tant d'atirar los poblants . Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, que dona en gròs la medisha explicacion .

Segon J.B. Orpustan, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, *Vilafranca* qu'a remplaçat l'ancian nom basco *Bazter*, « estrem, situat a despart », sens qui s'aplicava aus vilatges a l'entorn d'Ustaritz sus l'arriba dreta de Niva; las atestacions deu nom ancian que son *villa que dicitur baster* en 1083, *parrochia sancti martini de baster* en 1200 .
 
Segon Bénédicte Boyrie-Fénié, las explicacions deus tres autors que son complementàrias .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Galeria

Image:Villefranque Fronton1.JPG|Fronton.
Image:Villefranque Fronton2.JPG|Frontòn de paret a l'esquerra.
Image:Villefranque Mairie.JPG|Comuna.
Image:Villefranque Eglise.JPG|Glèisa de Sant Joan Baptista.
Image:Eglise_de_villefranque.JPG|Glèisa de Sant Bartomieu (sègle XVIIau).
Image:Villefranque Stèle1.JPG|Estèlas discoïdaus au ras de la glèisa de Sant Bartolomieu.
Image:Villefranque Stèle2.JPG|Ibidem.
Image:Villefranque Stèle3.JPG|Ibidem.


## Ligams extèrnes

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas


## Nòtas
Mendiondo

**Mendiondo** (*Mendionde* en francés, *Lekorne* en basco) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Las comunas tòcatocantas que son Hasparn au nòrd, Aiherra e Bonlòc au nòrd-èst, Heleta a l'èst, Makea a l'oèst, Ossés au sud-oèst e Irisarri au sud-èst.

Qu'arcuelh lo Castèth de Garro.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Galeria

Image:Mendionde Gréciette Eglise.jpg|Lo quartièr de Gerezieta autorn de la glèisa.
Image:Mendionde Chateau.jpg|Lo Castèth de Garro.
Image:Mendionde Joyeuse.JPG|L'arriu de Gaujosa.
Image:Mendionde Gréciette Fenetre.jpg|Ua frinèsta botelha.
Image:Mendionde Lekorne Eglise.JPG|La glèisa deu sègle XV.
Image:Mendionde Lekorne Eglise Horloge.JPG|Lo relòtge de la glèisa, fabricat a Espeleta.
Image:Mendionde Lekorne Mairie.JPG|La mairia, dens lo quartièr de Mendiondo.
Image:Mendionde Gréciette Fronton3.jpg|Lo fronton de Gerezieta.
Image:Mendionde Gréciette Linteau.jpg|Un lindau escultat.
Image:Mendionde Lekorne Stèle4.JPG|Ua estèla discoïdau.
Image:Mendionde Lekorne Stèle5.JPG|Ibidem.
Image:Mendionde Lekorne Stèle6.JPG|Ibidem.
Image:Mendionde Gréciette Stèle13.jpg|Ibidem.
Image:Mendionde Gréciette Stèle17.jpg|Ibidem.
Image:Mendionde Gréciette Stèle25.JPG|Ibidem.
Image:Mendionde Lekorne Eglise Fresque1.JPG|Ua fresca de la glèisa de Mendiondo (sègle XV).
Image:Mendionde Lekorne Eglise Fresque2.JPG|Ibidem.
Image:Mendionde Lekorne Eglise Fresque3.JPG|Ibidem.
Image:Mendionde Lekorne Eglise Fresque4.JPG|Ibidem.


## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Larressòre

**Larressòre** o **Larressore** en francés qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord. Qu'ei administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Lo gentilici qu'ei *larresoroar*.

Las comunas tòcatocantas que son Ustàrits au nòrd, Haltsu e Jatsu au nòrd-èst, Cambon a l'èst e Espeleta e Itsasu au sud.
.
## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Economia
* La comuna qu'apartien a l'AOC pebròt d'Espeleta.
* Fabrica de *makilas*, bastons tradicionaus bascos, peu Talhèr Aincart-Bergara.
* La conserveria artesanau basca BiPia qu'elabora lo pebròt d'Espeleta en saussas condimentairas, en purés, cremas, o sancèrs au vinagre.
* L'idromeleria artesanau Kikino Ilargian que produtz bevendas a basa de mèu: vins de mèu e idromèus.

## Galeria

Image:Larressore_Eglise.jpg|La glèisa.
Image:Larressore_Eglise_Détail.jpg|Detalh deu fronton de la glèisa.
Image:Larressore_Ancienne_Ecole.jpg|Escòla primària.
Image:Larressore_Maisons_basques.jpg|Ostaus labordins.
Image:Larressore_Maison_basque.jpg|Ostau basco, façada en bricas.
Image:Larressore_Fronton_08_08_2006_(20).jpg|Fronton.
Image:Larressore_Fronton.jpg|Fronton cort *près de la glèisa.
Image:Larressore_Mairie.jpg|La comuna e la pòsta.
Image:Larressore_Stèle_(1).jpg|Estèla discoïdau.
Image:Larressore_Stèle_(6).jpg|Estèla discoïdau.
Image:Larressore_Stèle_(2).jpg|Estèla tabulara.
Image:Larressore_Stèle_(9).jpg|Estèla tabulara.


## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Moguerre

**Moguerre** (*Mugerre* en basco, *Mouguerre* en francés) qu'ei ua comuna de la província tradicionau de Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Predominància lingüistica

Las duas versions (o ua version ?) de la *Carte des sept provinces basques montrant la délimitation actuelle de l'euscara en dialectes, sous-dialectes et variétés* (Mapa de las sèt províncias bascas qui mòstra la delimitacion actuala de l'euscarà en dialèctes, sos-dialèctes e varietats) dessenhadas en 1863 per lo prince Loís Lucian Bonaparte que plaçan Moguerre dens l'aira bascofòna (dialècte baish-navarrés orientau).

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [mu'gerrə] (en basco [mu'gerre]). Las fòrmas ancianas que son *parrochia Sancti Johannis de Biudz* en 1249, *Saint Iean de Buis* (mapa de 1638), *Saint Jean le Vieu* (mapa de 1714), *Saint Jean le Vieil* (mapa de 1733), *Sanctus Johannes Vetus vulgo* en 1763 .

Dauzat e Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explican *Moguerre* per lo basco *muger*, *muker*, « abrupte, escarpat » .

Segon J.B. Orpustan, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, lo nom atestat a l'Edat Mejana qu'ei solament lo de la parròpia e lo nom basco ei pas atestat [benlhèu pr'amor qu'ei recent e *Biudz* èra lo prumèr nom], mès que tròban tanben en 1150 lo nom romanic *Ayguemen*, en latin *aquae minoris*. Lo nom basco qu'ei un compausat *muga-erre*, « limit cremat, termièra cremada », meilèu que *muga-harri* (> *mugarri*), « pèira termiau, bòrna », foneticament malaisit, mès pas impossible pr'aquò .
 
Bénédicte Boyrie-Fénié qu'accèpta lo prumèr element deu nom *Moguerre* prepausat per J.B. Orpustan, *muga*, « termièra » e lo dobte suu segond element. Per lo nom trobat dens las prumèras atestacions, qu'ei benlhèu lo basco *bil*, « arredondit, rabasset », eventuaument dens lo sens de « costalat de fòrma arredondida ». Aqueth nom, *Biudz* que sembla arreligat dab Biudòs (Lanas), Biudòs (Sola) [e *Bildos* au País Basco espanhòu]. Lo sufixe collectiu basco *-tz* que completa lo sens deu nom : ensemble de costalats de fòrma arredondida. Que demòra a explicar la motivacion de *muga*; ei pas lo limit de Labord avant 1174 (Baiona, tòca-tocanta dab Moguerre, qu'èra enqüèra en Labord avant lo son destacament peus anglés), mès benlhèu lo de la lenga basca despuish ua data desconeishuda. L'abséncia deu nom dens las atestacions istoricas que hè arrasonablament pensar a un nom recent.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Urcueit

**Urcueit** (*Urcuit* en francés e *Urketa* en basco) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [urr'kwœjt] ([urke'ta] en basco). Las fòrmas ancianas que son *Auricocta*, en latin, en 1083, *Orcuit*, en 1170, *Auricocto*, en latin, en 1170, *Auricoctus*, en latin, en 1186, *Orquet*, *Orcuit*, *Orquieta* en 1249, *Urcoet* (mapa de 1638), *Urcuit* (mapas de 1714 e de 1733) .

Dauzat qu'explica *Urcoeit* per lo basco *urketa*, « quantitat d'aiga » .

Segon J.B. Orpustan, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, lo nom que vien du basco **urkueta*, redusit a *Urketa*, de *urki* « bedoth » .
 
Bénédicte Boyrie-Fénié qu'ei totaument en acòrd dab J.B. Orpustan. Lo sens globau ei lo d'un lòc on los bedoths abondan . La fòrma gascona qu'ei lo resultat d'ua atraccion paronimica, responsabla de certanas atestacions latinas deu tipe *Auricocto*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Windows

thumb|Lògo de Windows|250px
thumbnail|250px|Un distributor de bilhets amb Windows
**Windows** (mot anglés, *fenèstras en occitan*) o **Microsoft Windows** es un ensems de sistèmas operatius de l'entrepresa Microsoft. Windows es lo principal sistèma operatiu, en genièr 2008 mai de 90% dels ordinators son installats amb Windows.

## Windows 16&32 bits
* Windows 1.0 : Novembre 1985
* Windows 2 : Decembre 1987
* Windows 2.10 per 286 : Decembre 1987
* Windows 2.10 per 386 : Decembre 1987
* Windows 2.11 
* Windows 3.0 : mai 1990
* Windows 3.1 (Janus) : Abril 1992
* Windows for Workgroups 3.1 (Sparta) : Octobre 1992
* Windows for Workgroups 3.11 (Snowball) : Novembre 1993
* Windows for Workgroups 3.2 
* Windows 95 (Chicago) : Agost 1995
* Windows 98 (Memphis) : Junh 1998
* Windows 98 SE : Mai 1999
* Windows ME (Millennium Edicion): Setembre 2000

## Windows NT
* Windows NT 3.1 : Agost 1993
* Windows NT 3.5 (Daytona) : Setembre 1994
* Windows NT 3.51 : Junh 1995
* Windows NT 4.0 : Agost 1996
* Windows 2000 (Cairo): Febrier 2000
* Windows 2000 SP1 : Agost 2000
* Windows 2000 SP2 : Mai 2001
* Windows XP : Octobre 2001
* Windows 2000 SP3 : Julh 2002
* Windows XP SP1 : Setembre 2002
* Windows XP Edicion Media Center : 2002
* Windows Server 2003 : Mai 2003
* Windows 2000 SP4 : Julh 2003
* Windows XP Starter Edicion : Agost 2004
* Windows XP SP2 : Agost 2004
* Windows XP Home Edicion N (Windows XP Edicion familiala) : Abril 2005
* Windows XP 64 : Abril 2005
* Windows XP Edicion Media Center 2005 : Agost 2005
* Windows Vista (Longhorn) : novembre 2006 pels entrepresas ; 30 genièr 2007 pel grand public.
* Windows Server 2008 : fébrier 2008
* Windows Vista SP1 : març 2008
* Windows XP SP3 : mai 2008
* Windows Seven (Blackcomb / Vienna) : 2010

## Windows CE
* Windows CE 1 : novembre 1996
* Windows CE 2 : novembre 1997
* Windows CE 2.1 : julh 1998
* Windows CE 3 : 1999
* Windows CE .NET : 2000
* Pocket PC 2000 : 2001
* Pocket PC 2002 : 2002
* Windows Mobile 2003 : 2003
* Windows Mobile 2003 SE (Segonda Edition) : 2004
* Windows Mobile 5.0 (Magneto) : 2005
* Windows Mobile 6.0 : 2007

## Ligams extèrnes
* Sit oficial
* Windows en genièr 2008
Aniça-Montgelós

**Aniça-Montgelós**, en basco: *Ainhize-Monjolose*; en francés: *Ainhice-Mongelos*) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Las comunas tòcatocantas que son Landibarre e Suhescun au nòrd, Larzabale-Arroze-Zibitze a l'èst, Jatsu Garazi a l'oèst e Buztintze-Hiriberri, Gamarte e Lakarra au sud.

Aniça e Montgelós que s'unín en 1841 entà formar la comuna actuau.

Lo gentilici basco qu'ei *ainhiztar.*

## Geografia
thumb|Aficha a l'intrada del villatge.
thumb|Pòrta botelha, estil de Bassa-Navarra.
thumb|La glèisa de l'Assompcion.
[thumb|[estela discoïdala adornada d'una estela de David.]]
thumb|La maison comuna.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Aintzila

**Aintzila** en basco o **Aincille** en francés qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Lo gentilici basco qu'ei *aintzildar*.

## Geografia
Las comunas tòcatocantas que son Sent Joan lo Vielh au nòrd, Zaro au nòrd-oèst, Ahatsa-Altzieta-Bazkazane a l'èst e Ezterenzubi e Eiheralarre au sud.

Que s'i trobava ancianament un espita] peus romius deu Camin de Sant Jaume.

Ua crotz dab ua inscripcion en basco que data de 1691.

## Istòria

Una part de las t&egrave;rras indivises de Aincille, als costats d'aquelas de las municipalitats de Ahaxe-Alciette-Bascassan, Bustince-Iriberry, Caro, Lecumberry, Mendive, Sants-Texans-lo-Vi&egrave;lh e Sant-Michel, i agu&egrave;t aportat la  a la formacion de la municipalitat de Est&eacute;ren&ccedil;uby.

Une partie des terres indivises d’Aincille, aux côtés de celles des communes d’Ahaxe-Alciette-Bascassan, Bustince-Iriberry, Caro, Lecumberry, Mendive, Saint-Jean-le-Vieux et Saint-Michel, fut apportée le  à la formation de la commune d’Estérençuby.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Aicirits-Camon-Suhast

**Aicirits-Camon-Suhast** (*Aiziritze-Gamue-Zohazti* en basco, *Aïcirits-Camou-Suhast* en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
L'arriu de Bidosa que passa per la vila.

Las comunas tòcatocantas que son Arboet-Sussauta au nòrd-èst, Gabat au nòrd-oèst, Arberàs-Silego a l'èst, Amenduish-Oneis a l'oèst e Behaskane-Laphizketa e Sent Palai au sud.

Aicirits e Camon-Suhast que s'unín en 1970 entà formar la comuna actuau.

## Istòria

Suhast, ancian villatge de Camou-Mixe, s'es jonch a A&iuml;cirits e Camou-Mixe lo .

Suhast, ancien village de Camou-Mixe, s'est uni à Aïcirits et Camou-Mixe le .

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Aldudas

**Aldudas** (*Alduda* en basco, *Aldudes* en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Lo gentilici qu'ei *aldudar*.

## Geografia
Las comunas tòcatocantas que son Banka a l'èst e Urepele au sud-èst ; l'oèst e lo sud-oèst que son bordats per la Comunautat Forala de Navarra.

Que hè part deu País Quint, zona de pasturas espanhòla cultivada peus agricultors franceses.

Qu'ei flancada per las montanhas Adi (1459 m) e Iturrunburu (1291 m).

Que s'i parla lo dialecte haut-navarrés de la lenga basca.

## Istòria

La pression d&eacute;mographique e lo desvolopament economic son a l'origina, al , de la fondacion del villatge;ble per cadets de las familhas de Ba&iuml;gorry, #que, per l'ancestrala n&ograve;rma de succession basca en reservant l'eiretatge de la ostal familiale a la ain&eacute;, avi&aacute;n excl&uacute;s del nombre dels proprietaris. La parr&ograve;quia i agu&egrave;t erigit l'an 1793.

La pression démographique et le développement économique sont à l'origine, au , de la fondation du village par des cadets des familles de Baïgorry, qui, par l'ancestrale règle de succession basque réservant l'héritage de la maison familiale à l'ainé, étaient exclus du nombre des propriétaires. La paroisse fut érigée en 1793.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes
* Kanaldude (Television Populara de la Baisha Navarra)

## Nòtas
Ahatsa-Altzieta-Bazkazane

**Ahatsa-Altzieta-Bazkazane** (basco), **Ahaxe-Alciette-Bascassan** (francés), qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Lo gentilici qu'ei *ahastar*.

## Geografia

L'arriu de Lauribar, afluent de Niva, que trauca la vila.

Las comunas tòcatocantas que son Bussunarits-Sarrasqueta au nòrd, Sent Joan lo Vielh au nòrd-oèst, Aintzila a l'oèst e Ezterenzubi e Lekunberri au sud.

## Istòria

La distincion de Ahaxe, egalament @d&eacute;nommer *distincion de Cize*, i agu&egrave;t aliat a las vicomtes de Arb&eacute;roue a , aital coma a aqueles de Fenestreta e als comtes de Biscaia.

Ahaxe E Alciette-Bascassan se son amassats la .

La seigneurie d'Ahaxe, également dénommée *seigneurie de Cize*, fut alliée aux vicomtes d'Arbéroue au , ainsi qu'à ceux de Guiche et aux comtes de Biscaye.

Ahaxe et Alciette-Bascassan se sont réunies le .
Ahatsa, Altzieta e Bazkazane que s'unín en 1892 entà formar la comuna actuau.

## Administracion

## Demografia

Dens lo fogatge de la Baisha Navarra de 1695, que i avèva 21 familhas censadas a Ahatsa, 55 a Altzieta e 23 a Bazkazane.

Lo recensament de 1791 que comptè 337 estatjants a Ahatsa.

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## De véder
Cada quartièr qu'a ua glèisa: Sant Julian a Ahatsa, Sant Salvador (d'estil romanic) a Altzieta e Sant Andrés a Bazkazane (au ras d'un convent benedictin). L'ostau de la  o guardiana de la glèisa de Bazkazane qu'ei monument istoric.


Image:Ahaxe Eglise.JPG|Glèisa d'Ahatsa.
Image:Ahaxe Stele.JPG|Estèla discoïdau.
Image:Ahaxe Stele2.JPG|Ibidem.
Image:Ahaxe Stele3.JPG|Ibidem.
Image:Ahaxe Croix.jpg|Crotz datada de 1827, deu cemitèri d'Ahatsa.


## Ligams extèrnes

## Nòtas
Aiherra

**Aiherra** en basco o **Ayherre** en francés qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Lo gentilici qu'ei *aihertar*.

Las comunas tòcatocantas que son La Bastida de Clarença au nòrd, Isturits a l'èst, Bonlòc, Hasparn e Mendiondo en Labord a l'oèst e Heleta e Sent Estève au sud.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna
## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Windows XP

**Windows XP** (nom de còdi *Whistler*) es un sistèma operatiu de Microsoft iniciat lo 25 d'octobre de 2001 de la seria dels Windows, de la branca NT. Lo nom XP ven del mot anglés *E*'xp*'erience* (experiéncia). I a mai de de 400 milions de còpias vendudas en 2008. Existís 2 principalas versions de Windows XP : *Windows XP Home edition* (edicion familiala) e *Windows XP Professional edition* (edicion professionala).

## Mesas a jorn amb los ''Service pack''
Las mesas a jorn de *Windows XP* son a gratis. Los mesas a jorn son nomman *Service pack*. Los *Service pack* (mot anglés) permeton d'ajustar qualques foncions a *Windows XP*.

### Service Pack 1
Iniciat lo 9 setembre 2002, lo *Service pack 1* permet lo supòrt de l'USB *version 2.0*. Permet tanben d'utilizar los disques durs de mai de 137 GB.

### Service Pack 2
Iniciat lo 6 d'agost de 2004, lo *Service pack 2* permet lo supòrt del *[[Bluetooth]]*, lo supòrt de 25 lengas (Arabi, Chinés(simplificat), Chinés (traditiocal), Chèc, Danés, Neerlandés, Finés, Francés, Alemand, Grèc, Ebrieu, Ongrés, Italian, Japonés, Corean, Norvegian, Polonés, Portugués (Brasil), Portugués, Rus, Eslovac, Eslovèn, Espanhòu, Suedés, Turc) e de manièra generala permet de melhorar lo sistèma operatiu.

## Ligams extèrnes
*  Sit oficial
Anhauze

**Anhauze** en basco o **Anhaux** en francés qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Lo gentilici qu'ei *anhauztar*.

Los quartièrs que son Xuhitoa e Ontzorone.

Las comunas tòcatocantas que son Irulegi au nòrd, Azkarate au nòrd-èst, Sent Estève de Baigòrri a l'oèst, Lasa au sud-èst e Banka au sud-oèst.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Galeria

Image:Anhaux Fronton.JPG|Fronton.
Image:Anhaux Lavoir.jpg|Lavador.
Image:Anhaux Eglise.JPG|Glèisa de Sant Joan Batalhaire.
Image:Anhaux Stèle1.JPG|Estèlas discoïdaus.
Image:Anhaux Maison.jpg|Ostau baish-navarrés.
Image:Anhaux Maison2.jpg|Ostau baish-navarrés.
Image:Anhaux Fronton.JPG|Fronton.
Image:Anhaux Lavoir.jpg|Lavador.
Image:Anhaux Eglise.JPG|Glèisa de Sant Joan Batalhaire.
Image:Anhaux Stèle1.JPG|Estèlas discoïdaus.
Image:Anhaux Maison.jpg|Ostau baish-navarrés.


## Ligams extèrnes

## Nòtas
Arboet-Sussauta

**Arboet-Sussauta** (*Arboti-Zohota* en basco, *Arbouet-Sussaute* en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, situada en Lauhire, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Las comunas tòcatocantas que son Autivièla-Sent Martin-Vidèren en Biarn au nòrd-èst, Ossaranh-Arribarèita en Sola a l'èst, Aicirits-Camon-Suhast e Gabat a l'oèst e Arberàs-Silego e Domesenh-Berrauta en Sola au sud.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

 
## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Arhantsusi

**Arhantsusi** (basco), **Arhansus** (francés), qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Lo gentilici qu'ei *arhantsusar*.

L'arriu de Bidosa que passa per la vila.

Las comunas tòcatocantas que son Uhart de Micse au nòrd, Òstavath-Asme au nòrd-oèst e Pagòla e Jutsi au sud.
## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## De véder
* Un sit hortificat protoistoric au lòcdit *Gaztelu zahar* ('castèth vielh'). 
* Glèisa de Sant Estève, deu sègle XIV.
* Ostaus deu sègle XVIII.

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Armendaritze

**Armendaritze** en basco o **Armendarits** en francés qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Lo gentilici qu'ei *armendariztar*.

Lihurri e autes afluents de l'arriu de Bidosa que travèrsan la vila.

Las comunas tòcatocantas que son Sent Martin d'Arberoa e Meharin au nòrd, Sent Estève au nòrd-oèst, Heleta a l'oèst, Landibarre au sud-èst e Ihòut au sud.

## Demografia
Lo recensament de 1791 que i comptava 715 estatjants.

## De véder
*Los ostaus tradicionaus bascos de Sorogaraia, Urrutia e Uharte (sègle XVII.
*Castèth Jauregia (sègle XVII)

Image:Armentdarits Maison5.jpg|Ostau baish-navarrés.
Image:Armentdarits Mairie.JPG|Comuna.
Image:Armentdarits Eglise1.jpg|Glèisa de Sant Pèire.


Image:Armentdarits Maison2.jpg|Ostau de 1775.
Image:Armentdarits Eglise Fronton.jpg|Fronton au ras de la glèisa.


.
## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Amoròs-Sucòs

**Amoròs-Sucòs** (*Amorotze-Zokotze* en basco, *Amorots-Succos* en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Las comunas tòcatocantas que son Arrauta-Sharrita e Oreguer au nòrd, Mansparrauta au nòrd-èst, Meharin a l'oèst, Beguiòs au sud-èst e Veiria au sud.

La fusion d'Amoròs e de Sucòs entà har la comuna actuau que data de 1841.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Amenduish-Oneis

**Amenduish-Oneis** (*Amendeuix-Oneix* en francés, *Amendüze-Unaso* en basco) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Las comunas tòcatocantas que son Gabat e Labets-Biscai au nòrd, Aicirits-Camon-Suhast a l'èst, Garrüze e Lüküze-Altzümarta a l'oèst, Veiria au sud-oèst e Sent Palai au sud.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Ginièis d'Òlt

**Sent Ginièis d'Òlt** (*Saint-Geniez-d'Olt* en francés) es una anciana comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Dempuèi lo 1èr de genièr de 2016 es comuna delegada e capluòc de la comuna novèla de Sent Ginièis d'Òlt e d'Aubrac.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
* Josèp Massabuòu (1862-1939), deputat d'Avairon de 1898 a 1914 e mai senator d'Avairon de 1921 a 1930.

## Veire tanben
* Comunas d'Avairon
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Martin d'Arròsa

**Arrosa** en basco o **Saint-Martin-d'Arrossa** en francés qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Lo gentilici qu'ei *arrosatar*.

L'arrivet de Lakako que s'i geta dens l'arriu de Niva.

Las comunas tòcatocantas que son Bidarrai au nòrd, Ossés a l'èst, Sent Estève de Baigòrri a l'oèst, Azkarate au sud-èst e Irulegi au sud.
.
## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## De véder


Image:Saint Martin d'Arrossa Fronton.jpg|Fronton.


## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Arrauta e Sharrita

**Arrauta e Sharrita** (en basco: *Arrueta-Sarrikota*, en francés: *Arraute-Charritte*) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Las comunas tòcatocantas que son Bidaishe e Càmer au nòrd, Vergüei-Vièlanava e Arancon a l'èst, Oreguer a l'oèst e Mansparrauta e Amoròs-Sucòs au sud.

Arrauta e Sharrita que s'unín lo 27 de junh de 1842 entà formar la comuna actuau.

L'agricultura e l'elevatge que son la basa economica de la vila:
*Agricultura: blat, milh, òrdi e arraim.
*Elevatge: vacas, aulhas, pòrcs e anets.

La silvicultura (la cultura deus bòscs) e l'elicicultura (los carcòlhs) qu'an tanben d'importància.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## De véder
La glèisa de Sant Pèir a Arrauta, deu sègle XIX, on se tròba un retaule deu sègle XVIII e la capèra funerària de Samakoitz.

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Estève de Baigòrri

**Sent Estève de Baigòrri** (*Baigorri* en basco, *Saint-Étienne-de-Baïgorry* en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània.

Qu'ei traversada per Niva de las Aldudas, afluent de Niva. 

Los sons quartièrs que son Bastida, Haritzalde, Landagaraia, Eraun alde, Etzaun alde, Germieta, Otikoren, Okoze, Doneztebe, Leizpartz (*Lehitzpartz* en 1366), Urdoze, Eiheralde, Belexi, Iparragere, Auzo ttipi, Izpegi, Karrika e Plaza xoko.

Las comunas tòcatocantas que son Bidarrai au nòrd, Sent Martin d'Arròsa au nòrd-èst, Irulegi a l'èst, Anhauze au sud-èst, Banka au sud e, en bordant lo còth d'Izpegi, Erratzu (Baztan) en Hauta Navarra a l'oèst.

## Demografia

### Hèstas
*La Jornada de Navarra.
*Las hèstas patronaus que's celèbran la purmèra fin de setmana d'agost.

## Bastiments principaus
*Glèisa de Sant Estève: los sons vestigis mei ancians que datan deu sègle XII. Lo retaule qu'ei deu sègle XVII e lo cloquièr de 1790.
*Pont d'estil roman (1661) suber l'arriu d'Aldude, davant lo castèth d'Etxauze.
*Castèth d'Etxauze, d'origina medievau, tornar bastit en 1555 après la soa destruccion peus protestants. Qu'estó reabilitat au sègle XVIII e a la fin deu sègle XX.


Imatge:Saint Etienne de Baïgorry Maisons.jpg|Carrèra Màger.
Imatge:Saint_Etienne_de_Baïgorry_Fronton_court.jpg|Fronton.
Imatge:Saint_Etienne_de_Baïgorry_Château_d'Etxauz.jpg|Castèth d'Etxauze (sègle XVIII)
Imatge:Saint Etienne de Baïgorry Rugby.jpg|Aulhas dens lo camp de rugbi.
Imatge:Saint_Etienne_de_Baïgorry_Pont_Romain_(4).jpg|Pont d'estil roman suber Niva de las Aldudas (1661).
Imatge:Nafarroako eguna Baigorri 2007.jpg|Jornada de Navarra (2007).


.
## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Banka

**Banka** en basco o **Banca** en francés qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Lo nom gentilici qu'ei *bankar*.

L'arriu d'Aldude que trauca la vila.

Las comunas tòcatocantas que son Sent Estève de Baigòrri au nòrd, Anhauze e Lasa au nòrd-èst, Aldudas e Urepele au sud-oèst, Baztan dens la Comunautat Forala de Navarra a l'oèst, Luzaide dens la Comunautat Forala de Navarra a l'èst e Erroibar dens la Comunautat Forala de Navarra au sud.

Que s'i parla lo dialecte haut-navarrés de la lenga basca.

.
## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Galeria

Image:Banca Village.JPG|Vista deu vilatge
Image:Banca Fronton.jpg|Fronton
Image:Banca Eglise.jpg|Glèisa


## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Megadermatidae

Los **megadermatids** (***Megadermatidae***) son una familha de quiroptèrs del sosòrdre dels *[[Microchiroptera]]*. Es la familha dels « **falses vampirs** ».

Demest los falses vampirs, se tròba lo nas en còr (*[[Cardioderma cor]]*). Aquesta espècia viu en Africa. Longtemps òm a cregut que se noirissiá de sang. En realitat, aqueste vampir pretendut de 30 cm es sustot un insectivòr.
Li arriba çaquelà de completar son repais amb de pichons rosegaires e de lausèrts.

## Genres
* *[[Cardioderma]]* Peters, 1873 
* *[[Lavia]]* Gray, 1838
* *[[Macroderma]]* Miller, 1906 
* *[[Megaderma]]* E. Geoffroy, 1810 

## Ligams extèrnes
* 
*
Furipteridae

Apeladas **ratapenadas fuliginosas**, se devesisson en dos genres.

## Genres
* *[[Amorphochilus schnablii]]* Peters, 1877
* *[[Furipterus]]* Bonaparte, 1837

## Vejatz tanben
### Ligams extèrnes
* 
*
Azkarate

**Azkarate** en basco o **Ascarat** en francés qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Lo nom gentilici qu'ei *azkaratear*.

Qu'ei situat sus la riba de Niva

Las comunas tòcatocantas que son Ossés e Sent Martin d'Arròsa au nòrd, Izpura a l'èst, Irulegi a l'oèst e Uhart de Cisa e Lasa au sud.

## De véder

Image:Ascarat_Fronton.jpg|Fronton.



## Ligams extèrnes

.
## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Menèrba (Provença)

**Menèrba** (*Ménerbes* en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats liadas ambé la comuna
* **[[Clovís Ugues]]**, felibre e poèta provençal nascut a Menèrba

## Veire tanben
* Sètge de Menèrba (1573-1578)
* Comunas de Vauclusa

## Liames extèrnes

## Nòtas e referéncias
Ròcafòrt

**Ròcafòrt** o sa varianta **Ròcahòrt** pòt designar divèrs toponims d'Occitània :
*Ròcafòrt, una comuna d'Avairon en Roergue (e son formatge),
*Ròcafòrt de Saut, una comuna d'Aude.
*Ròcafòrt de las Corbièras, una comuna d'Aude en las Corbièras,
*Ròcahòrt, ua comuna de Gers en Gasconha,
*Ròcahòrt, ua comuna de  las Lanas en Gasconha,
*Ròcafòrt ([rréko’hor]), una comuna d'Òlt e Garona
*Ròcafòrt e la Bedola, una comuna de Provença
*Ròcafòrt lei Pins, una comuna dau País Niçard
*Ròcahòrt de Garona, una comuna de Nauta Garona
*Ròchafòrt, una comuna de Droma
Ròcafòrt (formatge)

Lo **ròcafòrt** es un formatge occitan de Roergue (Avairon), del vilatge del meteis nom, Ròcafòrt. Benefícia d'una Apellacion d'origina contrarotlada dempuèi 1925 e d'una AOP dempuèi 1996. Es un formatge a basa de lach de feda de la raça de La Cauna amb un pes mejan de 2,5 kg. Lo lach ven dels departaments de Losera, d'Avairon, de Tarn, d'Aude, d'Erau e de Gard (dins un rai de 100&nbsp;km a l'entorn del vilatge de Ròcafòrt) mas l'afinatge se fa solament dins las cavas del vilatge de Ròcafòrt. 

## Ligams extèrnes
*  Sit oficial

## Nòtas
Lost

[thumbnail| « Kate » ([Evangeline Lilly) ]]
**Lost** (en occitan *perduts*) es una seria televisada americana creada per J.J. Abrams e Damon Lindelof. La seria estrenèt lo 22 setembre de 2004 sus la ret americana ABC. I a actualament 4 sasons, e cada episoda dura en mejana 43 minutas. 

## Sinòpsi
Un avion s'esclafa dins l'ocean pacific sus una illa. Pasmens, i a un fum de personas encara viventa. 

## Actors principals
* Mr Eko : Adewale Akinnuoye-Agbaje
* Sayid Jarrah : Naveen Andrews
* Desmond David Hume : Henry Ian Cusick
* Daniel Faraday : Jeremy Davies
* Claire Littleton : Emilie de Ravin 
* Benjamin Linus : Michael Emerson 
* Jack Shephard : Matthew Fox 
* Hugo « Hurley » Reyes : Jorge Garcia 
* Shannon Rutherford : Maggie Grace 
* James « Sawyer » Ford : Josh Holloway 
* Walt Lloyd Malcolm : David Kelley 
* Kwon Jin-soo Daniel : Dae Kim 
* Paik Sun-hwa : Yunjin Kim 
* Miles Straume : Ken Leung 
* Katherine « Kate » Austen: Evangeline Lilly 
* Charlotte Staples Lewis : Rebecca Mader
* Juliet Burke : Elizabeth Mitchell 
* Charlie Pace : Dominic Monaghan 
* John Locke : Terry O'Quinn 
* Michael Dawson : Harold Perrineau Jr. 
* Ana-Lucia Cortez : Michelle Rodriguez 
* Nikki Fernandez : Kiele Sanchez 
* Paulo : Rodrigo Santoro 
* Boone Carlyle: Ian Somerhalder 
* Elizabeth « Libby » : Cynthia Watros
Behasque e Lapista

**Behasque e Lapista**, **Behaskane-Laphizketa** en basco o *Béhasque-Lapiste* en francés qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Los gentilicis que son *behaskandar* e *laphizketar*.

L'arriu de Bidosa que passa per la vila.

Las comunas tòcatocantas que son Aicirits-Camon-Suhast e Arberàs-Silego au nòrd, Domesenh-Berrauta en Sola a l'èst, Sent Palai a oèst e Larribarre-Sorhapürü au sud.

Behaskane e Laphizketa que s'unín en 1842 entà formar la comuna actuau. 

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Beguiòs

**Beguiòs** (*Béguios* en francés, *Behauze* en basco) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Las comunas tòcatocantas que son Mansparrauta au nòrd, Labets-Biscai au nòrd-èst, Lüküze-Altzümarta a l'èst, Amoròs-Sucòs a oèst e Veiria au sud.

Qu'arcuelh vestigis protoistorics.

## Demografia

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Veiria

**Veiria** (*Bithiriña* en basco, *Beyrie-sur-Joyeuse* en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Los quartièrs que son Plaza, Obilozaharre, Bordibarre, Basabarne, Aintzi, Obiloa e Eremia.

Las comunas tòcatocantas que son Amoròs-Sucòs, Beguiòs e Lüküze-Altzümarta au nòrd, Amenduish-Oneis au nòrd-èst, Meharin au nòrd-oèst, Sent Palai a l'èst, Oreguer au sud-èst e Landibarre au sud-oèst.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bunuze

**Bunuze** en basco o **Bunus** en francés qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Baisha Navarra, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

L'arriu de Bidosa e tres deus sons afluents (Othalapeko erreka, Babatzeko erreka e Hosta ur Handia) qu'adaigan la vila.

Lo gentilici qu'ei *bunuztar*.

Las comunas tòcatocantas que son Larzabale-Arroze-Zibitze au nòrd, Jutsi au nòrd-èst, Ibarrola a l'oèst e Sent Just-Ibarre au sud.

La soa glèisa de Sant Joan Batalhaire que data deu sègle XVIII.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

 
## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Ramon Berenguièr III de Barcelona

**Ramon Berenguièr III** (en catalan: *Ramon Berenguer III*; Rodés, 11 de novembre de 1082 –Barcelona, 23 de genièr de 1131), escaissat **lo Grand** (*el Gran*), foguèt un monarca occitano-catalan, comte de Barcelona, de Girona (1097–1131), d'Ausona (1097–1107; 1111–1131), de Provença (1113–1131) e de Cerdanha (1118–1131). 

Sa devisa latina èra: *Raimundus, Dei gratia Barchinonensis et Hispaniarum marchio, Bisuldunensium et Provincie comes*.

## Biografia
### Antecedents
Ramon Berenguièr III nasquèt en 1082 a Rodés, filh del comte de Barcelona Ramon Berenguièr II *Cap d'Estopes* e de sa molhèr Mafalda de Pulla-Calàbria, que li succediguèt al tron comtal de Barcelona.

L'assassinat de son paire pauc de temps après sa naissença causèt una granda emocion, aprofechada a l'exterior pel vescomte de Besièrs, Bernat Aton. Aqueste prenguèt aital la Ciutat de Carcassona e Rasés, mentre qu'a l'interior se produsissián divisions e afrontaments que s'acabèron en 1086, quand lo seu oncle Berenguièr Ramon II *lo Fratricida*, considerat instigador de l'assassinat, acceptèt la tutèla del nebot e lo compromés de l'associar al govèrn. Amb la partença del seu oncle cap a Tèrra Santa, vèrs 1097, comencèt a poder regnar tot solet.
### Politica sarrasina
Sas relacions amb los sarrasins, qu'en aquel temps ocupavan una part importanta de la peninsula iberica foguèron plan conflictivas. Ramon voliá espandir son territòri cap al sud e decidiguèt doncas d'atacar Tortosa en 1095 e puèi Amposta en 1097 mas fracassèt.

Aqueste interès cap al sud lo portèt a se maridar amb la filha del Cid, Maria Rodrigo de Vivar. Pensava aital poder senhorejar tot lo litoral valencian, mas los almoravits intervenguèron e o faguèron tot tombar.

## Nòtas