open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tetraèdre

Lo **tetraèdre** (del grèc ancian *tetra* : quatre), es un polièdre compausat de quatre triangles, de la familha de las piramidas.

Cada vertèx del tetraèdre es ligat als autres per una aresta. Aquela caracteristica es rara: solament dos polièdres que la possedisson foguèron descobèrts, que lo polièdre de Császár qu'es omeomòrf al tòr, a 7 vertèxes d'òrdre 6, 14 fàcias triangularas, 21 arestas, e 1 clòt.

Lo tetraèdre regular, format de quatre triangles equilaterals, es un dels cinc polièdres regulars, o solids platonics. Es lo sol d'entre eles a aver quatre fàcias.

L'esqueleta del tetraèdre regular, l'ensemble dels vertèxes ligat per las seunas arestas, forma un graf nomenat graf tetraedric.

Un tetraèdre se ditz *ortocentric* quand las seunas quatre nautors son concorrentas. Lo jonhent es alara l'ortocentre del tetraèdre.

Lo tetraèdre es un simplèx de gra 3. 

## Volum del tetraèdre

V=\frac{1}{3}Bh 

se B es la superfícia d'una basa del tetraèdre e h la nautor del tetraèdre se piejant sus aquela basa 

V = \frac{1}{6} \left|\det(\overrightarrow{AB},\overrightarrow{AC},\overrightarrow{AD})\right| pel tetraèdre bastit sus A, B, C e D.

## Tetraèdre regular

Se a es la longor d'una aresta:
* La superfícia es egala a: A=\sqrt{3}a^2
* La nautor es egale a: H=\sqrt{\frac23}a={\sqrt6\over3}a
* Lo centre del tetraèdre es situat, a respècte de la basa, a: h=\tfrac14 H
* Lo volum es egal a: V=\tfrac{1}{12}\sqrt{2}a^3
* La valor de l'angle central del tetraèdre regular (es a dire aqueles que forman totes los segments que parton del centre cap als quatre vertèxes) es de  \arccos(-1/3)\, (aprox. 109.471°).

Lo tetraèdre es lo seu dual, es a dire qu'en jonhent los centres de las fàcias d'un tetraèdre regular, s'obten un nòu tetraèdre regular.

Lo grop de las isometrias daissant globalament invariant lo tetraèdre regular es isomòrf al grop simetric \mathfrak{S}_4. Lo grop de las isometrias positivas avent aquela meteissa proprietat es quant a el isomòrf al grop alternat \mathfrak{A}_4.

## Tetraèdres de Möbius

Una curiositat que l'equivalent n'existís pas pels triangles: se pòt bastir dos tetraèdres dichs *tetraèdres de Möbius* tals que los vertèxes de l'un quin que siá d'entre eles appartenon als plans (respectius) de las fàcias opausada de l'autre. .

## Referéncias
Solid platonic

Un **polièdre regular**, **polièdre platonic** o **solid platonic** es un polièdre, las fàcias que son de poligòns regulars egals e que forman entre eles angles dièdres egals. Atal, totas las seunas arèstes an la meteissa longor. L'adjectiu *platonic* se deu al fach que lo matematician Platon ne deschifrèt qualques caracteresticas.

N'i 5 de diferents:
*Tetraèdre, amb quatre fàcias triangularas e quatre vertèxes.
*Cube o exaèdre, amb sièis fàcias carradas e uèit vertèxes.
*Octaèdre, amb uèit fàcias triangularas e sièis vertèxes.
*Dodecaèdre, amb dotze fàcias pentagonalas e vint vertèxes.
*Icosaèdre, amb vint fàcias triangularas e dotze vertèxes.

Los grècs que ja los coneissián e los associan amb los elements de la natura. Lo tetràedre èra lo fuòc, per la seuna forma e pel fach qu'èra lo mai leugièr e simple de totes los polièdres. Lo cube o exaèdre èra la tèrra per la seuna estabilitat e rigiditat. L'octàedra èra l'aire. L'icosàedre èra l'aiga, per la seuna forma quasi rodonda que simboliza la fluiditat quand ròtla. I aquel que demorava, lo dodecàedre l'element del cosmos, l'univèrs, per qu'èra l'element dels dieus.

## Los polièdres de Kepler-Poinsot

En mai dels cind solids de Platon, se pòr bastir quatre autres solids regulars: dos solids de Kepler, e dos ayant solids de Poinsot.
Paedo Alert News

***Paedo Alert News*** foguèt una revista internacionala en anglés dirigida especificament als pedofiles omosexuales, publicada oficialament als Païses Basses entre 1979 e 1985 per l'associacion Spartacus.

De periodicitat aperaquí bimestrala, compreniá de notícias, articles, ensages, fotografia, informacion sus la pedofilia e l'enfància e d'autres contenguts d'interès pels pedofiles. Especialistas coma Frits Bernard e Edward Brongersma i collaborèron amb frequéncia.

La revista comencèt a se publicar coma *Pan: a Magazine about Boy-Love* en junh de 1979. Après una menaça legala de l'editoriala Pan Books de Londres, que considerava que la revista transgredissiá los dreches del sieu nom comercial, lo nom original se cambièt contra *Paedo Alert News* (P.A.N.) a comptar del numèro 13 (octòbre de 1982). 

## Referéncias

## Liens extèrnes
*  Fichièr de números digitalitzats de *PAN*.
Lolita (revista)

***Lolita*** foguèt una revista mesadièra de pornografia infantila publicada als Païses Basses entre 1970 e 1987 e editada per Joop Wilhelmus, en aprofechant un void legal de l’epòca que permetiá la venta e distribucion d'aquel tipe de produccions. Amb l’endurziment de las leis sus pornografia infantila a Euròpa, la revista se quitèt d'editar. Foguèt una de las publicacions mai popularas e vendudas del genre. A l'ora d'ara, la siá possession es illegala dins fòrça païses.

Entre los sieus contenguts, *Lolita* ofrissiá dempuèi simples nudes infantils fins a scènas de sèxe explicit, tant d’incest coma d'actes amb mendres, aital coma anóncias e fotografias dels lectors.

## Referéncias
Còn

vinheta|Un cono drecha circulara es una solida de revolucion. Se forma al far virar un triangle rectángulo a l'entorn d'òm de los sieus catetos.

Un **còn** () es un còrs solid generat dempuèi la revolucion d'un triangle, l'axe de revolucion es un costat del triangle. 

Tanben se pòt explicar coma essent lo solid limitat per una superfícia conica qu'a per directriu una circonferéncia e per un plan que copa la superfícia conica en totas los seus generatrius. La figura delimitada dins aquel plan es una circonferéncia o una ellipsa (segon se lo plan es perpendicular o oblic a l'axe), a lo centre sus l'axe, e se nomena **basa**.

## Referéncias
Jòc de Ròtle (omonimia)

__NOTOC__
## Léser
* Jòc de ròtle : Jòc de societat que los jogaires incarnan los personatges d'una situacion qu'evoluís segon sas decisions e accions. Mai sovent, cada jogaire jòga un sol personatge, levat aquel que contraròtla la narracion en incarnant totes los elements exteriors a aqueles personatges.
* Videojòc de ròtle: Videojòc basat sus una aventura, que las caracteristicas e/o competéncias del o dels personatge(s) contrarotlat(s) pel jogaire pòdon evoluir. Sovent abreujat en RPG.

## Psicologia
* Jòc de ròtle o Psicodrama : tecnica que consistís a simular una situacion ja viscuda o versemblanta (cas concret).

## Sexualitat
* Jòc de ròtle sexual : mesa en scèna de las practicas sexualas dichas « BDSM ».
Psicodrama

Lo **psicodrama** (creat a partir del grèc ancian: ψυχη "esperit" e δράμα "drama") es una aisina de desvolopament personal qu'utliza la teatralizacion dramatica al mejan de scenari improvisats. A l'ora d'ara es utilizat en terapia de grop, en terapia familhala o en terapia individuala. Permet la mesa en scèna de neuròsis e d'autres processus psiquics.

## Definicion
Segons lo Diccionari Internacional de la psicoanalisi jos la direccion d'Alain de Mijolla, Calmann-Lévy, 2002,
se tracta d'un 

## Origina e istòria
Inventat per Jacob Levy Moreno, psiquiatre e psicològ american d'origina romanés, dins lo ans 1930-1932.

Lo primièr davancièr del psicodrama es lo "teatre espontanèu", que Moreno explorèt dempuèi 1921. Se tracta de la forma mai primitiva de teatre terapeutic. Segons Laurent Schachmann, un dels rares psicoterapeuts a l'utilizar al sègle XXI, . Mas insistís dins l'importància del feedback que lo terapeuta facilita, .

Moreno visquèt longtemps a Viena qu'encontrèt Freud, mas que mai aderiguèt a las tèsis psicoanaliticas. Totjorn reprochèt a Freud d'executar las seunas analisis més sonque dempuèi lo seu burèu, al contrari de que lo quita Moreno prediquèt tota la seuna vida; lo far dins lo mitan ambient a l'entorn del pacient. Pel Dr J.L. Moreno, los mots sufison pas. Freud dich: "Que se passèt? Contatz me." Moreno dich: "Cossí aquò se passèt. Mostratz me." Lo seu metòde, fondamentalament umanista, se desvelopèt dins le monde entièr. L'aspècte tecnic, el, foguèt parcialament utilizats pels psicanalistas dins l'encastre de çò que se nomena «**lo psicodrama analitic**».

Moreno prepausa de metre en accion la complexitat d'une situacion vertadièra, semifictiva o imaginària puslèu que de ne parlar, e comencèt a desvolopar una teoria de l'èsser uman e de la santat, del desvolopament de la personalitat e de la construccion dels ròtles, una teoria que conten tanben los quita fondaments de las apròchas gropalas, sistemicas e interactivas.

Aquela apròcha pòt èsser utilizada dins mai d'una occasions: terapias de grop, terapias familhalas, mas tanben terapias individualas. Cal notar qu'en psicodrama classic, umanista, las sessilhas individuals an per encastre un pacient, un psicodramatista, alara qu'en psicodrama analitic individual, un grop es constituit pel pacient e los sonhants.

## Diferents tipes de psicodrama
Lo tèrme de psicodrama recòbra de tecnicas pron diferentas:
* Lo psicodrama de Moreno (descritz mai naut)
* Lo psicodrama analitic individual
* Lo psicodrama analitic de grop

## òbras
* *Le psychodrame*, par Anne Ancelin Schützenberger, Editions Petite Bibliothèque Payot, novembre de 2003.

## Ligams extèrnes
* Sitre Web sul psicodrama
* Site Web sus Moreno, l'inventor del psicodrama
* Teatre espontanèu, presentat per Laurent Schachmann, psicoterapeuta
Dungeons & Dragons

thumb|Logotip de Dungeons & Dragons
***Dungeons & Dragons*** (abreujat en ***D&D*** o ***DnD***) es un jòc de ròtle de fantasia medieval actualament publicat per Wizards of the Coast. Lo *Dungeons & Dragons* original, dissenhat per Gary Gygax e Dave Arneson, foguèt publicat d'en primièr en 1974 per la companiá de Gygax's, Tactical Studies Rules (TSR). Originalament derivèt dels jòcs de taula de guèrra (coma Chainmail) jogats amb papièr, gredons e dets, la publicacion de *D&D* es largament considerada coma lo principi dels jòcs de ròtle modèrns, e per extension, de totes los videojocs de ròtle (JDR, o RPG en angés) e jòcs de ròtle multijogaires massís jugats per internet (MMORPG pels seus sigles en anglés).

Los jugaires de *D&D* inventan de personatjes fictius que s'embarcan en aventuras imaginàrias que combatan fòça menas de monstres de ficcion, ganhant de tresaur, agissent entre eles, e ganhant de punts d'experiéncia per venir totjorn mai poderoses segon que progressa lo jòc. *D&D* se diferéncia dels jòcs de taula de guèrra tradicionals assignant un personatge unic personatge concrèt per cada jogaire, e non de legions e d'armadas. *D&D* utiliza pel primièt còp lo concèpte del Dungeon Master (DM), un narrator e arbitre responsable de crear l'ambiença imaginària del jòc. Lo DM modèra las accions dels personatjes dels jogadaires e scenariza los ròtles dels personatges non jugaires (PNJs).

Lo vam de *Dungeons & Dragons* permetèt lo rapid espandiment de sistèmas de jòc similars, coma RuneQuest, Tunnels and Trolls, Traveller, e Arduin. Malgrat aquela competicion, *D&D* contunha dominar la industria dels jòcs de ròtle pendent tota la seuna existéncia, gaudisson d'una posicion dominanta sul mercat, gaireben intocable. En 1977 lo jòc foguèt divisit en doas versions sensiblament diferentas: la simpla *Dungeons & Dragons* e la mai complèxa ***Advanced Dungeons & Dragons*** (abreujat en ***AD&D*** o ***ADnD***). Al 2000, la version simplificada del jòc es foguèt interrompuda e la tresena Edicion de *Dungeons & Dragons* foguèt publicada. La version actuala del jòc, publicada en Julhet de 2003, es *Dungeons & Dragons v3.5* (tanben coneguda coma tresena Edicion Revisada o *D&D3.5*).

En 2007, *Dungeons & Dragons* continua essent lo jòc de ròtle mai conegut e vendut, a 20 milions de jugaires estimat pel monde e amb mai d' (  8/1/2007) en venta de libres e equipa (segon una informacion de la BBC). Los productes de la marca *Dungeons & Dragons* formavan mai de 50% dels productes dels JDR venduts en 2002. Fòra de las comunautats de jòc, *D&D* se transformèt en un metonim utilizat sovent per se referir als jòcs de ròtle en general.

## Ligams extèrnes
* Dungeons & Dragons  - Pagina oficiala del jòc.
* Wizards of the Coast  - Entreprisa propietària del jòc.
* The Acaeum.
Francofonia

La **francofonia** es un tèrme parapluèja per recampar totas las personas que parlan francés coma lenga mairala o non.

Es tanben lo nom d'una **organizacion internacionala** d'una importància culturala majora. 

## L'organizacion

L'organizacion foguèt fondada en 1970 a l'occasion de la Conferéncia de Niamey (Nigèr).
Recampa 56 estats e govèrns, e mai 19 observators (chifras per 2010).
Es de notar qu'e mai los membres ajan dat en general un estatut al francés, los observators son mens francofòns. Se tracha puslèu d'estats francofils o qu'utilizan lo francés coma lenga forestièra.

L'Organizacion fa la promocion del multilinguisme e del respècte de la diversitat. Ça que la, dins l'encastre de França, aquel respècte es encara de trobar coma lo o rementa lo Canadian Jacques Leclerchttps://web.archive.org/web/20120825080259/http://www.tlfq.ulaval.ca/axl/europe/france-3politik_minorites.htm.

## Nombre de francofòns
Segon l'Organizacion, i a almens 220 000 000 de francofòns en 2010 que sabon legir, parlar, entendre e escriure. Lo nombre real dels que pòdon parlar francés es probablament superior a 250 000 000.

Los qu'an lo francés coma lenga mairala son mens nombroses, de 75 000 000 a 125 000 000 segon los autors e los critèris.

## Nòtas & referéncias
Videojòc de ròtle

Los **videojòcs de ròtle** (**CRPG** son los seus sigles en anglés), sovent abreujat mai incorrectament en *jòcs de ròtle* (RPG), son una mena de videojòc qu'utilisan los elements tipics dels jòcs de ròtle que que se jògan en persona. Los *jòcs de ròtle per ordinator* comprenon una gamma larga d'estils e de tipes de motors de jòc e se diversifiquèron fòrça.

Los elements de jòc dels *RPG* se pòden trapar dins los videojòcs d'estrategia de temps real, *shooters* de primera persona, *shooters* de tèrç persona, e qualques autres tipes coma los jòcs en linha multijogaires (MUD, *multiple-user dungeon*). 

Aqueles pòdon èsser en temps real o per torns. Qualques caracteristicas, entre d'autres, són: aver un scenari per jugar, cada jogaire a un o mai personatges al meteis còp e se pòt jogar sol o en multijogaire (cal pas los confondre amb los jòcs d'estrategia). An coma basa fonamentala d'acomplir una mission. Fòrça d'eles fan que lo personatge evolua a partir de combats amb de monstres, companhs o objèctes, de biais que pòdon melhorar las abilitats o obtenir de bonificacions. A diferéncia dels jòcs de plataformas, lo jugador a un marge de libertat per decidir dels moviments e accions dels personatges.

## Qualques exemples de videjòcs
*Rogue, 1980: primièr videojòc qu'explora a fons lo concèpte d'espeluga subterrana coma laberint, basa de gaireben topas las mapes seguentas del meteis genere
**Ultima I*, 1981: començament d'una de las sagas mai popularas
**Dragon Quest*, 1986: començament de l'escòla japonesa de videojòcs de ròtle
**Final Fantasy I*, 1987: primer jòc d'una saga a succès
**Might and Magic: The Secret of The Inner Sanctum*, 1987: començament d'una de las sagas que compta amb de versions per diferents formats e consòlas
**[[Secret of Mana]]*, 1993: un dels succès del mercat de las consòlas, combina d'elements de las sagas precedentas
**[[Chrono Trigger]]*, 1995: se remarca per la varietat d'istòrias possiblas e per aver fach evoluir lo sistèma de combat
**Super Mario RPG*: Legend of the Seven Stars, 1996: incursion del Mario, un dels personatges mai populars del mond dels videojòcs, dins lo mond del ròtle, prova de la popularitat del genere
**[[EverQuest]]*, 1999: MMORPG fòrça popular que faguèt esclatar la polemica per l'utilizacion de l'argent vertadièr e pel naut grau d'addiccion que provòca
**Kingdom Hearts*, 2002: jòc qu'abordèt lo public infantil del genere
**[[Fable]]*, 2004: celèbre per las accions diferentas que poirián far los personatges
**[[World of Warcraft]]*, 2004: Lo jòc massís mai popular de totes
Dushara

left|200px|thumb|Dushara
**Dushara** (*dwšrʾ* en nabatean, ‏ذو الشرى en arabi, transcrich‎ *Dū sh-Sharà*‚ valent a dire ) o **Dusares** (Δουσάρης en grèc, *Dusares* en latin), tanben apelat **Orotalt** pel geograf e istorian de la Grècia antica Erodòt d'Alicarnàs, èra un dieu dels nabateans (pòble de l'Antiquitat que viviá dins la Jordania actuala, al nòrd de la Peninsula Aràbia e dins lo Desèrt del Nègev tre lo sègle IV ab.C.), que sos santuaris principals se trobavan a Petra e a Bosrà.
Jòc de ròtle sexual

Lo **jòc de ròtle sexual** es una mena de jòc de ròtle erotic : es un jòc d'actitud sexual que dos individús o mai i jògan un ròtle per realizar lor fantasme. Lo seriós del jòc de ròtle despend dels individús implicats, e lo contèxte pòt èsser simple o detalhat/elaborat, e pòt quitament èsser realizat mejans un scenario e de costums. Practicament cada ròtle pòt venir la basa una experiéncia erotica.

La popularitat d'Internet tanben permet d'encontras en linha de tipe sexual, coneguda sol tèrme « cibersèxe », podent implicar los jòcs de ròtle.

Aquò pòt èsser considerat coma dangierós; un mòt de còde es conselhat per arrestar e practicar de tals actes en tota securitat.

## BDSM
La majora partida dels jòcs de ròtle sexuals implican diferents estatuts e expausan un aspècte de dominacion e somission del domèni BDSM. Los ròtles representon de posicions dominantas o non. Qualques individús, coma aqueles avent un estil de vida Gorean pòdon utilizar la los pròpra imaginacion. L'individú que contraròtla es sovent nomenat « dominant » alara que l'individú contraròtlat es nomenat « somes ».

Existís fòrça scenaris, coma:
* Fantasme del raubatòri – lo somes es ligat (bandalhon e manetas) avant l'acte sexual.
* Fantasme del viòl.
* Fetichisme de l'unifòrme – un participant se vestís d'unifòrme (estudiant, client, eca), alara que lo dominant jòga un ròtle autoritari (parent, professor, policièr, patron, eca).
* Feticismes medicals – implicant mètge, infirmièras e paciants
* Jòc de ròtle animal – quand un dels jogaires es tractat coma un animal domestic coma un can o un caval.
* Mèstre/servicial – quand un dels jogaires es la proprietat de la seuna mèstressa/del seu mèstre.
* Jaulièr/presonièr – quand un dels jogaires es jaulièr e qu'abusa del presonièr.
* Proprietàri/objècte inanimat – Quand lo somes servís de mòble uman.
* E encara mai .

## Referéncias

### Fonts
*  Addington Deborah; Fantasy Made Flesh: The Essential Guide to Erotic Roleplay; ed:Greenery Press; isbn 9781890159474}}
*  Scott Gini Graham; The Power of Fantasy: Illusion and Eroticism in Everyday Life; ed: Carol Publishing Group; ISBN 1559722398

### Nòtas


## Article connèxe
Edward Adelbert Doisy

**Edward Adelbert Doisy** (Hume, 3 de novembre de 1893 – Saint Louis, 23 d'octobre de 1986) foguèt un bioquimista, mètge e professor universitari nòrd-american premiat amb lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina l'an 1943. 

## Biografia
Estudièt quimia a l'Universitat d'Illinois, ont se graduèt l'an 1916. Agrandiguèt posteriorament los sieus estudis a l'Universitat de Harvard, ont se doctorèt en medecina l'an 1920. Dempuèi 1919 foguèt professor associat a l'Universitat de Washington en venent lo 1923 professor de bioquimica a l'Universitat de Saint Louis. 

Orientèt la siá recèrca scientifica a l'entorn de las ormonas sexualas. Aital l'an 1923 amb Edgard Allen inventèt la primièra dosificacion dels estrogèns, lo 1929 isolèt l'estrona, un dels compausants del estrogen, e lo 1935 lo estradiol. 

Interessat tanben en la vitamina K, atenguèt descobrir la siá estructura quimia. L'an 1943 foguèt premiat amb lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina «per los sieus trabalhs en l'obtencion de la vitamina K e la siá estructura». amb Henrik Dam.

## Referéncias
Ossets (jòc)

thumb|Un jòc d'ossets metallics.
Los **ossets** es un jòc d'adreça avi dels jòcs de dats que ven de l'Antiquitat.

## Istoric
[thumb|''Femas acaptadas jogant als ossets'', [tèrre cuècha de l'epòca ellenistica.]]

Lo jòc se jòga amb de pichons òsses qu'an una forma particulara (lo tars de la feda jova), lor permetent de caber al començament dels dets (los ossets artificials del comèrci son fòrça mai pichons que los ossets naturals). Èra un jòc fòrça popular en Grècia antica. Socrates prend los ossets coma exemple quand rasona amb Teetèt sus l'idèa de quantitat (*[[Teetèt (Platon)|Teetèt]]*, 154c). 

Son a l'origina dels dats jol nom d*'astragaloi*, comportant quatre fàcias planas, doas largas e doas estrechas. Dempuèi l'antiquitat, lo jòc se jogaga tanben coma jòc d'adreça de lançar, lo *penthelita*.

A l'epòpa modèrne se jòc amb de copiás de metal o de plastic, mai pichons, e doncas mai aisits de manipular pels dròles mas que lo pes (tròp leugièr pel plastic) e la superfícia tròp lissa empachan de realizar de figuras complicadas.

## Principi d'un tipe classic de jòc
thumb|Ossets naturals

Un jòc d'ossets compta, abitualament, cinc ossets, qu'un pòt èsser identificat, per exemple per una color diferenta.

Una de las règlas d'aquel jòc consistís a testar son adreça e sa rapiditat en:
* lançant en l'aire un osset (lo particular) ;
* acampant un dels ossets pausats a tèrra ;
* e tornant trapar lo particular avant que tòque lo sol.

Al primièr torn, s'acampa doncas quatre còps un osset. Al segon torn, cal acampar dos còps dos ossets a l'encòp, puèi a al tresen tres ossets e un, e fin finala al quatren los quatre.

Aprèp los quatre torns de jòc se lança totes los ossets en l'aire en ensejant de ne trapar lo mai possible sul revèrs de la man. Se deura enseguida las lançar e los trapar del biais seguent: pausar los ossets sul revèrs de la man en bolegant leugièrament los dets, sens plan segur s'ajudar de l'autra man (s'un osset tomba pendent l'operacion, es perdut e los ossets passan al jogaire venent).

## Annèxes

### Nòtas e referéncias


### Ligamss extèrnes
* CRDP Miègjorn Pirenèus; *Dossiers : Jeux et jouets d'autrefois* en linha
Universitat Niccolò Cusano

**Universitat Niccolò Cusano** 
 250px|center
 **Dats** 
 Establiment2006
 Localizacionborder|22px Itàlia
 Estudiantsmai de 10.107
 PresidentGiovanni Puoti
 DireccionVia don Carlo Gnocchi, 3 - 00166 Roma, Italia
 Pagina webwww.unicusano.it

L' **Universitat Niccolò Cusano** , (en italian: *Università degli Studi Niccolò Cusano*) (UNICUSANO) es una universitat privada, foguèt fondada a Roma, Itàlia, en 2006, per Stefano Bandecchi.

## Corses
* Sciéncias umanas
* Drech
* Sciéncia Politiché
* Economia

## President
* Sebastiano Scarcella (2006-2010)
* Giovanni Puoti (2010- )

## Ligams extèrnes
*  Pagina oficiala
George Ritzer

Georges Ritzer (nascut en 1940, Nòva Yòrk) es un sociologista e un professor universitari especializat dins l'estudi de la consommacion, lo postmodèrn, la metateoria e la mondializacion. A l'ora d'ara es professor a l'universitat de Maryland ( *University of Maryland*).

Es plan famos per aver faurejat lo tèrme McDonaldization (McDonaldizacion) de la societat (1993). Influenciat pel sociològ Max Weber, vei dins l'instauracion del sistèma Mcdonaldista la quita expression d'una racionalizacion excessiva e desumanizanta, de las consequéncias qualificablas coma irracionalas e negativas per l'umanitat.

## Bibliografia

* *Toward an Integrated Sociological Paradigm* (1981)
* *Metatheorizing in Sociology* (1991)
* *Metatheorizing* (1992)
* *Expressing America: A Critique of the Global Credit Card Society* (1995)
* *Explorations in Social Theory: From Metatheorizing to Rationalization* (2001)
*  *Encyclopedia of Sociology* (2007)
* *The Blackwell Companion to Globalization* (2007)
*  *Globalization: A Basic Text* (2009)
*  *Encyclopedia of Globalization* (2012)

## Òbras reviradas o estudis subre sas teorias

**Tous rationalisés ! La Mc Donaldisation de la société* , Alban, 2004.
**La McDonalización de la sociedad: Un análisis de la racionalización en la vida cotidiana* Ariel Economía, 1996. 

## Referéncias
Entraigas

**Entraigas ** pòt designar divèrs toponims:
*Entraigas, comuna de Roergue dins lo departament d'Avairon.
*Entraigas, comuna de Daufinat dins lo departament d'Isèra.
*Entraigas, comuna de las Valadas occitanas en Itàlia.
*Entraigas, comuna de Vivarés dins lo departament d'Ardecha .
*Entraigas de Sòrga, comuna de Provença dins lo departament de Vauclusa.
* Entraigas, comuna d'Auvèrnhe dins lo departament de Puèi de Doma.
Poker d'ase

thumb|Dats per jogar al poker d'ase

Lo nom **poker d'ase** ven de la melhora combinason possible (5 dats mostrant un As)

Se jòga amb cinc dats que las fàcias figuran de cartas de jòc: ase, rei, dama, vailet, dètz e nòu. La tòca èra de realizar de combinasons coma al poker. Las combinasons possibles son aquela del Poker, amb qualques variantas dugudas a la natura dels dats (per exemple, i a pas de « color ») :
* Parelh
* Doble parelh
* Trio
* Full (3 dats identics + 2 dats identics)
* Carrat (4 dats identics)
* Escala (5 dats se seguent)
* Poker (5 dats identics), qu'existís pas al poker classic
Las mans pòdon èsser constituidass en un, dos o tres lançats. Existís de fòrça variantas del jòc.
Nasr

**Nasr** (نسر en arabi, valent a dire ) èra, segon l'Alcoran, (71:23) una divinitat aràbia de l'epòca del profèta Noè.

 (Alcoran, 71:23)
Montpesat

**Montpesat** pòt essèr:
* Montpesat, una comuna de 
* Montpesat, una comuna de 
* Montpesat, una comuna d'
* Montpesat, una comuna de  ()
* Montpesat, una comuna de .
Aiga Neira

**Aiga Neira**  es un riu d'Occitània situat dins lo departament d'Ardecha. Sa font es a 1420m d'altitud sobre la comuna de Santa Aulalha.

## Geografia

Es lo prumèir afluent de Léger que la rejonh per sa riba dreita, al pè delh Jarbèir de Jo après 4 km de corsa D'après las règlas admesas, sa vau essent pus longa, sa penda pus doça, e son debit pus important que l'illustre flume, l'Aiga Negra deuriá èsser considerada coma lo flume vertadèir.

Son nom tradutz las tintas negras de sas aigas, degudas a la preséncia de ròchas volcanicas. las erupcions èran frequentas dins la region  ans i a.

## Nòtas e referéncias
Anthony Mamo

**Anthony Joseph Mamo** (1909-2008) es un òme politic que foguèt lo primièr president de Malta entre 1974 e 1976.
Yaʿuq

**Ya'uq** (يعوق en arabi) èra, segon l'Alcoran, (71:23) una divinitat aràbia de l'epòca del profèta Noè.

 (Alcoran, 71:23)
Wadd

**Wadd** (*wd(-m)* en sudarabic valent a dire "amor"; ود en arabi) èra una divinitat lunara preislamica de la tribú aràbia dels mineans que, segon l'Alcoran (71:23), èra venerada a l'epòca del profèta Noè.

 (Alcoran, 71:23)
Lambert de Thury

**Lambert de Thury** (vèrs 1155 - avans 1224) es un chivalier francés que participèt a la Crosada deis Albigés coma vassau de Simon de Montfòrt. Participèt ansin ai sètges de Besièrs e de Carcassona en 1209, de Tèrme e de Puègverd en 1210, de Bèucaire en 1216 e de Tolosa en 1218. Après la mòrt de Simon de Montfòrt, demorèt fidèu a son fiu, Amalric de Montfòrt. Lambert de Thury moriguèt dins de circonstàncias desconegudas, probablament avans 1224.

Durant la Crosada, Lambert de Thury recebèt plusors fèus e títols de part de Simon de Montfòrt. En particular, venguèt senhor de Limós, de Puègeric, de Puègverd, de Saissac, de Montgalhard e de Lombèrs. Durant lo sètge de 1216, foguèt tanben nomat capitani de Bèucaire. Après la fin dei combats, sa familha demorèt implantada en Occitània.

## Liames intèrnes

* Crosada deis Albigés.
* Puègverd.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Jori

**Jori** èra un chivalier francés que participèt a la Crosada deis Albigés. En 1218, èra cargat de susvelhar lei frontieras entre lei Comtats de Tolosa e de Comenge e sa tropa pichona i foguèt desfacha per l'armada de Ramon VI rintrant a Tolosa durant la batalha de la Sauvedat. Puei, après la desfacha francesa dau sètge de Tolosa de 1217-1218, foguèt cargat per Amalric de Montfòrt de dirigir una còntrataca vèrs lo Comtat de Comenge. L'ostilitat dei populacions per la Crosada e la revòuta d'unei senhors gascons entraïnèt la revirada de l'expedicion e Jori foguèt capturat au sètge de Melhan.
Leslie Nielsen

**Leslie William Nielsen** (Regina, Saskatchewan, Canadà, 11 de febrièr de 1926 - Fort Lauderdale, Florida, Estats Units, 28 de novembre de 2010) foguèt un actor e umorista canadian, conegut principalament per los sieus ròtles a las pelliculas *Airplane!*, *The Naked Gun* e las sequèlas d'aquela.

Moriguèt dins l'espital de Fòrt Lauderdale a causa de complicacions de la pneumonia que patissiá.
Ducat de Varsòvia

Lo **Grand Ducat de Varsòvia** (en polonés : Księstwo Warszawskie) èra l'estat polonés creat per Napoleon Bonaparte en 1807 a partir de territòris conquistats sus lo Reaiume de Prussia. Son cap oficiau foguèt Frederic August de Saxònia qu'èra un aliat de Napoleon. Pasmens, Napoleon creèt tanben un sistèma per donar lo contraròtle de la politica dau Ducat a un grop de ministres polonés sota la direccion d'un Resident francés e lo comandament de l'armada ( òmes en 1812) ais oficièrs generaus polonés de l'armada francesa. Lo Ducat dispareguèt amb l'afondrament de l'Empèri francés e son territòri foguèt tornarmai partejat en 1815.
Romano Bonaventura

**Romano Frangipani** o **Romano de Sant'Angelo** o **Romano Bonaventura** o **Romano Papareschi** (mòrt avans lo 20 de febrier de 1243) èra un cardinau italian dau sègle XIII. Diplomat abil, foguèt mandat per divèrsei papas coma legat per divèrsei missions, especialament durant la Crosada deis Albigés.
Shinya Yamanaka

**Shinya Yamanaka** (n. 4 de setembre de 1962) es un mètge e cercaire japonés, ganhaire del Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina l'an 2012.
Lista dels primièrs ministres de Tunisia

thumb|200px|Blason de Tunisia.
Vaquí la **lista dels [[primièr ministre|primièrs ministres]] de [[Tunisia]]** aprèp l'independéncia en 1956, fins a uèi.
 

## Vejatz tanben
* Lista dels presidents de Tunisia
Class

Grop de musica populara (*pop*) romanés, fondat en 1995.
Foguèt lo primièr grop de dance romanés que coneguèt un important succès.

Sos membres son a l'ora d'ara:
Mihaela Cernea (1994-present)
Vlad Cernea (1994-present)
Florin Cojocaru (1994-present)

Dos membres an quitat lo grop:

Mihaela „Miky” Florea (1994 - 2002)
Anca Badiu (2002 - 2006): que comencèt pauc après una carrièra *solo*, en romanés e en anglés tanben.

## Discografia

CLASS - Aproape De Tine (1998)

01. Aproape De Tine (03:17)

02. Dansează În Noapte (04:14)

03. Întrebări (03:52)

04. Vom Fi Împreună (03:00)

05. The Message (02:04)

06. Tu Ştii (03:37)

07. Kill The Brain (02:52)

08. Simţi Energia (03:48)

09. La Max (03:06)

10. Uneori (04:16)

11. Altcineva (03:44)

12. Încă O Dată (03:54)

13. Tornado (03:24)

------------------------

CLASS - Color (2000)

01. Spune-mi Ce Simti (03:34)

02. Euforia (03:06)

03. Nu Mai Pot (03:31)

04. Asturias (Theme) (04:50)

05. Hora De Baieti (03:31)

06. Toata Lumea (03:44)

07. Mama Spunea (03:05)

08. Zambeste (03:38)

09. Inside (04:39)

10. Elvis (02:34)

------------------------

CLASS - Hipnotizat (EP)(2001)

01. Te-Am Hipnotizat (02:57)

02. E Noapte In Texas (02:58)

03. Te Visez Mereu (Remix) (04:52)

04. E Vară, E PRO FM (03:42)

05. A Dui Doina (Remix) (03:58)

06. Te Visez Mereu (03:37)

------------------------

CLASS - Intr-o Zi (2002)

01. Spune-mi Cine (03:14)

02. Nu Mai Eşti (03:42)

03. Visare (04:52)

04. Te Aştept (03:17)

05. Hard Float (03:12)

06. Intr-O Zi (03:23)

07. Luna Mi-A Zâmbit (03:33)

08. Povestea Unei Mingi (02:54)

09. M-Ai Minţit (05:08)

10. E Vară E, PRO FM (03:45)

------------------------

CLASS - Pentru Dragoste (2004)

01. Pentru Dragoste (03:39)

02. Fără Tine (Club Mix) (03:49)

03. Tu Ai Plecat (04:23)

04. Spune-mi (02:34)

05. Baby (03:03)

06. N-Am Vrut Să Te Cred (03:44)

07. Pentru Dragoste (Funk Mix) (02:58)

08. Fără Tine (03:16)

09. Numai Tu (03:52)

10. Ştiu Ce Vrei (03:00)

11. Pentru Dragoste (Hard Mix) (04:08)

------------------------

CLASS - EVO (2005)

01. Na, Na, Na (03:26)

02. Oare Tu Ştii (03:16)

03. Spune-mi Unde Eşti (03:56)

04. Vino Mai Aproape (03:21)

05. Tu Eşti (02:28)

06. Ce Pot Să Fac (03:08)

07. Căsuţa Noastră (03:45)

08. Vis Împlinit (03:54)

09. I Feel Love (03:28)

10. U La La (03:29)

11. Na, Na, Na (English Version) (03:25)

------------------------

CLASS - Infinit (2007)

01. Castel De Nisip (03:47)

02. Numai Cu Tine (04:16)

03. Ocean În Deşert (03:53)

04. Ever Wonder (04:17)

05. Balamook (03:10)

06. Believe Me (04:05)

07. Stay With Me (03:39)

08. În Somn (04:11)

09. Am Visat (04:25)

10. Ocean În Deşert (Remix) (04:04)

------------------------
Guiraud de Pepius

**Guiraud de Pepius** èra un chivalier faidit de la region de Menerbés que participèt a la Crosada deis Albigés. Fòrtament liat a l'eresia catara, assaièt de se sometre a Simon IV de Montfòrt après lei succès crosats a Besiers e Carcassona. Pasmens, sa posicion malaisada a respèct deis autoritats catolicas entraïnèt sa revòuta rapidà. En 1210, ataquèt  la garnison de Puègserguièr e li causèt de pèrdas importantas. L'annada seguenta, dirigiguèt un còrs de faidits que participèt au succès occitan de Montjèi ambé lo còmte de Fois. Puei, dirigiguèt la resisténcia victoriosa de Sant Marcèu.
Plan clinat

vinheta|Plan clinat.
En fisica, un **plan clinat** es una paritida plana de sol que forma un angle amb l'oritzontala sens arribar a èsser **vertical**, es a dir, un l'angle tan que 0º R** del blòc contra la superfícia que tanben aurèm de véncer per poder lo desplaçar. Aquesta força és:

:F<sub>R</sub> = µ·V = µ·P·cos(a) 

amb **µ** lo [[coeficient de frotament]].

De l'observacion de la figura, es imediat que per capitar a desplaçar lo blòc, la fòrça **F** qu'aurèm de fornir, serà:

:**F** = H + F<sub>R</sub> = P·sin(a) + µ·P·cos(a) = **[sin(a) + µ·cos(a)]·P**

Resulta evident que, se consideram lo plan clinat, ensagèm de levar lo blòc sens mai d'ajuda que los nòstres pròpi múscules, la fòrça **G** que seurèm fornir seriá simplament aquela del pes del blòc a causa de l'acion de la [[gravetat]], es a dire

:**G** = **P'''

La qüestion es: en que condicions serà avantajòsa la utilizacion del plan clinat?

## Vejatz tanben

* Conhet
* Maquina
Richard Rorty

**Richard McKay Rorty** (Nòva York, 4 d'octobre de 1931 – Palo Alto, Califòrnia, 8 de junh de 2007) es un filosòf e professor universitari american.
Comencèt de publicar après 1979. Es plan celèbre per sa vision postmodernista de la teoria de la representacion e sa volontat de renovelar la filosofia amb la deconstruccion.

## Principalas òbras e lors epistemologias

### ''Philosophy and the Mirror of Nature'' (1979)

Dins aquel ensag (La Filosofia e lo miralh de la natura), Richard Rorty mòstra que la filosofia occidentala foguèt un "tribunal de pura rason" (*tribunal of pure reason*) qu'eliminèt o deneguèt tot drech a las autras compausantas de la cultura. Es tanben a aquela epòca que la volontat de representacion èra mai estimada, atal coma la nocion de vertat.

Pasmens al sègle 20, de filosòfes coma Ludwig Wittgenstein, Martin Heidegger, John Dewey questionèron l'orientacion de la filosofia e cerquèron de dralhas novèlas per porgir una apròcha mai fondacionala.
Pensèron atal que caliá abandonar la nocion d'una teoria generala de la representacion. Rorty parla quitament de "deconstrusir l'imatge del Miralh de la Natura" (*deconstruct the image of the Mirror of Nature*).

## Òbras
**Philosophy and the Mirror of Nature* (1979)
**Consequences of Pragmatism* (1982)
**Contingency, Irony, and Solidarity*. Cambridge: Cambridge University Press, 1989. ISBN 978-0-521-35381-6
**Philosophical Papers* vols I-IV:
***Objectivity, Relativism and Truth: Philosophical Papers I* (1991)
***Essays on Heidegger and Others: Philosophical Papers II* (1991)
***Truth and Progress: Philosophical Papers III* (1998)
***Philosophy as Cultural Politics: Philosophical Papers IV* (2007)
**Mind, Language, and Metaphilosophy: Early Philosophical Papers* (2014)
**Achieving Our Country: Leftist Thought in Twentieth Century America* (1998)
**Philosophy and Social Hope* (2000)
**Against Bosses, Against Oligarchies: A Conversation with Richard Rorty* (2002)
**The Future of Religion*, coescrich amb Gianni Vattimo (2005)
**An Ethics for Today: Finding Common Ground Between Philosophy and Religion* (2005)

## Nòtas e referéncias
Sètge de Puègserguièr

Lo **sètge de Puègserguièr** es una batalha que se debanèt en 1210 pendent la Crosada deis Albigés. Una tropa occitana dirigida per Guiraud de Pepius ataquèt la garnison crosada de Puègserguièr. Li causèt de pèrdas importantas avans l'arribada de Simon de Montfòrt qu'entraïnèt l'abandon dau sètge. Après lo sauvament dau rèsta de la garnison, lei Francés destruguèron lo castèu.
Marcos Antonio Cabral

**Marcos Ezequiel Antonio Cabral Figueredo**, mai conegut en aquel temps coma **Marco Antonio Cabral** (Baní, Republica Dominicana, 10 d'abril de 1842 – Sant Domingo, 3 de març de 1903) foguèt un militar, escrivan a politician dominican. Foguèt president de la Republica Dominicana entre lo 10 e 26 de decembre de 1876.

## Referéncias
Margarita Salas

**Margarita Sala** es una bioquimica espanhòla. Nascuda en Canero, Espanha, lo 30 de novembre de 1938. Es doctoressa en quimia per l'Universitat Complutense de Madrid. 
Ela e lo sieu marit Eladio Viñuela trabalhèron en Estats Units al bòrd de Severo Ochoa. 

Salas e Viñuela formèron impulsèron l'investigacion bioquimica en Espanha. Salas trabalha en en CSIC e a dirigit mai de 50 tèsis doctoralas.
Hubal

**Hubal** (هبل en arab‎i) èra una de las principalas divinitats preislamicas de la Ka'aba a la Mèca.
Batalha de Montjuèi

La batalha de Montjuèi, en avril de 1211, s'acabèt per la victòria del comte Ramon Rogièr de Fois sus una armada de crosats comprenent une majoritat d'alemands e de frisons.

## Introduccion

A partit de 1211, la Crosada dels albigeses començada en 1208, los crosats dels reialmes de França foguèron ajudats per de cavalièrs venent de diverses países d'Euròpa. Fòrça d'aqueles soldats seguèron los òrdres d'un evesque e lo servici militar aviá una durada limitada. 

En avril de 1211, Simon de Montfòrt, le futur vencedor de la batalha de Murèth, assetgèron La Vaur, dins la comtat de Tolosa. A causa de la resisténcia dels occitans, Simon trapèt fòrça de dificultats a far capitular La Vaur. Una poténcia armada crosada se trapava a Carcassona, Simon decidiguèt de l'apelar a l'ajuda. Se compausant en majoritat d'alemands e de qualques frisons, aquela armada de crosats sortiguèt de Carcassona en marcha cap a La Vaur. Savent de l'itinerari de marcha d'aqueles crosats, Rogièr Raimon de Fois decidiguèt de los prene en emboscada. Pasmens, per destruire aquela armada, calguèt al comte de Fois que reünisca un nombre comparable de combatents. La seuna tropa personala de cavalièrs occitans èra pas sufisenta, lo comte de Fois recrutèt un fum de païsans e l’incorporèt a la seuna armada. Lo pauc d'entraïnament e d'experiéncia dels païsans occitan per èsser militar ne fasiá de soldats pauc efficaces. Pasmens, la motivation d'aqueles païsans es fòrta al respècte d'una crosada s'atacant a la lor cultura.

## Debanament

L'emboscada foguèt montada dins lo bòsc al bòrd Montjuèi. Rogièr Raimon de Fois avent parfeitament amagat las seunas tropas dins lo bòsc, la surpresa es totala pels crosats. Al senhal del comte de Fois, los païsans e cavalièrs sortiguèron del bòsc, atacant vigorosament los crosats e los massacrèron. Al ser de la batalha, totes los crosats foguèron tuats, ferits o presonièrs. Rogièr Raimon de Fois ordonèt als seus soldats de copar las aurelhas e lo nas de cada presonièr. Simon de Montfort deguèt perseguir lo sètge de La Vaur sens aquelas ajudas.

## Comentaris

A Auvezinas (masatge de la comuna de Montjuèi), una estèla foguèt pausada en memòria d'aquela batalha. Es un dels rares monuments relatius de la crosada de 1209-1229. Lo 800 anniversari de la batalha e foguèt celebrat lo 9 d'abril de 2011 en preséncia de las autoritats civilas e militaras.

## Nòtas e referéncias
Dòna Guirauda

**Guirauda de La Vaur**, o **Guirauda de Laurac**, o encara **Dòna Guirauda** o **Dama Guirauda** (? - 3 de mai de 1211) foguèt una nòbla occitana de Lengadòc catara. Es una figura marcanta de la resisténcia a la Crosada dels Albigeses e de las victimas d'aquesta darrièra. Guirauda de Lavaur es un dels personatges mai representatius de l'aristocracia occitana en Lengadòc al començament del sègle XIII.

## Biografia
Guirauda èra filha de Blanca de Paracòl e de Sicard II (senhor de Laurac e Montreal). Passèt sa joventut dins un mitan favorable al catarisme, que segurament la marquèt coma foguèt lo cas per sas sòrres (Esclarmonda, Mabilia, eca.)

Esclarmonda, Navarra e Guirauda de Laurac avián per fraire Aimeric de Montreal. Aqueste darrièr s'èra somés un primièr còp a Simon de Montfòrt après lo Sètge de Carcassona, mas venguèt dissident a l'automne de 1209. Aprèp lo sètge de Menèrba, liurèt sas senhoriás e faguèt omenatge al mèstre novèl de la region. Pasmens, jutjant qu'aquel darrièr li balhava pas pron de domènis per compensar la pèrda de la seuna tèrra, participèt, a la prima de 1211, a la defensa de La Vaur, que Na Guirauda èra la sobeirana (seriá estada veusa de Guilhèm Pèire a l'epòca). 

## Suplici
thumb|alt=alternative à l'image|Dama Guirauda per èsser espeiregada pels croisats de Montfòrt...
Lo 3 de mai, jorn de la Santa Crotz, la vila tombèt. Guirauda, presentada coma l'incarnacion de la quita espitalitat cortesa per la Canson de la Crosada, patiguèt un suplici orrible, per aver resistit als Crosats :

::*

Dama Guirauda foguèt, punhets ligats, jetada al fons d'un potz abans d'èsser espeiregada. S'apren tanben que Na Guirauda èra una arma caritabla. Lo site del suplici se trapa ara sus l'Esplanada del Plòt (site exacte de l'ancian *castrum''), qu'una estela comemorativa es dedicada a Dama Guirauda, e tanben a las victimas del sètge de La Vaur (400 erètges que foguèron menats al lenhièr, ochanta cavalièrs, qu'Aimeric, foguèron penjats). Figura sus l'estela la colomba catara, allegoria de la patz. De carrièras o restaurants vaureses pòrtan lo nom de Guirauda (coma la mediatèca).

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
* Les Tarnais, dictionnaire biographique, FSIT, 1996, p.162
* Contes et légendes du Tarn, O. de Robert, 2009
* Le château du Plô, Ch. COLIN, Imprimerie Bonnafous, Lavaur, 1924
* La chanson de la Croisade, la prise de Lavaur (1211)

## Articles connèxes
* Sètge de La Vaur
* Catarisme
* Simon de Montfòrt
* Aimeric de Montreal
* Canson de la Crosada
Marquesat de Provença

Lo **Marquesat de Provença** èra un fèu medievau situat en Provença a l'èst de Ròse. En 1274, son còrs foguèt donada au papa per formar dau territòri papau d'Avinhon.
Gui de Montfòrt-Castras

**Gui de Montfòrt** (mòrt lo 31 de genier de 1228) èra lo fraire de Simon IV de Montfòrt e un nòble francés que participèt a la Quatrena Crosada e a la Crosada deis Albigés. Refusant de participar ais operacions còntra Constantinòple en 1203-1204, anèt ai Luòcs Sants per sei mejans pròpris ambé son fraire. Sa valor militara impressionèt lo rèi de Jerusalèm qu'assaièt d'obtenir sei servicis d'un biais definitiu e li permetèt de se maridar ambé la comtessa de Sidon. Gui i obtenguèt lo títol simbolic de còmte de Sidon car l'eiretier vertadier èra lo fiu de sa frema eissit d'un premier maridatge. Pasmens, durant la jovença d'aquel eiretier, Gui dirigiguèt lo comtat coma regent fins a 1210.

A aquela data, rintrèt en Euròpa per ajudar son fraire Simon dins la conquista deis estats Trencavèl e tolosencs. Luòctenent principau de son fraire puei de son fiu Amalric VI de Montfòrt après la mòrt de Simon en 1218, participèt a la màger part dei campanhas fins a la desfacha finala dei Montfòrt en 1224. En 1226, decidiguèt de tornar venir en Occitània ambé la Crosada Reiala. Foguèt tuat au sètge de Varilhes.
Sètge de Miramont

Lo **sètge de Miramont** se debanèt en 1210 durant la Crosada deis Albigés. Una garnison crosada e son castèu foguèt anientada per una tropa de chivaliers faidits. Simon IV de Montfòrt, ja ocupat per leis operacions de Puègserguièr, arribèt après la batalha e poguèt pas empachar la retirada deis assalhidors.
Walter Guevara Arze

**Walter Guevara Arze** (1912-1996) avocat, diplomatic e òme politic foguèt president de Bolívia entre lo 8 d'agost e lo 1 de novembre de 1979.
Baudoïn de Tolosa

**Baudoïn de Tolosa** (vèrs 1165-1214) èra lo fiu de Ramon V de Tolosa e de Constança de França e donc lo fraire dau còmte Ramon VI de Tolosa. Sa jovença se debanèt a la Cors de França e anèt a Tolosa solament après la mòrt de son paire en 1194. Crenhent sei revendicacions, l'acuèlh de Ramon VI foguèt fòrça marrit e lei relacions entre lei dos fraires se melhorèron pauc a pauc. Durant la Crosada deis Albigés, foguèt cargat de defendre lo castèu de Mont Ferrand. De negociacions acomencèron ambé Simon IV de Montfòrt e Baudoïn acceptèt de jónher lo camp crosat. Aital, participèt a la batalha de Murèth dins lo camp francés. Pasmens, quauquei setmanas après la batalha, foguèt capturat per un complòt probablament organizat per son fraire e executat per sa trason.

## Referéncias


## Veire tanben
Arnaud Amalric

**Arnaud Amalric**, cridat l**abat de Cistèl** o de **Cistèu** (Occitània o Catalonha, s. XII - Abadiá de Fontfreja, 1225) èra un monge catolic, catalan o occitan, que foguèt abat d'unei monasteris (d'en prumièr Poblet en Catalonha), legat dau papa e archevesque de Narbona (1212-1225). Au chaple de Besièrs, foguèt probablament eu qui mandèt: tugatz-los totes, Dieu reconeisserà los sons. 

En particular, foguèt un dei legats principaus qu'assegurèt la direccion religiosa de la Crosada deis Albigés. Convencut que lei senhors occitans coma Ramon Rogièr Trencavel o Ramon VI èran de protectors de l'eresia catara, aguèt un ròtle decisiu dins l'extension de la Crosada a la màger part d'Occitània.

Dins la Cançon de la Crosada, es sovent apelat simplament **fraire Arnaut.**

## Nòtas e referéncias
Ramon de Ricaud

**Ramon de Ricaud** (originari de Ricaud, fl. 1191-1245) èra un cavalièr del Comtat de Tolosa que foguèt senescal e conselhièr de Ramon VI de Tolosa. Durant la Crosada dels albigeses, dirigiguèt divèrses tropas, especialament un còrs de renfòrç mandat ajudar la garnison de La Vaur durant lo sètge de la vila.

## Biografia

Lo cronicaire Guilhèm de Puèglaurenç nos dich, pauc de temps après la liberacion del castèl de Fois en 1214: 

### Descendéncia
Entre sos enfants conegts i a una filha, Matilda, qu'esposariá Guilhèm Saisset en 1203.

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Edward Calvin Kendall

**Edward Calvin Kendall** (South Norwalk, Connecticut, 1886 – Princeton, 1972) foguèt un quimista e professor universitari nòrd-american premiat amb lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina l'an 1950.

## Biografia
Nasquèt lo 8 de març de 1886 dins la vila de South Norwalk, situada dins l'estat nòrd-american de Connecticut. Estudièt quimia a l'Universitat de Columbia, ont se graduèt lo 1908 e doctorèt lo 1910. Après trabalhar un an a l'entrepresa "Parke, Davis and Company" coma quimista investigador entre 1911 e 1914 trabalhèt dins l'Espital St. Luke De Nòva York, en venent aquel darrièr an professor de bioquimia a l'Universitat de Minnesòta e cap de la Clinica Mayo de Rochester.

Moriguèt lo 4 de mai de 1972 a la siá residéncia de Princeton, situada dins l'estat de Nòva Jersei.
Superpredator

Un **superpredator** es un predator que, vengut adult, se situa a la cima d'una cadena alimentara. Aqueu tipe d'espècia existís dins lei mitans maritims o terrèstres (balenas, crocodils, lions...). En causa de la poissança de son armament, de l'eficacitat de sei mejans de captura e de l'eliminacion volontària d'uneis autrei superpredators dempuei la Preïstòria (ors, lops...), l'Òme es de còps considerat coma lo superpredator ultim. Dins son mitan naturau, un superpredator a un ròtle biologic major per limitar leis efectius deis autreis espècias.

## Nòtas e referéncias