open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Bèlvéser de Lauragués

**Bèlvéser de Lauragués** (*Belbèze-de-Lauragais* en francés) es una comuna lengadociana del departament francés de la Nauta Garona e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Le nom es atestat en 1428, *Bel Vezer* o *Bel vezer* . 
Segon Dauzat, *Bèlvéser* ven del latin *bellum videre*, « bèlas vistas » . 
Lo sens es de « lòc naut que la vista i pòrta luènh  e non pas, coma crei Negre, « bèl aspècte » .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, *Belbèze* o *Belbèze-lès-Montgiscard* èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa, annèxa de Montgiscard, es Sant Andrieu. En 1790, Bèlvéser èra del canton de Montgiscard, puèi fosquèc incorporada temporàriament a Montgiscard en l'an VIII. Oficialament, *Belbèze* prenguèc le nom de *Belbèze-de-Lauragais* per decret del 31 de decembre 1929 .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bèthvéder de Comenge

**Bèthvéder de Comenge** (*Belbèze-en-Comminges* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.  

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Era prononciacion a Roeda qu'ei [bɛl'bɛze enku'menʒe] . Era prumèra sillaba qu'ei probablament deguda ara fòrma francesa, mès era segonda sillaba que pòt estar sonque conservatritz (eths toponimes que pòden guardar ua prononciacion despareguda).
Segon Dauzat, *Bèthvéder* que ven deth latin *bellum videre*, « beròias vistas » . 
Eth sens qu'ei de « lòc que era vista i pòrta luènh  e non pas, coma crei Negre, « beròi aspècte » .

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Bèthvéder qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Cassanha qu'ei Sent Miquèu. A la revolucion, Bèthvéder qu'èra en Arièja. En 1791 qu'estoc transferida en Nauta Garona. Era comuna que pren eth nom de *Belbèze-Escolís* per decret deth 29 de gèr de 1921, puish que perdó Escolís qui vengó ua comuna distinta per arrestat prefectorau deth 4 de decémer de 1952. Que prengó eth son nom oficiau per decret deth 26 de març de 1957 .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Salias de Salat; qu'es ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Belestar de Lauragués

**Belestar de Lauragués** (*Bélesta-en-Lauragais* en francés) es una comuna lengadociana en Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Le nom es atestat *Bel star* en 1428 . 
Segon Dauzat, seguit per Astor, *Belestar* representa *bèl* e *estar*, « èsser situat », doncas le sens es « bèla situacion » . 
Negre supausa que *Belestar* vòl dire « bèl sejorn, bèla demorança », , çò que non sembla adaptat a de preocupacions que devián èsser mai que mai de defensa (e segondàriament comercialas). 

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Belestar èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Sant Pàpol e de la senescauciá de Lauragués. En 1790, Belestar èra del canton de Sant Felitz, en l'an XII, del                   canton de Revèl. Le vocable de la glèisa, annèxa dels Casses, es Sant Joan Baptista. *Bélesta* prenguèc oficialament le nom de *Bélesta-de-Lauragais* per decret del 29 de genièr 1921  (*de-Lauragais* o ''en-Lauragais ?).

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra del canton de Revèl, i demorèc. 

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Belestalaur_eg.JPG|La glèisa Sant Joan Baptista.
Belestalaur_castle.JPG|Torrilha del castèl.
Belestalaur_mairie.JPG|L'ostal de comuna.


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gustav Mahler

thumb|Gustav Mahler
**Gustav Mahler** (Kaliště, 7 de julhet de 1860 – Viena, 18 de mai de 1911) èra un musicaire austrian.
Dauna deu Capulet

La **Dauna deu [[Capulet (còfa)|Capulet]]** o **Dauna de [[Brassempoi]]**  qu’ei un fragment d’estatueta d’evòri de mamot datada deu paleolitic superior (29 000 a 22 000 ans) descobèrta en 1894 a Brassempoi en Shalòssa (Gasconha, Occitània), que constitueish l’ua de las mei ancianas representacions de cara umana coneishuda.

Qu’ei muishada uei lo dia en Isla de França au musèu d’arqueologia deu Castèth de Saint-Germain-en-Laye.

### Bibliografia
; Obratges scientifics
* (fr) C. Cohen, *La femme des origines - images de la femme dans la Préhistoire occidentale*, Belin - Herscher, 2003 
* (fr) H. Delporte, *Brassempouy – la grotte du Pape, station préhistorique*, Association culturelle de Contis, 1980
* (fr) H. Delporte, *L'image de la femme dans l'art préhistorique*, éd. Picard, 1993 
* (fr) J.-P. Duhard, *Réalisme de l'image féminine paléolithique*, Cahiers du Quaternaire n°19, 1993, CNRS, Paris, 242 p.
; Òbras de ficcion
* (fr) P. Perrève, *La Dame à la capuche*, Éd. Olivier Orban, 1984, 
* (oc) J. M. Dordeins, *La dauna deu capulet / La dòna del capulet*, Éd. Princi Negre, 1995,  (en gascon e lengadocian)
; Òbra musicau
* (oc) Boisson Divine, ''Dauna de Brassempoi''.

## Referéncias
Vènus dera Espuga

Era **Vènus dera Espuga** qu'ei ua figurina femenina, deth genre dit « Vènus paleolitica », ua estatueta de hemna nuda hèita d'ivòri de mamot, datada deth Gravetian, (enter 26000 e 24000 ans a) descobèrta en 1922 dens ua espeluga dera Espuga  (Nauta Garona) dens eths purmèrs relèus  deths Pirenèus per René de Saint-Périer (1877-1950).

Qu'ei ara muishada ath Musèu der Òme a París.
Auřivéta San Michèe

**Auriveta e Sant Miquèl** o **Auriveta** o **L'Auriveta** (**Auřivéta San Michèe** en roiasc, *Olivetta San Michele* en italian) es una comuna de la Val Ròia, en Occitània ont se parla lo roiasc (parlar de transicion vèrs lo ligur), dins la Val de Ròia‎ e la província d'Impèria (region italiana de Ligúria).

Compren tres borgaas, Auriveta, Sant Miquèl e Fanguet. Sa populacion es de  abitants. Las autras borgaas de l'anciana comuna de la Pena, la Pena e Libri, foguèron annexaas a França en 1947 e son aüra dins la comuna de Brelh de Ròia.

## Presentacion en roiasc
**Auřivéta San Michèe** l’é in paìsë dë  ařime ch’ër së trova sciǘ ina culéta, ën ř’uřtima part italiana da Val Roya; ër sé tërritori s’alarga sciű 13,84 Km², ën t’ina fascia d’autéssa chë la va dai 141 métru dë Giauma, pëcin grup dë càe ën frassiùn San Michèe, ai 1326 m. de ròche d’ër Munt Butetta. A cumüna la é furmàa da tréi frassiùn, Auřivéta, San Michèe, e Fanghét. Düi autri paisöti: Piena e Libri, dopu a sëgunda guèra mundiale, cun i növi cunei tra ř’Italia e a Fransa fissài dar Tratà dë Parigi dëř 1947, li sun passai da a comuna d’Auriveta aa cumüna dë Brelh de Ròia, pigliénd ‘ër nòm dë Piene-Haute e de Libre.

## Istòria

La comuna de la Penna foguèt annexada a França en 1805 e inclosa dins lo departament dels Aups Maritims. Tornèt al reialme de Sardenha en 1814.

Lo 16 de març 1890 prenguèt lo nom d'Olivetta San Michele. En 1947, las borgadas de Piena Auta e Libri foguèron annexadas per França e inclosas dins la comuna de Brelh de Ròia.

thumb|left|200px|Auriveta dins l’anciana Comunautat de Montanha d’Intemelia (jaune) e la província d’Impèria
Auriveta èra dins la Comunautat de Montanha d’Intemelia de sa creacion en 1973 fins a sa supression en 2011.

Dempuèi 2015 es inclosa dins l’Union de las Comunas de las Vals Nèrvia e Ròia.

## Referéncias
.at

**.at** es lo nom de domeni d'Internet per Àustria.

## Sosdomenis
* **.gv.at** - govèrn
* **.ac.at** - educacion
* **.co.at** - enterpresas
* **.or.at** - organizacions e associacions

## Referéncias
Lantar

**Lantar** (*Lanta* en francés) es una comuna lengadociana de Lauragués, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region admnistrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Es una comuna de l'airal urban de Tolosa.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *de Lantar* en 1115 e cap a 1148, *de Lantario* en 1337, *Lantare*, *Lantari*, sense data. Le país es le Lantarés .  
Segon Dauzat, que non coneissiá de fòrmas ancianas, *Lantar* ven de **Lantanum*,  del nom gallic d'òme *Lantus*, ambe'l sufixe *-anum* . 
Segon Negre, *Lantar* ven del nom germanic d'òme *Lantharius* (latinizacion).
Les Féniés e Astor dison pas res de *Lantar*. 

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Lantar èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa èra Sant Victor, ara Nòstra Dòna. Autras parròquias : Sant Anatòli (nom supausat), Sant Sarnin de Sanissac (nom supausat). Glèisas disparegudas : Nòstra Dòna de la Roqueta, Santa Basilissa . Sant Anatòli es al nòrd-èst de Lantar, Sant Sarnin de Sanissac es al sud. Las glèisas se son conservadas.

Pendent l'Ancian Regime, la parròquia de *Sant Anatòli* (nom supausat) èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa es Sant Anatòli . Lo vilatge es al nòrd-èst.

Las apertenéncias de la parròquia de Sant Sarnin de Sanissac (nom supausat) èran identicas. Le vocable de la glèisa, annèxa de Lantar, es Sant Sarnin . Las mapas recentas pòrtan *St-Sernin*, al sud de Lantar.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Lanta - église Notre-Dame-de-l'Assomption - Le clocher-mur.jpg|
Lanta - église Notre-Dame-de-l'Assomption.jpg|
Lanta - Ancien presbytère.jpg|
Saint Anatoly de Lanta, aerial view.jpg|Sent Anatòli
L'église de Saint-Anatoly de Lanta.jpg‎ |Lantar - Sent Anatòli
Pigeonnier Saint-Anatoly de Lanta.jpg


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
.au

**.au** es lo nom de domeni d'Internet per Austràlia.

## Sosdomenis
***.gov.au** - govèrn
***.edu.at** - educacion
***.com.au** - enterpresas
***.org.au** - organizacions e associacions
***.net.au** - provesidors d'accès
***.org.au** - organizacions
***.asn.au** - associacions
***.csiro.au** - organization de recèrca scientifica e industriala del Commonwealth
***.id.au** - individús

## Referéncias
Eras Bòrdas d'Arribèra

**Eras Bòrdas d'Arribèra** (*Bordes-de-Rivière* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. 

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Eth mot *bòrda* que ven deth germanic *bord*, « pòst », qui prengó eth sens de « cabana en pòstis », puish « cabana, petit ostau », puish « ostau de campèstre, meitaderia, ostau de paisan », a còps « cortalh, cujalar, cort deths pòrcs » . 

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Eras Bòrdas qu'èra dera eleccion de Ribèra-Verdun, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Martin. Tanlèu 1790, Eras Bòrdas qu'èra deth canton de Montrejau. Era comuna que pren oficiaument eth nom de *Bordes-de-Rivière* peth decret deth 22 de junh 1921 .

## Administration

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Montrejau; qu'es ara deth canton de Sent Gaudenç.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Bordes-de-Rivière_mairie.jpg|Era maison comuna.
Bordes-de-Rivière_École_élémentaire.jpg|Era escòla primària.
Bordes-de-Rivière_salle_des_fêtes.jpg|Era sala deras hèstas.
Bordes-de-Rivière_Église_Saint-Martin.jpg|Era glèisa Sent Martin.
Bordes-de-Rivière_Chapelle_des_Bourdalats.jpg|Capèra Senta Germana de Pibrac aths Bordalats.
Bordes-de-Rivière_Statue_de_l'Immaculé-Conception.jpg|Era Immaculada Concepcion (1870).


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Andrés Héctor Carvallo

**Andrés Héctor Carvallo Acosta** (Asunción, 8 de novembre de 1862 - Asunción, 16 d'agost de 1934) foguèt un politician paraguaian. Venguèt president de Paraguai lo 9 de genièr de 1902 e ocupèt aquela foncion fins al 25 de novembre del meteis an.
Martras Tolosana

**Martras Tolosana** 
(*Martres-Tolosane* en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri
 

## Toponimia
Le nom es atestat *Sta Maria de Martiribus* (per la glèisa) . 
*Martras Tolosana* que poderé venir deu latin eclesiastic *martyres* o *martyrem*, « martir », mès, com la fòrma es femenina, vau mèi acceptar la proposicion d'Ernèst Negre, le plurau *martyria* > **martirias*. Le nom prengoc le sens de « cementèri » per associacion entre le culte deus sents martirs e le culte deus mòrts. Le determinant hornit sonque en 1929 que s'explica per la proximitat de Tolosa .

## Istòria
thumb|left|Bust roman (sègles II e III) descobèrt a Chiragan en 1826
* A l'epòca galloromana, una immensa e rica villa èra a "Chiragan". Foguèt una de las *villae* entre las pus grandas de tot l'Empèri Roman. Se trobèron d'esculturas de marbre vertadièrament excepcionalas installadas al Musèu de Sant Ramon de Tolosa.
* Anciana necropòli de sarcofags paleocrestians. Lo nom de Martres ven de *martyrum*. Aqueles toponims, sovent, designavan de cementèris antics o barbars. 
* Lòc de batalha contra los sarrasins encara reconstituit lo jorn de la Santa Trinitat nomenada batalha de Sant Vidian. Segon la legenda, auré lançat son espada alara que falhava (?), aquela, en se plantant faguèt gisclar d'aiga creant atal la font de son nom.
* Ancian camin cap a Compostèla via Sent Bertran de Comenge

Pendent l'Ancian Regime, Martras qu'èra de l'eleccion de Comenge (nocion diferenta de la diocèsi de Comenge), doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Rius e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa qu'es Sent *Vidian*. En 1790, Martras qu'èra deu canton de Casèras; en l'an III que vengó caplòc de canton; en l'an X que tornè au canton de Casèras. *Martres* que prengó le nom de *Martres-Tolosane* per décret deu 22 de març 1929 .

Segonda Guèrra Mondiala: execucions e chaple le 10 de junh comés per elements de la 2a division SS Das Reich e encara les 8 e 18 d'agost .

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qui èra deu canton de Casèras, qu'i demorè.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
*Villa romana de Chiragan

## Personalitats ligadas damb la comuna
* Carole Delga (1971-), consolessa màger de la vila, secretària d'Estat del govèrn francés Valls I e Valls II e Presidenta de la region d'.

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Montjuèi

**Montjuèi** (*Montgey* en francés) es una comuna lengadociana de Lauragués situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Toponimia
* **Montjuèi**.
* **Auvesinas** ven d'un nom latin d'òme, *Alvitius*, atestat , normalament ambe lo sufixe *-ina*. Auvesinas èra doncas probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre *Alvitius*.

## Istòria
En abrial de 1211, s'i debanèt la batalha de Montjuèi qu'opausèt Raimon Rogièr de Fois e Guiraud de Pepius, a de tropas crosadas frisonas e alemandas vengudas de Carcassona per anar afortir Simon de Montfòrt qu'assetjava La Vaur.
1789: comunautat de Montjuèi, senescauciá de Lauragués, diocèsi de La Vaur, parròquias de Sant Bertomieu e de Nòstra Dòna d'Auvesinas.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Veire tanben

* Comunas de Tarn

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Pepius

**Pepius** (*Pépieux* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Ecclesia de Pipianis* en 1142, *De Pipionibus* en 1186, *Pepios* en 1211, *Pipiones in Minerbesio* en 1226, *Castrum de Pipionibus* en 1261, *De Pepionibus* en 1266, *Pipieus* al sègle XIV, *Al loc de Pépyus* en 1536, *Pépieux* en 1781. La prononciacion occitana es *Pepíus* , dins la grafia de l'abat Antòni Savartés, donc [pe'piws]. 
Segon Dauzat e Rostaing, *Pepius* ven del nom gallic d'òme Pipius, ambe'l sufixe *-anum*, alterat tardivament .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
*Lo Morrèl de las Fadas, dolmèn datat de la fin del Neolitic.
*Lo castèl de Pepius.
*La glèisa de Sant Estève.

## Personalitats ligadas amb la comuna
*Guiraud de Pepius, cavalièr que foguèt faidit pendent la Crosada dels Albigeses. 

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Pepius sul site de l'Insee

## Nòtas
.az

**.az** es lo nom de domeni d'Internet per Azerbaitjan.
## Domenis de segond nivèl
Los domenis de segond nivèl son:
***.com.az**,
***.net.az**,
***.int.az**,
***.gov.az**,
***.org.az**,
***.edu.az**,
***.info.az**,
***.pp.az**,
***.mil.az**,
***.name.az**,
***.pro.az**,
***.biz.az**
## Referéncias
.ba

**.ba** es lo nom de domeni d'Internet per Bòsnia e Ercegovina.
## Domenis de segond nivèl
Los domenis de segond nivèl son:
***.web.ba**
***.org.ba**
***.net.ba**
***.edu.ba**
***.gov.ba**
***.mil.ba**
***.unsa.ba** Universitat de Sarajevo
***.untz.ba** Universitat de Tuzla
***.unmo.ba** Universitat "Džemal Bijedić" de Mostar
***.unbi.ba** Universitat de Bihać
***.unze.ba** Universitat de Zenica
***.co.ba**
***.com.ba**
***.rs.ba** Republica Sèrba
## Referéncias
.bb

**.bb** es lo nom de domeni d'Internet per l'illa Barbados.
## Domenis de segond nivèl
Los domenis de segond nivèl son:
***<tt>.co.bb</tt>**
***<tt>.com.bb</tt>**
***<tt>.net.bb</tt>**
***<tt>.org.bb</tt>**
***<tt>.gov.bb</tt>**
***<tt>.edu.bb</tt>**
***<tt>.info.bb</tt>**
***<tt>.store.bb</tt>**
***<tt>.tv.bb</tt>**
***<tt>.biz.bb</tt>**
## Referéncias
Casèras

**Casèras** es un toponim occitan:
***[[Casèras (Marsan)|Casèras]]**, vilatge de Marsan.
***[[Casèras (Lengadòc)|Casèras]]**, vila de Lengadòc.
.bd

**.bd** es lo nom de domeni d'Internet per Bangladèsh.

Existís tanben un domeni en bengalin per ara pas utilizat: .ভারত
## Domenis de segond nivèl
Los domenis de segond nivèl son:
* .com.bd 
* .edu.bd 
* .ac.bd  
* .net.bd 
* .gov.bd 
* .org.bd 
* .mil.bd  
## Referéncias
.bg

**.bg** es lo nom de domeni d'Internet per Bulgaria. Lo nom en cirillic es .бг.
## Domenis de segond nivèl
Los domenis de segond nivèl son totes los domenis de **.a.bg** a **.z.bg**, emai de **.0.bg** a **.9.bg**.
## Referéncias
Manuel del Refugio González

**Manuel del Refugio Martínez González Flores** (1833-1893) militar e òme politic foguèt president de Mexic entre 1880 e 1884.
Astre

Un **astre** es còrs celèste visible dins lo cèl nocturne o diurne que pòt individualizar-se dels autres còrses del Univèrs. 

**Principals tipes d'astres:**

*Satellit natural
*Planeta
*asteroïde
*estela
*estela de neutrons
*trauc negre
Juan Luis Sanfuentes

**Juan Luis Sanfuentes Andonaegui** (1858-1930) avocat e òme politic, foguèt president de Chile entre 1915 e 1920.
Fèlix Garrigon

**Fèlix Garrigon** (*Felix Garrigou* en francés) (Tarascon d'Arièja, 16 de setembre de 1835-1920), filh d’Adol Garrigon, foguèt un mètge, preïstorian e idrològ foissenc. 

Obtenguèt son títol de doctor en Medecina a París, foguèt puèi mètge a Ax dins los Pirenèus. En 1869 foguèt quimista del tribunal de Banhèras de Luishon e director de laboratòris de quimia agricòla a Tolosa. En 1891 venguèt professor de Medecina.

Contribuiguèt bravament dins los airals de l'Idrologia, la Toxicologia e la Metalloterapia. Construiguèt d'aisinas d'igièna medicala. Amb lo doctor Félix Régnault, efectuèt de recèrcas preïstoricas, entre autras, dins la cauna de la Vaca dins lo vilatge d'Aliat e lo departament d'Arièja.

## Ligams extèrnes
* Lo comitat dels trabalhs istorics e scientifics. Las societats sabentas de França
* Tarascon
.bh

**.bh** es lo nom de domeni d'Internet per Bahrain. Lo en arab es .البحرين.
## Domenis de segond nivèl
Los domenis de segond nivèl son:
***.com.bh**
***.info.bh**
***.cc.bh**
***.edu.bh**
***.biz.bh**
***.net.bh**
***.org.bh**
***.gov.bh**
## Referéncias
.bi

**.bi** es lo nom de domeni d'Internet per Burundi.

Es de còps utilizat per las enterpresas de **b***usiness* **i***ntelligence* e per la comunautat *bi*sexuala.
## Referéncias
Anfós de Peitieus

thumb|right|250px|Lo sagèl d'Anfós de Peitieus
**Anfós de Peitieus**, nascut lo 11 de novembre de 1220 a Poissy e mòrt lo 21 d'agost de 1271, princi de sang reiala francés, èra lo fraire del rei Loís IX de França. Foguèt comte de Peitieus, de Santonge e d'Auvèrnhe de 1241 a 1271, e  comte de Tolosa de 1249 a 1271.
Cauna de la Vaca

right|250px|thumb|Intrada
left|250px|thumb|Pantèra o leon, òs gravat, Magdalenian (fa  ans).
La **[[cauna]] de la Vaca** es situada a Aliat, prèp de Niaus, dins lo País de Fois. I son estats trobats de vestigis e d'òbras d'art mobiliari ligats a l'epòca magdaleniana.

## Istoric e descobèrtas
Foguèt dobèrta al public en 1979 per la riquesa e lo grand interès de las sisas arqueologicas descobèrtas dins l'intrada e dins la . A servat una de las colleccions d'objèctes preïstorics pus ricas del magdalenian ( a  ans), que de fòrça nombroses arpons e de puntas de sagaias mas tanben pus de 200 òbras d'art mobiliari: ossaments e banas de rangièrs e cèrvis ondrats de gravaduras o d'esculturas d'animals, de còps d'umans, que d'espècias rarament figuradas a aquela epòca: pantèras, orses, lops, salmons, antilòps saïgas, aucèls...

Los vestigis ossoses, testimònis de l'alimentacion dels magdalenians, apertenon a prèp d'una cinquantena d'espècias animalas; son dominats pel boquetin e los lagopèds.

Foguèt una de las primièras caunas cercadas dins lo departament d'Arièja per Fèlix Garrigon, abans 1867. Un segond jaç foguèt descobèrt en 1952 e cercat per son inventor Roman Robèrt fins a 1964.

Lo material exumat foguèt descrich dins una monografia collectiva pareguda en 2003.

## Toponimia
L'origina probabla de son nom ven de l'utilizacion que se ne faguèt durant los sègles passats. En efièch, las caunas a l'entorn del vilatge d'Aliat portavan autres còps lo nom de . Pasmens, lo ròc en fàcia de l'intrada de la cauna evòca sens dobte los contorns d'una vaca.
Félix Régnault

250px|thumb|Félix Régnault en 1898 - Eugène Trutat
right|250px|thumb|Félix Régnault amb son aisina de fotografia en 1892 - Eugène Trutat
**Félix Régnault** (1847-1908) foguèt un editor-librari tolosenc, naturalista e espeleològ, celèbre per sas descobèrtas preïstoricas.

## Biografia
Paleontològ apassionat, percorriguèt las caunas pirenencas: En Lena (a Montesquiu Avantés), lo Mas d'Asilh, Lombrives, la Vaca, Massat, Aubèrt (a Molins).
Epifania

**Epifania** es un mot d'origina grèga,* Ἐπιφάνεια *que significa « manifestacion » o « aparicion » – del verbe *φάινω*, « se manifestar, aparéisser, èsser evident » – e que l'utilizacion es anteriora al crestianisme.

## Origina

L'Epifania es una fèsta d'origina pagana, pendent que se celebravan los Epifanes, es de dire Apollon e le Solelh a que es associat coma los autres Dieus Sobeirans (Dieus Epifanes : Zèus, Atena, Ermès, Era, Poseïdon, Demetèr, Efèts, Afrodita, Arès, Artemis, Estia).

## Epifania crestiana

Aquela fèsta foguèt crestianizada, e l'Epifania remembra la visite dels magos al nenon Jesús, lo Messias dins lo monde. Es lo 6 de genièr. En França perque aquel jorn es pas fèria, se celèbra lo segond dimenge aprèp Nadal.

### Iconografia del novèl testament

Imatge:Magi capp.jpg|Cappadoce, fresca del sègle XII
Imatge:MCB-icon11.jpg|Icòna bizantina
Imatge:Fra Angelico Adoration.jpg|Fra Angelico, National Gallery of Art (Washington)
Imatge:AdorationMagi.jpg|Boticelli (1475), Galariá dels Oficis
Imatge:Meister von Meßkirch Dreikönigsbild.jpg|Mèstre de Messkirch (1538), glèisa de Sant Martin de Messkirch



## En un sens mai general
Es una sensacion de realizacion o compreneson de l'esséncia o de la significacion de quicòm.

Es una experiéncia subjectiva quand un èsser se pensant inspirat e illuminat descobrís que sa natura es divina.

Entre lo personatges que afirman aver agut una experiéncia d'epifania i a:

* Boda
* Moïses
* Maomet
* Jacob Boehme
* James Joyce

## Nòtas e referéncias
Aliat

**Aliat** (*Alliat* en francés) es una comuna foissenca situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
### Perimètre del territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, que dona pas cap fòrma anciana, lo nom vendriá d'un nom latin d'òme, *Allius*, ambe lo sufixe *-acum* , latinizacion del sufixe gallés *-*aco(n)*. Mès lo siti *histariège* cita de fòrmas ancianas que van dins un autre sens : *villa deliath*, en 1182, *cauna de Heliato*, en 1213, *la villa de Eliaco*, en 1272, *Aliat*, en 1390 . Se i a un nom de persona, n'es probablament un autre e la finala *-aco-* es puslèu improbabla. Entre los sègles XIII e XIV, la preposicion *a* s'aglutinèt definitivament e l'iniciala cambièt atal. Cossí que siá, Aliat deviá èsser una anciana granda propietat antica. 
Graficament, lo nom es a comparar ambe Alhac, que per Dauzat a la meteissa origina. Ambe una prononciacion [a'ʎat] , se vei pas perqué Patrici Pojada a causida la grafia *Aliat* puslèu *Alhat* : las doás *-l-* de l'etime se simplifican a data anciana a una sola, se donan pas dirèctament *-lh-*, e *-li-* se muda regularament a *-lh-*, que s'escriu, segon las règlas qu'Alibèrt ensenhèt. 

Lo siti *histariège* evòca tanben un vilatge disparegut prèp d'Alhat (o que benlèu cambièt de nom) : *Onac* o *Honac*, citat en 1390 . Pr'amor de la pichonetat del territòri comunal, podiá èsser dins una autra comuna. *Onac* èra benlèu format del mot gallés *onno-*, « fraisse »  e del sufixe *-*acon-*.

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Tarascon d'Arièja; es ara del canton de Savartés.

## Demografia

* 2016 : 53

## Lòcs e monuments
* Cauna de la Vaca.

## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
.bj

**.bj** es lo nom de domeni d'Internet per Benin.
## Domenis de segond nivèl
I a de domenis de segond nivèl mas la lista n'es de mal trobar. Al mens : 
***.gouv.bj**, 
***.mil.bj**,
***.edu.bj**,
***.gov.bj**,
***.asso.bj**,
***.barreau.bj**,
***.com.bj** 
## Referéncias
Anker Jørgensen

**Anker Jørgensen** (n. 1922) sindicalista e òme politic foguèt dos còps primièr ministre de Danemarc: entre 1972 e 1973, e entre 1975 e 1982.

Inicièt jove la siá carrièra politica, lo 1950 se faguèt ja membre d'un sindicat. El liderèt l'Union dels Trabalhadors Daneses (SiD en danés) entre lo 1968 e lo 1972. Mentre èra director sindical atenguèt s'eligir pel Parlament de Danemarc pel primièr còp lo 1964.
Peder Kolstad

**Peder Ludvik Kolstad** (1878-1932) òme politic foguèt primièr ministre de Norvègia entre 1931 e 1932.
Álvaro Obregón

**Álvaro Obregón Salido** (1880-1928) militar e òme politic foguèt president de Mexic entre 1920 e 1924.
Lo Mas d'Asilh

left|250px|thumb|La glèisa del Mas d'Asilh

**Lo Mas d'Asilh**, localament ***Le Mas*** (*Le Mas-d'Azil* en francés), es una comuna del Comtat de Fois situada en Pedagués e Volvèstre. Administrativament, se tròba dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

Es una anciana bastida situada en riba d'Arisa, en plen massís del Plantaurèl.

Lo gentilici es **asilhenc -a**.

## Demografia

## Lòcs e monuments
* Cauna del Mas d'Asilh 

## Personalitats ligadas amb la comuna
* Pau Lafont (1885-1944), deputat de 1914 a 1930 e puèi senator d'Arièja de 1930 a 1944.

## Véser tanben
* Comunas d'Arièja

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
La Salvetat (d'Agot)

**La Salvetat (d'Agot)** (*La Salvetat* en francés, *La Salvetat-sur-l'Agout* en 1848, *La Salvetat-sur-Agout* dempuèi 1958) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [la salbetot] ?. Las fòrmas ancianas son : *ecclesiam S. Stephani de Salvetas* en 1102, *forcia, munitio sive castrum quod dicitur Salvetat* en 1171, *castro, quod dicitur Salvetat*, *loco quem Salvetat vocant*, *castro de la Salvetat* en 1171, *castrum de Salvetate* en 1224, 1262, *apud Salvitatem* en 1245, *de Salvetate* en 1262, 1344, *la Salvetat*, 1518, 1740-60, 1771, *la Salvetat d'Angle* en 1740-60, *la Salvetat d'Angles* en 1740-60, 1773-4 (mapa de Cassini). 

Segon Hamlin, lo nom s'explica per lo latin *salvetat*, « luòc d'asil »; lo determinant del sègle XVIII se referís a Angles (Tarn).

Lo nom, del latin *salvitas*, es totjorn d'origina medievala, e pus precisament dels sègles XI e XII. Las salvetats èran a l'Edat Mejana, en Occitània, de zònas de refugi creadas per la Glèisa catolica e delimitadas a l'entorn d'una glèisa. Garantissián lo drech d'asil, dins l'encastre de la Patz de Diu. Avián un ròtle de pòblament e de colonizacion de las tèrras verges .

Fòrmas ancianas tiradas del (marrit) diccionari topografic d'Eugène Thomas (1865) : *Eccl. S. Mariæ de Salvetad* en 1085; *Eccl. S. Stephani de Salvetas* en 1102; *Salvetat* en 1144; *Castellum* en 1174; *Burgus* en 1198; *Priorissa de Salvetate* en 1516; *La Salvetat* en 1625.

* **Agot** : veire a l'article.

## Istòria

## Masatges e bòrias de la comuna

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de La Salvetat d'Agot (capluòc); es ara del canton de Sant Ponç de Tomièiras.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments
*restanca de la  Ravièja

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
.பரிட்சை

**.பரிட்சை** (paritsai) es un còdi de domeni d'assag. Es la version tamil del .test. Sa transcripcion en punycode es .xn--hlcj6aya9esc7a.

## Referéncias

## Ligam extèrne
* https://web.archive.org/web/20130618235538/http://xn--zkc6cc5bi7f6e.xn--hlcj6aya9esc7a/ (domeni d'assag en tamol)
إختبار.

**آزمایشی.** (ậzmạy̰sẖy) es un còde de domeni d'assag. Es la version persana del .test. Sa transcripcion en punycode es .xn--hgbk6aj7f53bba.
## Referéncias

## Ligam extèrne
* https://archive.ph/20121224154715/http://xn--mgbh0fb.xn--hgbk6aj7f53bba/ (domeni d'assag en persan)
.测试

**.测试** (cèshì) es un còdi de domeni d'assag. Es la version en chinés simplificat del .test. Sa transcripcion en punycode es .xn--0zwm56d.
## Referéncias

## Ligam extèrne
* https://web.archive.org/web/20130530041350/http://xn--fsqu00a.xn--0zwm56d/  (domeni d'assag en chinés simplificat)
.испытание

**.испытание** (ispytanije) es un còdi de domeni d'assag. Es la version russa del .test. Sa transcripcion en punycode es .xn--80akhbyknj4f.

## Referéncias

## Ligam extèrne
* https://archive.today/20121205030646/http://xn--e1afmkfd.xn--80akhbyknj4f/  (domeni d'assag en rus)
.परीक्षा

**.परीक्षा** (parīkṣā) es un còdi de domeni d'assag. Es la version indi del .test. Sa transcripcion en punycode es .xn--11b5bs3a9aj6g.

## Referéncias

## Ligam extèrne
* https://web.archive.org/web/20131010102249/http://xn--p1b6ci4b4b3a.xn--11b5bs3a9aj6g/  (domeni d'assag en indi)
.δοκιμή

**.δοκιμή** (*dokimi*) es un còde de domeni d'assag. Es la version grèga del .test. Sa transcripcion en punycode es .xn--jxalpdlp.

## Referéncias

## Ligam extèrne
* https://web.archive.org/web/20130323103917/http://xn--hxajbheg2az3al.xn--jxalpdlp/ (domeni d'assag en grèc)
.テスト

**.テスト** (tesuto) es un còdi de domeni d'assag. Es la version japonesa del .test. Sa transcripcion en punycode es .xn--zckzah.

## Referéncias

## Ligam extèrne
* http://例え.テスト  (domeni d'assag en japonés)
Laura Chinchilla

**Laura Chinchilla Miranda** (San José, 28 de març de 1959) es una politològa e politiciana costaricana. Foguèt la primièra femna eligida presidenta de Còsta Rica per un periòde de quatre ans qu'inicièt lo 8 de mai de 2010. Foguèt postulada pel partit *Partido Liberación Nacional*. Foguèt la primièra femna costaricana eligida per aquela carga dempuèi que se permetèt lo vòt femenin en 1949.

## Referéncias
Blomart

**Blomart** (en francés *Blomard*) aul es una comuna occitana de Borbonés dins lo departament d’Alèir, dins la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

Blomart_dins_lo_canton_de_Montmaraud.png|Blomart dins lo canton de Montmaraud.
Blomart dins la Comunautat de Comunas de la Region de Montmaraud.png|Blomart dins la Comunautat de Comunas de la Region de Montmaraud.


### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Istòria

Blomard.png|thumb|Blomart sus la carta de Cassini.


En 1789 Blomart aul depend :
* de la generalitat de Molins
* de l'eleccion de Montluçon
* de la subdelegacion de Montluçon
* del parlament de París
* de la senescaucia de Borbonés
* de la diocèsi de Borges

Aul es dins lo districte de Montmaraud puèi dins l'arrondiment de Montluçon.

## Toponimia
Blomart (s.XII) aul ven del nom germanic *Blumarit*.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Alèir.

## Liams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Bòst (Alèir)

**Bòst** (en francés *Bost*) aul es una comuna occitana de Borbonés dins lo departament d’Alèir, dins la region d’Auvèrnhe.

## Geografia

Bòst_dins_lo_canton_de_Cucet_Nòrd.png|Bòst dins lo canton de Cucet Nòrd.
Bòst_dins_la_Comunautat_d'Aglomeracion_Vichèi_Val_d'Alèir.png|Bòst dins la Comunautat d'Aglomeracion de Vichèi Val d'Alèir.


### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia

## Istòria

Bòst.png|Bòst sus la carta de Cassini.


En 1789 Bòst aul depend :
* de la generalitat de Molins
* de l'eleccion de Molins
* de la subdelegacion de Cucet
* del parlament de París
* de la costuma de Borbonés
* de la senescaucia de Molins
* de la diocèsi de Clarmont

Aul es dins lo districte de Cucet, puèi dins l'arrondiment de La Paliça.
En 1793, aul es dins lo canton de Sant Germans daus Fossat, mas en 1801 passa dins lo canton de Cucet. En 1985, es dins lo canton de Cucet Nòrd.

## Administracion

## Demografia

## Toponimia
Bòst (*Boscum*, 996) aul ven de *bòsc*.

## Veire tanben

## Nòtas e referéncias
Màntoa

**Màntoa** (*Manto* en nòrma mistralenca; *Mantua* en lombard; *Mantova* en italian) es una vila d'Itàlia, capitala de la Província de Màntoa dins la plana de Pò en region de Lombardia.

Governada per l'ostal de Gonzague, Màntoa e Sabbioneta son ligadas per una meteissa istòria mas tanben per una tradicion urbanistica arquitecturala e artistica comuna fondada suls principis de la Renaissença italiana. A-z aquel iítol, las doas vilas son marcadas sus la tièra del Patrimòni Mondial de l'Umanitat establida per l'Unesco en julhet de 2008.

Tenent compte de son importància coma capitala del marquisat puèi del ducat de Màntoa, es representada entre las quatorze ciutats nòblas del monument a Victor-Emmanuel II, coma simbòl de « nòbla maire » e precursor de la monarquia savoiarda ulteriora, puèi de l'unificacion d'Itàlia.

En 2016, lo ministèri de la Cultura italian  decerniguèt a Màntoa lo títol de capitala italiana de la cultura. En 2017, Màntoa e sa províncias, e las de Bergam, Brescia e Cremona, foguèron designadas Region europèa de la gastronomia jol nom de Lombardia orientala. Màntoa foguèt tanben capitala europèa de l'espòrt en 2019.
Pèire Puget (artista)

**Pèire Puget** (en francés *Pierre Puget*; Marselha, 16 d'octobre de 1620—2 de decembre de 1694), tanben nommat **l'estatuaire Puget** foguèt un escultor, pintre, arquitècte, dessenhaire provençau dau sègle XVII. Foguèt actiu a Marselha e a Tolon onte sei *Atlantes* son pron emblematics de la vila e de son pòrt.
.테스트

**.테스트** (teseuteu) es un còdi de domeni d'assag. Es la version coreana del .test. Sa transcripcion en punycode es .xn--9t4b11yi5a.

## Referéncias

## Ligam extèrne
* https://web.archive.org/web/20131009201036/http://xn--9n2bp8q.xn--9t4b11yi5a/ (domeni d'assag en corean)
טעסט.

**טעסט.** es un còdi de domeni d'assag. Es la version ebrieva e yiddish del .test. Sa transcripcion en punycode es .xn--deba0ad.

## Referéncias

## Ligam extèrne
* https://web.archive.org/web/20111002054014/http://xn--fdbk5d8ap9b8a8d.xn--deba0ad/ (domeni d'assag en yiddish)
Kālidāsa

**Kālidāsa** o mai **Kalidasa** (en devanagari, कालिदास "servidor de Kali") foguèt un poèta e dramaturg indó del sègle V. Se sap pas gaire de sa vida. Es a partir de sos poèmas que s'es comprés qu'èra un braman.
Loís VII de França

**Loís VII de França**, dich **Loís lo Jove**, o **Loís lo Piós**, nascut en 1120, mòrt en 1180 a París, rei dels francs de 1137 a 1180. Èra lo filh de Loís  VI, dich *Loís lo Gròs*, rei dels francs, e d’Adèla de Savòia.

### Referéncias
Aleksandr Pushkin

**Aleksandr Sergueievich Pushkin** (en rus; Александр Сергеевич Пушкин) (Moscòu, 6 de junh  de 1799 – Sant Petersborg, 10 de febrièr  de 1837) foguèt un poèta e novelista rus de l'èra del romantisme, considerat sovent coma lo fondador de la literatura russa modèrna  e lo melhor poèta rus.

Foguèt un pionièr de l'usatge de la lenga russa dins sos poèmas e òbras e creèt un estil narratiu —mescla de drama, roman e satira— que dempuèi es associat a la literatura russa e qu'influencièt notablement figuras literàrias de Russia, coma Nikolai Gogol, Fiodor Dostoievskii, Leon Tolstoi o Fiodòr Tiuchev,  atal coma los compositors russes Piotr Chaikovskii e Modest Mússorgski.

## Referéncias
Enric II d'Anglatèrra

thumb|right|200px|Enric II d'Anglatèrra
**Enric Plantagenèst** (5 de març de 1133– 6 de julhet de 1189), escaissat **Enric del Cort Mantèl**, regnèt jol nom d**'Enric II d'Anglatèrra** (1154–1189), Duc de Normandia e d'Aquitània, comte d'Anjau, de Maine e de Torena, e Senhor d'Irlanda. Èra lo rèirefelen de Guilhèm Ièr d'Anglatèrra e foguèt lo primièr monarca anglés de l'Ostal de Plantagenèst.
Sebastián Lerdo de Tejada

**Sebastián Lerdo de Tejada y Corral** (1823-1889) avocat e òme politic foguèt president de Mexic entre 1872 e 1876.
.bl

**.bl** es lo nom de domeni d'Internet reservat per l'illa de Sant Bartomieu. Es per ara pas utilizat.
 
## Referéncias
Cornhon

**Cornhon** (*Courniou* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia
thumb|left|350 px|Mapa.
Lo país es montanhós. Lo vilatge es situat a 362 m d'altitud; lo punt pus naut es *Lo Sud*  (951 m).

Lo *còl de la Fenilha* (), situat sus la D.612 a l'oèst de la comuna abans lo limit departemental amb Tarn, es sus l'aigavèrs entre la mar Mediterranèa e l'ocean Atlantic.

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *de Cornho* en 1447, *Cournhou* en 1536 [segonda man, citat en 1701-07], *le massage de Cournhiou* en 1645 idem], *Courgniou* en 1650, *le mas de Courniou* en 1680, *église de Notre-Dame de Courgnou*, erigida en parròquia en 1712, *Courniou* en 1773-74 (mapa de Cassini). 

Segon Dauzat e Hamlin, *Cornhon* ven del nom latin d'òme (gentilici) *Cornius*, amb lo sufixe *-onem*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments
* la Cauna de la Devesa e lo Musèu de l'Espeleologia

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Riòls

**Riòls** (*Riols* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *ecclesiam S. Petri de Riols* en 940, *S. Petri de Riolos* en 969, *parochia S. Petri de Rios* en 1102, *forestes de Riols* en 1169, *de Riols* en 1170, *ecclesiam S. Petri de Riol* cap a 1182, *Riolz*, *Riols*, *lo prior de Riolz* en 1442, *grand pont de Riols* en 1607, *les habitants de la garrigue de Riols* en 1608, *Riols* en 1643, *Garrigue de Riols* en 1665-1681, *Riols* en 1740-60, 1773-74 (mapa de Cassini). 

Lo nom es un derivat de *riu*, format del latin *rivus* e del sufixe *-eolum* (Dauzat e Rostaing) , o de lors resultats. Segon Hamlin, *Riòls* ven d'un derivat en ancian occitan de *riu* (latin *rivum*), amb un sufixe diminutiu *-ol*.
### Ardoana
La prononciacion es [ar'dwano]. Las fòrmas ancianas son : *la deveza de Ardoana* en 1442, *Ardouane* en 1740-60, 1773-4 (mapa de Cassini). *Ardoana* vendriá d'una varianta del gallic **ard-enn-a*, mot qu'aviá probablament tanben lo sens de « forèst » ; Frank R. Hamlin non pòt explicar la finala en *-oana*, puslèu qu'en *-ena*. En celtic, *ardenna* es una evolucion de *arduenna* (cf. Cesar *Arduenna silva*) e lo sens es « autura ». *Arduenna* (dins un parlar gallic conservator) > *Ardoana* ?

## Istòria

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra del canton de Sant Ponç de Tomièiras, i demorèt. 

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sant Joan de Menerbés

**Sant Joan de Menerbés** (*Saint-Jean-de-Minervois* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *St Jean*, en 1770-72 (mapa de Cassini), 1865; comuna sonada Sant Joan de Pardalhan fins a 1936. 

Segon Dauzat e Rostaing, *Sant Joan* representa Sant Joan l'Evangelista o Sant Joan Baptista (lo darrièr çò mai sovent). Aicí s'agís de la glèisa de la Nativitat de Sant Joan Baptista .

## Istòria
La comuna se creèt coma *Saint-Jean-de-Pardailhan* en 1908, del territòri de Pardalhan. En 1936 lo nom oficial ven *Saint-Jean-de-Minervois*.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Caunas de Menerbés

**Caunas (de Menerbés)** (*Caunes-Minervois* en francés) es una comuna de Lengadòc en Menerbés situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon. 

## Geografia

## Toponimia
### Caunas
Las atestacions ancianas son : *Villa Caunensis quae ab antiquo dicebatur Bufintis* en 791; *Villa Caunas* en 794; *Villa Caonas* en 794; *Ecclesia S. Genesii* en 927; *Chaunas* en 1118; *Villa de Cauno* en 1321; *Locus de Caunis, vicarie Minerbesii, senescallie Carcassone* en 1378; *Al loc de Caunas* en 1536; *Caunes* al sègle XVIII; *Cáunos* (nom occitan dins la grafia de l'abat Savartés).
*Caunas* ven del mot *cauna*, qu'a lo sens de « balma, espelonga, cròta ». Es un mot prelatin .
### Abrens
Cercar a Laura.
### Castanhvièlh
Castanhvièlh es al nòrd de la comuna, pels bòsques. Las mapas recentas escrivon *Castanviels* e non se sap se i a un motiu fonetic.
Castanhvièlh èra una anciana comunautat, incorporada a Caunas en 1790. Fòrma [a l'entorn de 1900] una parròquia ambe Pujòl de Bòsc [e Pujòl de Bòsc èra son annèxa al sègle XVIII]. Le nom es citat en 826 : *Villa Castaniarias*, çò que, en teoria, representa **Castanhièras*, equivalent de *castanhals*. Mes lo nom actual es *castanh*, nom d'arbre, ambe *vièlh*, motivat per un sol castanh (latinizacion abusiva en 826 o càmbiament de nom ?).
### Le Cròs
Le Cròs es un masatge [al nòrd-èst de Caunas] que compren la capèla de Nòstra Dòna del Cròs e son ermitatge. Las fòrmas ancianas son : *Villa de Cros cum ecclesia sua* en 1119, *De Cross* en 1217, *Decimarium de Croso* en 1240, *Capella B. Mariae de Croso* en 1280, *Beata Maria de Crozo* en 1328 .
Le Cròs es dins un lòc entraucat e rocassós, a la sortida del congost del riu del Cròs. D'aquí lo nom.
### Vilarambèrt
Vilarambèrt (nom a verificar) es un castèl, una anciana comunautat e parròquia de la diocèsi de Narbona [situada a l'oèst de la comuna]. La glèisa èra dedicada a Sant Joan Baptista. Las fòrmas ancianas son : *Villa Lintinianum, quae vocant Ramberti* en 983, *Villa Raberti* en 1119, *Villarambertum* en 1231, *Lerntinianum*, comprene *Lintinianum*, en 1231, *Villarembertum* en 1240, *Villa Dambertum*, comprene *Rambertum* en 1262, *Vylha Rembert* en 1536.
*Vilarambèrt* es format de *Villa*, que designa las grandas proprietats ruralas a partir del sègle IV, puèi pren pauc a pauc lo sens de « vilatge », e del nom germanic d'òme *Ragin-behrt*. Le nom ancian, probablament d'origina antica, sembla le nom latin d'òme **Lin(c)tinium*, ambe'l sufixe *-anum*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Abbaye_de_Caunes-Minervois_-_02.JPG|L'abadiá.
Abbaye_de_Caunes-Minervois_-_Intérieur_de_l'église_abbatiale_-01.jpg|Interior de la glèisa abadiala.
Intérieur de l'Abbaye de Caunes-Minervois.jpg|Interior de l'abadiá.
Caunes-Minervois_-_Hôtel_particulier_d'Alibert.JPG|L'ostal d'Alibèrt.
Caunes_Minervois,_beautiful_Aude_village.jpg|Una carreiròta anciana.


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Caunas sul site de l'Insee

## Nòtas
.eh

**.eh** es lo nom de domeni d'Internet reservat pel Sahara Occidental. Es per ara pas utilizat.
 
## Referéncias
Rius de Menerbés

**Rius (de Menerbés)** (*Rieux-Minervois* en francés) es una comuna lengadociana en Menerbés situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
Las atestacions ancianas son *Ecclesia Sancte Marie de Rivo* en 1129; *Villa de Rivo* en 1156; *Castrum et locus de Rivo Minerbesii* en 1406; *Rieus* en 1408; *Rivus de Minerbesio* en 1358; *Rieu* al sègle XIV; *Rius…, Ryus* en 1536; *Rieux en Minarvois* al sègle XVII; *Mérinville* al sègle XVII; *Rieux-Minervois* en 1838; *Ríus* (prononciacion dins la grafia de l'abat Antòni Savartés), donc [riws].
*Rius* s'explica per lo nom occitan *riu*, del latin *rivus*, meteis sens  e se motiva per la situacion de la vilòta sus una tuqueta, entre l'Argentdoble e lo Riu de Naval (nom supausat), doás aigas mai o mens parallèlas.
### Sant Giniès (nom possible)
Sant Giniès o Sant Geniès es un ancian priorat. Las atestacions ancianas son : *Villa Baianum* en 844, *In Minerbensi, villa de Bajani cum sua ecclesia* en 1119, *Ecclesia de Villa de Veg* en 1232, *Ville de Bège..., Bajan* entre 1202 e 1639, *Villebageau* en 1639, *Sainct Genest de Villedeveg* entre 1154 e 1680, *Villeveguert* entre 1342 e 1680, *La Croux de Fabas, olim Villevesieu* en 1719, *Saint Gineys..., Saint Giniès..., Saint Ginieis* en 1775, *Saint Geniès, chapelle* en 1763, *Saint Genet* .
*Genesius* es le nom de mai d'un sant, dont un martir a Roma del temps de Dioclecian e un arquevesque de Lion al sègle VII , mes la dificultat es le determinant. *Bajan* sembla la proprietat d'un certan *Baius*, « natiu de Baïes », ambe'l sufixe *-anum*. *Bège*, *(Ville de) Vèg* son l'evolucion de *Bajan* (**Baja*, aquò rai) ?

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Rius sul site de l'Insee

## Nòtas
.um

**.um** es un ancian nom de domeni reservat a las illas americanas de l'Ocean Pacific e la mar de las Antilhas agropadas jol còde ISO *um* (*United States Minor Outlying Islands*).
## Referéncias
.bn

**.bn** es lo nom de domeni d'Internet per Brunei.

## Domenis de segond nivèl
Los domenis de segond nivèl son:
* **.com.bn**
* **.edu.bn**
* **.gov.bn**
* **.net.bn**
* **.org.bn**

## Referéncias