Tè Oolong

vinheta|De fuèlhas de tè Oolong dins un bòl.
Lo tè **Oolong** o **Wulong** (chinés tradicional: 烏龍 ; pinyin: wūlóng ; literalament: « dragon negre ») es un tipe de tè amb oxidacion incomplèta. Lo mot Oolong significa *dragon negre* e son origina ven d'una legenda chinesa: un plantaire vegèt sorgir un dragon negre d'un teièr que las fuèlhas donèron de notas fustadas de castanha e d'avelana del Oolong. Aquel tè es tanben nomenat en China en referéncias de la color de son infusion: se dich **tè bleu-verd** (青茶).

L'Oolong es un tè d'oxidacion enzimatic incomplèta (de 12 a 70 %), constituit tradicionalament de fuèlhas entièras, paure en cafeïna. Al subjècte de l'oxidacion, se situa entre los tès negres, entièrament oxidats, e los tès verds non oxidats. Son origina es dins la region chinesa del Fujian, d'nt ven un grand nombre d'Oolongs celèbres. A costat de la China continentala, Taiwan es l'autre grand país de l'Oolong, ont sa produccion data del sègle XIX.

L'Oolong es un tipe de tè popular en Asia, ont es mai sovent servit dins los restaurants.

Aquel tipe de tè es sens amarum.

## Procediment
Las fuèlhas son d'en primièr blasidas al solelh e a l'aire liure (萎凋). Puèi, son mescladas dins de panièrs de bambó per ne damatjar los bòrds e aumentar la superfícia d'oxidacion (摇青). Enseguida, son bolegadas e secadas per las esclarir (揉青). Son fin finala rotladas dins una bacina de fèrre après aver arrestat subte lor oxidacion per calfatge (杀青); estapa fòrça importanta pel desvolpament de l'aròma, se pòt realizar fins a 40 còps. Mai sovent cort, pasmens variable, l'oxidacion de l'Oolong pòt anar de 12 %, çò que fa un tè puslèu vedt (metòde chinés), a 70 % per un tè gaireben negre (metòde de Formosa). Las fuèlhas son refregidas, secadas, puèi los productors lor attribuisson un gra abans de los condicionar.

## Familhas
Se pòt classificar los tès **Oolong** en quatre familhas:
; Feblament oxidats 
: Tès feblament oxidats, entre 10 e 30 %. Fabricats a partir del metòde dich chinés. Aquel tipe de tè desvelopa d'aròmas pròches dels tès verds, florals e sucrats.
: Exemple : *Baozhong* 包种 de Taïwan

; Fortament oxidats
: Tès fortament oxidats, entre 40 e 70 %. Fabricats a partir d'un metòde desvelopat a Taïwan. Aquel tè desvolopa de notas fustadas, fruchadas e quitament caramelizadas. 
: Exemple : *Bai Hao*, o Beutat orientala

; Oolong vielhs torrats mai d'un còps
: Los grands tès de Taïwan son servats amb atencion fins a de desena d'annadas (50 ans e mai). Amb lo temsp e lo clima de l'illa, los tès se gavan d'umiditat. Per lutar contra aquel fenomèn, los tès son torrats cada ans o cada los dos e tres ans, çò que desvolopa de notas fruchadas e pirogenadas fòrça interessantas. Pasmens aquela familha de tès risca de desaparéisser dins los ans a venir, que la demanda a Taïwan en tès Oolong aumenta, redusent los estòcs, e lo pretz dels vielhs Oolong essent puslèu bas, los productors an pauc d'interés de servar e tractar fòrça ans aqueles tès. Après 20 a 25 ans de vielhiment, de notas mineralas aparéisson.

; Joves Oolong multitorrats 
: Tecnicas per reproduire los vièlhs tès ultratorrats.
: Exemple : *Dong Ding Antique*, *Tie Guan yin antic*...

## Oolongs celèbres

### China
* Tieguanyin (铁观音)
* Fenghuang Dancong (风凰单枞)
* Shui Hsien (水仙), de la província del Fujian.
* Dahongpao (大红袍)
* Wuyi Rou Gui (武夷肉桂), dels monts frontièras entre las província du Fujian e Jiangxi
* Jin Xuan (金萱)
* Si Ji Chun (四季春)

### Taïwan
* Dongding (凍頂), cultivat dins la region montanhosa de Nantou al centre de Taiwan, per exemple Lugu (鹿谷)
* Baihao (白毫) tanben nomenat Oriental Beauty (東方美人)
* AliShan (阿里山)
* Baozhong o Pouchong (包種). Se destrina dels autres Oolong per una fòrça fèble oxidacion.

### Tailàndia
* *Ruanzhi Oolong* o *Yuan zue*, originari de Taïwan
* *Shi ji chun*, originari de Taïwan
* *Jin Xuan Oolong* ou *Jin Shuan* originari de Taïwan

## Efièch
en mai de la cafeïna, ques estimulanta, lo tè oolong conten de la cis-jasmona e de cis-jasmonata de metil, los dos compausats màger odorants del jasmin, qu'aumentan l'activitat dels receptors A del GABA, agissent donc coma d'anxiolitics e de sedatius, quitament quand son absorbats per inalatcion.

## Nòtas e referéncia