Nirvana (bodisme)

**Nirvana** es un tèrme sanscrit (devanāgarī : निर्वाण), calc del pali **[[Nibbāna]]** (निब्बान), que significa « atudament » d'una flama o d'una fèbre, etimologicament « exespiracion »
, e per extension « amaisament » puèi « liberacion ». Aquel mot venguèt, en chinés 涅槃 *nièpán*, en japonés 涅槃 *nehan*, en corean 열반 *yolban*, en tibetan *myang-ʼdas* o *myan-ngan ʼdas-pa* (lit.: *passar al delà de la soufrença*), e en tai นิพพาน *nípphaan*.

## Sens dins le bodisme
Dins lo sens bodic, qu'es la mai comuna ara, aquel tèrme designa la finalitat de la practica bodica, lo Despèrtament (*[[bodi]]*). Es al delà de tota descripcion e pòt èsser definit sonque negativament coma la fin de l'ignorància, factor essencial de la coproduccion condicionada, et de las tres sets : desir dels senses (kāma-taṇhā), desir d'existéncia o voler viure (bhava-taṇhā) e desir d'aniïlacion (vibhava-taṇhā). Lo nirvāṇa es una mena d'acabament que pòt èsser comparat, segon los tèxtes, a l'atudament d'una flama (individualitat o sens del ièu): de meteis biais que se pòt pas definir un fuòc que ne brutla pas, se pòt pas definir una persona qu'« exbufèt » los agregats de l'existéncia (desirs, volicions, concepcions erronèas) que mena una persona non depertada de renaissença en renaissença.

Una definicion mens negativa es aquela d'una patz interiora totala e permanenta, venent del destacament. L'aquisicion d'aquel « estat » (qu'es definit coma un « non estat ») es reputada possible pendent la vida, o, eventualament, pendent la mòrt. L'idèa pro vulgarizada dins lo public del nirvana coma d'un « paradís » que continuaram d'existir aprèp la mòrt es absurda (e contradictòria amb la tèsi bodista del non seu e de la vacuitat dels fenomèns e de l'Absolut). Se pòt doncas ni i « dintrar » ni i « demorar ». Lo nirvana es mimai la mòrt, mas puslèu la fin de la cresença dins un *ego* autonom e permanent.

De tèrmes pròches son : despèrtament, atudament, liberacion, illuminacion, deliurança, vacuitat absolut, patz suprèma, realitat darrièra.

Pel bodisme hīnayāna, lo nirvana es "l'autra broa", qu'"existís" per oposicion al cicle del devenir, lo samsara, alara que pel bodisme mahāyāna nirvana e samsara son ultimament identics, a causa la non dualitat de la natura de las causas.

Se distingís al mens dos tipes de nirvana :
* nirvana amb rèsta d’existéncia (pali : sa-upādisesa-nibbāna, sanscrit : sopadhisesa nirvāṇa) : aquel qu'obten un rescat o ven un boda pendent sa vida;
* nirvana sens rèsta d’existéncia (pali : an-upādisesa-nibbāna, sanscrit : nirupadhisesa nirvāṇa) : nomenat tanben parinirvana (pali : parinibbāna), o atudament complèt, a la mòrt d'un rescat o d'un boda.

L'escòla Cittamātra du Mahāyāna apond dos autres tipes:
* prakrti-visuddha-nirvana: totes los essères son dins un nirvana originalament pur;
* apratisthita-nirvāṇa : nirvana "non fixat", aquel dels bodisattvas que demòran ni dins lo samsara ni dins lo nirvana, pel ben dels essères sensibles.

## Sens dins l'indoïsme
Lo meteisse concète existís tanben dins l'indoïsme mas es de preferéncia nomenat *[[moksha]]* (o *mukti* o *laya*), lo tèrme de *nirvana* i essent mens sovent emplegat.

## Citacions
*  *Udana*, VIII, 3.
*  *Sutta Nipāta*
*  (*Sutta Nipāta*, 1093-1094)
*  *(bhava nirodho nibbanam)* (Samyutta Nikaya 12, 68)
*  *(nibbana paramam sukham)* (Dhammapada, 204)
*  (Tetsuo)

## Sens popular
Dins lo lengatge familhièr, **nirvana** designa un "bonaür suprèma", un gaug dels senses capitat subretot per la sexualitat, dels objèctes o de las situacions nautament agradables. S'agís alara d'un sens pervertit, a pauc prèp sinonim de gaug intens, pro alunhat de la nocion de patz interiora.

## En psicanalisa
Lo principi de nirvana es un concèpte psicanalitic de la tendéncia al neant, çò que correspond pas au tèrme **nirvana** bodista, mas pusleu a vibhavatrsna qu'es la set de non existéncia.

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben
### Ligams intèrnes
* Parinirvana
* Bodisme hīnayāna
* Samsara
* Indoïsme
* Jaïnisme