open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Urashima Tarō

right|thumb|200px|Urashima Tarō per Utagawa Kuniyoshi

**Urashima Tarō** (浦島 太郎 en japonés) qu'ei lo personatge d'un conte de hadas japonés.

## Istòria
Lo pescador Urashima Tarō que sauva ua tortuga. L'endedia ua auta tortuga gigantesca que vien au son encontre tà dise'u que la tortuga qui avèva sauvada èra la hilha deu rei de l'ocean, qui volèva vede'u tà recompensà'u ; lo prèmi qu'èra un sejorn a Ryūgū-jō, lo palais sosmarin de Ryūjin. La tortuga sauvada que s'èra transformada en ua bèra princessa. Urashima que passa mantun dia dab era mes que comença de sentir nostalgia. Alavetz, la princessa que l'autoriza a tornar en çò e que l'auhereish un crofet incrustat de jòias en previene'u de non pas jamei obri'u. De retorn en çò, Urashima que s'aperceb que mei de tres cents ans e's son escorrits despuish la soa partença e qu'arrés non s'arrebremba pas d'eth o deus sons contemporanèus. Afligit, que torna a la plaja on e's sovien deu crofet qui l'èra estat auhèrt abans de la soa partença. Que l'obreish, en liberant un crum ; subtament, que vad vielh e que's moreish : lo crofet que contienèva la soa edat vertadèra.
Segal

Lo **segal** (var. **séguel**, **segle**) (*Secale cereale* L.) es una planta bisannadièra del genre *[[Secale]]* apartenent a la familha Poaceae (graminèas), e cultivada coma cereala o coma pastura. Fa partida de las cerealas de palha. Es una cereala rustica adaptada a las tèrras pauras e fredas. Sa cultura es uèi marginala.
Sorghum

***Sorghum*** (en occitan **milhòca**), es un genre d'aperaquí 25 espècias de plantas de flors dins la familha de las graminèas (Poaceae). D'unas d'aquelas espècias son cultivadas coma cerealas per la consomacion umana e d'autras per lo fen destinats als animals d'elevatge. Una espècia, *[[Sorghum bicolor]]*, foguèt a l'origina domesticada en Africa e s'es espandida dins lo monde entièr. 17 de d'aquelas 25 espècias son nativas d'Austràlia, amb d'aira  de reparticion que s'estendon a Africa, Asia, Mesoamerica, e d'una sillas de l' Ocean Indian e del Pacific. Una espècia es cultivada pel gran, mentre que d'autras servisson de pastura, totas son cultivadas pels climas cauds del mond entièr o naturalizadas dins las pradas. *Sorghum* aparten a la sosfamilha Panicoideae e a la tribú Andropogoneae (la tribú del barbon e de la cana de sucre).

## Referéncias
Dreaming of You (album)

***"Dreaming of You"*** es lo segond album de Selena, publicat en 1995 sus un labèl de EMI Records.

## Títols
# "*I Could Fall in Love*" Keith Thomas
# "*Captive Heart*" Mark Goldenberg, Kit Hain
# "*I'm Getting Used To You*" Diane Warren
# "*God's Child (Baila Conmigo)*" (duet with David Byrne)
# "*Dreaming of You*" Franne Golde, Tom Snow
# "*Missing My Baby*" A.B. Quintanilla III
# "*Amor Prohibido*" A.B. Quintanilla III, Pete Astudillo
# "*Wherever You Are (Donde Quiera Que Estés)*" (duet with Barrio Boyzz)
# "*Techno Cumbia*" Felipe Bermejo
# "*Como La Flor*" A.B. Quintanilla III, Pete Astudillo
# "*Tu, Solo Tu*" Felipe Valdés Leal
# "*Bidi Bidi Bom Bom*" Selena Quintanilla, Pete Astudillo
Accident nuclear de Fukushima

L**' Accident nuclear de Fukushima 1** es una seria de damatges subrevenguts a la centrala nucleara de Fukushima 1 en Japon en seguida dels tèrratrem e tsunami de Sendai del 11 de març de 2011.

Los reactors 1, 2 e 3 s'aturèron amb lo tèrratrem, mentre que los autres tres èran ja aturats per mantenença. Lo tsunami inondèt los quatre reactors situats al ras de la mar, en degalhant los sistèmas de refrejament, çò que creèt divèrsas explosions, incendis e fugidas de radioactivitat. Se considèra coma un accident de nivèl 6 subre l'escala internacionala d'accidents nuclears, solament superat per l'accident de Chornobyl, de nivèl 7.

Lo govèrn japonés declarèt l'estat d'urgéncia nuclear en Japon, e mai de  foguèron evacuadas.

## Referéncias
Pichòt Talamus

Lo ***Pichòt Talamus*** o en latin ***Thalamus parvus*** es una cronica de la vila de Montpelhièr escrita en occitan ancian (e mai tard en francés mejan) entre 1088 a 1426. La cronica foguèt probablament escrita pels oficials de la vila que volián servar un enregistrament de l'istòria locala per tal de los ajudar dins l'administracion.

[*La cronica municipala de Montpelhier s’arrèsta a 1426. Aquel arrèst correspond a l’integracion dau país de Montpelhier dins lo [[reiaume de França]] que fasiá partida legitimament del [[comtat de Barcelona]]-reiaume d’Aragon, e aquí i perdèt tota sa personalitat collectiva jos l’imperialisme francés e l’aparelh de gestion dich *centralizat* (seriá pus just de dire burocratic) que o menarà a son apogea [[Napoleone Buonaparte]]. Se faguèt aprep de tractacions per lo sol profièch de la cotriada de borgeses, dins son egoïsme de classa, que trapèron aquí lo biais d’alargar son mercat; per de dire de vendre sa besonha, lo pòble i perdèt sa lenga, sa cultura, son initiativa collectiva...*] **passatge non neutre**

## Manuscrits
La cronica subrevisquèt en cinc manuscrits. Los annals de *Montpelhièr H119*, que se trapan ara entre las *fonts ancianas* de la Bibliotèca de la Facultat de Medecina de Montpelhièr, cobrís lo periòde entièr 816–1364. Lo manuscrit perdut dich *Joubert*, ancianament a la Bibliotèca Reiala a París, conteniá solament los annals de 1088–1264. Lo *Talamus dels archius del rei* es ara tanben perdut, demòran pas que *Lo grand Talamus de Montpelhièr* e *Lo Pichòt Talamus de Montpelhièr*, que son servats dins los archius municipals de Montpelhièr e cobrisson los ans 814–1604. Totes los manuscrits derivan d'una font unica pels ans qu'an en comun.

## Edicions
**Thalamus parvus*: *le petit thalamus de Montpellier*, publicat pel primièr còp d'après los manuscrits originals. Ferdinand Pégat, Eugène Thomas, et al., edd. *Société archéologique de Montpellier.* Jean Martel Aîné, 1836/40.

## Ligams extèrns
* edicion en linha del '''Pichòt Talamus'''
*A Internet Archive
*A GoogleBooks
## Nòtas
Valon de Marcilhac

Lo **Valon de Marcilhac** o lo **Rogièr de Marcilhac** es un parçan d'Occitàna, dins Roergue (Guiana).

La vila principala es Marcilhac del Valon.

## Nòtas
Vals Cluson e Germanasca

Las **Vals [[Val Cluson|Cluson]] e [[Val Germanasca|Germanasca]]** son un grop de vals de las Valadas Occitanas (Alps) e forman un parçan d'Occitània.

Lor vila principala es Peirosa dens la comunautat montana Val Cluson e Germanasca de la província de Turin.
Sendai

**Sendai** (en japonés: 仙台市, *Sendai-shi*) es la capitala de la prefectura de Miyagi, Japon e la vila mai granda de la region nord-oèst de Tōhoku. La vila foguèt fondada en 1600 per Date Masamume, e es tanben coneguda jos l'escais de la "Vila dels Arbres" (杜の都, *Mori no Miyako*).

Situada a aperaquí  al nòrd èst de Tòquio, sus l'illa de Honshū, Sendai es una de las onze vilas pus importantas de Japon. Es bordada de montanhas a l'oèst e per la còsta pacifica a l'èst. 

Son economia es dinamica,  entrepresas emplegan aperaquí  personas, dins de sectors divèrses : bastison electrica, textil, cauchó, seda, laca, ceramica, etc. Sendai assosta tanben un pòl de recèrca (medecina, engenhariá, tecnicas de punta, una quinzena d'universitats, entre las qualas l'Universitat de Tōhoku, e una orquèstra filarmonica.

L'11 de març de 2011, la vila foguèt tocada per un seisme seguit d'un tsunami, que son epicentre se trapava a  a l'èst, al larg de las còstas. Es benlèu lo pus violent de l'istòria de Japon, e un dels pus poderoses seismes murtrièrs jamai enregistrat subre lo planeta dempuèi 1900.
Apollon

**Apollon** (en grèc ancian Ἀπόλλων / Apóllôn, en latin *Apollo*) es dins la mitologia grèga un dieu, filh de Zèus e de sa femna Leto, e lo fraire besson d'Artèmis, divessa de la caça.. Es lo dieu de las arts, del cant, de la musica e de la poesia. Se tracha tanben de las purificacions e de la garison, mas pòt portar de vegadas la pèsta amb son arc. En fin, es un dels dieus principals capables de divinacion, e qu'èra consultat, subretot, a Dèlfes, on dava sos oracles per la Pitia. Tanben èra onorat pels romans, que l'adoptèron rapidament sens cambiar son nom. Autanlèu lo Sègle V abC., l'adoptèron per sos poders garidors e li bastiguèron mantun temple.

Es sovent representat amb una citara o una lira d'aur. Son arc e sas sagetas son sos autres atributs.

## Legenda
La naissença d'Apollon e de sa sòrre Artèmis, enfants illegitims de Zèus amb una titanida, Leto, es narrada en detalh dins l'Imne omeric a Apollon. A mand d'enfantar, Leto viatja per la mar Egèa en cercar un asil per sos enfants. Mas de paur de sofrir de represalhas divencas cap d'illa la vòl pas aculhir. Finalament Leto arriba a l'illa de Delos que, malgrat que la voliá pas recebre al començament, l'accèpta quand la futura maire jura que son filh i bastirà son temple.
Collegiada de Senta Juliana

300px|right|thumb|... ''Vista generala''...
300px|right|thumb|... ''Clastras''...
300px|right|thumb|...''Façada''...
300px|right|thumb|...''Absidas''...
300px|right|thumb|... ''Chapiteu''...
La **[[collegiada]] de Senta Juliana** es un daus monuments mai representatius dau vilatge eponim de Santillana del Mar, en Cantàbria.

Totjorn segon la legenda, la jove Juliana de Nicomedia, en Anatolia, sufriguet dau martiri durant las persecucions daus crestians entrepresas per Dioclecian a la fin dau segle III e sas restas transportadas au segle IX au luecdich per daus monges en pelegrinatge. Alara, ben tot en 870, 'na chapela i seriá estada bastida per gardar sas relíquias, puei daus monges cenobitas i prosperarián sos la proteccion de la noblessa locala.

En 1045, lo rei Ferrand I de Castelha li concediguet daus privilegis importants, que la sobeiranetat de l'abat sos la vila e sos domenis.

Au segle XII, lo temple originau fuguet remplaçat per l'actuau d'arquitectura romanica. D'en prumier era un monasteri benedictin mas au segle XI obtenguet l'estatut de collegiada, governada per 'na comunautat de chanonges de Sant Agustin.

Lo plan de l'egleisa se compausa de 3 naus de 4 travadas e transepte, 3 absidas semicircularas, 'na tor cilindrica, e 'na autra tor carrada sus la crosada. L'ensemble se completa de las clastras e de las lòtjas abadialas. La nau centrala e lo transepte son d'egala larjor mas las naus lateralas n'essent mai estrechas la crosada es de basa carrada. Los braç dau transepte salhissen pas fòra. Los chabeç de las tres naus son compausats de las respectivas absidas semicircularas eschalonadas. Au pè de la nau principala se quilhet 'na tor cluchier de basa carrada que son aspecte exterior es similar a 'quela de la crosada, donant a l'observator de la façada sud l'impression de simetria.
 
Las naus son 'chabadas per de las vòutas d'arestas. Las clastras fugueren adorsadas au mur nòrd de l'egleisa entre los segles XII e XIII.

Lo site venguet  en 1889.
Naut Armanhac

Lo **Naut Armanhac** o **Armanhac Blanc** es un parçan d'Occitània situat en  ().

La soa vila principala es Aush.

## Nòtas
Prefectura de Miyagi

La **prefectura de Miyagi** (en japonés 宮城県 *Miiyagi-ken*) es una division administrativa de Japon situada subre l'illa de Honshū, dins la region de Tōhoku. La capitala n'es la vila de Sendai. Ocupa una superfícia de  e ten una poblacion de  abitants (2002).

thumb|Situacion de la '''prefectura de Miyagi''' en Japon

## Vilas
N'i a 14:

## Ligams extèrnes
* Pagina oficiala de la prefectura de Miyagi
Bengazi

thumb|right|250px|Bengazi, la vila vièlha
**Bengazi** (en arabi: **بنغازي** *Binġāzī*, en turc: *Bingazi*), es la segonda vila de Libia e la principala ciutat de Cirenaïca. Sa populacion es de  abitants per una aglomeracion de  abitants. 
Es una ciutat portuària situada sus la Mar Mediterranèa.

## Referéncias
Resolucion 1973 del Conselh de Seguretat de las Nacions Unidas

La **Resolucion 1973 del Conselh de Seguretat de las Nacions Unidas**, subre la situacion en Libia, es una mesura adoptada lo 17 de març de 2011. La resolucion del Conselh de Seguretat foguèt prepausada per França, Liban e lo Reialme Unit.
Dètz membres del Conselh de Seguretat votèron en favor (Bòsnia e Ercegovina, Colómbia, Gabon, Liban, Nigèria, Portugal, Sud-Africa e los membres permanents França, lo Reialme Unit e los Estats Units). Cinc membres ( Brasil, Alemanha e Índia, e los membres permanents Russia e la China) s'abstenguèron, e cap s'i opausèt pas.
La resolucion ordena un alt al fuòc immediat e autoriza la comunitat internacionala a establir una zona d'exclusion aeriana subre Libia e a far usatge de totes los mejans necessaris levat de l'ocupacion estrangièra per protegir los civils.
## Referéncias
Delhi

**Delhi** (indi: दिल्ली, ordo: دیلی, penjabi: ਦਿੱਲੀ, AFI: [d̪ɪlːiː]; conegut localament coma Dilli) es la segonda megapòli mes poblada d'Índia e la 7ena mes poblada del monde dab 15,9 milions d'abitants.

Delhi es lo Territòri de l'Union de la capitala Nòva Delhi.
Delhi es situat a la broa de la ribièra Yamuna, e es dempuèi longtemps una vila importanta, plaçada sus las rotas comercialas del nòrd-oèst a las planas de Gange. Foguèt la capitala istorica de mantun empèris indians.
André L'Archevêque

**André L'Archevêque**, naissut lo 12 d'abriu de 1923 a Montreal en Quebèc, en Canadà, es un pintre e illustrator quebequés.
Charles Monro

thumb|right|Charles Monro
Sir **Charles Carmichael Monro**, 1er baron de Bearcrofts, naissut lo 15 de junh de 1860 e defuntat lo 7 de decembre de 1929, siguèt un generau britanic de la Premiera Guèrra Mondiala. Siguèt governador de Gibartar de 1920 a 1929.
Stéphane Wagner

**Stéphane Wagner**, naissut lo 1er d'aost de 1979 an Estrasborg, es un jogaire francés de basquetbòl.
Piazza di Spagna

La **Plaça d'Espanha** (*Piazza di Spagna* en italian) es una plaça de Roma en Itàlia que deu son nom au fach que siguèt longtemps considerada coma un territòri espanhòu.
Punycode

En informatica, **Punycode** es una instància de la sintaxi d'encodatge general d'Unicode que servís a convertir una cadena de caractèrs d'Unicode dins una cadena en caractèrs latins sens accent.

L'utilizacion mai coneguda de Punycode es la traduccion en "latin" dels noms de domeni internacionalizats. Lo mecanisme es descrich dins la RFC 3492.

## Exemples
* wikipèdia: xn--wikipdia-50a
* Occitània: xn--Occitnia-3ya

## Referéncias
.சிங்கப்பூர்

**.சிங்கப்பூர்** (*sing  gap  poor*, còdi punycode: .xn--clchc0ea0b2g2a9gcd) es lo nom de domeni en tamil per Singapor. Foguèt delegat lo 7 de genièr de 2011.
Lo còdi latin es .sg e lo còdi chinés es .新加坡.

## Referéncias
.இந்தியா

**.இந்தியா** (*indhiyaa*, còdi punycode: .xn--xkc2dl3a5ee0h) es lo nom de domeni en tamil per Índia. Foguèt delegat lo 7 de genièr de 2011.
Lo còdi latin es .in.

## Referéncias
.இலங்கை

**.இலங்கை** (*ilangai*, còdi punycode: .xn--xkc2al3hye2a) es lo nom de domeni en tamil per Sri Lanka. Foguèt delegat lo 16 de julhet de 2010.
Lo còdi latin es .lk e lo còdi singalés es .ලංකා.

Exemple de domeni:
* http://தளம்.பாராளுமன்றம்.இலங்கை (Site del parlament de Sri Lanka)
## Referéncias
.ලංකා

**.ලංකා** (*lanka*, còdi punycode: .xn--fzc2c9e2c) es lo nom de domeni en singalés per Sri Lanka. Foguèt delegat lo 16 de julhet de 2010.
Lo còdi latin es .lk, lo còdi tamol es .இலங்கை.

Exemple de domeni:
* http://වෙබ්.ලක්යෙදුම්.ලංකා (Centre d'excelléncia en localizacion d'aplicacions)
## Referéncias
.한국

**.한국** (*hanguk*, Corèa, còdi punycode: .xn--3e0b707e) es lo nom de domeni en corean per la Corèa del Sud. Foguèt delegat lo 7 de genièr de 2011.
Lo còdi latin es .kr.

## Referéncias
.新加坡

**.新加坡** (*xīnjiāpō*, en ideogramas chinés, còdi punycode: .xn--yfro4i67o) es lo nom de domeni en chinés per Singapor. Foguèt delegat lo 7 de genièr de 2011.
Lo còdi latin es .sg e lo còdi tamil es .சிங்கப்பூர்.

## Referéncias
.срб

**.срб** (*srb*, còdi punycode: .xn--90a3ac) es lo nom de domeni d'Internet en cirillic per Serbia. Es en servici dempuèi 2011. Lo còdi latin es .rs.
 
## Referéncias
.укр

**.укр** (*ukr*, còdi punycode: .xn--j1amh) es lo nom de domeni d'Internet en cirillic reservat per Ucraïna. Lo domeni en alfabet latin es .ua.
 
## Referéncias
الجزائر.

**الجزائر.** (*aldjazair*, còdi punycode: .xn--lgbbat1ad8j) es lo nom de domeni d'Internet en arabi per Argeria. Lo còdi latin en usança es .dz.

 
## Referéncias
عمان.

**عمان.** (*oman*, còdi punycode: .xn--mgb9awbf) es lo nom de domeni d'Internet en arabi per Oman. Lo nom de domeni latin es .om.
 
## Referéncias
ایران.

**ایران.** (*iran*, còdi punycode: .xn--mgba3a4f16a) es lo nom de domeni d'Internet en farsi per Iran. Es en servici dempuèi setembre de 2013. Lo domeni latin es .ir.
 
## Referéncias
پاکستان.

**پاکستان.** (*pakistan*, còdi punycode: .xn--mgbai9azgqp6j) es lo nom de domeni d'Internet en ordo reservat per Paquistan. Es per ara pas utilizat.
 
## Referéncias
.გე

**.გე** (*ge*, còdi punycode: .xn--node) es lo nom de domeni d'Internet en georgian reservat per Georgia. Es per ara pas utilizat.
 
## Referéncias
Lac Wakatipu

thumb|right|250px|Lac Wakatipu

Lo **lac Wakatipu** es un dei lacs nombrós de Nòva Zelanda. Si situa sus l'Illa dau Sud. La vila de Queenstown es bastida en riba d'aqueu lac.
Quend

**Quend**, [kɛ̃] en francés, *Tchin* en picard, es una comuna francesa situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
.
## Geografia

Quend possed&iacute;s 15&nbsp;km de plaja de sable defunta.

Quend possède 15&nbsp;km de plage de sable fin.

### Comunas vesinas


    400px|left||Distanças e posicion relativa 
    



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
### Bibliografia
### Articles connèxes
### Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Kyzyl Kum

Lo **Kyzyl Kum** (*Qyzylqum* en ozbèc, que significa ) es un desèrt partejat entre Cazacstan,Ozbequistan e, per una pichona partida, Turcmenistan.
Like a Hurricane (Neil Young)

***Like a Hurricane*** es una cançon escricha per Neil Young en 1975 e presenta sus l'album *[[American Stars 'n Bars]]* sortit en 1977.
المغرب.

**المغرب.** (*almaghrib*, còdi punycode: .xn--mgbc0a9azcg) es lo nom de domeni d'Internet en arabi per Marròc. Lo nom de domeni latin es .ma

 
## Referéncias
Adolph von Menzel

**Adolph von Menzel**, naissut a Breslau lo 8 de decembre de 1815, mòrt a Berlin lo 9 de febrier de 1905, siguèt un pintre alemand.
Live from Madison Square Garden

***Live from Madison Square Garden*** es un doble album d'Eric Clapton e Steve Winwood, enregistrat en public en febrier de 2008.
الاردن.

**الاردن.** (*al ordon*, còdi punycode: .xn--mgbayh7gpa) es lo nom de domeni d'Internet en arabi reservat per Jordania. Es per ara pas utilizat.
 
## Referéncias
.ไทย

**.ไทย** (*tai*, Tailàndia, còdi punycode: .xn--o3cw4h) es lo nom de domeni d'Internet en tai per Tailàndia, en servici dempuèi 2010. 

## Referéncias
سورية.

**سورية.** (*as soriïa*, còde punycode: .xn--ogbpf8fl) es lo nom de domeni d'Internet en arabi reservat per Siria. Es per ara pas utilizat.
 
## Referéncias
تونس.

**تونس.** (*tunis*, còdi punycode: .xn--pgbs0dh) es lo nom de domeni d'Internet en arabi reservat per Tunisia. Es per ara pas utilizat.
 
## Referéncias
فلسطين.

**فلسطين.** (*falestin*, còdi punycode: .xn--ygbi2ammx) es lo nom de domeni d'Internet en arabi reservat per Palestina. Es per ara pas utilizat.
 
## Referéncias
قطر.

**قطر.** (*qatar*, còde punycode: .xn--wgbl6a) es lo nom de domeni d'Internet en arabi reservat per Qatar. Es per ara pas utilizat.
 
## Referéncias
.ca

**.ca** es lo nom de domeni d'Internet per Canada.
## Domenis de segond nivèl
I avia de domenis de segond nivèl per província mas son pas mai utilizats dempuèi 2010:
* **.ab.ca** - Albèrta
* **.bc.ca** - Colómbia Britanica
* **.mb.ca** - Manitòba
* **.nb.ca** - Nòu Brunswick
* **.nf.ca** - Tèrranòva (remplaçat après per .nl.ca)
* **.nl.ca** - Tèrranòva e Labrador
* **.ns.ca** - Nòva Escòcia
* **.nt.ca** - Territòris del Nòrd Oèst
* **.nu.ca** - Nunavut
* **.on.ca** - Ontàrio
* **.pe.ca** - Illa del Prince Edoard
* **.qc.ca** - Quebèc
* **.sk.ca** - Saskatchewan
* **.yk.ca** - Yukon

Son pas mai enregistrables mas los domenis qu'existisson son encara utilizables.

## Referéncias
.cd

**.cd** es lo nom de domeni d'Internet per la Republica Democratica de Còngo. Remplacèt en 1997 lo domeni .zr al cambiament de nom del país.

## Referéncias
Araucaria

L**'Araucaria** de la familha de las araucariaceae qu'ei un genre de conifèr que compta dab 19 espècias mei que mei concentradas (en tan qu'espècia autoctòna) en Argentina, Chile, Brasil meridionau, las Islas Norfolk e Nava Caledònia (on e's tròba la mei grana diversitat d'espècias). 

Aqueth genre qu'existeish desempuish lo Mesozoïc (dab ua reparticion hèra mei grana alavetz e un gran nombre de fossil consequent).

Los arbos deu genre Araucaria que son sexuats e repartits enter mascles e hemias.

## Espècias
* Seccion *Araucaria* 
** *[[Araucaria angustifolia]]*. Estat del Paraná, Paraguai, nòrd-èst d'Argentina
** *[[Araucaria araucana]]*. Chile central e Argentina occidentala
** *[[Araucaria bidwillii]]* - *[[Bunya-bunya]]* Austràlia orientala
** *[[Araucaria hunsteinii]]*. Klinki. Nòva Guinèa
* Seccion *Eutacta*
** *[[Araucaria bernieri]]*. Nòva Caledònia
** *[[Araucaria biramulata]]*. Nòva Caledònia
** *[[Araucaria columnaris]]*. - Pin colomnari, Nova Caledònia 
** *[[Araucaria cunninghamii]]*. Pin de Moreton Bay. Austràlia orientala, Nòva Guinèa
** *[[Araucaria heterophylla]]*. Pin de Norfolk. Illa Norfolk. (sin. *Araucaria excelsea*)
** *[[Araucaria humboldtensis]]*. Nòva Caledònia
** *[[Araucaria laubenfelsii]]*. Nòva Caledònia
** *[[Araucaria luxurians]]*. Nòva Caledònia
** *[[Araucaria montana]]*. Nòva Caledònia
** *[[Araucaria muelleri]]*. Nòva Caledònia
** *[[Araucaria nemorosa]]*. Nòva Caledònia
** *[[Araucaria rulei]]*. Nòva Caledònia
** *[[Araucaria scopulorum]]* Nòva Caledònia
** *[[Araucaria subulata]]* Nòva Caledònia
** *[[Araucaria schmidii]]* Nòva Caledònia
Nom de domeni nacional

Sus Internet, un **còde de domeni nacional** correspond a un domeni ligat a un territòri, estat o dependéncia, qu'es generalament present dins la lista dels còdes ISO 3166-1 de doas letras.

Dempuèi 2010, i a tanben de noms de domenis d'estat dins lor grafia pròpria (aràbia, chinesa...)
Cartabèl de domeni

Un **cartabèl de domeni** (anglés *domain registry*) es una basa de donadas que centraliza los enregistraments d'un domeni sus Internet. I a un cartabèl per domeni de primièr nivèl (nacional o generic): aital n'i a un per los domenis en .fr, un autre pels en  .it, etc.
Ranguèlh

**Ranguèlh** es un quartièr residencial de Tolosa (Nauta Garona) que s'i tròban las facultats e tanbens un pòl scientific consequent :
* CESR
* CNES
* CNRS
* ISAE
* ENAC
* Universitat Pau Sabatièr
:* UFR de medecina de Ranguelh, IUT Pau Sabatièr
:* CHU de Tolosa Ranguelh
* INSA
* Institut de Formacion en Suènhs Infirmiers (IFSI)

## Vejatz tanben

* Transpòrts en comun de Tolosa
Lista dels Presidents del Govèrn d'Espanha

Aquela **lista dels [[President del Govèrn d'Espanha|Presidents del Govèrn d'Espanha]]** compren lo periòde democratic espanhòl actual e tierat segon l'ordre de la legislatura. Pels periòdes anteriors vejatz:
* **[[Secretaris d'Estat en Espanha]]** de 1700 a 1833 
* **[[Presidents del Conselh dels Ministres d'Espanha]]** entre 1833 e 1977

## Vejatz tanben
President del Govèrn d'Espanha

## Ligams extèrnes

* Presidents del Govèrn d'Espanha dempuèi 1874
Los 100 libres del sègle segon ''Le Monde''

**Los 100 libres del sègle**, en francés: *Les 100 livres du siècle*, es un classament de libres considerats coma los cent melhors del sègle XX, establit a la prima de 1999 dins l'encastre d'una operacion organizada per l'entrepresa Fnac e lo jornal *[[Le Monde]]*.

Cal notar que, d'aquela lista, la literatura occitana n'es exclusa totala e inexorablament.

A partir d'una tièra prèvia de 200 títols establida per los libraris e jornalistas, 17 000 franceses votèron per tal de respondre a la question «Quals libres son demorats per la vòstra memòria?».

Le palmarés mescla de romans bèls amb de poesia e de teatre, en passar per de benda dessenhada. Los 50 primièrs obratges de la lista son l'objècte d'un ensag de Frédéric Beigbeder, *[[Dernier inventaire avant liquidation]]*, que i es revelat mai que mai son caractèr francocentrat.
__NOTOC__
## Los 100 libres del sègle

## Referéncias


## Vejatz tanben
### Ligams intèrnes
*20px Prèmi Nobel de Literatura
*Prèmi Goncourt

### Ligams extèrnes
Marcelo Ríos

alt=Marcelo Ríos|vinheta|Marcelo Ríos
**Marcelo Rios** es un ex jogaire de tennis chilenc. Nasquèt lo 26 de decembre de 1975 en Santiago, principal de Chile. Es l'unic òme qu'arribèt a èsser nº 1 del mond sens aver ganhat un torneg de Grand Chelem. Rius ganhèt 18 torneges individuales e 1 en dobles.

Se retirèt en 2003.

## Torneges (18)
* 1995: Bolonha, Amsterdam e Kuala Lumpur.
* 1996: Sankt Pölten.
* 1997: Montecarles.
* 1998: Auckland, Indian Wells, Miami, Roma, Sankt Pölten, Grand Chelem Cup e Singapor.
* 1999: Amborg, Sankt Pölten e Singapor.
* 2000: Umag.
* 2001: Doha e Hong Kong.
Farmacognosia

La **farmacognosia**, del grèc *φάρμακον: pharmacon* (dròga) e *γνῶσις: gnosein* (saber), autrecòps nomenada **matèria medicala** es la disciplina branca de la farmacologia, consagrada a l'estudi e a la recèrca de las matèrias primièras naturalas servissent a la preparacion de medicaments. S'interèssa tanben als efièches toxics possibles dels produches naturals. S'apieja sovent subre l'esplecha de donadas reculhidas per l'etnobotanica o l'etnofamacologia.
Caravèla

Una **caravèla** èra un vaissèl de vela d'origina portuguesa,  utilitzat entre los sègles XIV e XVII. Èra leugièra, fòrça nauta, larga e relativament corta (de fins a 30 metres), de vela latina, e comptava dos o tres arbres, subre una sola cobèrta e amb un castèl de popa enauçat. Mercé a aquestas caracteristicas poguèt afrontar amb succès los viatges d'exploracion a travèrs de l'ocean: anava a detz quilometres per ora e podiá navegar contra lo vent.
Tamil

Lo **tamil** o **tamol** (தமிழ், *tamiḻ*, AFI: [t̪ɐmɨɻ]) es una lenga dravida parlada mai que mai pel pòble tamil del soscontinent indian. Es la lenga oficiala de l'estat indian de Tamil Nadu e del territòri de Pondicherry. Es tanben oficiala en Sri Lanka e Singapor. 

Lo tamil una de las vint e doas lengas oficialas d'Índia e la primièra que foguèt declarada lenga classica pel govèrn indian en 2004. 

La lenga es tanben parlada per de minoritats significativas en Malàisia e a Maurici e per de comunitats d'immigrants dins lo mond entièr.

## Alfabet

L'escritura del tamil fa intervenir 12 vocalas e 18 consonantas. S'utilizan tanben cinc autras consonantas suplementàrias per tal de retranscriure qualques mots que son d'origina estrangièra, mai que mai del sanscrit. L'associacion d'una consonanta e d'una vocala se marca pas en far una juxtaposicion de totas doas letras. Lo tablèu çai-jos indica las divèrsas combinasons possiblas.

Aital, lo mot *uyir* ("vida") s'escriu *u* + *yi* + *r*, valent a dire உயிர்.

## Referéncias
Collegiada de Sent Junian

La **[[collegiada]] de [[Sent Junian]]** (segle XI au XIV) es monument istoric dempuei la prumiera lista de 1840. Son origina remonta au segle VII, quand l'evesque de Lemòtges, Roric II, faguet bastir un oratòri subre la tomba de l'ermita Junian. Un collegi de chanonges fuguet installat a fin d'assegurar lo culte de Junian. La nau e lo transepte de 'queu monument d'estil romanic lemosin datan de la fin dau segle XI ; lo chabeç carrat, d'aspecte sever, es dau segle XIII. Lo cluchier centrau, agrotlat en 1922, fuguet tornar bastit. Las principalas curiositats de descubrir dins 'quela collegiada son la tomba de Sant Junian en calcari (segle XII), la fresca de la nau que representa los 24 vielhasses de l'Apocalipsi (segle XII) e la Chapela de Sant Marçau (segle XIII).


Fichièr:Collegiale-saint-junien-87.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0001.jpg| 
Fichièr:F09.St-Junien.0002.jpg| 
Fichièr:F09.St-Junien.0004.jpg| 
Fichièr:F09.St-Junien.0005.jpg| 
Fichièr:F09.St-Junien.0006.jpg| 
Fichièr:F09.St-Junien.0007.jpg| 
Fichièr:F09.St-Junien.0012.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.Wehrattiken.0015.1.jpg| 
Fichièr:Facade-collegiale-saint-junien-87.jpg| 
Fichièr:F09.St-Junien.0013.jpg| 
Fichièr:F09.St-Junien.0014.jpg| 
Fichièr:F09.St-Junien.0015.jpg| 
Fichièr:F09.St-Junien.0016.jpg| 
Fichièr:F09.St-Junien.0016.jpg| 
Fichièr:F09.St-Junien.0019.jpg| 
Fichièr:F09.St-Junien.0020.jpg| 
Fichièr:F09.St-Junien.0021.jpg| 
Fichièr:F09.St-Junien.0022.jpg| 
Fichièr:F09.St-Junien.0023.jpg| 
Fichièr:F09.St-Junien.0026.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0027.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0028.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0039.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0040.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0041.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0042.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0043.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0044.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0045.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0050.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0051.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0052.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0068.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0073.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0075.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0076.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0081.jpg|
Fichièr:F09 0001.7.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0001.1.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0001.10.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0001.2.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0001.3.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0001.4.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0001.5.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0001.6.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0080.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0056.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0060.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0061 Kopie.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0074.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0030.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0031.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0032.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0033.JPG|
Fichièr:F09.St-Junien.0035.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0036.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0038.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0047.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0048.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0049.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0069.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0071.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.0077.1.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien, Grundriss.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien. Grundriss .Bauphasen.jpg|
Fichièr:F09.St-Junien.Traufe Langhaus.jpg|
Tolmin

**Tolmin** (*Tolmino* en italian, *Tolmein* en alemand) es una comuna (*občina*) d'Eslovènia, situada a l'extremitat occidentala dau país, sus la riba dau fluvi Isonzo.
John-David F. Bartoe

**John-David Francis Bartoe** es un astronauta e astrofisician american naissut lo 17 de novembre de 1944.

## Biografia

### Vòles realizats

Realizèt un vòle unic coma especialista de carga utila, lo 29 de julhet de 1985, a bòrd dau vòle Challenger (51-F).
Expedicion Villasur

En 1720, l**'expedicion Villasur** siguèt una expedicion militara espanhòla destinada a contrar la preséncia francesa totjorn mai importanta sus lei grandei planas centralas d'America dau Nòrd. Lei tropas espanhòlas siguèron dirigidas per Pedro de Villasur, e l'expedicion s'acabèt ambé la desfacha dei tropas espanhòlas per lei fòrças francesas e pawnees sus lo territòri de Kansas.
Drech positiu

Lo **drech positiu** se constituís per l'ensemble de las règlas juridicas en vigor dans un Estat o dins un ensemble d'Estats de la Comunautat internacionala, a un moment donat, quinas que sián lor font.

Es una forma de positivisme juridic. Pels teoricians del drech positiu, las règlas de drech son pas eissidas de la natura o de Dieu (*φúσις* (fisis) grèga), mas dels òmes d'espereles, o de lors activitats (la νóμος (nomos) grèga). Lo drech positiu es un drech vivent. Regropa dos grands corrents de pensada. Lo positivisme legalista es l’idèa ont lo drech positiu es dictat per las autoritats politicas, e se sufís d'esperel. Per el, lo drech e la justícia, son identificadas a la lei. Segon lo positivisme sociologic, lo drech positiu es l'expression de la societat, es un fenomèn social de boscar en observent la societat.

Lo drech positiu repausa sus la teoria del normativisme, elaborada pel teorician Hans Kelsen al sègle XX, qu'estructura lo drech dins una ierarquia de las nòrmas (o piramida de las nòrmas).

Es lo drech « pausat », de "positum", lo drech tal coma existís en realitat.

Leo drech positiu e lo drech natural son doas formas de drech, contrarias, perque una es dictada pels Òmes, e l'autre per la natura.

## Articles connexes

* Positivisme juridic
* Normativisme
* Ierarquia de las nòrmas
Drech natural

Lo **drech natural** (*Ius naturale* en latin) es una tradicion juridica que dintra dins lo quadre de la Filosofia del Drech e, segon lo jurista italian Norberto Bobbio, se caracteriza per un dualisme juridic (amb l'existéncia d'un drech natural e un drech positiu, e la supremacia del primièr sul segon) e son fondament se tròba (segon lo contèxte istoric) dins un ensems abstrach "natural" e "superior" a la volontat de las personas – que siá la *φúσις * (fisis) grèga, Dieu o la rason umana e s'opausant a la *νóμος* (nomos), costuma.

Lo tèrme *Ius Naturale*, ven del latin Ius (Drech, luòc de Drech) e Naturale (del natural). Foguèt creat per Ciceron que lo definiguèt atal 

Los juristas de la filosofia del drech arriban dificilament a trobar una definicion precisa pel drech natural a causa de dos importants faches: 

Aquela tradicion juridica s'espandis del sègle V ab. C. fins al sègle XIX, pendent que se succediguèt fòrça tèsis e doctrinas, de còps que i a totalament diferentas entre elas. 

Lo manca d'objectivitat dels autors del drech natural permet pas de trobar un pus pichon denominator comun per definir clarament una tradicion juridica unitària. 

Dins la teoria del drech natural, tota persona aquerís sos dreches naturals en nàisser, aqueles serián per atal essencials e se fondarián dins la dignitat de la persona, dreches que una societat juridicament organizada deurà totjorn respectar lo foncionament de l'Estat social e democratic de Drech.

Los dreches naturals son universals e inalienables, encara que pas totjorn absoluts, perque de vegada se pòdon trucar amb d'autres drechs de  meteissa natura. Dins l'evolucion istorica d'aqueles dreches, en primièr se parla de dreches naturals (Vejatz Escòla de Salamanca), cap als dreches umans a partir de la Declaracion dels Dreches de l'Òme e del Ciutadan de 1789 e fins finala de dreches fondamentals des del procèssus constitucionalista, es a dire quand aqueles dreches s'incorporèron dins las constitucions dels Estats, subretot dins la segonda mitat del sègle XX. La Declaracion Universala dels Dreches Umans de 1948 es eclectica e utiliza indiferentament los tèrmes de *dreches naturals* e *dreches umans*.

## Vejatz tanben
* Positivisme juridic
* Dreches de l'Òme

## Referéncias
*Un fundamento natural
*La no-absurdidad del derecho natural, por Wendy McElroy
*La eficiencia del derecho natural, por Wendy McElroy
*Los derechos naturales de las personas, por Juan Fernando Carpio
*Certeza de ley y derecho natural, por Joaquín Santiago Rubio
*Mestre Chust, J.V. La legitimación filósofica de los Derechos Humanos. Revista A Parte Rei.
Positivisme juridic

Lo **positivisme juridic** es un corrent en teoria del drech que s'opausa al jusnaturalisme e pretend descriure lo drech tal coma es. Consistís a fòragetat l’idèa d’un drech ideal o natural, e a afirmar o que sol lo drech positiu a una valor juridica, et qu’es doncas la sola norma que cal respectar (positivisme legalista), o que sol lo drech positiu pòt èsser l'objècte de la coneissença juridica, sens qu'aquel estatut implique de cap de biais que deu èsser respectat o non, aquò es l'afar d'una posicion morala e non d'una posicion cognitiva (positivisme metodologic: Hans Kelsen, Alf Ross, Michel Troper, Pierre Brunet, Éric Millard, e mai). 

Fòrça polemic, aquel tèrme doncas foguèt l'objècte de fòrças definicions discordantas. Atal Hart ne distinguís cinc e Bobbio tres. Los ligams entre lo positivisme juridic e lo positivisme filosofic que siá racional (Comte) o logic (Carnap, Ayer, Ludwig Wittgenstein) fan controvèrsia, pasmens que siá dins qualques cases assumit pel positivisme logic (Alf Ross, Éric Millard).

Lo positivisme compta fòrça tendéncias coma lo positivisme imperativista (Hobbes, Austin...), l'escola de l'exegèsa (Demolombes), la jurisprudéncia dels concèptes (von Ihering), las teorias puras del drech (Kelsen, Weyr), lo positivisme analitic (Hart, Bobio) o encara lo neoinstitucionalisme (McCormick e Weinberger).

Dins lo drech del comèrci internacional, lo positivisme legalista refusa l'existéncia d'una *lex mercatoria*, perque aparten pas a un òrdre juridic etatic e atal pòt pas prendre un caractèr obligatòri: las règlas internacionalas pòdon solament èsser interetaticas, e non pas *transetaticas*.

D'autres corrents, d'avantatge inspirats per la sociologia, son de vegada raprochats del positivisme pasmens se aquel ligam es fòrça contestat. Es lo cas de l'objectivisme sociologic (Duguit, Scelles), del realisme sociologic american (Pound, Holmes) o del realisme escandinau (Alf Ross, Olivecrona).

Fin finala se tròba fòrça autors coma Raymond Carré de Malberg o Georges Vedel que son positivistas sens se ligar clarament a una d'aquelas escolas.

## Vejatz tanben
### Articles connèxes
* Drech positiu
* Drech natural
Flyleaf

**Flyleaf** es un grope de metal/rock alternatiu format en 2000 a Belton en Tèxas.

Lo grope joguèt avant sota mai que d'un autre nom : Listen, Sporos, The Grove, e Passerby. Venguèron fòrça coneissuts en Tèxas sota lo nom de Passerby, mai un autre grope possedissiá ja lei drechs d'aqueu nom, doncas si nomèron Flyleaf.

Segon lei fònts, si ditz que jògan de metal alternatiu, de l'hard rock, de rock cristian, de post-grunge, de nu metal, o encara de rock alternatiu.

## Sòcis dau grope

Lacey Mosley : cant

Sameer Bhattacharya : guitarra

Jared Hartmann : guitarra

Pat Seals : bassa

James Culpepper : batariá
Han Huidi

L'imperador **Huidi de Han** (漢恵帝), segond de la dinastia, naissut en -210, reinèt de -195 a sa mòrt en -188 au Palais Weiyang a Chang'an. Son nom personau èra Liu Ying (劉盈). Son nom postum complèt es Xiaohui Huangdi (孝惠皇帝).
Jonathan Evans

**Jonathan Grant "Jonny" Evans**, naissut lo 2 de genier de 1988 a Belfast, es un fotbolaire nòrd-irlandés que jòga coma defensor. Fa 1,89 m.

## Percors

### Percors junior

2004-2006 : Manchester United

### Percors professionau

2006 : prestat au Royal Anvèrs. 4 partidas, 2 tòcas.

2007-2008 : prestat a Sunderland. 33 partidas, 1 tòca.

2008- : Manchester United. 82 partidas, 0 tòca.

### Seleccions en equipa nacionala

2004-2005 : Irlanda dau Nòrd U-17. 7 partidas, 0 tòca.

2006 : Irlanda dau Nòrd U-21. 3 partidas, 0 tòca.

2006- : Irlanda dau Nòrd. 22 partidas, 1 tòca.

## Paumarés

Ambé Sunderland : 
* Football League (1) en 2006-2007.

Ambé Manchester United : 
* Premier League (1) en 2009.
* League Cup (2) en 2009 e 2010.
* Copa dau monde dei clubs de la FIFA (1) en 2008.
Lee Unkrich

vinheta

**Lee Edward Unkrich** (Cleveland, Ohio, 8 d'agost de 1967) es un realizador american. Es famós per sa contribucion al succès de mantes films dels estudis Pixar.
Lacidipina

La **lacidipina** es una diidropiridina antagonista dau calci. Son indicacion principala es l'ipertension. Sa formula es C26H33NO6.
Yann Phesans

**Yann Phesans** (*Ian Fesans*) es un actor francés naissut lo 4 de novembre de 1991 a Sèrras Morlaàs (Pirenèus Atlantics). Recevèt lo prèmi "Anne-Sophie Deval - Joine Talent 2010" a París.
Cusack Park

**Cusack Park** (*Páirc Uí Chíosóig* en irlandés) es l'estadi principau d'espòrts gaelics de la comtat de Westmeath en Irlanda. Si situa dins la vila de Mullingar e possedís una capacitat d'aculhiment de 15 000 plaças. L'estadi siguèt inaugurat en 1933.
Pugilat

Lo **pugilat** (dau grègo ancian πὐξ / *púx*, o πυγμαχία / *pugmakhía*, en latin *pugilatus*, que ven de *pugnus*, "ponh"), siguèt un espòrt de combat de còrs a còrs, ancèstre de la bòxa anglesa, ambé son usatge exclusiu dei ponhs. *A contrario* deis espòrts de lucha, es un afrontament a distància.
Lucha

La **lucha** (var. **locha**, **luta**) es un espòrt de combat qu'existisse despuei de millenaris. N'existís un gròs gròs nombre de varietats mai si pòdon distinguir doas principalas : la lucha libra (LL) e la lucha grècoromana (GR).

La lucha es un sistèma de combat sens arma au cors de que leis adversaris si mesuran au còrs a còrs. L'objectiu es de ganhar lo combat siá en fasent tombar l'adversari au sòu e en mantenent sei doas espalas empegadas au tapís : es lo tombar ; siá en ganhant gràcias ai ponchs. Pasmens existisson de règlas particularas segon leis estils diferents. Fau pas confondre la lucha ambé lo catch (WWE, TNA).
Grappling

Lo **grappling** (de l'anglés "lucha") designa l'ensèms dei tecnicas de contraròtle, projeccion, immobilizacion e somission d'un adversari dins un combat de drech o au sòu, sensa arma. Lei tecnicas de somission incluson lei luxacions e estranglaments. Lo concèpte de grappling s'opausa generalament a aqueu dei tecnicas de percussion (còups de ponhs, pès...), e si distinguisse d'espòrts, règlas o sistèmas marciaus particulars (lucha grèga-romana, judo...).

Lo *grappler* o grapplaire es un practicant qu'utiliza principalament de tecnicas de grappling. S'opausa a-n un *striker*, qu'eu utiliza de tecnicas de percussion coma de còups de ponhs e de pès.

Lo grappling si pòu practicar en posicion drecha (*stand-up grappling*) o au sòu (*ground grappling*), mai es lo combat au sòu que li dién mai sovent "grappling".
Tamil Nadu

**Tamil Nadu** (*tamil nado*, en tamol: தமிழ்நாடு *tamiḻnāṭu*) es un estat de la Republica d'Índia. Sa capitala e pus granda vila es Chennai (ancianament Madràs). Tamil Nadu se trapa dins la part pus meridionala del soscontinent indian e confronta los estats de Pondicherry, Kerala, Karnataka e Andhra Pradesh. Es delimitat pels Gats orientals al nòrd, pels monts Nilgiri, las Meghamalai e Kerala a l'oèst, pel golf de Bengala a l'èst, pel golf de Mannar e l'estreit de Palk al sud-èst, e per l'Ocean Indian al sud. L'Estat parteja una frontièra maritima amb Sri Lanka.

Compta aperaquí 72 milions d'abitants per un pauc mai de 130 000 km². La densitat mejana es fòrta, mas la creissença demografica es inferora a la mejana indiana. Tamil Nadu es mai ric e urbanizat que la mejana nacionala. 

Tamil Nadu foguèt cret segon de critèrs linguistics en 1956 : correspond a pauc près a las regions d'Índia que i se parla tamol. Se sonava "Estat de Madras" fins en 1960.

## Administracion
L'estat de Tamil Nadu es partejat entre 37 districtes que son Ariyalur, Chengalpattu,  Chennai, Coimbatore, Cuddalore, Dharmapuri, Dindigul, Erode, Kallakurichi, Kanchipuram, Kanyakumari, Karur, Krishnagiri, Madurai, Nagapattinam, Namakkal, Perambalur, Pudukkottai, Ramanathapuram, Ranipet, Salem, Sivaganga, Tenkasi, Thanjavur, Nilgiris, Theni, Thoothukudi, Tiruchirapalli, Tirunelveli, Tirupathur, Tiruppur, Tiruvallur, Tiruvannamalai, Tiruvarur, Vellore, Viluppuram, Virudhunagar.
Jean Baptiste Point du Sable

**Jean Baptiste Point de Sable** (Antilhas, ca 1750 - Saint Charles, 1818) qu'ei lo mei vielh resident permanent conegut deu territòri de la ciutat de Chicago.

A maugrat qui los sons lòc e data de neishença e sian desconeguts, que's sap qu'èra negre, creòl originari de las Antilhas e de lenga francesa (e probablement e/o creòla).

Que bastí lo son ostau sus la presenta plaça deu pionièrs (Pioner Court) on b'ei mentavut uei.

Que's sap chic suber la soa vita. Que viscó a Michigan City de cap a 1779 on e ho arrestat per las autoritats coloniaus britanicas per'mor d'estar sospeitós de simpatias pro patriotas americanas. Qu'èra establit suu territòri de la futura Chicago de cap a 1790 e que viengó la soa proprietat en 1810 abans de mudà's entà Saint Charles, Missouri.
Respiracion (omonimia)

La **respiracion** pòt esser:
* La respiracion, movement deu sistèma respiratòri.
* La respiracion, en fisiologia, movement de transpòrt de l'oxigèn e deu dioxid de carbòni de l'aire a las cellulas.
* La respiracion cellulara, fenomena bioquimica d'oxidacion per l'oxigèn dens las cellulas.
Respiracion (movement)

thumb|300px|Lo sistèma respiratòri uman

La **respiracion** qu'ei un movement deu sistèma respiratòri que hé entrar e sortir l'aire de los palmons.
Respiracion (fisiologia)

thumb|300px|Lo sistèma respiratòri uman

La **respiracion** en fisiologia qu'ei lo movement de transport de l'oxigèn de l'aire a las cellulas e lo transport deu dioxid de carbòni de las cellulas a l'aire.

Lo sistèma respiratòri e lo sistèma ciculatòri sont utilisats per aquò.
Fòrt Dearborn

Lo **Fòrt Dearborn** que ho fondat en 1803 au ras de l'arriu Chicago sus l'emplaçament de la futura ciutat de Chicago. que ho abandonat en 1812 çò qui dè lo parat a la nacion Potawatomi de remportar la soa victòria a l'escadença de la batalha de Fòrt Dearborn.

Que ho tornar bastit en 1816 e que constituí un deus purmèrs bastiment de la vila qui vadó Chicago. Que ho en partida avalit en 1837 puish çò qui'n demorèva que ho abambat per un incendi en 1857. Las darrèras restas sauvadas que cremèn durant lo Gran Huec de Chicago.
Pondicherry

**Pondicherry** o **Puducherry** es un Territòri de l'Union d'Índia. Es una anciana colonia francesa, format de quatre enclavas non atenentas, o districtes.

En setembre de 2006, lo territòri cambièt son nom oficial de **Pondicherry** per lo nom vernacular original, **Puducherry**, que significa "vilatge nòu" en tamol. Lo territòri se ditz புதுச்சேரி (*Putuccēri*) o பாண்டிச்சேரி (*Pāṇṭiccēri*) en Tamol, o *Pondichéry* en francés.

## Referéncias
Utopia (cinèmas)

**Utopia** es un grop de cinèmas independents fondat per Anne-Marie Faucon e Michel Malacarnet. Es a l'ora d'ara implantat a Avinhon, Bordèu, Montpelhièr, Saint-Ouen-l'Aumône e Pontoise, Tolosa, Pont-Sainte-Marie (près Tròias) e Tornafuèlha (sèti de la societat). 

Utopia edita un periodic mensual, la *Gazette d'Utopia*, on se trapa las criticas dels filmes difusats e los oraris de las projeccions. Es disponible gratuitament dins los cinèmas Utopia.

## Istoric
Aprèp que creèron e dirigiguèron lo cinèma *Le 16-35* a Ais de Provença de 1971 a 1974, Anne-Marie Faucon e Michel Malacarnet inaugurèron en 1976 la primièra sala Utopia a Avinhon. Aprèp, un quinzenat d'autras vilas comptèron de cinèmas Utopia (Baiona, Paris, Tolon, Valença...). 
Malgrat que totes los cinèmas Utopia presenten de grandas similituds (decoracion, programacion, mesa en page de la *Gazette*), cadun es juridicament independent.

## Objectius dels cinèmas Utopia
Los cinèmas Utopia se definisson coma un , vòlon atal contribuir a la diversitat culturala locala e a la creacion de ligam social. 

Temptant d'escapar a la sola règla del profièch, Utopia vòl prepausar una programacion diversificada e promòure de pichons productors e distributors independents. Los cinèmas Utopia son dotats d'un budgèt publicitari flac, pasmens la tarifa de las plaças es mendre que dins las grandas societats de distribucion coma UGC o Gaumont.

Los cinèmas Utopia son tanben un luòc d'encontra amb los realizators, e de debats sus de subjèctes de societat. 

## Las salas
### Utopia Avinhon
I a dos cinèmas Utopia a Avinhon, un a la *Manutencion* (4 carrièra dels escalièrs de Santa Ana) (quatre salas), l'autre a la *Republica* (5 carrièra Figuièra) (una sala).

### Utopia Bordèu
Utopia Bordèu se trapa 5 Plaça Camille Jullian, dins l'anciana glèisa de Sant Simeon. I a cinc salas de projeccion e un pichon cafè-restaurant. Es fòrça actiu dins la vida sociala bordalesa e participa per exemple a l'organizacion del Forum social local de Gironda.

### Utopia Montpelhièr
Utopia s'intallèt dins l'ancian Cinèma Diagonal Campus en mai de 2007. Situat 5 avenguda del doctor Pezet (universitat Paul Valéry), i a doas salas.

### Utopia Saint-Ouen-l'Aumône e Pontoise
* A Saint-Ouen-l'Aumône (1 place Mendès France) i a cinc salas. Los espectators del cinèma an creada una associacion: (ASCUt). 
* A Pontoise (14 rue Alexandre Prachay) i a una sala.

### Utopia Tolosa
Utopia Toulouse es situat 24 carrièra Montardin (dins l'ancian cinèma *le Rio*, (M° Capitòli i a tres salas. 

### Utopia Tornafuèlha
Utopia Tornafuèlha (Androna del Castèl) i a quatre salas e un restaurant.

## Vejatz tanben
### Bibliografia
* Olivier Alexandre, *Utopia - A la recherche d'un cinéma alternatif*, Coll. Logiques sociales, L'Harmattan, Paris, 2007.

### Nòtas e referéncias


### Ligams extèrnes
*Site dels cinèmas Utopia
Partit Republican

Mai d'un partit politic se sona o se sonèt **Partit Republican**:
* als Estats Units
* en França
* en Itàlia