Taron, Sadirac e Vièlanava

**Taron de Sadirac e Vièlanava** (*Taron-Sadirac-Viellenave* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa deu Vic Vilh administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
* **Taron**. Las atestacions que son : *Taroo*, en 1385, *Taro*, en 1538, *Taron*, sus la mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII. La prononciacion qu'ei [ta'run]. Dauzat que donava com explica lo nom d'òmi gallic o pregallic *Tarus*, dab referéncia aus *tarusates*, e sufixe *-onem*, çò que Grosclaude accèpta, en precisant ei un nom d'òmi aquitano-roman. Grosclaude que refuta totun l'afirmacion de Paul Raymond qui hasèva de Taron la capitau deus tarusates, per manca de pròvas. Com lo lexic basco ancian avèva pas de *t-* a l'iniciau, lo nom de Taron e deus tarusates (com tanben lo deus tarbelli) que supausa per eth ua deformacion s'aqueths noms son aquitans . Aqueth rasonament que supausa pr'aquò ua identitat absoluda enter aquitanic e protobasco, identitat mesa en causa per Joan Carles Vidal qui presenta l'aquitan com ua lenga sustot celtica, per Joan Glaudi Dinguirard dens son interpretacion de las dotze latinitats de Virgilius Maro Grammaticus : Dinguirard que supausava i avèva en Aquitània d'autas lengas en mèi deu protobasco  e per la teoria de l'euscarisacion tardiva. 
* **Sadirac**. Las atestacions que son : *Sadirag*, au sègle XII, *Sedirac*, au sègle XIII, *Sadiracum* e *Sediracum*, en latin, en 1286, *Sedirac*, en 1385, *Sediragues*, en 1402 (comprene *Sediragués*, país de Sedirac, véder a Vièlanava), *Siderac*, en 1546, *Sadirac*, sus la mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII.  *Sadirac* que vien d'un nom latin d'òmi *Satirus*, dab lo sufixe *-acum* , latinizacion deu sufixe gallés *-aco(n)*. Sadirac qu'èra probablament ua anciana grana proprietat antica qu'avèva per mèste *Satirus*.
* **Vièlanava**. Lo nom deu vilatge qu'ei atestat en 1402, *vielenave de Sediragues* [Sediragués = país de *Sadirac*], en 1542, *Vialanava*, e sus la mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII, *Viellenave* . *Vièlanava* qu'ei ua formacion romanica e lo mot qu'ei format d'un nom, *vièla*, deu latin *villa*, gran domeni vengut vilatge, e d'un adjectiu, *nava*. Los mots deu tipe *villa nova* qu'an lo sens d'ua aglomeracion navèra, creada a l'Edat Mejana per un senhor o una abadia, shens que de franquesas sian precisadas, a la diferéncia de las *Vilafrancas* . La prononciacion qu'ei ['biɛlɔ'naβɔ] (Michel Grosclaude escriu [bi**è**lon**a**va] mès l'error qu'ei evidenta per la fin deu mot, pas transcrit en fonetica) .

## Istòria
Taron annexè Vièlanava énter 1790 e 1794, puèi Vièlanava tornè venir comuna énter 1795 e 1800.
En 1822, Taron tornè annexar Vièlanava e mèi Sadirac .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Garlin; qu'ei adara deu canton de Tèrras deus Luis e Tuquets deu Vic Vilh.

## Demografia

* Taron annexè Vièlanava énter 1790 e 1794, puèi Vièlanava tornè venir comuna énter 1795 e 1800. En 1822, Taron tornè annexar Vièlanava e mèi Sadirac.
* 2016 : 192

### Demografia Vièlanava

* En 1793, Vièlanava qu'èra annexada per Taron; En 1806, qu'estó recensada dab ua auta comuna (Taron, probable)
* Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, que son las de la comuna sancèra de Taron, Sadirac e Vièlanava.

### Demografia Sadirac

* En 1806, Sadirac qu'estó recensada dab ua auta comuna (Taron, probable)
* Las donadas de la dreta deu grafic, plaçadas automaticament, que son las de la comuna sancèra de Taron, Sadirac e Vièlanava.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas