Capoeira

## Raices e definicion
[thumb|249x249px|... ''[Capoeiristas...*]]La *'capoeira** es una mena d'[[art marcial]] [[Brasil|brasilièr]] que tròba sas rasics dins los metòdes de combat e las danças dels pòbles [[Africa|africans]] al temps de l'esclavatge a [[Brasil]]. Es una barreja d'espòrt, de lucha, d'art marcial e un element important de cultura populara d'aqueste país. Se situa l'origina d'aquelas tecnicas de dança e lucha en [[Angòla]] o a [[Moçambic]], que totes dos païses foguèron de colonias [[Portugal|portuguesas]]. Una fòrma semblanta tant dins los gèstes coma dins los ritmes se coneis e practica dins l'ensems de l'[[Ocean Indian]] jol nom de [[Moringue]] dempuèi fòrça sègles. La capoeira es un art marcial que vòl un emplec frequent dels pès per encausa que las mans dels esclaus èran encadenadas. Quand comencèt la capoeira sos movements èran plan pròches del sòl (se copiavan los movements dels animals).Pasmens tre l'arribada dels pòbles d'orient que portavan amb eles sas tecnicas pròprias de combat la capoeira desvolopèt los còps de pè e maitas acrobacias.
== Originas ==
Etimologicament, lo mot ''capoeira'' designa l'endrech ont s'engabiavan conilhs e galinas. Per extension ne venguèt a designar lo luòc ont èran embarrats los esclaus pendent la dominacion portuguesa.
La quita origina de la capoeira es de per se plan escura. D'unes la consideran coma un dels eiretatges portats pels esclaus originaris d'Africa.Fòrça estudis pr'aquò sus aqueste espòrt serián puslèu favorables a una naissença dins los "quilombos" de Brasil.
Los "Quilombos" èran d'endreches sovent amagats al mitan de las selvas ont los esclaus que s'èran escapat s'amassavan. Un dels "Quilombos" mai coneguts qu'es sovent nomenat dins los cants de capoeira èra lo "Quilombo de Palmares".   

La capoeira seriá apareguda qu'es probable entre lo  e lo  a Brasil. Lo primièr document conegut data de 1789, a [[Rio de Janeiro]]. En aquel temps èra exclusivament practicada pels esclaus negres. Se distinguís dels autres arts marcials gràcias a son caire ludic amai plan acrobatic. Son los pès bravament emplegats del temps del combat e los «jogaires» sovent prenon posicion en equilibri sus las mans pr'amor de poder far sos movements de cambas.

== Una marca d'identitat ==
[[Fichièr:FUMEB 16 12 2022 DOC FUMEB130107.jpg|vinheta|Mestre Bimba group, 2022]]
Enebida e reprimida pendent un brave temps, la capoeira se practicava per carrièra, e los «capoeiristas» menavan rambalh. Dins las annadas 1930, [[Mestre Pastinha]] e aprèp [[Mestre Bimba]] (1900-1974), creèt la primièra escòla (de pagament), d'en primièr tolerada, e fin finala autorizada oficialament, amb la condicion que demorèsse entre sas quatre parets. Se contunhava pasmens de reprimir la capoeira per carrièra. Aquela escòla, qu'a la debuta se sonava "Luta Regional Baiana" abans que prenguèsse lo nom de "Capoeira Regional", venguèt una bèla capitada. Puèi, d'autres mèstres dobriguèron tanben d'"acadèmias" de capoeira, amb de resultats variables. Tre aquel moment foguèt quand se jonhèt lo nom "Angola" a la capoeira que se practicava abans "Mestre Bimba" pr'amor de far omenatge als esclaus, originaris majoritàriament d'aquel país.
== Popularitat e desvolopamaent ==
[[Fichièr:Rugendasroda.jpg|thumb|243x243px|right|''[[La capoeira o dança de Guèrra]]'' per [[Johann Moritz Rugendas]] [[1835]]]]Amb lo vam de la capoeira Brasil veguèt coma espelissián maites grops novèls de capoeira. Cap a 1970, un grop que desirava practicar la capoeira se creèt un sistèma de ''cordons'' a l'imatge de las cenchas de color del [[karate]] qu' èra alara tant de mòda.
Las annadas 1980 e le reviscòl dels movements de Consciénce Negra se favorizèron l'aparicion de grops que cercan de se n'aprochar de la tradicion. Dins la meteissa pontannada, de professors de capoeira s'installèron un pauc en pertot en pel mond.
== Impacte internacional ==
A nivèl internacional, la disciplina de la capoeira s'organiza majoritàriament en grops, compausats eles tanben d'acadèmias e d'escòlas. Cada grop ten sas aspiracions pròprias, sas practicas e sas costumas, tot en servar la basa culturala comuna de la disciplina.
== Tecnica e movements ==
[[Fichièr:Capoeira-three-berimbau-one-pandeiro.jpg|thumb|246x246px|right|''[[Berimbau]]'' e ''[[pandeiro]]''...]]
La caracteristica principala de la capoeira es la ''ròda'': dos jogaires de capoeira se plaçan al centre d'un cercle format dels autres membres que fan de musica en utilizar lo [[berimbau]] e d'autres instruments (coma lo [[pandeiro]], l'[[atabaque]]...). Tre que s'ausís la musica, los jogaires "jògan". Lo jòc simboliza lo combat, l'expression corporala e la conversacion non verbala entre los dos partenaris.

== Grops e escòlas ==
La capoeira s'ensenha dins las escòlas especializadas, dichas acadèmias, ont existís una ierarquia plan precisa entre lo Mèstre (''o Mestre'' en portugués brasilièr) e sos escolans (que d'unes tenon un nivèl sufisent per poder venir eles tanben ensenhaires e obtenon lo gra de ''Professor'' per exemple). Disciplina e respècte mutual son las valors fondamentalas d'aquesta practica. 

Dins la capoeira esportiva, los gras diferents de tecnicitat d'un capoeirista pòdon èsser sancionats d'un biais semblant al [[judo]] o al [[karate]] per mejan d'una recompensa coma una cencha de color, que cada color correspond a un gra ou nivèl de coneissença (tecnica, cants, instruments, acrobacias, etc.). Lo gra atesta pas sonque las capacitats tecnicas del practicant, mas recompensa tanben lo sieu nivèl d'investiment, d'implicacion dins son escòla o son grop (organizacion, participacion a las manifestacions, etc). A de mai, le mental es un element fondamental d'aquel espòrt : la ''mandiga'' qu'es molt prèpa de la ''malice'' mas fòrça mai complèxa car aquesida del tot sonque pels mèstres.Ne permet de téner una pensada e un biais de viure diferents : una saviesa quasiben. 

D'unes grops, subretot los mai tradicionals, s'utilizan ges los grades.Se ne son emplegats, lo nombre de grades aital coma las colors dels cordons correspondents son pas cap semblants per totes los grops.

== Bibliografia ==
== Veire tanben ==


== Ligams intèrnes ==

* [[Abada]]
* [[Atabaque]]
* [[Moringue]]
* [[Quilombo]]
* [[Les Mèstres]]
* [[Lista dels grops de capoeira]]
* [[Berimbau]]

== Ligams extèrnes ==
* 
*  [http://capoeira.wikia.com] Sit especializat sus la capoeira - albergat per [[Wikia]]
*  [https://web.archive.org/web/20070601195049/http://membres.lycos.fr/capomouv/moves/moves.htm  Movements de capoeira illustrats]
*  [https://web.archive.org/web/20070124062116/http://capoeira-france.com/ Lista d'acadèmias en França (mesa a jorn regulara)]
*  [https://web.archive.org/web/20110718205412/http://www.capoeira-mannheim.de/ Capoeira Mannheim Alemanha]

== Media ==
* [https://web.archive.org/web/20060502140359/http://www.capoeirascience.com/clips.html Capoeira Video]

== Videografia ==
* 

* [http://www.youtube.com]
 
** sus **YouTube**... mai de ''[[118 000]]'' documents subre la **Capoeira*' en picar coma clau *Capoeira''

## Nòtas e referéncias