Ingmar Bergman

**Ingmar Bergman** (***Ernst Ingmar Berman***  per l'estat civil suedés, nascut a Uppsala lo 14 de julhet de 1918 e defuntat dins l'illa de Fårö, Gotland lo 30 de julhet de 2007) foguèt un cineasta, teleasta, escrivan  e meteire en scèna de teatre suèc.

L'òbra siá, d'una excelléncia remirabla, durant mai de 50 ans d'activitat entremièg platèls e emponts, ne fa d'el de segur un dels autors mai importants, exigents e egrègis de la cinematografia amai la scenografia occidentalas de la segonda mitat del sègle XX.
## La Vida
[thumb|300 px|left|... n' ''[Erik Bergman* en cadièra...]]
=== Enfantesa... ===
Nascut en [[1918]] , filh de n' [[Erik]], pastor rigorista luterian, e na [[Karin Akerblom]], eissida d'una familha aisada d'Estocòlme 
Se va passar las primièras annadas en seguir los divèrses mudadisses pairals, de parçans en ostals parroquials.
Aguèt un fraire en [[Dag]],lo siu ainat de dos ans e una sorreta de 4 ans pus jove, na [[Margareta]] se disiá.
==== entremièg repression... ====
Ne va èsser "educat" amb los concèptes religioses mai rigids e *fondamentalistas* de *pecat*, *confession*, *castigar*, *perdon* e *gràcia*, que quitament los [[sevicis corporals]] fasián partida d'aqueles *ensenhaments integristas* que non sai.
==== e evasion ====
[[Fichièr:Lanterna magica 1.jpg|thumb|300 px|right|... La *Maquina de far los sòmis... *...[[Lanterna magica]]...]]
Non pas tot èra tan negre pr'aquò... que lo band femenin de la siá familha d'un cèrt biais s'ateunhèt per l'Ingmaronel l'estultícia machista del siu genitor.

Demercé la siá granda d'Uppsala, descubriguèt cinèma e teatre.

Quitament lo sieu paire lo se daissèt visitar e descubrir los estudios cinematografics suedeses de Råsunda ran Estocòlme... que ne foguèt per el *s'adintrar lo paradís*.

Una siá parenta fortunada li oferiguèt per Nadal (als dotze ans...) una [[lanterna magica]] que li n'ajudèt fòrça per poder resistir a aquel ambient familial tan rigorós, frustradís e menet... e se n'escapar alavetz en d'unes viatges miraudioses de personala creacion.

Ne serà estat tant important per el aquel present per sa vida tota que se ne titolara lo quite el lo sieu libre de memòria autobiografica [[Laterna magica]] en [[1987]].

==== Autras experiéncias ====
Descubriguèt la barbariá nazi tre [[1934]] durant una viatjada en Alemanha, en Turíngia.Lo traumatisme que foguèt puèi la descubèrta de l'olocaust e dels chaples inumans e desparaulables dels camps, lo se faguèt aluenhar d'a la politica (quitament se dins [[L'Uòu de la sèrp]] lo sicut n'es lo nazisme coma sorga de tot çò aule, lo grand malastre universal.)

==== Adolescéncia entre teatre e universitat... ====
[[Fichièr:Ingmar 86135a.jpg|thumb|300 px|left|... *Lo jove Ingmar Bergman*...]] 
En 1936, muda lo jove Ingmar a Estocòlme ont s'inscriu a l'Universitat, en istòria e literatura... d'unes estudis fòrça d'aviada interromputs per s'entrevar de teatre (d'òbras d'Ibsen e Shakespeare entre autres autors...) dins l'obrador teatral d'un ostal de joves , lo [[Mâster Olofsgården]], quitament coma actor d'a vegadas, contacte primièr que lo se faguèt endralhar mai tard cap a mesa en scèna amai director d'actors.

Una relacion amorosa amb una jove actritz mai un desir descabestrat de libertat lo se farà definitivament daissar la *lar familiala* per la vida dins la capitala mas sens acabar sos estudis que los clavarà pas jamai.

==== los debuts professionals ====
En 1939, va començar de trabalhar a l'Opèra Real d'Estocòlme coma *soflaire* per l' [[Orfèu als Infèrns]] d'[[Offenbach]].La relativa seguretat financièra (amb un salari de 13 coronas per cada serada...)  li va permetre d'escriure, en dos ans, dotze dramas e un opèra.
Lo sieu primièr mentor va èsser en [[Ragnar Hyltén-Cavallius]], cineasta e scenograf pro conegut en aquela epòca.

Esclata la Segonda Guèrra Mondiala (que Suècia demorarà neutra...) e deu far lo sieu servici militar mas ne serà pro aviat desmobilizat per encausa d'una ulcèra.

En 1942, met en scèna la siá òbra pròpia *La Mòrt de Pulcinello*, molt inspirada per l'òbra de n'[[August Strindberg]].
==== a la Svensk Filmindustri... ====
Va conéisser alara en [[Carl Anders Dymling]], director de la [[Svensk Filmindustri]] e na [[Stina Bergman]], directritz del servici dels scenaris, que li prepausan un trabalh regular per n'escriure o corregir los scenaris produsits per la societat, per un contracte de cinc cents coronas al mes.
Lai va rescontrar en Gustav Molander que li va prepausar de mostrar lo siu scenari de [[Hets]] a n'[[Alf Sjöberg]].

O va tot far en Bergman per participar al rodatge, que li trobèron una mena de pòste *fintís* de *script-boy*.

N'acabarà per rodar qualques plans de la fin de l'òbra, una satira amagada de l'autoritarisme absolut d'un *òme de poder* - un professor - envèrs los sieus escolans - lo pòble? - que n'es plan aisit far lo parallèl amb democracia e nazisme, pro d'actualitat en aquela epòca quitament dins un país neutre coma Suècia.Se trachava tanben alavetz del primièr filme de tria amb participacion bergmaniana que ne foguèt seleccionat aquel filme a la [[Mòstra de Venècia]].

Per poder pagar las despensas d'espitalizacion de la siá molhèr n'[[Else Fisher]], malauta ela coma lo siu nenin, nascut a la fin de [[1943]], de tuberculòsi, ne va encadenar mesas en scèna e scenaris.

Va tanben acceptar l'ofèrta de la comuna d'[[Helsinborg]] per venir director del siu teatre municipal que n'es a mand  de far quincanèla.
Contunharà de se n'entrevar en tot realizar los sieus primièrs filmes coma cineasta e autor.

==== vertadièrs debuts coma cineasta ====
Après lo siu primièr filme en 1946, *Kris / Crisi* que serà un fracatge comercial malgrat de qualitats ja plan bergmanianas coma l'estudi de la crisi entre las generacions, ne contunharà lo siu trabalh al teatre municipal d'Helsinborg.

Dirigirà los sieus tres filmes seguents fòra la Svensk Filmindustri, amb lo productor independent en [[Lorens Marmsted]].Se tracha de *Det regnar på vår kårlek / Plòu sul nòstre amor* [[1946]], *Skepp till India land / Un batèl per l'Índia* [[1947]] e *Musik i Morker / Musica dintre la foscor* [[1948]]...

Ne seràn, maldespièch los lors defauts, coma los borrolhons malbiaissuts e un chic comercials, del sieu aprenentatge de vertadièr cineasta.

Lai podem notar subretot una violenta revòlta contra religion e familha dins un biais de cinematografiar fòrça inflenciat pel cinèma del *realisme poetic francés de las annadas 1930 e d'en Marcel Carné bèl primièr. 

Ne serà estat molt actiu durant aquel periòde que contunhèt de trabalhar pel teatre o escriure de scenaris per en Gustav Molander *[[Kvitan utan ansikt / La Femna sens cara]]* en 1947.

Aprèp dos filmes ja importants dins la siá *cinematografia en formacion*, *[[Hamnstadt / Ciutat portuària]]* 1948 e *[[Fängelse / La Càrcer]]* 1949, poguèt enfins realizar e menar a tèrme un projècte vertadièrament personal ***[[Törst / La Set]]*** en 1949.

Se ne pòt dire amb certesa qu'es a partir d'aiceste filme que l'òbra del mèstre suèc prenguèt la siá volada definitiva per mai de trenta ans de caps d'òbra o almens òbras de màger importància dins l'istòria dels cinèmas suedés e mondial.

## L' Òbra

## Los Caps d'òbra
### '''''Crisi''''' 1946
* veire l'article Crisi (filme 1946)

### '''''La Set''''' 1949
* veire l'article de La Set
### '''''Cap al gaug''''' 1950
* veire l'article Cap al gaug
### '''''Jòcs d'estiu''''' 1951
* veire l'article Jòcs d'estiu
### '''''Un estiu amb Monika''''' 1953
* veire l'article Un estiu amb Monika
### ''''' La Nuèch dels forencs''''' 1953
* veire l'article La Nuèch dels forencs
### '''''Una leiçon d'amor''''' 1954
* veire l'article Una leiçon d'amor
### '''''Risons d'una nuèch d'estiu''''' 1955
* veire l'article Risons d'una nuèch d'estiu
### '''''Lo Seten sagèl''''' 1957
* veire l'article Lo Seten sagèl
### '''''Las Majofas''''' 1957
* veire l'article Las Majofas
### '''''Caratge''''' [[1958]]
* veire l'article Caratge
### '''''La Sorga''''' 1960
* veire l'article La Sorga
### '''''L'Uèlh del diable''''' 1960
* veire l'article L'Uèlh del diable
### '''''En pel miralh''''' 1961
* veire l'article En pel miralh
### '''''Lutz d'ivèrn''''' 1963
* veire l'article Lutz d'ivèrn

### '''''Lo Silenci''''' 1963
* veire l'article Lo Silenci
### '''''Persona''''' 1966
* veire l'article Persona (filme)
### '''''L'Ora del lop''''' 1968
* veire l'article L'Ora del lop
### '''''La Vergonha''''' 1968
* veire l'article La Vergonha
### '''''Lo Rite''''' 1969
* veire l'article Lo Rite
### '''''Una passion''''' 1969
* veire l'article Una passion
### '''''Lo Ligam''''' 1971
* veire l'article Lo Ligam
### '''''Crits e chitadetas''''' 1972
* veire l'article Crits e chitadetas
### '''''Scènas de la vida de parelh''''' 1973
* veire l'article Scènas de la vida de parelh
### '''''La Flaüta emmascada''''' 1975
* veire l'article La Flaüta emmascada

### '''''Cara e cara''''' 1976
* veire l'article Cara e cara
### '''''L'Uòu de la sèrp'''''
* veire l'article L'Uòu de la sèrp

### '''''Sonata d'auton''''' 1978
* veire l'article Sonata d'auton
### '''''De la vida de las mariòtas''''' 1980
* veire l'article De la vida de las mariòtas
### '''''Fanny e Alexandre''''' 1983
* veire l'article Fanny e Alexandre
### '''''Los Dos Benaüroses''''' 1986
* veire l'article Los Dos Benaüroses
### '''''Sarabanda''''' 2003
* veire l'article Sarabanda

## Citacions
[thumb|300 px|right|... '''[Catedrala d'Uppsala**...]]
[[Fichièr:Bergman Sjostrom 1957.jpg|thumb|300 px|right|... ''[[amb en Victor Sjöström en 1957]]''...]]
** ''[[Se nais sens tòca, se viu sens comprene e se morís aneientit.]]''

* ''[[I a pas res mai aisit que s'espantar l'espectator.Lo se pòt de verai far venir baug, que la màger part del mond t'an endacòm dins lo sieu èsser una paur a mand d'espelir.]]''
* ''[[Ieu ne soi pas cap un cresent.Quina que ne siá forma de salvacion aprèp la mòrt me sembla un blastèmi]].
* ''[[Es quand pregui que me cresi que ne soi cresent.]]''
* ''[[Avèm la sòrt de viure dins aqueste mond, s'agachar una flor, una nívol a la descisa, de nos escotar un aucèl, lo chibitejar dels espics dins un camp de milh, de nos remirar los trachs d'una persona, las lors tendéncias, lo lor alen mai prigond.]]''
* ''[[Çò primièr que devon aprene los escolans d'art dramatic es pas cap l'embriaguesa del teatre mas las exigéncias de la profession.]]''
* ''[[Sola la musica me balhèt l'oportunitat de desvelar mas emocions.]]''
* ''[[Es l'ombra de la mòrt que li pòrta relèu a la vida.]]''
* ''[[Se far vièlh es coma pojar una montanha nauta:mentre ne montas se ne demesisson tas fòrças mas l'agachar es mai liure, la vista mai ampla e serena.]]''
* ''[[La paur nos fa cercar un imatge salvador e aqueste imatge es Dieu.]]'' 
* ''[[I a gessa forma d'art coma lo cinèma per se trucar la consciéncia, se segotir las emocions e s'ajónher los estancis mai secretoses de l'arma.]]''
* ''[[Lo cinèma coma sòmi, lo cinèma coma musica.Cap art se n'atravèrsa coma si-ben lo cinèma e dirèctament que non sai la nòstra consciéncia diürna, per se tocar los nòstres sentiments, al fons de la cambra luscrala de nòstra arma.]]''
** ''[[Cal rodar cada filme coma se lo darrièr foguèsse.]]''
*** ''[[En realitat ieu vivi de contunh dins la miá enfantesa: ne viri a tengut en pels apartaments solombrats, me passegi en per las carrièras silentosas d'Uppsala e m'aplanti davant la Sommarhuset per escotar l'enòrme beç de dos troncs,]]'' ''[[me ne movi segonda a segonda, e sempre abiti lo miu sòmi: de temps en temps li ne fau visita a çò real.]]'' 
****  ''[[Adara es l'eternitat.]]'' 

== Resson critic & influéncias ==
=== en Suècia ===
=== en pel mond entièr ===
== Prèmis e guerdons ==
* [[Fichièr:Olive wreath.svg|120 px]]
[[Fichièr:Bergman, Fischer, Nilsson 1952.jpg|thumb|400 px|left|... ''[[Filmatge en 1952 de "L'Espèra de las femnas" amb na Maj Britt Nilsson - 1952]]''... ]]
[[Fichièr:Bergman Ekman 1957.jpg|thumb|400 px|right|... ''[[amb en Gösta Ekman, en Victor Sjöström e na Bibi Andersson durant lo rodatge de "Las Majofas" - 1957]]''... ]] 
[[Fichièr:Ingmar Bergman och Sven Nykvist Tystnaden 1963.jpg|thumb|400 px|right|... ''[[amb en Sven Nykvist... "Lo Silenci / Tystnaden" - 1963]]''... ]]
[[Fichièr:Filmstaden 2008a.jpg|thumb|400 px|right|... ''[[Estudis del Filme Suèc "Filmstaden" a Solna ran Estocòlme...]]''... ]]
=== Victòrias ===
==== Oscar ====
* [[1960]]: ''[[Melhor filme de lenga estrangièra]]'' per ''[[La Sorga]]''
* [[1961]]: ''[[Melhor filme de lenga estrangièra]]'' per ''[[En pel miralh]]''
* [[1971]]: ***[[Prèmi commemoratiu Irving G. Thalberg]]*** per [[la carrièra]]
* [[1983]]: ''[[Melhor filme de lenga estrangièra]]'' per ''[[Fanny e Alexandre]]''

==== Berlinale ====
* [[1957]]: ***[[Os d'Aur]]*** del ''[[melhor filme]]'' per ***[[Las Majofas]]***
* [[1961]]: ''[[Prèmi OCIC]] per [[En pel mitralh]]

==== BODIL ====

* [[1957]]: ''[[Prèmi Bodil]]'' del ''[[melhor filme europèu]]'' per ''[[Risons d'una nuèch d'estiu]]''
* [[1959]]: ''[[Prèmi Bodil]]'' del ''[[melhor filme europèu]]'' per ''[[Las Majofas]]'' 
* [[1974]]: ''[[Prèmi Bodil]]'' del ''[[melhor filme europèu]]'' per ''[[Crits e chitadetas]]''
* [[1979]]: ''[[Prèmi Bodil]]'' del ''[[melhor filme europèu]]'' per ''[[Sonata d'auton]]''

==== Festenal de Canas ====
* [[1956]]: ''[[Melhor umor poetic]]''  per ''[[Risons d'una nuèch d'estiu]]''
* [[1957]]: ''[[Prèmi de la jurada]]'' per ''[[Lo Seten sagèl]]''
* [[1958]]: ''[[Prèmi de la mesa en scèna]]'' per ''[[Sul lindal de la vida]]''
* [[1960]]: ''[[Mencion especiala]]'' per ''[[La Sorga]]''
* [[1973]]: ''[[Grand prèmi tecnic]]''  per ''[[Crits e chitadetas]]''
* [[1997]]: ***[[Palma de las palmas]]*** especiala cinquantenari del Festival...
* [[1998]]: ''[[Prèmi de la Jurada Ecumenica]]'' per l' ''[[òbra sencera]]''

==== Mòstra de Venècia ====
* [[1971]]: ***[[Leon d'aur]]*** per la ''[[carrièra]]''

==== Golden Globe Awards ====
* [[1960]]: ''[[Melhor filme estrangièr]]'' per ''[[Las Majofas]]''
* [[1961]]: ''[[Melhor filme estrangièr]]'' per ''[[La Sorga]]''
* [[1975]]: ''[[Melhor filme estrangièr]]'' per ''[[Scènas de la vida de parelh]]''
* [[1976]]: ''[[Melhor filme estrangièr]]'' per ''[[Cara e cara]]''
* [[1978]]: ''[[Melhor filme estrangièr]]'' per ''[[Sonata d'auton]]''
* [[1984]]: ''[[Melhor filme estrangièr]]'' per ''[[Fanny e Alexandre]]''
==== Césars del cinèma ====
* [[1984]]: ''[[Melhor filme estrangièr]]'' per ''[[Fanny e Alexandre]]''
==== Festenal David di Donatello ====
* [[1974]]: ''[[David del melhor realizator]]'' per ''[[Crits e chitadetas]]''
* [[1984]]: ''[[David del melhor realizator]]'' per ''[[Fanny e Alexandre]]''
* [[1984]]: ''[[David del melhor scenari]]'' per ''[[Fanny e Alexandre]]''
* [[1984]]: ''[[David del melhor filme estrangièr]]'' per ''[[Fanny e Alexandre]]''

==== Autres guerdons e onors ====
* [[1961]]: ''[[Membre onorari estrangièr]]'' de l' **American Academy of Arts and Sciences**...
* [[1995]]: ''[[Prèmi Dorothy e Lilian Gish]]''
=== nominacions ===
==== Oscar ====
* [[1957]]: ''[[melhor scenari original]]'' per ''[[Las Majofas]]''
* [[1960]]: ''[[Melhor scenari original]]'' per ''[[La Sorga]]''
* [[1961]]: ''[[Melhor scenari original]]'' per ''[[En pel miralh]]''
* [[1974]]: ''[[Melhor scenari original]]'' per ''[[Crits e chitadetas]]''
* [[1974]]: ''[[Melhor filme de lenga estrangièra]]'' per ''[[Crits e chitadetas]]''
* [[1974]]: ''[[Melhor realizator]]'' per ''[[Crits e chitadetas]]''
* [[1977]]: ''[[Melhor realizator]]'' per ''[[Cara e cara]]''
* [[1979]]: ''[[Melhor scenari original]]'' per ''[[Sonata d'auton]]''
* [[1983]]: ''[[Melhor scenari original]]'' per ''[[Fanny e Alexandre]]''
* [[1984]]: ''[[Melhor realizator]]'' per ''[[Fanny e Alexandre]]''
==== BAFTA Awards ====

* [[1960]]: ''[[Melhor filme]]'' per ''[[Caratge]]''
* [[1984]]: ''[[Melhor filme estrangièr]]'' per ''[[Fanny e Alexandre]]''

==== Berlinale ====
* [[1961]]: ''[[Os d'aur]]'' per ''[[En pel miralh]]''
==== Césars del cinèma ====
* [[1976]]: ''[[Melhor filme estrangièr]]'' per ''[[La Flaüta emmascada]]''
* [[1979]]: ''[[Melhor filme estrangièr]]'' per ''[[Sonata d'auton]]''
* [[2005]]: ''[[Melhor filme de l'Union europèa]]'' per ''[[Sarabanda]]''

== Filmografia ==
* [[Fichièr:G2Panaflexclosed.jpg|200 px]]
[[Fichièr:Ingmar Bergman during production of Crisis 1946.jpg|thumb|300 px|left|... ''[[Pendent lo filmatge de "Crisi" - 1946..]]''...]]
[[Fichièr:Ingmar Bergman & Sven Nykvist.jpg|thumb|300 px|right|... ''[[Lo cineasta amb lo sieu cap operator en Sven Nykvist sul filmatge de "En pel miralh" - 1961...]]''... ]]
[[Fichièr:Ingmar Bergman and Ingrid Thulin -Tystnaden.jpg|thumb|300 px|left|... amb n' [[Ingrid Thulin]]'' ...''[[Lo Silenci]]'' [[1963]]... ]]
[[Fichièr:Gotland-Fårö Raukar-Gamlehamn.jpg|thumb|300 px|right|... ''[[Illa de Fårö]]'' [[Gotland]]... ]]
[[Fichièr:Langhammar-Faaroe-rauk1.jpg|thumb|300 px|right|... ''idem'']] 
[[Fichièr:Fårö Hammars Bergmanhuset 04.JPG|thumb|300 px|right|... ''[[Residéncia de l'artista a Hammars, illa de Fårö, Gotland]]... ]]
[[Fichièr:Portal film-illustration 02.jpg|thumb|500 px|right|... ]]
=== realizacions ===
* [[1946 al cinèma|1946]]: ''[[Crisi|Kris]]'' ''Crisi''
* [[1946 al cinèma|1946]]: ''[[Plòu sus nòstre amor|Det regnar på vår kärlek]]'' ''Plòu sul nòstre amor''
* [[1947 al cinèma|1947]]: ''[[Un batèl per l'Índia|Skepp till India land]]''  ''Un batèl per l'Índia''
* [[1948 al cinèma|1948]]: ''[[Musica dintre la foscor|Musik i mörker]]'' ''Musica dintre la foscor''
* [[1948 al cinèma|1948]]: ''[[Ciutat portuària|Hamnstad]]'' ''Ciutat portuària''
* [[1949 al cinèma|1949]]: ''[[La Càrcer|Fängelse]]'' ''La càrcer''
* [[1949 al cinèma|1949]]: ''[[La Set|Törst]]'' ''La Set''
* [[1950 al cinèma|1950]]: ''[[Cap al gaug|Till glädje]]'' ''Cap al gaug''
* [[1950 al cinèma|1950]]: ''[[Se n'escairiá pas cap aicí|Sånt händer intded här]]'' ''Se n'escairiá pas cap aicí''
* [[1951 al cinèma|1951]]: ''[[Jòcs d'estiu|Sommarlek]]'' ''Jòcs d'estiu''
* [[1952 al cinèma|1952]]: ''[[L'Espèra de las femnas|Kvinnors väntan]]'' ''L'Espèra de las femnas''
* [[1953 al cinèma|1953]]: ''[[Un estiu amb Monika|Sommaren med Monika]]'' ''Un estiu amb Monika''
* [[1953 al cinèma|1953]]: ''[[La Nuèch dels forencs|Gycklarnas afton]]'' ''La Nuèch dels forencs''
* [[1954 al cinèma|1954]]: ''[[Una leiçon d'amor|En Lektion i kärlek]]'' ''Una leiçon d'amor''
* [[1955 al cinèma|1955]]: ''[[Sòmi de femnas|Kvinnodröm]]''  ''Sòmi de femnas''
* [[1955 al cinèma|1955]]: ''[[Risons d'una nuèch d'estiu|Sommarnattens leende]]'' ''Risons d'una nuèch d'estiu''
* [[1957 al cinèma|1957]]: ''[[Lo Seten sagèl|Det sjunde inseglet]]'' ''Lo Seten sagèl''
* [[1957 al cinèma|1957]]: ''[[Herr Sleeman kommer]]'' (television)
* [[1957 al cinèma|1957]]: ''[[Las Majofas|Smultronstället]]'' ''Las Majofas''
* [[1958 al cinèma|1958]]: ''[[Sul lindal de la vida|Nära livet]]'' ''Sul lindal de la vida''
* [[1958 a la television|1958]]: ''[[Venetianskan]]'' (television)
* [[1958 a la television|1958]]: ''[[Rabies]]'' (television)
* [[1958 al cinèma|1958]]: ''[[Caratge|Ansiktet]]'' ''Caratge''
* [[1960 al cinèma|1960]]: ''[[La Sorga|Jungfrukällan]]'' ''La Sorga''
* [[1960 al cinèma|1960]]: ''[[L'Uèlh del diable|Djävulens öga]]''  ''L'Uèlh del diable''
* [[1961 al cinèma|1961]]: ''[[En pel miralh|Såsom i en spegel]]'' ''En pel miralh''
* [[1963 al cinèma|1963]]: ''[[Lutz d'ivèrn|Nattvardsgästerna]]''  ''Lutz d'ivèrn''
* [[1963 al cinèma|1963]]: ''[[Lo Silenci|Tystnaden]]''  ''Lo Silenci''
* [[1964 al cinèma|1964]]: ''[[Totas aquelas femnas|För att inte tala om alla dessa kvinnor]]'' ''Totas aquelas femnas''
* [[1965 a la television|1965]]: ''[[Dòm Juan|Don Juan]]'' ''Dòm Juan'' (fulheton television)
* [[1966 al cinèma|1966]]: ''[[Persona]]''
* [[1968 al cinèma|1968]]: ''[[L'Ora del lop|Vargtimmen]]''  ''L'Ora del lop''
* [[1968 al cinèma|1968]]: ''[[La Vergonha|Skammen]]''  ''La Vergonha''
* [[1969 a la television|1969]]: ''[[Lo Rite|Riten]]'' ''Lo Rite'' (television)
* [[1969 al cinèma|1969]]: ''[[Una passion|En Passion]]'' ''Una passion''
* [[1969 a la television|1969]]: ''[[L'illa de Fårö|Fårö-dokument]]'' ''L'illa de Fårö'' (television)
* [[1971 al cinèma|1971]]: ''[[Lo Ligam|Beröringen]]'' ''[[The Touch]]''  ''Lo Ligam''
* [[1972 al cinèma|1973]]: ''[[Crits e chitadetas|Visknkingar och rop]]''  ''Crits e chibiteges''
* [[1973 al cinèma|1973]]: ''[[Scènas de la vida de parelh|Scener ur ett äktenskap]]'' ''Scènas de la vida de parelh''
* [[1974 a la television|1974]]: ''[[Lo Misantròp|Misantropen]]''  ''[[Lo Misantròp]]'' (television)
* [[1975 al cinèma|1975]]: ''[[La Flaüta emmascada|Trollflöjten]]'' ''La Flaüta emmascada''
* [[1976 al cinèma|1976]]: ''[[Cara e cara|Ansikte mot ansikte]]'' ''Cara e cara''
* [[1977 al cinèma|1977]]: ''[[L'Uòu de la sèrp|The Serpent's Egg]]''  ''L'Uòu de la sèrp''
* [[1978 al cinèma|1978]]: ''[[Sonata d'auton|Höstsonatten]]'' ''Sonata d'auton''
* [[1979 a la television|1979]]: ''[[L'illa de Fårö 2|Fårö-Dokument 2]]'' ''L'illa de Fårö 2'' (television)
* [[1980 al cinèma|1980]]: ''[[De la vida de las mariòtas|Aus dem Leben der Marionetten]]'' ''De la vida de las mariòtas''
* [[1982 al cinèma|1982]]: ''[[Fanny e Alexandre|Fanny och Alexander]]''  ''Fanny e Alexandre''
* [[1983 a la television|1983]]: ''[[L'Escòla de las femnas|Hustruskolan]]''  ''L'Escòla de las femnas'' (television)
* [[1984 a la television|1984]]: ''[[Lo Caratge de Karin|Karins Ansikte]]'' ''Lo Caratge de Karin'' (telefilme cort)   
* [[1984 a la television|1984]]: ''[[Aprèp la repeticion|Efter repetitionnen]]''   ''Aprèp la repeticion'' (television)
* [[1986 a la television|1986]]: ''[[Dokument Fanny och Alexander]]'' (television)
* [[1986 a la television|1986]]: ''[[Los Dos benaüroses|De Två saliga]]'' ''Los Dos benaüroses'' (television)
* [[1992 a la television|1992]]: ''[[La Marquesa de Sada|Markisinnan de Sade]]''  ''La Marquesa de Sada'' (television)
* [[1993 a la television|1993]]: ''[[Las Baccantas]]'' ''Las Baccantas'' (television)
* [[1995 a la television|1995]]: ''[[Sista striket]]''  (television)
* [[1997 a la television|1997]]: ''[[En preséncia d'un clown|Larmar och gör sig till]]'' ''En preséncia d'un clown'' (television)
* [[2000 a la television|2000]]: ''[[Bildmakarna]]'' (television)
* [[2003 a la television|2003]]: ''[[Sarabanda|Saraband]]'' ''Sarabanda'' (television)
=== scenaris ===
* [[1944]]: ''[[Hets / Torments]]'' d' [[Alf Sjöberg]]
* [[1947]]: ''[[Una femna sens cara / Kvinna utan ansikte]]'' de [[Gustav Molander]]
* [[1948]]: ''[[Eva / Eva]]'' de [[Gustav Molander]]
* [[1950]]: ''[[Mentre la vila dormís / Medan staden sover]]'' de [[Lars-Eric Kjellgren]]
* [[1951]]: ''[[Divòrci / Frånskild]]'' de [[Gustav Molander]]
* [[1956]]: ''[[Lo darrièr parelh defòra / Sista paret ut]] de [[Alf Sjöberg]]
* [[1957]]: ''[[Lutz de nuèch / Nattens ljus]]'' de [[Lars-Eric Kjellgren]]
* [[1961]]: ''[[Lo Jardin dels plasers / Lustgården]] de [[Alf Kjellin]]
* [[1970]]: ''[[La Messorga / Reservatet]] de [[Jan Molander]] (television)
* [[1970]]: ''[[La Messorga]]'' episòdi de la seria ''[[Play for Today]]'' d'[[Alan Bridges]] (television)
* [[1973]]: ''[[La Messorga / The Lie]]'' d'[[Alex Segal]] (television)
* [[1990]]: ''[[Una pichòta musica de nèuèch / A Little Night Music]]'' de [[Scott Ellis]] (television)
* [[1992]]: ''[[Las Melhoras intencions / Den Goda viljan]]'' de [[Bille August]]
* [[1992]]: ''[[Los Mainats del dimenge / Söndagsbarnde]]'' de [[Daniel Bergman]]
* [[1996]]: ''[[Parladissas privadas / Enskilda samtal]]'' de [[Liv Ullmann]] (television)
* [[2000]]: ''[[Infidèla / Trolösa]]'' de [[Liv Ullmann]]

== Teatrografia ==
[[Fichièr:Dramaten 050701.JPG|thumb|350 px|right|... Lo [[Kungliga Dramatiska Teater / Teatre Dramatic Reial]] d' [[Estocòlme]]... ]]
[[Fichièr:Ingmar Bergman Malmö stadsteater 1958.jpg|thumb|400 px|left|... ''[[Lo Mèstre sus l'empont]]''  [[Malmö]] [[1958]]... ]]
[[Fichièr:Hw-shakespeare.png|thumb|250 px|right|... en [[William Shakespeare]]... ]]
[[Fichièr:August Strindberg photographic selfportrait 1.jpg|thumb|250 px|right|... ''[[Autoretrach fotografic]]'' de n' [[August Strindberg]]... ''c'' [[1891]]...]] 
[[Fichièr:Ibsen photography.jpg|thumb|250 px|left|... n' [[Henrik Ibsen]] en [[1906]]... ]]

Òbras teatralas jogadas al [[Teatre Dramatic Reial]] d'[[Estocòlme]] ([[Kungliga Dramatiska Teater]]) (o d'autres teatres del país...) e mesas en scèna per l'autor de ''[[Persona]]''... :

* [[1951 al teatre|1951]]: ''[[Dret lyser i kåken]]'' de [[Björn-Erik Höijer]] amb [[Maj-Britt Nilsson]]
* [[1955 al teatre|1955]]: ''[[Tråmålning]]'' d'[[Ingmar Bergman]] amb [[Bibi Andersson]]
* [[1961 al teatre|1961]]: ''[[La Gavina]]'' (''Måsen'') d'[[Anton Chekhov]] amb [[Eva Dalbeck]]
* [[1963 al teatre|1963]] ''[[Qual a paur de Virginia Woolf?]]'' (''Vem är rädd för Virginia Woolf?'') d'[[Edward Albee]] amb [[Bibi Andersson]]
* [[1963 al teatre|1963]]: ''[[Sagan]]'' de [[Hjalmar Bergman]] amb [[Erland Josephson]], [[Bibi Andersson]]
* [[1964 al teatre|1964]]: ''[[Tre knivar från Wei]]'' de [[Harry Martinson]]
* [[1964 al teatre|1964]]: ''[[Hedda Gabler]]'' de [[Henrik Ibsen]]
* [[1965 al teatre|1965]]: ''[[Dòm Juan]]'' (''Don Juan'') de [[Molière]]
* [[1966 al teatre|1966]]: ''[[L'instruccion]]'' (''Rannsakningen'') de [[Peter Weiss]] amb [[Erland Josephson]], [[Anita Björk]]
* [[1966 al teatre|1966]]: ''[[L'escòla de las femnas]]'' (''Hustruskolan'') de [[Molière]] amb [[Erland Josephson]], [[Bibi Andersson]]
* [[1969 al teatre|1969]]: ''[[Woyzeck]]'' de [[Georg Büchner]]
* [[1970 al teatre|1970]]: ''[[La Soscadissa]]'' (''Ett Drömspel'') d' [[August Strinberg]] amb [[Allan Edwall]], [[Max von Sydow]] 
* [[1971 al teatre|1971]]: ''[[Show]]'' de [[Lars Forssel]] amb [[Harriet Andersson]], [[Allan Edwall]]
* [[1972 al teatre|1972]]: ''[[L'aneda salvatja]]'' (''Vildanden'') de [[Henrik Ibsen]] amb [[Max von Sydow]], [[Erland Josephson]], [[Harriet Andersson]]
* [[1973 al teatre|1973]]: ''[[Sonata de las trèvas]]'' (''Spöksonaten'') d' [[August Strindberg]] amb [[Harriet Andersson]]
* [[1974 al teatre|1974]]: ''[[A Damasc]]'' (''Till Damaskus'') d' [[August Strinberg]]
* [[1975 al teatre|1975]]: ''[[La Nuèch dels reis o Çò que voldretz]]'' (''Trettondagsafton'') de [[William Shakespeare]] amb [[Bibi Andersson]]
* [[1984 al teatre|1984]]: ''[[Lo Rei Lear]]'' (''Kung Lear'') de [[William Shakespeare]] amb [[Jarl Kulle]], [[Lena Olin]], [[Peter Stormare]]
* [[1985 al teatre|198(]]: ''[[Domaisèla Julia]]'' (''Fröken Julie'') d' [[August Strindberg]] amb [[Peter Stormare]], [[Lena Olin]]
* [[1986 al teatre|1986]]: ''[[La Soscadissa]]'' d' [[August Strindberg]] amb [[Lena Olin]]
* [[1986 al teatre|1986]]: ''[[Hamlet]]'' (''Hamlet'') de [[William Shakespeare]] amb [[Peter Stormare]]
* [[1988 al teatre|1988]]: ''[[Long Viatge de cap a la nuèch]]'' (''Lång dags färd mot natt'') d' [[Eugene O'Neill]] amb [[Peter Stormare]], [[Jarl Kulle]], |[[Bibi Andersson]]
* [[1989 al teatre|1989]]: ''[[La Marquesa de Sada]]'' (''Markisinnan de Sade'') de [[Yukio Mishima]] amb [[Anita Björk]]
* [[1989 al teatre|1989]]: ''[[Un ostal de monaca]]'' (''Ett dockhem'') de [[Henrik Ibsen]] amb [[Erland Josephson]]
* [[1991 al teatre|1991]]: ''[[Peer Gynt]]'' de [[Henrik Ibsen]]
* [[1991 al teatre|1991]]: ''[[Domaisèla Julia]]'' (''Fröken Julie'') d' [[August Strindberg]] amb [[Peter Stormare]], [[Lena Olin]] (represa)
* [[1993 al teatre|1993]]: ''[[Sista skrikert]]'' d' [[Ingmar Bergman]] (adaptat puèi per la television en 1995... )
* [[1993 al teatre|1993]]: ''[[Lo Temps e la cambra]]'' (''Rummet och tiden'') de [[Bodho Strauss]] amb [[Erland Josephson]]
* [[1994 al teatre|1994]]: ''[[Las Variacions Goldberg]]'' (''Goldbergvariationer'') de [[George Tabori]]] amb [[Bibi Andersson]], [[Erland Josephson]]
* [[1994 al teatre|1994]]: ''[[Lo Conte d'ivèrn]]'' (''Vintersagan'') de [[William Shakespeare]] amb [[Bibi Andersson]], [[Pernilla August]]
* [[1995 al teatre|1995]]: ''[[Lo Misantròp]]'' (''Misantropen'') amb [[Jarl Kulle]]
* [[1995 al teatre|1995]]: ''[[Ivona, princessa de Borgonha]]'' (''Yvonne'') de [[Witold Gombrowicz]] amb [[Erland Josephson]]''
* [[1996 al teatre|1996]]: ''[[Las Baccantas]]'' (''Backanterna'') d' [[Euripides]] amb [[Erland Josephson]], [[Anita Björk]]
* [[1998 al teatre|1998]]: ''[[Bildmakarna]]'' de [[Per Olof Enquist]] amb [[Anita Björk]] (adaptat puèi per la television en 2000)
* [[2000 al teatre|2000]]: ''[[Sonata de las trèvas]]'' (''Spöksonaten'') d' [[August Strindberg]]] amb [[Erland Josephson]]
* [[2000 al teatre|2000]]: ''[[Maria Stuart]]'' (''Maria Stuart'') de [[Friedrich von Schiller]] amb [[Pernilla August]], [[Erland Josephson]]
* [[2002 al teatre|2002]]: ''[[Las Tornas]]'' (''Gengångare'') de [[Henrik Ibsen]] amb [[Pernilla August]]

== Bibliografia ==
[[Fichièr:Filmkamera384 86151a.jpg|thumb|350 px|right|... ''[[L'Agachar del Mèstre]]''...]]
=== òbras de n'Ingmar Bergman ===
* [[Fichièr:Accessories-text-editor.png|100 px]]
==== en suedés ====
* **Ingmar Bergman**: ***Laterna Magica*** [[1987]]
* **Ingmar Bergman**: ***Bilder*** [[1990]]

==== en anglés ====
* **Ingmar Bergman**:***The Magic Lantern***... revirat per Joan Tate, [[Nòva York]] [[Viking Press]] [[1988]]
* **Ingmar Bergman**: ***Images: my life in film***... revirat per Marianne Ruuth idem [[Arcade Pub.]] [[1994]]
==== en castelhan ====
* **Ingmar Bergman**: ***Linterna mágica***... [[Tusquets]] [[Barcelona]] [[1988]]
* **Ingmar Bergman**: ***Imágenes***... idem id [[1990]]

==== en francés ====
* **Ingmar Bergman**: ''Oeuvres''... primièr volum, revirat e adaptat del suèc per C.G. Bjurström e Maurice Pons (amb una introduccion de n'Ingmar Bergman) editat per [[Robert Laffont]] 453 pp [[1962]] (amb los scenaris de ''Jòcs d'estiu'', ''La Nuèch dels forencs'', ''Risons d'una nuèch d'estiu'', ''Lo Seten sagèl'', ''Las Majofas'' e ''Caratge''... )
* **Ingmar Bergman**: ''Une trilogie''... revirada e adaptacion de J.Robnard idem 271 pp [[1964]] ( amb los scenaris de ''En pel miralh'', ''Los Comuniants'' e ''Lo Silenci''...)
* **Ingmar Bergman**: ''L'Oeuf du serpent''... revirat per C.G. Bjurström & Lucie Albertini, [[Gallimard]] [[1978]]
* **Ingmar Bergman**: ***Laterna Magica***... idem [[1987]]
* **Ingmar Bergman** : ''Les meilleures intentions''...  id [[1992]]
* **Ingmar Bergman** : ***Images***... id id
* **Ingmar Bergman**  : ''Fanny et Alexandre'' id 274 pp [[1998]]

==== en italian ====
* **Ingmar Bergman**: ''L'uovo del serpente'' [[Einaudi]] [[1974]]
* **Ingmar Bergman**: ''L'immagine allo specchio'' (Ansikte mot ansikte) idem [[1977]]
* **Ingmar Bergman**: ''Fanny e Alexander'' [[Ubulibri]] [[1982]] 
* **Ingmar Bergman**: ***La lanterna magica*** [[Garzanti]] [[1990]]
* **Ingmar Bergman**: ''Nati di domenica'' idem [[1993]]
* **Ingmar Bergman**: ''Il settimo sigillo'' (Det Sjuncde inseglet - 1957) [[Iperborea]] [[1994]]
* **Ingmar Bergman**: ''Con le migliori intenzioni'' Garzanti  [[1994]]
* **Ingmar Bergman**: ***Conversazioni private*** id [[1999]]
* **Ingmar Bergman**: ''Il quinto atto'' id [[2000]]
* **Ingmar Bergman**: ***Tutto il teatro*** [[Ubulibri]] [[2000]]
* **Ingmar Bergman**: ''Il posto delle fragole'' (Smultronstållet - 1957) Iperborea [[2004]]
* **Ingmar Bergman**: ''Sarabanda'' (Saraband - 2003) Iperborea [[2005]]
* **Ingmar Bergman**: ''Tre diari'' (revirada italiana de ''Tre Dagböker'' [[2004]]) Iperborea  [[2008]]

=== òbras a l'entorn de l'artista e de l'òbra ===
* [[Fichièr:Wikisource logo suggestion - curved books.png|120 px]]
==== en suedés ====
* [[Jörn Donner]]: ''Djåvulens ansikte - Ingmar Bergmans filmer''... [[1962]]
* [[Stig Björkman]], [[Torsten Manns]] & [[Jonas Sima]]: ***Bergman om Bergman: Intervjuer med Ingmar Bergman*** [[1970]]
* [[Maaret Koskinen]]: ''I begynnelsen var ordet - Ingmar Bergman och hans tidiga författarskap''... [[2002]]
* [[Henrik Sjögren]]: ''Lek och raseri - Ingmar Bergman teater 1938-2002''... [[2002]]
* [[Mikael Timm]]: ''Lusten och dåmonerma: boken om Bergman'' [[2008]]

==== en anglés ====
* [[Stig Björgman]], [[Torsten Manns]] & [[Jonas Sima]]: ***Bergman on Bergman: Interviews with Ingmar Bergman***... revirat per Paul Britten Austin, [[Simon & Schuster]] [[Nòva York]] [[1973]]
* ***Filmmakers on filmmaking: the American Film Institute seminars on motion pictures and television*** (edited by Joseph McBride). Boston, Houghton Mifflin Co., 1983.
* ***Images: my life in film***, Ingmar Bergman, Translated by Marianne Ruuth. New York, Arcade Pub., 1994.
* ***The Magic Lantern***, Ingmar Bergman, Translated by Joan Tate New York, Viking Press, 1988.

==== en castelhan ====
* [[Ramón Company]] & [[Juan Miguel]]: ''Ingmar Bergman, buscador de perlas'' [[Ediciones Cátedra]] [[Madrid]] [[1990]]
* [[Pedro Jesús Teruel]] & [[Ángel Pablo Cano]]: ''Ingmar Bergman, buscador de perlas. Cine y filosofia en la obra de un maestro del siglo XX''... [[Morphos ediciones]] [[Murcia]] [[2008]]

==== en francés ====
* [[Francis Guyon]] & [[Jean Béranger]]: ''Ingmar Bergman''... revista [[Premier Plan]] [[Lion]] [[1964]]
* [[Olivier Assayas]]: ***Conversation avec Bergman***... ed. [[Cahiers du Cinéma]] [[París]][[1990]]
* [[Joseph Marty]]: ''Ingmar Bergman, Une poétique du désir''... [[Éditions du Cerf]] idem [[1991]]
* [[N.T. Binh]]: ''Ingmar Bergman, Le Magicien du Nord''... [[Découvertes Gallimard]] id  [[1993]]
* [[Jacques Aumont]]: ***Ingmar Bergman: Mes films sont l'explication de mes images*** [[Cahiers du Cinéma/Auteurs]] id [[2003]]
* [[Jean Narboni]]: ''En présence d'un clown, de Bergman'' Edicions [[Yellow Now]] [[Brussèlas]] [[2009]]
==== en italian ====
* **Guido Aristarco**: ***I sussuri e le grida***... [[Sellerio editore]] [[1988]]
* [[Stig Björkman]] & [[Olivier Assayas]]: ***Conversazione con Ingmar Bergman***... [[Lindau]] [[1990]]
* [[Sergio Trasatti]]: ''Ingmar Bergman''... [[Il Castoro Cinema]] [[1993]]
* [[Sergio Arecco]]: ''Ingmar Bergman.Segreti e maqgie''... [[Le Mani]] [[2000]]
* [[Aldo Garzia]]]: ''Fårö, la Cineccittà di Ingmar Bergman''... [[Sandro Tetti editore]] [[2001]]
* [[Fabrizio Marini]]: ''Ingmar Bergman.Il settimo sigillo''... [[Lindau]] [[2002]]
* [[Sergio Trasatti]]: ''Ingmar Bergman''... [[Il Castoro Cinema n. 156]] [[Editrice Il Castoro]] [[2005]]
* [[Alberto Corsani]]: ''Il libro che affiora.Suggestioni dal cinema di Ingmar Bergman''... [[Edizioni SEB]] [[2008]]
* [[Francesco Netto]]: ''Ingmar Bergman.Il volto e le maschere''... [[Edizioni Ente dello Spettacolo]] [[2008]]
* [[Antonio Costa]]: ''Ingmar Bergman''... [[Marsilio]] [[Collana ''Sequenze d'autore'' a cura di Paolo Bertetto]] [[Venècia]] [[2009]]
* [[Aldo Garzia]]: ''Bergman.The Genius''... [[Editori Riuniti University press]] [[Roma]] [[2010]]

== Vejatz tanben ==
== Ligams extèrnes ==
[[Fichièr:Grave of Ingmar Bergman ~ Fårö, Gotland.jpg|thumb|350 px|right|... ''[[Tomba de n'Ingmar Bergman e na Ingrid von Rosen, la siá darrièra molhèr... dins l'illa de Fårö, Gotland]]''...]]

* [[Fichièr:Www.gif|50 px]]

*    [https://web.archive.org/web/20060712233418/http://www.ingmarbergmanfoundation.com/  Fondacion n'Ingmar Bergman]
*  
*  [https://web.archive.org/web/20140301073344/http://bergmanorama.webs.com/  Bergmanorama]

== Ligams videografics ==
* [[Fichièr:Video.jpg|75 px]]

* [http://www.youtube.com]


** sus **YouTube**... mai de ''[[3650]]'' documents subre n' **Ingmar Bergman*' en picar coma clau *Ingmar Bergman''

## Nòtas & referéncias