open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Segonda Guèrra Samnita

La **Segonda Guèrra Samnita** se debanèt de 327 a 304 avC. Causada per la construccion de la colonia romana de Fregellae per lei Romans, opausèt aquelei darriers a una coalicion d'estats e de pòbles italians principalament formada per lei Samnitas e leis Etruscs.

D'efèct, la fondacion de Fregellae en 328 avC entraïnèt rapidàment una reaccion militara dei Samnitas e la guèrra acomencèt l'annada seguenta. Lei Romans foguèron inicialament venceires ambé la presa de Napòls (326 avC) mai lei Samnitas capitèron de s'installar a Pompèi (324 avC) e la guèrra contunièt sensa resultat. En 321 avC, lei Romans decidiguèron d'atacar dirèctament lo territòri samnita mai i foguèron esquichats ai Forques Caudines. Aquela revirada obliguèt lo Senat Roman d'acceptar una trèva e d'abandonar Fregellae en 316 avC.

Lei Romans aprofichèron aquela pausa per annexar e Capoa e se renfòrçar en Campania. Lo conflicte acomencèt tornarmai en 314 avC e lei Romans averèron la batalha d'Ardea e reconquistèron Fregellae (313 avC). Aquò entraïnèt la formacion d'una coalicion granda còntra Roma. Lei Romans deguèron alora desfaire leis Etrucs puei atacar divèrsei pòbles d'Itàlia centrala que sei territòris foguèron annexats. Enfin, a partir de 306, poguèron mandar d'ofensivas decisivas còntra lei Samnitas e seis aliats. Lei premiers deguèron arrestar lo combat en 305 avC e sei darriers aliats foguèron esquicahts en 304 avC.

Aquela guèrra permetèt ai Romans de prendre lo contraròtle de la màger part d'Itàlia centrala e de venir la poissança principala de la peninsula. De mai, tre la fin dei combats, un ret novèu de rotas foguèt construch per assegurar la circulacion rapidà dei tropas sus aquelei territòris novèus.
Tresena Guèrra Samnita

La **Tresena Guèrra Samnita** es un conflicte d'Itàlia Centrala antic que se debanèt de 298 a 290 avC. Opausèt lei Samnitas ai Romans quand lei premiers assaièron d'ajudar militarament leis Etruscs, lei Cèltas e lei Ombres en guèrra còntra lei segonds. Pasmens, aquela coalicion foguèt esquichada a la batalha de Sentinum (295 avC). Lo territòri samnita foguèt envaït e lei Romans s'impausèron a Aquilonia. Enfin, maugrat una resisténcia acarnada, lei Samnitas deguèron capitular en 290 avC. Lor territòri foguèt annexat.
Vincent Peillon

thumb|Vincent Peillon
**Vincent Peillon** (Suresnes, 7 de julhet de 1960) es un òme politic socialista e professor de filosofia francés. Tanben es deputat europèu e membre de la direccion del Partit Socialista frances (PS). Dempuèi lo 16 de mai de 2012 es Ministre de l'Educacion Nacionala dins lo govèrn de Jean-Marc Ayrault.

## Foncions politicas

### Al Partit socialista

* Secretari del grop dels expèrts (1993-1994)
* Membre del burèu nacional (dempuèi 1994)
* Delegat prèp lo primièr secretari (1995-1997)
* Secretari nacional als estudis (1997-2000)
* Pòrta paraula nacional (2000-2002)
* Pòrte paraula de campanha de Ségolène Royal (2007)
* A l'iniciativa amb François Rebsamen del Rassemblament social, ecologic e democrata a Dijon, en novembre de 2009, amb Daniel Cohn-Bendit, Marielle de Sarnez, Jean-Luc Bennahmias, Robert Hue o encara Christiane Taubira.

### A l'Assemblada nacionala puèi al Parlament europèu

* Deputa de la 3 circonscripcion de la Somme (1997-2002)
* Deputat europèu de la circonscripcion Nòrd-Oèst (2004-2009)
* Deputat europèun de la circonscripcion Sud-Èst (dempuèi 2009)

### Dins lo govèrn de Jean-Marc Ayrault
* Ministre de l'Educacion nacionala  (2012- )
Guèrra de succession d'Anglatèrra

La **Guèrra de succession d'Anglatèrra** es un conflicte que se debanèt en 1066 per la succession dau tròne d'Anglatèrra. Opausèt tres pretendents que foguèron lo rèi Harald III de Norvègia, lo rèi Harold II d'Anglatèrra e lo duc de Normàndia Guilhèm lo Conquistaire. Lo conflicte conoguèt dos periòdes diferents. D'en premier, Harald III desbarquèt ambé de tropas lo 20 de setembre. Venceire a Fulford, foguèt batut e tuat a Stamford Bridge per Harold lo 14 d'octòbre. Puei, aqueu darrier se dirigiguèt vèrs lo sud per faciar lei Normands desbarcats lo 28 de setembre. I foguèt a son torn tuat a la Hastings. Guilhèm lo Conquistaire venguèt donc rèi d'Anglatèrra lo 25 de decembre de 1066.
Ilkhanat

L**'Ilkhanat** se formèt en 1256 durant la division de l'Empèri Mongòl a l'entorn dau platèu pèrs e se devesiguèt en uneis estats en 1335. Foguèt creat per lo kurultai de 1251 qu'elegiguèt Mongke coma Grand Khan. Hulagu ne'n venguèt lo cap e jonhèt la region en 1256 onte va reinar fins a sa mòrt en 1265. En 1258, prenguèt Bagdad e ataquèt leis estats musulmans dau Pròche Orient. Après 1260 e la mòrt de Mongke, sei fòrças foguèron parcialament retiradas per anar ajudar Kublai Khan durant la guèrra civila de 1259-1264 e renfòrçar sa frontiera nòrd còntra lo Khanat de l'Òrda d'Aur.

Son fiu Abaqa (1265-1282) li succediguèt e contunièt la lucha còntra lei principats musulmans ambé l'ajuda deis estats crestians. Pasmens, foguèt batut per lei Mamelocs en 1277 e 1281. Tekudar (1282-1284) vengut musulman foguèt rapidàment rebutat e remplaçat per Argon (1284-1291). Aqueu darrier renforcèt l'autoritat de son govèrn e capitèt de redreiçar l'economia. Son fraire Ghaykhatou (1291-1295) assaièt tornarmai de transformar l'Empèri en estat musulman mai, coma Tekudar, foguèt tuat per un còp d'estat. Una revòuta de la region musulmana de Khorasan permetèt alora a Arghun Ghazan (1295-1304) de prendre lo poder.

Lei Mongòls adoptèron vèrs aqueu periòde lo mòde de vida dei populacions pèrsas. Pasmens, perdiguèron tanben lor disciplina militara entraïnant una demenicion de la poissança de l'estat centrau. En 1316, un còp d'estat dirigit per un senhor feodau marquèt lo començament d'una crisi politica grèva que s'acabèt en 1335 per la disparicion de l'Empèri.
Guèrra de Pirrus en Itàlia

La **Guèrra de Pirrus en Itàlia** se debanèt de 280 a 272 avC. Opausèt lei Romans a una coalicion d'estats grècs e italians dirigida per lo rèi Pirrus e la vila grèga de Tarent. Foguèt causada per lei rivalitats comercialas e politicas entre Tarent e Roma. Pas capabla de faciar soleta l'armada romana, Tarent obtenguèt l'ajuda dau reiaume d'Epir dirigit per Pirrus que desbarquèt en Itàlia en 280 avC. Venceires a Eraclèa en 280 avC puei a Ausculum en 279 avC, obtenguèt lo sostèn d'unei pòbles italians coma lei Samnitas. Après una campanha de Pirrus en Sicília, lei combats reprenguèron en 275 avC e lei Romans averèron la batalha de Benevent. Aquela retirada entraïnèt la retirada de l'armada de Pirrus en Epir. Tarent foguèt rapidàment enviroutada e lo sètge de la vila s'acabèt per una victòria romana en 272 avC.
Khanat de l'Òrda d'Aur

Lo **Khanat de l'Òrda d'Aur** existiguèt sus lei regions orientalas de l'Empèri mongòl de la mitat dau sègle XIII au començament dau sègle XVI. Sa capitala Saraï foguèt bastida en 1243 e lei Khans de l'Òrda venguèron rapidàment musulmans. L'unitat dau territòri foguèt menaçada tre leis annadas 1280 per l'autonòmia fòrta dei tribús diferentas e lo poder dei Khans foguèt demenit, especialament a respèct deis autoritats militaras. Puei, entre 1360 e 1380, lo Khanat conoguèt una crisi politica grèva (14 khans en 20 ans) que foguèt aprofichada per lei Rus per venir independents (1371-1370). Après aquela revirada, un assai de restauracion de la poissança se debanèt durant lo rèine de Tokhtamych que foguèt finalament vencut per Tamburlan entre 1392 e 1395. A partir de 1430, lo Khanat acomencèt de se devesar en estats independents e sei vassaus refusèron pauc a pauc de pagar lo tribut. Per exemple, en 1475, lo Khanat de Crimèa venguèt un protectorat de l'Empèri Otoman e en 1480, lei Rus prenguèron Moscòu. Reduch au plan de la Volga, lo Khanat de l'Òrda d'Aur foguèt finalament destruch en 1502 per lei tropas dau Khanat de Crimèa e son darrier sobeiran moriguèt en 1516.

## Liames intèrnes

* Empèris nomadas.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Dinastia Yuan

[thumb|right|Territòri de l'Empèri chinés Yuan en [1294.]]

La **dinastia Yuan** es una dinastia mongòla que regnèt sus China de 1271 a 1368. Se formèt a partir de 1259 pendent l'esclatament de l'Empèri Mongòl. D'efèct, a la mòrt dau Gran Khan Mongke, una guèrra civila opausèt dos senhors mongòls importants, Ariq Böke e Kublai Khan, fins a 1264. Lo segond foguèt venceire e venguèt Grand Khan mai la màger part de l'Empèri èra ja devesida entre estats independents. En 1271, fondèt la dinastia Yuan ambé Pequin coma capitala. En 1279, lei Mongòls capitèron d'esquichar la resisténcia Song e d'unificar tornarmai China. Lo rèine de Kublai Khan s'acabèt en 1294 e foguèt caracterizat per una politica de sostèn au comèrci e per una separacion mai e mai importanta ambé lei tres autrei khanats que venguèron independents e reconoguèron solament una preeminéncia simbolica ai Yuan.

La dinastia contunièt de dirigir lo país fins a 1368. D'efèct, foguèt rapidàment afeblida per de problemas de succession e per de dificultats economicas. Ansin, lo successor de Kublai Khan, Temür Khan (1294-1307) contunièt son òbra mai poguèt pas empachar lo desvolopament de la corrupcion. Lo rèine seguent, Külüg Khan (1307-1311), veguèt una tièra de decisions economicas marridas que causèron una crisi financiera grèva per lo govèrn. La situacion foguèt restablida per Buyantu Khan (1311-1320) e Gegeen Khan (1320-1323) qu'adoptèron lei mors chinés per dirigir lo país. Pasmens, aqueu darrier foguèt rebutat per un còp d'estat de la Cort.

Aqueu còp afebliguèt la dinastia que lei caps perdiguèron la realitat dau poder. A partir deis annadas 1340, lei dificultats economicas e politicas de la dinastia causèron l'emergéncia de movements d'oposicion poderós. En 1351, acomencèt la revòuta dei Turbans Roges. Lei divisions e lei luchas de la Cort empachèron una repòsta eficaça e lei Yuan abandonèron la capitala en 1368. Certanei membres de la dinastia assaièron de resistir dins lo nòrd de China mai foguèron finalament desfachs en 1388. Lo rèsta de la dinastia se repleguèt en Mongòlia onte demorèron fins a 1635.
Cuer

thumb|280px|Productes de cuer
Lo **cuer** es una pèu animala tanada, generalament eissida de mamifèrs grands coma lo buou o lo pòrc.
Pierre Moscovici

thumb|300px|Pierre Moscovici, 2010
**Pierre Moscovici**, nascut lo 16 de setembre de 1957 à París, es un òme politic francés, membre del Partit Socialista, nomenat Ministre de l'Economia, de las Finanças e del Comèrci Exterior lo 16 de mai de 2012 dins lo govèrn de Jean-Marc Ayrault.

Deputat europèu entre 1994 e 1997 puèi entre 2004 e 2007, ministre encargat dels Afars Europèus entre 1997 e 2002 dins lo govèrn Lionel Jospin, dempuèi las eleccions legislativas del 17 de junh de 2007 deputat del Dobs.

## Mandats e foncions

### Mandats electorals

; Deputat europèu
* 19 de julhet de 1994 - 5 de junh de 1997 : deputat europèu
* 20 de julhet de 2004 - 25 de junh de 2007 : deputat europèu de la circonscripcion « Èst »

;Deputat
* 12 de junh de 1997 -  4 de julhet de 1997 : deputat de la 4 circonscripcion de Dobs
* 20 de junh de 2007 : deputat de la 4 circonscripcion de Dobs

; Conselhèr regional
* 28 de març de 1998 - 15 de març de 2004 : membre del Conselh Regional de Franca Comtat

; Conselhèr general
* 27 de març de 1994 - 18 de març de 2001 : membre del Conselh General de Dobs.

; Conselhièr municipal
* 18 de junh de 1995 - 18 de març de 2001 : cònsol de Montbéliard
* 19 de març de 2001 - 8 de març 2008 : cònsol de Montbéliard
* 9 de març de 2008 : cònsol de Valentigney

; Comunautat d'aglomeracion
* 12 d'abril de 2008 : president de la Comunautat d'Aglomeracion del País de Montbéliard

### Foncions ministerialas

* 4 de junh de 1997 - 6 de mai de 2002 : ministre encargat dels Afars Europèus del govèrn de Lionel Jospin

* 16 de mai de 2012 : Ministre de l'Economia e de las Finanças del govèrn de Jean-Marc Ayrault

### Autras foncions

* Representant francés a la Convencion Europèa.
* President del Movement Europèu-França 2004-2006.
* Secretari nacional a las relacions internacionalas al PS.
* Mèstre de conferéncias a l'Institut d'Estudis Politics de París.
* President de l'SMAU junh de 2009 - junh de 2011.
* President de l'Agéncia de Desvolopament e d'Urbanisme del país de Montbéliard.
* Vicepresident del lobby patronal lo Cercle de l'industria.
* Avocat inscrich a París de 2005 a 2007.

## Referéncias
Manuel Valls

es un òme politic franco-espanhòl. Foguèt primièr ministre de la Republica Francesa entre lo 31 de març de 2014  e lo 6 de decembre de 2016.

Membre del Partit Socialista (PS), èra Cònsol màger d'Évry (2001), e deputat de la primièra circonscripcion d'Essonne (2002). Conselhièr especial del candidat socialista François Hollande pendent la campanha presidenciala de 2012, Foguèt nomenat lo 16 de mai de 2012 ministre de l'Interior dins lo govèrn de Jean-Marc Ayrault e dos annadas après primièr ministre del govèrn de François Hollande.

Lo govèrn de Manuel Valls es lo 36n govèrn de la cinquena Republica francesa dempuèi lo 1 d'abril de 2014, s'agís del segond govèrn nomenat pel president de la Republica François Hollande.

## Mandats e foncions

### Al nivèl local
* 17/03/1986 - 22/03/1992 : conselhièr regional d'Illa de França
* 11/03/1989 - 18/06/1995 : 12 adjunt al cònsol d'Argenteuil
* 18/06/1995 - 31/12/1998 : 2 adjunt al cònsol d'Argenteuil
* 23/03/1992 - 15/03/1998 : conselhièr regional d'Illa de França
* 24/03/1998 - 27/06/2002 : 1 vicepresident del Conselh Regional d'Illa de França
* 20/06/2002 - 18/11/2002 : conselhièr regional d'Illa de França
* 18/03/2001 : cònsol màger d'Évry
* 07/04/2008 : president de la Comunautat d'Aglomeracion Évry Centre Essonne

### Al nivèl nacional
* 18/06/2002 : deputat de la Primièra circonscripcion de l'Essona
* 16/05/2012 - 31/3/2014 : Ministre de l'Interior
* 31/03/2014 - : Primièr Ministre

### Al Partit socialista
* 1993 - 1994 e 1995 - 1997 : secretari nacional encargat de la comunicacion 
* 2003 - 2004 : secretari nacional encargat de la coordinacion e de l'organizacion 
* 1993 : membre del burèu nacional e del conselh nacional.

## Referéncias
Yggdrasill

thumb|right|Representacion de l'Univèrs ambé l'Yggdrasill au centre.

L**'Yggdrasill** es l'aubre situat au centre dau monde dins lo cosmografia vikinga.
Marisol Touraine

**Marisol Touraine**, nascuda lo 7 de març de 1959 a París, es une femna politica francesa, foguèt nomenada lo 16 de mai de 2012 ministra dels Afars socialas e de la Santat dins lo govèrn de Jean-Marc Ayrault fins alara deputada socialista e presidenta del Conselh General d'Indre e Léger. 

## Mandats electorals

### Mandats nacionals

* 18 de junh de 2002 - 17 de junh de 2007 - 16 de mai de 2012: deputada socialista de la 3 circonscriction d'Indre e Léger.
* 17 de junh de 2007 - 16 de mai de 2012: deputada socialista de la 3 circonscriction d'Indre e Léger.
* 16 de mai de 2012 ministra dels Afars Socials e de la Santat

### Mandats locals
* 1998 : membre del Conselh Feneral d'Indre e Léger.
* 2008 - 2011 : 2 vicepresidenta del Conselh General d'Indre e Léger.
* 2011 - 2012 : presidenta del Conselh General d'Indre e Léger.

## Nòtas e referéncias
Torbièra

[thumb|right|Torbièra dins lo cratèr de [Mont Bar, un volcan amorçat d'Auvèrnhe.]]

Una **torbièra** o una **sanha** es una zona umida caracterizada per l'acumulacion progressiva de torba, un depaus de matièra vegetala mòrta - sovent de mofas e, dins la majoritat dels cas, d'esfanh. Es un dels quatre principals tipes de zonas umidas. Las sanhas son sovent cobèrtas d'arbusts ericaceas enrasigats dins la mofa d'esfanh e la torba. L'accumulacion progressiva de matièra vegetala en decomposicion dins una sanha fonciona coma un potz de carbòni.

Es un ecosistèma particular e fragil que sas caracteristicas se forman quand l'aiga de superficia es acida e paura en nutriments. Dins d'unes casses, l'aiga ven entièrament de las precipitacions, las sanhas son alara ditas ombrotròfas (alimentadas pels nivols). L'aiga sortissent de las sanhas ten una color bruna caracteristica, que ven dels tanins de torba dissolguts. En general, la febla fertilitat e lo clima fred entrainan une creissença vegetala relativament lenta, mes la decomposicion es encara pus lenta en rason del sòl saturat. En consequéncia, la torba s'amolona. De zonas bèlas de paisatge pòdon èsser cobèrtas de mantun mètres de prigondor de torba. 

Las sanhas son d'assemblatges distintius d'espècias animalas, fongicas e vegetalas e son d'una granda importància per la biodiversitat, especialament dins los paisatges que son autrament colonizas e cultivats.

## Distribucion
Las sanhas son largament despartidas dins los climas freds e temperats, principalament dins los ecosistèmas boreals de l'emisfèra Nòrd. La pus granda zona umida del mond es las sanhas de las planas de Siberia occidentala en Russia, que cobrisson mai d'un milion de quilomètres carrats. De sanhas bèlas son tanben presentas en America del Nòrd, especialament dins lo país bassòl de la baia d'Hudson e lo bacin del flume Mackenzie. Son mens comunas dins l'emisfèra sud, la mai bèla essent la landa magellanica, comprenent aperaquí 44 000 quilomètres carrats (17 000 mi2). Las sanhas d'esfanhs èran espandidas dins lo nòrd d'Euròpa   mès son estadas sovent netejadas e drenadas per l'agricultura
. 

Una expedicion de 2014 partent del vilatge d'Itanga, en Republica de Còngo, a descobèrt una sanha "tant granda coma l'Anglatèrra" que s'espandís duscas  a la Republica Democratica de Còngo vesina.

## Referéncias
Arnaud Montebourg

thumb|300px|Arnaud Montebourg, Tolosa 2012

**Arnaud Montebourg** nascut lo 30 d'octobre de 1962 a Clamecy (Nièvre), es un òme politic francés. Foguèt nomenat lo 16 de mai de 2012 Ministre del Redreçament productiu dins lo govèrn de Jean-Marc Ayrault.

Membre del partit socialista dempuèi 1985, foguèt elegit deputat a l'Assemblada nacionala dins la 6 circonscripcion de Sòna e Léger, dempuèi las eleccions legislativas francesa de 1997. Foguèt tanben president del Conselh general de Sòna e Léger dempuèi lo 20 de març de 2008 e, a partir del congrès de Rems, secretari nacional del Partit socialista encargat de la renovacion. Arribèt en tresena posicion del primièr torn de la primària presidenciala socialista de 2011.

## Carrièra d'avocat

Arnaud Montebourg comencèt sa carrièra professionala coma avocat a la Cort d'apèl de París (en 1990).

Plaidejèt dins d'afars que marquèron l'opinion publica:
* en 1992, dins l'afar del *Carrefour du développement* ;
* en 1995, defendèt Christian Didier ;
* en 1995, defendèt de Christine Villemin.

## Mandat e foncions
* 12 de junh de 1997 - 18 de junh de 2002 : deputat de la 6 circonscripcion de Sòna e Léger
* 19 de junh de 2002 - 19 de junh de 2007 : deputat de la 6 circonscripcion de Sòna e Léger
* 2003 : membre del burèl nacional e du conselh nacional del PS
* 20 de junh de 2007 : deputat de la 6 circonscripcion de Sòna e Léger
* 9 de març de 2008 : conselher general de Sòna e Léger
* 20 de març de 2008 : president del conselh general de Sòna e Léger
* 6 de decembre de 2008 : secretàri nacional del Partit socialista, encargat de la renovacion 
* 16 de mai de 2012 : ministre du Redreçament productiu

## Referéncias
Jormungand

thumb|right|Representacion de l'Univèrs viking ambé lo sèrp Jormungand formant un ceucle a l'entorn de l'aubre centrau.

**Jormungand** èra lo nom d'un sèrp gigant de la mitologia vikinga. Situat dins lo ceucle de Midgard, èra constrech de se mordre la coa en causa de sa talha granda. Enviroutant donc lo centre de l'Univèrs, permetiá de'n assegurar l'estabilitat fins a la fin dau monde qu'acomençará quand son estrencha sus sa coa se relargará.
Midgard

**Midgard** es, dins la mitologia nòrdica, lo nom dei fortificacions construchas per protegir lo monde còntra lei Gigants. Per extension, venguèt tanben lo nom dau ceucle intermediari de l'Univèrs qu'assostava lo monde materiau.
Utgard

**Utgard** es, dins la mitologia nòrdica, lo ceucle exterior de l'Univèrs poblat en particular per lei Gigants enemics dei dieus d'Asgard.
Ragnarok

[thumb|right|Pintura dau Combat d'[Odin còntra lo lop Fenrir pendent lei Ragnarok.]]

Lei **Ragnarok** son, dins la mitologia nòrdica, una tièra d'eveniments marcant la fin dau monde e la mòrt de la màger part dei creaturas de l'Univèrs dins lo corrent de la batalha dau plan de Vigrid. Son seguits per una renaissança d'un monde novèu ambé lei dieus subrevivents e lo darrier pareu d'umans.
Tòr

**Tòr** es un dieu dau panteon viking e nòrdic. Fòrça popular, èra lo dieu dau tòrn regularament en lucha còntra leis enemics dei dieus d'Asgard e deis umans. Sa destinat es de s'entretuar ambé lo grand sèrp Jormungand durant lei Ragnarok.
Odin

**Odin** —*Óðinn *en noroèc— es lo dieu principal de la mitologia nordica e un dels principals de la mitologia germanica. Nomenat tanben **Wotan**, *Wōðanaz  essent la forma germanica del nom. Es una divinitat majora del panteon viking coma dieu dels mòrts, de la victòria, de la magia, de las runas, del saber e dels poetas.
Es considerat coma lo sòci principal dels Ases. Odin parteja la fèsta de Jul, que se celebra le 21 de decembre, amb lo dieu Ull.

Lo luòc de residéncia d'Odin es lo palais de Valaskjálf, situat en Ásgard, ont se trapa son tròn sonat Hlidskjalf, d'ont pòt observar los nòu monds de la cosmologia nordica. Ten mai d'un objèctes fabuloses, sa lança Gungnir e son anèl Draupnir, e monta son chaval de uèit cambas sonat Sleipnir. Son domeni es pas accessible als mortals e ligat a la tèrra per un arcolan que sols los dieus pòdon veire.

Filh de Bor  e de la giganta Bestla, sos fraires son Vili e Ve. Sa molher es Frigg ; sos enfants, los dieus Baldr, Höd e Hermöd

## Referéncias
Baldr

**Baldr** (tanben conegut coma **Balder**, o en islandés modèrne **Baldur**) es un dieu de la mitologia nordica. Èra probablament lo dieu de la lutz e de l'amor. Sa destinat es d'èstre tuat per Loki entraïnant lo començament de la fin dau monde pendent lei Ragnarok.
Loki

**Loki** es un dieu de la mitologia nòrdica. Paire d'unei mòstres dangerós, a un ròtle ambigú sovent malefic. Pendent lei Ragnarok, se batrà ambé leis enemics dei dieus d'Asgard. Sa destinat durant lei combats es de s'entretuar ambé lo dieu Heimdall.
Tyr

**Týr** es un dieu fòrça ancian dei mitologias germanicas e nordicas. Sei domenis èran probablament lo cèu, la guèrra justa e l'estrategia.
Frigg

Dins la mitologia escandinava, **Frigg** es una deessa de l'amor e la feconditat. Es la molher d'Odin, maire de Baldèr e filha de Fiorgyn.

## Nòtas e referéncias
Jean-Baptiste de Coincy

**Jean-Baptiste de La Rivière de Montreuil de Coincy** sieguèt un generau francès governador de Tolon a partir de 1763 e luòctenent en Provença deis Armadas dau Rei. Em' aquestei títols faguèt placardar d'afichas en occitan a la velha de la Revolucion Francesa per demandar ai provençaus de faire sei requestas per de biais e de vias administrativas e de subretot pas se laissar emportar per la violéncia. 

Sieguèt pensionat en 1793, la mema annada justament que Napoleon Bonaparte e la Terror ataquèron Tolon e li executèron un grand nombre de seis abitants.
Invasion chinesa de Tibet

L’**Invasion chinesa de Tibet** se debanèt en octòbre e novembre de 1950. Opausèt China a Tibet e s'acabèt per un succès rapid de las fòrças chinesas. Desfaches a Chamdo, los tibetans deguèron acceptar las condicions de Pequin que foguèron signadas en mai de 1951 e l'armada chinesa poguèt dintrar sens combat dins Lassà lo 26 d’octòbre de 1951. 

Aquela operacion militara, opausant los  òmes de l'armada tibetana a aperaquí  militars chineses, es sonada « batalha de Chamdo » pel govèrn chinés Es sonada « invasion de Tibet » pel govèrn tibetan en exil. L'Accòrd en 17 punts foguèt signat en 1951 per de representants del dalai lama e lo govèrn de la RPC, afirmant la sobeiranetat chinesa sus Tibet.

Segon lo govèrn tibetan en exil, lo Tibet vençut e jos l'amenaça del mandadís d'una armada a Lassà aviá pas d'autra causida que de signar l'accòrd en 17 punts en 1951, tractat que foguét denonciat pel dalai lama al dzong de Lhuntsé tre son arribada en Índia en 1959.
## Referéncias
Ardon (Jura)

**Nom desconegut** en arpitan (*Ardon* en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Jura e la region de la Franca Comtat.
## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Guèrra Civila de Macedònia

La **Guèrra Civila de Macedònia** se debanèt dins lo nòrd de Macedònia de genier a aost de 2001. Opausèt l'armada regulara de Macedònia a la guerilha de l'UCK-M. Sota la pression de l'OTAN que sei tropas èran presentas au Kosovo, lo conflicte s'acabèt per la signatura deis acòrds d'Ohrid per la proteccion dei drechs de la minoritat albanesa de Macedònia.
Jean-Yves Le Drian

thumb|300px|Jean-Yves Le Drian, 2012
**Jean-Yves Le Drian** es un òme politic francés, nascut lo 30 de junh de 1947 a Lorient (Morbihan). Membre del Partit Socialista, èra president del Conselh regional de Bretanha (2004), en setembre de 2010, venguèt president de la Conferéncia de las regions perifericas maritimas d'Euròpa (CRPM). Ja, jos François Mitterrand en 1991-1992, secretari d'Estat dins lo govèrn d'Édith Cresson, foguèt nomenat lo 16 de mai de 2012 ministre de la Defensa dins lo govèrn de Jean-Marc Ayrault.

## Biografia
### Enfança e jovença
Jean-Yves Le Drian es eissit d’una famiha obrièra de Lorient; son paire Jean e sa maire Louisette se coneguèron a la JOC e engatjats dins de movements syndicals e familhals. De bons resultats escolars li permetèron d’integrar d'institucions prestigiosas. Foguèt militan a la Jovença estudianta crestiana, s’inscriguèt en facultat d’istòria en 1966.

Militèt a l’UNEF de Rènnas. En mai de 68, èra a l'encòp responsable local de l’UNEF e líder nacional de la JEC. Obtenguèt son agregacion d'istòria contemporanèa en 1971 e nomenat mèstre assistant a l’universitat de Rènnas 2.

## Mandats
; Députat
* 03/04/1978 - 22/05/1981 : deputat de la 5 circonscripcion du Morbihan
* 02/07/1981 - 01/04/1986 : deputat de la 5 circonscripcion du Morbihan
* 02/04/1986 - 14/05/1988 : deputat de Morbihan
* 13/06/1988 - 17/06/1991 : deputat de la 5 circonscripcion du Morbihan
* 01/06/1997 - 18/06/2002 : deputat de la 5 circonscripcion du Morbihan
* 19/06/2002 - 19/06/2007 : deputat de la 5 circonscripcion du Morbihan

; Conselhèr regional
* 16/03/1998 - 28/03/2004 : membre del conselh regional de Bretanha
* 28/03/2004 - 26/03/2010 : president del conselh regional de Bretanha
* 26/03/2010 : president del conselh regional de Bretanha

; Cònsol / Màger
* 14/03/1977 - 03/07/1981 : adjunt al Cònsol màger de Lorient , Morbihan
* 04/07/1981 - 13/03/1983 : Cònsol màger de Lorient
* 14/03/1983 - 12/03/1989 : Cònsol màger de Lorient
* 20/03/1989 - 18/06/1995 : Cònsol màger de Lorient
* 19/06/1995 - 30/03/1998 : Cònsol màger de Lorient
* 31/03/1998 - 18/03/2001 : Cònsol de Lorient
* 19/03/2001 - 30/04/2004 : Cònsol de Lorient

## Foncions ministerialas
* 18/05/1991 - 02/04/1992 : secretari d'Estat per la mar
* 16/05/2012 - : ministre de la Defensa

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Ligams extèrnes
* Nota biografica sul site del Conselh regional
* Entrvista de Jean-Yves Le Drian dins « 1905 - 2005, les socialistes à la conquête du Morbihan » sul site de la feferacion morbihanesa du Partit Socialista

### Fonts
* Fiça d'identitat sul site de l'Assemblada nacionala
* *[[Le Monde]]* 12 e 19 junh de 2007
Qüars

thumb|right|

Lo **qüars** () es un minerau dau grop dei silicats. Representant 12% de la litosfèra, es un minerau fòrça frequent dei ròcas magmaticas e sedimentàrias.
Es un compausat quimic de silici e oxigèn (dioxid de silici) de formula SiO2. Segon la classificacion de Nickel-Strunz aperten a la classa dels oxids, mentre que a la classificacion de Dana, es considerat coma un tectosilicat. Lo qüars es un mineral que pòt presentar diferentas colors dependent de las impuretats e d'unas defauts dins l'estructura cristallina (centres de color). Sa duretat es de 7 sus l'escala de Mohs e presenta una densitat de 2,65 g/cm3. Lo qüars presenta sovent de maclas e l'exfoliacion es rarament vesedoira. Lo qüars es conegut per sas propietats piezometricas e abrasivas, propietats que faguèron del qüars un mineral largament utilizat durant l'istòria mas subretot los darrièrs ans. Lo qüars es un dels minerals amb mai de varietats; aquestas varietats se pòdon devesir en varietats macrocristallinas (cristals visibles a uèlh nus) e varietats microcristallinas (cristals non visibles a uèlh nus). De las varietats macrocristallinas, los especimèns mai coneguts son lo cristal de ròca, lo qüars fumat, lo qüars rosa, l'ametista, la citrina, lo qüars blau, lo jacint de Compostèla e l'uèlh de tigre. Per las varietats microcristallinas:  la calcedònia, l'agata (una subvarietat de calcedònia), l'onix, lo jaspi e l'aventurina.
Aurélie Filippetti

thumb|300px|Aurelie Filippetti, 2007

**Aurélie Filippetti**, nascuda lo 17 de junh de 1973 a Villerupt (Meurthe e Mosèla), es una femna politica e romancièra francesa.

Membre del Partit Socialista, èra deputada de la 8 circonscripcion de Mosèla (junh de 2007), e pòrtaparaula del grop socialista à l'Assemblada Nacionala. Lo 16 de mai de 2012, foguèt nomenada Ministra de la Cultura e de la Comunicacion.

## Biografia
### Originas e estudis

Filha d'Angelo Filippetti (1938-1992), ancian minaire de fons, cònsol màger del comunista d'Audun-le-Tiche de 1983 a 1992 e conselhièr general, e pichona filha d'immigrats italians, Aurélie Filippetti conta dins un primièr roman, en 2003, *Los Darrièrs Jorns de la classa obrièra*, cossi son grand paire, resistent, foguèt arrestat per la Gestapo al fons de la mina, puèi deportat en camp de concentracion amb sos dos fraires. Evòca tanben la memòria obrièra e le sentiment de desclassament del monde obrièr aprèp la tancadura de las minas e de las usinas siderurgicas en Lorena.

Anciana escolana de l'Escòla Normala Superiora de Fontenay-Saint-Cloud, es agregada de letras classicas e, abans la politica, ensenhava coma professora de letras al licèu Pasteur de Neuilly-sur-Seine.

### Parcors politic

Aderiguèt als Verds, puèi venguèt membre del cabinet d'Yves Cochet, ministre de l'Environament. A las eleccions municipalas de 2001, foguèt elegida conselhièra del 5 arrondiment de París. Cap de lista dels Verds al primièr torn, obtenguèt 13,75 % dels vòtes. E obtenguèt 6,55 % dels vòtes dins la 2 circonscripcion de París a las legislativas de 2002. Venguèt membre del secretariat executiu dels Verds-París en març de 2003 e pòrtaparaula.

Aprèp un refús d'investitura dins la circonscripcion de Longwy pel CNIR dels Verds, daissèt los Verds a la fin d'octobre de 2006.

En novembre de 2006, se liguèt al PS e l'equipa de campanha de Ségolène Royal, candidata a l'eleccion presidenciala de 2007, coma conselhièra especiala (environament, cultura, educacion, tèmas de societat).

En mai de 2007, foguèt investida pels militants socialistas de la 8 circonscripcion de Mosèla que lo deputat PS sortent Jean-Marie Aubron se presentava pas. Foguèt elegida lo 17 de junh de 2007 amb 50,96 % dels vòtes.

Aurélie Filippetti foguèt pòrtaparaula puèi vicepresidenta de la Convencion per la Seisena Republica puèi del corrent pro-Royal « L'Espèr a esquèrra ».

Foguèt presidenta del conselh d'administracion del Festenal internacional del documentari de Marselha.

Sostenguèt François Hollande per la primària presidenciala socialista de 2011 e aprèp la victòria d'aquel, integrèt l'equipa de campanha, encargada de la Cultura. 

A la nominacion del govèrn de Jean-Marc Ayrault, lo 16 de mai de 2012, venguèt ministra de la Cultura e de la Comunicacion. Lo 2 d'abrial de 2014, dins lo govèrn de Manuel Valls es totjorn ministra de la Cultura.

## Òbras
* 2003 : *Los Darrièrs Jorns de la classa obrièra*
* 2006 : *Un òme dins la pòcha*
* 2008 : *L'ecòla forma encora de ciutadans ?*, amb Xavier Darcos

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben

### Ligams extèrne
* Blòg d'Aurélie Filippetti
Geneviève Fioraso

thumb|300px|Geneviève Fioraso, 2011

**Geneviève Fioraso**, nascuda lo 10 d'octobre de 1954 a Amians, es una femna politica francesa. Foguèt nomenada lo 16 de mai de 2012 dins lo govèrn de Jean-Marc Ayrault ministre de l'ensenhament superior e de la recèrca, deputada de la premièra circonscripcion d'Isèra dempuèi de junh de 2007 e membre del Partit Socialista.

Foguèt de 2008 a 2012 7 adjunta encargada de l'universitat, de la recerca, de l'economia e de las relacions internacionalas de la vila de Grenòble aprèp que foguèt adjunta a l’economia, a l'innovacion, al comèrci e a l'artisanat pendent lo precedent mandat, e 1 vicepresidenta de la Comunauta d'Aglomeradion Grenoble Alpes Métropole.

Foguèt tanben en 2003 presidenta directora generala de la *Sem Minatec Entreprises*.

## Origina e formacion

Nascuda a Amians en 1954, darrièra d'una familha de sièis enfants, es maire de dos enfants (1986 e 1979).

Aprèp las classas preparatòrias literàrias obtenguèt doas mestresas (d'anglés e d'economia).

## Parcors professional e politica

En 1975, comencèt per èsser professora d'angles e d'economia prèp de joves en dificultat. En 1979, daissèt l'ensenhament, per anar en Isèra, e venguèt encargada d’informacion e responsable de la documentacion de premsa al cabinet del cònsol màger de Grenòble, Hubert Dubedout, abans de venir en 1983 son assistenta parlamentària. De 1989 a 1995 participèt a l’equipa de direccion d’una start-up del CEA, Corys. Puèi, de 1999 a 2001, fondèt e dirigiguèt *l’Agéncia regionala del numeric* dins lo malhum de vilas de la region  Ròse-Aups. De 2001 a 2004 èra a mièg temps per France Télécom, encargada dels mercats emergents dins lo sector « Social & santat ».

A partir de 2003, foguèt tanben presidenta de l'Institut d'Administracion de las Entrepresas (IAE) de Grenòble, e ensenhèt a l'Institut d'Estudis Politics de París en 2011.

Sul plan politic participèt en 1985 a la campanha de las cantonalas amb Michel Destot e venguèt sa directritz de cabinet (economia e innovacion). En 2007, Geneviève Fioraso foguèt elegida deputada dins la 1 circonscripcion de l'Isèra. A l'Assemblada Nacionala, èra membra del Burèl del grop parlamentari Socialista, radical, ciutadan e divèrsas esquèrras, membra de la comission dels afars economics, de l'environament e del territòri e membre de l'Ofici parlamentari d'evaluacion de las causidas scientificas e tecnologicas. En 2009 e 2010, foguèt raportaira per avís dels budgèts « industria », « recèrca » e « desvolopament sostenable ». 

Lo 16 de mai de 2012, foguèt nomenada ministra de l'Ensenhament Superior e de la Recèrca dins lo govèrn de Jean-Marc Ayrault.

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben

### Ligams extèrnes

* Blòg de Geneviève Fioraso.
* Pagina oficiala sul site de l'assemblada nacionala
* Rapòrt parlamentari suls budgèts de l'Industria e de l'energia
Aigrefeuille-sur-Maine

**Aigrefeuille-sur-Maine** en francés, *Aègerfoeylh* en galò, *Kelenneg-ar-Mewan* en breton, es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Le Fresnn

**Le Fresne-sur-Loire** (*Runonn* en breton, *Le Fresnn* en angevin-galò)  es una anciana comuna francesa , situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger. Lo 1èr de genièr de 2016, es incorporada dins la comuna novèla de Ingrandes-Le Fresne sur Loire dins lo departament de Maine e Léger e n'es comuna delegada.

## Geografia

## Istòria

Comuna creada en 1903, a partir de Montrelais.
## Administracion

## Demografia

## Nòtas
Cravant (Loiret)

**Cravant ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Loiret de la region dau Centre e Vau de Léger.
## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

Los caserius de Villevert e Villemarceau, aital coma una part d'aquel de Villejouan an desligat de la municipalitat e ligats a Villorceau segon la lei de la . Lo territ&ograve;ri de Cravant passa d'unitat|36.85|km²  a unitat|33.90|km² .

Un cyclone t&ograve;ca Cravant lo data|4|de  e i causa de las d&eacute;g&acirc;ts considerablas.

Les hameaux de Villevert et Villemarceau, ainsi qu'une partie de celui de Villejouan sont détachés de la commune et rattachés à Villorceau selon la loi du . Le territoire de Cravant passe de  à .

Un cyclone touche Cravant le  et y cause des dégâts considérables.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Douchy (Loiret)

**Douchy** es una anciana comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre e Vau de Léger. Dempuèi lo 1èr de genièr de 2016, es venguda comuna delegada de la comuna novèla de Douchy-Montcorbon. 
## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Ardon (Loiret)

**Ardon ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Loiret de la region dau Centre.
## Geografia

Lo vilatge a situat en la region naturala de Sologne e la airal urban de Orl&eacute;ans, a una quinzena de quilom&egrave;tres al sud de Orl&eacute;ans e una desena de quilom&egrave;tres al n&ograve;rd de La Fert&eacute;-Sant-Aubin.

Le village est situé dans la région naturelle de Sologne et l'aire urbaine d'Orléans, à une quinzaine de kilomètres au sud d'Orléans et une dizaine de kilomètres au nord de La Ferté-Saint-Aubin.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Griselles (Loiret)

**Griselles ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Loiret de la region dau Centre.
## Geografia

thumb|left|Griselles A situat a l'&egrave;st del departament
thumb|Griselles E los sieus caserius
La municipalitat se tr&ograve;ba al N&ograve;rd Es del departament, a aperaqu&iacute; 4&nbsp;km de lo sieu cap-lu&ograve;c de costat, Ferri&egrave;res-en-G&acirc;tinais, a 12&nbsp;km de la jos-prefectura Montargis e 90&nbsp;km de Orl&eacute;ans, la prefectura del Loiret.

thumb|left|Griselles est situé à l'est du département
thumb|Griselles et ses hameaux
La commune se trouve au Nòrd Est du département, à environ 4&nbsp;km de son chef-lieu de canton, Ferrières-en-Gâtinais, à 12&nbsp;km de la sous-préfecture Montargis et 90&nbsp;km d'Orléans, la préfecture du Loiret.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

La part sud del territ&ograve;ri de la municipalitat d&eacute;pendait dir&egrave;ctament del rei.

En 1127, Louis XI #far don als fraires del abbaye de Ferri&egrave;res del fief de Courvilaine.

A aquela ep&ograve;ca, i i avi&aacute; quatre cast&egrave;ls f&ograve;rts, u&egrave;i destruits. 

La partie sud du territoire de la commune dépendait directement du roi.

En 1127, Louis XI fit don aux moines de l'abbaye de Ferrières du fief de Courvilaine.

À cette époque, il y avait quatre châteaux forts, aujourd'hui détruits. 

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Neuville-aux-Bois (Loiret)

**Neuville-aux-Bois ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Loiret de la region dau Centre.
## Geografia

La vila a situat a una vintena de quilom&egrave;tres al n&ograve;rd de Orl&eacute;ans entre los regions naturalas de la b&ograve;sc de Orl&eacute;ans e de la Beauce.

La ville est située à une vingtaine de kilomètres au nord d'Orléans entre les régions naturelles de la forêt d'Orléans et de la Beauce.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

Dels obj&egrave;ctes del neol&iacute;tic an #&egrave;sser trobats sus la comuna.

En lo moment del bastiment de la autoroute A19, los registres preventius portadas per la Institut nacional d'investigacions arch&eacute;ologiques preventivas (INRAP) an meses a jorn de las bastissas agric&ograve;las en datant V, II e E s&egrave;gle abans Jesucrist. Entre los quinze silos trobats, set an #&egrave;sser r&eacute;utilis&eacute;s coma lu&ograve;c de s&eacute;pulture. S'a aital meses a jorn una femna engalanada d'una torque e de doas bracelets.

L'aucupacion romaine a testificat per de nombroses lu&ograve;cs (una desena).

La primi&egrave;ra mencion del vilatge remonta a 979 jol nom de *Novilla*. Una gl&egrave;isa i es &eacute;difi&eacute;e al  per b&eacute;n&eacute;dictins. Lo appellation *Neuville-a las-Porterias* pr&eacute;c&eacute;de lo sieu nom actual.

Es cap de-lu&ograve;c del district de Neuville de 1790 a 1795.

La linha de camin de f&egrave;rre Orl&eacute;ans-Malesherbes, inaugurada lo 18 d'agost 1872 e barrada als viatg&egrave;rs lo 4 d'oct&ograve;bre 1969 passava per aquela vila.

Des objets du néolithique ont été retrouvés sur la commune.

Lors de la construction de l'autoroute A19, les fouilles préventives menées par l'Institut national de recherches archéologiques préventives (INRAP) ont mis au jour des bâtiments agricoles datant des V, II et I siècle avant Jésus-Christ. Parmi les quinze silos trouvés, sept ont été réutilisés comme lieu de sépulture. On a ainsi mis au jour une femme parée d'une torque et de deux bracelets.

L'occupation romaine est attestée par de nombreux sites (une dizaine).

La première mention du village remonte à 979 sous le nom de *Novilla*. Une église y est édifiée au  par des bénédictins. L'appellation *Neuville-aux-Loges* précéde son nom actuel.

Elle est chef-lieu du district de Neuville de 1790 à 1795.

La ligne de chemin de fer Orléans-Malesherbes, inaugurée le 18 août 1872 et fermée aux voyageurs le 4 octobre 1969 passait par cette ville.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Oison (Loiret)

**Oison** es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

Lo nom de Oison es d'origina gallo-romaine, mas abans los Romains, dels &ograve;mes avi&aacute;n traversat lo territ&ograve;ri de la comuna. Qualques vestigis pr&eacute;historiques e ancians agu&egrave;ron descob&egrave;rt sul territ&ograve;ri de la comuna. S'es trobat silex talhats e de las pigassas del Neol&iacute;tic.

En l'an 1005, la granja de Mamonville a citat a la gl&egrave;isa Santa-Pierre-lo-Puellier de Orl&eacute;ans : "*Mamonis villam*". Dempu&egrave;i la , aquel sojorn aperten dins l'ot&egrave;l-Dieu de Orl&eacute;ans e lududes apertendr&agrave; pendenta de nombroses s&egrave;gles. Egalament a  , Algrain Bouteiller, chanoine de Santa-Crotz a Orl&eacute;ans, dona dins l'ot&egrave;l-Dieu d'aquela vila, la gl&egrave;isa de Oison #que possedissi&aacute; n'eiretatge.

Div&egrave;rses senhors de la familha Rochou de Amoy se son distinguits per la si&aacute; generositat : lo un d'eles a dotat la gl&egrave;isa d'un presbyt&egrave;re e d'un jardin. En 1793, i i avi&aacute; dos sacerd&ograve;ts en la parr&ograve;quia : Fran&ccedil;ois Joseph Sutin, cur&eacute;, sacerd&ograve;t reb&egrave;l #que #morir sul &eacute;chafaud ; lo paire Norbert, capucin ligat a la cap&egrave;la del cast&egrave;l de Amoy #escapar a las investigacions. A anotar que la cap&egrave;la del cast&egrave;l exist&iacute;s totjorn.

Le nom d'Oison est d'origine gallo-romaine, mais avant les Romains, des hommes avaient traversé le territoire de la commune. Des vestiges préhistoriques et antiques furent découverts sur le territoire de la commune. On a retrouvé des silex taillés et des haches du Néolithique.

En l'an 1005, la ferme de Mamonville est citée à l'église Saint-Pierre-le-Puellier d'Orléans : "*Mamonis villam*". Dès le , cette demeure appartient à l'hôtel-Dieu d'Orléans et elle lui appartiendra pendant de nombreux siècles. Également au  , Algrain Bouteiller, chanoine de Sainte-Croix à Orléans, donne à l'hôtel-Dieu de cette ville, l'église d'Oison qu'il possédait en héritage.

Plusieurs seigneurs de la famille Rochou d'Amoy se sont distingués par leur générosité : l'un d'eux a doté l'église d'un presbytère et d'un jardin. En 1793, il y avait deux prêtres dans la paroisse : François Joseph Sutin, curé, prêtre réfractaire qui mourut sur l'échafaud ; le père Norbert, capucin attaché à la chapelle du château d'Amoy échappa aux recherches. À noter que la chapelle du château existe toujours.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Ormes (Loiret)

**Ormes ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Loiret de la region dau Centre.
## Geografia

La vila a situat a 118&nbsp;km al Sud-O&egrave;st de Par&iacute;s, 8,5&nbsp;km al N&ograve;rd-O&egrave;st del centre de Orl&eacute;ans, al n&ograve;rd de la Loire, en lisi&egrave;re de la region naturala de Beauce, en la airal urban e la unitat urbana de Orl&eacute;ans.

La ville est située à 118&nbsp;km au Sud-Ouest de Paris, 8,5&nbsp;km au Nòrd-Ouest du centre d'Orléans, au nord de la Loire, en lisière de la région naturelle de Beauce, dans l'aire urbaine et l'unité urbaine d'Orléans.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

Lo sieu nom ven de &laquo; Ulmus &raquo;, nom d'una villa gallo-romaine. Aquela aucupacion gallo-romaine a testificat per registres arch&eacute;ologiques pr&egrave;s del cast&egrave;l de la Riffaudi&egrave;re, en trobant una soscava e de div&egrave;rses elements d'aquela ep&ograve;ca (moneda, poterie…).

Son nom vient de « Ulmus », nom d'une villa gallo-romaine. Cette occupation gallo-romaine est attestée par des fouilles archéologiques près du château de la Riffaudière, retrouvant une cave et plusieurs éléments de cette époque (monnaie, poterie…).

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Orville (Loiret)

**Orville ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Loiret de la region dau Centre.
## Geografia

Orville Se situa a aperaqu&iacute; 4&nbsp;km de Puiseaux, 9&nbsp;km de Malesherbes e 15&nbsp;km de Pithiviers.

Orville se situe à environ 4&nbsp;km de Puiseaux, 9&nbsp;km de Malesherbes et 15&nbsp;km de Pithiviers.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

La municipalitat de Orville avi&aacute; per suzerains los senhors de Bouteillier a . En los vestigis ancians s'es descob&egrave;rt un tumulus del Hallistatt, dels s&eacute;pultures e dels bijoux.

La commune d'Orville avait pour suzerains les seigneurs de Bouteillier aux . Dans les vestiges antiques on a découvert un tumulus du Hallistatt, des sépultures et des bijoux.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Ruan (Loiret)

**Ruan** es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre.
## Geografia

Ruan A situat a 23&nbsp;km al n&ograve;rd de Orl&eacute;ans.

Es sul territ&ograve;ri de la municipalitat #qu'a situat lo terminus de la via experimentala de la a&eacute;rotrain, #que li cali&aacute; connectar Orl&eacute;ans a Par&iacute;s.

Ruan est situé à 23&nbsp;km au nord d'Orléans.

C'est sur le territoire de la commune qu'est situé le terminus de la voie expérimentale de l'aérotrain, qui devait relier Orléans à Paris.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Thou (Loiret)

**Thou ** es una comuna francesa administrada per lo departament de Loiret de la region dau Centre.
## Geografia

La municipalitat, situada en lo Loiret, es  limitrophe del departament del Yonne a l'&Egrave;st.

La Cheuille, afluent de la Loire, trav&egrave;rsa lo territ&ograve;ri de Thou.

La commune, située dans le Loiret, est  limitrophe du département de l'Yonne à l'Est.

La Cheuille, affluent de la Loire, traverse le territoire de Thou.

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas