open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Damàs I

**Damàs I** o **Damase** (vèrs 305 - 11 de decembre de 384) foguèt lo 37 papa de la Glèisa Catolica Romana de 366 a 384. Succediguèt a Libèr (352-366) e foguèt remplaçat per Sirici (384-399). Es considerat coma un papa major dei sègles premiers dau cristianisme. 

Probablament origini de la vila d'Egitania (Lusitania), èra un fidèu dau papa Libèr pendent son exil ordonat per l'emperaire Constantin II. Son eleccion se debanèt lo 1 d'octòbre de 366. Pasmens, foguèt malaisada car deguèt faciar un candidat rivau, Ursin, elegit tre lo 24 de setembre per una minoritat dau clergat roman que li reprochava un periòde de sostèn a l'antipapa Felix II. Aquò entraïnèt un esquisma entre lei doas tendàncias. Ursin foguèt exilat per lo prefècte de la Vila e una batalha saunosa (un centenau de mòrts) aguèt luòc dins una glèisa ocupada per lei partisans d'Ursin. Puei, en despiech d'una amnistia en 367, aquelei partisans foguèron obligats de quitar Roma. Assaièron tornarmai sensa succès de contestar l'autoritat de Damàs en 374 puei en 380.

Dins lo corrent de son pontificat, Damàs chausiguèt de defendre la tradicion crestiana, especialament sus lei questions importantas de doctrina e de disciplina. Aquò favorizèt la reconóissença — progressiva — de l'autoritat dau papa sus la Glèisa. Per legitimar aquela posicion, Damàs utilizèt lo prestigi de Roma liat a la mòrt dins la vila de Sant Pèire e de Sant Pau e la declaracion de l'evangili segon Mathieu. Illustracion dau succès d'aquela politica, lo títol de Sètge apostolitic acomencèt d'èsser utilizat per designar Roma. D'autra part, capitèt d'obtenir una diferenciacion entre leis autoritats civilas e religiósas. Doas decisions deis emperaires Valentinian I e Gracian donèron au papa la gestion dei querèlas religiósas. Enfin, lei sinòdis de Roma (369) e d'Antiòquia (378) decidiguèron que, d'ara endavant, un evesque foguèsse considerat coma legitim après reconóissença per lo papa. Aquò li permetèt de despausar leis evesques favorables a l'arianisme. De mai, gràcias au sostèn dau poder imperiau, renforcèt la lucha còntra leis eresias e l'evangelizacion de Gàllia.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Oleg Sentsov

**Oleg Sentsòv** (en ucraïnian e rus: Олег Сенцов; Sinferòpol, Crimèa, 13 de julh de 1976) es un realizador e scenarista ucraïnian. 

Per encausa de sa posicion favorabla e son engatjament a las manifestacions EuroMaidan se vegèt arrestat per las autoritats russas lo 11 de mai de 2014 a Sinferòpol. Durant lo meteis mes, del temps del Festenal de Canas se demandèt sa liberacion. 
Es estat transferit a la Preson de Lefortovo a Moscòu lo 23 de mai sens poder veire sos avocats abans lo 27.
Qualques jorns mai tard, lo 30 de mai, lo FSB revelèt las acusacions d'apartenir al Sector Drech e d'èsser de terroristas que fan pesar sus Sentsòv e tres autras personas: l'activista des dreches umans Alexander Kolchenko, lo jurista Gennady Afanasiev e Alexei Chirny. 
Lo 7 de julh de 2014 sa detencion foguèt prolongada fins al 11 d'octobre.

En agost de 2014 la peticion per far liberar Oleg Sentsòv foguèt signada pel grop de musica punk american Anti-Flag.
Foguèt finalament condemnat a 20 ans de preson lo 25 d'octobre de 2015 per un tribunal rus amassa amb d'autres presonièrs politics ucraïnians. 

Emprisonat dins la colonia penitenciaira de Labytnangui (Siberia occidentala) faguèt la grèva de la fam de mai a octobre de 2018, son estat de santat es jutjat critic.

Lo 25 octobre de 2018, recebèt lo prèmi Sàkharov, decernit pel Parlament Europèu.

## Filmografia
* Гамер (*Gaamer*, 2011)
Sirici

**Sirici** (vèrs 320 - 26 de novembre de 399) foguèt lo 38 papa de la Glèisa Catolica Romana de 384 a 399. Succediguèt a Damasi I (366-383) e foguèt remplaçat per Anastasi I (399-401).

Segon la tradicion, nasquèt a Roma vèrs 320. Après la mòrt de Damasi, foguèt elegit a l'unanimitat a la fin de l'annada 383. Contunièt la politica de son predecessor en renfòrçant l'autoritat dau papa sus la Glèisa e la lucha còntra lei diferenteis eresias dei sègles premiers dau cristianisme. D'efèct, tre 385, decidiguèt d'establir de sancions còntra leis opausants ai decisions dei concili de Nicèa (325) e de Sardica (343). Puei, dins lo corrent de son pontificat, adoptèt divèrsei decisions regardant la castetat dei clercs ò la realizacion d'una enquista preliminara sus lei candidats ais òrdres que foguèron a l'origina de la legislacion pontificala.

Pertocant la lucha còntra leis eresias, condamnèt l'evesque Bonose de Sardica e lo monge Jovinian que negavan la virginitat de Maria. Pasmens, laissèt lo clergat locau decidir dei sancions necessàrias. Intervenguèt tanben dins l'afaire dei priscillianistas condamnats per Damasi. Après l'execucion de Priscillian en 385 e unei condamnacions suplementàrias, autorizèt finalament la reïntegracion dei priscillianistas pentós au sen de la Glèisa. Lei sostèns principaus dau priscillianisme se someteguèron un an après la mòrt de Sirici.

Enfin, son pontificat veguèt la bastida de la Basilica de Sant Pau Fòra lei Muralhas sota la direccion de l'emperaire Valentinian II.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Celestí Barallat i Falguera

**Celestí Barallat i Falguera** (en espanhòl: *Celestino Barallat y Falguera*; Barcelona, 3 d'agost de 1840 – Barcelona, 2 de novembre de 1905) foguèt un avocat e escrivan catalan. Aguèt un ròtle important dins lo catalanisme, tanben l'ambit literari e cultural que s'espandissiá a Barcelona al . 

Collaborèt al Diario de Barcelona, *Lo Gay Saber* o *La Renaixensa*. Tradugèt en catalan e en espanhòl divèrsas òbras de Frederic Mistral. Joan Perucho i Gutiérrez li dediquèt un capítol dins son obratge *Oscura turba de los más raros escritores españoles*.

## Biografia
Nasquèt lo 3 d'agost de 1840 a Barcelona. Eissit d'una família de notaris, èra predestinat a exercir dins lo camp del dreit. A l'edat de dos ans aviá ja perdut tres de sos fraires.

Foguèt escolarizat al collègi Càndid Artiga e posteriorament a l'Institut Provincial de Barcelona (situat a l'Universitat Literària de Barcelona). Obtenguèt un resultat excellent a la carga de bachelièr davant un tribunal d'excepcion: Joan Cortada i Sala (istòria universala), Josep Lluís Pons i Gallarza (retòrica e poetica)  Antoni Bergnes de las Casas (grèc). Contunhèt d'estudis universitaris en dreit civil e canonic, dels quals èra diplomat lo 6 de julhet de 1862. 

## Òbras
* *Mireya*, traduccion espanhòla (1882)
* *Principios de botánica funeraria* (1885)
* *I troubaïre catalan*, traduccion catalana 
* *Oda als trobadors catalans de Mistral* (1905)
* *Himne Cretenc* (1905)

## Referéncias

## Bibliografia
Tana de Zulueta

vinheta|Tana de Zulueta (2016).
**Tana De Zulueta** (Bogotà, Colombia, 4 d'octobre de 1961) es una jornalista e politiciana italiana de centre esquèrra. Foguèt senadora per Roma de 1996. A 2001. Trabalhèt coma jornalista pel setmanièr britanic *[[The Economist]]*.

Es dempuèi lo mes de mai de 2014 la cap de la mission de l'OSCE que deu estudiar la situacion politica e sociala en Ucraïna.
Anastasi Ier (papa)

**Anastasi I** (mòrt lo 19 de decembre de 401) foguèt lo 39 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 27 de novembre de 399 au 19 de decembre de 401. Succediguèt a Sirici (384-399) e foguèt remplaçat per Innocenci I (401-417). Nascut a Roma, condamnèt Origèn e lei donatistas mai demorèt conciliant e atentiu a la reïntegracion dei crestians aguent abjurat sa fe dins lo corrent dei persecucions.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Innocent I

**Innocent I** (mòrt lo 12 de març de 417) foguèt lo 40 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 22 de decembre de 401 au 12 de març de 417. Succediguèt a Anastasi I (399-401) e foguèt remplaçat per Zosim (417-418).

Originari d'Albano dins la region de Roma, èra lo fiu de son predecessor Anastasi I (399-401) segon Sant Giròni. Dins lo corrent de son pontificat, deguèt faciar l'afondrament militar de l'Empèri Roman d'Occident en fàcia dei Grandeis Invasions e lo sac de Roma per lei Visigòts d'Alaric en 410. Per empachar l'afondrament de la Glèisa qu'èra menaçada per la disparicion de l'autoritat imperiala, decidiguèt de renfòrçar l'autoritat de Roma sus leis autreis evesques e exigiguèt que Roma venguèsse lo luòc de debat deis afaires regardant la doctrina dau cristianisme. Ansin, a sa mòrt, l'autoritat pontificala sus lo clergat crestian agantava un nivèu encara desconegut dins l'istòria de la Glèisa.

Foguèt tanben l'autor d'una lista de libres canonics de la Bíblia que foguèt finalament retenguda per lo concili de Trenta e condamnèt lo pelagianisme.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Stéphane Hessel

thumb|250px|Stéphane Hessel en març de 2012
**Stéphane Frédéric Hessel** (Berlin, 20 d'octobre de 1917 - Paris, 27 de febrièr de 2013) foguèt un diplomata, escrivan e activista social francés. Venguèt celèbre mondialament tre 2010 gràcias a son libre *[[Indignez-vous !]]*, una òbra contestatària que generèt l'aparicion de movements socials dins tota Euròpa coneguts jols nom d'Indignats.
Thomas Piketty

thumb|250px|Thomas Piketty a l'Universitat d'Harvard en 2014
**Thomas Piketty** (Clichy, Isla de França, 7 de mai de 1971) es un economista francés. Es especialista de las inegalitats economicas, analisadas mai que mai dempuèi una perspectiva istorica e comparativa. Per sas aportacions recebèt en 2002 lo Prèmi del melhor jove economista de França e puèi en 2013 lo Prèmi Yrjö Jahnsson, atribuït per la fondacion finlandesa Yrjö Jahnsson.

## Òbras
* *Les hauts revenus en France au XXème siècle, Inégalités et redistribution, 1901–1998* (2001)
* *Le Capital au XXIe siècle* (2013)
Faith No More

[thumb|250px|Faith No More en concèrt al [Portugal en 2009.]]
**Faith No More** qu'ei un grop de funk metal american que foguèt format en 1983, dins la vila de San Francisco, Califòrnia, Estats Units.

Les membres musicians del grop son Mike Patton, Billy Gould, Mike Bordin, Roddy Bottum i Jon Hudson.

La doas cançons las mai conegudas de **Faith No More** en Occitània son *Digging The Grave* en 1995 e la balada *Easy* sortida en single de caps la fin de 1992.

## Discografia
### Albums
* 1985 - *[[We Care A Lot]]*
* 1987 - *[[Introduce Yourself]]*
* 1989 - *[[The Real Thing]]*
* 1992 - *[[Angel Dust (Faith No More album)|Angel Dust]]*
* 1995 - *[[King For A Day...Fool For A Lifetime]]*
* 1997 - *[[Album Of The Year]]*

## Vejatz tanben
### Ligams extèrnes
*  Sit oficiau
Just de Tiberiàs

**Just de [[Tiberiàs]]**, en Galilèa, foguèt un escrivan e istorian jusieu del sègle I. Foguèt un dels caps de la revòlta dels jusieus de Galilèa contra los romans en 66. Sa biografia es coneguda gràcias a un escrich d'un de sos adversaris politics, expressament redigit contra el, l'autobiografia de l'istorian Flavi Josèp, comandant de las tropas jusievas en Galilèa, puèi passat dins lo camp roman. Just èra un jusieu de cultura ellenica que venguèt un ciutadan important de sa vila natala per sos talents oratòris. Prenguèt una part activa pendent la Primièra guèrra judèoromana (66-73), en s'opausar als romans e a Flavi Josèp que n'èra estat pròche un moment. Foguèt empresonat per Flavi Josèp amb d'autres tiberians. Après la reconquista de Galilèa pels romans, Vespasian reclamèt son execucion mas Just foguèt alavetz protegit pel tetrarca Agripa II a la requèsta de sa sòrre la princessa jusieva Berenice. Agripa ne faguèt son secretari mes fin finala lo saquèt per mesfisança. Dins lors òbras respectivas, Just e Josèp semblan se reprochar las originas de las revòltas. En mai d'una istòria d'aquela guèrra, escriguèt una cronica dels reis d'Israèl, de Moïses a la mòrt d'Eròdes Agripa II. Son òbra es perduda. Al sègle IX, lo grand erudit Fòci, patriarca de Constantinòble, senhalèt amb estonament que i aviá pas cap de mencion a Jèsus de Nazaret dins sa cronica.

## Ligams extèrnes
*  Justus of Tiberias (Jewish Encyclopedia, 1906)
Zosim

**Zosim** (mòrt lo 26 de decembre de 418) fuguèt lo 41 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 9 de març de 417 au 26 de decembre de 418. Succediguèt a Innocenci I (401-417) e fuguèt remplaçat per Bonifaci I (418-422).

Foguèt elegit a l'unanimitat lo 9 de març de 417 per remplaçar Innocenci I (401-417). Èra nascut en Grècia mai sa vida avans son eleccion es fòrça mau coneguda. Son pontificat fuguèt marcat per la crisi de l'apèu de Pelagius e de Celestius — que sei doctrinas èran estadas condamnadas per un concili gropant la màger part deis evesques de Roma — que venguèron a Roma se defendre. Zosim lei creseguèt entraïnant un desacòrd grèu entre Roma e lo clergat d'Africa que foguèt agravat per la manca de diplomacia dau papa. La crisi fuguèt reglada per la condamnacion clara dau pelagianisme per l'emperaire Flavius Honorius (393-423) e per un segond concili deis evesques africans. Zosim reconoguèt son error e ordonèt un procès novèu que s'acabèt per una condamnacion suplementària de Pelagius e de Celestius.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Bonifaci I

**Bonifaci I** (mòrt lo 4 de setembre de 422) foguèt lo 42 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 28 de decembre de 418 au 4 de setembre de 422. Succediguèt a Zosim (417-418) e foguèt remplaçat per Celestin I (422-432).

Son eleccion foguèt malaisada car dos papas foguèron elegits après la mòrt de Zosim per lei diacres que nomèron l'arquediacre Eulalian lo 27 de decembre e per lei prèires que chausiguèron Bonifaci lo 28. Lei dos òmes foguèron sacrats lo 29 per sei partisans e l'emperaire Flavius Honorius foguèt cridat per reglar la situacion. Reüniguèt un sinòde e enebiguèt ai dos candidats d'intrar dins Roma. Pasmens, lo sinòde laissèt la decision finala a l'emperaire. D'aqueu temps, Eulalian intrèt dins la vila per celebrar lei Pascas. Lei tropas romanas l'expulsèron alora de la vila e l'eleccion de Bonifaci I confirmada per l'emperaire.

Dins lo corrent de son pontificat, s'ocupèt de restablir l'autoritat papala demenida per l'error de son predecessor dins l'afaire de la condamnacion dau pelagianisme. Annulèt tanben lo reng de metropolita donat per Zosim a l'evesque d'Arle e recuperèt lo contraròtle d'Illiría après de negociacions ambé l'emperaire d'Orient. Regardant lei rites de la Glèisa, defendiguèt ai fremas, compres aquelei que fasián partida de la Glèisa, de tocar lei linges sacrats. Enebiguèt pereu l'intrada deis esclaus au sen dau clergat.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Kit Harington

thumb|250px|Kit Harington en 2013 a la Convencion Internacionala dels Comics de San Diego
**Christopher Catesby Harington**, mai conegut coma **Kit Harington** (Londres, 26 de decembre de 1986) es un actor anglés. Se faguèt celèbre internacionalament tre 2011 gràcias a son interpretacion de Jon Snow, un dels personatges centrals de la sèria americana *[[Game of Thrones]]*.
Ostal de vila d'Umeå

thumb|250px|Vista de l'ostal de vila dempuèi lo flum Ume
L**'ostal de vila d'Umeå** (en suedés: *Umeå rådhus*) es un edifici que se situa en plen còr de la vila suedesa d'Umeå, sus la broa septentrionala del flum Umeälven. Es un bastiment d'estil neorenaissentista, que foguèt construch en 1890 sus l'emplaçament de l'ancian ostal de vila, qu'èra estat destruch del temps de l'incèndi de 1888.
Musèu de Västerbotten

thumb|250px|Lo Musèu de Västerbotten en 2014
Lo **Musèu de Västerbotten** (en suedés: *Västerbottens museum*) es un musèu regional situat dins la vila suedesa d'Umeå. Aquesta institucion creada en 1886 a per tòca d'explicar l'istòria culturala del Comtat de Västerbotten. 

Lo musèu, qu'emplega actualament un seissantenat de personas, es un dels mai visitats del país e vegèt passar 229.000 visitaires en 2009.

## Istòria
En genièr de 1886 la Societat de las Antiquitats del Comtat de Västerbotten decidiguèt de crear un depaus per i gardar las antiquitats e puèi un musèu per Umeå. Foguèt inicialament installat dins lo domeni Ullbergska qu'es actualament lo blòc Thor de la carrièra principala de la vila, Storgatan. Malastrosament, qualques ans aprèp, lo 25 de junh de 1888, la colleccion d'objèctes del departament meridional foguèt destruch completament quand se produsiguèt un incendi que cremèt la màger part de la vila.
Parvati

**Parvati** (en sanscrit **पार्वती** *Pārvatī*) es una divessa del panteon indoïsta. Lo seu nom significa "filha de Parvata" ("montanha"), filha de Hima-vat ("qu'a de nèu", es a dire las montanhas de l'Imalaia). Es la maire de Ganesha (dieu del cap d'elefant) e de Karttikeya (Skanda, lo dieu de la guèrra). Es la companha de Shiva e una de las formas de Kali e de Durga.

## Autres noms
Parvati tanben es coneguda entre autres noms coma Uma. L'origina d'aquel nom se tròba dins lo *Shiva-Purana*: sa maire li diguèt: *u mā* ("*ò [filha], [practique] pas [las austeritats]*"). Coma marit d'Uma, Shiva es coneguda tanben jol nom de:

* *Cumā-nath* (senhor d'Uma) 
* *Umāpati* (marit d'Uma)
* *Umā-sahāya* (companh d'Uma)
* *Umeśa* (senhor d'Uma)

Tanben existís una divinitat en Índia nomenada *Umeśa*: es una combinason d'aquel parelh, *Umā* e *Īśa* (Shiva) dins una sola estatua. 

## Vejatz tanben
*Kali
*Shiva
*Devi Mahatmya
## Referéncias

* David Kinsley, *Hindu Goddesses: Vision of the Divine Feminine in the Hindu Religious Traditions* (ISBN 81-208-0379-5) 
* Vans Kennedy, ''Researches Into the Nature and Affinity of Ancient and Hindu Mythology'', 1831; Longman, Rees, Orme, Brown,& Green; Original: Harvard University
* William J. Wilkins, *Hindu Mythology, Vedic and Puranic* 2001 (1a ed. 1882); Adamant Media Corporation; ISBN 1-4021-9308-4
Pablo Iglesias Turrión

vinheta|2025
**Pablo Iglesias Turrión** (Madrid, 17 d'octobre de 1978) es un professor de sciéncias politicas, politician e escrivan espanhòl. 

Aqueste ensenhaire de l'Universitat Complutense de Madrid qu'interven tanben dins de programas de cadenas de television espanhòla es lo creador e menaire del movement e partit politic Podemos fondat en 2014. 

Gràcias als resultats pro elevats d'aquesta formacion novèla, capitèt de venir deputat del Parlament Europèu amb quatre autres membres de son partit.

## Òbras
* *Multitud y acción colectiva postnacional* (2009)
* *Desobedientes* (2011)
Podemos

thumb|250px|Lògo del Podemos.
**Podemos** (en catalan: **Podem**) es un movement e partit politic espanhòl d'esquèrra contestatària. Foguèt creat en genièr de 2014 pel professor de sciéncias politicas e analista politic madridenc Pablo Iglesias, amb la tòca de participar a las Eleccions Europèas de 2014. Se revelèt una suspresa de las eleccions europèas dins l'estat espanhòl gràcias a sos resultats elevats per una formacion novèla. Amb 8,25% dels sufragis se situèt en cinquena posicion dels partits mai votats e obtenguèt aital una representacion de 5 sètis al Parlament Europèu.

## Polemica ulteriora a las eleccions
Lo jurista Carlos Jiménez Villarejo, un dels cinc candidats de Podemos elegits al Parlament Europèu, suscitèt una polemica lo 28 de mai de 2014 en anonciar que se retirariá pas per laissar sa plaça a un autre membre de la formacion, Tania González, contràriament a çò qu'aviá declarat anteriorament. E mai, a l'encòp reiterèt sa posicion ostila a l'independéncia catalana que s'opausa a l'orientacion del partit que defensa lo drech a l'autodeterminacion. 
## Referéncias
Celestin I

**Celestin I** (mòrt lo 27 de julhet de 432) foguèt lo 43 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 10 de setembre de 422 au 27 de julhet de 432. Succediguèt a Bonifaci I (418-422) e foguèt remplaçat per Sixte III (432-440).

Èra nascut dins la region de Roma mai sa vida avans son eleccion es fòrça mau coneguda. Dins lo corrent de son pontificat, mandèt de delegats per assistir au concili d'Efèsa de 431 que condamnèt lo nestorianisme. Condamnèt tanben, coma sei predecessors, lo pelagianisme e expulsèt lei fidèus de la doctrina de Novatian dei glèisas de Roma.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Universitat d'Umeå

thumb|250px|Vista parciala de l'Universitat d'Umeå
L**'Universitat d'Umeå** (en suedés: *Umeå universitet*) es una universitat que se situa a Umeå, una vila importanta de la region centre-nòrd de Suècia. L'entitat foguèt fondada en 1965 e es la cinquena universitat mai anciana del país. 

En 2012, l'universitat foguèt classificada 23ena mondialament demest las institucions d'educacion superiora que sa creacion es inferiora a 50 years per la revista britanica *[[Times Higher Education]]* (THE). L'an seguent, en 2013, se vegèt arribar en primièra posicion de las universitats suedesas dins lo Baromètre dels Estudiants Internationals en foncion de la satisfaccion dels estudiants estrangièrs.

L'Universitat d'Umeå comptava en 2013 mai de 36.000 estudiants inscriches qu'aproximativament 17.000 d'eles i estudiavan en temps complet envirats per una equipa de 365 ensenhaires. L'estructura emplega en total mai de 4.000 personas.

Es coneguda internacionalament subretot per sas aportacions dins los domenis scientifics e tecnics. Aital foguèt pionièra dins las sciéncias naturalas amb sas recercas sul genòma del píbol, e aportèt de bèlas contribucions dins lo domeni de las matematicas, mai que mai al nivèl del problèma de Gleason e dels espacis foncionals de las fractalas. Sa facultat de concepcion industriala es de las mai prestigiosas mondialament.

## Organization
thumb|250px|Mapa de l'Universitat d'Umeå (OpenStreetMap)
L'Universitat d'Umeå compta quatre facultats e nòu escòlas de campus, amb de dependéncias addicionalas dins las vilas de Skellefteå e Örnsköldsvik.

Aquestas quatre facultats son:
* La Facultat de Letras e Umanitats
* La Facultat de Medecina
* La Facultat de Sciéncias e de la Tecnologia
* La Facultat de Sciéncias socialas

## Presidents de l'Universitat
* Lars-Gunnar Larsson (1964–1969)
* Karl-Gustav Paul (1969–1973)
* Lars Beckman (1973–1992)
* Sigbrit Franke (1992–1998)
* Inge-Bert Täljedal (1999–2005)
* Göran Sandberg (2005–2010)
* Lena Gustafsson (2010– )
Glèisa de la vila d'Umeå

thumb|250px|La Glèisa de la vila d'Umeå en setembre de 2010
La **Glèisa de la vila d'Umeå** (en suedés: *Umeå stads kyrka*) es una glèisa situada dins lo centre de la vila suedesa d'Umeå, entre Vänortsparken e la riba nòrd del flum Ume. Lo bastiment, concebut per l'arquitècte de la vila, Fredrik Olaus Lindström, e bastit amb de malons sus de fondamentas de pèira, foguèt inaugurat en 1894.

La construccion de l'edifici durèt tres ans, comencèt en 1892 e s'acabèt en 1894. Es la tresena d'una tièra de glèisas que foguèron auboradas dins aqueste airal. Posteriorament se realizèron tres restauracions en apondre tanben mantun element addicional al bastiment original, çò que modifiquèt parcialament l'aparença iniciala del bastiment.

## Istòria
La glèisa foguèt concebuda per l'arquitècte de la vila, Fredrik Olaus Lindström, e bastida en malons sus de fondamentas de pèira. entre 1892 e 1894.
Guitars - the Museum

thumb|250px|Lo musèu, vist dempuèi Vasagatan, en 2014
**Guitars – the Museum**, sonat popularament en suedés: **Gitarrmuseetis**, es un musèu situat dins lo centre vièlh de la vila suedesa d'Umeå, qu'es consagrat exclusivament a l'univèrs de la guitarra. 

L'institucion se tròba dins un edifici, que data de 1904 e foguèt bastit amb de malons, qu'anteriorament abrigava l'escòla sonada Vasaskolan. L'endrech, que compta quatre nivèls, compren tanben d'autras entitats: una sala de musica rock (Scharinska), un restaurant que s'inspira dels Estats Units, una botiga d'instruments de musica (4sound) e un vendeire de disques ancians (Garageland).

Lo musèu dobriguèt sas pòrtas al public abans la fin del mes de genièr de 2014, dins l'encastre de l'inauguracion de la capitalitat d'Umeå coma Capitala Europèa de la Cultura.

## Las colleccions del musèu
Las colleccions del musèu comprenon mai que mai de guitarras electricas concebudas dins las annadas 1950 e 1960. Demest las possessions mai prestigiosas de la colleccion de guitarras figura una Gibson Flying V de 1958, una Les Paul de 1960 e una Fender Broadcaster de 1950. Amb un total que compta mai de 500 guitarras, aqueste musèu es lo mai grand del mond dins aquesta categoria.

## Ligams extèrns
* Guitars – the Museum
Kulturväven

thumb|250px|Lo Kulturväven, fotografiat en març de 2014 dempuèi lo pont sonat Tegsbron
Lo **Kulturväven** es un centre cultural situat dins la vila suedesa d'Umeå, còsta lo flum Ume. Sa dobertura, deguda al fach que la vila del nòrd de Suècia es venguda en 2014 una de las doas Capitalas Europèas de la Cultura amassa amb Riga, es prevista a l'auton de 2014. 

Lo projècte generèt una polemica considerabla dins la localitat suedesa per encausa del còst elevat (mai de 700 milions de coronas e las collaboracions establidas per sa construccion, las collaboracions establidas e tanben la relocalizacion de la bibliotèca municipala que se deu mudar dins aqueste nòu bastiment.

## Istòria
La construccion del Kulturväven s'inserís dins un projècte de desvolopament del centre d'Umeå sonat "Vila entre ponts" (en suedés: *Staden mellan broarna*). Impliquèt la collaboracion de la municipalitat locala amb una companhiá immobiliària del país, lo Balticgruppen, que formèron amassa una novèla companhiá: Väven i Umeå AB. Sa realizacion foguèt fisada a l'agéncia norvegiana d'arquitèctes Snøhetta e a la firma escandinava d'arquitèctes White. La bastison dels edificis comencèt en 2011 e durèt fins a 2014.
Matias (pair de Flavi Josèp)

**Matias** (6–70) qu'estó un ciutadan hèra important de Jerusalèm, gessit d'ua rica familha judiva, descendent deu costat deu son pair de l'òrdi Yehoyarib, qui èra lo purmèr deus 24 òrdis sacerdotaus dens lo Temple de Jerusalèm. Qu'èra lo hilh de Josèp e d'ua nòbla judiva de nom desconegut. La soa mair que descendèva deu trisajòu de Josèp, Simon Psellus. Lo son pairan pairau qu'èra Matias Curtus. Qu'avó dus hilhs: Matias e Flavi Josèp.
René Robert Cavelier de la Salle

thumb|right|200px|René Robert Cavelier de la Salle
**René Robert Cavelier de la Salle** nascut a Roan (al jorn de uèi Sèina Maritima) lo 22 de novembre de 1643 e mòrt lo 19 de març de 1687 dins lo sud de la colonia francesa de Loïsiana, (uèi dins l’estat american de Tèxas).

Explorador e viatjaire, explorèt la region dels Grands Lacs dels Estats Units e de Canadà, puèi lo fume Mississippí e descobriguèt aital los territòris situats entre la val de Sant Laurenç e lo dèlta de Mississipí.
Gamla bankhuset

thumb|250px|Lo Smörasken vist dempuèi lo nòrd-oèst en 2007
Lo **Gamla bankhuset** ("Banca Gamla") es un bastiment istoric situat dins lo centre de la vila suedesa d'Umeå. L'immòble que se tròba al n°34 de Storgatan, la carrièra centrala e mai importanta de la localitat, e a la part septentrionala del pont Tegsbron, foguèt bastit en 1877 amb un estil neorenaissentista. Sa construccion se faguèt amb de pèira e per encausa de sas caracteristicas mai notablas, son color jaune e sos costats arredondits, recebèt l'escais popular de **Smörasken** (la "Sièta de burre").
Compromís

La **Coalició Compromís**, mai coneguda coma **Compromís**, es una formacion politica valenciana. L'entitat, sortida d'una coalicion que compren lo BLOC Nacionalista Valencià, Iniciativa del Poble Valencià e Els Verds - Esquerra Ecologista, e mai un nombre important de personalitats independentas, e d'autres partits mai minoritaris encara coma Estat Valencià, foguèt creada en genièr de 2010 per poder participar amassa a las eleccions valencianas e municipalas de 2011. 

E mai se la formacion èra plan minoritària a la debuta, sabèt ganhar dapasset d'importància al Pas Valencian, e son progrès dins la societat valenciana es estat encara mai notable durant las Eleccions del Parlament Europèu de 2014 quand ganhèt 1 sèti gràcias a sos resultats onorables de 7,94% dels sufragis.

Demest las personalitats mai emblematicas, dinamicas e tanben polemicas del partit, figura Mònica Oltra.
Filon d'Alexàndria

**Filon d'Alexàndria** (c. 20 abC-c. 45 apC) qu'estó un filosòf judiu ellenistic que vivè a Alexàndria dins la província romana d'Egipte.

Qu'escrivó un sarròt de tractats sus la lei mosaïca. La soa òbra qu'ei màgerament apologetica, entenent demostrar la perfèita adequacion enter la fe judiva e la filosofia ellenistica. N'avó pas brica influéncia suu judaïsme mes si qu'estó ua hont d'inspiracion feconda entaus Pairs de la Glèsia. Eusèbi de Cesarèa dens la soa  que hè un arrecuelh deus sons escriuts.

La soleta hèita la data de la quau ei segura qu'ei la soa participacion a l'ambaishada enviada peus judius d'Alexàndria a l'emperaire Caligula en l'an 40 tà demandar la soa proteccion arron de las susmautas antijudivas d'Alexàndria.
Partit de l'Independéncia del Reialme Unit

Lo **Partit de l'Independéncia del Reialme Unit** (en anglés: *United Kingdom Independence Party*), mai conegut popularament per sas siglas **UKIP**, es un partit politic britanic conservador e antieuropèu. Fondat en 1993, sa tòca principala es de reclamar la sortida del Reialme Unit de l'Union Europèa. L'UKIP es actualament dirigit per Nigel Farage.

## Ligams extèrns
* Web oficiala de l'UKIP
Serhí Tihipko

thumb|250px|Serhí Tihipko
**Serhí Leonídovych Tihipko** (en ucraïnian: Сергій Леонідович Тiгiпко, en rus: Сергей Леонидович Тигипко; en transcripcion internacionala *Serhiy Tihipko* o *Tigipko*) (Drăgăneşti, districte de Sîngerei, Moldàvia, 13 de febrièr de 1960) es un especialista financièr e politician ucraïnian conservador. 

Foguèt ministre d'economia en 2000 jol govèrn de Víktor Ioshchenko e posteriorament president de la Banca Nacionala d'Ucraïna de 2002 a 2004.

Ancian membre del Partit de las Regions, se presentèt coma candidat independent a l'Eleccion presidenciala ucraïniana de 2014 e ne sortiguèt en tresena posicion aprèp Petrò Poroshenko e Iólia Tymoshenko. Sos resultats serián estats melhors sens los problèmas causats pels prorusses que faguèron mermar drasticament lo taus de participacion dins las regions de Donetsk e Luhansk, ont Tihipko èra lo candidat de predileccion, qu'aital poguèt pas capitalizar los sufragis que li èran mai favorables.

## Ligams extèrns
* *Sit personal de Serhí Tihipko
Dmytrò Iàrosh

thumb|250px|Dmytrò Iàrosh en 2014
**Dmytrò Anatolíovych Iàrosh** (en ucraïnian: Дмитро Анатолійович Ярош; en transcripcion internacionala: *Dmytro Yarosh*; Dniprodzerzhýnsk, region de Dnipropetròvsk, 30 de setembre de 1971) es un politician e activista politic d'extrèma drecha ucraïnian. 

Es actualament lo menaire de l'organizacion ultranacionalista sonada Sector Drech (en ucraïnian: Правий сектор), que sos membres joguèron un ròtle vesedor dins las manifestacions EuroMaidan que se debanèron de novembre de 2013 a març de 2014.

Malgrat aqueste imatge de fòrta preséncia sociala, lo carisma e l'influéncia de la formacion politica e de Iàrosh, son menaire, dins la societat ucraïniana son pro limitats coma se poguèt observar amb sos resultats inferiors a 1%, obtenguts durant l'Eleccion presidenciala ucraïniana del 25 de mai de 2014.

En abril de 2014, aprèp l'invasion de Crimèa e la crisi deguda a l'insurreccion pro-russa del Donbàs, lo govèrn rus demandèt que Dmytrò Iàrosh faguèsse l'objecte d'un mandat d'arrestacion internacional per "incitacion publica a d'activitats extremistas e terroristas en utilizar los mejans de comunicacion". Lo mandat internacional foguèt emés lo 25 de julh de 2014, çò que fa del dirigent ultranacionalista actualament la sola persona cercada mondialament dins lo contèxt de conflicte bellic entre Ucraïna e Russia.
Eleccions presidencialas ucraïnianas de 2014

Las **Eleccions presidencialas ucraïnianas de 2014** se debanèron lo 25 de mai de 2014. Se faguèron pas qu'en un sol torn qu'un dels candidats, Petrò Poroshenko, obtenguèt mai de 50% dels sufragis tre lo primièr torn.

## Resultats parcials
thumb|350px|Candidat en primièra posicion a las Eleccions presidencialas ucraïnianas del 25 de mai de 2014<br><small><center> Legenda: ''en roge Poroshenko, en verd Dobkin''</small>
Las donadas oficialas publicadas lo 29 de mai de 2014 amb la totalitat dels sufragis comptats indicavan los resultats seguents:

## Resultats dels candidats segon los òblasts (divisions administrativas ucraïnianas)
Bildmuseet

Lo **Bildmuseet** (en occitan: "Musèu de l'Imatge") es un musèu d'art contemporanèu situat dins lo centre de la vila suedesa d'Umeå. Foguèt fondat en 1981 a l'iniciativa de l'Universitat d'Umeå. Lo musèu mudèt de locals durant la prima de 2012 e se tròba dempuèi aquel temps al Campus de Letras d'Umeå còsta lo flum Ume. Dobriguèt sas pòrtas al public lo 19 de mai del meteis an.

## Lo bastiment
Lo Bildmuseet actual, qu'es naut de 36 mètres e ocupa una susfàcia al sòl en forma de cairat de 22 mètres de long per 22 mètres de larg, compta 7 nivèls que tenon cadun tres salas d'exposicion. Foguèt concebut pel burèu d'arquitèctes Henning Larsen que collaborèron amb la firma escandinava White. Es considerat coma un dels musèus universitaris mai bèls a nivèl internacional. 

## Ligams extèrns
* Web del Musèu
Scharinska villan

thumb|250px|Scharinska villan
La **Scharinska villan** (en occitan: "Villa Scharinska") es un bastiment istoric situat dins lo centre de la vila suedesa d'Umeå. L'ostal, pro vesedor per encausa de sa color ròsa e son arquitectura d'estil victorian, se tròba dins la carrièra mai granda e importanta de la vila, Storgatan. Foguèt concebut e bastit per l'arquitècte Ragnar Östberg entre 1904 e 1905.
Kyrkbron

thumb|300px|Vista aeriana del Kyrkbron (primièr pont sus la fòto)
Lo **Kyrkbron** (nom suedés compausat de *kyrk* ("glèisa) e *bro* ("pont"), valent a dire en occitan: "Pont de la Glèisa") es un pont de beton que passa ensús del flum Ume dins la vila suedesa d'Umeå. Es lo tresen pont dels mai ancians que se bastiguèron dins la localitat per poder traversar lo flum. La construccion del pont comencèt en 1972 e durèt tres ans. Lo pont, qu'èra estat concebut per far mermar lo trafic important que passava pel pont sonat Tegsbron, foguèt inaugurat e dobèrt lo 26 de setembre de 1975.

Lo Kyrkbron compren doas vias parallèlas que s'espandisson sus 391 mètres, e sa largor mesura entre 11 e 19 m a l'oèst e entre 13 e 20 m a l'èst.

Son trafic actual es estimat a 13.300 veiculs e 1.900 bicicletas per jorn.

## Istòria
thumb|250px|Vista actuala del Gamla bron, lo pont mai ancian d'Umeå sul flum Ume
Lo desvolopament e la creissença d'Umeå faguèt que la vila necessitèsse cada còp mai de vias de comunicacion mai nombrosas per regular son trafic e facilitar la circulacion e los transpòrts. Fins a la debuta del sègle XX, existissiá sonque un pont, lo Gamla Bron, que traversava lo flum Ume.

### Las originas
Ja tre las annadas 1930 venguèt evident que lo Gamla Bron seriá pas mai capable de suportar l'aumentacion constanta del trafic. Lo conselh administratiu del Comtat de Västerbotten demandèt alara a l'engenhaire de rotas O. H. Grahnén de crear lo plan d'una òbra novèla, de dessenhar un pont novèl o de reconstruire lo pont existent per portar una solucion als problèmas que se pausavan. 

Grahnén presentèt sa proposicion davant la comission lo 16 de julh de 1936, e mostrèt totas las solucions qu'aviá envisatjat. Demest totas aquelas, existissiá un projècte que prepausava de far del pont una extension de la carrièra sonada Östra Kyrkogatan, fins a la Glèisa de la vila d'Umeå. Lo problèma màger d'aquesta opcion èra que l'inclinason del pont geinava la circulacion fluviala e que se deurián installar doncas de parts mobilas e levadissas o una nautor liura per defugir aquesta dificultat. Pasmens tot aquò foguèt considerat tròp car en aquel moment, e doncas se causiguèt la solucion principala de Grahnéns de barrar lo trafic automobil sul pont vièlh e de bastir un autre pont a l'extension de l'Esplanada Västra.
Sparken

thumb|250px|Vista parciala de Sparken
**Sparken** (nom bastit a partir de l'aglutinacion dels noms *skate* e *park*), es un parc destinat a practica l'skateboard, situat a ras de l'immòble Hamnmagasinet e lo flum Ume dins lo centre ancian de la vila suedesa d'Umeå. Ocupa un espaci d'aperaquí 20 mètres d'ample e 120 m de long.

La creacion del parc s'inseriguèt dins un projècte de melhorament urban de la vila sonat "Vila entre los ponts" (en suedés: *Staden mellan broarna*). La concepcion ne foguèt fisada a una companhiá canadiana, New Line Skateparks INC, especializada dins aquesta mena d'infrastructura. Lo parc foguèt acabat en 2009 e constituiguèt la primièra fasa dels objectius de dinamizacion urbanistica de la comuna.

En 2012 l'installacion ganhèt lo Prèmi d'Arquitectura de la part nauta de Norrland (originalament: *Sveriges Arkitekter Övre Norrlands Arkitekturpri*), decernit per l'Associacion Suedesa dels Arquitèctes. 
## Galariá fotografica

File:Sparken, Umeå (skylt).JPG|Cartèl de benvenguda amb las règlas e leis de foncionament del park.
File:Sparken-2014-03-29.jpg|Sparken fotografiat en març de 2014.
File:Sparken, Umeå (vinter).JPG|Sparken durant l'ivèrn de 2011.
File:Sparken 3.jpg|Sparken durant l'estiu de 2011.
Gamla bron

thumb|250px|Lo Pont vièlh, Gamla bron, vist dempuèi la riba nòrd
Lo **Gamla bron** (del suedés: *bro* ("pont") e *gamla* ("vièlh"), valent a dire en occitan "Lo Pont vièlh") es un dels ponts de la vila suedesa d'Umeå. Es lo ponch de passatge mai ancian actualament de totes los que travèrsan lo flum Ume. 

Aquesta construccion, que permet uèi sonque lo passatge a de passejaires e de ciclistas, mesura 301 mètres de long. Foguèt inaugurada en 1863 e èra originalament de fusta. Qualque decadas mai tard, l'usura del material vegetal portèt a ne cambiar sa composicion per d'acièr, e las òbras d'enfortiment e de cambiament se realizèron durant las annadas 1894 e 1895.
Storgatan

thumb|250px|Porcion orientala de Storgatan
**Storgatan** (del suedés *gat* ("carrièra") e *stor* ("grand") valent a dire en occitan: "Granda carrièra") es una de las carrièras mai ancianas, importantas e longas de la vila suedesa d'Umeå. La via, que mesura aperaquí 4 km de long, passa per las parts mai centralas e importantas de la part de l'aglomeracion situada al nòrd del flum Ume que travèrsa la localitat. La carrièra va dempuèi los limits ancians de la part anciana de la vila a Tvärån, dins l'oèst, fins a la Gara de l'Èst d'Umeå, còsta l'Espital universitari de Norrland, a l'èst.

Aqueste ais de comunicacion es tant ancian coma la quita vila, que foguèt fondada en 1622, e durant lo sègle seguent, en 1780, foguèt pasimentat per i facilitar la circulacion. Storgatan conten la màger part dels monuments e bastiments istorics de la localitat coma l'Ostal de vila o l'Anciana preson de la ciutat e cinc de sos parcs mai grands. En 2006 se calculava qu'una mejana de 8.900 veiculs i passava cada jorn.

## Istòria
thumb|250px|Storgatan dins lo centre d'Umeå
L'istòria de Storgatan comença al meteis moment que se creèt la vila, en 1622.

## Bastiments o monuments istorics de Storgatan
* L'Ostal de vila d'Umeå (en suedés: *Umeå rådhus*)
* Lo Vièlh espital (en suedés: *Gamla lasarettet*), l'immòble mai ancian d'Umeå, situat al numèro 28 de la carrièra. Construch en 1785, es lo bastiment espitalièr mai ancian del país.
* L'Anciana preson d'Umeå, venguda actualament un otèl.
* La Gamla bankhuset, un bastiment de 1877, situat al numèro 34 de la carrièra, sonat popularament "Smörasken" ("Sièta jauna") per encausa de sa color e de sos costats arredondits.
* La Villa Scharinska, un edifici d'estil victorian construch entre 1904 e 1905, situat als numèros 63-65 de Storgatan.
* Bagare Thillmans gård
* Gamla slöjdskolan
* Löjtnant Grahns gård
* La Cort d'Apèl del Naut Norrland
* Färgare Höglanders gård, edifici bastit en 1882, situat al numèro 41.
* Lo Depaus von Ahnska  
* Sparbankshuset 
* Handelsbanken
* Riksbankshuset,
* Moritzska gården 
* La Villa Ringstrandska (en suedés: *Ringstrandska villan*), construcha en 1899 e situada al numèro 67.
* Länsresidenset

## Referéncias

## Bibliografia
*
Parc d'Esculturas d'Umedalen

Lo **Parc d'Esculturas d'Umedalen** (en suedés: *Umedalen skulpturpark*) es un jardin situat a Umedalen, un zòna residenciala de la vila suedesa d'Umeå ont s'expausan d'òbras d'art, subretot d'esculturas. 

La primièra exposicion d'art s'i faguèt en 1994 abans de venir permanenta gràcias a la crompa de 44 estatuas realizada per la companhiá immobiliària Balticgruppen.

## Esculturas expausadas permanentament
thumb|180px|''Mor och Barn'' ("Maire e enfant") de David Wretling
**Mor och Barn* (1958) de David Wretling
**Still Running* (1990-93) d'Antony Gormley
**Another Time VIII* (2007) d'Antony Gormley
**Pillar of light* (1991) d'Anish Kapoor
* Òbra sens nom (1994) de Carina Gunnars
**Arch* (1995) de Claes Hake
**Eye Benches II* (1996-97) de Louise Bourgeois
**Social Meeting* (1997) de Raffael Rheinsberg
* Òbra sens nom (1998) de Roland Persson
**She leaves the lights on and forgets the room* (1998) de Meta Isaeus-Berlin
thumb|180px|''Early Forms'' de Tony Cragg
**Early Forms* (1999) de Tony Cragg
**Alliansring* (2000) d'Anna Renström
* Òbra sens nom (2001) de Bård Breivik
**Skogsdunge* (2002) de Kari Cavén
* Òbra sens nom (2002) de Anne-Karin Furunes
**Out* (2004) de Charlotte Gyllenhammar
**Homestead* (2004) de Clay Ketter
**Dysfuntional Outdoor Gym* (2004) de Torgny Nilsson
**Den sjuka flickan* (2004) de Jacob Dahlgren
**Flip* (2006) de Mats Bergquist
**Tillåtet* (1990-2006) de Mikael Richter
**Black, Grey, Broken Sky and Palest Blue* (2010) d'Astrid Sylwan
thumb|300px|''Forest Hill'' de Buky Schwartz
**Forest Hill* (1997) de Buky Schwartz
**The most lonesome story ever told* (1998) de Jonas Kjellgren
**Heart of trees* (2007) de Jaume Plensa
**Nosotros* (2008) de Jaume Plensa
**Räddningsplats* (2008) de Gunilla Samberg
**Hardback* (2000) de  Nina Saunders
**Koma-Amok* (1997) de Bigert & Bergström
**55 meter long double-line of double-boulders* (1997) de Richard Nonas
**Vegetation Room VII* (2000) de Cristina Iglesias
**Concrete and leaves* (1996) de Mirosław Bałka
**Umea Prototype* (1999-2000) de Serge Spitzer
**Trajan's Shadow* (2001) de Sean Henry
**Beam Walk* (1996) de Cristos Gianakos
**Kastenhaus 1166* (2000) de Winter/Hoerbelt
Döbelns park

thumb|250px|Lo Döbelns park amb lo monument d'omenatge al General von Döbeln
Lo **Döbelns park** es un parc situat en plen centre de la vila suedesa d'Umeå. Creat en 1865, foguèt lo primièr parc de la vila e foguèt nomenat primièr Stadsträdgården. Recebèt son nom actual en 1867 quand un monument d'omenatge a la figura del General Georg Carl von Döbeln foguèt erigit dins lo parc.
Christopher Cross

thumb|Christopher Cross en 2008
**Christopher Charles Geppert**, mai conegut coma **Christopher Cross** (San Antonio, Tèxas, 3 de mai de 1951) es un cantaire e cantautor american. Es conegut internacionalament per sas cançons "Sailing", "Ride Like the Wind", and "Arthur's Theme (Best That You Can Do)", sortidas de son primièr album *Christopher Cross*, espelit en 1979, que li valguèt cinc Prèmis Grammy.

## Discografia
* *Christopher Cross* (1979)
* *Another Page* (1983)
* *Every Turn of the World* (1985)
* *Back of My Mind* (1988)
* *Rendezvous* (1992)
* *Window* (1994)
* *Walking in Avalon* (1998)
* *Red Room* (2000)
* *A Christopher Cross Christmas* (2007)
* *The Café Carlyle Sessions* (2008)
* *Christmas Time is Here* (2010)
* *Doctor Faith* (2011)
* *A Night in Paris* (2013)
* *Secret Ladder* (2014)
* *Take Me As I Am* (2017)
Vänortsparken

thumb|Pont al sen del Vänortsparken
Lo **Vänortsparken** (en occitan: "Parc de las vilas bessonas") es un parc municipal situat dins lo centre de la vila suedesa d'Umeå. Es un dels espacis verds mai ancians de la vila que l'airal foguèt transformat en parc en 1858. Ten aqueste nom per celebrar los ligams de bessonatge qu'existisson entre la comuna e sièis autras vilas: Helsingør (Danemarc), Vaasa (Finlàndia), Harstad (Norvègia), Würtzburg (Alemanha), Petrozavodsk (Russia) e Saskatoon (Canadà).
Anciana preson d'Umeå

thumb|250px|L'anciana preson d'Umeå, vista dempuèi Storgatan
L**'anciana preson d'Umeå** (en suedés: *Umeå gamla fängelse*) es un bastiment istoric de la vila suedesa d'Umeå. Coma mantun autre monument istoric de la localitat, se tròba dins la carrièra principala, Storgatan, al numèro 62.

L'edifici foguèt construch en 1861 e es una de las unicas construccions de la vila que resistiguèt a l'incendi que destrusiguèt la màger part de la localitat en 1888. Posteriorament, a partir de las annadas 1980, l'estructura foguèt transformada en teatre e mai tard remodelada en otèl durant las annadas 2000.
Gara centrala d'Umeå

thumb|250px|Gara centrala d'Umeå
La **Gara centrala d'Umeå** (en suedés: *Umeå centralstation* o de forma abreujada *Umeå C*) es la gara principala e mai anciana de la vila suedesa d'Umeå. Foguèt construcha entre 1895 e 1896 e en 2001 venguèt un monument istoric del patrimòni nacional suedés (en suedés: *byggnadsminne*).

Lo lòc coneguèt una remodelacion importanta tre lo mes de julh de 2010. La gara foguèt alara barrada durant gaireben un an e una segonda gara, Umeå Östra ("Gara de l'Èst d'Umeå"), que dobriguèt lo 7 d'agost del meteis an, se trachèt del trafic ferroviari. 

Las òbras de refeccion e reorganizacion, degudas en part a la mesa en plaça de la linha de granda velocitat, la Botniabanan, se faguèron fins al mes de novembre de 2012, mas la gara tornèt dobrir tre la mitat del mes de setembre de 2011. 

Demest las òbras de melhorament de l'endrech una òbra d'art de veire longa de 700 mètres sonada *[[Lev!]]* foguèt installada dins un tunèl que pòrta a la gara.
Espital universitari d'Umeå

thumb|250px|L'Espital universitari de Norrland en 2006
L**'Espital universitari de Norrland** o **Espital universitari d'Umeå** (en Suedés: *Norrlands universitetssjukhus*), tanben conegut jos sa forma abreujada **Nus**, es un espital situat dins la vila suedesa d'Umeå. Amb sos 5.600 emplegats, es l'estructura ospitalièra mai importanta del nòrd de Suècia.

## Ligams extèrns
*Web de l'Espital universitari d'Umeå
Umeå Energi

**Umeå Energi** es una companhiá suedesa de ressorsas energeticas e electricas situada dins Umeå, una de las vilas mai importantas del nòrd de Suècia. Es especializada e responsabla del forniment de l'electricitat, e a l'encòp de provesir la climatizacion, lo caufatge e tanben de servicis de telecomunicacion a tot l'airal a travèrs d'una de sas filialas sonada UmeNet.
thumb|250px|Centrala de Dåva (Umeå) en 2007
Aschanska villan

thumb|250px|Lo bastiment istoric Aschanska villan a Umeå
L**'Aschanska villan** ("Villa Aschanska" en occitan) es un immòble istoric situat dins lo centre de la vila suedesa d'Umeå. Lo bastiment, d'estil victorian, foguèt concebut per l'arquitècte Ragnar Östberg, e sa construccion s'acabèt en 1906. Son nom se deu a son proprietari, lo Colonel Wilhelm Aschan. L'edifici es actualament ocupat per un restaurant.
Botniabanan

thumb|250px|Passatge de la Botniaban jos un pont a Örnsköldsvik
La **Linha Botnia**, o en suedés **Botniabanan**, es una linha de camin de fèrre de nauta velocitat situat dins lo nòrd de Suècia. La via, longa de 190 km, va dempuèi l'Aeropòrt de Kramfors e passa per Örnsköldsvik fins a Umeå. Foguèt dobèrta tre 2010 e los trens i pòdon circular a de velocitats importantas que pòdon aténher 250 km/h e mai se per ara i a pas cap de tren d'arribar a de talas velocitats.