open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Rostock

**Rostock** es una vila del land alemand de Meclemborg-Cispomerània. Sa populacion èra estimada a  abitants, en 2006. Sa superfícia totala es 181,44&nbsp;km².

thumb|430px|left|Rostock.
Liga Anseatica

thumb|300px|Rotas principalas comercialas de la Liga Anseatica.

La **Liga Anseatica** (en alemand, **Hanse**) foguèt una federacion de vilas del nòrd d'Alemanha e de comerçants alemands a la mar Baltica, dels Païses Basses, de Norvègia e d'Anglatèrra. Durant la segonda part del sègle XII e al començament del s. XIII, de nombrosas vilas foguèron creadas al nòrd d'Alemanha, a las còstas balticas: Lübeck (1158), Rostock, Wismar, Stralsund, Greifswald, Stettin, Danzig, Elbing. Dins aquelas vilas, la borgesiá s'installèt rapidament al poder. Se creèt en 1158 per protegir e desvelopar los interèsses comerciales comuns. Al començament del s. XIII, qualques mercadièrs alemands establits dins l'illa de Gotland, al sud de Suècia, constituiguèron una associacion mercantila integrada per Colonha e vint-e-nòu altras vilas. L'associacion obtenguèt d'importants privilègis comercials, mai que mai en Anglatèrra, dins lo comtat de Flandra e en Russia. En 1241, la vila de Lübeck signèt un tractat amb Amborg, que se partejava mejançant lo contraròtle de la rota entre la mar Baltica e la mar Negra. L'union Lübeck-Amborg signèt en 1252 de tractats comercials amb Flandra. D'aquela manièra, Brujas, la principala vila de Flandra, dintrèt per participar de manièra significativa al desvolopament de la Liga Anseatica. Rostock e Wismar signèron tanben una aliança amb Lübeck en 1259 amb l'objectiu d'entreprene d'accions comunas contra los bandits e los piratas. Pus tard, los mercadièrs de Lübeck e d'Amborg establiguèron d'organizacions mercantilas a Londres, vila que los mercadièrs de Colonha avián gaudit fins alara dins un regim de monopòli. 

### Sòcis de la Liga Anseatica
#### Cercle Vendic e Pomerània
340px|thumb|Vilas del Cercle Vendic e Pomerània.
* 25px Lübeck (vila principala)
* 25px Amborg
* Anklam
* Greifswald
* Lüneburg
* 25px Rostock
* Słupsk (Stolp)
* Stade
* Stargard
* 25px Stettin (Szczecin)
* 25px Stralsund
* 25px Wismar
* Kiel

#### Cercle de Saxònia, Turíngia e Brandenborg
* Brunswick (Braunschweig, vila principala)
* Berlin
* Brandenborg
* 25px Brèma
* Erfurt
* Frankfurt der Oder
* Goslar
* Halle (Saale)
* Magdeborg (vila principala)

#### Cercle de Polonha, Prússia, Livònia, e Suècia
* 25px Danzig (Gdańsk, vila principala)
* Breslau (Wrocław)
* Dorpat (Tartu)
* Fellin (Viljandi)
* 25px Elbing (Elbląg)
* 25px Königsberg (Ara Kaliningrad)
* Reval (Tallinn)
* 25px Riga
* Estocòlme
* Thorn (Toruń)
* Visby
* Kraków (Cracow)

#### Cercle de Ren, Vestfàlia, e Païses Basses
* Doesburg
* Zwolle
* Hattem
* Hasselt (vejatz: Zwartewaterland)
* Colonha
* Dortmund
* Soest
* Osnabrück
* Münster (Vestfàlia)
* Roermond
* Deventer
* Groninga
* Kampen
* Bochum
* Recklinghausen
* Hamm
* Unna
* Zutphen
* Oldenzaal
* Breckerfeld

### Ostaus comptables
#### ''Kontore'' principal
[thumb|right|300px|Bryggen a Bergen/[Norvègia]]
* Bergen - Bryggen
* Brujas/Brugge 
* Londres - Steelyard
* Nòvgorod

#### ''Kontore'' subsidiari
* Anvèrs
* Boston
* Damme
* Edimborg
* Hull
* Ipswich
* King's Lynn
* Kaunas
* Newcastle
* Polotsk
* Pskov
* Gran Yarmouth
* York

### Altras vilas amb comunitat anseatica
Larzac

thumb|right|250px|Païsatge de Larzac
**Larzac** (en occitan ancian: *(l')Arzac*) es un causse situat al sud-èst de Roergue e al sud del Massís Central e que fa partida d'un ensems mai grand sonat los Grands Causses. Sa vila principala es Milhau.

Es un replanat calcari de pèira rossèla que sas ròcas son datadas del segondari (epòca Jurassica) e d'una altitud mejana situada entre 700 e 900&nbsp;m, amb un punt culminant al puèg de Cogolha, a 912&nbsp;m. Confronta al nòrd-èst las gòrjas de Dorbia, que lo desseparan del Causse Negre, e al sud lo riu de Sòrga.

L'economia de Larzac es mai que mai agricòla, basada sus l'elevatge de fedas per la produccion de formatge de Ròcafòrt. Lo causse es traversat per l'autorota A75 que lo famós viaducte de Milhau n'es un element. La linha de camin de fèrre Besièrs-Nussarga passa a l'oèst del causse.

Una partida de Larzac es ocupada per un camp militar francés, que un projècte d'espandiment dins las annadas 1970, provoquèt l'oposicion dels païsans caussinhòls e foguèt a l'origina de 10 ans de luchas menadas jos l'eslogan "Gardarem lo Larzac". Lo projècte foguèt fin finala abandonat per decision del president francés François Mitterrand en 1981.

## Vejatz tanben
* Luta del Larzac

## Ligams extèrnes
*  Gardarem lo Larzac  - Occitanica eAnem / CIRDOC 
*Reportatge a prepaus de la lucha contra l'extension del camp militar
Brunswick (Bassa Saxònia)

**Brunswick** (**Braunschweig** en alemand, **Bronswiek**/**Brunswiek**/**Brönswiek** en bas-saxon) es una vila de Bassa Saxònia, Alemanha. Sa populacion èra estimada a  abitants, en 2007. Sa superfícia totala es 192,13&nbsp;km².

thumb|330px|left|Mercat de Brunswick.
Chartras

**Chartres** o **Chartras** (*Chartres* o *Chartro* en grafia mistralenca; *Chartres* en francés) es una comuna francesa situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region del Centre e Vau de Léger.
La vila es a aperaquí nonanta quilomètres de París (centre). 
Al recensament de 2016, la comuna comptava 38 752 abitants. En 2015, la comunautat d'aglomeracion de Chartres comptava 136 373 abitants e l'aira urbana de Chartres comptava ela 146 986 abitants. Se tracta de la primièra vila del departament d'Eure e Loir e la sesena de la region Centre e Vau de Léger darrièr Tors, Orleans (la capitala regionala), Borges, Bles e Chasteurós.

Chartres es tradicionalament un luòc de pelegrinatge, especialament pel dimenge de Rampalms pels estudiants, e per Pentacòsta pel pelegrinatge de Crestiantat. La via es tanban situada sus la Via Turonensis del pelegrinatge de Sant Jaume de Compostèla. 
## Geografia

## Toponimia
**Chartros* en occitan mejan
## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben

## Ligams extèrnes
*Sit oficial
*Sit de l'Ofici de Torisme

## Nòtas
Bubastis

**Bubastis** (en grèc Βούβαστις, en còpte Ⲡⲟⲩⲃⲁⲥϯ *Puvasti*, en Ebrieu פי-בסת *Pi-Beseth,* nom qui vòu díser l**Ostau de [[Bastet]]'' en egipcian) qu'ei ua antica ciutat de l'Egipte antica. Uei lo son sit que s'apera **Tell Basta''' (تل بسطة) en arabi e qu'ei tanhent de la vila actuau de Zagazig.

Que deu los son noms a la divessa deu cap de gata Bastet qui i èra venerada e qui i avèva lo son temple (uei en rueinas) on las recèrcas arqueologicas b'an permés de trobar ua grana quantitat de gats momificats dens la necropòli deu temple. Aqueth temple e la soa devocion populara e cultuau que ho drescrivuts au sègle -V per l'istorian grèc Erodòt. Lo culte de bastet qu'ei atestat desmpuish lo periòde tinita e luenh d'aquesta ciutat, çò qui mòstra ua grana influència de la ciutat. 

L'istoria egipcian de lenga greca Maneton afirma que durant lo regnat de Hetepsekhemoi (II dinastia, durant lo periòde tinita) un terratrem que segotí la vila en bèth aubrir la tèrra qui engolí mantuas personas (de segur, arren n'atesta pas aquesta legenda hargada mantuns sègle après l'epòca pretendument descrivuda).

Situada au nòrd d'Egipte dens lo dèlta deu Nil, qu'èra la capitau deu 18au nòme.

Las restas arqueologicas trobadas dens la ciutat que pujan a l'epòca predinastica çò qui hè d'aquesta ciutat ua de las mei ancianas d'Egipte. Durant la IVau disnastia, los faraons Teti e Pepi Ièr qu'i bastín temples. 

Durant las XXIIau e XXIIIau dinastias, que vadó quitament capitala deu lor reiaume. L'invasion pèrsa que la he declinar e quitament desbrembar dinc au sègle XIX quan l'extension e lo desvolopament de l'agricultura que mièn a la descobèrta de restas arqueologicas e de la grana necropòli de gats.
Zagazig

**Zagazig** (**الزقازيق** en arabi) qu'ei ua vila de Baisha Egipte situada dens lo dèlta deu Nil a uns  deu Caire, au ras de l'antica ciutat de Per Bastet (egaument coneguda com **Bubastis** en grèc o **Tell basta** en arabi) o e's venerava la divessa deu cap de gat Bastet.

Zagazig qu'acessa ua branca de la prestigiosa universitat islamica Al-Azhar. 

En 1999 la soa populacion qu'èra de  abitants.

Qu'ei la capitala deu Governorat de Sharqia.

Qu'ei la ciutat nadau deu coronèu Ahmed Orabi qui gavidè ua rebellion contra l'ocupant britanic e peus drets deus ciutadans egipcians.
Sistre

Lo **sistre** qu'ei un idiofòn (instrument de musica shens caisha de resonància) de percussion constituit d'un manjo entau gahar e d'un quadre de metau en forma de U qui embarra pèças de metau (generaument de coire o de bronze). En lo bèth segotir las pèças de metau que trucan suu quadre en tot produsir lo son son.

Qu'ei emplegat despuish mantuns milenis (dinc au dia de uei) e en particular dens la musica egipciana. Qu'ei sovent associat dab las divessas egipcianas Atòr e Bastet.
Gabàs

**gabàs** qu'ei un arriu bearnés e gascon (que passa peus departaments deus Pirenèus Atlantics e de las Lanas) ; que's vueita per esquèrra dehens Ador enter Baús e Lots.

Que neish en Bigòrra capsús de Lorda dens lo platèu de Ger, puish percorreish 117 km.

En 2005 ua estanca qu'ei estada bastida en bèth crear quauques estancs per l'irrigacion. Aquestas estancas qu'acessan mantuas espèçias d'ausèths. 

## País e comunas traucats
;Bearn (Pirenèus Atlantics)

;Gasconha (Lanas)
Münster

**Münster** es una vila alemanda del *[[Länder alemands|Land]]* de Ren del Nòrd-Vestfàlia. Sa populacion èra estimada a 270&nbsp;176 abitants en 2005. Sa superfícia totala es 302,91&nbsp;km². 
thumb|230px|left|Münster
Tequixquiac

**Tequixquiac** (**Tequixquiac**, en Nahuatl) qu'ei un vilatge mexican deu municipi de Estat de Mexic près de Ciutat de Mexic. La populacion es de 33.907 abitants, segon lo censament de l'an (2010).

## Istòria del municipi
Vueitat durant lo sèti astèca de Mexic-Tenochtitlan, que ho tornat poblar en 1452.
British Museum

Lo **British Museum** de Londres, Anglatèrra, qu'ei uns deus musèus màgers de deus mei ancians deu monde.

Que ho fondat a partir de 1753 dab la colleccion personau de Sir Hans Sloane e qu'aubrí las soas pòrtas au public lo 15 de genèr de 1759. Desempuish la soa fondacion qu'ostenda divèrsas colleccions. En 1963 que desseparè de la soa colleccion de sciéncias naturaus a l'escadença de la fondacion: Natural History Museum.

L'entrada deu British Museum qu'ei a gratis en las causas que son gaireben tostemps estadas atau.

Enter las òbras famosas qui i son expausadas que cau mentàver: la colleccion d'antiquitat egipciana (dab, notament, la Pèira de Roseta - descobèrta per las tropas de Napoleon - las momias e l'estatua de bronze de la divessa Bastet coneguda com lo gat de Gayer-Anderson) e la frisa deu Partenon (reclamada per Grècia). Lo musèu es dobèrt cada jorn de 10h a 17h.

## Galeria

Imatge:SIMPSON, W. after WALKER, E.publ1852 edited.jpg|British Museum en 1852
Imatge:Rosetta Stone.JPG|Pèira de Roseta
Imatge:Cavalcade west frieze Parthenon BM.jpg|Frisa deu Partenon
Imatge:Bstt.jpg|Gat de Gayer-Anderson


## Nòtas e referéncias
Ashmolean Museum

L**'Ashmolean Museum** a Oxford, Anglatèrra, qu'ei un gran musèu de la famosa Universitat d'Oxford. Que ho fondat enter 1677 e 1683 en entà arcuélher las colleccions deu cabinet de curiositats de Sir Christopher Wren.

Qu'ostenda mantuas colleccions d'art on e cau destacar la colleccion d'arts picturaus e las antiquitats egipcianas.

Lo museu qu'acesa tanben lo vriulon mei famós de l'istòria : lo Messia d'Antonio Stradivari.

## Galeria

Imatge:Bronze Bastet, Late period.jpg|Bronze de la divessa Bastet
Imatge:Mummy portrait from Tanis.JPG|Pertrèit romanoegipcian (sègle III)
Imatge:Peter Paul Rubens 072.jpg|Òbra de Peter Paul Rubens
Imatge:Messiah Stradivarius.jpg|Lo Messia, Antonio Stradivari
Noms ieroglifics deus dius egipcians

__NOTOC__

Lista ieroglifica deus noms deus principaus dius egipcians dab las loas transcripcions modèrnas e las loas versions gessidas deu grèc (quan n'i a). 

## A



 
  Anuket (Anukis)
  
  -a:n-q:t-I12-
 

 
  
  
  
 

 
  Apedemak
  
  -p:ir:M-k:i*i-
 

 
  
  
  
 

 
  Hepu (Apis)
  
  -H-p:Aa5-E1-
 

 
  
  
  
 


  Apep (Apofis)
  
  O29:p*p-I15
 

 
  
  
  
 

 
  Aton
  
  -i-t:n-N5-
 

 
  
  
  
 

 
  Atom
  
  -i-t:tm-A40-
 



## B



 
  Bastet (Bastis)
  
  -bAs-t:t-
 

 
  
  
  
 

 
  Bennu (Fenix)
  
  -b:n-nw-w-G31-
 

 
  
  
  
 

 
  Bès
  
  -b-s-F28-
 



## D



 
  Djehoti (Tòt)
  
  -I10-V28-w-t:y-C3-
 



## G



 
  Geb
  
  -G38-b-A40-
 



## H



 
  Hapi
  
  -V28-a:Q3*y:N36-mw-
 

 
  
  
  
 

 
  Hot Her (Atòr)
  
  -O7-D2:r-C9-
 

 
  
  
  
 

 
  Heqat
  
  -H-D28-A40-
 

 
  
  
  
 

 
  Heqet
  
  -H-q:t-I7-
 

 
  
  
  
 

 
  Her (Òrus)
  
  -G5-G7-
 



## I



 
  Imen (Amòn)
  
  -i-mn:n-A40-
 


  
  
  
 

 
  Imhotep 
  
  -M18-A-R4:X1*Q3-
 

 
  
  
  
 

 
  Inpo (Anubis)
  
  -i-n:p-w-C6-
 

 
  
  
  
 

 
  Aset (Isis)
  
  -st-t:H8-
 



## Kh



 
  Khepri
  
  -xpr:r-i-A40-
 

 
  
  
  
 

 
  Khnom 
  
  -Xnm-w-E10-
 

 
  
  
  
 

 
  Khonso
  
  -Aa1:n-M23-G43-A40-
 



## M



 
  Maat
  
  -U2:Aa11-a:t-C10-
 

 
  
  
  
 

 
  Meno (Min)
  
  -i-Y5:n-C8-
 

 
  
  
  
 

 
  Monto 
  
  -mn:n:T-w-A40-
 

 
  
  
  
 

 
  Mot
  
  -X1-G15-
 



## N



 
  Nebet-Het (Neftis)
  
  -V30:X1-O6-X1:O1-B1-
 

 
  
  
  
 

 
  Net
  
  -n:t-R25-B1-
 

 
  
  
  
 

 
  Nejbet
  
  -M22-b-nw:t-G14-
 

 
  
  
  
 

 
  Non (Nun)
  
  -W6*W6:W6-pt:n:n:n-A40-
 

 
  
  
  
 

 
  Not 
  
  -W24*X1:N1-
 



## O



 
  Opoaut (Ofois)
  
  -wp-N31:t*Z2ss-E18-
 

 
  
  
  
 

 
  Asar (Osiris)
  
  -st:D4-A40-
 



## P



 
  Ptah
  
  -Q3:t-V28-C19-
 



## Q



 
  Qadesh (asimilada com Atòr)
  
  -Aa28-d:Aa12-I12-
 



## R



 
  Ra
  
  -N5:Z1-C2-
 



## S



 
  Sekhmet (Sacmis)
  
  -abA-x:t-H8-I12-
 

 
  
  
  
 

 
  Satet (Satis)
  
  -s-F29-t:t-B1-
 

 
  
  
  
 

 
  Serket (Selkis)
  
  -s-D21:N29*t-L7-B1-
 

 
  
  
  
 

 
  Seshat 
  
  -S29-N37-G1-X1-G7-
 

 
  
  
  
 

 
  Seth 
  
  -O34:t:O39-E20-
 

 
  
  
  
 

 
  Sho 
  
  -H6-w-A40-
 

 
  
  
  
 

 
  Sokar (Sokaris)
  
  -O34:k:r-P3-
 

 
  
  
  
 

 
  Sopdet (Sotis)
  
  -M44-t:N14-I12-
 

 
  
  
  
 

 
  Sòbec (Sucos)
  
  -s-b-k-I4-
 



## T



 
  Tayet (Tait)
  
  -X1:V30-G1-M17-M17-X1-B1-
 

 
  
  
  
 

 
  Tefnot (Tfenis)
  
  -t:I9-nw:t-B1-
 

 
  
  
  
 

 
  
  
  
 

 
  Taoret (Toeris)
  
  -t-A-G36:D21-t-
 



## U



 
  Iaret (Uræus)
  
  -I12-
 

 
  
  
  
 

 
  Oadjet (Uto)
  
  -wAD-t-I12-
Gat de Gayer-Anderson

Lo **gat de Gayer-Anderson** qu'ei ua estatua egipciana de bronze expausada hens lo British Museum. Que data deu VIIau sègle abans l'èra crestiana.

Hauta de , qu'ei de las representacions las mei famosas de la divessa Bastet.

Aquesta estatua qu'ei ondrada de tres anèths (dens lo nas e dens las aurelhas) e d'ua escarbalh gravat suu son piet.

Que ho dat au British Museum dens las annadas 1940 peu major Robert Grenville Gayer-Anderson, lo son darrèr proprietari a qui e deu lo son nom. 

Aqueth darrèr qu'aurè efectuadas suu gat restauracions ereticas deu punt de vista scientific, arqueologic e artistic (com ac semblèn muishar las recèrcas deu British Museum).

## Ligams extèrnes
* Descripcion deu gat, British Museum
* Recèrcas tecnicas suu gat, British Museum
L'Hospitalet de Llobregat

**L'Hospitalet de Llobregat** es un municipi de la comarca del Barcelonés, dins l'airal metropolitan de Barcelona. Fa continuitat al malhum urban de Barcelona cap al sud. Es situat entre los municipis de Barcelona, Esplugues de Llobregat, Cornellà de Llobregat e El Prat de Llobregat, en riba esquèrra del riu Llobregat. Amb una populacion de  abitants (2006), es la segonda vila de Catalonha en nombre d'abitants. Es una de las vilas pus densament pobladas d'Euròpa.
Anubis

**Anubis** (en egipcian antic *jnpw*, en còpte ⲁⲛⲟⲩⲡ *Anoup*, en grèc ancian Ἄνουβις *Ánoubis* ou Ἀννῦφις *Annỹphis*) qu'ei un diu egipcian deu cap de chacau (o can) negre. Qu'ei associat dab la mort e lo sepeliment e que mia los defunts de cap a l'aute monde.
Saüc negre

Lo **saüc negre** o **sambuc negre** (*Sambucus nigra*) (var. *sambuquièr negre*, *saüquèr negre*, *saücal negre*, *saücau negre*) es un arbust caducifòli del genre *[[Sambucus]]*, que tradicionalament s'assignava a la familha Caprifoliaceae mas que las recercas geneticas fan classar a l'ora d'ara dins la familha Adoxaceae. Sambucus ven del grèc *sambuke*, un instrument fach de fusta de saüc, e *nigra* ven del latin e vòl dire  (se referissent a la color dels seus fruches madurs). L’espècia *Sambucus nigra* la trobam unicament en Euròpa, especialament pròche la Mediterranèa.

## Descripcion
Planta arbustiva entre 2 m e 5 m de nautor, de brancatge dens e arredondit.
### Organs vegetatius
La raiç es formada d'una part principala espessa e ben desvolopada amb d’autras pus primas que sòrton de la principala. La tija a una ramificacion simpodica amb consisténcia lenhosa. Las brancas mai joves an una medolha blanquinosa fòrça desvolopada. Las fuèlhas son compausadas, e contenon  5-7 foliòlas de forma elliptica. Aquestas foliòlas presentan  una extremitat aguda e una basa atenuada, en mai d’un marge serrat. La textura de les fuèlhas es coriacia e presentan una certa lusor e una odor pauc agradiva.

### Organs reproductors

Lo sambucus nigra porta d'estaminas e un ginecèu, e es un arbust ermafrodita. L'inflorescéncia es cimosa e corimbiforma . Lo periant presenta un calici sodat a l'ovari. Es ovoïde e pòrta cinc dents pichonas. La coròlla es d'una sola pèça, amb cinc lobuls dubèrts en estela. L’androcèu se caracteriza per d'estaminas extèrnas e al ginecèu trobam un ovari epigin que conten una croncrescéncia pluricarpellara.
Lo fruch es una baia arredondida de color negra carnosa de 6-8&nbsp;mm de diamètre. Es un fruch comestible quand es madur, mas dins lo cas contrari pòt aver d'efièches toxics.

## Farmacologia
### Composicion quimica
* Flavonoïdes: flavonòls (camferòl, quercetina), quercetina glicosids (1,5-3,0%), entre los quals s’incluson  iperosid, isoquercitrina e rutina. 
* Triterpens: amirina, acids oleanolic e ursolic.
* Sals mineralas: Sals potassicas
* Òlis essencials (0,3%): 66% acids grasses (principalament linoleïc, linolenic e palmitic) e 7% d’alcans. S'es identificat fòrça autres constituents, eters e oxids, cetonas, aldeïds, alcòls e estèrs.
* Autres constituents : acid clorogenic, tanins, mucilag, plastocianina (proteïna) pectina e sucre.

## Referéncias e ligams extèrnes

* Germplasm Resources Information Network: ''Sambucus nigra'' 
* National Institute of Health - Medline page on ''Sambucus nigra'' L. 
* Sambucus from wikipedia 
* Botanical-online ''Sambucus nigra'' 
*  Diccionari de las plantas medicinalas
* MedlinePlus herbs and supplements ''Elder''
Christian de Duve

**Christian René de Duve** (n. en 1917) es un cercaire bèlga. A recebut lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1974, amb Albert Claude e George Emil Palade, per lor estudi de l'estructura e las foncions de l'interior de las cellulas.
Dius egipcians per simbòl

Aquesta lista qu'amassa los dius egipcian segon lo simbòls qui'us èran autrejats : sia ua bèstia, sia un objècte (arma, simbòl de poder o instrument) o lòc sus tèrra o dens ua auta partida de l'univèrs.

## [[Aire]]
Sho

## [[Amor]]
Bastet, Bès

## [[Can]]
Seth

## [[Cèu]]
Not

## [[Escorpion]]
Selkhet

## [[Gat]]
Bastet

## Guèrra
Her (Òrus}, Monto, Sekhmet

## [[Desèrt]]
Seth

## [[Escritura]]
Djehoti (Tòt)

## [[Haucon]]
Her (Òrus), Khonso, Monton, Ra

## Hemnas emprenhadas
Taoret

## [[In•hèrn]]
Apep (Apofis)

## [[Ipopotam]]
Taoret

## [[Justícia]]
Maat

## [[Leona]]
Sekhmet

## [[Lua]]
Khonso

## [[Momia]]
Khonso, Ptah

## [[Mort]]
Inpo (Anubis)

## [[Sistre]]
Atòr, Bastet

## [[Tèrra]]
Geb

## [[Sèrp]]
Oadjet

## [[Só]]
Ra, Amon

## [[Vaca]]
Atòr

## [[Vutre]]
Nekbet
Lisosòma

300px|right|thumb|Copa esquematica d'una cellula
Lo **lisosòma** es un organet de la cellula qu'a de formas variablas; es recubèrt per una membrana e conten d'enzims qu'idrolizan lei macromoleculas. Foguèron isolats mai de quaranta enzims diferents dins lo lisosòma. Totei an la caracteristica d'èsser d'idrolasas, es a dire, d'enzims que catalizan de reaccions que s'apondon en eu o s'eliminan de moleculas d'aiga. Intervenon en la digestion dei substàncias que la cellula capta de l'exterior per se noirir e fan tanben foncion de digestion intracellulara. Segon son origina, i a dos tipes de lisosòmas: 
* Lei lisosòmas primaris son aquelei formats a partir de l'aparelh de Golgi. An una forma redona o ovala e que son contengut es omogenèu. Intervenon pas dins lei procès digestius. Quand s'i jonhon d'autrei particulas, pòdon formar lo lisosòma segondari o n'expulsar plan lo contengut directament a l'exterior
* Lei lisosòmas segondaris se forman quand un lisosòma primari se fusiona amb d'autrei particulas coma, per exemple, lei que provenon de l'exterior de la cellula, en un procès de digestion. An una forma pus variabla que lei primaris.
Geografia de l'Egipte antic

La **geografia de l'Egipte antic** qu'èra pròcha de çò qu'ei uei lo dia : ua benda de tèrra fertila au long deu percors deu son fluvi, Nil qui, dab las soas aigadas, be portava aiga cargada de limon (qui fertilizava la tèrra). Lo egipcians qu'aperavan lo lor país

L'Egipte antic qu'èra limitat au nòrd per la mar Mediterranèa, au sud per la purmèra cataracta de Nil, a l'oest peu Desèrt Libian e a l'est per la mar Arroja e peu Sinai au nòrd oest. 

Lo país qu'èra devesit enter Hauta e Baisha Egipte (qui constituivan dus reiaumes desseparats abans l'unificacion deu país peu rei semilegendari Narmer) devesits en regions administrativas aperadas nòmes.

Lo clima semidesertic d'Egipte que s'ei secat dab lo temps despuish los temps predinastics. Los èrms qui entornejan Kemet qu'èran mensh secs dab mei vegetacion quan òm remonta lo temps.

Au sègle XX la construccion deu barratge d'Assoan qu'estanquè las aigadas de Nil, en bèth estancar tanben lo limon (qui plea la soas retienguda) e en tot negar mantuas tèrras de l'Egipte antica.
Geb

**Gèb** (en egipcian antic *gbb*, en grèc antic Κῆβ *Kẽb*) qu'ei lo diu egipcian de la tèrra. Maridat dab Not la divèssa deu cèu que'n ei desseparat per Sho, lo diu de l'aire. 

Not e Gèb que son tanben sòr e hrairs puish que son ambs hilhs deu dio só Rè ; que son tanben los pairs deus dius màgers que son Osiris, Isis, Nèftis e Sèt. 

Com lo maridatge de Not e de Gèb b'èra pas a l'agrat de Rè, aqueth darrèr que maudigó en los condamnant a l'esterilitat. Totun, lo diu Tòt en har aus dats dab Khonso (lo diu de la lua) que ganhè los 5 dias epagomèns (5 jorns hornits au calendari qui la malediccion b'èra shens ehèit) qui vedón a néisher los 4 dius.
Estèr

En quimia, los **estèrs** son de compausats organics qu'un grop organic (simbolizat per R' dins aqueste article) i remplaça un atòm d'idrogèn (o mai d'un) dins un acid oxigenat. Un acid oxigenat es un acid qu'a de moleculas possedissent un grop idroxil (–OH) que l'idrogèn (H) se i pòt dissociar coma un ion proton (H+).
Los estèrs pus comuns son los estèrs carboxilats, ont l'acid es un acid carboxilic. Per exemple, se l'acid es l'acid acetic, l'estèr es apelat acetat. Los estèrs pòdon tanben èsser formats d'acids inorganics; per exemple, lo dimetil sulfat, es un estèr, de còps tanben dich . En bioquimia es lo produch de la reaccion entre los acids grasses e los alcòls. Dins la formacion d'estèrs, cada radical -OH (grop idroxil) del radical de l'alcòl se substituís per la cadena -COO de l'acid gras. L'H del grop carboxil se combina amb l'OH substituit en formant d'aiga. En quimia organica e bioquimica, los estèrs son un grop foncional compausat d'un radical organic jonch al residú de quin acid que siá oxigenat, organic o inorganic. Los estèrs mai comunament trobats dins la natura son los grasses, que son estèrs de glicerina e d'acids grasses (acid oleïc, acid estearic, etc.). Principalament resultan de la condensacion d'un acid carboxilic e un alcòl. Lo procès s'apèla esterificacion: 
400px
Idroxil

thumb|right|200px|Modèl 3D d'un grop idroxil.
L**'idroxil** es un grop foncional compausat d'oxigèn e d'idrogèn: O-H

75pxEs caracteristic dels alcòls. A una carga (nombre d'oxidacion) de –1 unitat. S'utiliza lo tèrme de *grop idroxil* quand lo grop foncional -OH se compta coma un substitut d'un compausat organic. Las moleculas organicas que contenon lo grop idroxil son conegudas coma d'alcòls. 

L**'idroxid**, lo nom utilizat per far referéncia a l'anion idroxil OH-, es un dels ions poliatomics mai simples e mai importants. Tanben, idroxid es un tèrme general per quina sal que siá que contenga de quantitats estequiometricas d'aqueste ion. Aquestas sals son generalament d'alcalis o de basas, es a dire, presentan pH superiora a 7 en d'aiga.
Not

300px|vinheta|esquèrra|Not

**Not** qu'ei la divessa egipciana deu cèu. Lo son còs caperat d'estelas que forma la vòuta celèsta que plega au dessús deu son òmi, lo diu Geb (egaument lo son hrair) de qui b'ei desseparada per Sho, lo diu de l'aire.

Hilha deu dia só Ra qu'ei la mair de 4 dius màgers : Osiris, Isis,Neftis e Seth. Com Ra be avèva maudit lo maridatge enter Not e Geb, aqueth dus qu'èran castigat d'infertilitat. Lo diu Djehoti que he alavetz aus dats deb Khonso, lo diu de la lua e que l'obliguè atau a hornir de 5 dias l'annada (los dias epagomèns) on la malediccion be serè shens cap ehèit. Los hilhs de Not e Geb que vadón durant aquestes jorns.
Peroxisòma

[300px|right|thumb|Estructura basica d'un '''peroxisòma''' (en [anglés)]]
Lo **peroxisòma** es un organet citoplasmic present dins lei cellulas eucariòtas que participa au metabolisme deis acids gras e de d'autrei dei metabolits resultants d'una respiracion aeròbia. Contenon d'enzims (catalasas e oxidasas) qu'ajudan a que la cellula elimine lei peroxids -principalament lo d'idrogèn- espècia quimica fòrça nociva. Complisson doncas de foncions de destoxificacion cellulara. Lei peroxisòmas foguèron identificats coma organet per lo grop de cercaires dau bèlga Christian de Duve, en 1967, après èsser estats descrichs un decenni avans en una tèsi doctorala presentada en Suècia.
Organisme modificat geneticament

Un **organisme modificat geneticament** (acronim: **OMG**) es un organisme vivent que son patrimòni genetic foguèt modificat per engenhariá genetica, siá per accentuar d'unas de sas caracteristicas o per li ne'n balhar de nòvas consideradas coma desirablas, siá al contrari per demesir, e mai eliminar de caracteristicas consideradas coma indesirablas. Aquesta modificacion genetica se fa per transgenèsi, es a dire insercion dins lo genòma d’un o mai d'un gèns nòus, jos forma de porcions d'ADN eissidas d’un autre organisme, los gèns inserits podent dins qualques cases remplaçar de gèns originals (mecanisme d’invalidation de gèn). Un organisme transgenic, tèrme que designa los organismes que contenon dins son genòma de gèns "estrangièrs", es doncas sempre un organisme modificat geneticament, l'invèrs essent pas sempre verai.

## Nòtas
Khonso

**Khonso** (prononciacion egiptologica convencionala, en egipcian antic *ḫnsw*, en còpte ϣⲟⲛⲥ *Shòns*) qu'ei lo diu egipcian de la lua, de la fertilitat, deu hat e deu temps. Que pòt estar representat dab un còs envolopat de bendas o dab un còs uman e un cap de haucon. Dens los dus cas qu'ei cohat deu simbòl de la lua.
Grop prostetic

Un **grop prostetic** es lo compausant non aminoacidic que fa partida de l'estructura de qualques proteïnas e que se tròba fòrtament jonhut a la rèsta de la molecula. Las proteïnas amb grop prostetic recebon lo nom d'eteroproteïnas (o proteïnas conjugadas). I a d'enzims que son de proteïnas conjugadas; se tracta d'enzims que requerisson qualque cofactor (metallic o organic) e aqueste se tròba ligat amb fòrça de manièra permanenta en l'estructura moleculara. S'un cofactor enzimatic (metallic o organic) se jonh sonque a l'enzim pendent la catalisi se considèra pas coma un grop prostetic. 

## Lista de grops prostetics

## Referéncias
Sho

**Sho** qu'ei eth diu egipcian d'eth aire. Que dessepara eths dus espós Not (divessa deth cèu) e Geb (diu dera tèrra). Deth sons braç quilhats que sostien eth còs plegat de Not qui forma era vòuta celèsta.
Maat

**Maat** qu'ei la divessa egiciana de la justícia. Qu'ei simbolizada per la pluma d'estruci e que'n pòrta ua suu cap. 

Maat qu'ei presenta au moment de la pesada deus còrs deus defunts (qui ei dens la mitologia egipciana lo moment deu jutjament deus morts) e la soa pluma d'estruci que pesa suu platèu opausat au còr jutjat (lo còr d'un òmi juste que deu estar mei legèr que la pluma de Maat).
Hapi

**Hapi** qu'ei lo diu egipcian deu Nil. Qu'ei logicament associat dab las qualitats esperadas d'aqueth fluvi : hont de vita e fertilizaire. 

Qu'èra mei que mei venerat au long deu Nil e a Elefantina.

Qu'ei generaument representat dab la pèth verta o blava e cohat dab e entornejat de la vagetacion nilotica (papir e lotus).
Ièra dinastia egipciana

La **Ièra dinastia egipciana** que comença dab l'unificacion d'Egipte arron de la conquesta deu nòrd (qu'ei a díser de Hauta Egipte) peu sud (Baisha Egipte). Aquesta hèita qu'ei atribuida au rei semilegendari de Hauta Egipte : Narmer (segon l'interpretacion mei acceptada de la Paleta de Narmer) o Meni (segon d'autas honts istoriograficas anticas).

La capitau de la Ièra (e parciaument de la II dinastia) qu'èra Tinis, çò qui hè que son qualificadas de dinastias tinitas.

Durant la purmèra dinastia, Egipte, que s'organiza administrativament.

Los reis de la purmera dinastia que son generaument considerats com se seguint atau :
* Meni (Menes - Narmer ? - )
* Her-Aha (Teti)
* Djer (Iti)
* Oadji (Ita)
* Den
* Adjib 
* Semerkhet
* Qaa

Com dens lo cas de las autas dinastias egipcianas, la division en dinastia qu'ei en partida arbitrària e adoptada per tradicion a la seguida de Maneton qui viscó mantuns sègles arron. A maugrat de la prosperitat e deu desvolopament observat per la riquessa deu mobilièr dens las tombas deus sons reis e deus membres de la loa cort, cèrtes testimoniatges (noms desfaçats) que pòden suggerir rupturas au dehens d'aquesta dinastia mentre que, au contre, la succession de Qaa e's he dilhèu en continuitat (a despart d'un desplaçament deu poder desempuish Tinis entà Menfis).

Los reis d'aquesta dinastia que hon sepelits dens la necropòli de Umm el-Qa'ab a Abidòs (emplaçament probable alavetz de la ciutat de Tinis).
Vojislav Koštunica

**Vojislav Koštunica** (*Војислав Коштуница* en sèrbe) es una personalitat politica de Serbia. Foguèt primièr ministre de 2004 a 2008.
Atòr

200px|thumb|left|Estatua de Hot Her
**Atòr** (en egipcian ancian *ḥwt-ḥr*, en còpte ϩⲁⲑⲱⲣ *Hathór*, en grèc ancian  Ἅθωρ *Hathōr*) qu'ei ua de las divessas egipcianas màgers. Qu'ei simbolizada per la vaca e representada cohadas de duas còrnas de vacas e d'un disque solar.

200px|thumb|left|Estatua de Hot Her
Oligonucleotid

Un **oligonucleotid** es una sequéncia corta d'ADN o d'ARN, amb cinquanta o mens de parelhs de basas. An de foncions distintas: coma s en de reaccions d'amplificacion (PCR per exemple), coma sondas d'ibridacion o per blocar especificament d'ARN messatgièr. L'ibridacion de l'ADN que permet d'identificar de gèns; consistís a desnaturalizar un genòma e agregar un oligonucleotid e se aqueste se pega (en terme mai sientific, s'ibrida) a las cadenas d'ADN indica qu'existís aqueste gèn dins lo genòma.
Tèbas (Egipte)

**Tèbas** (en egipcian antic *wꜣst*, en grèc Θῆβαι *Thẽbai*, en còpte ⲡⲁⲡⲉ *Pape*, ⲑⲉⲃⲁⲓⲥ *Thevais*, ⲑⲩⲃⲏ *Thyvé*, ⲑⲏⲫⲁⲓ *Théphai*) que ho ua de las ciutats màger de l'Egipte antica, capitau deu 4au nòme d'Egipte Hauta. Uei qu'ei aperada Loxòr (de l'arabi الأقصر, *Al-Uqsur*, "la ciutat deus palais'") e qu'ei un deus principaus lòcs toristics d'Egipte.

Tèbas que vadó capitau au XXIau sègle abans l'èra crestiana dab la pujada de la 11au dinastia durant lo purmèr periòde intermediari. quan s'acabè l'Empèri Ancian (qui avèva avut Menfis per capitau). Que demorè capitau durant los Mejan e Navèth empèri a despart de las interrupcions creadas per las invasions deus Icsòs e la crisi amarniana creada per los arrenegaments deu faraon Amenòfis IV (Akhenaton).

Los sègles qui ho sede deu poder faraonic qu'apielèn los monuments a Tèbas e aus sons alentors, e mei que mei :

* Lo temple de Loxòr
* Lo temple de Karnak
* Los colòs de Memnon
* La Vath deus Reis
Art de l'Egipte antic

L**'art de l'Egipte antic**  que s'esten sus los gaireben quate millenis de Kemet (la *negra*, qu'ei a díser Egipte antica).

Las recèrcas arqueologicas qu'an permés de descrobir objèctes e artefactes anant deus temps preïstorics (predinastics deus diferents periòdes dits Nagada) dinc a la Baisha Epòca, a las diferentas ocupacions estrangèras d'Egipte e a la coabitacion de la fin de la cultura egipciana antica dab Roma puish dab lo Crestianisme (dab lo son art còpte).

Maugrat d'aquestas evolucions importantas, l'art egipcian qu'ei demorat estable sus periòdes deus longs (a despart de las influentas rupturas culturaus que hon l'eresia amarniana d'Akenaton e las divèrsas invasions estrangèras). Un art caracterizat per e expriment l'estabilitat dab las soas linhas, colomnas e angles.

L'art de l'Egipte antica qu'ei generaument devesit en :

* Art de Nagada (temps preïstorics e predinastics)
* Art deu periòde Tinita (durant las duas purmèras dinastias)
* Art de l'Empèri Ancian
* Art amarnian (durant l'eresia d'Amenofis IV (autorenomat Akhenaton e lo transferiment de la capitau dens la vila navèra d'Akhetaton
Egiptològ

Aquiu devath que son mentavuts los **egiptològs** (qu'ei a díser los cercaires qui an mobilizat las los coneishenças e los lors tribalhs, sia d'arqueològs, de filològs, de scientifics o d'istorians de l'art, entà har avançar las coneishenças en egiptologia) mei famós :
Khnom

**Khnom** qu'ei un diu egipcian deu cap de marro. Segon l'Estela de la Hami que pòt contrarollar lo briu e las aigas deu Nil. 

Que ho mei que mei venerat a Elefantina.
Amon

**Amon** (en egipcian antic *jmn*, en còpte ⲁⲙⲟⲩⲛ *Amoun*, en grèc antic Ἄμμων *Ámmōn*) qu'ei un diu egipcian de Tèbas considerat com diu deu só. Per aquesta rason, quan l'importància deu son culte be creishè, que ho associat per sincretisme dab Rè (lo diu só d'Eliòpol arron peus grècs) entà formar ua divinitat navèra : Amon Rè

Diu segondari durant l'Empèri Ancian, lo son culte que ganhè ua grana importància religiosa e politica dab la vaduda de la soa ciutat de Oaset com capitau deu país.

Lo punt culminant d'aqueth arrajada que ho la XVIIau dinastia (durant l'Empèri Navèth) qui ne ho lo diu tutelar.

A Tèbas, lo temple de Karnak que'u èra vodat e que's considerava qu'èra l'espòs de la divessa Mot e lo pair deu diu Khonso.
Galeria deus dius d'Egipte

**Galeria deus dius de l'Egipte antica**

## Dius principaus

Imatge:Sun god Ra2.svg|Ra
Imatge:Amun.svg|Amon
Image:Khepri.svg|Khepri
Image:Shu with feather.svg|Sho
Imatge:Geb and Nut02.jpg|Not, Sho e Geb
Imatge:Standing Osiris.svg|Osiris
Imatge:Egyptian Isis.svg|Isis
Imatge:Set.svg|Seth
Imatge:Nepthys.svg|Nèftis
Imatge:Horus standing.svg|Òrus


## Dius locaus

Image:Atum.svg|Atum
Imatge:Bstt.jpg|Bastet
Imatge:Egypt.Dendera.Bes.01.jpg|Bès
Imatge:Thoth.svg|Djehoti (Tòt)
Imatge:Hapy tying.svg|Hapi
Imatge:Hathor.svg|Atòr
Imatge:Imhotep MKL Bd. 8 1890 (130919570).jpg|Imhotep
Imatge:Anubis standing.jpg|Anubis
Imatge:Khnum.svg|Khnom
Imatge:Khonsu as falcon.svg|Khonso
Imatge:Maat.svg|Maat
Image:Nefertum.svg|Nefertom
Image:Min.svg|Min
Imatge:Montu.svg|Monto
Imatge:Neith.svg|Neit
Imatge:Sekhmet.svg|Sekhmet
Imatge:Ptah standing.svg|Ptah
Imatge:Sobek.svg|Sobèk
Imatge:Taweret.svg|Tuèris
Lo Clapàs Vièlh

**Lo Clapàs Vièlh** (francés : *Montpellier-le-Vieux*) es un clapàs situat sul Causse Negre en Roergue. 

## Toponimia

Lo nom francés es una error de traduccion dempuèi l'occitan, lo clapàs es un amàs de pèiras e tanben l'escais de la vila de Montpelhièr e donc la traduccion foguèt *Montpelhièr vièlh*, es encara lo nom actual en francés. 

## Ligams extèrnes
*Site oficial

## Nòtas
Chaource

Lo **Chaource** es un formatge francés que benefícia d'una AOC dempuèi 1970.  Es un formatge a basa de lach de vaca de 250g a 450g fabricat dins lo departament d'Auba e lo departament d'Yonne.

## Nòtas
Xerès

**Xerès** o **Jerez de la Frontera** es una vila de la província espanhòla de Cadis. Sa populacion èra estimada a  abitants, en 2007. Sa superfícia totala es de 1188,14&nbsp;km².
Velha

**Velha** pòt èstre:
* la **velha**, lo jorn d'abans
* la **[[sonsaina]]**
* l’illa dalmata de **Velha** (Veglia en italian, Krk en serbocroat).
Trufada

**La trufada** z-es un plat originari d'Auvèrnhe preparat ambé de trufas e de toma de chantau fresc.

## Ingredients
* 1 kg de trufas peladas
* 150 g de lard
* 1 alh
* 250 g de chantau fresc
* de graissa doça

## Recèpta
* Copar las trufas en rondelas de quauques millimètres.
* Copar lo lard en tròç. Lo còser dins una padèla. 
* Botar de graissa doça dins una padèla, ajustar las trufas, de sal, de pebre e d'alh. Còser 20 min. 
* Ajustar la toma de chantal e lo lard en tròç, remòure.
* Servir amb una laituja.
Molhac (Tarn e Garona)

**Molhac** (*Mouillac* en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Tarn e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Estructura dei proteïnas

L**'estructura dei proteïnas** es un ensems de proprietats espacialas dei moleculas de proteïnas dependentas derivadas de lor natura en sequéncia d'aminoacids, lei caracteristicas fisicas de son environament e la preséncia de compausats, simples o de complèxes, que condusiscan a un plegament especific, distint de l'espontanèu. Per aiçò, deriva de sa composicion, es a dire, de la pròpria estructura deis aminoacids, de coma interagisson quimicament aquests, de forma organizada e especifica, e, evidentament, es en relacion amb la foncion de complir dins la cellula.

=Nivèus d'estructuracion=
I a quatre nivèus d'estructuracion:
 
## L'estructura primària
Es simplament la sequéncia d'aminoacids jonchs linearament per de liames peptidics.

## L'estructura segondària
I a dos motius principaus d'estructuracion segondària:
### L'[[eliç alfa]]
### Lo [[fulhet beta]]

## L'estructura terciària

Es la maniera en que la cadena polipeptidica se plega dins l'espaci, es a dire, coma s'enròtla o se plega una proteïna determinada, siá globulara o fibrosa. Es la disposicion dei domenis dins l'espaci. L'estructura terciària se realiza de sòrta que leis aminoacids polars se plaçan vèrs l'interior e lei polars vèrs l'exterior dins lo mitan aigós. Aquò provòca una estabilizacion per d'interaccions idrofòbas, de fòrças de van der Waals e de ponts disulfurs (covalents, entre doas cisteïnas ben orientadas) e mejançant de liames ionics.

## L'estructura quaternària
L'estructura quaternària deriva de la conjoncion de divèrsei cadenas peptidicas que, associadas, forman una entitat, un multimèr, que possedís de proprietats distintas d'aquelei dei monomèrs que lo compausan. Aquesteis sosunitats s'assòcian gràcias a d'interaccions non covalentas, coma pòdon èsser de ponts idrogèn, d'interaccions idrofòbas o de ponts salins. Dins lo cas d'una proteïna constituida per dos monomèrs, un dimèr, aqueste pòt èsser un omodimèr, se lei monomèrs constituents son parièrs, o un eterodimèr, se o son pas.
Fòrça de van der Waals

En quimia, lo tèrme de **fòrça de van der Waals** fa referéncia originariament a quina forma que siá de fòrça intermoleculara; malgrat tot, dins l'usatge modèrne, tend a far referéncia a de fòrças intermolecularas en relacion amb las fòrças causadas per la polarizacion de las moleculas. Lo nom proven del quimista neerlandés Johannes Diderik van der Waals que documentèt pel primièr còp aquelas interaccions. Lo potencial de Lennard-Jones sovent s'emplega coma un modèl aproximat per las fòrças de Van der Waals en foncion de la distància.

## Ligams intèrnes

* Ligam idrogèn.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Pontin

**Lo pontin** z-es un pastís de carn d'Auvèrnhe (sobretot de Chantau) mai tanben en Corresa). Dins lo nòrd de l'Avairon se ditz **farçon** o **farçum**. Se compausa de charn de saucissa, de farina e d'uòus, e es farcit de prunas sechas dispausades en una teira. Se serv chaud o tebés. Amb lo restant, quand es freid, se copa en leschas que se fregisson e se servan chaudas, tipicament amb laituja o un mesclum o encara ensalada vèrda.

## Chau
* 500 g de charn de saucissa
* 250 g de farina
* 6  uòus
* 1 veire de lach
* 1 ceba
* de bledas o de jolverd
* 10 prunas d'Agen
* de sal, de pebre 

## Recèpta
* Chaplar lo legumatge e la ceba.
* Mesclar la charn de saucissa, la farina, lo lach, lo legumatge e la ceba.
* Ajustar de sal e de pebre.
* Botar la meitat dins un mòtle de cake.
* Ajustar las prunas e botar l'autra meitat.
* 75 min dins lo forn a .

## Autra recèpta del farçum

Prenetz una *pèu de moton* (es de peitrina de moton). Dobritz-la ambe lo ponh per formar una saca, corduratz-ne doas vòras, bòrd contra bòrd. Chaplatz menut totes los flòcs que penjan de la pèl, amb de ventresca (carnsalada facha amb de peitrina de pòrc), 1 culhièirada de ris que cal faire trempar a l’avança, 1 o 2 uòus e las èrbas : espinarcs o ensalada, o encara melhor d’èrbas de campanha (de roèlas jovas, de caurilhs, de renebres e lengas de buòus, d'aqueste darrièr pas tròp qu’es fòrt e pas tròp bon per los lombs, de bochimbarbas, d’escorcenaris, d’engraissamotons, de santjoseps, de pissa-a-lièches.… mas pas o pauc de blèdas o d’òrta que fa espetar la pèl). Las èrbas, un còp lavadas, las cau metre dins l’aiga que bolhís e quand a pres lo bolh, tiratz-la deel topin e mesclatz-las a çò resta.
Un còp tot claplat e plan mesclat, es lo farçum. Ficatz-o tot dins la pèl e corduratz. Fagatz bolhir dins l’aiga bolhenta doas o tres oras plan planet. Se manja caud o freg en tot copar de lescadas. Las lescas, un còp frescas se pòdon tanben rostir a la padena amb un pauc d’òli.
Milhard

**Lo milhard** z-es lo nom deu clafotís de celeiras en Auvèrnhe. 

## Ingredients
* 500 g de cerièras negras
* 4 uòus 
* 125 g de sucre
* 80 g de farina
* ½ L de lach
* 40 g de burre
* sucre vanilhat
* sal

## Aisinat
Mesclar lo pastat e daissar estar . Botar las cerièras dins la padena e ajustar lo pastat. Botar la padena dins lo forn e còire 30- a la temperatura -.
Monomèr

Un **monomèr** (del grèc ancian: μόνος monos "un" e μέρος meros "part", "partida") es una molecula de pichona massa moleculara que jonhuda a d'autras monomèrs, de còps cents o de milièrs, mejançant ligams quimics, forman de macromoleculas nomenadas polimèrs (quand los ligams son covalents) o multimèrs (quand los ligams son pas covalents). Lo mot *monomèr* proven del grèc *mono* un e *mèra* part. L'union de paucs monomèrs, generalament mens de 10, forman los oligomèrs, que pòdon èsser dimèrs, trimèrs, tetramèrs, pentamèrs... 

Exemples de monomèr: 
* La glucòsa es lo monomèr de l'amidon. 
* Los aminoacids son los monomèrs de las proteïnas. 
* Los nucleotids son los monomèrs dels acids nucleïcs.
Carcairana

**Carcairana** o **Carqueirana** (en francés: *Carqueiranne*) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments

## Personalitats liadas ambé la comuna

## Vèire tanben
* Comunas de Var

## Liames extèrnes

## Nòtas
Lista dels Presidents del Conselh d'Itàlia

thumb|130px|Bandièra del Primièr Ministre d'Itàlia.
Vaquí la lista dels Presidents del Conselh (primièrs ministres) d'Itàlia dempuèi lo començament de l'unificacion del país, en 1861 fins a uèi.

## Renhe d'Itàlia (1861 fins a 1945)

## Republica d'Itàlia (1945 fins a uèi)

## Vejatz tanben
* Presidents d'Itàlia
Amintore Fanfani

**Amintore Fanfani** (nascut en 1908 a Pieve Santo Stefano, mòrt en 1999 a Roma), foguèt un òme politic italian. Foguèt President del Conselh de la Republica Italiana cinc còps e aussi ministre.
Armand Vaquerin

**Armand Vaquerin** (21 de febrièr de 1951 a Severac - 10 de julh de 1993 a Besièrs) foguèt un jogaire roergàs de rugbi de XV. Dempuèi lo 10 de julh de 1994 (una annada aprèp la sieuna mòrt), lo Challenge Armand Vaquerin es organizat cada annada al mes de julh o d'agost dins lo sud de Roergue. 

Armand Vaquerin es lo sol jogaire francés a aver 10 títols de campion de França de rugbi de XV, de mai amb lo meteis club : AS Besièrs.
Bettino Craxi

**Benedetto Craxi**, mai conegut coma **Bettino Craxi** (Milan, 24 de febrièr de 1934 – Hammamet, 19 de genièr de 2000), foguèt un politician italian. Foguèt President del Conselh de la Republica Italiana entre 1983 e 1987. Craxi foguèt lo primièr politic socialista que venguèt primièr ministre d'Itàlia.
Estats de Lengadòc

Los **Estats de Lengadòc** (en latin: *Comitia Occitaniæ*) foguèron  una amassada dels tres òrdres de la província de Lengadòc en assemblada regularament constituida, periodicament convocada e que teniá d'atribucions politicas e administrativas que la principala èra lo vòte de l'impòst. Aquesta amassada existiguèt dins lo periòde comprés entre la fin de l'Edat Mejana e la Revolucion Francesa.

Lo primièr ròtle de l'amassada èra de negociar lo montant de l'impòst amb los comissaris o intendents reials, de ne'n contraròtlar la collècta e de n'assegurar puèi la reparticion per diocèsi e parròquia. Los Estats ne'n servavan tanben una part per desvolopar las vias de comunicacion.
Al començament l'amassada se fasiá pas totjorn dins lo meteis luòc, mas cambiava de vila, per exemple a Tolosa, Albi, Carcassona, Besièrs, Narbona, Montpelhièr, Nimes, Pesenàs, Bèucaire, etc. A comptar del sègle XVIII, Montpelhièr ne'n venguèt lo sèti regular.

A costat de l'administracion reiala, los Estats representavan una fòrça politica considerabla, que los intendents ensagèron d'utilizar al servici de la monarquia.
Amb l'apieja de Colbert, los Estats decidiguèron lo cavament del Canal de las Doas Mars a comptar de 1666.

Los Estats de Lengadòc foguèron suprimits en 1789 per la Revolucion Francesa.

## Fonts
* Devic C., Vaissète J., *Histoire générale de Languedoc*, tome IX, Privat, Tolosa, 1885.
La Cavalariá

**La Cavalariá** (*La Cavalerie* en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Avairon
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sent Sarnin

**Sent Sarnin** pòt èsser :
* La comuna de Carcin
* La comuna de Roergue
* Sent Sarnin de La Barda en Perigòrd
* Sent Sarnin de l'Èrm en Perigòrd
Canton de Las Salas

Lo **canton de Las Salas** es una anciana division administrativa de Roergue, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Milhau, lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, totas las comunas passèron dins lo canton novèl de Raspas e Leveson (burèu centralizator : Lo Pònt de Salars). La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian roergàs.

## Composicion

## Composicion 2
Lo canton se compausava de quatre comunas :

|-
| Alrança || align="right" | 417 || align="right" | 12430 || align="right" | 12006
|-
| **[[Las Salas]]** || align="right" | 1&nbsp;088 || align="right" | 12410 || align="right" | 12253
|-
| Vilafranca || align="right" | 762 || align="right" | 12430 || align="right" | 12299
|-
| Curanh || align="right" | 302 || align="right" | 12410 || align="right" | 12307
|}

## Istòria
Lo canton de Las Salas se creèt en 1790 dins lo districte de Milhau .

En 1801, lo canton de Las Salas foguèt conservat . 

A las eleccions departamentalas del 22 de març de 2015, en aplicacion del decret n° 2014-205 del 21 de febrièr de 2014, lo canton foguèt suprimit .

## Veire tanben
* Avairon
* Arrondiments d'Avairon
* Comunas d'Avairon

## Nòtas