Vièla e Sent Gironç

**Vièla e Sent Gironç** o locaument **Viela e Sent Gironç** (*Vielle-Saint-Girons* en francés) qu'es ua comuna gascona de Marensin o Maransin situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
Viela-Sent Gironç qu’es situat en Maransin, enviroat de Lit e Micse, Linça, Sent Miquèu-Escalús ; l’estanh de Lon e lo corrent d’Uishet que hèn lo limit dab Lon e Moliets e Mar. A sococ, a 5&nbsp;km deus borgs de Viela e de Sent Gironç, la comuna que bordeja la Mar grana sus mei de 13&nbsp;km.

### Perimètre deu territòri

## Gentilici
Lo monde de Viela que son aperats « los Vielas », e los de Sent Gironç que son « los Sent Gironç ».

## Etimologia
La comuna de Viela-Sent Gironç qu’es formada dab las tres ancianas parròpias de Sent Joan de Viela, Sent Gironç de Lèst, e Sent Gironç deu Camp. Au sègle XIIau, que son mentavudas *Sanctus Johannes de Biele, Sanctus Gerontius de Lest, Sanctus Gerontius deu Camp*.
* Viela : deu latin *villa* = maine rurau ; vila ; vilatge. La prononciacion locau que n’es [’bjœlə] e non pas [’bjεlə].
* Lèst : deu basco *lats* > *last* > lèst = arriu. Au jorn de uei n’i a pas mei nat arriu suu territòri de Sent Gironç, mes que se n’i ved un, sus cartas deu miei deu sègle XIX, qui traucava dempuish lo nòrd de la comuna dinc a l’estanh (desapareishut) de Talhan, puish, dinc a l’estanh de Lon (au mijorn), en tot seguir lo limit èst de l’avançada de las dunas modèrnas.
* Camp : deu latin *campus* = plana ; terrenh cotivat.
* Sent Gironç : latin *Gerontius* : evangelizator martirizat a Haget au sègle IVau.

## Istòria
thumb|left|Hita de la sauvetat de Sent Gironç deu Camp
thumb|right|Eglisa de St Gironç deu Camp
De cap a 1100, ua sauvetat qu’es establida sus la parròpia de Sent Gironç, suu trajècte de la via litorau que pelegrins e gahan tad anar dinc a Sent Jacme de Compostèla. Quate hitas (duas que son enqüèra vedederas), dab senglas crotz au bèc, que delimitavan las 7 o 8 ectaras d’aquera sauvetat qui hasè aubergada taus romius, mes qui avè tanbei per mira d’encoratjar la cotivada dens un parçan on ne n’i avè pas guaire. Qu’es solide pr’amor de 'quò que la navèra parròpia desvelopada alentorn de la sauvetat e pren lo nòm de « Sent Gironç deu Camp ».
La parròpia mair, era, qu’es aperada « Sent Gironç de Lèst ». Que’s trobava, segon la tradicion, au quartier de « Pinhuda », au nòrd-oèst de Sent Gironç deu Camp. Expausada a l’avançada de las dunas, l’eglisa que serà engolida peu sable, e en 1734 n’i damora pas mei qu’ua capèra « qui n’a pas nada utilitat », pr’amor de tròp chic de parropians. L’avesque d’Acs que comanda que sii desbastida, e que la parròpia sii juntada a Sent Gironç deu Camp. Que’n pòdem véder enqüèra las plomasons e lo carrelatge, au bèc deu « Tuc de la Capèra », a 2&nbsp;km a l’oèst deu borg actuau de Sent Gironç (deu Camp).
thumb|right|Eglisa de St Joan de Viela
L’eglisa de Viela, qu’èra d’auts còps deu costat de la lèta de « Pètra de vin », a l’oèst de l’estanh de Lon, mei estenut qu’adara. Miaçada per la pujada de las aigas, e l’avançada de las dunas de sable, que prenen la decision de la mudar en un endret mei a la cela. En 1635, qu’es arrebastida a la soa plaça actuau.
Ua campana, carrejada sus un vaishèth capvath l’estanh, que seré estada perduda au hons de l’aiga. Ce disen, la campana, quèn s’enten a sonar, qu’anonça solide un malur.

La comuna qu’estó creada en 1790 per l’aplegada de Viela dab Sent Gironç.

## Administracion

## Demografia

## Economia
L’economia actuau que s’empara sus la silvicultura, dab los 87% de la comuna caperats de pins ; suu torisme, qui s’es desvelopat mercès a la proximitat de la mar e de l’estanh de Lon ; e sus l’industia quimica, dab la fabricacion de produits derivats de l’òli de gema.

## Lòcs e monuments
* **Maison Boulart** : bungalow de tipe coloniau, bastit en 1859 peu Charles Boulart. Inscripcion Monument Istoric deu 16 d'abriu de 2002.

## Personalitats ligadas amb la comuna
* **Jean-Roger Sourgen** (Viela-Sent Gironç 1883 – Òssagòr 1978) : pintre deus paisatges deu Maransin (dunas, pins, estanhs,...).

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas