open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bernat III de Bigòrra

Bernat III (&dagger; 1113) es un comte de Bigòrra de 1090 a 1113, filh de Centolh V, vescomte de Bearn e de Beatritz, comtessa de Bigòrra

## Biografia
Son paire es assassinat a Tena en 1090 e li succedís, jos la regéncia de sa maire, perque alara a pas mai de dètz ans. Pauc aprèp los abitants de la valada de Barèja se revoltèron e Bernard e Beatritz deguèron reprimir la rebelhon.

A la fin del sègle XI, la populacion europèa s'acreis sensiblament, es d'alhors l'excedent de populacion qui va provesir de soldats per las Crosadas, e de vilas novèla se fòrmaet. Cap a 1110, Bernat III decidís alara de modificar los *[[fòrs de Bigòrra]]*  per las adaptar a aquela situacion novèla.

## Maridatge e enfants
Aviá esposat cap a 1110 Anicèla, filha d’Astanòvi II, comte de Fezensac, mas a pas agut d’enfants. Aprèp sa mòrt, Anicèla se tornèt maridar amb lo comte Geraud III d'Armanhac.

## Annèxe
### Bibliografia
* Foundation for Medieval Genealogy : Comtes de Bigòrra
* 
* Biografias medievalas : Centolh V de Bearn
* Biografias medievalas : Centolh II de Bigòrra

### Nòtas e referéncias


### Articles connèxes
* Lista dels comtes de Bigòrra
* Comtat de Bigòrra
Beatritz Ièra de Bigòrra

**Beatritz ** († 1095) es una comtessa '''de Bigòrra''' de 1080 a 1095, e filha de Bernat II, comte de Bigòrra, e de Clamença.

## Biografia
Succediguèt a son fraire Raimon II en 1080 e uniguèt atal Bigòrra a Bearn, per son maridatge amb lo vescomte Centolh V de Bearn. L’union durèt pas que dètz ans, perque Centolh foguèt assassinat a Tena en 1090. Gaston IV, filh d’un primièr maridatge de Centolh, li succediguèt dins Bearn, mentre que Beatritz venguèt regenta de Bigòrra al nom de son filh ainat, Bernat&nbsp;III

Deguèt luchar contra los abitants de Barèjas, que cerquèron de lor interdire l'accès a la valada, mas perveguèt a matar la rebelhon.

## Maridatge e enfants
Esposèt cap a 1079 Centolh V, vescomte de Bearn († 1090), e donèt naissença a :
* Bernat III († 1113), comte de Bigòrra.
* Centolh II († 1129), comte de Bigòrra aprèp son fraire.

## Annèxe
### Bibliografia
* 
*  Foundation for Medieval Genealogy : Centulle V de Béarn
* Biografias medievalas : Centolh V de Bearn

### Nòtas e referéncias


### Articles connèxes
* Lista dels comtes de Bigòrra
* Comtat de Bigòrra
Aegithinidae

Las quatre espècias de **ioras** constituisson per d'unes autors la familha dels **egitinids** (o ***Aegithinidae***), experiéncias d'ibridacion de l'ADN an mostrat qu'èran aparentats als corvids. Longtemps son estats classats dins la familha dels irenids amb los verdins e los ausèls blaus de las fadas.

Lor airal de reparticion se limita a la sola region indomalesa.

## Origina dels noms

## Lista de las espècias

* Pichon Iora — *[[Aegithina tiphia]]* (Linnaeus, 1758) — *Common Iora*
* Iora de coa blanca — *[[Aegithina nigrolutea]]* (G.F.L. Marshall, 1876) — *White-tailed Iora o Marshall's Iora*
* Iora esmerauda — *[[Aegithina viridissima]]* (Bonaparte, 1850) — *Green Iora*
* Iora de Lafresnaye — *[[Aegithina lafresnayei]]* (Hartlaub, 1844) — *Great Iora*
Lista dels primièrs ministres de Còsta d'Evòri

right|thumb|130px|Blason de Còsta d'Evòri.

Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de Còsta d'Evòri.

Vaquí la lista dels primièrs ministres de Còsta d'Evòri dempuèi 1960.

(¹) foguèt tanben cap d'Estat del país

## Vejatz tanben
* Lista dels presidents de Còsta d'Evòri
* Còsta d'Evòri
Lista dels presidents de Malta

thumb|right|100px|Bandièra del president de Malta.
Lo president es lo cap d'Estat de Malta. La carga foguèt creada lo 13 de decembre de 1974 quand Elisabeta II daissèt d'èsser la reina de Malta e Anthony Mamo daissèt d'èsser governador general e devenguèt lo primièr president del país.

Coma los monarcas britanics, lo President de Malta es un cap d'Estat constitucional; lo poder executiu rèsta en las mans del primièr ministre. Lo President es elegit per una Cambra de Representants (maltés *Kamra tar-Rappreżentanti*) unicamerala. La primièra femna qu'ocupèt la carga de president foguèt Agatha Barbara, anciana ministra del Trabalh. Lo president actual es Myriam Spiteri Debono, dempuèi lo 4 d'abril de 2024.

Vaquí la lista dels presidents de Malta dempuèi 1974.

## Vejatz tanben
* Lista dels primièrs ministres de Malta
Guido de Marco

**Guido de Marco** (22 de julhet de 1931 -  12 d'agost de 2010) professor de drech e òme politic foguèt president de Malta entre 1999 e 2004.

## Referéncias
Ramon Berenguièr IV de Barcelona

**Ramon Berenguièr IV de Barcelona**,**** dich **lo Sant**  (en catalan *Ramon Berenguer IV* (nascut en 1113 - mòrt lo 6 d'agost de 1162 al Borg Sant Dalmatz, actualament dins las Valadas Occitanas), foguèt comte de Barcelona. Foguèt sustot conegut per èsser estat l'artesan de l'union d'Aragon e de Catalonha.

## Biografia
Sos parents èran Ramon Berenguièr III de Barcelona e Doça de Gavaudan. N'eiretèt lo comtat de Barcelona lo 19 de julhet de 1131. L'11 d'agost de 1137, a Òsca, foguèt promés a l'infanta Peironèla d’Aragon, annadida de 3 ans a l'epòca. Lo paire d'aquela, Ramiro II d'Aragon, qu'aviá demandat l'ajuda del comtat de Barcelona contra Anfós VII de Castelha, abdiquèt lo 13 de novembre de la meteissa annada, en legant son reialme a Peironela e a son espós. Ramon Berenguièr IV governèt d'ara enavant Aragon, sens, caquelà, se'n far coronar rei; preferissiá portar lo títol de comte de Barcelona e prince del reialme d'Aragon. Foguèt lo darrièr monarca catalan qu'utilizèt en primièr luòc lo títol de comte de Barcelona; a partir de son filh Anfós II d'Aragon, los comtes de Barcelona utilizèron d'en primièr lo títol de reis d'Aragon.

Lo tractat entre Ramon Berenguièr IV e son sògre estipulava que sos descendents governarián conjuntament los dos reialmes. Quitament se Peironela moriguèt abans que lo maridatge foguès consomat, lo comte de Barcelona eiretèt de la corona d'Aragon. Los dos reialmes conservèron lors leis pròprias, lors institucions e lor autonomia, e demorèron distints sul plan de las leis mas units jol règne d'una sola dinastia.

Los istorians considèran aqueste arrengament coma un dels caps d'òbra politics de l'Edat Mejana ispanica. Los dos reialmes i ganhèron en fòrça e en seguretat. D'un autre costat, la formacion d'una entitat politica novèla al moment que Portugal fasiá secession de Castelha contribuiguèt a l'equilibri entre los reialmes crestians de la peninsula.

## Nòtas
Falabreguier

Lo **falabreguier**  (leng. **falabreguièr**) o **micocolièr** (*Celtis australis L.*) es un arbre de la familha dei *Cannabaceae* que se tròba en Provença e en Lengadòc e pus generalament dins lei regions tropicalas e temperadas. Son fruch, la **falabrega**, es comestible. 

En Occitània e Catalonha la fusta dau falabreguier es tradicionalament emplegada dins la fabricacion de forcas.
## Descripcion
## Taxonomia
## Etimologia
## Airal de distribucion
## Toponimia
## Dins la cultura
## Noms populars
En lengadocian : *fanabreguièr*, *fenabreguièr*, *fanabrégol*, *fanagrévol* ; *micocolièr*, *micacolièr*, *milicoquièr*, *melicoquièr*, *aubre de micacola*, etc. ; *belicoquièr*, *balicoquièr*, *baricoquièr*, *bricoquièr*, *bricacolièr*, *aubre de belicòcas*... ; *picapolier* ; (*a*)*fatolier* (NE de Gard) ; *forquièr* (a Sauve) ; *fresicolier* ; *petièr*...

En provençal : *falabreguier*, *farabreguier*, *falabriguier*, *farabregorier*, *fanfaligolier* (rodanenc), *fabreguier*, *fabrigoron*, *fabrecorier*, *fabregolie*, *fabrigorier*, *fabrigolie*, *fabrecolier*, *brigolier*, *brigorier*... ; *belicoquier*, *bericoquier* ; *bataculier* ; *flaguier* ; *paparotier* ; *petolier*, *petier* ; *sentís/centís*...

## Ligams extèrnes
* 
*
Rei Rainier

[thumb|right|200px|Lo bòn rei Rainier, Duc d'Anjau e Còmte de Provença, per [Nicolas Froment]][thumb|230px|Estatua dau rei Rainier as [Ais de Provença]]
Lo **Rei Rainier** o **Rainier lo Bòn** (var. non locala: *Rainièr/Rainèir/Rainèr*), sonat pus formalament **Rainier I de Provença** o **Rainier I de Nàpols, Anjau, Sicília e Provença** (nascut en 1409 a Angieus - mòrt lo 10 de julhet de 1480 as Ais de Provença), foguèt lo darrier còmte important de Provença (1434-1480) avans l'annexion francesa de 1481 e es restat dins la memòria collectiva coma un dei pus grands senhors medievaus d'Occitània. 

Exactament, renhèt pas sonque en Provença. Foguèt senhor puei còmte de Guisa (1417-1425), duc de Bar (1430-1480) de fach tre 1420, duc de Lorena (1431-1453), rei de Nàpols e Sicília (1435-1442), duc d'Anjau (1434-1480), còmte de Provença e de Forcauquier (1434-1480), e rei titular (teoric) de Jerusalèm (1435-1480) e d'Aragon (1466-1480). Teniá son títol de "rei" gràcias au reiaume de Nàpols.

Durant la Guèrra de Cent Ans, sostenguèt Carles VII de França contra leis Anglés. (Carles VII esposèt sa sòrre Maria). Fidèu entre lei fidèus, assistiguèt au sacrament de Rems en 1429. Amic de totjorn dau rei e òme de fisança, contribuiguèt a l'arrèst dei luchas francoanglesas en jogant un ròtle actiu dins lei negociacions de Tors. Maridèt sa filha Margarida d'Anjau a Enric VI d'Anglatèrra en 1445. 

Consacrèt son temps a l'administracion e au desvolopament d'Anjau, de Lorena e de Provença. Faguèt prosperar ansin lei vilas d'Angieus, Ais de Provença, Avinhon e Tarascon. Enriquiguèt son castèu dei Ponts de Cé e mai son capmàs de Chanzé, totei dos situats en Anjau.

As Ais de Provença e a Angieus, entretenguèt una cort literària e sabenta e desdenhèt pas eu mesme de compausar d'òbras (*Traité de la forme et devis comme on fait les tournois*, 1451-1452 ; *le Livre du cœur d'amour épris*, 1457). Foguèt especialament lo protector en Avinhon dau pintor Nicolau Froment. Comandèt vèrs 1460-1470 l'òbra *Le Mystère des Actes des Apôtres* a Simon Greban, canonge dau Mans e a son fraire Arnoul Greban, dramaturg francés.

Rainer I moriguèt as Ais de Provença lo 10 de julhet de 1480. Lei Provençaus vouguèron gardar la despuelha dau *Bòn Rei Rainier* dins sei tèrras provençalas, mai leis Anjavins o entendián pas ansin. Aquelei darriers endreicèron, de nuech, la fugida dau defunt en lo botant dins una piparda. Un còp botat sus una embarcacion, s'alunhèt sus Ròse. Lo còrs dau Rei Rainier arribèt en Anjau e foguèt enterrat amb onor dins la catedrala d'Angieus.
Enteropneusta

La *classa* dels **enteropneustes** (***Enteropneusta***) sembla la dels anelids (vèrms). Còmpta d'individús que pòdon aténher fins a  de long. Se pòdon desplaçar sus de longas distàncias; çaquelà, son capables de s'amagar dins los sediments per escapar als predators. La reproduccion se fa sus las plajas e la ponta se fa en mar. S'obten alara de larvas planctonicas pelagicas. La proboscis secreta un mucus que blòca las predas, çò que permet apuèi de las engolir.

## Lista de las familhas
* *[[Harrimaniidae]]*
* *[[Protoglossidae]]*
* *[[Ptychoderidae]]*
* *[[Spengelidae]]*

## Referéncias extèrnas
* 
* 
*
Accipitridae

La familha dels **accipitrids ** (o ***Accipitridae***) acampa la majoritat dels rapaces diürnes : bazas, milans, bondrèas, elanions, pigargas, palmistas, gipaèts, vutres del Mond Ancian, circaèts, bateleires, serpentaris, roissas, gimnogèns, tartanas, Astors, moissets, butastors, arpias e Aglas. Los falcons son pas d'accipitrids, mas de falconids .

Son d'ausèls de preda de talha pichona a granda (de 20 a 150&nbsp;cm), que lor bèc crocut es garnit a la basa d'una cera carnuda. Lors patas poderosas son provesidas d'àrpias aceiradas, e lors alas son sovent largas. An una vista aguda.

Òm los tròba dins totas las regions del mond levada Antartica ; gaireben totas las regions aculhisson d'espècias nombrosas. Frequentan totes los tipes de mitans, dels bòsques a las zònas umidas, dels mièg desèrts a la tondra, de las nautas montanhas a las zònas urbanas.

## Sistematica, taxonomia e evolucion
### Taxonomia
Del vèrb latin *accipiter*, "sasir o prene", rapelant las àrpias.

### Sistematica
Las relacions filogeneticas d'aquesta familha demòran discutidas.

### Genetica
Los **Accipitridae** an de cariotipes que presentan pauc de microcromosòmes, e de macrocromosòmes de talha mejana nombroses, contràriament als cariotipes classics dels ausèls que compòrta de costuma qualques grands macrocromosòmes e de microcromosòmes nombroses.
### Lista alfabetica dels genres

## Lista de las espècias (nom vernacular)

## Lista de las espècias (nom scientific)

## Vejatz tanben
### Referéncias taxonomicas
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
### Nòtas
Lista dels primièrs ministres de Canadà

thumb|right|100px|Blason de Canadà
Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de Canadà.

Vaquí la lista dels primièrs ministres de Canadà dempuèi 1867.
Gryllidae

Los membres de la  dels **grilhids** (pus comunament apelats **grilhs** o los **greus**) constituisson una familha importanta dels ensifèrs (Orthoptera) que lors femèlas son provesidas d'un long ovipositor ensifòrme e an de longas antenas finas.

Lo **grilh** (o **galhon**) es un cuquet de la familha de las *Gryllidae*. Se diferéncia d'autres ortoptèrs coma los saltabocs per qu'a un còrs pus plan e d'antenas fòrça mai longas. Lo cant dels grilhs solament ne fan los mascles, amb las alas dentadas que foncionan coma un violon. Lo son produsit s'apèla  e es diferent segon l'espècia e sa frequéncia depend de la temperatura. Dins lo mond i a 900 espècias conegudas de grilhs. N'i a fòrça folclòre dins tot lo mond. Dins mai d'una cultura se manjan. Se'n crian coma noiridura de mascòtas, pels reptils especialament.
Barreta roja

La **barreta roja** (tanben sonat *bonet catalan* e en catalan * barretina*) es capèl de lana en forma de borsa amb de còps una benda negra au cap. Es un dei simbòls de Catalonha mas es tanben portada en Provença e dins tot lo monde miditerranenc per lei marins.
Neophron percnopterus

La **Maria Blanca** o **vutre pernoctèr d'Egipte** o **Neophron percnopterus** (tanben aperat **capon fèr** en Provença) qu'ei un vutre d'Africa Septentrionau e d'Euròpa Meridionau, notament present en Bearn on ei estat sauvat d'ua mermada preocupanta. Òm l'i pòt observar mei que mei dens las vath d'Aspa e d'Aussau e, dens la purmèra (precisamet hens lo vilatge d'Ast-Beon) un ecomusèu lo presenta e lo filma dehens los sons nids.

Que da lo son nom au còth de Maria Blanca.

En Kemet (la *Negra*, sia l'Egipte Antica) la Maria Blanca qu'èra lo simbòl de la divessa Nekbet, qui avèva emparat (amassa dab la divessa sèrp Oadjet) lo diu Her (Òrus) chin quan èra perseguit peu son onco Seth.

## Vejatz tanben
### Referéncias taxonomicas
* 
* 
* 
* 
* 
*
Fièra

La **fièra** (var. **fèira**, **fiera**, **hèra**, **hèira**) es una manifestacion comerciala que se ten dins una vila, un borg o un vilatge a una epòca e dins un luòc generalament determinat nomenat fieral (var. **fierau**). En Euròpa èran las principalas activitats comercialas a l'Edat Mejana, que las mai conegudas n'èran las fièras de Champanha.
Fiera Internacionala de Marselha

La **Fiera internacionala de Marselha** es una manifestacion annala que se ten de la fin dau mes de setembre au començament dau mes d'octòbre au Pargue Chanot de Marselha onte se retròban d'artistas, mestieraus e expausaires venguts dei quatre cantons dau glòbe.

## Liames extèrnes
*Site oficiau
Pierre Elliott Trudeau

**Joseph Philippe Pierre Yves Elliott Trudeau** (1919-2000) avocat e òme politic, foguèt primièr ministre de Canadà en doas ocasions: 1968-1979 e 1980-1984.

Probablament se pòt qualificar Trudeau coma lo primièr ministre pus popular e polemic de l'istòria del país. Quand foguèt en carga, foguèt responsable de l'establiment dels idiòmas francés e anglés coma oficials dins lo país. Tanben creèt la legislacion de la Carta Canadiana dels Dreches e las Libertats, qu'establís l'egalitat de dreches, qu'implica que totes los ciutadans an *"Drech a la proteccion e benefici de la lei sens discriminacion qualqu'una siá per origina, color, raça, sèxe, edat o discapacitacion mentala o fisica"*. Aquesta carta inclutz tanben la libertat d'expression e de premsa.
Charles Joseph Clark

**Charles Joseph Clark** (n. 1939) jornalista, entrepreneire, professor e òme politic, foguèt primièr ministre de Canadà entre 1979 e 1980.
Glèisa de Sent Gironç

La **glèisa de Sent Gironç** (*Saint Girons* en francés) de Monenh qu'ei ua de las glèisas goticas màgers de Bearn. Que's destaca mei que mei per las soas proporcions, per l'endom desproporcionat deu son tèit e deu son hustatge e peu hèit de combinar ua arquitectura purament gotica dab materiaus bearnés (sable, cauç, arrebòts deu gave e casso bearnés).

Bastida enter 1464 e 1530 entà replaçar l'anciana glèisa de Sent Pèr (escrivut *Sant Pée* alavetz e qui èra ua abadia laïca) que refleta la prosperitat deus ciutadans moneishons d'aquesta tempsada. 
Lo hustatge, bastit dab pas sonque piteraus de còr casso e cavilhas de husta shens nada punta de metau, qu'amassa un vertadèr bòsc que la comuna (e donc los ciutadans) avó de provesir alavetz. En copa, aqueste hustatge que presenta un hialat assimetric deus complèxes : qu'ei dessenhat a la soa basa com si òm avosse volut bastir un segon tèit mei petit au ras deu purmèr en tot decidir de'n har pas sonque un arribat au som (çò qui explica l'elevacion de l'angle deu tèit).

La glèisa qu'ostendeish ua pòrta deus cagòts (qui, estant dats l'epòca qui èran mei que mei artesans, avón de participar a la soa bastida) e, au dessus d'un deus sons portaus, lo capitèth de l'anciana glèisa.

Lo portau qui da sus la rota qu'ei coraot peu timpan de l'anciana abadia laïca. 

Sancamandejada (mes pas destrusida totun) peus iconoclastas uganauts (e dab l'aprobacion de la regina Joana de Labrit per'mor la ciutat e demorava catolica au maugrat deus sons òrdis), la glèisa que ho moblada de nau arron la restauracion deu catolicisme en Bearn e, atau, que possedeish tanben un beròi orgue mondin deu sègle XVI e un retable barròc.

La glèisa de Sent Gironç que ho classada Monument Istoric per la Republica Francesa en 1913.

## Galeria

Imatge:retablemonenh.jpeg|Retaule
Imatge:orguemoneh.jpeg|Orgue
Imatge:Nau glèisa Monenh.jpg|Nau
Imatge:monenhcapera.jpeg|Capèra
Fresca IHS Monenh.jpg|
Anjo orguen.jpg|
Caners der orguen de Monenh.jpg|
Glèisa Monenh de lonh.jpg|
Arrebòt

Los **arrebòts** o los **còdols** o los **calhaus** que son tròç d'arròcs croishits lissats e carrejats peus cors d'aiga. Dens los país de gaves com Bearn que son emplegat (dab la cauç) entà bastir muralhas e parets de bastiments. En Bearn justament, òm los estruça en fòrma de huelha de heuç.
Arquitectura gotica

L**'arquitectura gotica** qu'ei un estil de contruccion desvolopat en Euròpa (en Isla de França e en Picardia a l'origina) de cap a la segonda meitat de l'Etat Mejana. Qu'es caracteriza (en oposicion dab l'estil romanic) per vòuta plegadas qui pòden portar miélher e susportar mei de pes e que permetón atau de har pujar mei haut los bastiment en tot los provesir dab mei d'oberturas. L'invencion de l'estil gotic qu'aubrí atau la tempsada de las granas catedraus e deus vitraus.
Castèu dei Bauç

Lo **[[castèu]] dei [[Lei Bauç|Bauç]]** es un monument de Provença dins lei Bocas de Ròse. 

Foguèt bastit au sègle XI per lei senhors dei Bauç. Foguèt atacat durament pendent lei guèrras baucencas per la succession de Provença. Utilizat un còp de mai durant lei guèrras de religion, foguèt desmantelat. Uei es una atraccion per lei toristas amb de maquinas de guèrras reconstruchas.


Imatge:Les Baux de Provence FRA 002.jpg|Castèu dei Bauç
Imatge:4611_Baux_cr_dit_photo_Culturespaces_www_tophoto_fr_com_Armedieval_358.jpg|Demostracion d'un trabuquet
Imatge:Pigeonnier des baux de Provence.jpg|Colombier/pijonier dei Bauç


Es enviroutat per lei torres de Saladin, *Paravelle*, e *de Bannes/de Cornes*.
Amorier

L**'amorièr** (var. **amorier**, **ronze**) es un aubre de la familha dei *Moraceae*. Es cultivat per sei fruchs que pòdon èsser consumits e sobretot per sei fuelhas que permeton de noirir lei manhans que produson la seda.
Aegypius monachus

**Aegypius monachus** (**Voltor negre**) es una espècia de voltor (var. vutre) es a dire un rapaç diürne carraunhaire qu'aparten a la familha dels Accipitridae, que ne demòra pas que tres populacions, relictualas, en Euròpa ont es ara protegit. 

Es la sola espècia del genre ***Aegypius***. Lo Voltor oricon (*Torgos tracheliotus*) es rarament inclús dins aquel genre jol nom de *Aegypius tracheliotus*.

## Vejatz tanben
### Referéncias taxonomicas
* 
* 
* 
* 
* 
*
Bateleire de las savanas

Lo **Bateleire de las savanas** (***Terathopius ecaudatus*** (Daudin, 1800)) es un rapaç diürne qu'aparten a la familha dels Accipitridae. Es probablament a l'origina de l'ausèl Zimbabwe.

thumb|250px|left|Plan gròs


## Ligams extèrnes
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Ciconiiformes

L'òrdre dels **ciconiifòrmes** compren classicament 5 familhas d'ausèls eissanquièrs, repartidas en 3 sosòrdres :

* **Sosòrdre dels ''Ardeae'' :**
** *[[Ardeidae]]* : galejons, plumets, cranquièrs, savacon, onorats, blongios, butors (67 espècias)

* **Sosòrdre dels ''Scopi'' :**
** *[[Scopidae]]* : ombreta de Senegal (1 espècia)

* **Sosòrdre dels ''Ciconiae'' :**
** *[[Ciconiidae]]* : tantals, bèc-doberts, cigonhas, jabirus, marabots (19 espècias) a las qualas s'apond las 6 espècias de condòrs e urubus, tradicionalament classadas dins la
** *[[Balaenicipitidae]]* : bèc-en-esclòp (1 espècia)
** *[[Threskiornithidae]]* : ibis, espatulas  (32 espècias)
** *[[Phoenicopteridae]]* : becarut (6 espècias) autrescòps classada dins l'òrdre dels phoenicopteriformes.

## Discussion de la classificacion
La classificacion de Sibley et Monroe basada sus de tèsts d'ibridacion de l'ADN rapròcha los Falconifòrmes, los Caradriifòrmes e d'autres òrdres d'ausèls marins, dins un òrdre dels Ciconiifòrmes (''sensu lato'') largament espandit. Aqueste apròchi fa pas encara l'unanimitat dins los ornitològs, mas servís de basa a las doas principalas referéncias utilizadas dins aquesta enciclopèdia, per la taxinomia dels ausèls (ITIS e la Lista d'Alan P. Peterson). Intègra las familhas seguentas :
* *[[Pteroclididae]]*
* *[[Thinocoridae]]*
* *[[Pedionomidae]]*
* *[[Scolopacidae]]*
* *[[Rostratulidae]]*
* *[[Jacanidae]]*
* *[[Chionididae]]*
* *[[Pluvianellidae]]*
* *[[Burhinidae]]*
* *[[Charadriidae]]*
* *[[Glareolidae]]*
* *[[Laridae]]*
* *[[Accipitridae]]*
* *[[Sagittariidae]]*
* *[[Falconidae]]*
* *[[Podicipedidae]]*
* *[[Phaethontidae]]*
* *[[Sulidae]]*
* *[[Anhingidae]]*
* *[[Phalacrocoracidae]]*
* *[[Ardeidae]]*
* *[[Scopidae]]*
* *[[Phoenicopteridae]]*
* *[[Threskiornithidae]]*
* *[[Pelecanidae]]*
* *[[Ciconiidae]]*
* *[[Fregatidae]]*
* *[[Spheniscidae]]*
* *[[Gaviidae]]*
* *[[Procellariidae]]*

## Vejatz tanben
* Aves (classificacion filogenetica), ont l'òrdre es redusit a la familha dels Ciconiidae, segon Ericson (2006) e Hackett *et al.* (2008).

## Ligams extèrnes
* 
* 
* 
* 
*
Universitat Ebraïca de Jerusalèm

thumb|right|300px|
ɤ
L**'Universitat Ebraïca de Jerusalèm** (en ebrieu האוניברסיטה העברית בירושלים, prononciacion *hā’Universitah hā‘Ivrith bYirūšāláyim*) apelada correntament *HUJI* — que la majoritat dels campus se tròban a Jerusalèm — es un dels principals establiments universitaris en Israèl. Foguèt la primièra universitat josieva au Mandat Britanic de Palestina, fondada en 1918 coma una de las institucions de l'Estat d'Israèl en camin.

Es istoricament la primièra de las uèch universitats israelianas, e es internacionalament reconeguda coma una de las cent melhoras institucions academicas del mond.


File:Academy of the Hebrew Language.JPG|Academy of the Hebrew Language
File:The National Library of Israel building - Amitay Katz.jpg|The National Library of Israel
File:Bezalel.jpg|Bezalel Academy of Art and Design
File:Amfiteatron-al-shem-Rothberg.JPG|


## Ligams extèrnes
*   Site oficial

## Referéncias
Universitat Bar-Ilan

L**'[[Universitat]] Bar-Ilan** (אוניברסיטת בר-אילן en ebrieu) que's tròba a Ramat Gan dens la periferia de Tel Aviv, en Israèl. Que's caracteriza peus pònts qu'estableish enter los estudis religioses e laïcs. Las formacions que son hèra divèrsas: matèrias scientificas, economia, sciéncias umanas, matematicas, informatica, literatura, judaïsme, lengas...

## Ligams extèrnes
*   Sit oficiau
Lista dels presidents de Siria

Vaquí una lista dels caps d'Estat de Siria dempuèi 1918, e dels presidents dempuèi 1936.

## Reialme de Siria (1918-1920)
### Caps de govèrn
* 'Ali Rida Basha al-Rikabi : 30 de setembre - 5 d'octobre de 1918
* Emir Faissal : 5 d'octobre de 1918 - 8 de març de 1920
### Rei
* Faissal I : 8 de març - 28 de julhet de 1920

## Caps d'Estat jos lo mandat francés (1922-1936)
* Subhi Bay Barakat al-Khalidi: 28 de junh de 1922 - 21 de decembre de 1925
* François Pierre-Alype (interin): 9 de febrièr - 28 d'abril de 1926
* Damad-i Shariyari Ahmad Nami Bay: 28 d'abril de 1926 - 15 de febrièr de 1928
* Taj al-Din al-Hasani: 15 de febrièr de 1928 - 19 de novembre de 1931
* Muhammad 'Ali Bay a lo-'Abid: 11 de junh 1932 - 21 de decembre de 1936

## Presidents de [[Siria]] dempuèi [[1936]]
;Primièr president elegit
Lo 22 de març de 1936 Hashim al-Atassi dirigiguèt una delegacion siriana a París que negocièt pendent 6 meses un tractat que prevesiá fin finala l'independéncia del país. De retorn en Siria lo 27 de setembre del meteis an, Atassi foguèt aclamat coma eròi, e elegit en novembre de 1936 coma primièr president de la republica del país.

Malgrat aiçò, a la fin de 1938 èra ja clar que França aviá pas l'intencion de ratificar lo tractat. Atassi presentèt lo sieu renonciament lo 7 de julhet de l'an seguent.

### Republica Siriana (1939-1958)

### Republica Aràbia Unida (1958-1961)
* Gamal Abdèl Nassèr - 22 de febrièr de 1958 - 29 de setembre de 1961

### Republica Aràbia Siriana (1961-actualitat)
Lo president es lo cap d'Estat de Siria.

## Vejatz tanben
* Primièr ministre de Siria
Lista dels primièrs ministres de Sant Vincenç e las Grenadinas

Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de Sant Vincenç e las Grenadinas.

## ''Chief Ministers'' (1956-1969)
* Ebenezer Joshua: 1956 - mai de 1967
* Milton Cato: mai de 1967 - 27 d'octobre de 1969

## Primièrs ministres aprèp l'independéncia (1969-1979)
* Milton Cato: 27 d'octobre de 1969 - abril de 1972
* James Fitz-Allen Mitchell: abril de 1972 - 8 de decembre de 1974
* Milton Cato: 8 de decembre de 1974 - 27 d'octobre de 1979

## Primièrs ministres dempuèi 1979
Lista dels primièrs ministres de Singapor

thumb|right|100px|Blason de Singapor
Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de Singapor.

Vaquí la lista dels primièrs ministres de Singapor dempuèi 1959.

## Veire tanben
* Presidents de Singapor
Positivisme

Eth positivisme ei eth sistèma de filosofia basat era l’experiéncia e er era coneishença empirica des fenomèns naturaus. Era vertut d’açò, eth positivisme considère era metafisica e era teologia coma sistèmes de coneishença imperfècta e inadequada. 

**Evolucion** 

Eth tèrme “positivisme” siguec utilizat peth prumèr còp peth filosòf Auguste Comte, autor de l’òbra qu'inaugurèc aguest corrent de pensament, *Cors de filosofia positiva* (6 vols., 1830-1842). Maugrat açò, bèri concèptes positivistes se remonten ath filosòf britanic David Hume, ath francés Claude-Henri de Rouvroy, Comte de Saint-Simon, e a l’alemand Immanuel Kant. 
Comte escuelhec era paraula “positivisme” entà soslinhar era realitat e tendéncia constructiva qu'eth reclamèc per l’aspècte teoric dera sua doctrina. En generau, s'interessèc pera reorganització dera vida sociau entath ben dera umanitat a trauès dera coneishença scientifica e, per aguesta via, deth contraròtle de las fòrces naturaus. Es dus compausants principaus deth positivisme, era filosofia e eth govèrn (o programa de conducha individuau e sociau), sigueren mès tard unificadi per Comte er un tot jos era concepcion d’ua religion er era quau era umanitat ère l’objècti de culte. Maugrat açò, nombrosi discípols de Comte non acceptèren aguest desvolopament religiós deth sòn pensament, pr'amor que semblaue contradir era filosofia positivista originau. Fòrça des doctrines de Comte serien mès tard adaptades e desvolopades pes filosòfs sociaus britaniqui John Stuart Mill e Herbert Spencer, atau coma peth filosòf e fisic austrian Ernst Mach. 

**Positivisme logic** 

A començaments deth sègle XX, un grop de filosòfs interessadi era l’evolucion dera sciéncia modèrna refusèc es tradicionaus idèes positivistes (que considerauen qu'era basa dera vertadèra coneishença ère era l’experiéncia personau) e destaquèc era importància dera verificacion scientifica e de l’usatge dera logica formau. Des teories d’aguesti pensadores (entre es que se trobauen l’austriana Ludwig Wittgenstein e es britaniqui Bertrand Russell e George Edward Moore) neishec eth nomentat positivisme logic. Eth *Tractatus logico-philosophicus* (1921), òbra de Wittgenstein, resultèc auer ua influéncia decisiva n'er arrefús des doctrines metafisiques pera sua carència de sens e er era acceptacion de l’empirisme coma ua matèria d’exigéncia logica. 
Era l’actualitat, es filosòfs positivistes preferissen nomentar-se a se madeishi empirismes logics, per dissociar-se de era importància que dèren es prumèrs pensadors deth positivisme logic ara verificacion scientifica. Mantien qu'eth principi de verificacion eth cnjse madeish ei inverificable er eth camp filosofic. Totun, autors tan representatius com Rudolf Carnap an prepausat naui sensi deth tradicionau principi de verificacion neopositivista.
Joana d'Anglatèrra

I a mai d'una Joana d'Anglatèrra :

* Joana d'Anglatèrra (1165-1199), reina de Sicília puèi comtessa de Tolosa
* Joana d'Anglatèrra (1210-1238), reina d'Escòcia
* Joana d'Anglatèrra (1180? - 1236), filha ilegitima de Joan d'Anglatèrra e princessa de Gala
Joana de Tolosa

**Joana de Tolosa**, (1220 † 1271) foguèt una nòbla occitana. Comtessa de Tolosa e marquesa de Provença de 1249 a 1271, èra la filha de Raimon VII (IX), comte de Tolosa, e de Sancia d'Aragon. 250px|thumb|Representacion del sègle XIX de la comtessa Joana I de Tolosa per Pèire Numa Bassaget
## Biografia
thumb|left|170px|Una escultura de la cara de Joana de Tolosa
Aviá pas que nòu ans quand lo Tractat de París la destinèt a esposar Anfós de França (1220 † 1271), fraire de Loís IX, rei de França. Foguèt elevada a la Cort de França e beneficièt pas de la cultura occitana, çò que fa qu'aviá pas cap de simpatia pel catarisme, alara activament combatut per l'Inquisicion en Lengadòc e dins lo comtat de Tolosa.

La data de son maridatge es pas coneguda amb certitud, los istorians esitan entre lo 13 de març de 1234 e lo 13 març de 1241. La primièra data es la mai probabla, perque, coma l'enjòc d'aquel maridatge es de far passar lo comtat de Tolosa jol contraròtle capecian, lo maridatge deguèt èsser organizat tre que Joana podiá arribar en temps de se maridar. 

Son marit recebèt en apanatge los comtats de Peitieus e d'Auvèrnha lo 24 de junh de 1241. Fòrt lèu, li calguèt reprimir amb son fraire una revòlta dels barons peitavins, puèi l'annada seguenta una revòlta dels barons occitans conducha per Raimon&nbsp;VII, lo paire de Joana. Montsegur es assetjat en 1244. 

Lo 26 d'agost de 1249, Joana e Anfòs s'embarquèron a Aigas Mòrtas per acompanhar la Setena Crosada.
Raimon &nbsp;VII moriguèt lo 27 de setembre de 1249 e Anfòs e Joana venguèron comtes de Tolosa. Blanca de Castelha, maire del rei e d'Anfós e regenta del reialme, mandèt un senescal a Tolosa. Aprèp la desfacha de Mansourah (5 d'abril de 1250) e la liberacion d'Anfós, qu'èra estat fach prisonièr, Loís IX demorèt en Tèrra Santa mentre que Joana e Anfós tornèron en França. Prenguèron possession del comtat en octobre de 1250, faguèron lor dintrada oficiala dins la vila lo 23 de mai de 1251, confirmèron la nominacion del senescal e sejornèron sonque rarament a Tolosa.

En 1270, lo coble s'engatgèt dins l'Ochena Crosada, mas lo rei, malaut, moriguèt a Tunis. Pendent lo retorn, lo cople tanben malaut, s'arrestèt al castèl de Corneto, prèp de Siena. Anfós i moriguèt lo 21 d'agost de 1271, e Joana lo 25. 

## Bibliografia
* Foundation for Medieval Genealogy : Joana de Tolosa
AZTI-Tecnalia

**AZTI** qu'ei un center tecnologic especializat en recèrca marina e alimentària dens la Comunautat Autonòma Basca. Los sons tres siètis (Sukarrieta e Derio en Biscaia e Passatge en Guipuscoa) que desvolopan projèctes de recèrca entaus sectors de la pesca, l'oceanografia e l'alimentacion desempuish mei de 40 ans. 

## Ligams extèrnes
*AZTI (lo sit de l'entrepresa)
*Canau d'AZTI en Youtube
Lista dels presidents de Singapor

thumb|right|220px|Bandièra del president de Singapor.
Lo president es lo cap d'Estat de Singapor. Sas foncions son solament ceremonialas. Es elegit per un periòde de sièis ans per la populacion.

Vaquí la lista dels presidents de Singapor dempuèi 1965.

## Vejatz tanben
* Primièr ministre de Singapor
Baztan

**Baztan** es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
## Istòria
Baztan qu’èra deu ducat de Gasconha originau.
Lista dels presidents de Trinitat e Tobago

thumb|250px|Bandièra del president de Trinitat e Tobago.
Lo president es lo cap d'Estat de Trinitat e Tobago. Es elegit per un periòde de cinc ans per un collègi electoral. Sas foncions son a pena ceremonialas.

Vaqui la lista dels presidents de Trinitat e Tobago dempuèi 1976.

## Vejatz tanben
* Primièrs ministres de Trinitat e Tobago
RESSÒC

**Ressoc** es una associacion occitana segon la lei de 1901, que sa tòca es l'avalorizacion e la conservacion del patrimòni vestimentari del parçan tolosan.
Acadèmia de las Arts e Sciéncias del Pastèl

L’**Acadèmia de las Arts e Sciéncias del Pastèl** a per vocacion d'estudiar e portar a la coneissença del mai bèl nombre lo pastèl, dins totes los domenis que s'i aferan, artistic scientific e social, economic e patrimonial.

L’Acadèmia prepausa d'organizar son activitat en dos pòls :
* un Conservatòri, centre de ressorsas collectant las informacions sus l'istòria del pastèl.
* un Observatòri, encargat d'estudiar e d'encoratjar las iniciativas contemporanèus.

Lo País d'Òc compartís amb d'autras culturas una vertadièra tradicion pastelièra e a aquel títol, l'Acadèmia aurà al còr d'establir de ligams privilegiats ambe los centres europèus màgers concernits.

Lo sèti social de l'associacion es a l'Ostal del Fau, a Tolosa

## Ligam extèrne
Sit internet
ADOC Tarn

L**'ADOC Tarn**, Agéncia de Desvolopament de l'Occitan de Tarn es una associacion segon la lei de 1901, creada en 2004 e que trabalha dins los domenis de l'economia e del torisme.
Son prètzfach es de provar que la lenga e la cultura occitanas son d'atots prigonds per la creacion e l'avalorizacion dels produches.
Aquel objectiu es integrat dins la concepcion de projèctes divèrses tocant al comèrci, servicis, comunicacion, creacion d'animacions, de produches, de circuits e animacions toristicas. Un partenariat se pòt far amb d'associacions, las institucions, d'entrepresas, comèrcis, artesans, restaurants, sindicats professionals, etc.

Qualques projèctes en cors :
* Economia : manifestacions amb l'Ostal d'Occitània de Tolosa ; creacion de la Mònà occitana-catalana (pastís de chocolat)
* Torisme : circuits sul Catarisme dins Tarn ; circuits dins Albigés e Roergue ; integracion dins l'associacion PARATGE per la creacion d'un Espaci del Catarisme e de la Crosada a Albi
* Animacions : taulièr de venda a l'Estivada 2007 de Rodés ; repaisses del Bram del cèrvi ; acuèlh del CAOC (decembre de 2007)
* Servicis : creacion d'un chequièr occitan-francés amb una banca
Joana d'Anglatèrra (1165-1199)

**Joana d'Anglatèrra**, foguèt reina de Sicília puèi comtessa de Tolosa. 

## Biografia
Nasquèt en 1165 d'Enric II, rei d'Anglatèrra e d'Alienòr d'Aquitània. Dos de sos fraires, Ricard Còr de Leon e Joan sens Tèrra, son estats reis d’Anglatèrra.

Alienòr d’Aquitània confièt son educacion a l’abadiá de Fontevraud.

Lo 13 de febrièr de 1177 a Palèrme, esposèt en primièras nòças Guilhèm II, rei de Sicília († 1189) del qual aguèt :
*Boemund (*Boamundus* en latin).

Veusa, acompanhèt son fraire Ricard Còr de Leon que participèt a la Tresena Crosada en Tèrra Santa. Lo rei envisatgèt quitament de la maridar a Al-Adel, fraire de Saladin e de fisar als dos esposes lo reialme de Jerusalèm, mas Joana refusèt d'esposar un prince musulman e Saladin refusèt d'autorizar son fraire a se convertir al cristianisme, çò que metèt fin al projècte. Tornat de Tèrra Santa, Ricard, qu'aviá de pretencions sus Tolosa, las poguèt pas defendre per las armas, ocupat a combatre Felip August e preferiguèt se far un aligat del comte Raimon VI de Tolosa en li balhant sa sòrre en maridatge.

Esposèt doncas, en octobre de 1196, a Roan e en segondas nòças, Raimon VI (VIII), comte de Tolosa († 1222) que n'aguèt :
*Raimon VII (IX) († 1249).
* un enfant mòrt nascut lo 4 de setembre de 1199.

Foguèt pas una comtessa passiva. En març de 1199, alara que son marit reglava un litigi en Provença, un vassal de Lauragués se revoltèt e Joana venguèt ela meteissa assetjar lo castèl. Afectat per la mòrt de Ricard Còr de Leon, lo 6 d'abril de 1199, se rendèt a Roan alprèp de son autre fraire Joan sens Tèrra, mas afeblida per son emprensa, se retirèt a Fontevrault, mainadèt una enfant mòrt-nascuda e moriguèt pauc aprèp.

## Fonts
*  Joana d'Anglatèrra (Medieval Lands) 
### Nòtas e referéncias
Brancaleone

**Brancaleone** es una associacion occitana segon la lei de 1901, animada, entre autres per Francés Bacabe.

Dins la bèla tradicion de la transmission orala, l'associacion bota en òbra una estrategia d'accions enrasigadas, e d'encontres transfrontalièrs e intergeneracions, per desvolopar e regenerar las practicas e los escambis de musicas popularas e tradicionalas, e mai particularament d'Euròpa del sud, mas tanben del mond entièr, en ligason particularament amb las populacions eissidas de l'immigracion.

Una postura resolgudament occitanista, per la pluralitat de las lengas e cultura en dialòg.

Sa tòca es de desvelar e coitivar las riquesas de las arts popularas e de las culturas que los noiriscan, estimular e experimentar una soscadissa sus lor foncion e mai largament sus las questions d'identitat per l'accion sul terren e sa mesa en òbra en ligam duradís amb d'Endacòm mai druds, prèps o luènhs.

Escambis e transmission de musica populara e tradicionala, d'aicí o d'alhors, per la pluralitat de las lengas e de las culturas.

Intervencions dins lo camp civic : experimentar e estimular una soscadissa sus las questions d'identitat.

Organizacion, produccion, e difusion d'eveniments e talhièrs artistics.

## Ligam extèrne
*Sit internet
Breizh en òc

**Breizh en Òc** ("Bretanha en Occitània") es una associacion segon la lei de 1901 fondada lo 28 de mai de 2001 per de sòcis de l'Amicala dels Bretons de Tolosa que volián metre en davant e far viure las musicas e las danças dins la region de Tolosa. Son sèti social es a Tolosa.

La tòca de l'associacion es de far conéisser e apreciar la cultura tradicionala bretona en general e las musicas e danças en particular, e aquò a travèrs de corses setmanièrs de danças, de musica o de cant, de l'organizacion d'estagis d'iniciacion o de perfeccionament en dança o instruments tradicionals, l'organizacion de balètis tradicionals bretons (festoù-noz) e occitans, etc.

Breizh en Òc prepausa sos corses de musica, de dança, escambis de coneissenças (tradicions, lenga, cosina, istòria, etc.). Son dubèrts a totes, del simple començant a l'amator confirmat, del Breton al curiós interessat.

L'associacion participa al Forom de las Lengas e a la Capitada organizat pel Caireforc Naut Bernat e al Festenal Occitània organizat per l'IEO 31.

## Ligam extèrne
*Sit internet
Institut d'Estudis Occitans de Nauta Garona

L**'IEO 31**, Institut d'Estudis Occitans, seccion departamentala de Nauta Garona, es la seccion departamentala per Nauta Garona de l'Institut d'Estudis Occitans, associacion segon la lei de 1901 creada en 1945, reconeguda d'utilitat publica en 1949 e agradada pel Ministèri de la Joinessa e de l'Educacion Populara en 1986.

L’Institut d’Estudis Occitans de Nauta Garona, IEO 31. L’IEO 31 a pas jamai quitat d'èsser un actor màger per la cultura occitana. Obrèt particularament per la preséncia de l'occitan dins l'ensenhament public del primari fins a l'universitat.
Ara, al moment ont existís un vam pròpri per l'ensenhament de l'occitan dins lo mitan escolar, l'IEO 31 fa fàcia a una autra demanda, la del public adulte. 

Dempuèi 1998, l’IEO 31 organiza son accion per respondre a aquesta demanda nòva, en tot s’apiejar sus sas cinc accions fondamentalas :
* La socializacion de la lenga
* La difusion de libres
* L’ensenhament de l’occitan pels adultes e lo talhièr de practica del cant polifonic occitan e mediterranèu
* Lo Festenal Occitània e las animacions : programacion de seradas concèrts, teatre, conferéncias, debats... Cada an a Tolosa e dins son ròdol.
* Engenhariá folclorica

L’adesion a l’IEO 31 es de 30 € (tarifa plena) o 12 € (estudiants, caumaires, RMIstas) e 38 € (coble, associacion). Dona dreit a un abonament a la revista bimensuala "Anem Occitans!"

En 2008, l'IEO 31 editèt lo primièr metòde de fonologia del lengadocian.

Lo sèti social de l'associacion es a l'Ostal d'Occitània de Tolosa.

## Ligam extèrne
Sit internet
IEO Miègjorn-Pirenèus

L**'Institut d'Estudis Occitans de Miègjorn-Pirenèus** (Institut d'Estudis Occitans de Mieidia-Pirenèus, en gascon) es una associacion segon la lei de 1901.

Es una de las seccions regionalas de l'Institut d'Estudis Occitans. Es presidida per Miquèl Tayac.

Lo burèu d'aquela seccion se trapa a l'Ostal d'Occitània, a Tolosa.
IEO Provença

L**'Institut d'Estudis Occitans de Provença** es una associacion segon la lei de 1901.

Es una dei seccions regionalas de l'Institut d'Estudis Occitans. Sa sedença se tròba a l'Ostau de Provença a Sant Romieg.
IEO Lemosin

L**'Institut d'Estudis Occitans de Lemosin** es una associacion segon la lei de 1901.

Es una de las seccions regionalas de l'Institut d'Estudis Occitans.

## Ligams extèrnes
*Chabatz d'entrar: Archius de l'IEO Lemosin en linha
Fondacion Occitània

La **Fondacion Occitània** es una associacion culturala occitana segon la lei de 1901 creada en 1994.

## Istòria
Creada aprèp una declaracion simbolica facha lo 16 de març de 1994 a Montsegur (Arièja), la **Fondacion Occitània** recampa d'actors de la vida civila, industriala, professions liberalas, particulars, que se vòlon implicar diferentament per sosténer e espandir la cultura occitana a travèrs una mesa en movement del mond economic notadament.

A menat un bon nombre d'accions depuèi 1994 e participèt activament a la creacion de la Convergéncia Occitana en 1998.

Participèt tanben al projècte "NIKAN" en 1998 qu'aviá coma tòca d'organizar lo 2nd Congrès internacional sul desvolopament durable e nosèt en aquela escasença de ligams fòrça estreches amb Quebèc, e mai particularament amb los amerindians canadians "Montagnais" que la lor delegacion foguèt recebuda mantun còp a Tolosa e dins Arièja dempuèi aquel temps.
Es portaira d'un projècte de monument per Montsegur que sa maqueta es estada realizada pel Danièl Coulet "Monument pels ausèls de Montsegur", Arca de 8 mètres de long e de 6 mètres de naut en bronze que serà pausat dins lo parçan del "pòg" tre lo finançament recampat.

La Fondacion Occitània pòrta tanben lo projècte de creacion d'un "Platèu Mèdia" a l'Ostal d'Occitània de Tolosa que deu permetre de dispausar, d'un estudiò de ràdio e television virat cap als mèdias de la region (Ràdio Occitània, Ràdio Albigés, Ràdio Lengadòc, Ràdio País, Òc-Tv net....)

S'agís tanben de butar una vertadièra agéncia de premsa occitanofòna a Tolosa, disponibla per tornar difusar totas las informacions sul sicut o concernent Occitània bèla.

Lo sèti de l'associacion se tròba a l'Ostal d'Occitania (11 carrièra Malcosinat 31000 Tolosa)
Centre Regional d'Estudis Occitans (CREO) de Nauta Garona

Lo **CREO 31** es una associacion d'ensenhaires de l'Educacion nacionala, de la mairala a l'universitat, que trabalha a la transmission de la lenga e de la cultura occitanas en mitan escolar; es dubèrt a tota persona qu'òbra a aquel objectiu, que siá ensenhaire o pas.

Per sas accions pròprias o en coordinacion amb d'autras associacions de Nauta Garona, lo CREO 31 far de proposicions als poders publics per far viure la lenga e la cultura occitanas dins la societat.
L'ensenhament de l'occitan s'adreça a totes: permet de desvolopar  las aptituds intellectualas, lingüisticas e culturalas, lo mestritge del lengatge en general e del francés en particular, las aptituds a l’aprendissatge de las lengas, tot en aprestant los escolans a viure d’identitats de mai d’un nivèl, pluralas e complementàrias, dins lo país ont son o endacòm mai.

Per tant, lo CREO 31 vòl melhorar las condicions d'ensenhament, tant pels escolans coma pels ensenhaires, e desvolopar aquel ensenhament a totes los nivèls segon dos axes:
* l'iniciacion-sensibilizacion per totes
* l'ensenhament bilingüe francés-occitan

Lo CREO 31 es la seccion de Nauta Garona del CREO Tolosa que participa al Conselh Academic per l'Ensenhament de l'Occitan presidit pel rector de l'Acadèmia de Tolosa.
I demandam que l'ofèrta d'ensenhament siá progressivament generalizada amb de mejans e de tèxtes oficials per aquò far.

En Nauta Garona, lo CREO 31 es tanben portaire del projècte « Animòc » en partenariat amb lo Conselh Regional, lo Conselh General, las comunas e l'Inspeccion Academica. S'agís d'animacions regularas dins las escòlas per ajudar los mèstres a prene en compte la lenga e la culturas occitanas amb sos escolans.
D'autres projèctes son a l'estudi, en particular de plaquetas pedagogicas per integrar l'occitan dins la descobèrta de lòcs remirables del departament (passejadas istoricas, Tolosa, bastidas, païsatges, ...)

Lo CREO es tanben un lòc de conselh, d'ajuda e d'escambis pels ensenhaires.

Son sèti social es a l'Ostal d'Occitània de Tolosa: 11, carrièra Malcosinat 31 000 Tolosa

## Ligams extèrnes
* Site internet del CREO
* Ont aprene l'occitan ?
CREO Tolosa

Lo **CREO Tolosa**, Centre Regional dels Ensenhaires d'Occitan de l'acadèmia de Tolosa, es estat creat en 1969. Recampa dempuèi totis los ensenhaires d'occitan, de la mairala a l'universitat.
Es devengut un partenari important de las collectivitats territorialas. Li devèm la creacion del CAPES d'occitan, del CRPE bilingüe, de la preséncia d'Inspectors de lenga e cultura regionala coma d'un fum de Conselhièrs Pedagogics d'occitan departamentals e de pòstes de professors d'Universitat o d'IUFM.

Creat en 1969 per Andrieu Lagarda, sa presidenta n'es ara Muriel Vathvia-Castell *(Muriel Batbie-Castell)*. Es ara al dintre de la FELCO, Federacion dels CREOs regionals, una fòrça de proposicion per l'occitan a l'escòla e dins la societat nòstra.

Los diferents presidents del CREO Tolosa foguèron :

Andrieu Lagarda, Felip Carbona, Suzy Izarn, Alan Rainal, Muriel Batbie, Estève Bordoncle, Pèire Escudèr, Nicolau Rei Bèthvéder, Emmanuèl Isopet, Muriel Batbie. 

Lo CREO Tolosa recampa los ensenhaires d'occitan, que fascan d'ensenhament de lenga e cultura occitana jos totas las fòrmas possiblas, extensiva (opcion d'occitan al collègi, al licèu, lenga viva 2 o 3) coma intensiva (ensenhament bilingue).

Sus la sola Acadèmia de Tolosa, mai de  joves fan d'occitan jos una fòrma o l'autra. Ara, mai d'un vintenat de sites bilingües son dubèrts dins l'Educacion Nacionala, amb gaireben 2000 dròlles que fan d'occitan dins la mitat de son emplec del temps

Lo CREO es partenari regular de las instàncias oficialas (Ministèri de l'Educacion Nacionala, Rectorats de las 9 Acadèmias concernidas per l'occitan, Conselhs Regionals, Conselhs Generals, Comunas...); li devèm fòrça avançadas dins l'Educacion Nacionala, per l'escòla, coma per la socializacion de la lenga nòstra.

Dempuèi la disparicion de la region Miègjorn Pirenèus, lo CREO tornèt trobar lo sieu nom original de CREO de l'acadèmia de Tolosa en novembre de 2016. (De 1989 a 2016 se sonèt CREO Miègjorn Pirenèus).

Amb los còps portats a l'ensenhament de l'occitan amb la refòrma dels collègis de 2016 e la dels licèus, volguda pel ministre Blanquer, de 2019, lo CREO Tolosa, jos la presidéncia de Nicolau Rei Bèthvéder, foguèt a l'iniciativa d'una manifestacion per la defensa de l'ensenhament de l'occitan a Tolosa, lo 17 de febrièr de 2019 qu'amassèt 5000 personas. Lo CREO Tolosa obtenguèt l'unitat de l'occitanisme sus aquela question.

## Ligam extèrne
Siti oficial del CREO Tolosa
La poesia

**La poesia** es una associacion segon la lei de 1901 qu'òbra sus l'escrich occitan per lo far viure e descobrir als estajants d'Occitània. En particular cap a un public jove dins un trabalh d'edicion.

Son sèti social es a l'Ostal d'Occitània de Tolosa.