open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Touselle (moneda)

Era **Touselle** (francés per "tosèla") ei una moneda locala introdusida en 2013 en Comenge.
A per tòca principala era promocion deth comèrci locau. 1 Touselle vau 1 Èuro.

## Creacion e objectius
Ei desvolopada pera association deth medish nom.

## Devisas e validitat
I a de bilhets d'1, 2, 5, 10 e 20 Toselles.

Son acceptats per prestataris.
## Ligams extèrns
* Site oficiau dera Touselle
## Referéncias
Liura italiana

La **liura** (en italian: *lira*) es una anciana moneda italiana que foguèt l'unitat monetària de l'estat italian del 17 de març de 1861 al 28 de febrièr de 2002 quand Itàlia adoptèt l'èuro. Èra tanben utilizada a Sant Marin e dins l’estat de Vatican. Se devesissiá en 100 centims (pas mai utilizats) amb de monedas de 20, 50, 100, 200, 500 e 1000 liuras. Lo cambiament a l'èuro se faguèt amb una equivaléncia de 1936,27 liuras per èuro.
Roue (moneda)

La **Roue** ("ròda", en francés) es una moneda locala introducha en 2011 en Vauclusa.
A per tòca principala la promocion dau comèrci locau. 1 Roue vau 1 Èuro.

## Creacion e objectius
Es desvolopada per l’association *Système d’Échanges pour Vitaliser l’Économie (SEVE)*. En 2014 s’espandís dins lei Bocas de Ròse.

## Devisas e validitat
I a de bilhets d’1, 2, 5, 10, 20 e 50 Roues.

## Referéncias

## Sites extèrnes
* Site oficiau de la Roue
Moneda locala

Una **moneda locala** es una moneda que sa circulacion es limitada geograficament e qu’es pas en general emesa per un poder central.

Dins l’istòria d’Occitània, i a dos periòdes d’emplec de las monedas localas:
* entre las doas guèrras mondialas, per manca de moneda (monedas localas de necessitat).
* dempuèi la fin del s. XX, en complement a l’èuro (monedas localas de complement), coma l’abeille o l’occitan.
Cers (moneda)

Lo **Cers** (francés per "cèrç", nom de vent) es una moneda locala introdusida en 2014 a Narbona en Lengadòc.
A per tòca principala la promocion de las activitats economicas localas. 1 Cers val 1 Èuro.

## Creacion e objectius
Es desvolopada per l’association Just’Échanges.

## Devisas e validitat
I a de bilhets d’1, 2, 5, 10 e 20 Cers.

## Ligams extèrns
* Site oficial del Cers
## Referéncias
Eureu

L’**Eureu** (jòc de mot francés enter èuro e *heureux*, "urós") qu’ei ua moneda locau introdusida en 2015 a Dacs.
Qu’a per tòca principau la promocion de las activitats economicas locaus. 1 Eureu que vau 1 Èuro.

## Creacion e objectius
Qu’ei desvolopada per l’association La Banque Centrale Dacquoise.

## Devisas e validitat
Que i a bilhets d’1, 2, 5, 10, 20 e 50 Eureus.
## Ligams extèrns
* Site oficiau de la Banca Centrau de Dacs

## Referéncias
Eusko

L’**Eusko** (prefix "basco") qu’ei ua moneda locau introdusida en 2013 a Baiona.
Qu’a per tòca principau la promocion de las activitats economicas locaus. 1 Eusko que vau 1 Èuro.

## Creacion e objectius
Qu’ei desvolopada per l’association Euskal Moneta.

## Devisas e validitat
Que i a bilhets d’1, 2, 5, 10 e 20 Eusko e tanben cartas de pagament.
## Ligams extèrns
* Site oficiau d’Euskal Moneta

## Referéncias
Braçac

Quatre comunas d’Occitània se dison **Braçac**:
* Braçac en Arièja
* Braçac dins Tarn
* Braçac dins Tarn e Garona
* Braçac dins lo Puèi de Doma (*Brassac-les-Mines* en francés)
En Perigòrd i a tanben:
* Grand Braçac
* Pitit Braçac
Partits politics azerbaitjaneses

Lo sistèma de govèrn de l'Azerbaitjan es un sistèma partit en dominant amb un sistèma presidencialista. Lo Partit del Novèl Azerbaitjan (*Yeni Azərbaycan Partiyası*) domina la politica del país e es lo govèrn dempuèi 1993.

## Partits representats dins lo [[Assemblada Nacionala de la Republica d'Azerbaitjan|Parlament]] actual
* Partit del Novèl Azerbaitjan (*Yeni Azərbaycan Partiyası*)
* Partit Solidaritat Civic (*Vətəndaş Həmrəyliyi Partiyası*)
* Partit de la Maire Pàtria (*Ana Vətən Partiyası*)

## Partits mendres e autres partits pas representats dins lo Parlament
*Partit Democrata d'Azerbaitjan (*Azərbaycan Demokrat Partiyası*)
*Partit Esperança d'Azerbaitjan (*Azərbaycan Ümid Partiyası*)
*Partit Comunista d'Azerbaitjan (*Azərbaycan Kommunist Partiyası*)
*Partit Comunista d'Azerbaitjan (Plataforma del marxisme-leninisme) (*Azərbaycan Kommunist Partiyası (Marksizm-Leninizm Platformasında)*)
* Partit de l'Egalitat (*Müsavat Partiyası*)
*Partit de l'Independéncia Nacionala d'Azerbaitjan (*Azərbaycan Milli İstiqlal Partiyası*)
*Partit Socialdemocrata d'Azerbaitjan (*Azərbaycan Sosial-Demokrat Partiyası*)
*Partit Front Populara d'Azerbaitjan (*Azərbaycan Xalq Cəbhəsi Partiyası*)

## Ligams extèrnes
* Tahirə Allahyarova, Fərhad Məmmədov. ''Azərbaycanda Siyasi Partiyalar: Seçkidən Seçkiyə''. Azərbaycan Respublikasının Prezidenti yanında Strateji Araşdırmalar Mərkəzi. (Azèri)
* Tahira Allahyarova, Farhad Mammadov. ''Political Parties of Azerbaijan: From One Election to Another''. Center for Strategic Studies under the President of the Republic of Azerbaijan. (Anglés)
Necromancia

La **necromancia** es 'na forma de magia fòrça anciana que consistís a interrogar los mòrts per conéisser çò que nos espera. Au segle XII, gràcias a de traduccions latinas de l'arabi, la necromancia es elevada a la dignitat de sciéncia que sas experiéncias se retròban dins de tractats de magia coma lo *Picatrix*, lo *Liber sacratus* o lo *Liber vaccae* que circulan tre lo segle XIII.
Pardines

*Pardines (Girona) – un municipi de la província catalana de Girona e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
*Pardines (Puèi Domat) – z-es 'na comuna occitana dau departament dau Puèi de Doma e la region de la region d'Auvèrnhe.
Anders J. Dahlin

**Anders J. Dahlin** (nascut lo 12 de març  1975) es un tenòr suedés especializat mai que mai dins la musica barròca.

Estudièt al Conservatòri de Musica a Falun en Suècia, a l'Acadèmia d'Estat de Musica de Norvègia a Òslo e a l'Acadèmia reiala de Musica de Danemarc a Copenague.

## Carrièra musicala
Tanlèu 1998 faguèt los debuts a l'Operà Nacional de Norvègia ont agèt plan de succès per l'interpretacion del ròtle de Tom Wingfield dins The Glass Menagerie (Lo Zoo de Veire) compausat per Antonio Bibalo d'aprèp l'òbra de Tennessee Williams. Dins las annadas recentas es vengut un dels interprèts principals de la musica barròca francesa anciana. Es un evangelista recercat per las Passions de J. S. Bach e trabalhèt al long de las annadas ambe de caps d'orquèstra coma John Eliot Gardiner, William Christie, Christophe Rousset, Emmanuelle Haïm, René Jacobs, Hervé Niquet, Marc Minkowski, Andreas Spering, Alexis Kossenko, Eric Ericsson e Francois-Xavier Roth.
Anders J. Dahlin foguèt guerdonat del Prèmi Jussi Björling de 2014.

## Ròtles a l'Operà
J. P. Rameau
* Zoroastre, ròtle títol
* Platée, ròtle títol, Mercure. Thespis
* Les Indes galantes, Carlos, Tacmas, Valère, Damon
* Castor et Pollux, Castor, L'Atlète, Mercure
* Dardanus, ròtle títol

M. A Charpentier
* David et Jonathas, David
* Médée, Jason, Berger, Phantome, Corinthien

Camprat
* Sémélé, Adraste

Lully
* Roland, Insulaire, Coridon
* Armide, un amant fortuné

W. A Mozart
* Die Entführung aus dem Serail (Lo Raubatòri del Seralh), Belmonte
* Così fan tutte, Ferrando
* Mitridate, Marzio

C. Monteverdi
* L'Orfeo, Pastore 1, Echo
* L'incoronazione di Poppea, Soldato 1, Lucano, Famigliare 1, Tribuno, Ottone, Nutrice
* Il ritorno d'Ulisse in patria, Telemaco, humana fragilità

H. Purcell
* The Fairy-Queen, Chinese man, Theseus
* King Arthur, ròtles variats
* The Indian Queen, ròtles variats

Henri Desmarets
* Vénus et Adonis

Antonio Bibalo
* The Glass Menagerie, Tom Wingfield

Henrik Hellstenius|H. Hellstenius
* Sera. Abel

## Nòtas e Referéncias
Sant Constant e Fornolés

**Sant Constant e Fornolés** (*Saint-Constant-Fournoulès* en francés) es una comuna d'Occitània creada lo primièr de genièr de 2016 per l’administracion francesa per la fusion de las comunas de Fornolés e Sant Constant.

Administrativament, la comuna fa partida del canton de Maurç, de l’arrondiment d’Orlhac, del departament de Cantal e de la region d’Auvèrnhe Ròse Aups de l’estat francés. Es tanben de la comunautat de comunas del país de Maurç.

Sa populacion totala es de  abitants.

Fins a las eleccions municipalas de 2020, la comuna es administrada per l’agropament dels dos conselhs municipals de las comunas fusionadas.

## Referéncias
Canton de Maurç

Lo **canton de Maurç** (*canton de Maurs* oficialament e en francés) es un canton d’Occitània qu’existís dempuèi la revolucion francesa (15 de febrièr de 1790).
A la refòrma de 2014, aplicada en 2015, lo canton foguèt conservat e passèc de 14 a 19 comunas. Lo 1èr de genièr de 2016, après la fusion de las comunas de Fornolés e Sant Constant. es compausat de 18 comunas. 

Son còde INSEE es 15 06. Èra 15 10 abans los cambiaments de 2015. La superficia passèt de 239,65 km² a 426,28 km².

Administrativament, lo canton fa partida de l’arrondiment d’Orlhac, del departament de Cantal e de la region d’Auvèrnhe Ròse Aups de l’estat francés. 

Sa populacion municipala es de  abitants.

**NB. Per de rasons tecnicas, una partida de las informacions de l'Infobox son las de la situacion d'abans 2015.** 

## Composicion abans la refòrma de 2015

## Composicion dempuèi la refòrma de 2015

Boisset, Lainhac, Marcolés, **[[Maurç]]** (burèu centralizator), Montmurat, *Puègcapèu (Calvinet e Morjon), Quesac, Roana e Sant Mari, Rogièr, Sant Antòni, Sant Constant e Fornolés, Sant Estève de Maurs, Sant Julien de Torçac, Sant Mamet e La Salvetat, Sant Santin de Maurç, Sansac de Marmiesse, *[[Le Trioulou]]*, Vitrac. Lo canton a pas perdut cap de comuna e n'a ganhat 6 (abans las fusions).

## Istòria
Lo canton de Maurç foguèt creat lo 15 de febrièr de 1790 dins lo departament de Cantal. En 1801, quand lo nombre dels cantons foguèt demingat, lo canton de Maurç foguèt conservat e totas las comunas d'abans 2015 i èran dejà abans 1801 .

## Referéncias
.موبايلي

**** (*mobayli*, pr. mobaili, transcription de la marca Mobily d’Etihad-Etisalat, Punycode, .xn--mgbb9fbpob) es un nom de domeni generic . Es en servici dempuèi lo 23 de decembre de 2015.
## Tanben veire
*.mobily
## Referéncias
.star

**** ("estela", en anglés, marca de television indiana Star TV) es un nom de domeni generic . Es en servici dempuèi lo 22 de decembre de 2015.

## Referéncias
Constitucion d'Azerbaitjan

La **Constitucion d'Azerbaitjan** (azèri: *Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyası*) es la lei fondamentala de la Republica d'Azerbaitjan. Foguèt aprovada per un referendum nacional àzeri lo 12 de novembre de 1995 per referendum popular, que dintrèt en vigor lo 27 de novembre de 1995. 
La Constitucion foguèt modificada dos còps, en lo 24 d'agost de 2002 e lo 18 de març de 2009. Los contenguts de la Constitucion comprenon lo preambul, nòu seccions, e 158 articles.

La Constitucion es la lei suprèma e s'aplica dirèctament a tot lo territòri d'Azerbaitjan (article 147). La Constitucion proclama l'establiment d'un Estat democratic, juridic, laic e unitari, que lo poder estatal se basa sul principi de separacion dels poders (article 7). Coma lei fondamentala de l'Estat, la Constitucion definís l'estructura del govèrn, los dreches fondamentals, las libertats e responsabilitats de los sieus ciutadans, emai la separacion dels poders (legislatiu, executiu e judiciari).

L'Assemblada Nacionala de la Republica d'Azerbaitjan apròva las leis constitucionalas, leis e decrèts, del temps que lo President d'Azerbaitjan (l'organ suprèm del poder executiu) e lo Conselh de Ministres qu'es presidit pel Primièr Ministre apròva los decrèts e d'òrdres.

Donats los poders constitucionales del President de la Republica, Azerbaitjan es una republica presidencialista, del President d'Azerbaitjan coma cap d'Estat, e lo primièr ministre coma cap de govèrn. Conformament amb la Constitucion, lo President de la Republica nomena lo Primièr Ministre en se basant en la distribucion dels bancs a l'Assemblada Nacionala. Lo President nomena tanben (o destituís de la siá carga) los membres del Govèrn e lo Primièr Ministre.

## Referéncias


## Ligams extèrnes
* Constitucion d'Azerbaitjan en azèri 
* Constitucion d'Azerbaitjan en anglés
Administracion territoriala d'Azerbaitjan

thumb|400px|Mapa de l'organizacion administrativa d'Azerbaitjan.

**[[Azerbaitjan]]** es dividit en:
* 66 **[[Raion|raions]]** (*rayonlar*; *rayon* – singular),
* 11 **[[ciutat]]s*** (*şəhərlər*; *şəhər* – singular),
* 1 **[[republica autonòma]]**** (*muxtar respublika*).

## Raions
 
# Abşeron 
# Ağcabədi 
# Agdam 
# Ağdaş 
# Ağstafa 
# Ağsu 
# Astara
# Babak 
# Balakan 
# Bərdə 
# Beyləqan 
# Biləsuvar
# Cabrayil
# Calilabad
# Culfa
# Daşkəsən 
# Füzuli 
# Gədəbəy 
# Goranboy 
# Göyçay 
# Goygol 
# Hacıqabul 
# İmişli 
# İsmayilli 
# Kəlbəcər 
# Kangarli 
# Kürdəmir 
# Lacin 
# Lenkoran 
# Lerik 
# Masalli 
# Neftçala 
# Oguz 
# Ordubad 
# Qəbələ 
# Qax 
# Qazax 
# Qobustan 
# Quba 
# Qubadlı 
# Qusar 
# Saatli 
# Sabirabad 
# Şabran
# Sadarak
# Sahbuz
# Salyan 
# Şəki 
# Şamaxi
# Şəmkir 
# Samux
# Sarur
# Siyəzən 
# Şuşa 
# Tərtər 
# Tovuz 
# Ucar
# Xaçmaz 
# Xızı 
# Xocalı
# Xocavənd 
# Yardımlı
# Yevlax 
# Zəngilan
# Zaqatala 
# Zərdab


## Ciutats
# Bakó (Bakı)
# Gandja (Gəncə)
# Khankendi (Xankəndi)
# Lenkoran (Lənkəran)
# Mingachevir (Mingəçevir)
# Naftalan (Naftalan)
# Shaki (Şəki)
# Shirvan (Şirvan)
# Shusha (Şuşa)
# Sumqayit (Sumqayıt)
# Yevlakh (Yevlax)

## Republica Autonòma de Nakhtxivan
La Republica Autonòma de Nakhtxivan es dividida en set raions e una vila. Los meteisses apareisson listats separadament.

### Raions
# Babək 
# Culfa 
# Kəngərli 
# Ordubad 
# Sədərək 
# Şahbuz 
# Şərur

### Ciutat
# Naxçıvan

## Referéncias
Quapaw

Lo **quapaw** es una lenga sioana mòrta que fuguèt parlada dins lo sud dels Estats Units. Sembla plan a l'osage, a l'omaha-ponca e al kanza.

## Fonts
*  Robert L. Rankin, 1982, *A Quapaw Vocabulary*, Kansas Working Papers in Linguistics, vol. 7, p. 125-152.
*  Robert L. Rankin, 2005, *Quapaw*, Native Languages of the Southeastern United States, (editrises, Heather K. Hardy e Janine Scancarelli), p. 454-498, Lincoln, University of Nebraska Press .
International Standard Name Identifier

L**'International Standard Name Identifier** (ISNI) es un identificant unic pèr des entitats avent contribuat entà madias atau com libres, programes de television, articles de premsa, etc.

Es desvolopat sos las auspicis de l'Organizacion Internacionala per l'Estandardizacion (ISO) com Draft International Standard 27729. Lo comitat tecnic 46, soscomitat 9 de l'ISO (TC 46/SC 9) es responsable deu desenvelopament d'aquesta norma.

L'ISNI permet de distinguir entre nòmies que, sens aquò, poirián èsser abarrejats e permetrà de ligar las donadas sus los nòmis utilizats dens los medias e l'industria culturala.

## Usage de l'ISNI
L'ISNI permet a una entitat unica (com un  semblanom o la rason commerciala d'un editor) d'èsser identificat per un numèro unic. Aqueste numèro unic pòt èsser ligat aus numèros autes identificants unics que pertòcan deus nòmis o d'autas entitats.
Osage

L**'osage** es una lenga sioana parlada en Oklahoma dins los Estats Units. Sembla plan al quapaw, a l'omaha-ponca e al kanza.

## Fonts
*  Carolyn Quintero, 2004, *Osage Grammar*, Studies in the Anthropology of North American Indians, Lincoln, University of Nebraska Press 
*  Carolyn Quintero, 2009, *Osage Dictionary*, Norman, University of Oklahoma Press.
Tibet

|-
| width="50%" align="center" colspan=2 | 244px|link=
|-
| width="50%" align="center" colspan=2 | Bandièra de Tibet
|- valign=top
| **Nom** || བོད Tibet
|-
| width="50%" align="center" colspan=2 | 244px|link=
|-
| width="50%" align="center" colspan=2 | Tibet en Asia
|- valign=top
| **Religion principala** || bodisme
|- valign=top
| **Vila mai granda** || Lassà 
|- valign=top
|**[[Gentilici]]** || tibetan, tibetana

**Tibet** (བོད pr.  en tibetan) es un país de l’Asia centrala ocupat gaireben tot per la Republica Populara de China. Es lo país e la patria tradicionala del pòble tibetan e tanben d’autres grops etnics tals que los pòbles monpa, tamang, qiang, sherpa e lhoba. Abriga uèi tanben un un nombre considerable de chineses han e Hui. Tibet es la region plus nauta de la planèta, amb una altitud mejana de 5 000 m. [1] La montanha pus nauta de Tibet es lo mont Everest, pus nauta montanha de la planèta, que culmina a 8 848 m d'altitud.
Omaha-ponca

L'omaha-ponca  es una lenga sioana parlada en Oklahoma e en Nebraska, dins los Estats Units. Es parlada per doas tribus sioanas, los Omaha e los Ponca.

L'omaha-ponca sembla plan al quapaw, a lo kanza e a l'osage.
Tiralhaires senegalés

[thumb|right|Tiralhaires senegalés ambé la bandiereta de son [batalhon (unitat militara)|batalhon dins lo sector de Verdun en genier de 1918.]]

Lei **tiralhaires senegalés** èran un còrs militar de l'armada coloniala francesa creat en 1857 e dissòut au començament deis annadas 1960. En despiech de son nom, èran recrutats dins la totalitat de l'Africa Negra Francesa. Òssa dei tropas colonialas de l'Empèri Francés, participèron ai diferentei guèrras colonialas francesas e ai doas guèrras mondialas onte se distinguiguèron sus lo Frònt de l'Oèst e durant lei premiereis etapas de la Liberacion. En particular, foguèron engatjats durant la premiera batalha d'Ypres, la batalha de Verdun, la batalha dau Camin dei Damas, la batalha de Bir Hakeim e au desbarcament de Provença. 

Pasmens, maugrat son prestigi, lei tiralhaires senegalés foguèron victimas dau racisme liat a la colonizacion. Ansin, dins l'imaginari francés, lo tiralahaire senegalés venguèt lo simbòl dau « brave negre » (sorrire simplet, amic deis enfants, incapacitat de parlar corrèctament lo francés... etc.). De mai, fins a 2007, foguèron victimas de discriminacions regardant la paga, lei pensions ò leis indemnitats de combatents (chaple de Thiaroye, cristallizacion dei pensions... etc.).

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Albert Battel

**Albert Battel** (21 de genèr de 1891 - 1952) que ho un avocat e un luòctenent aleman SS que resistí a l'exterminacion deus judius deu ghetto de Przemyśl en 1942. Qu'aderí au Partit Nazi en 1933. Quand aprengó que los judius qui tribalhavan dehens las usias d'armament e anavan estar deportats que truquè los sons superiors entà eths díser que'u lor tribalh e hasèva hrèita e que los s'anè cercar dab un camion en bèth miaçar los gardes d'emplegar la hòrça ; qu'esconè los sauvats. Au hiu quauques temps après, Heinrich Himmler que demandè ua enquista que transmetó a Martin Bormann que programè l'expulsion de Battel deu Partit Nazi au cap de la guerra. Après la guerra, lo son passat nazi qu'u vedè l'activitat d'avocat totun.

Que ho hèit *Just au miei de las nacions* en 1981 e celebrat a Yad Vashem.
Palais de El Pardo

Lo **Palais de El Pardo** qu'ei ua residéncia reiau situada a 6 km de Madrid e emplegat entà fonccions protocolaras. Qu'ostenta l'estil deu sègle XVIII com ac deishè lo rei Carles III dab lo son arquitècte italian Francesco Sabatini sus un castèth originau deu sègle XV dessenhat per Luis de Vega, arquitècte de Carles V.

Qu'acesè lo govern republican durant la Guerra civila espanhòu e que ho lo principau center de poder deu regim franquista.

Qu'ei famós deu punt de vista artistic per'mor deus sons tapis hialats suber cartons de Goya au miei d'ua importanta colleccion d'òbras de mèstes deus grands.

## Galeria

Dmitry Medvedev in Spain 2 March 2009-1.jpg|Dimitri Medvedev arrecevut a El pardo peu Rei d'Espanha.
El Palacio de El Pardo.JPG|
Palacio de El Pardo foso.jpg|Varat deu purmèr castèth
Algazino

**Algazino** (en rus *Алгазино*) es un vilatge de Chovashia, en Russia, dins lo rajon de Vornar. Sa populacion èra estimada a  abitants en 2006.

## Personalitats ligadas amb la comuna

* Praski Vitti, (1936), pintre

## Nòtas


## Ligams extèrnes

* Official Web Site
Chovàshia

La **Republica de Chovàshia** (Чувашская Республика *Chuvaskaia Respublika* en rus, Чăваш Республики *Chavash Respubliki* en chovash) qu'ei ua republica de la Federacion de Russia. 

La capitau qu'ei Cheboksary. Lo gentilici qu'ei **chovàsh -ia**.

Las lengas oficiaus que son lo chovash e lo rus.

## Raions
Chovàshia qu'ei dividida em 21 arrondiments o raions: 

* Raion d'Alatyr
* Raion d'Alikovo
* Raion de Batyrevo
* Raion de Cheboksary (caplòc Cuguessi)
* Raion de Chemurcha
* Raion de Chumerlia
* Raion de Iadrin
* Raion de Ialchiki
* Raion de Iantikovo
* Raion d'Ibresi
* Raion de Kanach
* Raion de Komsomolskoïe
* Raion de Kozlovska
* Raion de Krasnoarmeiskoïe
* Raion de Krasnye Tchetai
* Raion de Mariinskyi Possad
* Raion de Morgauchi
* Raion d'Urmarski
* Raion de Poretskoïe
* Raion de Tsivilski
* Raion de Vurnary

## Vilas e Vilatges
* Alatyr' (Алатырь)
* Algazino
* Azim Sirma
* Chivil'sk
* Cheboksary (Чебоксары)
* Jadrin 
* Jarushkino
* Kalinino
* Kanaš (Канаш)
* Mariinskij Posad 
* Novocheboksarsk (Новочебоксарск) 
* Shumerlja (Шумерля)
* Urmary

## Personalitats de Chovàshia
* Tat'jana Stepanovna Maksimova-Koškinskaja (1903-1977), actritz
* Boris Semënovič Markov (1924-1977), actor
* Praski Vitti (1936), pintre
* Nadežda Vasil'evna Pavlova (1956), dançaira

## Ligams extèrnes
* Pagina oficiala
Luis de Borbón y Farnesio

**Luis de Borbón y Farnesio** que ho un aristocrat, hrair deu rei Carles III d'Espanha ; eslunhat dens l'un eclesiastic, arquevèsque de Zaragoza puish de de Sevilha, Primat d'Espanha e mecèna (deu pintre Francisco Goya y Lucientes e deu compositor Luigi Boccherini). 

Per'mor de la soa plaça baisha dehens l'òrdi de succession au tròn d'Espanha, que ho vodat mainatge a la carrièra eclesiastica, mès que demandè lo dret d'abandonar l'àbit entà se maridar e fondar ua familha. Com los son hius e vadoren en Espanha au contràri deus hilhs deu Rei neishuts en Italia, que podèn miaçar la legitimitat de la dinastia renhanta. Que'u ho alavètz concedit peu Rei lo dret d'un maridatge morganatic dab ua molher de condicion inferiora e shens nat dret enteus mainatges au protocòl de la cort.
Lempira

thumb|right|300pxx|Lempira sus un bilhet d’un lempira onduren
**Lempira** (1499? - 1537) èra un cap de guèrra e cacic del pòble lenca que combatèt l’invasion coloniala espanhòla dins las annadas 1530. Es mençonat dos còps, coma "El Lempira" dins la literatura d’aquel temps.

Donèt lo nom a de toponims e a la moneda d’Onduras.
Praski Vitti

**Vitalij Petrovič Petrov** (conegut amb lo pseudònim de **Praski Vitti**, nascut a Algazino en 1936) es un pintre russe d'etnia chovash. ;  

## Vida
Nascut a Algazino en 1936, mudèt a Cheboksary, ont comencèt sos estudis. Es diplomat de l' *Escòla superiora d'art e d'industria de [[Leningrad]]*.

En 1987, tornèt en Algazino. Illustrèt de libres de poesia de Konstantin Vasil'evič Ivanov e d'Andrei Voznesensky; es l'autor de mai d'unas pinturas muralas.

## Decoracions
 *Òrdre de l'Amistat* — Moscòu, 2012

## Referéncias

## Ligams extèrnes
* Я художник умирающего народа...
* Aniversaire de Praski Vitti avec quelques peintures
Lempira (omonimia)

**Lempira** es:
* **[[Lempira]]**, un cacic onduren que luchava contra la colonizacion;
* lo **[[Lempira (moneda)|Lempira onduren]]**, la moneda actuala d’Onduras.
Èble de Sanha

thumb|Èble de Sanha ère dilhèu tanben dera familha des Sanha Cantal.
**Èble de Sanha** o **Sainhas** o **Sainhna** o **Sanha**, o tanben **Ebles de Sainha** o **Eblon de Sainhas** (1150) siguec un trobador auvernhat deth sègle XIIen, dilhèu dera familha des senhors d'Apchon o Sanhas Cantal. Contemporanèu de Pèire d'Auvèrnhe de qui'n hèc una satira en lo poèma *Chantarai d'aquestz trobadors* e tanben de Garin lo Brun que'l cita en *Nueyt e iorn suy en pessamen* , Èble de Sanha siguec coautor d'un partimen (*N'Eble, ar cauzetz la meillor*) damb Guilhem Gausmar:

             [Gausmar]
             N' Eble cauzetz la meillor
             ades, segon vostr' essien:
             lo cals ha mais de pensamen
             de consirier e d'eror
             sel que gran re deu paiar
             ni pot ni vol hom esperar,
             ho sel c'a son cor e son sen
             en dona pauzat, e re no fai que ill plaia?

Quauqu'n a identificat era òbra d'Èble de Sanha damb Èble d'Ussel, pr'amor qu'ambdús demoraven pas luenh. 

Una auta ipotèsi eth vòl identificar damb Bernart Marti[1]

### '''Nòtas'''
Batalha de Tolon (1944)

La **batalha de Tolon** se debanèt dau 20 au 26 d'aost de 1944 durant la Segonda Guèrra Mondiala. Foguèt la consequéncia d'una ofensiva còntra la vila dei fòrças francesas liuras que venián de desbarcament en Provença. Opausèt  soudats francés, principalament eissits dei tropas colonialas, a  Alemands. 

Sostenguts per de resistents, lei Francés capitèron d'enceuclar Tolon lo 21. Puei, ataquèron lei linhas de defensa de la vila que foguèron rompudas entre lo 23 e lo 24 maugrat una resisténcia acarnada de la garnison. Enfin, leis asalhidors eliminèron lei darriers ponchs de resisténcia avans de recebre la capitulacion alemanda. Lei Francés perdiguèron  òmes tuats ò bleçats còntra un milièr de mòrts e  presoniers per leis Alemands.

## Liames intèrnes

* Batalha de Marselha.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Batalha dau Riu de la Plata

La **batalha dau Riu de la Plata** se debanèt lo 13 de decembre de 1939 durant la Segonda Guèrra Mondiala. Premiera batalha navala dau conflicte, foguèt la conclusion de la caça donada per la flòta britanica au cuirassat de pòcha alemand *[[Admiral Graf Spee]]* e s'acabèt per lo sabordatge dau cuirassat.

## Liames intèrnes

* Blocus d'Alemanha (1939-1945).

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Batalha de Sant Laurenç

La **batalha de Sant Laurenç** se debanèt dins lo golf dau Sant Laurenç de mai de 1942 a novembre de 1944 durant la Segonda Guèrra Mondiala. Opausèt la flòta canadenca, sostenguda per de naviris estatsunidencs e britanics, a de sosmarins alemands que venián atacar lei convòis canadencs a destinacion d'Euròpa. 

Conoguèt tres periòdes d'activitat intensa en mai-octòbre de 1942, setembre de 1943 e en octòbre-novembre de 1944. Inicialament en dificultat car sa marina militara aviá pauc de naviris adaptats a la lucha antisosmarina, Canadà capitèt pauc a pauc de prendre lo contraròtle de seis aigas litoralas e endotmajèt plusors sosmarins. Aquò permetèt pauc a pauc lo passatge dei naviris aliats e la batalha s'acabèt per una victòria canadenca. 23 naviris aliats foguèron destruchs per lei sosmarins durant la batalha.

## Liames intèrnes

* Batalha de l'Atlantic (1939-1945).

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Guilhèm Gausmar

thumb|
Guilhem Gausmar foguèt un trobador originari de Gasconha o benlèu del país occitan de Gavaudan.
**Guilhèm** **Gausmar** o **Gasmar** (... – ...) foguèt un trobador occitan del sègle XIIIen, originari de Gasconha o de Gavaudan. Considerat abat de Bona Aiga (citat en un document de 1190), a estat identificat, mas pas per totes, coma Guilhem Ademar o benlèu Grimoart Gausmar.

Guilhem escriguèt un partimen (N'Eble, ar cauzetz la meillor) amb Èble de Sanha o benlèu Eble d'Ussel

             [Gausmar]
             N' Eble cauzetz la meillor
             ades, segon vostr' essien:
             lo cals ha mais de pensamen
             de consirier e d'eror
             sel que gran re deu paiar
             ni pot ni vol hom esperar,
             ho sel c'a son cor e son sen
             en dona pauzat, e re no fai que ill plaia?

### '''Notas'''
Azim Sirma

**Azim Sirma** (en chovash: **Аçăм Çырми** - Aśăm Śırmi; en rus: **Азим-Сирма**) es un vilatge de Chovàshia, en Russia, situat dins lo raion de Vornar. Sa populacion èra estimada a  abitants en 2012.. Es distant de 65 quilomètres de la capitala Cheboksary.

## Monuments e luòcs d'interés

* Glèisa de l'Assompcion de Maria. La construccion comencèt en 2005 jos l’aflat del monge Vadim (nascut Valèri Smirnov). Foguèt consacrada en 2007. Après sa mòrt Vadim foguèt remplaçat per Alexis Belovest.

## Nòtas


## Ligams extèrnes

* Site oficial
Pònç de Montlaur

thumb|Los abitants de Montlaur encara brembavan Ponç de Montlaur 600 annadas dempuèi.
**Pònç de Montlaur** (*Pons de Monlaur* en occitan ancian) foguèt un baron e trobador provençal plan actiu au començament del sègle XIIIen. Èra lo senhor de Montlaur e aviá esposat Guida, sòrre d'Uc IV de Rodés, en 1235. Uc èra un mecenas de trobadors e Pons aviá agut noticias d'eu a travèrs de la sieuna femna e tanben a travèrs dau trobador italian Sordèu: dins plan de sas poesias se pòdon veire los senhals (epitets) N'Agradavit e Restaur. Lo pintraire francés Adolphe Joseph Thomas Monticelli, pendent un viatge a Montlaur en lo sègle XIXen, escribiá que las gents dau vilatge encara se'n brembavan. 

Ponç escriguèt "Qal preiatz mais.a ops d'amor", un partimen amb un poèta apelat "Esperdut", probablament Gui de Cavalhon.

## Veire tanben
*Lista de trobadors e trobairises
Batalha de l'Atlantic (1939-1945)

La **batalha de l'Atlantic** designèt l'ensems deis operacions navalas que se debanèron durant la Segonda Guèrra Mondiala dins l'Ocean Atlantic. Conoguèt d'extension en Mar Mediterranèa, dins l'Ocean Indian e dins l'Ocean Artic. Opausèt principalament lei sosmarins alemands e italians ai naviris d'escòrta e ai avions antisosmarins aliats. L'objectiu de l'Axe èra de realizar lo blocus deis Illas Britanicas e d'empachar lo passatge dei convòis americans a destinacion d'Euròpa. 

A l'origina de progrès tecnics importants en matèria de deteccion e de concepcion dei naviris, s'acabèt per una victòria aliada car lei sosmarins alemands èran pas pron nombrós per atacar totei lei convòis aliats (au minimom, 74% dei convòis passèron sensa subir de pèrdas). De mai, après l'intrada en guèrra deis Estats Units d'America, leis Aliats podián remplaçar aisament lei pèrdas subidas tot en aumentant mai lo nombre de sei cargos. Enfin, a partir de 1943, la generalizacion dau sonar permetèt ais Aliats tracar pus eficaçament lei sosmarins. Pasmens, aperaquí  cargos e 175 naviris de guèrra aliats foguèron aprefondats entraïnant la mòrt d'au mens  marins. En fàcia, 783 sosmarins foguèron destruchs causant la mòrt de  militars e la captura de  presoniers.

## Liames intèrnes

* Batalha de l'Atlantic (1914-1918).

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Audric del Vilar

thumb|Segons los biografs Audric del Vilar foguèt l'òme que trobèt Marcabrun davant la pòrta del sieu ostal quan èra pichon e foguèt coma un paire per el.
**Audric del Vilar** (... – ...) foguèt un senhor d'Autvilar  e un trobador del sègle XIIIen. 

Segon la vida de Marcabrun, del Vilar aviá trobat Marcabrun davant la sieuna pòrta quan èra pichon e foguèt coma un paire per el. Los biografs an sabut tot aquò pr'amor d'unas cansons satiricas trobadas demest eles. La primièra foguèt una d'Aldric del Vilar ont Marcabrun es citat, al començament del poèma, e que s'apela *Tot a estru* (16b.1), e ont Marcabrun ditz qu'Aldric es lo *Seigner n'Audric* (293.43). 

Aldric podiá aver escrich per respondre al gap de Marcabrun, *D'aisso lau Dieu*. Aquò es logic pr'amor que Marcabrun ditz qu'acceptarà totjorn un pan e mai que siá dur. Aital, la metrica de Marcabrun tanben bremba un pauc la d'Aldric o podiá ben èsser qu'aguest fogùesse lo sieu mèste. De mai, Aldric apelava Marcabrun Pan-Perdut.

### '''Notas'''
Jeff Smith

thumb|Jeff Simth, dessenhaire de benda dessenhada estatunitenc, a fach divèrsas serias coma ''Bone'' o ''Tüki''.
**Jeff Smith** (1960, McKees Rocks, Pennsilvània) es un dessenhaire de benda dessenhada dels Estats Units. La sieuna òbra mai coneguda es la seria *Bone* (1991), publicada per el meteis. Uèi trabalha en una nòva seria, *RASL*. Tanben a trabalhat coma animador en la Disney. Quan èra pichon ja aviá un grand interes pel mond de la benda dessenhada. Pendent la sieuna epoca d'estudiant en la Universitat d'Ohio, dessenhèt una seria de benda dessenhada amb lo nom de *Thorn*, que foguèt la genesi de la sieuna seria *Bone*.

De mai, a trabalhat tanben en la benda dessenhada *[[Tüki]]* dempuèi 2013, ont fa 2,000,000 d'annadas, e pendent una epòca de glaç que i a en la Tèrra, los ominids asajan de sobreviure. *Tüki* es un *[[homo erectus]]* que viatja cercant la siuena identitat al còp que luta contra'l mond ont demora. Divèrses autres ominids tanben voldrán i viatjar e aital formarán un petit grop d'ominids que serà lo futur de l'umanitat. Es la istòria del primièr uman que deissèt Africa. 

### Pàginas Web

· Pagina oficial de Tüki https://web.archive.org/web/20160310010321/http://www.boneville.com/comic/tuki-season-one-cover/

. Pagina oficial de Bone http://www.boneville.com/
Operacion Neuland

L’**Operacion Neuland** se debanèt de febrier a març de 1942 durant la Segonda Guèrra Mondiala. Foguèt una ataca menada en Mar Cariba per un grop de 11 sosmarins alemands e italians còntra lei cargos aliats. 45 cargos e un naviri de balisatge foguèron aprefondats e plusors equipatges chinés dei cargos se mutinèron refusant de navegar fins a la partença dei sosmarins. Aquò perturbèt lo transpòrt petrolier entre Veneçuèla e leis Estats Units e foguèt un dei succès pus importants dei sosmarins de l'Axe pendent la guèrra. 

## Liames intèrnes

* Batalha de l'Atlantic (1939-1945).

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Tüki

thumb|Lo dessenhaire de benda dessenhada Jeff Smith creèt Tüki en 2013. Aqueste aurà de sauvar la umanitat pendent lo Pleistocen.
***Tüki,*** *Save the Earth***,**  es un personatge de benda dessenhada per Jeff Smith dempuèi 2013, en anglés, e que's pòt visitar en Internet. Dempuèi las sieunas serias de benda dessenhada *Bone* e *Ralph*, ara lo estatsunitenc Jeff Smith trabalha en aquesta seria online. 

*Tüki* es un ominid que demorèt en Africa fa 2.000.000 annadas. Es benlèu un homo erectus o un homo habilis. Pendent la sieuna epòca i a un cambi climatic pr'amor que comença una epòca de glaç. La vegetacion tanben càmbia e aquò fa que plan d'animals càmbien las sieunas manèras de vida. Demest eles los ominids coma *Tüki*, que viatja a travèrs Africa e ajuda d'autres ominids sens o voler. Demest los amics que trobarà en lo sieu camin, divèrsas autras espècias d'ominids que's plaçan tanben dens l'evolucion umana. 

Aital *Tüki* trobarà primièr un australopithecus que vòl èsser un èstre magic, après un pichon de la sieuna meteissa espècie que vòl sauvar los sieus frairs d'un *gegant*. Aquest es benlèu un Gigantopithecus. Totes lutaran amassa contra lo gegant e trobaran, benlèu un Proconsul o Pierolapitèc, es a dire, una espècia que cal plaçar abans e tot que los australopitecids e que lo grop apelarà amb lo nom de *l'ancian*. Totes amassa contunharàn lo viatge que serà ben lo futur de l'umanitat.

### Paginas Web
· Pàgina web oficiala de Tüki, creacion del dessenhaire Jeff Smith https://web.archive.org/web/20160310010321/http://www.boneville.com/comic/tuki-season-one-cover/
Dragon Ball

es un manga escrit e illustrat per Akira Toriyama. Foguèt publicat en la revista Shōnen Jump, de l'editoriala japonesa Shueisha, entre 1984 e 1995. *Dragon Ball* foguèt originalament inspirat per lo roman chinés del  "Viatge a l'Occident", combinat amb elements de films d'arts marcials de Hong Kong. La sèrie seguís las aventuras del protagonista Son Goku de l'enfància a l'adultat quand entraïnèt dins las arts marcialas.
Lista d'escultors azèris

Lista d'escultors notables d'Azerbaitjan:

## A
* Fuad Abdurahmanov 
* Zakir Ahmedov 
* Natiq Aliyev 
* Akif Askerov 

## D
* Javanshir Dadashov 

## E
* Omar Eldarov 

## G
* Jalal Garyaghdi 
* Ibrahim Guliyev 

## H
* Huseyn Haqverdiyev 
* Elmira Huseynova 

## I
* Jumshud Ibrahimli 
* Zeynalabdin Isgandarov 

## M
* Katib Mammadov 
* Salhab Mammadov 
* Tokay Mammadov 
* Ziver Mammadova 
* Miralasgar Mirgasimov 

## N
* Fazil Najafov 

## Q
* Senan Qurbanov 

## R
* Munevver Rzayeva 

## S
* Pinhos Sabsay 
* Fuad Salayev 

## Ligams extèrnes
*  Lista d'escultors azèris
Stjepan Filipović

**Stjepan Filipović** (en escritura cirilica : *Стјепан "Стево" Филиповић* 27 de genèr de 1916 – 22 de mai de 1942) que ho un partisan iogoslav comandant en Serbia de la resitència contra l'ocupacion nazi membre de l'Armada Iogoslava de Liberacion Nacionau. Que ho arrestat e executat publicament en bèth levar los bras en cridant  "Smrt fašizmu, sloboda narodu!" ("mort au heishism, libertat entau pòble"). Ua fotografia que ho presa en aquesta estona que lo he váder famós e un eròi nacionau.
Óblast

Una **óblast** (; en rus: о́бласть, plural: о́бласти; ucraïnian: о́бласть, plural: о́бласті; en bulgar: о́бласт, plural: о́бласти) es lo nom d'unas divisions administrativas regionalas en Bulgaria, Federacion Russa, Ucraïna e dins l'anciana Union Sovietica. Lo mot es femenin es correspond a la «**província**».
João Zorro

thumb|Doas de las cantigas de Joao Zorro foguèron escrichas per orde reial pr'amor de la sortida de divèrsas naus de Lisbona.
**João Zorro** ou **Johan Zorro** foguèt un joglar, portugués o galèc, que desvolopèt la sieuna activitat artistica en Portugal pendent lo sègle XIIIn, en la Cort dels reis Anfòs III e tanben en la del rei portugués Dinis. Leissèt divèrsas *cantigas de amigo* , detz en total, mas solament una *cantiga d'amor*. Coma d'autres trobadors de l'epòca, coma Martim Codax o Paio Gomes Charinho, cantèt principalament temas relacionats amb la mar. Qualqu'ns autors pensan que doas de las sieunas cantigas foguèron escrichas per orde del rei pr'amor que divèrses batèus laissèron Lisbona en aquesta epòca. 

### Notas
Nuno Fernandes Torneol

thumb|Nuno Fernandes Torneol foguèt un trobador, d'origina desconeguda, dens la Cort del rei castelhan Anfós X.
**Nuno Fernandes Torneol** (o **Nuno Fernández Torneol**) foguèt un trobador d'origina desconeguda e benlèu un chivalier al servici d'un noble de Castelha. Foguèt autor de *cantigas* en la Cort del rei castelhan Anfós X de Castelha pendent lo sègle XIIIen.

Foguèt autor de vint e doas composicions poeticas; tretze son *cantigas d'amor*, uech *cantigas d'amic* e amb una estructura mai tradicional e una *cantiga d'escarnio* (contra qualqu'n). Escriguèt totas las sieunas composicions en galèc o portugués e un dels sieus textes foguèt utilizat en la canson Love Song, del grop brasilièr de rock Legião Urbana.

### Notas
Escòrpi I

thumb|Escòrpi siguec un des prumèrs faraons pendent eth periòde protodinastic. Eth sòn nom hè referencia ara deessa Serket.
**Escòrpi I** o **Serket I** siguec un arrei deth Naut Egipte pendent eth periòde protodinastic. Eth sòn nom pòt hèr referencia ara deessa escòrpi Serket.

Se pensa que demorèc en Tinis un o dus sègles abans qu'eth mielhor conegut arrei Escòrpi de Nekhen. Segontes Günter Dreyer, eth tombèu U-j deth cementèri reiau d'Abidos ei sòn. Aciu siguèren enterradi es arreis tinites. Aguest tombèu siguec ja raubat pendent era ancianetat mès s'i an trapat plan de petites plaques d'evòri, totes damb un horat e dilhèu ua o mès marques ieroglifiques que poirien èster noms de viles e dilhèu èren destinades a èster estacades a quauque tribut o aufrenda e poder atau èster identificades. Dues d'aguestes plaques hen referencia a Baset e Buto, dues viles deth Delta deth Nil e açò confirmarie qu'es armades d'Escòrpi I avien dintrat laguens eth Baish Egipte. 

Eth professor John Darnell, dera Universitat de Yale, descobriguèc hè poc unes inscripcions de mès de 5.000 annades damb es simbèus d'Escòrpi I on se pòt veire era victoria d'aguest sus un aute arrei protodinastic, possiblements er arrei de Naqada. Er arrei vençut, o eth loch, ei representat per un cap de bueu , ua marca tanben trapada en eth tombèu U-j.

Divèrsi autors pensen qu'Escòrpi I e Escòrpi II siguèren era meteissa persona. Er arrei Escòrpi I avie regnat 200 ans abans que Narmer . 

### Notes
46en regiment aerian de bombardiers nuechencs de la Garda

Lo **46 regiment aerian de bombardiers nuechencs de la Garda** (inicialament lo **588 regiment de bombardiers nuechencs**) èra una unitat de l'armada sovietica durant la Segonda Guèrra Mondiala. Especializat dins lo bombardament nuechenc de precision, aviá la particularitat d'èsser exclusivament compausat de fremas. Foguèt l'unica pus guierdonada de l'Armada de l'Èr Sovietica.

Format a partir de 1941 a l'iniciativa de Marina Raskova e comandat per lo major Yevdokia Bershanskaya, foguèt integrat sota lo nom de 588 regiment de bombardiers nuechencs dins la 4 armada de l'èr sovietica en junh de 1942. Èra equipat de biplans agricòlas obsolets Polikarpov Po-2 que permetián un apròchi silenciós, motor au ralentit, dei linhas alemandas. Sei pilòts se destrièron durant la batalha d'Estalingrad onte leis Alemands li donèron lo subrenom de « Mascas de la Nuech ». En febrier de 1943, lo regiment venguèt una unitat de la Garda sovietica sota la designacion de 46 regiment aerian de bombardiers nuechencs de la Garda. Lo subrenom « Taman » foguèt apondut a son nom en octòbre de 1943 per recompensar son accion durant lei combats de la Peninsula de Taman.

De 1941 a 1945, menèt mai de  missions de combat e subiguèt 31 pèrdas. 23 de sei pilòts recebèron lo títol d'Eròi de l'Union Sovietica, 2 lo títol d'Eròi de la Federacion de Russia e una lo títol d'Eròi de la Republica de Cazacstan.

## Personalitats dau regiment

* Yevdokia Bershanskaya.
* Yevgeniya Zhigulenko.
* Tatiana Makarova.
* Nina Ulianenko.
* Vera Bjelik.
* Rufina Gasheva.
* Rufina Gasheva.
* Polina Gelman.
* Natalya Meklin.
* Ievdokia Nikoulina.
* Nadezhda Popova.
* Yevgeniya Rudneva.
* Irina Sebrova.

## Liames intèrnes

* Garda sovietica.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
*Photos of planes and pilots from 46 GNBAP
Iri-Hor

thumb|Los egiptològs d'aué encara discutisson se'l faraon Iri-Hor foguèt real o solament un mite de l'ancian Egipte predinastic.
**Iri-Hor** (tanben apelat coma Ro por Flinders Petrie) foguèt un faraon predinastic de l'Ancian Egipte e encara aué divèrses arqueològs dobtan de la sieuna existencia reala.  Probablament foguèt lo monarca que i aguèt abans de Ka e governèt en Abidòs. Foguèt enterrat en lo cementèri local aprèp d'autres caps posteriors.  Los documents que l'identifican son ben paucs e foguèron trobats solament en lo sieu tombèl.  En 2012 foguèt descobert en Sinai una inscripcion que confirmèt la sieuna existencia. 

Flinders Petrie, a l'inici del sègle XXen, descorbriguèt un tombèl aperat B1/B2.  Aici foguèron trobats qualqu'ns otís de ceramica amb *serekhs* o sagèls ieroglifs qu'èran plan ancians e qu'aué an estat identificats com los de Ro. Totun, qu'encara aué son en discussion pr'amor que d'autres dison que èran d'Iry-Hor o tanben de Hor.  Aqueste tombèl foguèt excavat un autre còp per l'Institut Arqueologic Alemanh e dirigit per Gunter Dreyer.

Iri-Hor auriá regnat pendent 3200 a.C. e dinc a 3175 a.C.  e divèrses egiptològs dison que coma foguèt enterrat en Abidòs, es possible que i aja per aquò una confusion amb Horus Ro,  un rei mai que probable de Tinis, en lo Naut Egipte. Foguèt probable que, pendent lo regne de Ro, Tinis conquistèsse Naqara, e qu'après aquò se desvolopèsse un mite que parlava de la victoria d'Horus contra Seth. Foguèt succedit per Ka. 

### Notas
Kalinino

**Kalinino** (en chovash: **Нурăс** - Norash; en rus: **Калинино**) es un vilatge de Chovàshia, en Russia, situat dins lo raion de Vornar. Sa populacion èra estimada a  abitants en 2008.

L'existéncia del vilatge èra ja atestada durant lo Sègle XVI dins los registres de Sigmund von Herberstein, un diplomata e escrivan austrian.

## Nòtas


## Ligams extèrnes

* Site oficial
Laurent Wauquiez

**Laurent Wauquiez**, nascut lo 12 d'abril de 1975 a Lion, es un òme politic francés, del partit Los Republicans.

Venguèt deputat en 2004, en remplaçar Jacques Barrot. En 2007, ven secretari d'estat e portavotz del govèrn francés. En 2008, es elegit cònsol del Puèi de Velai, puèi càmbia de foncion dins lo govèrn. En 2010, ven ministre. Torna èsser deputat de Naut Léger en 2012. Lo 4 de genièr de 2016, es elegit president delh conselh regionau d'Auvèrnhe Ròse Aups.

## Referéncias
Ka

thumb|Lo rei egipcian Ka foguèt lo predecessor directe del faraon Narmer, primièr monarca de la primièra dinastia.
**Ka** (tanben **Sekhem Ka**  o **Ka-Sekhen**[2] ) foguèt un rei del Naut Egipte del periòde protodinastic.   Ka vòl dire *arma*. Aqueste es lo nom d'un part de l'arma en la religion egipciana anciana. 

Ka governèt pendent la fin del sègle XXXIIen e inici del sègle XXXIen a.C. Foguèt probablament lo rei que i aguèt après Iry-Hor, e foguèt lo rei que i aguèt abans de Narmer.  Es lo rei egipcian mai ancian e es plan conegut per una seria de serekhs o segèls reials escriches en divères otís. 

Lo sieu tumulús (B7/B9) seriá plaçat en Abidós dens lo cementèri reial d'Umm El-Qaab.  . Aqueste tumulús foguèt excavat per divèrsas equipas arqueologicas de l'Institut Arqueologic Alemanh pendent las annadas 1980, dirigidas per Werner Kaiser e Gunter Dreyer. Foguèt succedit per Escòrpi I. 

### Notas
Òrus deu serekh

thumb|Serekh del rei Falcon Doble, que demorèt en lo Delta del Nil en 3.200 a.C.
**Falcon Doble** foguèt un faraon del periòde protodinastic d'Egipte que regnèt pendent 3 200 a.C. Los primièrs otís trobats e associats a el foguèron trobats en lo Delta del Nil e fan pensar que lo sieu regne èra limitat a aquesta region. Totun, que tanben se trobèt un engenh en Abidòs . Los sieus serekhs o segèls reials foguèron trobats de mai en veires de pedra e argila en El Beda, Tura, El-Mehemdia e la region nòrd-oèst del Sinai.

Los serekhs d'aquest faraon son unencs pr'amor qu'an dos falcons que's guardan l'un a l'autre. Aquesta caracteristica faguèt pensar egiptològs coma M. J. Cledat, Günter Dreyer e Edwin van den Brink en un simbolisme prigond. Aital, poirián representar lo Bais Egipte e lo Sinai. Pr'aquò se pensa qu'aquest tanben poiriá far part de lo sieu regne.  Dreyer confirma qu'aquestes serekhs pòdon èsser legits en la lista de ieroglifs de Gardner coma Dju-Hor ("montanha d' Orus"). Van der Brink, totun, pensa que vòlon dire Hor-Nebui e parla d'eles coma semblants a dos falcons que i a en lo Museu Barbier-Müller en Genèva. Foguèt succedit probablament per Nu Hor**.** 

### Notas
Nu Hor

thumb|Eh serekh reiau der arrei egipcian Nu-Hor non a pas nat falcon e açò'l hè aver ua personalitat propia desparièra d'autes.
**Nu-Hor** (Òrus Nu) o tanben **Ny-Hor**,  ei eth nom d'un posible arrei deth Naut Egipte pendent eth periòde protodinastic d'Egipte e segontes era tradicion, foguèt eth monarca de Hieracompolis. Tot e qu'es egiptològs enqüera discutissen què vòl díder eth sòn nom, quauqu'ns d'eri pensen que vòl díder *caçaire*. Divèrses serekhs o segèths reiaus siguèren trapats en Tura e Tarkhan   e non an eth falcon coma animau totemic. D'auti egiptològs pensen enqüera qu'aguesti serekhs poden referir-se ath faraon Narmer.  Siguec succedit probablements per Hat Hor.

### Notes
Airas Nunes

thumb|Qualques autors d'uèi pensan qu'Airas Nunes escriguèt las Cantigas de Santa Maria.
**Airas Nunes** (c. 1230 - 1289) foguèt un clergue e trobador galèc que demorèt pendent lo sègle XIIIn. Probalament aviá nascut en Galícia.

Demest 1284 e 1289, foguèt poèta en la cort de Sanç IV de Castelha.

Las sieunas poesias, foguèron escrichas en lenga galègoportuguesa. Demest las sieunas poesias s'i an trobat tanben d'escrichs d'autres autors de l'epòca coma Dinis de Portugal, lo meteis rei Anfós X de Castelha, João Zorro e Nuno Fernandes Torneol.

Airas Nunes es autor de divèrsas poesias, demest elas set cantigas d'amor, tres cantigas d'amic e quatre cantigas d*'escárnio* (escrichas contra qualqu'n). De mai, tanben escriguèt doas *bailias* e una *pastorelha*. Lo sieu poèma mai conegut s'apela la *Bailia das avelaneiras*:
:: Bailemos nós já todas três, ai amigas,
:: sô aquestas avelaneiras frolidas;
:: e quen for velida, como nós, velidas,
:::: se amigo amar,
:: sô aquestas avelaneiras frolidas
:::: verrá bailar.

:: Bailemos nós já todas três, ai irmanas,
:: sô aqueste ramo destas avelanas;
:: e quen for louçana, como nós, louçanas
:::: se amigo amar,
:: sô aqueste ramo destas avelanas
:::: verrá bailar.

:: Por Deus, ai amigas, mentr’al non fazemos,
:: sô aqueste ramo frolido bailemos;
:: e quen ben parecer, como nós parecemos,
:::: se amigo amar,
:: sô aqueste ramo sô-l’ que nós bailemos
:::: verrá bailar.

Walter Mettmann, autor d'una edicion critica de las Cantigas de Santa Maria , pensa que plan d'aquestas poirián aver èsser escrichas per Airas Nunes.

### Notas
Hat Hor

thumb|Era existencia de Hat Hor enqüera ei discutida per diversi egiptològs aué.
**Hat Hor** (Horus Hat o Hatj-Hor) ei eth nom d'un possible arrei deth Naut Egipte pendent eth periòde protodinastic d'Egipte. Es sòns serekhs o segèths reiaus siguèren trapats en eth pujolet 1702 de Tarkhan.  Non an falcons coma animaus totemics e pr'aquerò quauqu'ns egiptològs pensen qu'aquest monarca egipcian poirie aver existit reauments mès d'auti enqüera en dobten. . Siguec succedit segontes quauqu'ns egiptològs per Pe Hor. 

### Notes