open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Archaeotherium

**Archaeotherium** ei un mamifèr escantit dera familha des suids que demorèc pendent er oligocèn (hè demest 33 e 28 milions d'ans). Es sues rèstes an sigut trapades en America del nòrd.

#### Descripcion
Plan des fossils d'aguest mamifèr preïstoric an sigut trapats en eth cèntre des Estats Units. Pràçò qu'ei plan conegut pes paleontològs. Eth prumèr que descriguèc aguest animal siguec Joseph Leidy en 1850. Coma *Daeodon* de qui ère familha, Archaeotherium ère dera familha des *etelodonts*, grani unguladi que demoraven enes planures d'Asia, Euròpa e America del Nòrd pendent eth cenozoïc.

Ère tan gran coma un bueu e avia un cos plan robust. Es sues pates èren plan longues e adaptades a còrrer. Era sua caracteristica mès importanta, totun, qu'ère eth cran pr'amor qu'ère long e robust, damb dents que gessien des maishères, semblant a un crocodil. Açò conferma qu'era sua dieta ère, probablaments, plan diversa; Archaeotherium minjava tot aquerò qu'es metia ath sòn devant, ja estosse plantes o d'autes predators coma er *ienodont*. Preferiva gahar dempús era preda quan ja avia sigut caçada per aguest. E pr'açò era sua forma.

Aguesta qu'ère semblant ara deth bisont damb ua bonha sus era esquia, ja qu'avia era espina neural plan longa. D'aguesta espina, laguens er omoplat ère ath cant d'ua cresta occipital plaçada ena base deth cran e ère utilizada tà i méter es poderosi musculs dera region deth còth e des esquies.

Aguesta estructura ajudava a sostiéner eth pes deth cap e tanben l'utilizar coma arma. Ua des espècies mès conegudes qu'ei *Archaeotherium mortoni*, que demorèc pendent er oligocèn inferior, hè 33 milions d'ans.

#### Bibliografia.
· O. A. Peterson. 1909. Memoirs of the Carnegie Museum

· W. B. Scott. 1940. The mammalian fauna of the White River Oligocene; Part 4, Artiodactyla; Part 5, Perissodactyla. Transactions of the American Philosophical Society 28(4):363

· Palmer, D., ed (1999). The Marshall Illustrated Encyclopedia of Dinosaurs and Prehistoric Animals. London: Marshall Editions. p. 267. ISBN 1-84028-152-9.

· Mendoza, Janis, and Palmqvist. 2006. Estimating the body mass of extinct ungulates: a study on the use of multiple regression. Journal of Zoology 270
Consòrci Liure de Comunas d'Agrigent

Lo **** es una division administrativa de Sicília que reprenguèt lo territòri de la Província d'Agrigent.

Sa populacion es de  abitants ().
Escala dels tempses geologics

L**'escala dels tempses geologics**, (var. **escala deus/deths/daus temps geologics**, **eschala daus temps geologics**) s'utiliza en geologia per descriure e metre en relacion los eveniments de l'istòria de la Tèrra. S'estima que la Tèrra ten a l'entorn de  milions d'ans. La taula dels tempses geologics es organizada en periòdes, normalament nomenats a partir d'eveniments geologics o paleontologics notables.

Totes los quatre ans, l'Union internacionala de las sciéncias geologicas (UISG) organiza lo Congrès geologic internacional que la 34ena edicion s'es debanada del 2 al 10 d'agost de 2012 a Brisbane, en Austràlia. A l'ocasion de la tenguda d'aquel congrès, la Comission internacionala d'estratigrafia, que depend de l’UISG, estatua oficialament sus la denominacion e lo calibratge de las diferentas divisions e subdivisions dels tempses geologics.

## Referéncias
Volaticotherium antiquum

**Volaticotherium antiquum** ei ua espècia de mamifèr fossil descrit per Meng, Hu, Wang e li en 2006. Qu'ei era soleta espècia d'aguest òrde. Siguec descurbert en Daohugou, Mongolia interior, China. demorèc pendent eth mesozoïc.

Apertenh a un grop de mamifèrs escandits e a hèt retriocedir en 70 milions d'ans era aparicion dera adaptacion ath vòl plan des mamifèrs. Eth fossil avia ues dents especializades d'insectivòr. Avia un patagium o pèth demest es pates anteriors, posteriors e era coa que permetie eth vòl plan. Aguest mamifèr preïstoric demostra qu'era adaptacion ath vòl plan se desvolopèc per desparièrs camins laguens es mamifèrs pr'amor qu'aguesta espècia ei pas un ancessor des mamifèrs planadors actuals. Tanben demostra qu'es prumèrs mamifèrs deth mesozoïc es desvoloparen plan desparièraments tà aucupar nids ecologics diversi.

Avant d'aguest especimèn ath mès ancian fossil conegut de mamifèr volador èra ua espècia de rosegaire que demorèc hè 50 milions d'ans .

#### Referències
· Meng, Hu, Wang, Wang & Li 2006 : A Mesozoic gliding mammal from northeastern China - Nature 444 pp. 889-893.
Acrophoca

thumb|Acrophoca ère er ancessor des foques leopard modernes. Demorèc pendent eth pliocèn e eth miocèn e ère pas tant adaptada ar aigua coma es foques actuals.
**Acrophoca** ei un genre escantit dera familha des focids es fossils des quals an sigut trapats en Chile e Perú en estrats deth pliocèn e deth miocèn. *Acrophoca longirostris* ère er ancessor des foques leopard modernes. Es sòns fossils sigueren descurberts prèp de fossils de *Thalassocnus* e Odobenocetops e tanben animals moderns coma dolfins, audèths deth genre sula e corbs marins.

#### Descripcion
Acrophoca longirostris siguec descrit en 1981 peth plaeontològ Christian de Muizon. Hèia d'aperaquí 1,5 m de longada. Ère pas tant adaptat tà nadar coma es foques leopard d'aué. Açò vò díder que demorava plan de temps prèp des costes. Probablaments minjava peishi.

#### Referències
· D. Palmer, The Marshall Illustrated Encyclopedia of Dinosaurs and Prehistoric Animals, Marshall Editions,‎ 1999, 226 p. (ISBN 1840281529)
Gondwanateri

Es **gondwanateris** (Gondwanatheria) sigueren un òrde de petiti mamifèrs semblants a rosegaires que demoraren pendent eth cretacèu enquiar eocèn en es plaeocontinents deth sud.

Es fossils de gondwanateris an sigut trapats en arroques deth cretacèu enquiar eocèn en America del Sud, Madagascar, Índia e Antartida. Possiblaments tanben demoraven en tot eth continent austral de Gondwana.

Era majoritat de còps son classats laguens els *alloteris* coma grop frair des *multituberculosi* mès eth sòn classament enqüera ei pas clar. Es scientifics tanben an era opinion qu'aguest grop ei dera madeisha familha des *xenartres*, un òrde d'America del Sud que conten es perezosi, armadillos e ossi hormiguèrs.
Batalha d'Ulm

La **batalha d'Ulm** se debanèt entre lo 15 e lo 20 d'octòbre de 1805 dins lo corrent dei guèrras napoleonencas (guèrra de la Tresena Coalicion). Opausèt una armada francesa de  òmes dirigits per l'emperaire Napoleon I a una armada austriana de  òmes comandats per lo generau Karl Mack. L'objectiu deis Austrians èra inicialament d'atacar Bavièra, aliada de França, puei d'alentir lei Francés dins lo sector fortificat d'Ulm avans l'arribada dei fòrças russas e austrianas principalas. Pasmens, après una tiera de manòbras francesas, lo generau Mack foguèt suspres, enceuclat e obligit de capitular entraïnant la captura de  soudats e de 60 canons. En mai d'aquò, aperaquí  soudats austrians foguèron tuats. De son caire, l'armada francesa perdiguèt solament 500 tuats e un milièr de bleçats.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Pakicetus

**Pakicetus** qu'ei un mamifèr fossil terrèstre e aquatic considerat com lo tanhent mai ancian conegut deus ajòus deus cetacèu.
Batalha dei Piramidas

La **batalha dei Piramidas** se debanèt lo 21 de julhet de 1798 dins lo corrent de la Guèrra de la Segonda Coalicion. Opausèt l'armada francesa d'Orient dirigida per lo generau Bonaparte ( òmes) a una armada mameloca comandada per Murad Bey (entre  e  òmes). S'acabèt per una victòria aisada dei Francés que perdiguèron mens de 300 soudats (29 tuats e 260 bleçats) e destruguèron lei fòrças advèrsas ( tuats segon Napoleon) franc d'un pichon còrs de cavalariá que prenguèt la fugida ambé Murad Bey. Aquela victòria entraïnèt tanben la conquista dau Caire.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Sètge de Constantinòble (717-718)

Lo **sètge de Constantinòble de 717-718** ò **segond sètge arabi de Constantinòble** se debanèt de l'estiu de 717 (15 de julhet ò d'aost) au 15 d'aost de 718. Opausèt una armada dau Califat Omeia ai defensors de la capitala bizantina. S'acabèt per una desfacha majora deis arabis que foguèron plus jamai capables d'atacar dirèctament la vila.

Lo sètge èra la consequéncia de trenta ans de guèrras entre bizantins e arabis en Anatolia. L'ataca èra dirigida per Maslama ben Abd al-Malik e aprofichava la guèrra civila entre Leon III l'Isaurian e Teodòsi III. Pasmens, Leon III l'Isaurian capitèt de conquistar lo poder avans l'acomençament dau sètge. Poguèt ansin preparar la defensa de la capitala e negociar lo sostèn dei Bulgars. De mai, la flòta bizantina capitèt de neutralizar lei flòtas aràbias cargadas d'assegurar lo blocus maritim de Constantinòble e d'avitalhar lei fòrças terrèstras de Maslama ben Abd al-Malik. Leis asalhidors foguèron donc a cha pauc tocats per de faminas e de malautiás. A partir de la prima de 718, sa situacion venguèt grèva ambé la revòuta deis esclaus crestians dei naviris arabis, l'acomençament d'incursions bulgaras e la destruccion per lei Bizantins d'una armada de renfòrç en Anatolia. Lo 15 d'aost de 718, leis arabis foguèron obligats d'abandonar lo sètge. Afeblits per la manca de viures e leis epidemias e secutats per lei bizantins, perdiguèron de milièrs d'òmes e de desenaus de naviris dins lo corrent de la retirada.

## Liames intèrnes

* Califat Omeia.
* Empèri Bizantin.
* Guèrras Arabobizantinas.
* Sètge de Constantinòble (674-678).

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Palmbach (La Balma)

**Palmbach** (de l’occitan **La Balma**) es una colonia valdesa d’Alemanha, fondada en 1701, ara dins la vila de Karlsruhe (Baden-Württemberg).

## Istòria
La tèrra presa a la comuna de Grünwettersbach foguèt donada en 1701 pel duc Eberhardt Ludwig de Württemberg a 28 familhas valdesas del vilatge de La Balma, dins las Aups. 
Lo nom germanizat de Palmbach foguèt donat al vilatge al mièg del s. XVIII. En 1806, un escambi de territòri faguèt passar La Balma dins lo Bade. En 1972, fusionèt amb Grünwettersbach jol nom de Wettersbach 
per díser d'èsser pas annexada per Karlsruhe. Pasmens l'incorporacion a Karlsruhe se faguèt lo 1èr de genièr de 1975, e Palmbach retrobèt son "independéncia" coma quartièr de la vila.

## Escut d'armas

## Ligams extèrnes
* Lo barri de Palmbach sul sit oficial de Karlsruhe
* Palmbach sul site Wettersbach en linha de Roland Jourdan, un descendent de Vaudés

## Nòtas e referéncias
Welschneureut

**Welschneureut** es una anciana comuna alemanda e colonia vaudesa, fusionada lo 1èr de novembre de 1935 dins Neureut, amb Teutschneureut. Lo 14 de febrièr de 1975 Neureut foguèt annexada a Karlsruhe.
Adelobasileus

thumb|Quauques sceintifics pensen enqüera qu'Adilobasileus siguec er ancesor común de toti es mamifèrs hè 225 milions d'ans.
**Adelobasileus** ei un genre de proto-mamifèrs que demorèc hè 225 milions d'ans, pendent eth triassic. Ei conegut per un troç de cran descurbert ena formacion de Tecovas, en er oèst de Texas.

Hèia 12 cm de longada e ère erbivòr. Adelobasileus ei anterior as mès ancians cynodonts qu'èren pas mamifèrs (*Tritylodontia* e *Thithelodonta*) atau coma toti es autes mamaliformes coneguts de hè 10 milions d'ans. De hèt es caracteristquiues deth cran e era sua aurelha interna suggereishen qu'Adelobasileus ei ua forma de transicion demest es terapsides e es mamifèrs deth triassic. Pr'açò se pensa que dilhèu ei er ancessor comun de toti es mamifèrs modernes o dera familha d'aguest ancessor comun. Totun, qu'aguesta teoria enqüera a d'èster demostrada.

Referències
.saxo

**** (nom de banca Saxo Bank) es un nom de domeni generic enregistrat per la banca danesa Saxo Bank (ancianament Midas Fondsmæglerselskab). Es en servici dempuèi lo 10 de febrièr de 2015.

## Referéncias
.nico

**** (ニコニコ *niconico*, "sorire", en japonés) es un nom de domeni generic depausat per l'entrepresa japonesa Dwango pel servici de partatge de vidèos "Nico". Es en servici dempuèi lo 10 de febrièr de 2015.

## Referéncias
Licèu Internacional de Saint Germain en Laye

Lo **Licèu Internacional de Saint Germain en Laye** (en francés, *Lycée International de Saint-Germain-en-Laye*) es un establiment francés d'ensenhament, situat  a Saint Germain en Laye. Foguèt creat en 1952 coma centre d'ensenhament pels enfants dels foncionaris e militars de l’OTAN, qu’aviá d’installacions a
Rocquencourt. S’i ensenha en 14 lengas, mas pas dins las lengas de França levat lo francés.
Genesis

**Genesis** es un grop de rock e pop britanic format en 1967 a Chaterhouse School, Godalming, Surrey.
## Membres
* Phil Collins, batariá, cant
* Tony Banks, guitarra, piano
* Mike Rutherford, bassa, guitarra
### Ex-Membres
* Peter Gabriel, cant, flaüta, clarin
* Ray Wilson, cant entre 1996 e 1998
* Steve Hackett, guitarra
* Anthony Phillips, guitarra
* John Mayhew, batariá 
* John Silver, batariá
* Chris Stewart, batariá
* Ray Wilson, cant

## Discografia
### Albums estudiò
* *From Genesis to Revelation* (1969)
* *Trespass* (1970)
* *Nursery Cryme* (1971)
* *Foxtrot (album)|Foxtrot* (1972)
* *Selling England by the Pound* (1973)
* *The Lamb Lies Down on Broadway* (1974)
* *A Trick of the Tail* (1976)
* *Wind & Wuthering* (1976)
* *...And Then There Were Three...* (1978)
* *Duke (album)|Duke* (1980)
* *Abacab* (1981)
* *Genesis (album)|Genesis* (1983)
* *Invisible Touch* (1986)
* *We Can't Dance* (1991)
* *Calling All Stations* (1997)

### Albums live
* *Genesis Live* (1973)
* *Seconds Out* (1977)
* *Three Sides Live* (1982)
* *The Way We Walk, Volume One: The Shorts* (1992)
* *The Way We Walk, Volume Two: The Longs* (1993)
* *Live Over Europe 2007* (2007)

## Ligams
Hervé Falciani

thumb|Hervé Falciani en 2012
**Hervé Daniel Marcel Falciani** (Monte Carlo, Mónegue, 9 de genièr de 1972) es un engenhaire informatician e divulgador d'informacion confidenciala franco-italian. 
Emplegat dins la filiala soïssa de la banca HSBC, venguèt famós en 2009 quand forniguèt una lista de noms de personas sospechablas d'evasion fiscala a Christine Lagarde, qu'èra en aquel temps ministra de las finanças de l'estat francés. Dempuèi aquel temps, Falcian a collaborat amb mantes govèrns a prepaus d'aqueles mai de 130.000 clients copables de frau fiscal e deu viure exiliat envirat de fòrças de seguretat per èsser protegit. 

Aquela lista, dicha Lista Falciani, venguèt tornarmai d'actualitat en febrièr de 2015.
Guilhèm Ièr de Provença

**Guilhèm I lo Liberator** (vèrs 955 - 993) foguèt un important senhor provençau de la fin dau sègle X. Fiu de Boson II d'Arle (vèrs 910 - 968) e de Constància de Provença, venguèt còmte d'Avinhon en 962, còmte de Provença en 972, marqués de la Provença Arlatenca en 979 e prince de la totalitat de Provença en 991.

A la mòrt de Boson II, lo Comtat de Provença foguèt devesit entre Guilhèm, que venguèt còmte d'Avinhon, e son fraire Rotboald (mòrt en 1008) que venguèt còmte d'Arle. Se maridèt entre 968 e abriu de 970 amb Arsinda de Comenge (vèrs 950 - 982 ò 983). En julhet de 972, lo raubament de l'abat Maiol de Cluny per una tropa de Sarrasins installats dins lo Massís dei Mauras entraïnèt una reaccion viva dei senhors crestians de Provença. Guilhèm e Rotboald prenguèron la tèsta de l'òst provençau, renfòrçat per un còrs de chivaliers menat per lo còmte de Turin, e acomencèron una guèrra de conquista sistematica. En 973, ganhèron la batalha de Tortor qu'entraïnèt l'afondrament rapide dei possessions sarrasinas en Provença.

Aquela victòria importanta permetèt ai venceires de distribuir de fèus novèus a sei fidèus e de renfòrçar son contraròtle sus lei vilas, leis aristocracias localas e lei comunautats ruralas dau Comtat. Guilhèm obtenguèt alora la senhoriá *de facto* sus la region e lo rèi Conrad III (vèrs 925 - 993) li laissèt lo contraròtle deis afaires fiscaus provençaus.

En 977, adoptèt lo modèl de govèrn establit per son paire. En particular, nomèt un vescòmte e un grop de jutges per l'assistir. En 979, venguèt marqués de Provença e s'installèt en Arle au començament deis annadas 980. En 984, après la mòrt d'Arsinda, se maridèt ambé Adelaïda d'Anjau. A la fin de sa vida, venguèt fòrça piós e donèt mai d'un ben a la Glèisa. Moriguèt a la fin de l'estiu de 993 e foguèt enterrat a Sarrian.

## Liames intèrnes

* Comtat de Provença.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
VietJet Air

**VietJet Air** (nom oficial *Công ty Cổ phần Hàng không VietJet*; còde de l’AITA: **VJ**; còde de l’OACI: **VJC**) es una companhiá aeriana estatala de Vietnam. Ofrís de vòls nacionals e internaconals dempuèi sos hubs als areopòrts de Tan Son Nhat e Hanoi. Transportèt mai de 10 milions de passatgièrs en 2015.
### Referéncias
Primièras Nacions

}} | **Sit web**}} ||   
|}


Las **Primièras Nacions** son divèrses pòbles autoctòns de Canadà que son pas ni inuits ni mestisses. Son actualament mai de 630 grops reconeguts pel govèrnament canadenc presents en Canadà, que mai de la mitat se tròba dins las províncias d'Ontàrio e Colómbia Britanica. La populacion totala es de mai de 850 000 personas.

## Referéncias
Santiago Vidal

**Santiago Vidal i Marsal** (Sant Sadurní d'Anoia, Catalonha, 15 de julh de 1954) es un jutge catalan. Magistrat de l'Audiéncia Provinciala de Barcelona e membre del movement Jutges per la Democracia, se faguèt famós tre 2014 per son supòrt clar a l'independéncia catalana e mai encara per sa capitanejada d'un modèl de constitucion catalana en 2015 que li valguèt posteriorament de problèmas judiciaris e administratius amb l'estat espanhòl.

## Òbras
* *L'idioma català en la Justícia* (1997)
* *Cooficialitat lingüística en el món de la justícia* (2001)
* *In-Justícia* (2002)
* *Los tribunales de justícia durante el franquismo* (2006)
* *Tortura i maltractes policials: funció i control dels tribunals* (2007)
* *Els set pecats capitals de la justícia* (2014)
Federacion de Bòsnia e Ercegovina

La **Federacion de Bòsnia e Ercegovina** (en sèrbocroat: *Federacija Bosne i Hercegovine*, *Федерација Босне и Херцеговине* en cirillic), es amb la Republica Sèrba e lo district de Brchcò, una deis que compausan Bòsnia e Ercegovina.

Sa superficia es de , e sa populacion de  abitants.

La capitala es *de jure* Sarajevo Oèst.

La federacion es compausada de dètz cantons.
Batalha de San Jacinto

La **batalha de San Jacinto** ei un combat decisiu de la guèrra d'independéncia de Tèxas contra Mexic.

Lo 21 d'abriu de 1836, l'armada texana deu generau Sam Houston batèt l'armada mexicana deu generau Antonio López de Santa Anna en un combat de mensh de 20 minutas.

Lo balanç estot de 630 soldats mexicans tuats e 730 presoèrs, contra sonque 9 texans morts.

L'endedia Santa Anna estot hèit presoèr e degot, après 3 setmanas, reconéisher l'independéncia de Texas.
Astrapotherium magnum

**Astrapotherium magnum** ei era soleta espècia de sòn genre, *astropoteri astrapoteriide*, e demorèc en America del Sud (Argentina). Ère un mamifèr que demorèc demest er oligocèn superior enquiath miocèn miei e hèia enquia 2,5 m de longada.

Astrapotherium ère un tipic especimèn dera sua familha, tot e qu'ère plan gran. Eth cap ère cuert e eth nas enqüera mès gran. Es canins creishien tostemps e avia pr'açò quate còrnes (1).

Es estudis que volen demostrar qu'ère un proboscidi son pas definitus. Es uassi deth nas èren, de segur, plan cuerts e plaçats en naut, sus eth front. Açò hè pensar qu'ère un proboscid. Totun, qu'açò ei pas segur 100% pr'amor que sòn còth ère probablaments cuert e eth cap podie arténher aisidaments era tèrra (1).

Astrapotherium avia un cos long e baish damb ua region dorsal mofle e pates posteriors enqüera mens hòrtes que non pas es anteriors. Aguestes qu'èren petites e plantigrades. 

Totes es caracteristiques semblen confermar qu'ère un animal sus tot aquatic e qu'utilizava es dents tà cercar plantes aquatiques. Era sua forma fisica bremba es rinoceròs aminodonts qu'es trapaven ena epòca mès tah nòrd.

#### Referències
1.- Palmer, D. (a cura di), The Marshall Illustrated Encyclopedia of Dinosaurs and Prehistoric Animals, London, Marshall Editions, 1999, p. 248, ISBN 1-84028-152-9.
Eurycleidus

**Eurycleidus arcuatus** ein un reptil marin escantit dera familha des plesiosaures. Demorèc pendent eth jurassic inferior (hè d'aperaquí 200 milions d'ans). Es sues despulhes fossils an sigut trapades en Lyme Regis, en Anglatèrra.

#### Descripcion
Aguest plesiosaure hèia 4 m de longada e se pensa qu'ère un predator poderós. Avia quate aletes e un cran damb granes dents ponchudes. Eth còth non ère long coma eth d'autes plesiosaures mès òc qu'ère mès long qu'eth dautes pliosaurids. Era coa qu'ère cuerta.

#### Classament
Richard Owen descriguèc en 1840 eth fossil olotipe damb eth nom *Plesiosaurus arcuatus* mès en 1994 Cruickshank lo classèc coma un genre pròpi. Es caracteristiques deth fossil deishen pas saber s'era sua forma ère era d'un plesiosaure o un pliosaure, damb còth cuert e cap gran. Es uassi dera part posterior deth cran hèn pensar en un plesiosaure mès es dents granes anteriors son tipiques d'un pliosaure. Probablaments qu'ère ua forma intermieja coma *Archaeonectrus*.

Eth fossil mostra un grad petit ena fusion des uassi deth cran; segontes Cruickshank açò vò díder qu'eth fossil ei eth d'un especimèn joen. Se fosse atau un especimèn adult haria plan mès de 4 m de longada.

#### Bibliografia

· Cruickshank A R I, 1994. A juvenile plesiosaur (Plesiosauria: Reptilia) from the Lower Lias (Hettangian: Lower Jurassic) of Lyme Regis, England: A Pliosauroid-plesiosaurid intermediate? Zool.Jour.Linn.Soc. 112:151-78.
Megalneusaurus

***Megalneusaurus rex*** ei un reptil marin escantit dera familha des plesiosaures. Demorèc pendent eth jurassic inferior (hè 160 milions d'ans). Es sues despulhes an sigut trapades en Wyoming e Alaska (Estats Units).

#### Descripcion
Damb plan pauques rèstes fossils, Megalneusaurus ère, de segur, un des pliosaurids mès grani, un grop de plesiosaures damb cap gran e còth cuert. Eth sòn cos cos avia ua forma idrodinamica mès desparièra dera d'autes itiosaures. Segontes es fossils aguest animal hèia mès de 12 m de longada e sòn cran d'aperaquí 3 m.

#### Fossils
Es prumèrs fossils d'aguest plesiosaure sigueren trapats en 1898 per Wilbur Knight que l'aperèc damb eth nom de *Megalneusaurus rex*. Willinston, ath sòn torn, estudièc es despulhes trapades en 1902 e confermèc qu'es pates anteriors d'aguest plesiosaure hèien mès de 2 m de longada. D'autes despulhes trapades dempús s'an perdut (vertèbres, aletes, etc ) e aué es soletes rèstes sus es quals se pòt rebastir era sua esqueleta son era aleta anterior e bèri ues vertèbres e troçi d'uassi pectorals. Un aute especimèn siguec trapat en Alaska mès es mesures son mès petites (ua longada de sonque 3,5 m) e se pòt pas confermar qu'estosse un Megalneusaurus.

#### Bibliografia
· Williston, S W. 1903. North American plesiosaurs. Part I. Field Columbian Mus. Pub. 2:1-77.

· Weems R E, and Blodgett R B. 1996. The pliosaurid Megalneusaurus: A newly recognized occurrence in the Upper Jurassic Neknek Formation of the Alaska peninsula. Bull. U.S. Geol. Surv. 2152:169-75.
Sinopliosaurus

**Sinopliosaurus** ei un genre de pliosaurid damb sonque ua soleta espècia, Sinopliosaurus, que demorèc pendent eth cretacèu, hè d'aperaquí demest 110 e 100 milions d'ans en China. Er olotipe IVPP V4791 siguec trapat ena formacion Napai, en Fusui (China).

*Sinopliosaurus fusuiensis* siguec descrit originauments coma un Sauropterygia, en 2008 per Buffetaut, Suteethorn, Tong e Amiot. Siguec classat coma dera familha de Siamosaurus, trapat en Tailàndia. Açò hè qu'er espaci geografic des espinosaurids en Asia s'espandís de China a Tailàndia e Japon.

#### Referències
· L.-h. Hou, H.-k. Yeh, and X.-j. Zhao. 1975. Fossil reptiles from Fusui, Kwangshi. Vertebrata PalAsiatica 13(1):24-33.

· Buffetaut, E., Suteethorn, V., Tong, H. & Amiot, R. (2008) An Early Cretaceous spinosaur theropod from southern China. Geol. Mag. 145 (5), pp. 745–748.
Bishanopliosaurus

**Bishanopliosaurus** ei un reptil marin escantit apartenhent ara familha des plesiosaures. Demorèc pendent eth jurassic inferior e miei (demest hè 190-165 milions d'ans). Es sues despulhes an sigut trapades en China.

#### Descripcion
Aguest animal, sonque conegut pes despulhes des uassi postcran, ère un pliosaure tipic, damb un cos cuert mès ben plan e damb quate aletes en forma de rames. Eth cran ère long e damb ues bones maishères potents armades de dents ponchuts. Hèia d'aperaquí 4 m de longada.

#### Classament
Es sues despulhes hèn pensar qu'ère un pliosaurid, un grop de plesiosaures damb còth cuert e cap gran. Ère probablaments dera familha des *Rhomaleosauridae*, uns pliosaures primitivi damb eth cap semblant ath d'un crocodil. Es coneishen dues espècies : *Bishanopliosaurus youngi*, deth jurassic inferior e *Bishanopliosaurus sigongensis*, deth jurassic miei.

#### Vida
Aguest pliosaure ère, de segur, un predator, que caçava peishi e d'autes animals marins mercès a sòn movement dera coa. Sembla que Bishanopliosaurus ère un des paucs pliosaures d'aigua dolça.

#### Bibliografia
· Sato, T., Li, C., and Wu, X.-C., 2003, Restudy of Bishanopliosaurus youngi Dong 1980, a freshwater plesiosaurian from the Jurassic of Chongqing: Vertebrata PalAsiatica, v. 41, n. 1, p. 17-33.

· Gao, Y.-H., Ye, Y., and Jiang, S., 2004, A new species of Bishanopliosaurus from the Middle Jurassic of Zigong, Sichuan: Vertebrata PalAsiatica, v. 42, n. 1, p. 162-165.
Hugues Aufray

** Hugues Jean Marie Auffray** mei conegut com  **Hugues Aufray** ei un cantaire francés vasut a Neuilly sur Seine en 1929.

Ei lo hilh de l'industrial parisenc Henry Auffray e d'ua hilha de noblessa gascona, Amyelle de Caubios d'Andiran (se maridèn a Nicòla). Après d'estudis a Sorese e tres ans passats a Madrid damb lo pair, comença a cantar en espanhòl dins las annadas 1950, abans de passar rapidament au francés.

La mei gran part de sas cançons son de viradas - adaptacions de cantas folk anglesas e americanas (Bob Dylan, Roger Miller...)
Lista dels presidents de Sri Lanka

thumb|120px|Blason de Sri Lanka
Vaquí la **lista dels presidents de [[Sri Lanka]]** dempuèi l'adopcion de la republica, en 1972.

## Veire tanben
* Primièr ministre de Sri Lanka
.gdn

**** (acorcha de *Global Domain Name*, "nom de domeni mondial", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 13 de febrièr de 2015.

## Referéncias
Guillem d'Efak

**Guillem Fullana e Hada de Efak** (Asobla, Guinèa Equatoriala, 23 de març de 1930 - Palma, Malhòrca, 15 de febrièr de 1995), conegut coma **Guillem d'Efak**, foguèt un cantaire, escrivan e actor manacorin.

## Biografia
Filh d'un foncionari colonial, lo gàrdia civil Antonio Fullana, a dos ans s'establiguèt a Manacor e en 1964 mudèt a Sabadell – ont se maridèt amb Pepita Albanell Codina – e a Barcelona, ont visquèt fins a 1980, que se mudèt encara, aquel còp a Palma, ont trabalhèt coma guida toristica. En 1965 publiquèt lo primièr disc de la discografica Concèntric. Pendent la siá estapa a Barcelona dobriguèt divèrses cafès teatre (Còva del Dragon, La Cucafera) consacrats a la cançon en catalan.

Trabalhèt la cançon populara malhorquina, lo blues e lo jazz, joguèt a Andòrra, Catalonha, Londres, Mallorca, Perpinhan e Zuric. Enregistrèt divèrses disques, tant amb cançons seuna coma d'autras (Veu de Mallorca, Blues, Balada d'en Jordi Ròca, Cançon de son Coletes, Cançon per les dones, Dissabte).

Moriguèt a Mallorca lo 15 de febrièr de 1995.
Comunautat de comunas dels Monts d'Albanh e de Vilafranqués

La **Comunautat de comunas dels Monts d'Albanh e de Vilafranqués** es una comunautats de comunas tarnesas creada en genièr de 2013 en seguida dels decrets dels 25 de julet e 13 de decembre de 2012. Es la fusion de la Comunautat de comunas dels Monts d'Albanh (8 comunas), de la Comunautat de comunas de Vilafranqués (5 comunas) e de doas comunas de l'anciana Comunautat de comunas del Montredonés (Montròc e Raiçac).

A lo sèti a Albanh.

Amb 6% de la superfícia del departament, a pas que 1,7% de la populacion.

Lo primièr president n'es Damien Chamayou, conse de Paulinet.

En 2015 dintra compètament dins lo canton novèl de Naut Dadon.

## Ligam extèrne
* Sit de la comunautat
Ponteix

**Ponteix** z'es un vialatge de Saskatchewan, au Canada, que foguèt fondat en 1908 per un chapelan auvernhat, l'abat Albèrt Maria Roièr. Se 'pelava Nòstra Dama d'Auvèrnhe. Quand en 1913 desplacèron la viala per la sarrar dau chamin de fèrre Canadian Pacifique, li chambièron lo nom amb lo d'una anciana parròquia dau prèire, lo Pontés, dins la comuna d'Aidat (Puèi de Doma).

Aüra Ponteix z-a quauques 605 abitants.
Antonio López de Santa Anna

**Antonio López de Santa Anna** (Xalapa, 21 de heureuèr de 1794 - Ciutat de Mexic, 21 de junh 1876) estot un militar e politician mexican, 11 viatges president deus Estats Units Mexicans enter 1833 e 1857.

## Cançon
Ua cançon populària anglesa, "Santianna", hè referéncia a Santa Anna. Aquera cançon estot adaptada en francés ("Santiano"), damb paraulas complètament diferentas, per lo cantaire Hugues Aufray.
AFI (grop)

thumb|250px|AFI.

**A Fire Inside** (**AFI**) qu'ei un grop de ròck alternatiu american qui foguèt format en 1991, a Ukiah, Califòrnia, USA.

Les membres musicians del grop que son Davey Havok, Jade Puget, Hunter Burgan e Adam Carson.

## Discografia
### Albums
* 1995: *[[Answer That and Stay Fashionable]]*
* 1996: *[[Very Proud of Ya]]*
* 1997: *[[Shut Your Mouth and Open Your Eyes]]*
* 1999: *[[Black Sails In the Sunset]]*
* 2000: *[[The Art of Drowning]]*
* 2003: *[[Sing the Sorrow]]*
* 2006: *[[Decemberunderground]]*
* 2009: *[[Crash Love]]*
* 2013: *[[Burials]]*

## Vejatz tanben
### Ligams extèrnes
*  Sit oficial
Prokopis Pavlópoulous

**Prokopis Pavlópoulos** (en grèc ο Προκόπης Παυλόπουλος), politic nascut en 1950, es lo president elejut de Grècia.

Ei elejut president de Grècia lo 18 de heurèr de 2015 damb 233 votz. Dintra en foncion lo 13 de març.
.yodobashi

**** (acorcha transcricha de ヨドバシカメラ "Yodobashi Kamera", en japonés) es un nom de domeni generic depausat per la cadena de magasins japonés d'electronica Yodobashi Kamera. Es en servici dempuèi lo 19 de febrièr de 2015.

## Referéncias
Jòrgi Gròs

thumb|250px|Jòrgi Gròs en 2004
**Jòrgi Gròs**, escaissat **Lo contaire de la Placeta** (Nimes, 8 de decembre de 1922-16 de febrièr de 2018) es un escrivan e contaire occitan del país de Nimes. Ensenhaire e pedagòg membre de l'escòla Freinet, es estat un dels motors de l'occitanisme dins lo ròdol gardonenc.

Per tal d'omenatjar sa figura, una de las doas calandretas de Nimes pòrta son nom.

## Òbras
* *Cité nouvelle* (1975)
* *Lo batèu de pèira* (1984)
* *Còntes de la planeta e dau planàs* (1985)
* *Còntes de la Fònt de Nimes* (1997)
* *Ai bèus jorns* (2006)
* *Ai ribas de la mar bèla* (2009)
* *Contes de la garriga nauta* (2009)
* *Lei bugadièiras blavas* (2014)
Cambra de Comèrci e d'Industria de Tolosa

La **Cambra de comèrci e d'industria de Tolosa** es la Cambra de comèrci e d'industria del departament de Nauta Garona. Son sèti es a Tolosa al 2, carrièra d'Alsàcia e Lorena. I a una secursala a Sent Gaudenç.

Fa partit de la Cambra regionala de comèrci e d'industria de Miègjon-Pirenèus.

## Missions
Es un organisme encargat de representar los intereses de las entrepresas comercialas, industrialas e de servicis de Nauta Garona e de lor balhar de servicis. Es tanben un establiment public que gerís en mai dels equipaments al profièch d'aquelas entreprisas.

Coma totas las CCI, es plaçada jos la dobla tutèla del Ministèri de l'Industria e del Ministèri de las PME, del Comèrci e de l'Artisanat.

### Servicis a las entrepresas
* Centre de formalitats de las entreprisas	 
* Assisténcia tecnica al comèrci  
* Assisténcia tecnica a l'industria	 
* Assisténcia tecnica a las entrepresas de servici	 
* Punt A (aprendissatge)

### Centres de formacion
* Escòla superiora de comèrci de Tolosa ;
* Institut de Perfectionament Consular. 
* Centre de Formacion de las Industrias de l’Abilhament. 
* Centre de Formacion Industriala pels obrièrs e tecnicians.

## Historique
* 1549 : Creacion de la Borsa dels Mercants, poderosa corporacion e tanben jurisdiccion comerciala.
* 29  de décembre de 1703: Creacion de la Cambra de comèrci.
* 1902: Creacion de l’Escòla Superiora de Comèrci 
* 1904: Ofici dels Transpòrts del Sud Oèst (de França).
* 1950 - 2007: Gestionari de l’Aeropòrt de Tolosa-Blanhac.
* 1964: Institut de Perfeccionament Consulari.
* 1973: Centre de Formacion de las Industrias de l’Abilhament.
* 1977: Centre de Formacion Industriala pels obrièrs e tecnicians.

## Ligam extèrne
*Site oficial de la cambra de comèrci e d'industria de Tolosa
.goldpoint

**** ("punt d'òr", en anglés) es un nom de domeni generic depausat per la cadena japonesa de magasins d'electronica Yodobashi, que nomena aital son programa de punts de fidelitat. Es en servici dempuèi lo 19 de febrièr de 2015.

## Tanben veire
* .yodobashi
## Referéncias
Plesiopleurodon

**Plesiopleurodon** **wellesi** ei un reptil marin escantit apartenhent ara familha des pliosaures. Demorèc pendent eth cretacèu superior hè d'aperaquí 100 milions d'ans e es sues despulhes an sigut trapades en Wyoming (Estats Units).

#### Descripcion
Aguest fossil ei conegut pr'amor que sà trapat un cran e ua maishèra sancers, quauques vertèbres verticals e un coracoides dret. Ère un plesiosaure petit (sonque hèia 3 m de longada) e ère fòrça semblant a Liopleurodon (que demorèc pendent eth jurassic). D'aciu sòn nom (ath costat de Liopleurodon). Era maishèra ère plan longa damb 16 dents rondes e planes ena superficie externa mès pas tant ena base. Plesiopleurodon avia vertèbres cervicals damb ua estructura que sonque se trapa en es plesiosaures deth cretacèu.

#### Classament
Plesiopleurodon siguec trapat ena formacion Belle Fourche Shale, prèp de Rattlesnake Hills, en Wyoming. Carpenter hèc ua prumèra descripcion en 1996 e confermèc qu'ère eth que mès semblava Liopleurodon. Es vertèbres son plan semblantes e dilhèu èren dera madeisha familha o dilhèu ère un especimèn des policotilidis, un grop de plesiosaures plan petits deth cretacèu. Sòn nom especific, *wellesi* ei tà aunorar Samuel P. Welles, un paleontològ qu'estudièc plan es plesiosaures e, laguens aguesti, es pliosaures.

#### Bibliografia
* Carpenter K. 1996. A review of short-necked plesiosaurs from the Cretaceous of the Western Interior, North America. Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie, Abhandlungen 210 (2): 259-287.
* Ketchum, H.F.; Benson, R.B.J. (2010). "Global interrelationships of Plesiosauria (Reptilia, Sauropterygia) and the pivotal role of taxon sampling in determining the outcome of phylogenetic analyses.". Biological Reviews of the Cambridge Philosophical Society 85 (2): 361-392. doi:10.1111/j.1469-185X.2009.00107.x.
Senegal (flum)

**Senegal** es un flum d'Africa occidentala de regim tropical, long de , que prend sa font en Guinèa a  d'altitud. Asaga Mali, puèi Mauritània e Senegal, e servís de frontièra entre aqueles dos païses, abans de se getar dins l'ocean Atlantic a Ndar(Saint-Louis).
## Geografia

Senegal se fòrma a Bafolabe en Mali de per la confluéncia de dos rius que davalan del massís de Fota-Djalon: Bafing e Bakoye (vengut de Baole). Bafing, que carreja la mitat de las aigas del flum es considerat coma la branca maire.

Recep sus la riba senèstra Faleme, qu'es son principal e darrièr afluent significatiu e fòrma la frontièra entre Mali e Senegal, e sus la riba dreita Colimbine, Karakoro, Ghorfa e Gorgol, rius mens importants.

Lo bacin versant cobrís aperaquí  e s'estend sur quatre Estats. Se  destrian tres regions desparièras : lo aut bacin entrò a Bakel (vila de Senegal, prèp de la frontièra maliana), la val de Bakel a Saint-Louis (816 km) e lo dèlta.
Lucija

**Lucija** (forma Italiana: *Lucia*) es una masatge de 5.800 abitants de la localitat de Piran, comuna d'Eslovènia.

Es lo pus grand masatge d'Eslovènia qui siá pas una comuna independanta.

## Referéncias

## Ligams extèrnes

* Site oficial
* Site de l'Escòla primària de Lucija
Pliosaurus

**Pliosaurus** ei un genre de gran reptil marin escantit, apartenhent ara familha des plesiosaures. demorèc pendent eth jurassic inferior ( hè 150 milions d'annades). Es despulhes fossils sigueren trapades en Anglatèrra. Eth nom deth genre tanben ei eth nom des pliosaures, dera familha des Pliosauroidea.

#### Descripcion
Pliosaurus avia un gran cap damb dents plan ponchudes. Ère, de segur, un des mès grans predators marins dera sua epòca. Es dents son particolarments robustes e jos era part anterior dera maishèra semblen canins longui utilizats tà dintrar ena carn dera victima e tuar-la. Es dents posteriors èren utilizats tà méter era victima entàra gola. Pliosaurus hèia d'aperaquí 9 m e podria èster que minjasse es sues victimes sanceres sens nhacar-les. Eth cap e eth còth èren ua ajuda en aguesta operacion.

Diuersi fossils hèn pensar qu'ère un predator oportunista que minjava cefalopodes, peishi e d'autes reptils. Es grans uelhs e es aurelhes aislades suggereishen qu'utilizava basicaments era vista en er alendament e pr'açò se pensa qu'avien ua foncion olfativa jos er aigua.

#### Classament
Pliosaurus da eth nom as pliosaures, un sosgrop de plesiosaures qu'avien un cap plan gran e un còth cuert e en açò qu'ère disparièr d'autes plesiosaures. Pliosaurus a deishat plan de fossils en Anglatèrra en estrats de hè 150 milions d'ans de tres espècies: *Pliosaurus brachydeirus*, *Pliosaurus portentificus* e *Pliosaurus macromerus*, aguesta darrèra espècia qu'ei un genre propi : Stretosaurus. Pliosaurus ère semblant a Liopleurodon, que demorèc quauqui milions d'ans avans.

#### Predator X
Predator X ei un especimèn de pliosaure que demorèc hè 147 milons d'ans, pendent er inici deth cretacèu. De prumèr que hèia 15 m, ua boca de 3 m, dents de 30 cm e pesava 45 tones. Er especimèn siguec trapat en er Artic, enes Isles Svalbard. Ère ua esqueleta pas sancera damb sonque troçi deth cran, vertèbres deth còth e dera esquia. Siguec descurbert en 2006 pendent ua expedicion hèta demest 2004 e 2001 e tanben sigueren trapats fossils dera dusaua espècia. Era descripcion siguec hèta en 2012 e publicada en eth Norwegian Journal of Geology (num.32).

Ua analisi posterior confermèc qu'ère un *Pliosaurus funkei* e tot e qu'ère plan gran, non ac ère pas tant : hèia sonque 11 m de longada , damb un cran de 3 m e pesava dètz tones (1). Es estrats on siguec trapat tanben avien diversi vertebrats marins deth mesozoic: dus plesiosaures mès mès petits damb còth long e dus itiosaures. Açò hèc revisar eth genre Pliosaurus e melhorar es relacions filogenetiques demest es pliosaures deth jurassic e es deth cretacèu.

#### Referències
1.- Brian Switek, Paleontologists Reveal the Identity of ‘Predator X’ in Wired, 15 ottobre 2012. URL consultato il 9 febbraio 2014.
Aminata Sow Fall

thumb|250px|Aminata Sow Fall en 2011
**Aminata Sow Fall** (Ndar, Senegal, 27 d'abril de 1941) es una escrivana senegalesa d'expression francesa. Pionièra de la literatura africana francofòna, l'autora wolòf obtenguèt gràcias a son roman *La Grève des bàttu ou les déchets humains* lo Gran Prèmi Literari de l'Africa Negra en 1980, e dos ans aprèp, lo Prèmi Internacional per las Letras Africanas, çò que faguèt d'ela una escrivana pro famosa, e qu'a l'encòp s'integrèsse son òbra dins los programas d'ensenhament.

Fondèt l'ostal d'edicion Khoudia en 1990.

## Òbras
* *Le Revenant* (1976)
* *La Grève des bàttu* (1979)  
* *L’Appel des arènes* (1997) 
* *Ex-Père de la Nation* (1987)
* *Le Jujubier du patriarche* (1993)
* *Douceurs du bercail* (1998)
Ndar

**Ndar** (en wolòf), mai coneguda jol nom francés **Saint-Louis** o mai **Saint-Louis du Sénégal**, es una vila senegalesa. Anciana capitala de la colonia francesa de Senegal de 1673 a 1902, es actualament la segonda ciutat del país aprèp Dakar. Se situa dins lo nòrd-oèst de l'estat, a ras de l'embocadura del flum Senegal e es la capitala del departament de Sant-Louis e de la region de meteis nom. 

Dempuèi l'an 2000, la localitat es inscricha dins la lista del Patrimòni de l'Umanitat establida per l'UNESCO.
Attenborosaurus

***Attenborosaurus conybeari*** ei un reptil marin escantit apartenhent ara familha des plesiosaures. Demorèc pendent eth jurassic inferior (hè demest 190 milions d'ans) e es sues rèstes an sigut trapades en Anglatèrra.

#### Descripcion
Coma toti es plesiosaures, Attenborosaurus tanben avia un còth plan long e quate pates desvolopades coma aletes. Eth cran, desparièr de plan autes plesiosaures, ère long e finia en un triangle damb dents coniques. Açò'l hèia semblant a plan d'autes pliosaures dera madeisha epóca (coma Archaeonectus o Macroplata).

#### Classament
Ua esqueleta quasi sancera d'aguest animal siguec trapada en 1881 e descrita damb eth nom de *Plesiosaurus conybeari*. Siguec hicat en eth Museu de Bristol mès siguec destrusit pendent es bombardaments dera Dusaua Guérra Mundiau. Aguesta esqueleta avia tanben era pèth conservada jos ua pellicula que caperava tot eth cos. Non avia pas escates e pr'açò se pensa que non sonque Attenborosaurus mès toti es plesiosaures avien era pèth lissa.
 
Eth Museu Britanic de Londres avia hèt ua còpia d'aguest especimèn avans dera sua destruccion. En 1993 Robert Bakker estudièc aguest especimèn e confermèc qu'apertenhia a un navèth genre, *Attenborosaurus* (damb eth nom deth creador e director de documentaris David Attenborough). Eth classament a permetut díder qu'ère un pliosauri, un grop de plesiosaures damb eth cran long e un còth relatiavaments cuert.

#### Bibliografia
·  W. J. Sollas. 1881. On a new species of Plesiosaurus (P. Conybeari) from the Lower Lias of Charmouth; with observations on P megacephalus, Stutchbury, and P. brachycephalus, Owen. Quarterly Journal of the Geological Society of London 37:440-480
 
· W. E. Swinton. 1948. Plesiosaurs in the City Museum, Bristol. Proceedings of the Bristol Naturalists Society 27:343-360
 
· Bakker, R. 1993 – Jurassic sea monsters. Discover 14(9):78-85.
 
· F. R. O'Keefe. 2001. A cladistic analysis and taxonomic revision of the Plesiosauria (Reptilia: Sauropterygia). Acta Zoologica Fennica 213:1-63
 
· R. B. J. Benson and P. S. Druckenmiller. 2013. Faunal turnover of marine tetrapods during the Jurassic–Cretaceous transition. Biological Reviews
Zarafasaura ocenanis

***Zarafasaura ocenanis*** ei ua espècia de reptil escantit apartenhent ara familha des plesiosaures. Demorèc pendent eth cretacèu superior (Maastrichtian, d'aperaquí hè 67 milions d'annades) e es sues rèstes an sigut trapades en Marròc. Ei un des darrères plesiosaures e tanben eth prumèr elasmosaurid african descrit.

## Descripcion e classament
Aguest reptil ei conegut per un cran e ua maishèra gaireben sancers mès tanben per d'autes despulhes qu'includissen ua esqueleta quasi sancera que hèia 7 m de longada trapades en estrats de fosfats deth Marroc. Coma toti es elasmosaurids, Zarafasaura avia un còth plan long, un cos plan e quate pates desvolopades en aletes. Damb tot, avia quauques caracteristiques (coma era forma de quauqui uassi) que'l hèien desparièr d'autes elasmosaurids d'America del Nòrd o del Japon. Eth cran qu'ère mès cuert que d'autes dera madeisha familha.

## Paleografia
Es rèstes fossils de Zarafasaura sigueren descrits per prumèr còp en 2011 e an ajudat a compréner era paleodiversitat e era paleogeografia des plesiosaures deth cretacèu superior: es caracteristiques especifiques de Zarafasaura (eth sòn nom vò díder girafa des oceans) confermen qu'avia un cert grad d'endemisme demest es plesiosaures deth Maastrichtian e qu'aguesti èren plan diversi e tanben plan espandits per tot eth món quan acabava eth cretacèu. Açò conferma era ipotesi d'un escantiment catastrofic des plesiosaures coma tanben des dinosaures pendent era fin d'aguesta epóca.

## Bibliografia
*Vincent, P., N. Bardet, X. Pereda Suberbiola, B. Bouya, M. Amaghzaz, and S. Meslouh. 2011. Zarafasaura oceanis, a new elasmosaurid (Reptilia: Sauropterygia) fromthe Maastrichtian Phosphates of Morocco and the palaeobiogeography of latest Cretaceous plesiosaurs. Gondwana Research19: 1062-1073.

*Dean R. Lomax and William R. Wahl. 2013. A new specimen of the elasmosaurid plesiosaur Zarafasaura oceanis from the Upper Cretaceous (Maastrichtian) of Morocco. Paludicola 9 (2): 97-109.
Necrolestes

***Necrolestes patagonensis*** (raubaire de mòrts dera Patagonia ) ei un mamifèr preïstoric escantit, dilhèu un marsupial, que demorèc en America del Sud pendent eth miocèn inferior.

Gaireben un tresau dera esquelata der animal - qu'includís era majoritat deth cran - a sigut rebastida a partir d'uassi de diversi individús. Era maishèra qu'ei corva enquia en naut e a un apendici de carn semblant as tentacoles sensorials dera boha o taupa de mòrre estelat. Necrolestes siguec rebastit coma ua creatura semblanta a ua boha o taupa. Probablaments minjava insectes o lermes.

Eth sòn nom non ei enqüera pas clar. Non se sap pas se ei per sua forma e ua anatomia desparièra de quinsevolhe aute mamifèr conegut, escantit o non o per ua auta arrason. Apartenh ara familha des marsupials *Metatheria*. Segontes es dades d'aué non pòt èster escludida era chance qu'estosse un euteri.
Morganucodon

**Morganucodon** ère un petit tetrapod classat coma un mamifèr preïstoric e conegut per un fossil trapat en estrats deth triassic superior d'Euròpa e Asia.

#### Ua taupa demest dinosaures
Aguest petit animal, damb es mesures d'ua taupa o boha dometjaua, ei considerat coma un des mamifèrs mès ancians que jamès an demorat ena Tèrra. Er hèt ei que demest es mamaliformes deth triassic e deth jurassic, morganucodon ei un des mès coneguts gràcies as rèstes classades laguens era espècia *Morganucodon* *oehleri* e trapats en estrats deth triassic superior en eth Pais de Galas.

Aguestes despulhes includissen ua esqueleta plan ben conservada e tanben un cran es maishères e dents deth quau an podut confermar qu'aguest petit animal seguesse classat coma un mamifèr. Eth morganucodont ère probablaments un animal de costumes nocturnes que minjava insectes e d'autes invertebradi.

#### Etimologia
En grec eth sòn nom vò díder "Era dent de Morgan" mès ei mès segur díder qu'eth nom Morganucodon vie dera latinizacion de Morgannwg, un nom galés deth comtat de Glamorgan, on siguec trapat per prumèr còp per Walter Georg K¨hne. Atau que vò díder "era dent dent de Glamorgan".
.courses

**** ("corses", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 25 de febrièr de 2015.

## Referéncias
Xenungulata

Es Xenungulats (**Xenungulata**) son un petit grop de mamifèrs escantits que demoraren pendent eth Paleocèn (hè 60 milions d'ans) en America del Sud.

#### Gigants misteriosi
Aguesti estonanti animals son ua des prumères proves des mamifèrs tà desvolopar formes gigantesques dempús dera caduda des dinosaures. Sonque son coneguts dus genres: *Etayoa*, *Notoetayoa* e *Carodnia*, coneguts per sonque paucs fossils que, tot e açò, permeten demostrar era sua preséncia pendent eth paleocèn en America del Sud.

Aguest continent ère ena epóca, aislat des autes continents, mès bèri uns scientifics confermen qu'es xenungulats poderien aver ua origina en comun damb es dinocerats d'America del Nòrd. Quauques proves hèn pensar qu'aguesti dus grops poderien èster familha damb quauqu'ns animals petits asiatics semblants as rosegaires, es anagalids.

*Carodnia*, conegut per fossils trapats en Brasil e Argentina e Etayoa (trapat en Colómbia) son testimonis d'un gran espandiment d'aguests mamifèrs que demoraren sonque paucs milions d'ans es uns dempús des autes. Semblants ar rinocèros o as ipopotam, es xenungulats hèien 2 m e miei de longada e èren plan pesants. Coma es dinoceratids avien grans canins e molars en forma d'estel tà nhacar. Ei possible qu'es xenungulats estossen es ancessors d'autes grans erbivòrs que demoraren en America del Sud, es piroterids, semblants ar elefant. aguesti animals enqüera son pauc coneguts.

#### Bibliografia
· J. N. Gelfo, G. M. López, and M. Bond. 2008. A new Xenungulata (Mammalia) from the Paleocene of Patagonia, Argentina. Journal of Paleontology 82(2):329-335