open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Pastorèla (aucèu)

vinheta|Pastorèla premeirenca

Lei **pastorèlas**, ò *chinchorlas* representan una familha d'aucelon passeriforme que se pòdon reconóisser per sa coá larga que fan bolegar frequentament. Aquela familha caupe 13 sot espécias.

Lei pastorèlas son generalament de la color jauna matissada de blanc e de negre. Son tanben conoissuda per faire son nis directament dins lo sòu.
HK MP7

Lo **HK MP7** es un pistolet mitralhaire desvolopat en 2001 per la companhiá alemanda Heckler & Koch dins lo quadre d'un programa destinat a produrre una arma intermediària entre un pistolet mitralhaire tradicionau e un fusiu d'assaut. Aquò a menat a la creacion d'una arma leugiera (1,54 kg), corta (415 o 638 mm segon l'utilizacion de la cròssa), eficaça a 200 m amb una cadéncia de tir de 915 còps/mn e utilizant una municion novèla (4,6 × 30 mm) capabla de pertusar una proteccion individuala. De cargaires de 20, 30 o 40 cartochas son disponibles. Per limitar la talha de l'arma, son plaçats dins la ponhada.

En 2001, l'arma foguèt comparada amb lo P90 per l'OTAN que concluguèt a una superiotat de l'arma bèlga. Dins aquò, lo MP7 foguèt adoptat per lei fòrças especialas d'un trentenau de país.

## Liames intèrnes

* Pistolet mitralhaire.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Thomas Pynchon

**Thomas Ruggles Pynchon Junior** (nascut lo 8 de mai de 1937, Glen Cove) es un escrivan estatsunidenc de la segonda mitat dau sègle XX famós per son òbra mesclant absurd e erudicion. Originari de Long Island, comencèt d'estudis d'engenhariá mai poguèt pas leis acabar car jonhèt l’*[[US Navy]]* durant la crisi de Suèz. I demorèt dos ans avans de seguir d'estudis literaris. Après aver publicat quauquei novèlas a la fin deis ans 1950 e au començament deis ans 1960, publiquèt uech romans durant lei cinc decennis seguents coma *[[V.]]* (1963), *[[Venda a la crida dau lòt 49]]* (1966), *[[L'Arc de seda de la gravitat]]* (1973), *[[Vineland]]* (1990) e *[[Mason & Dixon]]* (1997).

## Liames intèrnes

* Literatura estatsunidenca.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Thomas Hardy

[thumb|right|[Fotografia de Thomas Hardy.]]

**Thomas Hardy** (2 de junh de 1840, Dorchester - 11 de genier de 1928, Dorchester) es un poèta e escrivan anglés dau movement naturalista. Sei romans son caracterizats per un pessimisme radicau e sa poesia per un lirisme sardonic e nostalgic. Seis òbras pus famosas son *[[Luenh de la fòga dessenada]]* (1874), *[[Lo Cònsol de Casterbridge]]* (1886), *[[Tess d'Urberville]]* (1891) ò *[[Jude lo sorn]]* (1895).

## Liames intèrnes

* Literatura anglesa.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Yukio Mishima

[thumb|right|[Fotografia de Yukio Mishima en 1956.]]

**Kimitake Hiraoka**, dich **Yukio Mishima**, (14 de genier de 1925, Tòquio - 25 de novembre de 1970, Tòquio) es un escrivan japonés dau sègle XX

Originari d'una familha de païsans venguts foncionaris superiors gràcias a la Revolucion Meiji, Kimitake Hiraoka mostrèt rapidament de predisposicions per l'escritura e prenguèt son escais-nom, Yukio Mishima, tre 1941. Après aver pretextat un tuberculòsi per defugir la mobilizacion, acabèt seis estudis de drech a l'Universitat de Tòquio en 1947 e venguèt foncionari au Ministèri dei Finanças. Comencèt alora una carriera d'escrivan marcada per plusors succès coma lei romans *Una set d'amor* (1950), *[[Amors enebits]]* (1951), *[[Mòrt d'estiu]]* (1952), *[[Lo pavalhon d'aur]]* (1956) ò *[[Lo marin regitat per la mar]]* (1963). Son òbra contèn tanben de tèxtes dramatics coma *[[Cinc Nô modèrnes]]* (1956), lo *[[Palais dei fèstas]]* (1956), *[[L'aubre dei tropics]]* (1960) ò la *[[Marquesa de Sade]]* (1966).

En favor de la restauracion d'una certana tradicionala nacionala, s'engatjèt en favor dau Japon modèrne e de l'etica samorai. Dins lo corrent deis ans 1960, exprimiguèt d'idèas fòrça nacionalistas e jonhèt l'armada japonesa en 1967. Puei, fondèt una milícia privada (Tatenokai) destinada a assegurar la proteccion de l'emperaire. Ansin, en 1970, après l'acabament de sa tetralogia *[[La Mar de la fertilitat]]*, assaièt de menar un còp d'Estat que mau capitèt. Se suicidiguèt publicament per defugir la captura.

## Liames intèrnes

* Literatura japonesa.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
MAS 38

Lo **MAS 38** es un pistolet mitralhaire desvolopat en 1938 per la Manufactura d'armas de Sant Estève. Inspirat per lei pistolets mitralhaires utilizats per lo combat dins lei trencadas de la Premiera Guèrra Mondiala, èra una arma de 630 mm de longor per un pes de 3,45 kg. Èra destinat au combat raprochat e ais unitats de segonda linha coma leis artilhaires o l'engèni. Pasmens, sa fabricacion complèxa, sa municion de poissança tròp febla (7,65 × 20 mm Long) e la desfacha francesa de 1939 limitèron sa produccion. Leis armas fabricadas foguèron principalament utilizadas per lei còrs francs de l'armada francesa, la Milícia e la Resisténcia. Après 1945, serviguèron durant la Guèrra d'Indochina o dins d'unitats de polícia.

## Liames intèrnes

* Pistolet mitralhaire.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Canton de Senta Aulaia

Lo **canton de Senta Aulaia** es una anciana division administrativa dau Perigòrd, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Periguers, lo departament de Dordonha e la region d'Aquitània, aura de Novela Aquitània. Dempuèi 2015, La Jamaia e Pontairaud son dins lo canton de Rabairac, las autras 10 son dins lo canton de Montpaun e Menesteiròu . 

La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta perigòrda e lo sentongés.

## Composicion

## Istòria
Los cantons de Senta Aulaia e de La Ròcha Chalés fugueren creats en 1790 dins lo districte de Rabairac  

Lo 13 de *brumaire* an X (4 de novembre de 1801), lo canton de Senta Aulaia fuguet conservat e lo de La Ròcha Chalés suprimit .

A las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion dau decret dau 21 de feurier de 2014 que delimita los cantons dau departament de Dordonha, lo canton de Senta Aulaia fuguèt suprimit . 

Après la supression dau canton, de las comunas fusioneren :
* au 1er de genier de 2016, Chanaur e Parcol dins la comuna novela de Parcol e Chanaur; 
* au 1er de genier de 2016, Pueimangor e Senta Aulaia dins la comuna novela de Senta Aulaia e Pueimangor; 
* au 1er de genier de 2017, Festalems, Sent Antòni e Cucmont e Sent Privat daus Prats dins la comuna novela de Sent Privat de Perigòrd; 
* au 1er de genier de 2017, La Jamaia e Pontairaud dins la comuna novela de La Jamaia e Pontairaud.

## Nòtas
Comunautat de comunas dau País de Senta Aulaia

La **Comunautat de comunas dau País de Senta Aulaia** es una intercomunalitat  perigòrda situada dins lo departament de Dordonha e la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània. Son còdi SIREN es 242 400 935. La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta perigòrda e lo sentongés.

## Istòria
La comunautat de comunas dau País de Senta Aulaia fuguet creada per l'arrestat prefectoral n° 991289 dau 8 de julhet de 1999, emb quatre comunas au començament. A partir de 2011, compreniá totas las comunas dau canton de Senta Aulaia, manca La Jamaia e Pontairaud .

Lo nombre de comunas baisset de 10 a 6, per'mor de fusions de comunas :
* lo 1er de genier de 2016, Chanaur e Parcol dins la comuna novela de Parcol e Chanaur; 
* lo 1er de genier de 2016, Pueimangor e Senta Aulaia dins la comuna novela de Senta Aulaia e Pueimangor; 
* lo 1er de genier de 2017, Festalems, Sent Antòni e Cucmont e Sent Privat daus Prats dins la comuna novela de Sent Privat de Perigòrd.

## Composicion

## Veire tanben

*Comunas de Dordonha

## Nòtas
Niçard (moneda)

Lo **niçard** (escrich de maniera non normativa ***«nissart»***) es una moneda locala introducha en 2017 a Niça. A per tòca principala la promocion dei activitats economiqui locali. 1 niçard vau 1 èuro.

## Creacion e objectius
Es desvolopada per la Republica Federala Occitana.

## Devisas e validitat
I a de bilhets d’1, 2, 5, 10, 20, 50 e 100 niçards.
## Ligams extèrnes
* Sit oficiau

## Referéncias
Canton de Montpaun e Menesteiròu

Lo **canton de Montpaun e Menesteiròu** (pusleu que de *Montpaun e Menestairòu*) es una division administrativa de Perigòrd, venguda dempuei 2015 solament circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Periguers, lo departament de Dordonha e la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

A la refòrma cantonala de 2015, lo canton passet de 8 a 19 comunas (aura, 15) e Montpaun e Menesteiròu, qu'era chapluec, venguet burèu centralizator .

La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta perigòrda e, dempuei 2015, lo sentongés.

**NB. Per de las rasons tecnicas, una partida de las informacions de l'Infobox (superficia, populacion, densitat, n° INSEE) son las de la situacion d'avant 2015.**

## Composicion davant 2015

## Istòria
Lo canton de Montpaun se creet en 1790 dins lo districte de Moissídan  

Lo 13 de *brumaire* an X (4 de novembre de 1801), lo canton de Montpaun fuguet conservat .

A las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion dau decret dau 21 de feurier de 2014 que delimita los cantons dau departament de Dordonha, lo canton de Montpaun e Menesteiròu fuguèt modificat : gardet las 8 comunas dau canton vielh e ganhet 10 comunas de las 12 dau canton de Senta Aulaia, suprimit e la comuna de Molin Nuòu (de la comunautat de comunas d'Eila, Dobla e Landés) dau Canton de Vilafrancha de Lochac, suprimit . Lo nombre de comunas passet de 19 a 15 (situacion en 2020) per'mor de fusions dins l'ancian canton de Senta Aulaia : 
* au 1er de genier de 2016, Chanaur e Parcol dins la comuna novela de Parcol e Chanaur; 
* au 1er de genier de 2016, Pueimangor e Senta Aulaia dins la comuna novela de Senta Aulaia e Pueimangor; 
* au 1er de genier de 2017, Festalems, Sent Antòni e Cucmont e Sent Privat daus Prats dins la comuna novela de Sent Privat de Perigòrd.

## Composicion après 2015

### Las comunas dau canton vielh
8 comunas, sens fusion de comunas.

### Las comunas dau canton de Senta Aulaia
10 comunas en 2015, 6 en 2017.

### La comuna dau canton de Vilafrancha de Lochac

## Veire tanben
* Dordonha
* Comunas de Dordonha

## Nòtas
Comunautat de comunas d'Eila, Dobla e Landés

La **Comunautat de comunas d'Eila, Dobla e Landés** es una intercomunalitat  perigòrda situada dins lo departament de Dordonha e la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània. Son còdi SIREN es 200040384. La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta perigòrda.

## Istòria
Lo projècte de fusion que menet a la comunautat de comunas d'Eila, Dobla e Landés es dins l'arrestat prefectoral n° 121202 dau 12 de novembre de 2012  e la creacion, oficializada
per l'arrestat n° 2013147-0002 dau 27 de mai de 2013, eu-mesme completat per l'arrestat n° 2013282-0004 dau 9 d'octobre de 2013, fuguet efectiva lo 1er de genier de 2014.

Resulta de la fusion de la comunautat de comunas de la Bassa Vau d'Eila e de la comunautat de comunas d'Eila e Dobla. La novela intercomunalitat compren 9 comunas, que corresponden au canton de Montpaun e Menesteiròu d'avant 2015, mai la comuna de Molin Nuòu, de l'ancian canton de Vilafrancha de Lochac.

## Composicion

## Veire tanben

*Comunas de Dordonha

## Nòtas
MP38

Lo **MP38** (abreviacion de **Maschinenpistole 38**) es un pistolet mitralhaire alemand intrat en servici en 1938 e utilizat per la *Wehrmacht* fins a 1945. Fòrça modèrna a sa mesa en produccion, aquela arma aviá una ponhada de baquelita, un cargaire de 32 cartochas plaçat en dessota (9 mm Parabellum), un sistèma permetent d'apielar lo canon sus un supòrt per estabilizar lo tir e un mecanisme aisat de desmontar. L'ensemble aviá una massa de 4,77 kg per una longor de 625 a 860 mm segon l'utilizacion de la cròssa. Sa portada eficaça èra de 100 m mai sa cadéncia de tirs (380 còps/mn) foguèt jutjada febla. Dins aquò, maugrat aqueu problema, l'arma obtenguèt un succès important e foguèt adoptada per totei lei brancas de la *Wehrmacht*.

## Liames intèrnes

* Pistolet mitralhaire

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
PPSh-41

Lo **PPSh-41** es un pistolet mitralhaire sovietic intrat en servici en 1941 dins lo quadre de la Segonda Guèrra Mondiala. Concebut segon leis ensenhaments de la Guèrra d'Ivèrn còntra Finlàndia, èra una arma simpla e aisada de fabricar o d'utilizar. D'una longor de 843 mm, aviá una massa de 4,3 kg e un cargaire tambor de 50 còps permetent de tirar la municion de 7,62 × 25 mm TT. Sa portada eficaça de 100 a 200 m, sa cadéncia de tirs de 900 còps/mn e l'importància de son cargaire ne'n faguèron una arma populara au sen de l'armada sovietica car permetiá de tirar rapidament un nombre important de projectils. Foguèron egalament fòrça presat dins la *Wehrmarcht* qu'utilizèt de PPSh-41 fins a 1945.

Après la Segonda Guèrra Mondiala, l'URSS donèt de quantitats importantas de PPSh-41 a de país aliats e lo pistolet mitralhaire foguèt fòrça utilizat durant la Guèrra de Corèa e durant lei conflictes en Indochina.

## Liames intèrnes

* Pistolet mitralhaire.
 
## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Denes

Los **Denes** (« pòble ») son una etnia del Nòrd-Oèst de Canadà, un grop  de las Primièras Nacions que demòran dins las regions articas de Canadà. Los Denes parlan de lengas atabascanas de la famiha na-dené.

Los denes son despartits dins una vasta region. Vivon dins la val de Mackenzie (al sud dels Inuvialuits) e se trapan a l'oèst de Nunavut. Sa patria atenh l'oèst de Yukon e la part nòrd de la Colómbia Britanica, d'Albèrta, de Saskatchewan, de Manitòba, d'Alaska e del sud-oèst dels Estats Units. Los Denes foguèron lo primièr pòble de s'establir dins çò qu'es uèi los Territòris del Nòrd-Oèst. Dins lo nòrd de Canadà, i aviá istoricament de bregas etnicas entre  Denes e Inuits. En 1996, de representants denes e inuits participèron a una ceremonia de garison per reconciliar los greuges secularis .

Behchoko, dins los Territòris del Nòrd-Oèst, es la pus granda comunautat dene de Canadà.
Chipewyan

Lo **chipewyan** / tʃɪpəˈwaɪən /, (etnonim: Dëne Sųłıné Yatıé; AFI: [tènɛ̀sũ̀ɬìnɛ́jàtʰìɛ́]), es la lenga del pòble chipewyan al nòrd-oèst de Canadà. Fa partit de la familha de las lengas atabascanas del nòrd. Lo *Dënësųłinë́* compta prèp de 12 000 locutors en Canadà, principalament en Saskatchewan, Albèrta, Manitòba e dins los Territòris del Nòrd Oèst. Ten pas un estatut oficial que dins los Territòris del Nòrd Oèst, al costat de 8 autras lengas autoctònas: lo cri, lo tlicho, lo gwich'in, l'inuktitut, l'inuinnaqtun, l'inuvialuktun, l'eslau del nòrd e l'eslau del sud. 

La màger part dels chipewyans utilizan los tèrmes Denes e *Dënësųłinë́* per se designar respectivament coma pòble e lenga. Las comunautats de Fond-du-Lac en Saskatchewan, Black Lake, Wollaston Lake e La Loche ne fan partit.
Benoît Payan

**Benoit Payan** (Marselha, 31 de genièr de 1978) es un òme politic marselhés. Lo 21 de decembre de 2020, es elegit cònse de Marselha.
Canton de Tivier

Lo **canton de Tivier** es una division administrativa de Perigòrd, venguda dempuei 2015 solament circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Nontronh e dempuei 2017 lo de Periguers, lo departament de Dordonha e la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

A la refòrma cantonala de 2015, lo canton passet de 10 a 24 comunas (aura, 23) e Tivier, qu'era chapluec, venguet burèu centralizator .

La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta perigòrda.

**NB. Per de las rasons tecnicas, una partida de las informacions de l'Infobox (superficia, populacion, densitat, n° INSEE) son las de la situacion d'avant 2015.**

## Composicion davant 2015

## Istòria
Lo canton de Tivier se creet en 1790 dins lo districte d'Eissiduelh  

Lo 13 de *brumaire* an X (4 de novembre de 1801), lo canton de Tivier fuguet conservat .

A las eleccions departamentalas dau 22 de març 2015, en aplicacion dau decret dau 21 de feurier de 2014 que delimita los cantons dau departament de Dordonha, lo canton de Tivier fuguèt modificat : gardet las 10 comunas dau canton vielh e ganhet las 7 comunas dau canton de Jumilhac lu Grand, suprimit, 3 dau canton de Savinhac de las Gleisas, suprimit, 2 dau canton de Sent Pardon la Ribiera, suprimit, una comuna dau Canton de La Noalha, suprimit e una comuna dau Canton de Brantòsme . 

Lo nombre de comunas passet de 24 a 23 (situacion en 2020) per'mor que doas comunas fusioneren dins l'ancian canton de Savinhac de las Gleisas, lo 1er de genier de 2016, Ligüers e Sòrges dins la comuna novela de Sòrges e Ligüers de Perigòrd.

## Composicion après 2015

### Las comunas dau canton vielh
10 comunas, sens fusion de comunas.

### Las comunas dau canton de Jumilhac lu Grand

### Las comunas dau canton de Savinhac de las Gleisas
3 comunas, mas fusion de Sòrges e de Ligüers dins la comuna de Sòrges e Ligüers de Perigòrd lo 1er de genier de 2016.

### Las 2 comunas dau canton de Sent Pardon la Ribiera

### La comuna dau canton de La Noalha

### La comuna dau canton de Brantòsme

## Veire tanben
* Dordonha
* Comunas de Dordonha
## Nòtas
Comunautat de comunas de Perigòrd-Lemosin

La **Comunautat de comunas de Perigòrd-Lemosin** es una intercomunalitat  perigòrda situada dins lo departament de Dordonha e la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània. Son còdi SIREN es 242400752. La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta perigòrda.

## Istòria
La **Comunautat de comunas dau País de Jumilhac lu Grand** se creet le 18 de decembre de 1995.

En 2013 compreniá 9 comunas, las dau canton de Jumilhac lu Grand, puei, lo 1er de genier de 2013, doas comunas dau canton de Sent Pardon la Ribiera, Firbes e Mialet. La residéncia era a Sent Jòri de Chalés.

L'arrestat n° 2016-095 dau 14 de decembre de 2016 autorizet la comunautat a se tornar nommar en **communauté de communes des Marches du Périg'Or Limousin Thiviers-Jumilhac**, en francés (çò qu'anticipava l'entrada de la comunautat de comunas dau País Tiverian).

Lo 1er de genier de 2017, la comunautat de comunas dau País de Jumilhac lu Grand fuguet espanduda a las comunas de la comunautat de comunas dau País Tiverian (manca Sòrges e Ligüers de Perigòrd), dissòuta. Aquò's en practica una fusion, mas administrativament, la CC dau País de Jumilhac lu Grand contunhava en gardant son identitat teorica e son n° SIREN.

L'arrestat n° 24-2017-10-23-002 d'octobre de 2017 tornet nommar l'intercomunalitat en **Comunautat de comunas de Perigòrd-Lemosin**.

La residéncia fuguet transferida a Tivier.

## Composicion

## Veire tanben

*Comunas de Dordonha

## Nòtas
Escalda

**Escalda** (*Escaut* en francés, *Escô* en valon, *Schelde* en neerlandés), es un flume europèu de 355 km de long, que travèrsa tres païses (França Belgica e Païses Basses), abans de s'escampar dins la mar del Nòrd.
La font d'Escaut se tròba a Gouy, dins lo departament d'Aisne al nòrd de França. Raja cap al nòrd a travèrs Cambrai e Valenciennes, e dintra en Belgica prèps de Tournai. La vila de Gant s'es desvolopada al jonhent de Lys, un dels afluents principals, e d'Escaut, que vira puèi cap a l'èst. Prèp d'Anvèrs, la pus granda vila de sas ribas, Escaut se pren la direccion de l'oèst dins los Païses Basses cap a la mar del Nòrd.
Canton de Nontronh

Lo **canton de Nontronh** es una anciana division administrativa dau Perigòrd, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Nontronh, lo departament de Dordonha e la region d'Aquitània, aura de Novela Aquitània. Dempuèi 2015, totas las comunas son dins lo  canton dau Perigòrd Verd Nontronés (bureu centralizator Nontronh)  e son tanben de la Comunautat de comunas dau Perigòrd Nontronés. 

La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta perigòrda.

## Composicion

## Istòria
Los cantons de Nontronh e de Javerlhac se creeren en 1790 dins lo districte de Nontronh  

Lo 13 de *brumaire* an X (4 de novembre de 1801), lo canton de Nontronh fuguet conservat e lo de Javerlhac suprimit .

A las eleccions departamentalas dau 22 de març 2015, en aplicacion dau decret dau 21 de feurier de 2014 que delimita los cantons dau departament de Dordonha, lo canton de Nontronh fuguèt suprimit  o, si um vòu, espandit au canton dau Perigòrd Verd Nontronés. 

## Nòtas
Relhac (Nontronés)

**Relhac** (*Reilhac* en francés) es una anciana comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània. Es aura dins la comuna de Champs Niers e Relhac.

## Geografia
## Toponimia
Relhac es atestat en 1365 emb una latinizacion *Relhacum*. La prononciacion es [re’ʎa]. *Relhac* ven d'un nom latin emb lo sufixe *-acum* (latinizacion dau sufixe gallic *-ācon*) : *Regulius*, vengut de *Regulus*, cognomen roman, per Tanet e Hordé, *Regilius* o *Regulius*, per Dauzat e Rostaing e per Bénédicte Boyrie-Fénié . Relhac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mestre *Regilius* o *Regul(i)us*. 

## Istòria
Relhac dependiá de la diocèsi de Limòtges  (e donc Relhac es pas en Perigòrd mas en Lemosin).

Entre 1790 e 1805, las doas comunas de Relhac e de Champs Niers eran independentas. Entre 1805 e 1847, fusioneren emb lo nom de *Relhac e Champs Niers*. A partir de 1847, lo nom venguet *[[Champs Niers e Relhac]]* (probablament) en chamnhant de chapluec . Empacha pas que lo cas es curiós : Relhac era una comuna pus pitita en populacion (en superficia tanben, probablament) e lo borg de Relhac es en situacion periferica dins la comuna.

## Demografia

* Lo n° INSEE es estat chamnhat per de las rasons practicas.

## Luecs e monuments
* Gleisa de Sent Pau de Relhac, romanica dau segle XII, classada monument istoric per l'arrestat dau 8 de setembre de 1965 .
* Chasteu de Relhac.

Champniers-Reilhac_église_Reilhac_chevet.JPG|Gleisa de Relhac.
Champniers-Reilhac église Reilhac portail.JPG|Lo portau situat au sud e sos 5 arcs de vòuta.
Champniers-Reilhac église Reilhac nef.JPG|La nau (la vòuta es esbolhada).
Champniers-Reilhac église Reilhac clocher.JPG|Lo clochier.
Champniers-Reilhac_château_Reilhac.JPG|Chasteu de Relhac


## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Celuele e la Motada

**Celuele** **e la Motada** (Chambaron-sur-Morge en francés) z-es una comuna novèla francesa situada dins le departament dau Puèi de Doma e la region de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Foguèt creada le 1èr de janvèir de 2016. Fai partida de l'aira urbana de Clarmont-Ferrand. z-Es sortida dau regropament de las doas comunas de Celuele e de La Motada que venguèron de comunas delegadas. Le chapluòc z-es fixat a la Motada.

## Geografia
### Localizacion

## Toponimia
Las atestacions son per luòcs :

**Celuele** : *Cellere* (1209), *Celuile* (1286), *Celeule* (1333), *Seleule* (1510) e *Celleule* (1593). Localament se ditz [ˈslœlə].

**La Motada** : *La Motada* (1260). Localament se ditz [la.muˈtadɔ].

## Veire tenben
### Articles connèxes
### Liams extèrnes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Gouffern en Auge

**Gouffern en Auge** es, dempuèi lo 1èr de genièr de 2017, una comuna novèla francesa situada dins lo departament d'Òrna e la region Normandia, poblada de 3 729 abitants
La comuna es eissida del regropament de quatorze comunas: Aubry-en-Exmes, Avernes-sous-Exmes, Le Bourg-Saint-Léonard, Chambois, La Cochère, Courménil, Exmes, Fel, Omméel, Saint-Pierre-la-Rivière, Silly-en-Gouffern, Survie, Urou-et-Crennes e Villebadin que son ara de comunas delegadas ; lo capluòc es fixat a Silly-en-Gouffern.
Comunautat de comunas dau Perigòrd Nontronés

La **Comunautat de comunas dau Perigòrd Nontronés** es una intercomunalitat  perigòrda (e segondàriament lemosina, dau mins a Relhac) situada dins lo departament de Dordonha e la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània. Son còdi SIREN es 200071819. La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta perigòrda.

## Istòria
L'arrestat prefectorau dau 15 de setembre de 2016 creet la **Comunautat de comunas dau Perigòrd Nontronés** per la fusion de las comunautats de comunas dau Naut Perigòrd e dau Perigòrd Verd Nontronés , emb aplicacion lo 1er de genier de 2017, p. 263-271.

Lo 19 de decembre de 2016, un arrestat precisa lo nom definitiu, *Comunautat de comunas dau Perigòrd Nontronés* .

## Composicion

## Veire tanben

*Comunas de Dordonha

## Nòtas
Arrondiment de Brinhòla

L**'arrondiment de Brinhòla** es una division administrativa e una anciana division electorala  francesa situada en Provènça, dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

## Istòria
De 1790 a 1795, i aguèt los districtes de Barjòus, de Brinhòla e de Sant Maissemin . Brinhòla foguèt capluòc dau departament de Var entre 1795 e 1797.

L'arrondiment de Brinhòla foguèt creat en 1801 e suprimit de 1926 a 1974 .

## Composicion denquia 2015
* Canton d'Aups;
* Canton de Barjòus; 
* Canton de Bessa d'Issòla;
* Canton de Brinhòla;
* Canton de Cotinhac;
* Canton de Rians; 
* Canton de Ròcabrussana o de La Ròcabrussana;
* Canton de Sant Maissemin de la Santa Bauma.
* Canton de Tavèrnas.

## Composicion despuèi 2017
Despuèi 2015, lo nombre de comunas deis arrondiments pòt cambiar per s'adaptar a las intercomunalitats o a causa de las fusions de comunas (sembla pas lo cas dins l'arrondiment). En 2017, l'arrondiment de Brinhòla foguet espandit e passèt de 2260 km² a 2518,3 km², de 61 a 67 comunas.

## Nòtas
Courmayeur

**Courmayeur** (*Croméyeui* en francoprovençal) es una comuna italiana aupenca de la nauta region de la Val d'Aosta. Famosa localitat toristica ivèrnala e estivala dels Aups, sul territòri comunal se tròba la montanha pus nauta d'Itàlia e d'Euròpa centrala, lo Mont Blanc, en comun amb lo territòri limitròf francés de Chamonix.

## Geografia
Situat al pè del Mont Blanc, es la darrièra vila abans d'arribar en França pel Tunèl del Mont Blanc (que la religa a Chamonix); es traversat per la Dora Baltea, un flume que nais del jonhent de doas aigas, que caduna travèrsa una de las doas vals accessiblas dempuèi Courmayeur: la Val Ferret e la Val Veny. Es a aperaquí 27 quilomètres al nòrd-oèst d'Aosta.
Es la comuna pus a l'oèst (6 ° 48'03 ) de la region de la Val d'Aosta, e la segonda pus granda. Es tanben la sola comuna d'Itàlia d'aver una frontièra a l'encòp amb França e Soïssa, emai que i aja pas de vias de transit menant directament sul territòri soïs.

L'emboden del Mont de La Saxa, al dessús del masatge du même nom et tanben vesedor dempuèi los masatges d'Entrèves e de La Palud, es considerat coma un dels embodens pus interessants d'Itàlia (8,4 millions de mètres carrats) e es sos observacion per de geològs del mond entièr, mai que mai après la recenta acceleracion de son movement.

* Classificacion sismica: zona 3 (febla sismicitat) 

## Referéncias
Forman (Dakota del Nòrd)

**Forman** es una ciutat de l'estat american de Dakota del Nòrd. Sa populacion èra estimada a 504 abitants en 2010. Sa superfícia totala es 1,83 km².
Canton de Salèrna

Lo **Canton de Salèrna** es una anciana division administrativa de Provènça, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Draguinhan, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Despuèi 2015, las 3 comunas son dins lo canton novèu de Flaiòsc. La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

## Composicion

## Istòria
Lo canton de Salèrna se creèt en 1790 dins lo districte de Draguinhan . 

En 1801, lo canton de Salèrna foguèt conservat .

A las eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton de Salèrna foguèt suprimit .

Despuèi lo 1er de genier de 2017, las comunas de Tortor e de Vilacròsa, que son de la Comunautat de comunas de Lacs e Gòrgas de Verdon, son dins l'arrondiment de Brinhòla.

## Nòtas
Conselh departamental de Ròse

Lo **Conselh departamental de Ròse** es una collectivitat territoriala francesa, dins la region Auvèrnhe Ròse Aups. Creat en 1833 pel departament de Ròse sancièr, se vei redusir lo perimètre a la part del departament fòra la metropòli de Lion a partir de 2015. La collectivitat es de còp sonada **Ròse Nòu** (*Nouveau Rhône* en francés).
Arrondiment de Draguinhan

L**'arrondiment de Draguinhan** es una division administrativa e una anciana division electorala  francesa situada en Provènça, dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

## Istòria
De 1790 a 1795, i aguèt los districtes de Draguinhan e de Frejús . Draguinhan foguèt capluòc dau departament de Var entre 1797 e 1974.

De 1926 a 1974, pendent la supression de l'arrondiment de Brinhòla, lo de Draguinhan foguèt espandit, ansin coma lo de Tolon.

## Composicion fins qu'a 2015
* Canton de Calàs;
* Canton de Comps d'Artubi;
* Canton de Draguinhan;
* Canton de Faiènça;
* Canton de Frejús;
* Canton de Grimaud;
* Canton de Lòrgas;
* Canton dau Luc;
* Canton dau Muei;
* Canton de Salèrna;
* Canton de Sant Rafèu;
* Canton de Sant Tropetz.
 

## Composicion despuèi 2017
Despuèi 2015, lo nombre de comunas deis arrondiments pòt cambiar per s'adaptar eis intercomunalitats o a causa deis fusions de comunas (sembla pas lo cas dins l'arrondiment). En 2017, l'arrondiment de Draguinhan passèt de 58 a 54 comunas e de 2417 km² a 2220,8 km².

## Nòtas
San Casciano in Val di Pesa

**San Casciano in Val di Pesa** es una comuna italiana de la Ciutat Metropolitana de Florença, dins la region de Toscana. La comuna se trapa dins la zona de produccion del Chianti e es un centre famós per sos vins, l'òli d'oliva e los produits  agricòls en general.

San Casciano in Val di es vesina de las comunas de Greve in Chianti, Impruneta, Montespertoli, Scandicci i 
Tavarnelle Val di Pesa.
Batalha de Hattin

thumb|right|Representacion de la batalha dins un manuscrit dau sègle XIII.

La **batalha de Hattin** se debanèt lo 4 de julhet de 1187 entre l'armada de Saladin e aquela dau Reiaume de Jerusalèm, sostengut per divèrseis aliats, qu'èra comandanda per Gui de Lusinhan. Lei fòrças dau camp musulman son mau conegudas e estimadas entre  e  òmes e entre  e  òmes per lei Crosats.

Lo combat foguèt entraïnat per l'aumentacion dei tensions entre Jerusalèm e Saladin dempuei la mòrt dau rèi Baudoïn IV (1174-1185). Maugrat de divisions intèrnas importantas, lo rèi Gui de Lusinhan capitèt d'unificar lei fòrças deis estats crosats per atacar Saladin qu'esperèt son adversari au sud-oèst dau Lac de Tiberiàs. Avans lo combat, preparèt la region en empoisonant lei fònts ò en incendiant la vegetacion. Ansin, lei Crosats aguèron de dificultats per s'avitalhar. Alassats, organizèron una posicion defensiva onte foguèron atacats per lei tropas de Saladin. I opausèron una viva resisténcia mai foguèron finalament obligadas de capitular franc d'un còrs de cavalariá dirigit per Ramon III de Tripòls que poguèt rompre l'enceuclament per s'escapar.

La batalha s'acabèt per una victòria majora de Saladin. D'efiech, en despiech de pèrdas importantas fòrça importantas dins son armada, anientèt la màger part dei fòrças militaras dau Reiaume de Jerusalèm e poguèt ne'n començar la conquista sistematica. En particular, poguèt prendre Beirot (6 d'aost), Ascalon (4 de setembre), Gaza (5 de setembre) e Jerusalèm (2 d'octòbre). Pasmens, lo pòrt de Tir li resistiguèt permetent l'arribada de la Tresena Crosada.

## Liames intèrnes

* Reiaume de Jerusalèm.
* Saladin.
* Tresena Crosada.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Tunèl del Mont Blanc

Lo **tunèl del Mont Blanc** es un tunèl rotièr que religa Chamonix-Mont-Blanc, en Nauta Savòia, França, a Courmayeur, en Val d'Aosta, Itàlia. A l'inauguracion en 1965, èra lo tunèl rotièr pus long del monde. Lo tunèl del Mont Blanc es constituït d'una galariá unica de doble sens de circulacion, lo doblament del tunèl previst foguèt pas jamai realizat per de rasons de finançament, e d'oposicion dels ribairòls costat francés, en rason des nosenças degudas a la circulacion intensa dels camions. Lo tunèl permet una reduccion del trajècte entre Chamonix e Aosta de 60 km e mai que mai d'evitar la tancadura ivernala dels passes alpencs facilitant aital los desplaçaments entre França e Itàlia.

Longor del tunèl : 11,6 km de Chamonix a Courmayeur. Altitud de la dintrada costat francés : 1 274 mètres ;  costat italian : 1 381 mètres (lo tunèl es pas orizontal mas en forma de V inversat per facilitar l'escolament de las aigas). Passa a l'aplomb exacte de l'agulha de Miègjorn. La nautor interiora del tunèl es de 4,35 m e sa largor de 8 m (dos còps 3,5 m e dos còps 0,5 m de benda laterala).

Après de longas annadas necessàrias a son traucament, lo tunèl foguèt mes en servici lo 19 de julhet de 1965.

A sa dobertura, la gestion del tunèl foguèt desseparada en doas partidas e doas sociétats concessionàrias :
*costat francés : l'ATMB (*Autoroutes et tunnel du Mont-Blanc*), creada lo 30 d'abril de 1958 ;
*costat italian : la SITMB S.p.A. (*Società Italiana per il Traforo del Monte Bianco*), creada lo 1èr de setembre de 1957.
Campi Bisenzio

**Campi Bisenzio** es una comuna italiana de la Ciutat Metropolitana de Florença, dins la region de Toscana. 

Lo territòri communal se sirua dins la partida centrala de la plana de Florence-Prato-Pistoia. Es traversat del nòrd au sud per lo flume Bisenzio.
Lo territòri comunal confronta las comunas de: Florença, Scandicci, Signa, Poggio a Caiano, Prato, Calenzano e Sesto Fiorentino.
Rai de van der Waals

Lo **rai de van der Waals**, generalament notat *r<sub>w</sub>*, d'un atòm es lo rai d'una esfèra geometrica teorica que pòu èsser utilizada per modelizar l'atòm dins certanei situacions (cristallografia, refraccion, polarizabilitat). Pòrta lo nom dau quimista neerlandés Johannes Diderik van der Waals (1837-1923) que foguèt lo premier que demostrèt la talha finida deis atòms.

## Liames intèrnes

* Atòm.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Myrmeleontidae

Lei ***Myrmeleontidae*** (var. **minjahromigas**, **matacula**) son una familha d'insèctes nevroptèrs coneguda per lei lecas en forma d'embut inversat cavats per sòu per lei larvas de certaneis espècias per capturar d'insèctes (principalament de formigas). Leis especimens adults son relativament similaras ai libellulas. En 2004, aperaquí  espècias èran estadas identificadas.


Fichièr:Palpares libelluloides - Antlion.jpg|*[[Palpares libelluloides]]*, espècia caracteristica de la familha presenta dins lei regions mediterranèas
Fichièr:Scott Robinson - Ant Lion - Action ! (by).jpg|Fotografia d'una leca de larva
Fichièr:A ant-lion 8946.jpg|Fotografia d'una larva


## Liames intèrnes

* Formiga.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Canton de Tavèrnas

Lo **Canton de Tavèrnas** es una anciana division administrativa de Provença, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Brinhòla, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Despuèi 2015, las 7 comunas son dins lo canton novèu de Flaiòsc. La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

## Composicion

## Istòria
Lo canton de Tavèrnas se creèt en 1790 dins lo districte de Barjòus . 

En 1801, lo canton de Tavèrnas foguèt conservat .

A las eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton de Tavèrnas foguèt suprimit .

Lo 1er de genier de 2017, la comuna de Silan, qu'es de l'intercomunalitat Draguinhanenc Provènça Verdon Aglomeracion, passèt dins l'arrondiment de Draguinhan.

## Nòtas
Electronvolt

Un **electronvolt**, simbòl **eV**, es una unitat de mesura d'energia. Sa valor es definida coma l'energia cinetica aquista per un electron accelerat a partir d'una posicion de repaus per una diferencia de potenciau d'un volt. Es donc egau a :
1 eV = 1, 602 176 634 . 10-19 J
Es una unitat que fa pas partida dau Sistèma Internacionau d'unitats mai qu'es fòrça utilizada en fisica dei particulas per exprimir lei nivèus d'energia observats dins leis accelerators de particulas ò lei reaccions nuclearas.

## Liames intèrnes

* Energia.
* Fisica dei particulas.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Marge Simpson

**Marjorie "Marge" Bouvier-Simpson** (28 Mai 1976) es un dels protagonistas principals de la seria de television e dessenh animat american *[[The Simpsons]]*. Marge es amb son filh Bart un dels personatges principals de la familha.

## Biografia

Marge es lo filh d'Clancy Bouvier e de Jacqueline Bouvier. Es maridat a Homer e an amassa tres enfants: Bart, Lisa e Maggie.

## Ligams extèrnes

* Biografia en anglés dins lo sit oficial dels Simpsons
* Lo sit dels fans d'Marge Simpson
Évry-Courcouronnes

**Évry-Courcouronnes** es una comuna novèla francesa, creada lo 1èr de genièr de 2019, eissida de la fusion de las comunas d'Évry e Courcouronnes, prefectura del departament d’Essonne, dins la region Illa de França.
Canton de Brinhòla

Lo **canton de Brinhòla** es una division administrativa de Provença, venguda despuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Brinhòla, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada per leis eleccions de 2015, lo canton se conservèt e passèt de 6 a 12 comunas. 

La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

**NB. Per de rasons tecnicas, una partida deis informacions de l'Infobox (superficia, populacion, densitat, n° INSEE) son lei de la situacion d'avans 2015. Lo n° INSEE es ara 8301. La superficia dau canton de Brinhòla es ara de 412,07 km², la populacion de 40 372 abitants en 2017. La densitat es donc de 98 ab/km².**

## Composicion avans 2015

## Istòria
Los cantons de Brinhòla, de Camps e dau Vau se creèron en 1790 dins lo districte de Brinhòla, ansin coma lo canton de Torvas dins lo districte de Sant Maissemin. 

En 1801, lo canton de Brinhòla foguèt conservat e leis autres tres suprimits .

Lo canton foguèt agrandit a las eleccions departamentalas del 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014 que delimita los cantons dau departament de Var. Dins la practica, lo canton perdèt la comuna de Camps, qu'anèt au canton de Garèut, ganhèt tot lo canton de Cotinhac, suprimit, e la comuna de Rotgiers, venguda dau canton de Sant Maissemin de la Santa Bauma .

## Composicion despuèi 2015
### Lei comunas dau canton vièlh de Brinhòla

### Lei comunas dau canton de Cotinhac
 

### La comuna dau canton de Sant Maissemin de la Santa Bauma

## Nòtas
Abetone Cutigliano

**Abetone Cutigliano** es una comuna italiana situada dins la província de Pistòia e la region de Toscana.
Haut-Valromey

**Haut Valromey** es, dempuèi lo 1èr de genièr de 2016, una comuna novèla francesa resultant de la fusion de las comunas del Grand-Abergement, d'Hotonnes, Le Petit-Abergement e Songieu, situadas dins lo departament d’Ain, e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
École nationale supérieure du pétrole et des moteurs

L’École nationale supérieure du pétrole et des moteurs (*IFP School* o pus simplament *ENSPM*) es una granda escòla francesa situada a Rueil-Malmaison.

## Ligams extèrnes
*   Sit web oficial de l'École nationale supérieure du pétrole et des moteurs
Canton de Barjòus

Lo **Canton de Barjòus** es una anciana division administrativa de Provènça, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Brinhòla, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Despuèi 2015, lei 9 comunas son dins lo Canton de Sant Maissemin de la Santa Bauma. La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

## Composicion

## Istòria
Los cantons de Barjòus, de Varatge, dau districte de Barjòus, de Bras e de Sant Martin, dau districte de Sant Maissemin, se creèron en 1790 . 

En 1801, lo canton de Barjòus foguèt conservat e los autres tres suprimits .

A las eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton de Barjòus foguèt suprimit .

## Nòtas
Centrala nucleara de Fessenheim

La **centrala nucleara de Fessenheim** foguèt la primièra centrala nucleara francesa REP de la filièra 900 MW mesa definitivament a l'arrèst. Implantada en bordura del Grand canal d'Alsàcia sul territòri de la comuna de Fessenheim (Aut Ren), sa construccion, decidida a la fin dels ans 1960 pels presidents Charles de Gaulle puèi Jòrge Pompidor, repausava sus la tecnologia dels reactors d'aiga pressurisada de l'entrepresa americana Westinghouse Electric. La centrala èra equipada de dos reactors d'una poissença installada de 900 MWe cadun que permetián d’estalviar un demai d’emission de gas d'efièch de sèrra comprés entre 6 e 12 milions de tonas equivalent CO2 per an, respècte a una produccion equivalenta per de centralas de gas o de carbon..

Son expleitacion comerciala durèt 42 ans, de 1978 a 2020. Los reactors n°1 e n°2 foguèron definitivament arrestats respectivament  lo 22 de febrier de 2020 e lo 29 de junh de 2020.
## Referéncias
Ava Max

**Amanda Ava Koci**, mai coneguda coma **Ava Max** (n. 16 de febrièr de 1994 a Milwaukee, Wisconsin) es una cantaira americana de popdance e pop.

## Discografia
* 2020 : *Heaven & Hell* 
* 2023 : *Diamonds & Dancefloors* 

## Ligams extèrnes

* Sit oficial
Capitòli dels Estats Units

Lo **Capitòli dels Estats Units **(en anglés: *United States Capitol*) es lo bastiment que servís de sètge al Congrès–lo poder legislatiu dels Estats Units–. Es situat dins la capitala federala, Washington, DC. La construccion d'estil neoclassic comencèt en 1793 e s'acabèt en 1812. Es constituït d'un dòme e de doas alas. L’ala nòrd es lo sètge del Senat e l’ala sud es la de la Cambra dels representants.

Lo bastiment foguèt dessenhat a l'origina per William Thornton. Los plans foguèron puèi  modificats per Benjamin Henry Latrobe puèi per Charles Bulfinch. Lo dòma actual e las alas de la Cambra e del Senat foguèron dessenhats per Thomas U. Walter e August Schoenborn, un imigrant alemand, puèi acabats jos la direccion d'Edward Clark.

Lo Capitòli compòrta un sistèma de transpòrt integrat, inaugurat en 1909 : lo mètro del Capitòli dels Estats Units. Consistís en tres linhas e sièis estacions e permet de religar las diferentas salas del Capitòli.

## Referéncias
Mar de Weddell

La **mar de Weddell** fa partit de l'Ocean Atlantic e se situa a proximitat del continent antarctic, bordada per una imensa baia que se trapa entre la tèrra de la reina Maud a l'èst e la tèrra de Graham a l'oèst, al nòrd es delimitada per una cadena de montanhas sosmarinas, la crèsta indoatlantica.

L'extrêm sud-oèst, fins a l'Illa de l'Elefant, es de longa cobèrta de banquisa, mentre qu'al sud confronta la glaca de la barrièra de Ronne-Filchner. Ten una una superfícia totala d'aperaquí 2,8 milions de km², la largor maximala es de 2 000 km mentre que la prigondor varia de 500 a 5 000 m. Es revendicada per Argentina.

La mar deu son nom al navegador britanic James Weddell , que en 1823 atenguèt la latitud de 74 ° S e dintrèt dins la baia. De 1902 a 1904, la mar de Weddell foguèt explorada e mesurada per l'escocés William Speirs Bruce. Dins lo meme periòde, lo naviri "Antartic" de l'expedicion suedesa antarctica dirigida per l'explorator Otto Nordenskjöld foguèt pres pel glaç e s'aprigondiguèt lo 12 de febrièr de 1903, l'equipatge, après 16 jorns de marcha, atenguèt l'illa Paulet ont ibernèt dins de cabanas de pèira e foguèt salvat 10 meses pus tard. Las roïnas de las cabanas son encara vesedoiras uèi.

Un episòdi similar se repetèt en 1916 quora l'«Endurance», lo naviri de l'explorator britanic Ernest Shackleton se faguèt prene pel glaç e foguèt destruit. Dins aquel cas tanben, l'equipatge foguèt recuperat après de meses de sojorn sus l'illa Elefant.
Hamburger

Un **hamburger** ("còca de Amborg" en alemand) o pus simplament **burger**, es un sandwich d'origina alemanda, compausat de dos pans arredondits (bun) generalament garnits de bistèc capolat (generalement de buòu) e de cruditats, ensalada, tomata, ceba, cornisson (pickles), e de salsa.

Aqueste  plat famós dins lo monde entièr es, dempuèi las annadas 1950, un dels emblèmas de la cultura e de la cosina americana, e de la restauracion rapida.
Cabassa

***Cabaça** o **cabassa** (var. ***escabassa, chabassa***; fr ***cabasse***) pòt significar:

## Patronime
*Cabaça, patronim provençau
*Cabasse, patronim francés

## Toponime
*Cabaça, comuna de Var

## Planta
*Un arbre o part d'un arbre: . Sembla èsser aparentat a *cabasse*, paraula peitavina que significa un arbre curat.
**[[Trapa natans]]*, espècia de planta de flors originària d'Eurasia e Occitània.

## Vestiment
*cabaça, un gòrb portat als Alps.

## Entrepresa
*Cabasse, entrepresa fondada en 1950 pel lutièr lorenc (Vòges) Georges Cabasse.
Comunautat d'aglomeracion de la Provènça Vèrda

La **Comunautat d'aglomeracion de la Provènça Vèrda** es una intercomunalitat  provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Son còdi SIREN es 200068104. La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

## Istòria
Lo projècte d'esquèma departamentau de cooperacion intercomunala de 2015 desirava una fusion deis tres comunautats de comunes : Comunautat de comunas de Comtat de Provènça, Comunautat de comunas de Santa Bauma-Mont Aurelian e Comunautat de comunas de la Vau d'Içòla (que correspondiá exactament au canton de Ròcabrussana) per tau de constituïr una comunautat d'aglomeracion novèla de 95 278 abitants en 2014, articulada a l'entorn dei pòles urbans de Brinhòla e Sant Maissemin de la Santa Bauma .

La comunautat d'aglomeracion de la Provènça Vèrda se creèt lo 1er de genier de 2017 per l'arrestat dau 5 de julhet de 2016 .

Ambé la comunautat de comunas de Provènça Verdon, la CA fòrma lo País de la Provènça Vèrda.

## Composicion

## Vèire tanben

*Comunas de Var

## Nòtas
Dom Pérignon

**Pierre Pérignon**, dit **Dom Pérignon**, nascut a Sainte-Menehould en decembre de 1638 o genièr 1639 e mòrt dins l'abadiá de Sant Pèire d'Hautvillers lo 24 de setembre de 1715, foguèt un monge benedictin que, segon la legenda, importèt de Limós lo metòde de la presa de mossa de vin dit metòde champenés —  es d'aquel fait considerat coma l'inventor del champanha. Gaireben exactament contemporanèu de Loís XIV, èra pas ni vinhairon ni alquimista. Al monastèri d'Hautvillers, prèp d'Épernay, assegurava lo contraròtle de las vinhas e dels truèlhs de l'abadiá. Son apòrt al metòde foguèt d'assortir abans de los trolhar de rasins de divèrsas originas.
Canton de Draguinhan

Lo **canton de Draguinhan** es una division administrativa de Provença, venguda despuèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Draguinhan, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada per leis eleccions de 2015, lo canton se conservèt e passèt de 5 a 2 comunas. Leis autras tres comunas son dins lo canton novèu de Flaiòsc. 

La lenga autoctòna es l'occitan provençau.

**NB. Per de rasons tecnicas, una partida deis informacions de l'Infobox (superficia, populacion, densitat, n° INSEE) son lei de la situacion d'avans 2015. Lo n° INSEE es ara 8303. La superficia dau canton de Draguinhan es ara de 70,74 km², la populacion de 45 187 abitants en 2017. La densitat es donc de 639 ab/km².**

## Composicion

## Istòria
Los canton de Draguinhan e d'Empús se creèron en 1790 dins lo districte de Draguinhan . 

En 1801, lo canton de Draguinhan foguèt conservat e lo d'Empús suprimit .

Eis eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton de Draguinhan perdèt 3 comunas .

## Composicion despuèi 2015

## Nòtas
Vetta d'Itàlia

La **Vetta d'Itàlia** (*Vetta d'Italia* en italian; *Klockerkarkopf* en alemand; (2 912 m.), es una montanha dels Alps orientals situada als confinhs d'Austria e d'Itàlia.
Tradicionalament considerada coma lo punt pus al nòrd d'Itàlia, aquel privilegi aperten en realitat a la Testa Gemella Occidentale, situada prèp de 400 mètres pus a l'èst e 100 mètres pus al nòrd.

## Referéncias