Esperasan

**Esperasan** (*Espéraza* en francés) es una comuna lengadociana en País de Saut situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia
Comuna situada dans la nauta val d'Aude en País de Saut Lengadocian sus l'Aude entre Coisan e Quilhan.
Accès SNCF gara d'Esperasan sus la linha Carcassona - Ribesaltes.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
### Esperasan
Las fòrmas ancianas son *Ecclesia S. Marie de Sperazano*, en 1119, *de Esperazano*, en 1236, *de Esperasano*, en 1274, *de Sparzano*, en 1319, *de Parsano*, en 1319, *de Spersano*, en 1320, *de Sparazano*, en 1347, *Espérazan*, en 1571, *Espérésan*, *Espéraza*, en 1594, *Esparazan*, en 1639, *Espéraza*, en 1781. La prononciacion es *Esperazà*, *Esparsà* (grafias de l'abat Sabarthès) , doncas normalament [espera'za], [espar'sa]. La tendéncia a sincopar lo nom apareis tanlèu lo sègle XIV; normalament la lenga selecciona las prononciacions pus simplas e cortas, mes se lo nom complet se consèrva en partida al començament del sègle XX, es pr'amor de l'influéncia de la fòrma oficiala.  
Segon Dauzat, Esperasan (o Esparsan) vendriá d'un cognomen *Speratus*, *Speratius*, ambe'l sufixe toponimic *-anum*, de valor toponimica . *Sperat(i)us* s'explica pel vèrbe latin *spero*, *sperare*, « esperar (quicòm de bon o de mal) »; *Speratus*, *Speratio* son de noms d'òmes atestats, mes n'es atal tanben de *Speratianus* (e *Speratinus*); *Speratianus* se passariá de sufixe per menar a *Esperasan*, çaquelà un nom d'òme latin solet ven pus rarament un toponime qu'un nom ambe sufixe. 
Segon los Féniés, lo nom vendriá d*'Exuperatus*, evolucionat en *Esperatus*, e sufixe latin *-anum* . Lo sens del vèrbe *esxupero* es « s'anauçar, dominar, despassar » e un nom format sus aquel vèrbe conven completament a un mèstre. La sola causa segura, es que lo nom de persona èra en *-atius* al moment de la fixacion del toponime, siquenon la finala seriá pas estada en *-asan* ([-a'za]. Cossí que siá, la vila èra una granda proprietat que portava un nom derivat del nom del mèstre.
### Cadarona, Catarona
Las fòrmas ancianas son : *Cadarona* en 1185, *Villa de Cadarona* en 1231, *Caderonne, y ayant la marque d'un chasteau ruiné, une metterie bastie à neuf* en 1594, *Cadeone* en 1807. Lo compés terrièr de 1714 mençona l'ancian cementèri e l'anciana glèisa, a l'origina unida a la de Campanha : *Sanctus Stephanus de Cadarona* en 1594, *Rector de Campanha e Cadarona* en 1347 . La prononciacion occitana es *Catarouno* , dins la grafia de l'abat Savartés, donc [kata'ɾunɔ]. 
La fòrma occitana actuala es influenciada per *Catarina*. L'explicacion del nom es malaisida, benlèu ligada a la de Cadarossa.

## Istòria

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra del canton de Quilhan, i demorèt. Tornèron batejar lo canton *Canton de la Val Nauta d'Aude* (traduccion) per decret del 27 de decembre 2015.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Embessonatge
* Vidreres, 
* Alanis, 

## Lòcs e monuments
* Glèisa de Sant Miquèl d'Esperasan
Glèisa d'estil romanic bastida al sègle XIII sus la riba de l'Aude. Destruida totalament en 1575 aprèp dels combats qu'opausavan la populacion als protestants retirats dins le vilatge. Tornèt èsser bastida pendent la primièra mitat del sègle XVII. Las òbras foguèron acabadas en 1664. Foguèt retocada al sègle XIX e restaurada entre 1995 e 2007. En 2003, una estatua de Sant Joan Baptista, benlèu del sègle XVIII, foguèt descobèrta jols pasiment del còr.
* Musèu dels dinosaures d'Esperasan
* Musèu de la capelariá

## Personalitats ligadas amb la comuna
* Joan Forièr, bibliografa e autor occitan (n. 1944)

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Esperasan sul site de l'Insee

## Nòtas