open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Acadiana

L**'Acadiana** (francés e francés cadian: *L'Acadiane*), lo **país dels cadians** o **país cadian**, oficialament "*The Heart of Acadiana*" (*Lo Còr d'Acadiana*), es lo nom donat a la region d'influéncia francesa de Loïsiana, qu'abriga una granda populacion de cadians. Fòrça abitants son d'origina acadiana e son ara identificats coma cadians. De las 64 parròquias que compòrta la Loïsiana, 22 parròquias, siá environ un tèrç del total, compausan la region d'Acadiana. Aquela apelacion ven d'un acte oficial de l'Estat de Loïsiana. Segon lo recensament de 2010, la populacion d'Acadiana es de 1 451 622 abitants per una superfícia de .

## Etimologia
Lo mot Acadiana auriá doas originas. Sa primièra aparicion enregistrada remonta al mitan de las annadas 1950, quand lo *Crowley Journal*, un jornal de la vila loïsianesa de Crowley, inventèt lo tèrme en referéncia a la parròquia d'Acàdia.

Mentretant, la television de la KATC a Lafayette a independentament inventat "Acadiana" a la debuta de las annadas 1960, donant un sens novèl e pus larg e l'an popularizat dins lo sud de Loïsiana. Fondada en 1962, KATC aperteniá a l**Acadian Television Corporation''. A la debuta de 1963, la filiala d'ABC recebèt una factura adreiçada a tòrt a ''Acadiana Television Corp''. Qualqu'un aviá tapat una "a" suplementària a la fin del mot "Acadian". L'estacion comencèt a l'utilizar per descriure la region cobèrta per son senhal de radiodifusion.

En 1971, la [[legislatura de l'Estat de Loïsiana]] reconeguèt oficialament vingt-e-dos [[parròquias de Loïsiana]] e "d'autras parròquias a environament cultural similar" per lors "aspèctes culturals fòrts de la cultura acadiana francesa" (resolucion concomitanta n° 496 del 6 de junh de 1971 de la Cambra, escrich per ''Carl W. Bauer'' de la [[parròquia de Saint Mary|parròquia de St. Mary]]) e fasiá de "The Heart of Acadiana" (''Lo Còr d'Acadiana'') lo nom oficial de la region. Pr'aquò, lo public preferís que lo nom de luòc a un mot, Acadiana, faga referéncia a la region. Lo tèrme oficial apaurissiá sus las mapas regionalas e las balisas rotièras.

Ara, de nombrosas organisacions comercialas, governamentalas e a tòca non lucratiu incorpòran ''Acadiana'' dins lors noms, per exemple lo ''Mall of Acadiana'' e l**Acadiana High School''. Notament KLFY-TV, la filiala regionala de CBS, utilizèt aquel tèrme dins sa campanha de promocion fòrça reüssida "Hello News" jol nom de "Hello Acadiana".

## Articles connexès
* Acàdia
* Francés acadian
* Lenga francesa als Estats Units
* Francoamericans
* Loïsiana (Nòva França)
* Nòva França

## Nòtas e referéncias
Sadaf Taherian

**Sadaf Taherian** (en persan: صدف طاهریان) es una actritz iraniana, plan celebra, que simboliza lo desvolopament de pel·lícules iranianes dempuèi la debuta de las annadas 2010.

## Filmografia
* Hich Kojā, Hich Kas (Nobody, Nowhere) (2011)
* Pas Kuche-hāye Shemrun (Shemiran's Back alleys) (2012)
* Gharār-e Ba'di, Hamān Jā (Next Date, Same Place) (2013)
* Asr-e Yakhbandān (Ice Age) (2015)
* Telefon-e Hamrāh (Cellular Phone) (2011)
* Dārkub (Woodpecker) (2011)
* Mesl-e Yek Khāb (Like a Dream) (2012)
* Filmi Kutāh Barāy-e Hamsaram (Short Movie for my spouse) (2010)
Canton de Cadors

Le **canton de Cadors ** es ua anciana division administrativa de Gasconha, situada dens l'arrondiment de Tolosa, le departament de Hauta Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus, ara d'. Las 16 comunas son dempèi 2015 dens le canton de Legavin e son tanben de la Comunautat de comunas de las Cimas Tolosanas (residéncia : Granada). La lenga autoctòna es l'occitan gascon, dens sa varianta orientala.

## Composicion

## Istòria
Le canton de Cadors se creèc en 1790 . En 1801, quan le nombre deus cantons estoc demingat, le canton de Cadors se conservèc, gardèc las 15 comunas d'origina e ganhèc la comuna deu Casterar, deu canton de Granada (le Casterar es plan lonh de Granada, èra benlèu la rason) .
En 2014, quan hascón ua refòrma cantonala, le canton de Cadors estoc suprimit per las eleccions departamentalas de 2015, en aplicacion deu decret deu 13 de febrièr de 2014, e passèc dens le canton de Legavin per totas las comunas , en seguida de las leis deu 17 de mai de 2013 (lei organica 2013-402 e lei 2013-403).

## Nòtas e referéncias
Ŗ

**Ŗ** (minuscula : **ŗ**), 'pelat **R cedilha**, es un grafèma utilizat dins la romanisation ALA-LC dau romaní de Bulgaria de l'alfabet cirillic. Qu'es la letra R [diacritada] d'una cedilha.

## En occitan

Utilizat en occitan aupin de la *[[Val d'Ors|Nauta Valada de Susa]]* (Ors, Ensilhas, Chaumont...) per adaptar lo *R* guturau [ʁ] dins la grafiá de l'escòla dau Pò qui lo contenia pas[2].

## A veire totparier
* https://oc.wikipedia.org/wiki/Alfabet_occitan L'alfabet Occitan
Article primièr de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa

L**'article primièr de la [[Constitucion francesa de 1958|Constitucion de la Cinquena Republica francesa]]** definís los principis fondamentals de la Republica francesa.

## Tèxt

### Istoric
Lo segond alinea foguèt apondut per la lei constitucionala del 23 de julhet de 2008. Repren e complèta una disposicion de l'article 3.

## Aplicacions

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Constitucion francesa de 1958
* Cinquena Republica Francesa

### Ligams extèrnes

*  L'article sus Légifrance
Rémy Dumoncel

**Rémy Dumoncel** (28 d'octòbre de 1888, Romorantin - 15 de març de 1945, Neuengamme) es un editor francés de la premiera mitat dau sègle XX que s'engatjèt dins la Resisténcia Francesa durant la Segonda Guèrra Mondiala.

Après d'estudis literaris a l'universitat, intrèt ais edicions Tallandier e ne'n venguèt director literari. Premier consòl de la comuna d'Avon en 1935, intrèt dins lo ret de resisténcia « Vélite-Thermopyles ». I organizèt la fugida d'escrivans jusieus vèrs Occitània fins a son arrestacion per la Gestapo lo 4 de mai de 1944. Desportat, moriguèt au camp de Neuengamme.

En 1985, foguèt reconegut coma Just entre lei Nacions per lo Memoriau de Yad Vashem.

## Liames intèrnes

* Just entre lei Nacions.
* Olocaust.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Alexandria Ocasio-Cortez

**Alexandria Ocasio-Cortez** (espanhòl:  /alexanˈdɾia ɔˈkasjɔ koɾˈtes/, anglés: /æləɡˈzændɹiə oʊˌkɑsioʊ kɔɹˈtɛz/), nascuda lo 13 d'octòbre de 1989 e sovent designada per sas inicialas, **AOC**, es una activista e femna politica americana. Elegida lo 6 de novembre de 2018 representanta del 14en districte de Nòva York (que compren la partida orientala del Bronx e de partidas del centre-nòrd de Queens a Nòva York) a la Cambra dels Representants dels Estats Units, venguèt la candidata mai jova elegida al Congrès american. Membre del partit democrata, se reivindica del socialisme democratic dins la linhada de Bernie Sanders.

## Nòtas e referéncias
Article 2 de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa

L**'article 2 de la [[Constitucion francesa de 1958|Constitucion de la Cinquena Republica francesa]]** definís los principals simbòls e lo principi de govèrnament de la Republica francesa.

## Lo tèxt de l'article

### Istoric
La revision constitucionala del 25 de junh de 1992 a apondut l'alinea qu'instituís lo francés coma lenga oficiala de la Republica.

## Aplicacions

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Constitucion francesa de 1958
* Cinquena Republica Francesa

### Ligams extèrnes

*  L'article sus Légifrance
Article 66-1 de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa

L**'article 66-1 de la [[Constitucion francesa de 1958|Constitucion de la cinquena Republica francesa]]** interditz a l'Estat francés de condemnar una persona a la pena de mòrt.

## Lo tèxt de l'article

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Constitucion francesa de 1958
* Cinquena Republica Francesa

### Ligams extèrnes

*  L'article sus Legifrance
*  Lei constitucionala n° 2007-239 del 23 de febrièr de 2007 relativa a l'interdiccion de pena de mòrt
Article 3 de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa

L**'article 3 de la [[Constitucion francesa de 1958|Constitucion de la Cinquena Republica francesa]]** fa partit del títol I sus la sobeiranetat, e tracta de l'exercici de la sobeiranetat nacionala.

## Lo tèxt de l'article
Aqueste article comporta uèi quatre alineas :

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Constitucion francesa de 1958
* Cinquena Republica Francesa

### Ligams extèrnes

*  L'article sus Légifrance
Article 75-1 de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa

L**'article 75-1 de la [[Constitucion francesa de 1958|Constitucion de la Cinquena Republica francesa]]** introdutz las lengas regionalas dins la Constitucion. Foguèt creat per la lei constitucionala del 23 de julhet de 2008.

## Lo tèxt de l'article

## Portada de l'article

### L'article 75-1 constituís pas un drech o libertat opausable
Una decision del Conselh Constitucional de mai de 2011 en seguida d'una question prioritària de constitucionalitat declara qu'aqueste article dona pas de drech o libertat opausable per los particulars e las collectivitats.  Aqueste article aviá mes en avant per de nombroses parlamentaris de tot bòrd coma  (Francés Vairon), lo fach que  (Philippe Folliot) o encara que  (Patrick Braouezec).

### L'article 75-1 e la Carta de las lengas regionalas
Lo constitucionalista Guy Carcassonne considera que l'insercion de l'article 75-1 dins la Constitucion poiriá constituir un fondament per una ratificacion de la Carta Europèa des Lengües Regionaus o Minoritàries.

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Constitucion francesa de 1958
* Cinquena Republica Francesa
* Lengas de França

### Ligams extèrnes

*  L'article sus Légifrance
Grand Erg Orientau

thumb|Localizacion dau Grand Erg Orientau

Lo **Grand Erg Orientau** es un erg de Sahara situat dins l'èst d'Argeria e lo sud-oèst de Tunisia. Amb una longor de 600 km d'èst en oèst e una largor de 200 km dau nòrd au sud, a una superficia d'aperaquí  km² e constituís un dei desèrts arenós pus important de l'espaci saharian. Sa partida septentrionala assosta plusors oasís.

## Liames intèrnes

* Erg.
* Reg.
* Sahara.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Tibesti

thumb|Localizacion dau massís de Tibesti

Lo massís de **Tibesti** es un ensems montanhós dau Sahara Centrau, principalament situat dins lo nòrd de Chad amb una pichona extension dins lo sud de Libia. D'origina volcanica, apareguèt amb la mesa en plaça d'un ponch caud dins la region durant l'Oligocèn (34-23 Ma). Entraïnèt la formacion de cinc volcans majors que son Emi Koussi ( m, cima pus auta de Sahara), Tarso Toussidé ( m), Tarso Yega ( m), Tarso Voon ( m) e Tarso Toon ( m). De coladas de lava importantas i an format de platèus d'altitud. L'activitat s'es mantenguda fins a l'Olocèn laissant de fònts caudas e de fumaròlas.

## Liames intèrnes

* Sahara.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Article 17 de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa

L**'article 17 de la [[Constitucion francesa de 1958|Constitucion de la Cinquena Republica francesa]]** autoriza lo President de la Republica a exercir lo drech de gràcia.

## Lo tèxt de l'article
Lo tèxt de l'article que s'aplica dempuèi la lei constitucionala del 23 de julhet de 2008 es :

La version iniciala dins l'article foguèt mens restrictiva :

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Constitucion francesa de 1958
* Cinquena Republica Francesa
* Gràcia (drech)
* Amnistia

### Ligams extèrnes

*  L'article sus Légifrance
Areïsme

L’**areïsme** es un tèrme idrografic que caracteriza una region ont existís ges de ret idrografic organizat. S'observa generalament dins lei mitans (desèrts, tondras...) onte lei corrents d'aiga son pas permanents en causa d'una ariditat tròp importanta, d'una permeabilitat dau sòu tròp importanta ò d'un relèu tròp feble.

## Liames intèrnes

* Endoreïsme.
* Idrografia.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Canton de Caramanh

Lo **canton de Caramanh** es una anciana division administrativa de Lengadòc, en Lauragués, situada administrativament dins l'arrondiment de Tolosa, lo departament de Nauta Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus, adara d'. Las 19 comunas son dempuèi 2015 dins lo canton de Revèl e tanben dempuèi 2017 dins la Comunautat de comunas de las Tèrras de Lauragués (SIREN 200071298). La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian, dins sa varianta meridionala.

## Composicion

## Istòria
En 1801, quand le nombre dels cantons fosquèc demingat, le canton de Caramanh fosquèc conservat ambe, çò sembla, las meteissas comunas (en tot cas, las comunas actualas èran dejà dins le canton de Caramanh abans 1801) . 
En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, lo canton de Caramanh fosquèc suprimit per las eleccions departamentalas de 2015, en aplicacion del decret del 13 de febrièr de 2014, e passèc entièrament dins le canton de Revèl , en seguida de las leis del 17 de mai de 2013 (lei organica 2013-402 e lei 2013-403).

## Nòtas e referéncias
Tahat

Lo **Mont Tahat** ( m) es la cima pus auta dau massís de Hoggar e dau territòri argerian. Situat dins lo sud dau país, es una montanha d'origina volcanica amb un clima arid caracteristic dei regions centralas de Sahara.

## Liames intèrnes

* Hoggar.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Fraissinet (Provença)

**Fraissinet** (*Fraxinetum* en latin, en arabi فرخشنيط o *Farakhshanit*) foguèt un comptador sarrasin del sègle X dins lo golf de Sant Tropetz, en Provença. Lo territòri de la ciutat dels limits mal definits (benlèu la comuna actuala de La Gàrdia Frainet), foguèt conquistat per de marins venguts d'Al Andalós vèrs 890 e représ per lo comte de Provença Guilhèm Ièr (escaissat puèi "lo Liberator") en 973 après la batalha de Tortor.

Vèrs 889, un naviri musulman, probablament venent de Bajjana en Al Andalós, acostèt dins lo golf de Sant Tropetz e s'i establiguèt.  Inicialament un simple establiment pirata per pilhar la region, se desvolopèt puèi amb l'arribada de fòrça musulmans per venir un vertadièr centre comercial e militar, associat a las Balearas, qu'arribèt a dominar qualques 60 km, cobrissent tot lo Massís dels Mauras e la Camarga. Son cap foguèt reconegut coma emir dependent de l'emir (après califat) de l'Al Andalós.

Dempuèi Fraissinet los sarrasins fasián d'incursions cap a d'autres luòcs e arribèron fins al Piemont en Itàlia e contrarotlèron los passatges e de còls dels Alps.  Una posicion avançada s'establiguèt al pas de Sant Bernat près de l'actual Saint-Maurice (dins lo Valés) en Soïssa.

La primièra contra-ofensiva crestiana s'organizèt en 942 menada pel rei Uc d'Arle que amb l'ajuda de Berenguièr II d'Itàlia e Roman Lecapen  destrusiguèt la flòta sarrasina, mas Uc signèt un acòrdi amb los musulmans que recebèron la comanda de defendre los passatges dels Alps per compte de França.  Foguèt segurament a aqueste moment que de grops musulmans s'establiguèron dins la val de l'Arc en Mauriena, e a Faucigny en Tarentèsa.  Vèrs 944 l'emir de Fraissinet, Kalra, foguèt recebut per son superior d'Al Andalós, lo califa Abd al-Rahman III.

En 956, l'emperaire Oton III del Sant Empèri envièt Joan de Gorze coma ambaissador pendent dos ans a la cort del califa de Còrdoa, per demandar l'arrèst de las incursions musulmanas dempuèi Fraissinet.  En 972, los musulmans faguèron una famosa incursion ont sequestrèron l'abat Maiol de Clunhic, legat del Papa e amic pròche de l'emperairitz  Adelaïda. Foguèt pagat lo rescat, mas s'organizèt en seguida una expedicion punitiva e en 973 foguèron derrotats per Guilhèm Ièr de Provença e divèrses senhors locals a la batalha de Tortor en 973 e durant los meses seguents seràn anequilats.  Fòrça sarrasins moriguèron mas qualqu'uns demorèron encara dins la region fins qu'al cap d'unes sègles foguèsson absorbits per la populacion provençala.

## Referéncias
Accion Francesa

[vinheta|Una manifestacion de l'AF en [2015]]
**Accion Francesa** (en francés *Action française)*, abreujat **AF**, es un movement politic francés nacionalista e monarquic d'extrèma drecha fondat en 1898 par Henri Vaugeois e Maurice Pujo.

Originalament un movement nacionalista republican antidreyfusard, venguèt rapidament reialista jos l'influéncia de Carles Maurràs e sa doctrina del nacionalisme integral.  Es aital que l'AF, s'establiguèt sus de posicions contrarevolucionàrias, ultracatolicas, antirepublicanas e antidemocraticas, sus fons d'un positivisme inspirat per l'òbra d'Auguste Comte. La doctrina de l'AF tanben lausa l'antiprotestantisme, l'antimaçonariá, la xenòfobia e l'antisemitisme.

Uèi se nomena oficialament «Centre royaliste d'Action française» (en occitan *Centre Reialista d'Accion Francesa*) e es lo principal movement monarquic de França.  Prepausan de restablir la monarquia en França de la familha d'Orleans, s'opausan a l'Euròpa federala, a la mondializacion e al "sistèma de partits".  Militan tanben en oposicion al maridatge omosexual e a l'omoparentalitat en França.

## Vejatz tanben

* Novèla Accion Reialista

#### Ligams extèrnes

* Site oficial
Canton de Castanet Tolosan

Le **canton de Castanet Tolosan** es una division administrativa de Lengadòc, situada dins l'arrondiment de Tolosa, le departament de Nauta Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus, adara d'. La composicion del canton demorèc sense càmbiament en 2015. 14 de las 15 comunas son de la comunautat d'aglomeracion del Sicoval e sonque Sent Orenç de Gamevila es de Tolosa Metropòli. La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian, dins sa varianta meridionala.

**NB. L'infobox representa en partida la situacion d'abans 2015, per necessitat tecnica (còde cantonal, populacion).** En 2022, la populacion es de 50 807 abitants e la densitat es de 549 ab./km2.

## Composicion

## Istòria
En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, le canton de Castanet fosquèc conservat e ganhèc quatre comunas del canton d'Autariba, Aurevila, Clarmont, Goirans e La Crotz e Falgarda, aquò en tenent compte sonque de las comunas encara existentas . 
En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, lo canton de Castanet Tolosan fosquèc conservat a las eleccions departamentalas de 2015, en vertut del decret del 13 de febrièr de 2014 , en aplicacion de las leis del 17 de mai de 2013 (lei organica 2013-402 e lei 2013-403).

## Nòtas e referéncias
Estrech de Puget

L**'estrech de Puget** o **Puget Sound** (nom anglés) es un braç de mar situat sul còsta nòrd-oèst de l'estat american de Washington, una cala de l'Ocean Pacific e una partida de la mar dels Salish. S'agissiá d'un sistèma estuarian complèxe de vias navigablas e de bacins maritims interconnectats, amb una connexion principala e doas connexions menoras cap a l'Ocean Pacific obèrt via l'estrech de Juan de Fuca - cala d'Admiralty estant la connexion principala e lo passatge de Deception e lo canal de Swinomish estant menoras.
Canton de Blanhac

Le **canton de Blanhac** es ua division administrativa de Lengadòc, situada dens l'arrondiment de Tolosa, le departament de Nauta Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus, ara d'. En 2015, lo canton fosquèc conservat e lo nombre de las comunas passèc de 4 a 6. La lenga autoctòna es l'occitan, au limit entre le lengadocian e le gascon.

**NB. L'infobox representa en grana partida la situacion d'abans 2015, per necessitat tecnica.**

## Composicion abans 2015

## Composicion a partir de 2015
A las 4 comunas inicialas s'ajustan 2 comunas de Tolosa Metropòli e vengudas de l'ancian canton de Granada (Nauta Garona) :
* Aussona (6980 abitants);
* Selh (3231 abitants).

## Istòria
Le canton de Blanhac se creèc en 1997 per division en dos de l'ancian canton de Tolosa-13.

A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, lo canton de Blanhac estoc conservat e agrandit, en passant de 4 a 6 comunas.

## Nòtas e referéncias
Cabilia

vinheta|Localizacion de Cabilia en Argeria.
vinheta|Lo massís montanhós del Djurdjura.
**Cabilia** (en cabil *Tamurt n Leqbayel* «La tèrra dels Cabils» ) es una region istorica e etnografica situada al nòrd d'Argeria, a l'èst d'Argièr.  Es una region montanhosa amb una populacion densa entornejada de planas costièras oèst e est, de Mediterranèa al nòrd e de las nautas planas al sud. Sens cap d'existéncia administrativa, tira son nom dels cabils, un pòble de cultura e de tradicion amazic (tanben apelat berbèr). Las vilas principalas son Tizi Ozo e Bogía.
Preambul de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa

Lo **preambul de la [[Constitucion francesa de 1958|Constitucion de la Cinquena Republica francesa]]** es un tèxt d'introduccion a la constitucion francesa. Sa portada juridica demora principalament dins los remandaments a la Declaracion dels Dreches de l'Òme e del Ciutadan, al preambul de la Constitucion de 1946 e, dempuèi 2005, a la Carta de l'environament, integrant atal aquestes tèxts al blòt de constitucionalitat.

## Lo tèxt de l'article

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Constitucion francesa de 1958
* Cinquena Republica Francesa

### Ligams extèrnes

*  L'article sus Légifrance
Ugues d'Arle

**Ugue(s)**, **Uc**, etc., conegut coma **Uc d'[[Arle]]**, ** Uc de [[Provença]]**, o simplament **lo rei Ugues**, foguèt rei d'Itàlia de 924 entrò sa mòrt en 947. Èra un bosonide. Durant de son rèine, favorizèt sei pròches a carga de l'aristocracia e ensagèt d'establir una relacion amb l'Empèri Bizantin. Capitèt de defendre lo reiaume deis enemics exteriors, mas sas abitudas e sa politica li faguèron nombrós enemics intèrnes e deguèt daissar lo poder abans sa mòrt.

## Veire tanben
### Bibliografia
### Articles connèxes
### Liames extèrnes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Alliaria oficinala

L**'Alliaria oficinala** (*Alliaria petiolata*)  es 'na planta erbacea bisannuala de la familha de las *Brassicaceas*, localament venguda envaissanta aus Estats Units (ente 'la deut pas estre confonduda emb de las especias indigenas qui li semblen (*Dentaria*), *Osmorhiza claytonii*, *Saxifraga virginica*).

## Etimologiá
Dau latin *allium* : 'lissa/alh, e *petiolata* perque las fuelhas inferioras an un long petiòle.

## Descripcion
Las fuelhas son cordiformas, dentadas, an l'odor de 'lissa quante 'las son frolhadas, las flors son blanchas e en fòrma de crotz. La frucha son de las *silicas* erigidas.

## Caracteristicas
thumb|left|Inflorescencia
thumb|left|Inflorescencia, detalh
thumb|left|Fuelha

Qu'es 'na planta ruderala (plais, brossas, bruas, terrens vagues) e forestiera daus sòus calcaris o saturats. 'L'es comuna en Euròpa.

### Usatge alimentari

La grana poden servir de substitut a la mostarda negra dins l'elaboracion dau condiment dau mesma nom (mostarda).
Las jòunas fueilhas boiradas dins 'na salada balhen un leugier gost de 'lissa. Podem totparier l'emplejar dins dau burre, n-en far dau pisto o dau pestò.
Canton de Frontonh

Lo **canton de Frontonh** es una anciana division administrativa de Lengadòc, situada dins l'arrondiment de Tolosa, lo departament de Nauta Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus, adara d'. 10 de las 16 comunas son dempuèi 2015 dins lo canton de Vilamur e la Comunautat de comunas de Frontonés, 4 dins lo canton de Castèlginèst e la Comunautat d'aglomeracion Tolosa Metropòli, una dins lo canton de Puègbonieu e la Comunautat de comunas dels Tuquets Bèlas Vistas (Côteaux Bellevue) e una dins lo canton de Puègbonieu e la Comunautat de comunas dels Costals de Giron. La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian, dins sa varianta meridionala.

## Composicion

## Istòria
En 1801, quand le nombre dels cantons foguèt demingat, le canton de Frontonh foguèt creat a partir de comunas del canton de Bruguièras, suprimit, e del canton de Castèlnau d'Estretasfonts, tanben suprimit. La Bastida de Sant Sarnin, Cepet, Gargàs, Gratentorn, L'Espinassa, Vilanava de Bonlòc, Vilariès e Bruguièras èran del canton de Bruguièras, Bonlòc, Sent Jòri, Sent Rostesi, Sent Salvador e Castèlnau d'Estretasfonts èran del canton de Castèlnau d'Estretasfonts. Coma lo novèl caplòc èra pus al nòrd que los dos caplòcs precedents, ajustèron tres comunas del canton de Vilamur, Vaquièrs, Vilaudric e de segur Frontonh, aquò en tenent compte sonque de las comunas encara existentas. La comuna d'Ondas èra en 1790 del canton de Granada, en l'an VIII del canton de Castèlnau d'Estretasfonts, en l'an IX (1801), de Frontonh; tornèc al canton de Granada pel decret del 5 de mai de 1947 . 
En 2014, quand faguèron una refòrma cantonala, lo canton de Frontonh fosquèc suprimit per las eleccions departamentalas de 2015, en aplicacion del decret del 13 de febrièr de 2014 e passèc dins le canton de Castèlginèst, le canton de Puègbonieu e le canton de Vilamur , en aplicacion de las leis del 17 de mai de 2013 (lei organica 2013-402 e lei 2013-403).

## Nòtas e referéncias
Pototo

**Pototo** (deu quíchoa *pututu* : "conca" e "trompa" hèita dab la medisha) qu'ei un instrument de vent de la familha deus coires, tan vau díser ua trompa hèita dab ua conca, orginària deus Andes ; emplegat per mantua civilizacion que s'i succedín, qu'èra emplegat abans l'invasion espanhòu peu Tawantinsuyu (tant vau díser l'Empèri Inca), en particulars peus sosn foncionaris chasquis qui asaguravan correspondència e logisticas au mejan d'estanquets (aperat tambos)
Revolucion permanenta

La **revolucion permanenta** es un mot d'òrdre lançat per Karl Marx puèi desvelopat per Trotsky e Parvus per designar lo procediment per que la revolucion s'arrèsta pas tan qu'a pas atengut totes sos objectius. Aquò significa en particular, per Trotsky, que las revolucions de nòstre temps saupriá pas s'arrestar e de realizacions nacionalas e borgesas, e que lo proletariat deu prene lo movement per començar una revolucion mondiala e comunista.

Tre 2022 es tanben lo nom del partit Revolucion Permanenta.

## Nòtas e referéncias

## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Revolucion
* Revolucion Russa
* Revolucion russa de 1905
* Revolucion Permanenta (Partit Politic)
Cauma estudianta pel clima

[vinheta|La manifestacion pel clima dels liceans lo [15 de març de 2019 a Tolosa.]]
La **cauma estudianta pel clima** es un movement internacional d'eslevas quitant lor escòla lo divendres o lo dijòus per participar a de manifestacions en favor de l'accion climatica.

La primièra cauma estudianta pel clima foguèt iniciada per Greta Thunberg lo 20 d'agost de 2018.

## Objectius
L'objectiu de las caumas del clima es d'atirar l'atencion sus las derivas de la politica climatica e de prene de mesuras per la proteccion del clima.

Los principals objectius de las manifestacions comprenon :

* Metre fin a l'extraccion de combustibles fossils dins l'encastre d'una transicion energetica.
* Abolir las subvencions per la produccion d'energia fossila.
* Aumentar los investiments dins las energias renovelablas.
* Desvolopament dels transpòrts en comun propris.

## Nòtas e referéncias

## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Rescalfament climatic
* Cambiament climatic
Afar Steve Maia Caniço

[vinheta|Un pega-solet  sus un postèl a [Tolosa.]]
L**'afar Steve Maia Caniço** es un afar judiciari francés ligat a la disparicion de Steve Maia Caniço, un jovent de 24 ans qu'a pas mai donat de novèlas dempuèi sa disparicion a Nantas dins la nuèit del 21 al 22 de junh de 2019, jorn de la Fèsta de la Musica.

Aquesta disparicion, qualificada d'inquietanta, fa l'objècte d'una enquèsta judiciària. Poiriá èsser especialament ligada a un conflicte subrevengut entre la polícia e un grop de personas organizant una fèsta musicala sus un cai de Léger, seguida a una intervencion dels policièrs per evacuar, en rason de l'òra tardiva e de las nosenças provocadas per l'installacion d'un sound system aqueste ser.

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Disparicion (drech francés)
Paradòxa de Braess

En matematicas, e mai precisament en teoria dels jòcs, lo **paradòxa de Braess** enóncia que l'ajust d'una novèla rota dins un malhum rotièr pòt reduire la performança globala, quand los entitats se desplaçant causisson lor rota individualament. Aquò proven del fach que l'equilibri de Nash d'un tal sistèma es pas necessàriament optimal. Aqueste paradòxa foguèt mesa en evidéncia en 1968 per lo matematician Dietrich Braess.

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben
Afar Adama Traoré

[vinheta|Sosten d'un [Movement dei Corsets Jaunes en França|corset jaune a Marselha en genièr de 2019.]]
L**'afar Adama Traoré** es un afar judiciari francés qu'a per origina la mòrt d'un òme de 24 ans, Adama Traoré, lo 19 de julhet de 2016 a la gendarmariá de Persan, après son interpelacion a Beaumont-sur-Oise. Sa mòrt prenguèt una amplor mediatica quand diferentas denóncias son estadas depausadas concernissent un possible omicidi involontari, supausadas entravas a l'enquèsta e non-assisténcia a persona en perilh.

Dins los jorns que seguiguèron l'anóncia del decès, de manifestacions se debanèron a Beaumont-sur-Oise e a París a l'iniciativa de la familha, per demandar de far tota la lutz sus las circonstàncias de l'interpelacion.

L'eveniment suscitèt de nombrosas reaccions politicas e sas rebombidas judiciaris son l'objècte d'una importanta mediatizacion, relançant especialament un debat sus l'utilizacion del placatge ventral durant las interpelacions policièras. En 2019, la justícia ordenèt una novèla expertesa medicala sus l'origina de la mòrt d'Adama Traoré.

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Violéncia policièra
Afar Zineb Redouane

vinheta|Manifestacion per Zineb Redouane lo 2 de març de 2019.
L**'afar Zineb Redouane** es un afar judiciari francés, ligat a la mòrt d'una octogenària a l'espital lo 2 de decembre de 2018 a Marselha, après que foguèt nafrada per una granada lacrimogèna tirada per los policièrs al moment d'una manifestacion lo jorn precedent.

Una enquèsta preliminara es obèrta sus aquesta mòrt lo 4 de decembre de 2018, et una argeriana lo 25 de decembre.

## Nòtas e referéncias
Pesto

Lo ***pesto*** (o *pestò*) es 'na preparacion culinaria de Ligúria (nòrd-oèst de l'Itàlia) a basa de baselic, de pinhons de pin, d'òli d'oliva, d'alh e de fromatge raspat (*pecorino romano* e/o *[[parmigiano reggiano]]*). Lo baselic emplejat deut estre dau *basilico genovese*.

Beneficiá d'una 'pelacion au titre daus produchs agroalimentaris tradicionaus italians.

## Istòria
right|thumb|250px|Pastas au ''pesto''

Un diccionari genovés-italian, de la fin dau segle XIX, balha 'na definicion dau *pesto*, sensiblament la mesma qu'aüèi. Dins lo dialecte genovés, *pesto* se prononcia a l'occitana : [pestu] (participi passat dau verbe genovés *pestâ*, « pilar / pistar »), los « o » se prononcen coma en occitan e qu'auriá balhat en Provença, per transmission orala, « pisto ».

## Referencias
Triticum monococcum

thumb|right|250px

L**'Espèuta pichona** (**Triticum monococcum**) es una especia  de plantas monocotiledonas de la familha de las *[[Poaceae]]* (graminadas), sos-familha de las *[[Pooideae]]*, originaria dau Creissent fertile.
Qu'es, emb l'òrgi e l'amidonier (triticum turgidum), la prumiera cereala domesticada per l'òme, vers – 7500, au Pròche Orient.

thumb|left|Aspècte generau
thumb|right|250px

## Referencias
Polícia judiciària en drech francés

En França, la **polícia judiciària** es definida per l'article 14 del còdi de procedura penala : . Se destinguís atal de la polícia administrativa, e aquò dempuèi lo còdi dels delictes e dels penas de 1795.

## Nòtas e referéncias
Referendum d'Iniciativa Partejada

Lo **Referendum d'Iniciativa Partejada** (**RIP**, oficialament en francés *Référendum d'Initiative Partagée*) es una fòrma particulara del processús legislatiu francés, associant lo còrs electoral a una proposicion de lei (es a dire un tèxt legislatiu depausat per un membre del Parlament), via un recuèlh de sostens. De sulhet d'un cinquen dels membres del Parlament dins un primièr temps, puèi d'un desen dels electors son necessaris, afin d'iniciar un examèn parlamentari, o a defaut un referendum.

Lo lançament de la procedura aperten als sols parlamentaris, lo sosten dels electors intervenent dins un segond temps. D'aqueste fach, lo mecanisme pòt pas ésser qualificat de referendum d'iniciativa populara, malgrat que l'expression  foguèt largament emplegada per lo designar.

## Aplicacion
Una primièra temptativa lançada per lo Partit Socialista de recórrer al referendum d'iniciativa partejada per l'Impòst de Solidaritat sus la Fortuna aviá pas abotís fauta de reünir los 185 sostens de parlamentaris.

### 2019 : suls aeropòrts de París
La procedura es activada per la primièra còp lo 10 d'abril de 2019, quand 248 parlamentaris de l'oposicion, especialament dels republicans, dels insomés, dels socialistas e dels comunistas, depausan una proposicion de lei afin que lo grop ADP (Aeropòrts de París) siá considerat coma un servici public.

Lo 9 de mai, lo Conselh Constitucional jutja que los condicions requesidas son respectadas e fixa lo nombre de sostens necessaris a 4 717 396. La periòde de recuèlh dels sostens es obèrta lo 13 de junh de 2019 e fins lo 12 de març de 2020.

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Referendum

### Ligams extèrnes

*  Sit oficial
*  « En quoi consiste le référendum d’initiative partagée ? » sus *[[Vie-Publique.fr]]*, lo 26 d'abril de 2019
Peninsula de San Francisco

Situada en Califòrnia dins l'airal de la baia de San Francisco, la **Peninsula de San Francisco** es una de las doas peninsulas que separan la baia de San Francisco de l'Ocean Pacific. A son poncha nòrd se tròba la ciutat de San Francisco e lo Pont del Golden Gate que rejonh lo comtat de Marin. A sa basa sud se situa la partida nòrd del comtat de Santa Clara, que conten las vilas de Palo Alto, Mountain View e Los Altos. La majoritat de la peninsula es ocupada pel comtat de San Mateo, entre los comtats de San Francisco e Santa Clara, e compren las vilas d'Atherton, Belmont, Brisbane, Burlingame, Colma, Daly City, East Palo Alto, El Granada, Foster City, Hillsborough, Half Moon Bay, La Honda, Loma Mar, Los Altos, Menlo Park, Millbrae, Mountain View, Pacifica, Palo Alto, Pescadero, Portola Valley, Redwood City, San Bruno, San Carlos, San Mateo, South San Francisco, Sunnyvale e Woodside.

Quand los californians evòcan la "Peninsula", designan solament las partidas al sud de San Francisco, o de còps solament lo comtat de San Mateo.

Tres ponts, lo Pont de Dumbarton, lo Pont de San Mateo e lo Pont de la Baia encamban la baia de San Francisco d'aquela granda peninsula fins al continent.

## Nòtas e referéncias
Légifrance

**Légifrance** es lo sit web oficial del govèrn francés per la difusion dels tèxts legislatius e reglamentaris e de las decisions de justícia de las cors suprèmas e d'apèl de drech francés.

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Ligams extèrnes

* Sit oficial
Confederacion Generala del Trabalh

vinheta|130x130px|Logo de la CGT.
La **Confederacion Generala del Trabalh** (**CGT**, en francés *Confédération Générale du Travail*) es un sindicat francés de salariats creat lo 23 de setembre de 1895 a Limòtges.

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Sindicalisme
* Sindicat
* Socialisme

### Ligams extèrnes

*  Sit oficial
Carles Maurràs

[vinheta|Carles Maurràs abans [1909]]
**Carles Maurràs**, nascut lo 20 d'abril de 1868 al Martegue e mòrt lo 16 de novembre de 1952 a Tors, foguèt un jornalista, assagista, òme politic e poèta francés d'extrèma drecha, membre de l'Acadèmia Francesa.  Teorician del nacionalisme integral, foguèt l'un dels principals animadors de l'Accion Francesa.

Escrivan provençal apertenent al Felibritge e agnostic dins sa jovença, se raprochèt puèi dels mitans catolics e antidreyfusards.  A l'entorn de Léon Daudet, Jacques Bainville, e Maurice Pujo, dirigiguèt lo jornal *L'Action* *française*.

Pendent l'ocupacion nazi, sostenguèt la França de Vichèi. Condemnat a mòrt en 1945, puèi comudat en empresonament a perpetuitat e forabandit de l'Acadèmia Francesa.

## Nòtas e referéncias
Afar Malik Oussekine

vinheta|Placa commemorativa sul trepador davant lo 20 de la carrièra Monsieur-le-Prince.
L**'afar Malik Oussekine** es un afar de violéncias policièras francesa que ne resultèt la mòrt de Malik Oussekine, dins la nuèch del 5 al 6 de decembre de 1986 a París, après mantuna setmanas de contèsta estudianta contra lo projècte de reforma universitària Devaquet.

L'endeman del decès, lo dissabte matin, los estudiants son recebut al ministèri de l'Interior e organizan una marcha silenciosa, mentre que lo ministre delegat Alain Devaquet presenta sa demission.

Dos jorns après, lo projècte de lei Devaquet es anullat. Quatre jorns après, lo dimècres 10 de decembre, d'autres marchas silenciosas an lòc pertot en França, los sindicats de salariats apelant a s'i anar e amenant lors servicis d'òrdre.

Dos dels tres policièrs qu'an tustat mortalament Malik Oussekine seràn après jutjats e condemnats.

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Violéncias policièras
* Projècte de lei Devaquet
Afar Aboubakar Fofana

L**'afar Aboubakar Fofana** concernís la mòrt d'un jovent seguida al tir d'un CRS durant un contraròtle de polícia lo 3 de julhet de 2018, dins la ciutat HLM del Breil a Nantas.

Lo policièr plaidegèt inicialament la legitima defensa puèi tornèt sus sa primièra declaracion e parlèt de . Aquesta mòrt entrainèt una seria de nuèches d'insurreccions dins mantun quartièrs de l'aglomeracion de Nantas.

## Nòtas e referéncias
Mobiliari urban

Lo **mobiliari urban** es una nocion englobant totes los objèctes que son installats dins l'espaci public d'una vila per respondre als besonhs dels usatgièrs.
Lum de senhalisacion

drecha|sens_quadre|188x188px
Un **lum de senhalisacion**, o un **fuòc tricolòr**, es un dispositiu permetent la regulacion de la circulacion rotièra entre los usatgièrs de la rota, los veïculs e los pedons.

## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Mobiliari urban
* Còdi de la rota
** Còdi de la rota (França)
Arrèst de bus

[vinheta|L'estacion de bus ''Tucaut'' dins lo quartièr [Sent Simon (Tolosa)|Sent Simon a Tolosa.]]
Un **arrèst de bus** es una installacion sus una via, plaçat sul trepador, al nivèl del qual los autobús o los autocarris s'arrèstan per permetre als passatgiers de montar o davalar del veïcul.

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Mobiliari urban
* Autobús
Canton de Vilamur

Lo **canton de Vilamur** (en francés *canton de Villemur-sur-Tarn* ) es una division administrativa de Lengadòc, situada dins l'arrondiment de Tolosa, lo departament de Nauta Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus, adara d'. Ambe la refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, lo canton se conservèc e passèc de 7 a 19 comunas. Las 7 comunas de la configuracion precedenta son dempuèi 2015 dins lo canton novèl de Vilamur e son tanben de la Comunautat de comunas Val'Aiga (anciana CC del canton de Vilamur). La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian, puslèu dins sa varianta meridionala.

**NB. Per de rasons tecnicas, d'unas informacions de l'Infobox son las de la situacion d'abans 2015.**

## Composicion
### Composicion d'aquí a 2015

### Composicion a partir de 2015
Lo n° del canton novèl es 3127. Lo nom de la comuna es seguit del nom del canton precedent.

## Istòria
Lo canton se creèc en 1790 . 
En 1801, quand lo nombre dels cantons fosquèc demingat, lo canton de Vilamur fosquèc suprimit e passèc dins lo novèl canton de Frontonh, puèi restablit en 1802. Entre 1790 e 1802, perdèc tres comunas que demorèron dins lo canton de Frontonh, Vaquièrs, Vilaudric e de segur Frontonh . 
En 2014, quand fasquèron una refòrma cantonala, lo canton de Vilamur fosquèc conservat per las eleccions departamentalas de 2015, en aplicacion del decret del 13 de febrièr de 2014 e s'espandiguèc a 19 comunas, en gardant sas comunas e en ganhant 10 comunas de l'ancian canton de Frontonh e 2 comunas de l'ancian canton de Montastruc e la Conselhièra. , en seguida de las leis del 17 de mai de 2013 (lei organica 2013-402 e lei 2013-403).

## Nòtas e referéncias
Còdi del trabalh (França)

Lo **còdi del trabalh** francés es un recuèlh organizat de la màger part dels tèxts legislatius e reglamentaris aplicables en matèria de drech del trabalh, e que concernís essencialament los salariats sos contracte de trabalh de drech privat, los salariats del sector public essent generalament somés a d'estatuts particulars.

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Trabalh (economia)
* Drech francés

### Ligams extèrnes

*  Lo còdi del trabalh sus Légifrance
La França Insosmesa (LFI)

**La** **França Insosmesa** (en francés: *La France Insoumise)*, abreujat **LFI** e representada sul logotipe oficial per la letra phi **φ,** es un partit politic francés d'esquèrra fondat lo 10 de febrièr de 2016. 

Lo partit presentèt a l'eleccion presidenciala de 2017 la candidatura de Jean-Luc Mélenchon que, a l'eissida del primièr torn, arribèt en quatrena posicion amb 19,58 % dels sufragis exprimits. A l'eissida del segond torn de las eleccions legislativas de 2017, La França Insomesa formèt un grop parlamentari de dètz-e-sèt deputats a l'Assemblada Nacionala, qu'elegiguèt a son cap Jean-Luc Mélenchon coma president de grop. A las eleccions europèas de 2019, lo partit faguèt elegir sièis deputats.

## Istòria
Lo partit es estat fondat en 2017 per Mélenchon e d'autres membres del Partit d'Esquèrra. 

## Organizacion
Se considèran coma un movement politic, puslèu qu'un partit politic.  

## Posicionament ideologic
Es un partit reformista, qu'a per tòca la sortida del neo-liberalisme, e de la Republica Francesa actuala, per s'organizar a l'entorn d'una novèla republica.

## Resultats electorals

### Eleccions presidencialas

### Eleccions legislativas

### Eleccions europèas

### Eleccions regionalas

### Eleccions departamentalas

### Eleccions municipalas

## Vejatz tanben

* Esquèrra
* L'Esquèrra - GUE/NGL
* Parlament Francès
* Eleccion Legislativa francesa de 2024 

## Nòtas e referéncias


## Ligams extèrnes

* Site oficial
Còdi penal (França)

drecha|sens_quadre|157x157px
Lo **còdi penal** es la codificacion del drech penal francés. Foguèt intrada en vigor lo 1èr de març de 1994 per remplaçar lo còdi penal de 1810, e qu'òm apela d'ara enlà lo *còdi penal ancian* dins las raras decisions devent encara l'aplicar.

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Drech francés
* Còdi de procedura penala (França)

### Ligams extèrnes

*  Lo còdi penal sus Légifrance
Hispano-Suiza Carmen

**Hispano-Suiza Carmen** qu'ei un modèl de veitura elèctric de tipe gran torisme que reviscola la marca espanhòla Hispano-Suiza. 

Qu ho estreat en 2019 com ua seria limitada d'un prètz d'uns milion e miei d'euros, de personalizar au grat de l'aquisidor dehens l'encastra deu staning de la marca.

Eth automobila pòrte eth nòm de Carmen Mateu (1936-2018), era arrèhilha de Damián Mateu (1864-1935), un des fondadors dera mèrca e president d'aguesta.
Còdi de la rota (França)

[vinheta|Rota e senhalizacion a [Marselha.]]
En França, lo **còdi de la rota** es l'ensemble dels disposicions legislativas e reglamentàrias regissent la circulacion sus la via publica per los usatgièrs, especialament los pedons e los veïculs amb o sens motor.

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Drech francés
* Còdi de la rota

### Ligams extèrnes

*  Lo còdi de la rota sus Légifrance
Nòu Partit Anticapitalista

[vinheta|NPA manifestacion contra la reforma de las retiradas a [París (França)|París en 2010.]]
Lo **Nòu Partit Anticapitalista** (var. **Novèl Partit Anticapitalista**, **Navèth Partit Anticapitalista**, **Novèu Partit Anticapitalista**; en francés: *Nouveau Parti anticapitaliste*,  abreujat ***NPA***) es un partit politic francés d'extrèma esquèrra fondat en febrièr de 2009. La Liga Comunista Revolucionària, a l'origina del procès constituïssent del NPA, votèt per sa dissolucion, amb 87% de las voses, après quaranta ans d'existéncia. Lo novèl partit vòl èsser lo precursor d'un grand partit anticapitalista al nivèl europèu.

Es prepausat d'unificar los movements fracturats de l'esquèrra radicala francesa, de la Lucha Obrièra d'Arlette Laguiller e del Partit Radical d’Esquèrra, dels partisans del menaire antiglobalizacion José Bové e d'ancians membres del Partit Comunista Francés.

Entre 2009 e 2012, A Manca foguèt la federacion còrs del partit.

## Pòrta-paraulas

*Olivier Besancenot (5 de febrièr de 2009 - 4 d'abril de 2011)
* Christine Poupin e Myriam Martin (4 d'abril de 2011 - 20 de març de 2012)
* Christine Poupin (dempuèi lo 21 de març de 2012)

## Vejatz tanben

### Ligams extèrnes

*Site oficial
Còdi de l'accion sociala e de las familhas

Lo **còdi de l'accion sociala e de las familhas**, comunament **còdi de la familha**, es, en França, un ensemble de disposicions legislativas e reglamentàrias sus l'accion sociala e la familha.

Aqueste còdi organiza per una granda part la solidaritat republicana en direccion de l'ensemble de las familhas, qualas qu'en sián lor situacion e composicion.

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Drech francés

### Ligams extèrnes

*  Lo còdi de l'accion sociala e de las familhas sus Légifrance
Còdi agricòla e pastoral de la Nòva Caledònia

Lo **còdi agricòla e pastoral de la Nòva Caledònia** es un còdi oficial del drech rural e agricòla en vigor en Nòva Caledònia.

Aqueste còdi es creat a l'iniciativa del govèrn per la *lei del país <abbr>n<sup>o</sup></abbr> 2016-11 del 7 de julhet de 2016* que creat lo liure IV relatif als balhs rurals.

## Nòtas e referéncias
Còdi de l'artesanat

Lo **còdi de l'artesanat** es un còdi juridic qu'aperten a l'ensemble dels còdis especializats francés.

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Drech francés

### Ligams extèrnes

*  Lo còdi de l'artesanat sus Légifrance
Còdi de las asseguranças (França)

Lo **còdi de las asseguranças** (en francés: *code des assurances*) compren l'ensemble de las leis e dels reglaments que regisson las societats d'asseguranças e las relacions entre asseguraires e assegurats.

## Nòtas e referéncias

## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Drech francés
* Drech de las asseguranças

### Ligams extèrnes

*  Lo còdi de las asseguranças sus Légifrance
Còdi de comèrci (França)

vinheta|Pintura murala de la sala d'audiéncia del tribunal de comèrci de París.
En França, lo **còdi de comèrci** es un ensemble de leis que pòrtan sul drech comercial.

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Drech francés

### Ligams extèrnes

*  Lo còdi de comèrci sus Légifrance
Còdi civil (França)

vinheta|Lo còdi civil de 1804.
Lo **còdi civil dels Francés**, apelat usualament  (o de còps *còdi Napoleon* o *còdi napoleonian*), regropa las leis relativas al drech civil francés, es a dire l'ensemble de las règlas que determinan l'estatut de las personas (libre Ièr), aquel dels bens (libre II) e aquel de las relacions entre las personas privadas (libres III e IV).

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Drech francés

### Ligams extèrnes

*  Lo còdi civil sus Légifrance
Còdi de la consomacion

Lo **còdi de la consomacion** es lo còdi que regropa las disposicions legislativas relativas al drech de la consomacion, qu'es un sos-ensemble del drech dels afars.

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Drech francés

### Ligams extèrnes

* Lo còdi de la consomacion sus Légifrance
Còdi de la construccion e de l'abitacion

En drech francés, lo **còdi de la construccion e de l'abitacion** (**CCH**) es lo còdi que regropa las disposicions legislativas e reglamentàrias relativas a la construccion, a la promocion immobiliària, als lotjaments socials e a d'autres questions relativas a l'immobiliari.

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Drech francés

### Ligams extèrnes

*  Lo còdi de la construccion e de l'abitacion sus Légifrance
Còdi de la defensa

En drech francés, lo **còdi de la defensa** es lo còdi que visa a regropar l'ensemble de las disposicions legislativas e reglamentàrias sus la defensa nacionala.

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Drech francés
* Ministèri de las armadas

### Ligams extèrnes

*  Lo còdi de la defensa sus Légifrance