open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Marduk-zer-...

**Marduk-zer-...** foguèt lo desen rèi de la Segonda dinastia d'Isin que reinèt sus lo reiaume de Babilònia vèrs 1135-1027 aC. Succediguèt a Marduk-ahhe-eriba (vèrs 1047 aC). La fin de son nom es totjorn pas coneguda. Leis ipotèsis diferentas dison Marduk-zer-iddin, Marduk-zer-iddina, Marduk-zer-iqisha, Marduk-zer-uballit, Marduk-zer-ukin, Marduk-zer-ushur, Marduk-zer-ushallim e Marduk-zer-lishir. La soleta information coneguda es quasi lei datas de son rèine vèrs 1046-1035 aC. Son successor foguèt Nabu-sum-libur (vèrs 1034-1027 aC).
Nabu-sum-libur

**Nabu-sum-libur** foguèt lo onzen e darrier rèi de la Segonda dinastia d'Isin que reinèt sus lo reiaume de Babilònia vèrs 1135-1027 aC. Succediguèt a Marduk-zer-... (vèrs 1046-1035 aC). Son rèine es quasi desconegut mai Babilònia sembla d'èsser estada submergida per leis Aramèus.

## Referéncias
Simbar-Shipak

**Simbar-Shipak** foguèt lo premier rèi e fondator de la Segonda dinastia dau País de la Mar que reinèt sus lo reiaume de Babilònia vèrs 1025-1004 aC. Son rèine se debanèt vèrs 1025-1007 aC e assaièt de restaurar lei temples de Sippar e Nippur. Son territòri èra quasi aqueu de la Segonda dinastia d'Isin. Foguèt benlèu assassinat car son successor, Ea-Mukin-Zari (vèrs 1007 aC), foguèt dich usurpator.

## Referéncias
Kuroda Kiyotaka

**Kiyotaka Kuroda** (1840 - 1900) samurai, militar e òme politic foguèt primièr ministre de Japon entre 1888 e 1889.
Marduk-sapik-zeri

**Marduk-sapik-zeri** foguèt un rèi de la Segonda dinastia d'Isin que reinèt sus lo reiaume de Babilònia vèrs 1135-1027 aC. Succediguèt a Marduk-nadin-ahhe (vèrs 1100-1083 aC) e reinèt vèrs 1082-1070 aC pendent dotze annadas ambé lei títols de rèi de Babilònia e dau Mond. Son successor foguèt Adad-apla-iddina (vèrs 1069-1048 aC).

Son territòri es encara incertan mai Babilònia contrarotlava au mens Ur, Nippur, Borsippa e Sippar. Pendent son rèine, se faguèt la patz ambé l'Empèri Assirian, probablament en causa de la menaça dei tribús aramèas.

## Referéncias
Ea-Mukin-Zari

**Ea-Mukin-Zari** foguèt un rèi usurpator de la Segonda dinastia dau País de la Mar que reinèt sus lo reiaume de Babilònia vèrs 1025-1004 aC. Succediguèt a Simbar-Shipak (1025-1007 aC) e reinèt solament durant tres mes vèrs 1007 aC.

## Referéncias
Kassu-Nadin-Ahhe

**Kassu-Nadin-Ahhe** foguèt lo tresen e darrier rèi de la Segonda dinastia dau País de la Mar que reinèt sus lo reiaume de Babilònia vèrs 1025-1004 aC. Succediguèt au rèi usurpator Ea-Mukin-Zari (vèrs 1007 aC) e reinèt vèrs 1007-1004 aC. Lo periòde foguèt marcada per de faminas
.

## Referéncias
Eulma-shakin-shumi

**Eulma-shakin-shumi** o **Eulmash-shakin-shumi** foguèt lo premier rèi e fondator de la dinastia de Bazi que reinèt sus lo reiaume de Babilònia vèrs 1004-984 aC. Durant son rèine (vèrs 1004-987 aC), restabliguèt la patz dins la region après lo periòde de caòs de la fin de la Segonda dinastia dau País de la Mar. Foguèt probablament enterrat dins la vila de Kar-Marduk.

## Referéncias
Ninurta-kudurri-usur Ier

**Ninurta-kudurri-usur ** foguèt lo segond rèi de la dinastia de Bazi que reinèt sus lo reiaume de Babilònia vèrs 1004-984 aC. Succediguèt a Eulmash-shakin-shumi, probablament son fraire, e reinèt vèrs 987-984 aC. Son successor foguèt Sirikti-Suqmuna (vèrs 984 aC).

## Referéncias
Sirikti-Suqmuna

**Sirikti-Suqmuna** foguèt lo tresen e darrier rèi de la dinastia de Bazi que reinèt sus lo reiaume de Babilònia vèrs 1004-984 aC. Succediguèt a Ninurta-kudurri-usur mai reinèt solament tres mes durant l'annada 984 aC.

## Referéncias
Mar-biti-apla-usur

**Mar-biti-apla-usur** foguèt lo rèi solet de la dinastia elamita dau reiaume de Babilònia. Reinèt pendent sièis annadas vèrs 984-978 aC.

## Referéncias
Nabu-Mukin-Apli

**Nabu-Mukin-Apli** foguèt un rèi dau reiaume de Babilònia que reinèt vèrs 978-943 aC. Après lo caòs dei dinastias precedentas, son rèine foguèt marcat per d'invasions aramèas. Sei fius, Ninurta-kudurri-usur II e Mar-hiti-ahhe-iddina, li succediguèron.

## Referéncias
Ninurta-kudurri-usur II

**Ninurta-kudurri-usur II** foguèt lo fiu de Nabu-Mukin-Apli e un rèi dau reiaume de Babilònia. Reinèt vèrs 943 aC pendent solament uech mes. Son fraire Mar-hiti-ahhe-iddina li succediguèt.

## Referéncias
Mar-hiti-ahhe-iddina

**Ninurta-kudurri-usur II** foguèt lo fiu de Nabu-Mukin-Apli e un rèi dau reiaume de Babilònia. Succediguèt a son fraire Ninurta-kudurri-usur II e reinèt pendent mens de dos ans vèrs 943 aC-942 aC. 

## Referéncias
Shamash-mudammiq

**Shamash-mudammiq** foguèt un rèi dau reiaume de Babilònia. Succediguèt a Mar-hiti-ahhe-iddina e reinèt vèrs 942-900 aC. Leis eveniments de son periòde son coneguts unicament per leis archius assirians. D'efèct, son territòri foguèt conquistat per leis Assirians e Shamash-mudammiq tuat.

## Referéncias
Nabu-shuma-ukin Ier

**Nabu-shuma-ukin ** foguèt un rèi dau reiaume de Babilònia que reinèt vèrs 900-888 aC. Coma lo rèi precedent, Shamash-mudammiq, leis eveniments de son periòde son coneguts unicament per leis archius assirians. Après una guèrra contra l'Empèri Assirian e une victoria de Babilònia probabla entre 893 e 891 aC, lei dos reiaumes foguèron tornarmai en patz. Son fiu Nabu-apla-iddina li succediguèt.

## Referéncias
Los Auténticos Decadentes

**Los Auténticos Decadentes** qu'ei un grop de varietat argentin fondat en 1986. Qu'interpreta mei que mei ritmes de ska mes tanben de cumbia. Qu'a coneguda ua carriera prestigiosa en Argentina e tanben dens la resta d'America Latina on es regularement audit en boita de nueit. Qu'a tanben jogat dens grans estadi de fotbòl e dab artistas internacionau com Manu Chao.

Enter los sons títols mei famós que's pòt mentàver : "Corazón", "Loco (Tu Forma de Ser)", "Entrega el Marrón", "El Murguero", "Los piratas", "La guitarra", "Vení Raquel".

## Ligams extèrnes
* http://www.youtube.com/watch?v=C68d-5_Wkyw&feature=related "El Murguero" sus youtube.com.
* http://www.youtube.com/watch?v=bCUiPQz03eg "La guitarra" sus youtube.com.
* http://www.youtube.com/watch?v=AmXYJ15iDYQ "La prima lejana" sus youtube.com.
* http://www.youtube.com/watch?v=gXf8xv8kADo "Loco" sus youtube.com.
* http://www.youtube.com/watch?v=QeTd94qDC_4&feature=related "Corazón" sus youtube.com.
* http://www.youtube.com/watch?v=4yNd43spDzI "Los Piratas" sus youtube.com.
Nabu-apla-iddina

**Nabu-apla-iddina** foguèt lo fiu de Nabu-shuma-ukin Ier e un rèi dau reiaume de Babilònia. Reinèt vèrs 888-855 aC. Pendent son rèine, lo reiaume retrobèt sa poissança. D'efèct, en 878 aC, lo governador de Suhi resistiguèt au rèi assirian obligant Ashurnasirpal de respectar lei frontieras de Babilònia. De mai, l'òrdre foguèt restaurat dins lo territòri de Nabu-apla-iddina.

## Referéncias
Mňága a Žďorp

**Mňága a Žďorp** es un grop de rock alternatiu chèc. Foguèt fondat en 1983 a Valašské Meziříčí (acorchat en *Valmez* dins la lenga locala). Al començament lo grop se barrejava los musicians amb d'autres coma *Slepé střevo*, *Velký plytkoš*, *Happyend*. A partir de 1987 demora sonque Mňága a Žďorp.

Son primièr succès es la cançon „Hodinový hotel“, dins lo seu primièr disc *[[Made in Valmez]]* (1991). En 2017, ven de sortir un quinzen album titolat *Třínohý pes* (lo can de las tres patas).

Lo cap de grope es Petr Fiala qu'enregistrèt tanben albums d'a solet : *Nečum a tleskej!* (1994) e *Je čas* (2005).

Lo nom del grop ven del dialècte silesian.

## Composicion
* Petr Fiala - guitarra acostica, cant
* Marcel Gabriel (2016), Pavel Koudelka (abans) - batariá, cant
* Martin Knor - guitarra electrica
* Jaromír Mikel - guitarra electrica, cant
* Petr Nekuža - guitarra bassa, cant
* Jiří Tibitanzl - saxofòn, flaüta, clavièrs, percussions, cant
* Zuzana Fialová - cant
* Li Louhe (李露荷), Lin Shuang (林爽) e Gao Xixi (高茜茜) - cant, sus *Made in China*

## Discografia

### En estudiò
* 1991 - *[[Made in Valmez]]* (N.A.R., LP, MC, CD; 1993, Monitor - reedicion, CD, MC)
* 1992 - *[[Furt rovně]]* (BMG Ariola, LP, MC, CD; 1996, Monitor - reedicion, CD, MC)
* 1993 - *[[Radost až na kost]]*
* 1994 - *[[Valmez rock city]]*
* 1995 - *[[Ryzí zlato]]*
* 1997 - *[[Bajkonur (album)|Bajkonur]]*
* 1999 - *[[Chceš mě? Chci Tě!]]*
* 2000 - *[[Nic složitýho]]*
* 2003 - *[[Web site story]]*
* 2006 - *[[Dutý, ale free]]*
* 2008 - *[[Na stanici polární]]*
* 2010 - *[[Takže dobrý]]*
* 2012 - *[[Dáreček]]*
* 2012 - *[[Dáreček 2]]*
* 2014 - *[[Made in China]]*
* 2017 – *Třínohý pes*
* 2019 – *Třecí plochy*

### Reedicion
* 2000 - *Made in Valmez* (Monitor/EMI, CD + DVD)

### Compilacions
* 2001 - *Jen pro vlastní potřebu!*
* 2008 - *Platinum collection*
* 2012 - *Výhledově*

### EP
* 1990 - *„Rock debut“ č. 8* (Panton, LP)

### Singles
* 1995 - *Nejlíp jim bylo* (Monitor/EMI)
* 1996 - *Happyend* (Monitor/EMI, soundtrack k filmu)

### Albums de Petr Fiala
* 1994 - *Nečum a tleskej* (Monitor/EMI)
* 2005 - *Je čas* (Monitor/EMI)

## Referéncias


## Ligams extèrnes

* Pagina oficiala del grope Mňága a Žďorp
Marduk-balassu-iqbi

**Marduk-balassu-iqbi** foguèt lo fiu e successor de Marduk-zakir-shumi Ier coma rèi dau reiaume de Babilònia. Reinèt vèrs 819-813 aC. Vèrs 814 aC, una guèrra comencèt ambé l'Empèri Assirian, probablament en causa dau tractat umiliant impausat per Marduk-zakir-shumi Ier après la revòuta de Assur-dannin-apla. Marduk-balassu-iqbi foguèt capturat en 813 aC e exiliat en Assiria.

## Referéncias
Bab-aha-iddina

**Bab-aha-iddina** foguèt un rèi dau reiaume de Babilònia. Venguèt rèi vèrs 813-812 aC après la desfacha de Marduk-balassu-iqbi durant una guèrra contra l'Empèri Assirian de Shamsi-Adad V. Assaièt de resistir contra lo rèi assirian mai foguèt tanben capturat.

## Referéncias
Marduk-shadin-shumi

**Marduk-shadin-shumi** foguèt un rèi dau reiaume de Babilònia que reinèt vèrs 811-810 aC. Son fiu Eriba-Marduk foguèt tanben rèi de la vila entre 770-761 aC.

## Referéncias
Marduk-bel-zeri

**Marduk-bel-zeri** foguèt un rèi dau reiaume de Babilònia après la mòrt d'Adad-nerani III. Reinèt vèrs 783-779 aC. Foguèt contemporaneu de Salmanazar IV de l'Empèri Assirian e d'Argisti d'Urartu.

## Referéncias
Marduk-apla-usur

**Marduk-apla-usur** foguèt un rèi dau reiaume de Babilònia. Succediguèt a Marduk-bel-zeri e reinèt vèrs 779-770 aC. Foguèt contemporanèu de Salmanzar IV de l'Empèri Assirian e d'Argisti d'Urartu.

## Referéncias
Segonda dinastia d'Isin

La **Segonda dinastia d'Isin** foguèt una dinastia que reinèt sus lo reiaume de Babilònia entre 1154 e 1027 aC. Originaria d'Isin, conquistèt rapidament Babilònia après la tombada de la dinastia kasita. Lo tresen rèi de la dinastia, Ninurta-nadin-shumi (vèrs 1132-1127), transferiguèt la capitala a Babilònia. La rivalitat ambé l'Empèri Assirian foguèt relançada fins au començament deis invasions aramèas. Pasmens, la patz ambé leis Assirians barrèt pas leis Aramèus de destruire la dinastia vèrs 1027 aC.

Onze rèis compausan la dinastia :
* Vèrs -1154/-1141 : Marduk-kabit-ahheshu
* Vèrs -1140/-1133 : Itti-Marduk-balatu
* Vèrs -1132/-1127 : Ninurta-nãdin-šumi que transferiguèt la capitala en Babilònia.
* Vèrs -1126/-1105 : Nabucodonosòr Ièr
* Vèrs -1104/-1101 : Enlil-nãdin-apli I
* Vèrs -1100/-1083 : Marduk-nãdin-ahhê
* Vèrs -1082/-1070 : Marduk-sãpik-zêri
* Vèrs -1069/-1048 : Adad-apla-iddina
* Vèrs -1047 : Marduk-ahhê-erîba
* Vèrs -1046/-1035 : Marduk-zêr-...
* Vèrs -1034/-1027 : Nabu-sum-libur
Dinastia de Bazi

La **dinastia de Bazi** foguèt una dinastia compausada de tres rèis que reinèron sus Babilònia entre 1004 e 984 aC. Lo premier rèi solament foguèt un sobeiran poderós e restabliguèt la patz dins la region après lo periòde de caòs de la fin de la Segonda dinastia dau País de la Mar.

Lei tres rèis de la dinastia son :
* Vèrs -1004/-987 : Eulma-shakin-shumi
* Vèrs -987/-984 : Ninurta-kudurri-usur Ier
* Vèrs -984/-984 : Sirikti-Suqmuna

## Referéncias
Amor (fluvi)

right|200px|thumb|Vista d'Amor a Heihe
[right|200px|thumb|Mapa deu bacin d'Amor e deus sons [afluents]]
Lo fluvi d**'Amor** (Амур en rus, segon lo tèrme boriat qui significa ), **Sahaliyan ula** 25px () en manchó, **Heilong Jiang** 黑龍江 () en chinés, qu'ei lo navau cors d'aiga mei long deu món, en tot servir de termièra enter l'Extrèm Orient rus e lo nòrd-èst de la Republica Populara de China. La província de Heilongjiang en China on correish que'n pren lo nom.
Celsius

## Patronim
Lo nom de **Celsius** es aquel de plusors personalitats (per ordre cronologic) :
* Magnus Nicolai Celsius (1621-1679), matematician suedés ;
* Nils Celsius (1658-1724), astronòm, filh del precedent ;
* Olof Celsius l'ancian (1670-1756), botanista, teologian e orientalista suedés, fraire del precedent ;
* Anders Celsius (1701-1744), sabent suedés, inventor en 1742 d’una de las primièras escalas centigradas de temperatura que l'unitat, lo gra Celsius (°C) onora son nom, filh de *Nils Celsius* ;
* Olof Celsius lo jove (1716-1794), evesque e membre de l'Acadèmia Suècia, filh d**Olof Celsius l'ancian'' e cosin german del precedent ;
* [[Celsius aka The Celsius]], pseudonim de Neil Gaeggeler, musician e productor de tecno [[hardcore]] d'origina soïssa.

== Sciéncia e tecnica ==
Lo nom de **Celsius''' foguèt atribuit a una unitat de mesura de la temperatura : lo gra Celsius.
Eriba-Marduk

**Eriba-Marduk** foguèt un rèi dau reiaume de Babilònia que reinèt vèrs 770-761 aC. Succediguèt a Marduk-apla-usur e foguèt remplaçat per Nabu-shuma-iskum. Venguèt de la tribú caldèa de Yakin. Rebutèt leis Aramèus installats a l'entorn de Babilònia e restaurèt l'òrdre dins lo territòri de la vila. Son successor foguèt Nabu-shuma-iskum.

## Referéncias
Nabu-shuma-ishkun

**Nabu-shuma-ishkun** foguèt un rèi dau reiaume de Babilònia que reinèt vèrs 761-748 aC coma successor de Eriba-Marduk. Son rèine veguèt uneis Assirians venir de membres importants dau govèrn. Nabonassar li succediguèt.

## Referéncias
Cap de govèrn

Lo **cap de govèrn** designa la persona plaçada al cap del govèrn dins un Estat. Existís dos tipes principals de regim democratic.

## [[Regim parlamentari]]

Dins un regim parlamentari, lo cap de govèrn es dotat de poders largs e exercís doncas *de facto* lo poder executiu a la plaça del cap de l'Estat. Es sovent nomenat per aquel e dirigís las administracions e lo govèrn. Prepara las leis e representa son país dins las relacions internacionalas. Es tanben responsable de sos actes davant lo Parlament que pòt lo tombar. A l'invèrs, lo poder executiu pòt dissòlvre lo Parlament.

Es lo cas d'Alemanha, d'Itàlia o de Portugal.

Dins la majoritat dels cas, se parla de Primièr ministre. Existís çaquelà d'autres tèrmes per designar los caps de govèrns:
*cancelièr : Alemanha, Àustria
*ministre president : Bulgaria, Païses Basses
*ministre d'Estat : Danemarc, Mónegue, Norvègia, Suècia
*president del Conselh dels ministres : Itàlia, Liban
*président del govèrn : Croàcia, Espanha, Russia, Serbia, Eslovènia, etc.

## [[Regim presidencial]]

Dins aquel tipe de regim, lo cap de l'Estat es tanben lo cap del govèrn. Aquò fa que lo Parlament pòt pas tombar lo govèrn mas que lo president pòt pas dissòlvre aquel darrièr.

Es lo cas dels Estats Units d'America.

## Regim ibride

La diversitat d'evolucions de las diferentas nacions e, per consequéncia, de lors regims, fa  que plusors foncionan sus de sistèmas intermediaris.

Es lo cas de França, ont lo president de la Republica exercís la majoritat del poder executiu e a un ròtle preponderant dins la Constitucion. Remplaça ben sovent lo cap de govèrn.
Nabonassar

**Nabonassar** foguèt un rèi dau reiaume de Babilònia que succediguèt a Nabu-shuma-ishkun. Reinèt vèrs 747-734 aC. En fàcia dau caòs que traversava la region de Babilònia, cridèt l'ajuda dau rèi assirian Teglath-Phalazar III per véncer leis Aramèus e lei Caldèus. Babilònia venguèt donc un protectorat assirian durant son rèine. Nabu-nadin-zari li succediguèt.

## Referéncias
Nabu-shuma-ukin II

**Nabu-shuma-ukin II** foguèt un rèi dau reiaume de Babilònia. Se revoutèt contra Nabu-nadin-zari mai son insurreccion foguèt rapidament vencuda per lei Caldèus que prenguèron lo poder. Son rèine durèt solament un mes e tretze jorns e Nabu-mukin-zari li succediguèt.

## Referéncias
Felipe Varela

**Felipe Varela**que ho un militar federau argentin qui ho opausat au govèrn centrau de la Província de Buenos Aires e a la Guèrra de la Triple Aliganza contre Paraguay. La soa resisténcia armada dab hòrça redusida a 5000 òmis que'u se való lo chafre de "Quichòt deus Andes".

Des.hèit peu capdau unitari Antonino Taboada a la batalha de Pozo de Vargas, que's morí exiliat en Chile. Los sons partisans que soslinhan qu'abans la soa des.hèita Varela que renonciè a l'ehèit de suspresa en bèth envitar Taboada suu camp batalhèr entà evitar victimas civilas.

Dehens l'istòria argentina qu'ei revindicat peus federaus com ua figura eroïca mentre que los unitaris que'u considèran com un capdau sanhós.
Nabu-nadin-zari

**Nabu-nadin-zari** foguèt un rèi dau reiaume de Babilònia. Succediguèt a Nabonassar e reinèt vèrs 734-732 aC. Foguèt reversat per Nabu-shuma-ukin II sostengut per leis adversaris de la dominacion assiriana sus lo reiaume.

## Referéncias
Nabu-mukin-zari

**Nabu-mukin-zari** foguèt un rèi dau reiaume de Babilònia. Prenguèt lo poder après una revòuta contra lo rèi usurpator Nabu-shuma-ukin II. Contunièt sa politica ostila a l'Empèri assirian e Teglath-Phalazar III lancèt una ofensiva contra Babilònia. Nabu-mukin-zari foguèt vencut e lo rèi assirian venguèt tanben rèi de Babilònia ambé lo nom de Teglath-Phalazar III.

## Referéncias
Merodach-Baladan II

**Merodach-Baladan II** (tanben dich **Marduk-apla-iddin II**, **Marduk-Baladan** e **Berodach-Baladan**) foguèt un rèi dau reiaume de Babilònia. Aprofichèt la mòrt de Salmanazar V per prendre lo poder a Babilònia. Reinèt donc un premier còp vèrs 722-710 aC. Pasmens, en 710 aC, après de campanhas a l'oest de la Mesopotamia, lo rèi assirian Sargon II attaquèt Babilònia e Merodach-Baladan II s'enfugiguèt vèrs l'Elam. En 703 aC, Sargon II moriguèt e Merodach-Baladan II cacèt lo rèi nomat per leis Assirians. Venguèt tornarmai rèi de la vila per lo segond còp per mens d'una annada. D'efèct, Sennacherib vencèt aquela revòuta e nomèt un fidèu, Bel-Ibni, per dirigir lo reiaume. Dins aquò, Merodach-Baladan II entraïnèt una insurreccion novèla dins lo sud de la Mesopotamia e Bel-Ibni lo ragantèt. Desfach en 700 aC, tornèt en Elam.

## Referéncias
Segonda dinastia dau País de la Mar

La **Segonda dinastia dau País de la Mar** foguèt una dinastia compausada de tres rèis que reinèron sus Babilònia entre 1025 e 1004 aC. Simbar-Shipak foguèt lo solet sobeiran poderós. Restabliguèt la patz dins la region après lo periòde de caòs de la fin de la Segonda dinastia d'Isin. Foguèt belèu assassinat car Ea-Mukin-Zari foguèt un rèi usurpator. La fin de la dinastia es pas conegut mai Kassu-Nadin-Ahhe aguèt de funeralhas normalas maugrat lo caòs de la region.

Lei tres rèis de la dinastia son :
*-1025/-1007 : Simbar-Shipak
*-1007/-1007 : Ea-Mukin-Zari
*-1007/-1004 : Kassu-Nadin-Ahhe
Bel-Ibni

**Bel-Ibni** foguèt un rèi dau reiaume de Babilònia. Fidèu dau rèi assirian Sennacherib, foguèt nomat rèi de la vila après la fin de la segonda insurreccion de Merodach-Baladan II en 703 aC. Pasmens, Bel-Ibni se revoutèt tanben ambé l'ajuda de l'Elam e de Merodach-Baladan. Vencut en 700 aC, foguèt exiliat dins l'Empèri assirian.

## Referéncias
Batalha d'Hiritum

La **batalha d'Hiritum** foguèt la batalha decisiva de la guèrra de 1765-1763 aC qu'opausèt l'aliança compausada dei rèis d'Alèp, de Babilònia e de Mari còntra l'armada de l'Elam. Leis aliats foguèron venceires e leis Elamits bateguèron en retirada en 1763 aC.
Enric VIII d'Anglatèrra

**Enric VIII d'Anglatèrra**, (28 de junh de 1491 - 28 de genèr de 1547) que ho rei d'Anglatèrra e senhor d’Irlanda deu 22 d'abril de 1509 dinc a la soa mòrt. Que ho lo dusau monarca de l'Ostau de Tudor. Lo son regnat que marquè pregondament l'istòria anglesa per'mor, entà poder divorciar de la soa purmèra molhèr, Catarina d'Aragon qu'instaurè l'anglicanisme en se bèth desliurar de l'autoritat de la Glèisa Catolica Romana. 

La soa preocupacion entà obtiéner un eretèr mascle que'u mièn tanben a se maridar 6 vegadas.
Robèrt II de França

**Robèrt II de França** (conegut tanben com **Robèrt lo Pietadós**) que ho lo hilh e l'eretèr d'Uc Capet e atau lo dusau Rei deus Francs de la dinastia capeciana. 

Que ho un deus monarcas de l'an 1000.

Qu'arrecebó ua educacion de las solidas auprès de Gerbèrt d'Orlhac (lo papa d'origina auvernhata).

Que ho maridat successivament dab Rozala d'Italia, Berta de Borgonha e Constança d'Arle (mair deus son eretèrs Uc II e Enric I) e que ho miaçat d'excomunicacion.
Radi

Lo 

Es d'aspècte perfèitament blanc mas negresís al expausar a l'aire libre. Lo radi es un metal alcalinoterrós que se pòt trobar en fòrça flaca quantitat dins las minièras d'urani. Es fòrça radioactiu, la mièja vida de son isotòp pus estable (Ra) essent de 1602 ans. Balha lo radon coma produit de desintegracion.

## Caracteristicas
Lo radi es lo pus dens dels metals alcalinoterrós, es intensitament radioactiu e sembla quimicament al bari. Se tròba en flaca quantitat, jos forma combinada, dins la pechblende, una minièra d'urani, atal coma dins d'autre minrals d'urani. Las preparacions de radi an la proprietat de demorar a una temperatura pus enauçada qu'aquela del mitan ambient. Lor rai radioactiu es de tres tipes : alfa, beta et gama. Lo radi pòt atal produire de neutrons quand es mesclat amb de berilli.

Quand es recentament preparat, lo radi pur es d'una color blanca brilhanta, mas negresís quand s'expausa a l'aire (probablament per formacion de nitriti). Lo radi es luminescent (Emet una flaca color blava), se descompausa dins l'aiga per formacion d'idroxidi de radi, e es un pauc pus volatil que lo bari.

## Aplicacions
Las raras aplicacions del radi venon totas de sas proprietats radioactivas. foguèt utilizat dins les agulhas dels relòtges fins a las annadas 1950, per sas proprietats de luminescéncia. Foguèt tanben utilizat dins los paratroneires per d'augmentar l'efèit de punta d'aquestes. Aquel efèit es pas desmontat e aquel sistèma se comercializa pas mai.

## Istòria
Lo radi (que lo nom ven del latin *radius* -rai- en meteis temps que radioactivitat) foguèt descobèrt per Marie Curie e son espós Pierre en 1898 per extrason de la pechblende, una minièra d'urani.

## Ligams extèrnes
* Los sites polluits amb radi e d’autras substàncias radioactivas 

## Nòtas e referéncias
Silvèstre II

**Silvèstre II** (ca 945-950 - Roma, lo 12 de mai de 1003), vadut en Auvèrnhe dab lo nom de **Gerbèrt d'Orlhac**, que ho lo papa occitan de l'an 1000. 

Gerbert d’Orlhac deu pas son nom a una familia nòbla, mas de la vila ont faguèt sos estudis. Deven oblat a l’atge de 12 ans dins le monastèri Sant Geraud d’Orlhac. L’aprentís monge i estudièc las disciplinas classicas del trivium (gramatica, retorica, dialectica) jol mestre Raimon de Lavaur.  

Le comte Borell de Barcelona, vengut marridar Leutgarda de Roergue, ne profita per pelegrinar duscas a Orlhac e i rescontra Gerbert. Le brilhant escolièr le seguís per un viatge d’estudis en Catalonha, qu’es alara entre 967 et 970, una region d’escambi culturals intensius, mercés a la patz que regnava entre l’Andalosia musulmana e le monde Franc. A Vic, a l’abadia de Ripòlh  puèi a Cuxà al pè del Canigó, que Gerbert va enriquesir sa formacion cientifica amb le quadrivium (l’aritmetica, la geometria, la musica, l’astronomia), disciplinas qu’èran, fòra de la musica, quasiment desconegudas ençà dels Pirenèus. Sa reputacion de sabent li dubrís una carrièra de mestre a Roma, ont ensenha sustot l’usatge d’un abac novèl, una maquina de calcular amb las chifras arabas.

Gerbert demòra a la cort del papa, que le recomanda a l’emperaire Oton Ier. Inspirat per la figura de Carlesmanhe, recampa sabents e conéissenças a sa cort, promòu las arts, la literatura e las cièncias. Gerbert joguèc un ròtle màger dins çò qu’apelam ara la Renaissença Otoniana. Preceptor e amic del jove Oton II, puèi d’Oton III, sas relacions e sos talents le mènan a devenir abbat de Bobbio, en Itàlia, puèi secretari e ambassador del novèl rei dels Francs, Uc Capet, que l’apuèja a l’eleccion coma arquevesca de Rems. Fin finala, Oton III le fa nomenar arquevesca de Ravena. 

En 999 Gerbert es fait papa (per la volontat d’Oton III) jol nom de Silvèstre II, un omenatge al papa Silvèstre jos Constantin Ier, l’emperaire que faguèc del cristianisme la religion oficiala de l’impèri roman. Gerbert moriguèc en 1003.
Marduk-zahir-shumi II

**Marduk-zahir-shumi II** foguèt un rèi dau reiaume de Babilònia que reinèt mens d'una annada vèrs 703 aC. Foguèt nomat rèi per l'emperaire assirian Sennacherib mai una revòuta dirigida per lo rèi ancian Merodach-Baladan II.

## Referéncias
Enric I de França

**Enric I de França** que ho lo tresau rei de la dinastia deus capecians dirèctes. Qu'èra lo hilh de Robèrt II de França, lo Pietadós, e de Constança d'Arle. 

En tot respectar la tradicion capeciana, que ho associat au regnat deu son pair e coroat abans la mort d'aqueste. Un còp vadut sol rei, qu'avó a combàter las pretencions deu son hrair capdet Robèrt de França, encorrajat per la loa mair. entà l'apazimar, que'u dè lo Ducat de Borganha en bèth mermar lo son domeni reiau.

Lo regnat d'Enric I que ho tanben marcat per la soa relacion dab Guilhem de Normadia (lo futur Guilhem lo Conquestador). En purmèr que l'ajudè a conservar lo son ducat en bèth pelejar contre los sons vassaus atau vençuts a la batalha de Val-ès-Dunes ; totun, après que'u combató per'mor de la miaça que representava la pravada deu poder Duc de Normadia.

A la mort d'Enric I en 1060, Felip I, lo hilh qu'avó dab la reina Anna de Kyiv que'u succedí a l'etat de 7 ans.
Land der Berge, Land am Strome

***Land der Berge, Land am Strome*** es l'imne nacional d'Àustria.

## Paraulasa

Land der Berge, Land am Strome,
Land der Äcker, Land der Dome,
Land der Hämmer zukunftsreich!
Heimat bist du großer Söhne,
Volk begnadet für das Schöne,
Vielgerühmtes Österreich,
Vielgerühmtes Österreich!

Heiß umfehdet, wild umstritten,
Liegst dem Erdteil du inmitten
Einem starken Herzen gleich.
Hast seit frühen Ahnentagen
Hoher Sendung Last getragen,
Vielgeprüftes Österreich,
Vielgeprüftes Österreich.

Mutig in die neuen Zeiten,
Frei und gläubig sieh uns schreiten,
Arbeitsfroh und hoffnungsreich.
Einig laß in Bruderchören,
Vaterland, dir Treue schwören.
Vielgeliebtes Österreich,
Vielgeliebtes Österreich.
March On, Bahamaland

***March On, Bahamaland*** es l'imne nacional de las Bahamas.


Lift up your head to the rising sun, Bahamaland;
March on to glory your bright banners waving high.

See how the world marks the manner of your bearing!
Pledge to excel through love and unity.

Pressing onward, march together
to a common loftier goal;

Steady sunward, tho' the weather
hide the wide and treachrous shoal.

Lift up your head to the rising sun, Bahamaland,
'Til the road you've trod lead unto your God,
March On, Bahamaland.
Bahrainouna

**Bahrainouna** (Bahrain nòstre) es l'imne nacional de Bahrayn.


    Bahrainona,
    Maleekona,
    Ramzul weaam,
    Dostoroha aali almakanati wal maqam;
    Meethaqoha nahju ashareeati wal oroobati wal qeyam,
    Aashat mamlakatul bahrain,
    Baladol keram,
    Mahdo salaam,
    Dostoroha aali almakanati wal maqam,
    Meethaqoha nahju ashareeati wal oroobati wal qeyam,
    Ashat mamlakatol Bahrain!
Assur-nadin-shumi

**Assur-nadin-shumi** foguèt lo fiu de l'emperaire assirian Sennacherib. Nomat rèi de Babilònia, succediguèt a Bel-Ibni e reinèt vèrs 699-694 aC. Foguèt capturat en 694 aC per una ataca elamita dirigida per lo rèi Hallushu-Inshushinak e una insurreccion babilòniana. Puei, foguèt tuat dins lo país d'Elam.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Referéncias
Amar Shonar Bangla

***Amar Shonar Bangla*** es l'imne nacional de Bangladèsh.


    Amar Shonar Bangla, ami tomaï bhalobachi.
    Tchirodine tomar akach, tomar batash,
    Amar prané badjaï bânchi.
    Ô Ma, fagoné tor amer boné ghrâné pagol Koré,
    Mori haï, haïré
    Ô Ma, oghrané tor bhôra kheté ami
    Ki deketchi modhour hachi.
    Kî shobha, ki tchayago, ki snéhon,
    Kî mayago
    Kî antchaul bitchaétcho bauter moulé naudir
    Koulé koulé.
    Ma tor moukher bani amar kané lagué
    Choudar moto,
    Mori haï, haïré -
    Mator bodonekhani mauline holé,
    Ô Ma ami noione djolé bhâchi.
La Brabançonne

***La Brabançonne*** es l'imne nacional de Belgica.
Existisson tres version oficialas, dins las tres lengas nacionalas.

## Version neerlandesa
:O dierbaar België, O heilig land der Vad'ren,
:Onze ziel en ons hart zijn u gewijd.
:Aanvaard ons kracht en bloed van ons ad'ren,
:Wees ons doel in arbeid en in strijd.
:Bloei, o land, in eendracht niet te breken;
:Wees immer uzelf en ongeknecht,
:Het woord getrouw, dat g' onbevreesd moogt spreken,
:Voor Vorst, voor Vrijheid en voor Recht!
:Het woord getrouw, dat g' onbevreesd moogt spreken,
:Voor Vorst, voor Vrijheid en voor Recht!
:Voor Vorst, voor Vrijheid en voor Recht!
:Voor Vorst, voor Vrijheid en voor Recht!
## Version francesa
:Ô Belgique, ô mère chérie,
:À toi nos cœurs, à toi nos bras,
:À toi notre sang, ô Patrie !
:Nous le jurons tous, tu vivras !
:Tu vivras toujours grande et belle
:Et ton invincible unité
:Aura pour devise immortelle :
:Le Roi, la Loi, la Liberté !
:Aura pour devise immortelle :
:Le Roi, la Loi, la Liberté !
:Le Roi, la Loi, la Liberté !
:Le Roi, la Loi, la Liberté !
## Version alemanda
:O liebes Land, o Belgiens Erde,
:Dir unser Herz, Dir unsere Hand,
:Dir unser Blut, dem Heimatherde,
:wir schworen's Dir, o Vaterland!
:So blühe froh in voller Schöne,
:zu der die Freiheit Dich erzog,
:und fortan singen Deine Söhne:
:"Gesetz und König und die Freiheit hoch!"
:und fortan singen Deine Söhne:
:"Gesetz und König und die Freiheit hoch!"
:"Gesetz und König und die Freiheit hoch!"
:"Gesetz und König und die Freiheit hoch!"
Nergal-Usazib

**Nergal-Usazib** foguèt rèi de Babilònia vèrs 633-692 aC après la revòuta contra l'Assirian Assur-nadin-shumi. Musezib-Marduk li succediguèt.

## Referéncias
Musezib-Marduk

**Musezib-Marduk** foguèt un rèi dau reiaume de Babilònia que reinèt vèrs 692-688 aC. Amb una ajuda elamita dau rèi Umman-menanu, assaièt de resistir contra l'Empèri assirian. Finalament, Umman-menanu lo traïguèt, lo capturèt e lo liurèt ais Assirians. Sennacherib venguèt adonc rèi de Babilònia per lo segond còp.

## Referéncias
Kandalanu

**Kandalanu** foguèt un rèi dau reiaume de Babilònia. Nomat per l'emperaire assirian après la revòuta de Shamash-shum-ukin e lo periòde de poder dirècte d'Assurbanipal, reinèt vèrs 648-627 aC.  

## Referéncias
Batalha dei Pòrtas d'Andarig

La **batalha dei Pòrtas d'Andarig** se debanèt vèrs 1771 aC. Opausèt Mari e Babilònia contra lei tribús benjaminitas e Eshnunna. Foguèt una victòria per Mari qu'arrestèt l'ofensiva d'Eshnunna sus lo frònt nòrd.
Shamash-shum-ukin

thumb|right|Representacion de Shamash-shum-ukin sus una tauleta dau sègle VII avC.

**Shamash-shum-ukin** foguèt lo fiu d'Assarhaddon e un prince assirian. Foguèt nomat rèi dau reiaume de Babilònia e reinèt vèrs 669-648 coma vassau de l'Empèri Assirian. En 655 aC, foguèt ajudat per una armada assiriana per defendre Babilònia contra una ofensiva elamita. Aprofichant d'insurreccions dins lo territòri assirian, se revoutèt en 652 aC contra son fraire Assurbanipal ambé lo sostèn dei tribús caldèas e de l'Elam. Après dos ans d'una guèrra civila fòrça violenta, leis Assirians comencèron lo sètge de Babilònia fins a 648 aC. Shamash-shum-ukin moriguèt dins l'incendi de son palais.

## Liames intèrnes

* Babilònia.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Dinastia elamita de Babilònia

La **dinastia elamita de Babilònia** es una dinastia pichona dau reiaume de Babilònia ambé solament un rèi, Mar-biti-apla-usur, que reinèt vèrs 984-978 aC. 

## Referéncias
Ensí

***Ensí*** foguèt un títol durant lo periòde de la Mesopotamia antica. Designèt lo cap d'un vilatge o d'una vila estat e un **ensí** podiá èsser un governador o un prince independent. Inicialament, lo títol foguèt reservat ai rèis d'Umma e de Lagash. Puei, durant la tresena dinastia d'Ur, lei caps de províncias avián aqueu títol. Lei rèis d'Ur avián adonc lo títol de **lugal**.

Dau temps de la dinastia d'Ur III, lei vilas seguentas avián un ensí : Adad, Apiak, Babilònia, Dabrum, Eresh, Eshnunna, Girtab, Girsu/Larsa, Isin, Ishim-Shulgi, Kazallu, Kish, Kutta, Marad, Nippur, Push, Sippar, Susa, Shurrupak, Umma, Urum e Urusagrig.

## Referéncias
Revòuta dei Benjaminitas de 1773 aC

La **Revòuta dei Benjaminitas** de 1773 aC foguèt una guèrra durant lo periòde la Mesopotamia antica. Opausèt l'aliança dei tribús bensimalitas fidèlas ai rèi de Mari Zimri-Lim, de Babilònia Hammurabi e de Qatna contra l'aliança dei tribús benjaminitas ambé lo rèi d'Eshnunna Ibal-pi-El II. Se debanèt vèrs 1773-1769 aC.

L'insurreccion comencèt vèrs 1773 aC mai Zimri-Lim, ambé l'ajuda de Babilònia e de Qatna, respondèt rapidament e ganhèt la batalha Dur-Yahdun-Lim. Les Benjaminitas se repleguèron donc dins lo Zalqanum per aprofichar l'aliança ambé lo rèi d'Eshnunna. Entre 1772 e 1771 aC, la guèrra se generalizèt dins la Djezireh auta en causa de la revòuta d'unei vassaus de Mari. Ibal-pi-El II mandèt doas armadas contra Mari intrant donc dubèrtament en guèrra. Capitèt de prendre Ekallatum puei Shubat-Enlil.

En 1771 aC, Babilònia ajudèt donc tornarmai Mari. L'armada sud d'Eshnunna foguèt blocada vèrs la frontiera dau reiaume e l'armada nòrd foguèt replegada a la batalha dei Pòrtas d'Andarig. L'intensitat de la guèrra demeniguèt adonc e una patz de compromés foguèt realizada entre Mari, Qatna, Babilònia e Eshnunna. Dins lo reiaume de Mari, Zimri-Lim e lei tribús benjaminitas se reconcilièron.
Batalha de Dur-Yahdun-Lim

La **batalha de Dur-Yahdun-Lim** foguèt una batalha que se debanèt vèrs la vila de Dur-Yahdun-Lim pendent la Revòuta dei Benjaminitas (1773-1769 aC). Se debanèt vèrs 1773 aC. L'aliança dei rèi Zimri-Lim de Mari, Hammurabi de Babilònia e Amut-Pi-El de Qatna bateguèt lei tribús benjaminitas. Lei rebèlles se repleguèron dins lo Zalqanum. En consequéncia, leis vencèires poguèron prendre lei vilas de Mishlan e Samanum e destruire seis barris.
Ans -2030

| 
**** | 




Ans -2050 | Ans -2040 | **Ans -2030** | Ans -2020 | Ans -2010



-2030 | -2029 | -2028 | -2027 | -2026 | -2025 | -2024 | -2023 | -2022 | -2021


### Eveniments
#### Mesopotamia
Durant lo començament de lo decenni, lo declin de la tresena dinastia d'Ur s'accelerèt après lei premiereis invasions deis amorritas pendent lo rèine de Shu-Sin (2037-2029 aC). En 2028 aC, Ibbi-Sîn venguèt rèi mai l'empèri de la dinastia foguèt lèu en crisi. De governadors de província (ensí) aprofichèron la situacion per venir independents coma Larsa (vèrs -2025 aC), Susa (tanben vèrs 2025 aC), Lagash (vèrs 2023 aC).

### Personatges significatius

### Invencions, descobèrtas, introduccions

### Musica

## Ligams intèrnes
Ans -2020

| 
**** | 




Ans -2040 | Ans -2030 | **Ans -2020** | Ans -2010 | Ans -2000



-2020 | -2019 | -2018 | -2017 | -2016 | -2015 | -2014 | -2013 | -2012 | -2011


### Eveniments
#### Mesopotamia
La crisi de l'Empèri de la Tresena dinastia d'Ur s'accelerèt encara pendent aqueu decenni. D'autreis *[[ensí]]* venguèron independents coma, per exemple, dins lei vilas d'Umma e d'Isin en 2017 aC. En consequéncia après la pèrda d'aquelei vilas, una crisi economica aguèt luòc e causèt una famina dins la vila en 2017 aC.

### Personatges significatius

### Invencions, descobèrtas, introduccions

### Musica

## Ligams intèrnes
Dadu-Banaya

**Asmadu** foguèt un ensí de Babilònia vèrs la fin dau sègle XX aC. En 1895 aC, Sumu-Abum lo renversèt e fondèt la dinastia amorrita de Babilònia.
Rim-Sin

**Rim-Sin** foguèt un rèi dau reiaume de Larsa. Succediguèt a Warad-Sin (1834-1823 aC) e foguèt lo rèi darrier de la dinastia. D'efèct, capitèt d'abòrd de prendre Isin e d'annexar son territòri vèrs 1794 o 1793 aC. Pasmens, entre 1764 e 1763 aC, foguèt desfach per Hammurabi de Babilònia e capturat.
Alcan

thumb|250px|Estructura quimica de l'alcan mai simple, lo metan

Un **alcan** es un idrocarbur saturat compausat solament per d'atòms de carbòni e d'idrogèn units per de liames covalents. An pas de liames dobles, triples, ni aromatics. La formula quimica generala deis alcans es CnH2n+2.

## Alcans linears

Son leis alcans ambé la formula generala \mathrm{ H-(CH_2)_n-H }.

Per exemple:
metan (CH4) • etan (C2H6) • propan (C3H8) • butan (C4H10) • pentan (C5H12) • exan (C6H14) • eptan (C7H16) • octan (C8H18) • nonan (C9H20) • decan (C10H22) •

## Alcans ramificats

Son leis alcans amb un esquelet de carbòni que se dessepara dins de direccions diferentas.
Ans -2050

| 
**** | 




Ans -2070 | Ans -2060 | **Ans -2050** | Ans -2040 | Ans -2030



-2050 | -2049 | -2048 | -2047 | -2046 | -2045 | -2044 | -2043 | -2042 | -2041


### Eveniments
#### Mesopotamia
L'empèri de la Tresena dinastia d'Ur aumentèt sa dominacion de la region. D'efèct, après la mòrt de Shulgi, Amar-Sin, vengut rèi vèrs 2046 aC, conquistèt lei vilas d'Assur e d'Arbela.

### Personatges significatius

### Invencions, descobèrtas, introduccions

### Musica

## Ligams intèrnes
Sègle XX abC

millenni IV abC |
**[[millenni III abC]]** | 
millenni II abC



../.. |
sègle XXII abC | 
sègle XXI abC |
**[[sègle XX abC]]** | 
sègle XIX abC |
sègle XVIII abC | 
../..


Veire tanben : Lista dels sègles, Chifras romanas

## Istòria

**Sègle XX** : illustrant sei succès militars en Mesopotamia, leis Amorritas fondèron un estat a l'entorn d'Ebla.

**2016-1984** : en Mesopotamia, rèine d'Ishbi-Erra d'Isin. Durant aqueu periòde, capitèt de batre leis Elamitas installats en Sumèr e de reconquistar Ur. Aquò li permetèt de se presentar coma lo successor naturau dei rèis d'aquela vila e de venir una poissança majora de la region.

**1991** : en Egipte, usurpacion probabla dau poder per lo visir Amenemhat que venguèt lo faraon Amenemhat I (1991-1962 avC) e fondèt la XII dinastia egipciana. Inicièt de reformas importantas dins lo domeni militar per mantenir una armada permanenta. Desvolopèt tanben la propaganda per renfòrçar sa legitimat e menèt una campanha dins lei regions bassas per reprimir de temptativas independentistas.

**1971** : per estabilizar mai sa dinastia, lo faraon Amenemhat I proclamèt son fiu coregent dau reiaume. Per la seguida, aquela practica foguèt utilizada per la màger part dei sobeirans de l'Empèri Mejan.

**1962-1928** : rèine dau faraon Sesostris I. Durant aqueu periòde, menèt de campanhas còntra lei diferentei regions vesinas d'Egipte e renforcèt sei frontieras a l'oèst e au sud. En Siria, son influéncia s'estendiguèt fins a Ugarit.

**1932-1906** : rèi de Gungunum dins la vila mesopotamiana de Larsa. Renforcèt rapidament sa ciutat e inicièt un lòng periòde de guèrra entre Isin e Larsa en atacant e ocupant Ur.


## Decès

* Amenemhat I, faraon d'Egipte.
* Gungunum, rèi de Larsa.
* Ishbi-Erra, rèi d'Isin.
* Sesostris I, faraon d'Egipte.

## Liames intèrnes

* Ur.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Sippar

**Sippar** foguèt una vila estat de la Mesopotamia antica. Era lo nom de doas vilas situadas dins la Mesopotamia bassa e separadas per solament sèt quilomètres au nòrd de Babilònia.
Lista dels primièrs ministres de Japon

thumb|140px|Emblèma del primièr ministre de Japon.
Vaquí la lista dels **[[Primièr ministre|Primièrs ministres]] de [[Japon]]** dempuèi 1885.

## Primièrs ministres de l'[[Empèri japonés]] (1868–1947)
### [[Periòde Meiji]] (1868–1912)
Primièrs ministres jos l'Emperaire Meiji.

### Periòde Taisho (1912–1926)
Primièrs ministres jos l'Emperaire Taisho.

### Primièrs ministres de 1926 fins a 1947

## Primièrs ministres dempuèi 1947

## Nòtas e referéncias

## Ligams extèrnes
* Pagina oficial del primièr ministre de Japon
* Lo primièr ministre de Japon anóncia sa demission
Napolitan

Lo **napolitan** (en napolitan: *napulitano* ; en italian: *napoletano*) es una lenga romanica parlada a Nàpols e dins sa region, Campània, e mai dins d'unas regions vesinas. Una lei de la region de Campània del 14 d'octobre de 2008 reconeguèt lo napolitan coma lenga de protegir.

Qualques fonts, coma Ethnologue, incluson dins lo meteis grop lingüistic napoletanocalabrés  los dialèctes del sud de Laci, del sud de Marchas, Abruç, Molise, Basilicata, del nòrd de Calàbria, e del nòrd e del centre de Polha, çò qu'amassariá aperaquí 7 milions de locutors natius teorics.

## Dialèctes
thumb|left|200px|Dialèctes napolitans
Los dialèctes napolitans son presents dins una granda part de l'Itàlia del Sud continentala, istoricament units a l'epòca del Reialme de Nàpols e del Reialme de las Doas Sicílias, e incluson a mai del napolitan pròpriament dich, l' *irpino*, lo *cilentano*, l' *ascolano*, lo *teramano*, l'abrucés oriental adriatic, l' abrucés occidental, lo *molisano*, lo *dauno-appenninico*, lo *garganico*, l' *apulobarese*, lo *lucano*, e lo *cosentino*.

## Referéncias
Mats Wilander

thumb|right|Mats Wilander
**Mats Wilander** es un èx-jogaire de tennis suedés. Nasquèt lo 22 d'agost de 1964 en Växjö (Suècia). Foguèt nº 1 del mond pendent 20 setmanas. Ganhèt 7 torneges de Grand Chelem e 3 copas Davis (84, 85 e 87). Wilander ganhèt 33 torneges en individuals e 7 en dobles.

Se retirèt en 1996.

## Torneges de Grand Chelem
* Open Austràlia: 1983, 1984 e 1988.
* Roland Garros: 1982, 1985 e 1988.
* US Open: 1988.

## Torneges
* 1982: Roland Garros, Bastad, Genèva e Barcelona.
* 1983: Montecarles, Lisbona, Ais de Provença, Bastad, Cincinnati, Genèva, Barcelona, Estocòlme e Open de Austràlia.
* 1984: Cincinnati, Barcelona e Open Austràlia.
* 1985: Roland Garros, Boston e Bastad.
* 1986: Brussèlas e Cincinnati.
* 1987: Brussèlas, Montecarles, Roma, Boston e Indianapòlis.
* 1988: Open Austràlia, Miami, Roland Garros, Cincinnati, US Open e Palèrme.
* 1990: Itaparica.
Shigenobu Okuma

**Shigenobu Okuma** (1838-1922) òme politic, foguèt primièr ministre de Japon en doas ocasions: en 1898 e entre 1914 e 1916.
Felip I de França

**Felip I de França** que ho lo quatau rei de la dinastia capeciana ; qu'èra lo hilh d'Enri I son predecessor e pair de Loís VI (lo Bèth o lo Gròs) son successor.

Durant lo son regnat qu'avó de pelejar entà impausar (dab mei o mens de succès) l'autoritat reiau contre los sons vassaus e sustot contre lo poder pravant de Guilhem lo Conquestaire.

Qu'esposè en purmèra nòça Bèrta de Olanda (la mair de Loís VI) puish Bertrada de Montfort (çó qui ho a l'origina de la soa excomunicacion).
Ans -2010

| 
**** | 




Ans -2030 | Ans -2020 | **Ans -2010** | Ans -2000 | Ans -1990



-2010 | -2009 | -2008 | -2007 | -2006 | -2005 | -2004 | -2003 | -2002 | -2001


### Eveniments
#### Mesopotamia
Lo periòde foguèt marcada per l'afondrament de la Tresena dinastia d'Ur. D'efèct, après una revirada en 2007 aC, leis Elamitas capitèron de conquistar la vila en 2004 aC. Lo darrier rèi de la dinastia foguèt capturat e mandat en Elam.

### Personatges significatius

### Invencions, descobèrtas, introduccions

### Musica

## Ligams intèrnes
Ans -2060

| 
**** | 




Ans -2080 | Ans -2070 | **Ans -2060** | Ans -2050 | Ans -2040



-2060 | -2059 | -2058 | -2057 | -2056 | -2055 | -2054 | -2053 | -2052 | -2051


### Eveniments
#### Mesopotamia
La region es totjorn marcada per l'influéncia de l'empèri d'Ur e de son rèi Shulgi. En 2059 aC, comencèt d'òbras de fortificacion vèrs lei montanhas dau Zagros.

### Personatges significatius

### Invencions, descobèrtas, introduccions

### Musica

## Ligams intèrnes
Cándido Bareiro

**Cándido Pastor Bareiro Caballero** (1833-1880) diplomatic e òme politic, foguèt president de Paraguai entre 1878 e 1880.
José Santos Zelaya

**José Santos Zelaya López** (1853-1919) òme politic, foguèt president de Nicaragua entre 1893 e 1909.
.中国

**.中国** (zhōngguó, *China*, en ideogramas chinés simplificats, còdi punycode: .xn--fiqs8s) o **.中國** (zhongguo, *China*, en ideogramas chinés tradicionals, còdi punycode: .xn--fiqz9s) es lo nom de domeni en chinés per China. Foguèt delegat lo 25 de junh de 2010.
Lo còdi latin es .cn.

## Referéncias
.台灣

**.台灣** (*táiwān*, en ideogramas chinés tradicionals, còdi punycode: .xn--kpry57d) o **.台湾** (*Taiwan*, en ideogramas chinés simplificats, còdi punycode: .xn--kprw13d) es lo nom de domeni en chinés per Taiwan. Foguèt delegat lo 25 de junh de 2010.
Lo còdi latin es .tw.

## Referéncias
.香港

**.香港** (Xiānggǎng, *Hong-Kong* en ideogramas chinés simplificats emai tradicionals, còdi punycode: .xn--j6w193g) es lo nom de domeni en chinés per Hong Kong. Foguèt delegat lo 25 de junh de 2010.
Lo còdi latin es .hk.

## Referéncias
.公司

**.公司** (*gōngsī*, "entrepresa", còdi punycode .xn--55qx5d) es un nom de domeni chinés que correspond al *[[.com]]*. Mes en servici en Republica Populara de China èra pas reconegut al defòra abans lo 18 de genièr de 2014.
## Referéncias e nòtas
Julia Gillard

**Julia Eileen Gillard** (nascuda lo 29 de setembre de 1961 a Barry, al País de Galas) es una femna politica australiana.

Pichona malautejava e lo metge conselhèt a sos parents de s'installar dins un país mai caud. Arribèron en Austràlia en 1966.

Foguèt lo cap del Partit trabalhista australian e lo Primièr ministre d'Austràlia de junh de 2010 a junh de 2013.
Renoir

**Renoir** pòt designar :

## Familha de [[Pierre-Auguste Renoir]]
* Pierre-Auguste Renoir (1841-1919), pintre francés de la fin del sègle XIX e dem debut del sègle XX
** Pierre Renoir (1885-1952), primièr filh d'Pierre-Auguste Renoir, actor francés de la primièra mitat del sègle XX.
*** Claude Renoir (1913-1993), filh de Pierre Renoir, director de la fotografia
**** Jacques Renoir, filh de Claude Renoir, fotograf e realisator
**** Sophie Renoir (nascuda en 1965), filha de Claude Renoir, actritz francesa
** Jean Renoir (1894-1979), segon filh d'Auguste Renoir, cineasta francés
*** Alain Renoir (1921-2008), filh unic de Jean Renoir professor de literatura e escrivan
*** Marguerite Renoir, o Marguerite Houllé-Renoir (nascuda en 1907), companha de Jean Renoir, montritz de cinèma
** Claude Renoir (1901-1969), tresen filh d'Auguste Renoir, ceramista

## Musica
* Lo Quatuor Renoir, ensemble francés de musica de cambra.
Kazys Grinius

**Kazys Grinius**, mètge e òme politic, foguèt president de Lituània entre 7 de junh e 17 de decembre de 1926. Foguèt tanben primièr ministre del país entre lo 1920 e lo 1922.
Ans -1600

| 
**** | 




Ans -1620 | Ans -1610 | **Ans -1600** | Ans -1590 | Ans -1580



-1600 | -1599 | -1598 | -1597 | -1596 | -1595 | -1594 | -1593 | -1592 | -1591


### Eveniments
#### Mesopotamia

Lo periòde foguèt marcada per l'afondrament de la dinastia kassita de Babilònia en 1595 aC après una guèrra contra leis Ititas. Mursili pilhèt la vila.

### Personatges significatius

### Invencions, descobèrtas, introduccions

### Musica

## Ligams intèrnes