Le Vilar

**Le Vilar (Savaric)** (*Vilar* en grafia mistralenca e *le Bilá* en grafia de Savartés; *Villasavary* en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

Lo gentilici es benlèu **vilarés -esa** (*Vilarés -eso* en grafia mistralenca).

## Geografia

## Toponimia
Las atestacions ancianas son : *Villare Severic* en 1162; *Castrum Vilarii* en 1207; *Villarium* en 1211; *Villa de Villario* en 1304; *Villarium Savaricum* en 1307; *Decimarium Sancti Petri de Villario* en 1310; *Decimarium Sancti Jacobi de Villario* en 1315; *Ecclesia de Villasavarico* en 1317; *Vilarium Savaricum de Terra Clapada* en 1319; *Villare de Villario Savarico* en 1320; *Castrum de Villario Savarico* en 1320; *El Vialar Savari* en 1427; *Le Vilar* en 1441; *Le Villar Savaric* en 1443; *Rectoria Beatorum Jacobi et Petri de Villari Savarico* en 1484; *Le Villar Savari* en 1494; *Villar Savary* en 1573; *Villasavary* en 1781; *le Villa-savary, le Villa, le Bilá* en 1912 (Savartés: 2 atestacions francesas, puèi 1 en sa grafia occitana).
Lo primièr element est *Vilar*, del latin *villare*, que deriva de *villa* e que representava una partida de la *villa*, granda proprietat antica e medievala, doncas un masatge, una bòria, un lòc a despart a l'interior de la *villa*. Lo determinant, pas emplegat a l'oral, es lo nom germanic d'òme *Savaric*.
### Bèlsplans e la Sala
La mapa mòstra, al nòrd-èst de la comuna, *Besplas* sul planòl e un pauc al nòrd, la capèla de *Besplas*. Lo mistèri es esclarzit per l'abat Savartés.
Se trobava a Bèlsplans lo vilatge e la parròquia primitiva del vocable de Nòstra Dòna, transferida a Sant Martin de la Sala dins la primièra mitat del sègle XVII. Bèlsplans èra una sucursala de la diocèsi de Sant Pàpol; al civil, formava un cossolat ambe Rascós (nom supausat), situat al sud de Bèlsplans et probablament desparegut. Las fòrmas ancianas son : *In terminio de Belsplas* en 1198, *Ad Pulchros Planos* en 1205, *Villa de Bellis Planis* en 1291, *Ecclesia de Pulchris Planis* en 1317, *Apud Bellasplanas* en 1335, *Vesplats* al sègle XIV, *Ecclesia Sancte Marie infra villam* en 1435, *Besplas* en 1441, *Le lieu des Plas* en 1503, *Château de Besplas* en 1781, *Village de Besplats* al sègle XVIII, etc . 
Lo nom demanda pas de traduccion e precisa la situacion geografica.
La Sala es una localitat despareguda del terrador de Bèlsplans. Las fòrmas ancianas son : *Forum de la Sala* en 1100, *Terminium de Sala* en 1167, *In loco qui vocatur a la Sala* en 1234, *Consules de Salis juxta Lauracum* en 1271 .
Lo nom de *Sala* ven del mot germanic e mai que mai francic *saal* (alemand *Saal*), « cambra , al sens de sala de recepcion d'un castèl », puèi « castèl » « residéncia senhorala fortificada » . Segon Negre, *Sala* es l'occitan *sala*, « residéncia senhorala ». 
Sant Martin de la Sala es una anciana glèisa dels cavalièrs de Sant Joan de Jerusalèm, al terrador de Bèlsplans. Dins la primièra mitat del sègle XVII, venguèt, après la roïna de la glèisa Nòstra Dòna, la glèisa parroquiala de Bèlsplans. Se vei, a la cima de l'edifica, la crotz a las armas dels cavalièrs de Malta. Las fòrmas ancianas son : *Ecclesia Sancti Martini de la Sala* en 1123, *Sanctus Martinus de Aule* en 1242, *Sanctus Martinus de Aula de Bellisplanis* en 1300, *Decimarium Beati Martini de Aula* en 1309, *Sanctus Martinus de Sala* en 1315, *Decimarium Sancti Martini de Sasala* = *la Sala* .
Sant Martin, avesque de Tors, èra un evangelizator de las Gàllias al sègle IV  e las parròquias que pòrtan son nom datan sovent de la Nauta Edat Mejana o de l'Antiquitat tardiva.
### Rascós
Rascós es una anciana sucursala de la diocèsi de Sant Pàpol del vocable de Sant Julian e de Santa Basilissa. Las fòrmas ancianas son : *Rascas*, comprene *Rascos*, en 1271, *Decimarium Sancti Juliani de Ras[cutio]* en 1284, *Rascusium* en 1308, *Villa de Rascosio* en 1317, *De Rascassio* en 1318, *De Rastesio* en 1318, *Rascussium* en 1318, *Villare de Rascucio* en 1320, *Al barri de Rascous,... de Rascuisso,... de Rascussio* en 1376, *De Rasquissio..., de Rasqutis* en 1317, *In honorem sanctorum Juliani et Basilice, ecclesia parochialis de Rascucio,... de Rascos* al sègle XV, *Ecclesia de Rascuno*, comprene *de Rascucio* al sègle XV, *Saint Julien de Rascous..., faubourg et hortes de Rascous, ...église de Rascous, ...cimetière de Rascous* al sègle XVII, *La paroisse de Rascoux* en 1787, *Une église d'Airascous* en 1793, *Rascous* en 1807 . 
Le lòc, situat al nòrd-oèst de Marmuret segon la mapa de Cassini, es absent de totas las mapas desempuèi. Un sens de « tinhós » sembla malaisit per un vilatge.
### Sant Jacme
Pus probablament que Sant Jaume, Sant Jacme es al nòrd de la comuna, près de la A 61. 
Sant Jacme es una anciana glèisa parroquiala. Las fòrmas ancianas son : *Ecclesia Sancti Jacobi de Villari Severic* en 1162, *Decimarium Sancti Jacobi de Villario* en 1266, *Barrium parochie Sancti Jacobi* en 1362, *L'église Saint Jacques* en 1791, *Ancien cimetière de l'église Saint Jacques* en 1792, etc . 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Villasavary_jcb.jpg|Le Vilar vist del sud.
VillasavaryEglise.jpg|La glèisa Sant Pèire dels Ligams.
VillasavaryMoulin.jpg|Le molin.
Villasavary_ND_de_Besplas_(2).jpg|Capèla Sant Martin de la Sala de Bèlsplans.


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Le Vilar sul site de l'Insee

## Nòtas