Tòrcafòl

[vinheta|« ''Comtor d'Apchier rebuzat'' » : [tenso|tençon de Tòrcafòl a Garin d'Apchièr dins lo Chançonièr R / La Vallière (*BNF ms. fr. 22543*, sègle XIV)]]

**Tòrcafòl** o **Tòrcafòu** (*Torco-fòu* en nòrma mistralenca; *Torcafol* o *Torcafols* en occitan ancian) foguèt un trobador occitan—probablament un nòble gavaudanés (veire la seccion biografia)—qu'escriguèt en lo darrièr quart del sègle XII (1175-1200).

## Nom
I a de confusions sobre l'origina del sieu nom.

Frederic Mistral prepausa doas possibilitats : "Tòrca-fòu" pòt significar "que tòrcha los fòus" (interpretacion literala) ; o pòt èsser una corrupcion de "tòca a fòl", valent a dire "que toca a la folia".

Los primièrs estudis menats a la debuta del sègle XX vegèron dins son nom una corrupcion de "Rocafol" e o raprochèron a tòrt dels Ròcafuèlh.. Tòrcafòl aparteniriá segon tot versemblança al linhatge dels Guerin o Garin, senhors del Tornèl e de Randon. Son nom provendriá del d'una tèrra pròcha del castèl del Tornèl apelada "*Torchefouol*" en francés [dont *Tòrchafòl* en occitan?]..

## Biografia
Los detalhs de sa biografia son desconeguts e se dedusisson solament de son òbra sobreviventa: sas contribucions a un cicle de sirventesos intercambiats amb son rival Garin d'Apchièr. Es supausat qu'èra originari de Gavaudan, probablament un pichon senhor de Tornèl o un membre de la cavalariá menora.

Se pensa que poiriá èsser estat al servici dels senhors de Gavaudan, en particular lo quite Garin d'Apchièr, amb qui se poiriá probablament identificar.

## Òbra

Dètz sirventeses li son atribuits (dont solament cinc son complets [los autres son fragmentaris] e sonque tres son de segur atribuibles a Tòrcafòl), eschambiadas amb Garin d'Apchièr. Aquelas òbras son pro malaisidas de comprene, tant a causa de lor natura fragmentària, del tèxte sovent escur, e perque fan referéncia a d'eveniments especifics de l'istòria locala.

Per çò qu'es de l'atribucion de qualques unas de las composicions, a Tòrcafòl o a Garin d'Apchièr, certans manuscrits donan de versions contrastantas. Quitament per la rèsta de las composicions las atribucions a l'una o a l'autra son pas entièrament incontestablas.

Garin d'Apchièr sona Torcafol e se sona Comunal:


            Pos Cominal fa ben parer
            que siel pogues dir ni far
            causa quem degues enviar
            el en faria son poder
            mas paubreira e vilenc l'assalh
            e poderse iovens li falh
            per cal guerriers nom fai paor
            e non a amic ni senhor
            que nol tenha per enveyos
            ma tan can ditz noavas teasos.

            [...]


Responsa de Comunal (Tòrcafòl)

            Comtor d'Apchier rebuzat,
            pos del chan vos es laissat,
            recrezut vos lays e mat,
            luenh de tota benanansa,
            vencut de guerra sobrat,
            comtor, mal encompanhat,
            ab pauc de vi e de blat,
            plan d'enuey e de carn ransa.

            Aisi prenc de vos comjat,
            pois may de mi no chantatz,
            e del vostre vielh barat,
            e de vostra vielha pansa,
            e del nas tort, mal talhat,
            e del vezer biaisat,
            que tal vos a dieus tornat
            c'anas co escut e lansa.

            Be us a breujat lo corril
            Monlaur que tenias per vil,
            que de may tro qu'en abril
            vos fay estar en balansa;
            e non aves senhoril,
            tant aut son dur cor apil!
            que ja us trobon en plan mil,
            per que m pren de vos pezansa.

            [...]

### Lista de sirventeses
Segon RIALTO (veire ligams extèrnes), las pèças que li deurián èsser atribuidas son las seguentas:
* (443.1) *Comtor d'Apchier rebuzat*
* (443.2) *Cominal, en rima clausa*
* (443.2a) *Cominal vielh, flac, plaides*
* (443.2b) *Mals albergiers dinarada de fen*
* (443.3) *Membraria•us del jornal*
* (443.4) *Mos Cominals fai ben parer*
* (443.5) *Veillz Cumunal plaides*

## Nòtas e referéncias
### Bibliografia
* 
* 
* 
* 
*
* 
* 
* 
* 

### Nòtas

### Referéncias

## Veire tanben
*Lista de trobadors e trobairises