La Bastida Castèthamorós

**La Bastida Castèthamorós** (*Labastide-Castel-Amouroux* en francés) es una comuna agenesa () de Gasconha situada dens lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son  : *castri Amorosii (bastida ~)*, en latin, en 1289, *Castro Amorosio (de ~)*, *castri Amorosii (Ville et ~)*, en latin, en 1305, *castrum Amorosii*, en latin, en 1307-1317, *Castet Amoros*, en occitan, en 1307-1317, *castri Amorosi (ecclesia ~)*, en latin, en 1326. Lo determinant, qu'èra lo nom principau a l'Edat Mejana, s'es oblidat e la comuna, com çò que demòra deu vilatge, se ditz adara *La Bastida* . La mapa de Sanson au sègle XVII , la de Cassini au sègle XVIII  portavan simplament *Labastide* o *La Bastide* e lo nom oficiau èra *Labastide* avant de venir oficialament *Labastide-Castel-Amouroux* en 1879. Pr'aquò, dens un usatge larg e pas sonque locau, lo determinant permet de diferenciar aquera *La Bastida* de las autas deu medish nom.
* **La Bastida**, prononciat [labas'tidə]. Lo nom ven deu vèrbe *bastir*, deu francic **bastjan*, « trenar », a l'origina « bastir fortificacions trenadas gràcias a paus plaçats a l'entorn d'un castèth » . Lo mot *bastida* es un participi passat substantivat que designa petitas vilas fondadas aus sègles XIII e XIV, dab franquesas autrejadas aus abitants 
* **Castèthamorós**. Dab *La Bastida*, lo nom complet deuré estar *La Bastida Castèthamorós*, shens *de* intercalat (Castèthamorós es pas un aute vilatge e l'abséncia d'atestacions ha causir la solucion mèi simpla), coma per La Bastida Gavaussa o La Bastida Sent Pèire. Dens *Castèthamorós*, *amorós* poiré estar un adjectiu derivat deu mot *amora*, dab lo sens de « cobèrt d'amoras e donc d'arromècs »; pr'aquò, dens l'article Castèlgelós, Bénédicte Boyrie-Fénié justifica la possibilitat deu sens morau de l'adjectiu *gelós* per l'exemple deu castèth vesin, qualificat d**amorós''. I a probablament un ligam semantic enter los dus ''Castèth-'', mès seré puslèu dens l'aute sens. En 1269, data de la creacion de la bastida per [[Anfós de Peitieus]], quina que sia son origina, la finala de ''Castèlgelós'' èra dejà çò qu'es adara, dab la prononciacion actuala (atestacion ''Castelgelous'' en 1262) e lo ''gelós'', enemic de l'amor, èra un deus tèmas de la lirica [[Trobador|trobadorenca]]; opausar un castèth ''amorós'' a un castèth ''gelós'' avèva donc un sens precís, coneishut deus contemporanèus e valorizant per lo purmèir.
* **Veirias*', parròpia d'origina e borg (ostau de comuna, escòla). *Veiria* vòu dire « frièsta veirada, veiriau » o, en toponimia, meilèu « veirèra, fabrica de veire ».
* *Saint-Gény* (nom francés). La glèisa (arroinada) èra dedicada a un martir deu sègle IV, a [[Leitora]] (com Sent Clar) . 

==Istòria==
* Lo territòri de La Bastida Castèthamorós èra de la ciutat deus *Nitiobròges* e après de la diocèsi d'[[Agen]], çò que justifica mèi o mens de lo plaçar dens l'[[Agenés]], situacion acceptada per lo determinant deu nom d'ua auta comuna dens la medisha situacion (nom, oficiau dempui 1919 de *Puch-d'Agenais* ). Dempui lo 13 d'agost 1317 e d'aquí a la [[Revolucion Francesa|Revolucion]], èra de la [[diocèsi de Condòm]] creada per [[Joan XXII]]. Tocava la [[diocèsi de Vasats]], que comença a [[Castèlgelós]] e a [[Pocinhac]].
* A la [[Revolucion Francesa|Revolucion]], La Bastida estot causida com [[caplòc]] d'un petit canton, avantatge perdut en 1801, quan lo [[canton de Boglon]] incorporèt la comuna.
* La Bastida annexèt *Saint-Giny* o *Saint-Gény* (nom francés) avant 1806. Perdèt [[Senta Gema e Martalhac]] en 1879. La medisha annada, *Labastide* vengot oficialament *Labastide-Castel-Amouroux* .

==Administracion==






* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de [[Boglon]]; es adara deu canton des *des Forêts de Gascogne* (en francés), donc de las Seuvas/Ahorèsts /deus Bòscs de Gasconha.

==Demografia==

* En  la populacion èra de  abitants  e la densitat èra de  ab/km².

==Lòcs e monuments==
* Glèisa romanica de Veirias, hòrt restaurada au sègle XIX 
* Roinas de la glèisa gotica de La Bastida (sègle XIII) ; lo portau es en perilh de destruccion totala (octobre de 2017);
* Roinas de la glèisa gotica (sègle XV) de Sent *Gény'' ;
* Castèth de La Casa : estile classic de la fin deu sègle XVII ;  
* dus castèths deu sègle XIX : Lo Plantèir  e Archambaud .

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Òut e Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas