open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Devanagari

[thumb|right|250px|Manuscrit [Rigveda en Devanāgarī (sègle XIX)]]
Lo **devanāgarī** (sanscrit: देवनागरी, AFI: [deːʋɐˈnaːɡɐɽiː]), o nāgarī, es un alfabet alfasillabari originari d'Índia e de Nepal.

S'escriu d'esquèrra cap a drecha, sens cap de distincion entre majusculas e minusculas, e es reconeissable per la preséncia d'una linha distintiva orizontala al suc de las letras e que las liga amassa.

Lo devanāgarī es l'escritura principala utilizada per l'indi, lo marata, e lo nepalés. Dempuèi lo sègle XIX, lo pus comunament emplegat per escriure lo sanscrit. Lo devanāgarī es tanben emplegat pel gujari, lo bhili, lo bhojpuri, lo concani, lo magahi, lo maithili, lo marwari, lo newari, lo garhwali e lo kumaoni, lo santali, las lengas tharu, e de còps que i a sindhi, panjabi, e cashmiri. Èra autrescòps utilizat per escriure lo gujarati.
Còdi oficiau estatistic

Un **còdi oficiau estatistic** (var. **còdi oficial estatistic**) o **còdi oficial geografic**, es un document utilizat per un organisme estatistic (per ex. l’INSEE en França, l’INE en Espanha, etc.) per identificar ua division administrativa o politica determinada.

## Exemples de codificacion
Dins l’Estat espanhòu:
* còdi de comarca: Val d'Aran, **8103980001**
* còdi de municipi: Bausen, **25045** o **2504500000**
* còdi d'entitat municipau descentralizada: Arró, **7000700000**

En França: véser Còdi INSEE.
Arró

**Arró** ei un vilatge dera Val d'Aran, en eth terçon de Lairissa. Ei ua anciana comuna, annexada a Es Bòrdes eth 1847. Ei actuauments ua entitat municipau descentralizada deth municipi d'Es Bòrdes. Ei administrativament dens la província de Lhèida e la comunautat autonòma de Catalonha de l'estat espanhòu.


[{  "type": "ExternalData",  "service": "geoline",  "ids": "Q12624",  "properties": {  "fill": "#fc3",  "stroke": "#ff1010"  }},
{  "type": "ExternalData",  "service": "geopoint",  "ids": "Q12948054",  "properties": {  "fill": "#ff0",  "stroke": "#ffff00", "marker-color": "ffff11", "title": "Arró" }},
{  "type": "ExternalData",  "service": "geopoint",  "ids": "Q12624",  "properties": {  "fill": "#ff0",  "stroke": "#ff0000", "marker-color": "ff1111", "title": "Es Bòrdes" }}]


## Demografia
Era poblacion ei de 25 abitants (2008).

## Toponimia
Autes còps escrit *Arrú*, *Ro*, *Ror*, *Deror*, *Raor*, *Error*, se deuré escriuer **Arror**.
## Ligams extèrnes
* Informacion dera generalitat
* Ficha estatistica IDESCAT
* "255034 Arro". *Alteraciones de los municipios en los Censos de Población desde 1842*. INE, en linha.
Tomás Regalado

**Tomás Regalado** (1861-1906) militar e òme politic, foguèt  president del Salvador entre 1898 e 1903.

## Referéncias
Françoise Dolto

**Françoise Dolto** (1908-1988) foguèt una famosa psicoanalista e mètge psiquiatra francesa.
Nascuda Françoise Marette, es la sòr de l'òme politic francés Jacques Marette. Se maridèt en 1942 amb lo quinesiterapeuta Boris Ivanovitch Dolto. Aguèron tres enfants : Yvan-Chrysostome Dolto (1943–2008, qu'es lo cantaire Carlos), Grégoire Dolto (n.1943) e la psicoanalista Catherine Dolto (n.1946).
Acoela

Los **Acoela** son un embrancament de vèrms marins liures (pas parasits). Longtemps, foguèron considerats coma de Platyhelminthes. 

Son plaçats a la base dels Bilateria coma los Nemertodermatida amb los quals son estats raprochats dins los Acoelomorpha. quatre cents espècias son conegudas.

## Classificacion

Acoela
*Paratomellida
***Paratomellidae
*Acoelida
**Convolutoidea
***Convolutidae
***Pseudaphanostomidae
***Otocelididae
***Sagittiferidae
***Taurididae
***Anaperidae
***Mecynostomidae
***Actinoposthiidae
***Childiidae
**Antigonarioidea
***Antigonariidae
**Solenofilomorphoidea
***Solenofilomorphidae
**Proporoidea
***Proporidae
***Hallangiidae
***Myostomellidae
**Diopisthoporoidea
***Diopisthoporidae
**Haploposthioidea
***Haploposthiidae
***Antroposthiidae
**Hofstenioidea
***Hofsteniidae

## Ligams extèrnes

*Tyler S, Schilling S, Hooge M, and Bush LF (comp.) (2006) Turbellarian taxonomic database. Version 1.5 * Base de données

## Referéncias

Baguñà & Riutort, 2004 *The dawn of bilaterian animals: the case of acoelomorph flatworms.* BioEssays 26: pp 1046-1057.

Wallberg, Curini-Galletti, Ahmadzadeh & Jondelius, 2007 *Dismissal of Acoelomorpha: Acoela and Nemertodermatida are separate early bilaterian clades* Zoologica Scripta Volume 36 Issue 5, pp 509-523.

### Ligams intèrnes
* Acoela (classificacion filogenetica)
Xenoturbella

Lo genre ***Xenoturbella*** correspond a doas espècias d'animals marins d'aspècte vermifòrme. Dempuèi sa descobèrta en 1949, fa partida d'aqueles animals rars que lor plaça dins la classificacion quita pas de far debat, al punt de suscitar de longa de qualificatius tant inacostumats dins la premsa scientifica especializada coma « enigmatic », « estranh », « incertan ».
 
## Lista d'espècias

Segon WRMS:
* *[[Xenoturbella bocki]]* Westblad, 1949
* *[[Xenoturbella westbladi]]* Israelsson, 1999

## Referéncias


## Ligams extèrnes
### Embrancament Xenoturbellida
* 
* 
### Genre ''Xenoturbella''
* 
* Palaeos - The Trace of Life on Earth : Xenoturbella
Priapulida

Los **priapulians** son un embrancament de vèrms marins qu'an una trompa espinosa extensibla. Se ne coneis de fossils datant del Cambrian mejan. Lors parents mai pròches son probablament los kinorhyncha e los loricifera, amb los quals constituisson lo taxon Scalidophora.

## Classificacion
Familhas
*Maccabeidae 
*Priapulidae 
*Tubiluchidae
Onychophora

Los **onicofòrs** (***Onychophora***) son d'animals terrèstres de 1 a 15&nbsp;cm de long, segmentats, portant un parelh d'apendices — apelats *lobopòdis* — pas articulats sus cada segment. Pòdon comptar de 15 a mai de 40 segments.

Lo nom d*'onicofòr* proven del grèc "oνυχοϛ" (ongle) e "Φορειν" (portar) vòl dire literalament  "que pòrta d'onglas" en referéncia a las àrpias que possedisson los lobopòdis.

## Ligams intèrnes
* Onychophora (classificacion filogenetica)
* Fotoguida taxinomic del mond animal

## Ligams extèrnes
* "Document PDF sul sit de l'INRA"
Euarthropoda

Los **artropòdes superiors** o **euartropòdes** (***Euarthropoda***) forman un clade de la classificacion filogenetica que compren l'ensemble dels artropòdes (*[[Arthropoda]]*) actuals.
Estopa

**Estopa** es un grop de musicians e cantaires catalans espanhòls qu'existís dempuèi 1999 e qu'es compausat per los fraires David Muñoz-Calvo (n.1976) e José Manuel Muñoz-Calvo (n.1978). José es musician e David es lo cantaire. 
La seuna musica mescla pop rock e romba catalana.
## Discografia
*1999: "Estopa" 
*2001: "Destrangis" 
*2002: "Más Destrangis" 
*2004: "¿La calle es tuya?" 
*2005: "Voces de ultrarrumba" 
*2008: "Allenrok" 

## Ligams extèrnes
Sit oficial d'Estopa
Lista dels presidents d'Eslovènia

thumb|right|100px|Bandièra del president d’Eslovènia
Lo president es lo cap d'Estat d’Eslovènia. Es elegit per un periòde de cinc ans per la populacion.

Vaquí la lista dels presidents d’Eslovènia dempuèi l’independéncia (1991):

## Veire tanben

* Primièr ministre d'Eslovènia
Tardigrada

Los **tardigrads** o **orsons d'aiga** (de l'alemand ) son d'animals minusculs multicellulars. Forman un embrancament zoologic a part entièra : lo phylum **tardigrada** fòrt pròche dels artropòdes. L'orson d'aiga es descrich en primièr per Johann August Ephraim Goeze en 1773; lo nom de *tardigrad* que significa « caminaire lent » es balhat per Lazzaro Spallanzani en 1777.

Los tardigrads mesuran un pauc mai de  en mejana e son d'animals que pòdon subreviure dins de mitans fòrça ostils (temperaturas de  e pressions fins a , mitan anidric o expausat als raionaments X o ultraviolets, void espacial). Privats d'aiga e de manjar, se replegan en criptobiòsi, çò que significa que los processuses metabolics observables representan pas mai de 0,01 % de la normala (semblan doncas en estat de « mòrt clinica »), mas se reviscolan (lo metabolisme repartís) tre que las condicions o permeton.

## Descripcion
Los tardigrads an un còs segmentat en quatre protegit per una cuticula e son dotats de uèch patas pichonas acabadas caduna per d'àrpias.

## Classificacion
* 1000 espècias a aqueste jorn repartidas en tres òrdres.

## Articles connèxes
* Tardigrada (classificacion filogenetica)
* Fotoguida taxinomic del mond animal

## Nòtas e referéncias


## Ligams extèrnes
* 
* 
* 
* 
* Filmes e imatges del tardigrad ''Hypsibius dujardini''
* TARDIGRADA NEWSLETTER
* Autra presentacion del tardigrad
Gnathostomulida

Los **Gnathostomulida** son un embrancament de vèrms marins intersticials. Un centenat d'espècias es conuegut.
Son incluses dins lo superembrancament dels Gnathifera.

## Classificacion

*Classa Bursovaginoidea Sterrer, 1972
**Òdre Conophoralia Sterrer, 1972
***Familha Austrognathiidae Sterrer, 1972
****Austrognatharia Sterrer, 1971
****Austrognathia Sterrer, 1965
****Triplignathia Sterrer, 1991
** Òdre Scleroperalia Sterrer, 1972
***Familha Agnathiellidae Sterrer, 1972
****Agnathiella Sterrer, 1971
****Paragnathiella Sterrer, 1997
***Familha Clausognathiidae Sterrer, 1972
****Clausognathia Sterrer, 1992
***Familha Gnathostomariidae Sterrer, 1972
****Gnathostomaria Ax, 1956
***Familha Gnathostomulidae Sterrer, 1972
****Chirognathia Sterrer & Sørensen 2006
****Corculognathia Ehlers & Ehlers, 1973
****Gnathostomula Ax, 1956
****Ratugnathia Sterrer, 1991
****Semaeognathia Riedl 1970
***Familha Mesognathariidae Sterrer, 1972
****Labidognathia Riedl 1970
****Mesognatharia Sterrer, 1966
****Tenuignathia Sterrer, 1976
***Familha Onychognathiidae Sterrer, 1972
****Goannagnathia Sterrer, 2001
****Nanognathia Sterrer, 1972
****Onychognathia Riedl, 1971
****Valvognathia Kristensen & Norrevang, 1978
****Vampyrognathia Sterrer, 1998
***Familha Paucidentulidae Sterrer, 1972
****Paucidentula Sterrer, 1998
***Familha Problognathiidae Sterrer & Farris, 1975
****Problognathia Sterrer & Farris, 1975
***Familha Rastrognathiidae Kristensen & Norrevang, 1977
****Rastrognathia Kristensen & Norrevang, 1977
* Classa Filospermoidea Sterrer, 1972
**Òdre Filospermoida Sterrer, 1972
***Familha Haplognathiidae Sterrer, 1972
****Haplognathia Sterrer, 1970
***Familha Pterognathiidae Sterrer, 1972
****Cosmognathia Sterrer, 1991
****Pterognathia Sterrer, 1966

## Filogenia

## Ligams extèrnes
* ITIS Gnathostomulida  Sterrer, 1972

## Referéncias
* Ax : *Die Gnathostomulida, eine rätselhafte Wurmgruppe aus dem Meeressand.* Abhandlungen der Akademie der Wissenschaften und Literatur Mainz, mathematisch-naturwissenschaftliche Klasse, 8:l-32, 1956
* Ax : *The position of the Gnathostomulida and Platyhelminthes in the phylogenetic system of the Bilateria.* In: S. Conway Morris, J. D. George, R. Gibson & H. M. Platt : *The Origins and Relationships of Lower Invertebrates*, 168-180, Oxford, Clarendon Press, 1986
* Riedl : *Gnathostomulida from America.* Science 163:445-442, 1969
* Sterrer : *Gnathostomulida: Problems and procedures.* Smithsonian Contributions to Zoology, 76:9-15, 1971
* Sterrer : *Systematics and evolution within the Gnathostomulida.* Systematic Zoology, 21(2):151-173, 1972
David Oistrakh

thumb|200px|David Oistrakh en concèrt a Moscòu**David Fyodorovich Oistrakh** (en rus *Давид Фёдорович Ойстрах* - Odessa, lo 30 de seteme de 1908 - Amsterdam, lo 24 d'octobre de 1974) que ho un violonista sovietic d'origina judiva e un deus virtuòsos màger deu sègle XX per aqueste instrument. Com Nathan Milstein, qu'estudiè dab lo mèste rus Piotr Stolyarsky. 

Durant la soa carrièra que viatgè peu monde sancer e qu'enregistrè versions vengudas referenciau d'òbras classica.

Que joguè dab dus stradivarius deus famós : lo *Conte di Fontana* de 1702 e lo *Marsick* de 1705.
Cobde

L'articulacion deu **cobde** (var. **coide**) es format per 3 diferentas articulacions dens la medisha capsula articulara

## '''òs'''

En haut, trobam l'umèrus qu'es l'òs deu braç e baish, lo radius e l'ulna qui son los de l'avant-braç

## '''articulacion'''

Que son unidas dens ua sola capsula articulara per deus ligaments collateraus suus costats e dus qui tenguen l'ulna dab lo radius, un petit es lo ligament carrat endevath deu cap deu radius entà'u bòrd inferior de l'incisura radiau de l'ulna, l'aute es lo ligament anular radiau, inseris de cada costat de l'incisura radiau de l'ulna e qu'entorn lo cap deu radius com un anèth

### articulacion umero-radiau

### articulacion umero-ulnara

### articulacion radio-ulnara proximala

## '''tishuts'''

### muscles

los flexors

* braquiau

* bicèps braquiau

* braquio-radiau

l'extensor

* lo tricèps braquiau

### plan superficiau

aqueth plan en superficia deus muscles presenta, la transformacion de las veas, mediau, mediana e laterau de l'avant-braç en veas basilica e cefalica. Trobam tanben deus nèrvis superfiiaus sensitius com los nèrvis cutanèus median e laterau de l'avant-braç.

### plan honsut

l'arrega mediau deu bicèps: nèrvi median e artèra braquiau 

l'arrega laterau deu bicèps: nèrvi radiau qui divisa's en un nèrvi superficiau sensitiue en un nèrvi honsut

### region de l'olecrani
Qu'es endarrèr deu cobde on trobam lo tendon deu tricèps braquiau. En mediau se troba la lòtja posteriora deu braç on passa lo nèrvi ulnar.
Braç

Lo **braç** es la region anatomica qu'entorn lo còrs de l'umèrus. Qu'es limitat en haut per l'estrem baish deu gran pectorau en avant e deu gran dorsau endarrèr, son units per l'aponeuròsi de la basa de l'eishèra. En baish es limitat pe'u plec deu cobde. En haut trobam los **espacis axillars** e en devath de la peth, se tròba ua aponeuròsi circulara, lo facia braquiau qui es en continuitat dab l'opneuròsi de la basa de l'eishèra. De cada costat de l'umèrus, lo septe intermuscular mediau e laterau limitan las **lòtjas anteriora e posteriora deu braç**.

## Òs

Lo còrs de l'umèrus

## Espacis axillars

Entre l'escapula e l'umèrus se tròba l'espaci escapuloumerau, limitat en haut pe'u petit rond e en baish pe'u gran rond. Es devesit en dus pe'u long capdau deu tricèps braquiau.

### espaci axillar mediau

artèria sosescapulara

### espaci axillar laterau

artèria circonflèxa umerala

## Lòtja anteriora deu braç

*plan superficiau soscutanèu:

las veas soscutanèas, son la vea cefalica e la vea basilica

nèrvis soscutanèus

*plan superficiau:

#lo muscle bicèps braquiau, capdau long e brac.
#lo canau braquiau: s'i tròba; l'artèria braquiau, las veas braquiaus, lo nèrvi median, lo nèrvi ulnar, lo nèrvi cutanèu mediau deu braç e lo nèrvi cutanèu mediau de l'avant-braç

*plan honsut:

#lo muscle coracobraquiau
#lo muscle braquiau

## Lòtja posteriora deu braç

lo tricèps braquiau

lo nèrvi radiau
Ginhac (omonimia)

**Ginhac** pòt èsser:
* Ginhac, una comuna d'Òlt
* Ginhac, una comuna d'Erau
* Ginhac, una comuna de Vauclusa
* Ginhac, una comuna dei Bocas de Ròse
* Ginhac, una comuna del Puèi de Doma.
Economia d'Haití

Haití es lo pus paure país d'America e de l'Occident. Aproximativament 80% de la siá populacion viu jol lindal de pauretat e 54% viu en de condicions abjèctas de pauretat.

Malgrat la recuperacion recenta de la siá economia, amb una creissença positiva en 2005, quatre tempèstas tropicalas en 2008 daissèron de damatges importants dins la siá infrastructura de transpòrt e lo sector agricòla. Lo país espèra l'anullacion de 525 milions de dolars del sieu deute exterior en 2009, dins lo programa d'ajuda als païses extrèmament endeutats.

## Nòtas & referéncias
François Xavier Tourte

**François Xavier Tourte** (1747- 1835) que ho un arquetier francés, lo nom màger dens l'istòria de la soa disciplina e l'artesan a l'origina de la forma e deus concèpte modèrne deus arquets deus instruments de le familha deu vriulon.

Qu'èra relogèr d'origina. A despart de triblhar suber la causida de la husta, que desvolopè, de cap ala annadas 1770 un concèpte d'arquet on lo concavitat de la husta qu'ei l'inversa de l'arquet barròc, e tot aquò sus un arquet mei long.

Tourte qu'ei considerat com lo pair de l'arquet modèrne.
Las Falhadas

**Las Falhadas** (*Lasfaillades* en francés) es una comuna lengadociana de 832&nbsp;ha del sud de Tarn e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Se compausa d'un vilatge principal, Boisset, d'un masatge (Sauvergas), d'un fum de bòrias coma lo Brandís o Boscadiá, e del castèl de Las Falhadas qu'es en realitat un vièlh ostal de mèstres.

## Toponimia
Nom curiós, poetic e bilingue; lo mot *falhadas* de sas originas latinas « fagues » signifiant "fau", pensam a un luòc plantat de faus.
Ernest Negre dins « Les noms de lieux du Tarn » ditz que *falhadas* vòl dire "fuòc de jòia".

## Riu
Lo riu « Lo Peiron » se geta dins lo lac dels Sants Pèiras que bòrda la comuna al sud. Lo barratge dels Sants Pèiras regula lo debit de l'Arn e alimenta l'usina idroelectrica del Vintron.

## Relèu
La comuna de Las Falhadas se tròba a 750&nbsp;m a la glèisa e lo bòsc de Bascaut al nòrd de la comuna es a 802&nbsp;m. Lo vilatge de Boisset es dins una concaneta a la fin dels Monts de La Cauna dins lo planastèl d'Anglès.

## Comunicacions amb d'autras vilas
Boisset es a 8&nbsp;km d'Anglès qu'es lo capluòc del canton, a 12&nbsp;km de Braçac, 20&nbsp;km de Masamet e 27&nbsp;km de Castras. Lo vilatge es traversat per la departamentala D53.

## [[Clima]]
Los ivèrns son rigoroses e cargats de nèbla e de nèu. La prima e la davalada son temperats e lo païsatge es polit. L'estiu es cort mas caud e agradiu. I fa bon viure.

## Administracion

## Demografia

## Istòria
Boisset es vengut lo vilatge principal de la comuna, mas lo pus vièlh es Sauvergues, qu'es dempuèi 960 dins los cartabèls. Es lo comte de Tolosa que ne faguèt present a Otgarimus, lo primièr abat del monastèri de Sant Ponç (de 936-960). Als entorns de 1685 retrobam de traças del sieur de Saubergue qu'a quitat lo reialme de França amb son fraire per viure al Redondet, un castelet a costat de Boisset. I a pauc d'archius pendent la Revolucion, mas sabèm que dos preires refractaris s'i son amagats.

Dempuèi:
* 1790	 Participacion a las eleccions als primaris de Braçac.
* 1846	 Adesion al canton d'Anglès.
* 1871	 Construccion de la glèisa de Nòstra Dama de las Nèus.
* 1884	 Construccion de l'escòla. 
* 1897 	 Primièra veitura de Dion-Boton al castèl de Las Falhadas.
* 1914-1918 La Granda Guèrra fa cinc mòrts per la patria.
* 1931	 Electrificacion del vilatge.
* 1985	 Creacion d'un nòvel ostal de comuna.
* 1990	 Barradura de l'escòla.
* 2002 	 An creat la comunautat de comunas de « Sidòbre Val d'Agot » amb d'autres vilatges del sector.

Dempuèi 2002 òbras d'asegatge del vilatge; asegacion de la plaça, enterrament de las linhas electricas, e 5 permés de construire. E una novèla dinamica amb un comitat de fèstas jove e motivat.

## Referéncias
Biografia: « Pépi raconte moi, Lasfaillades au fil du temps »

## Ligams extèrnes
* Las Falhadas sul site de l'Institut Geografic Nacional

## Nòtas
Economia de Timòr Èst

L'economia de Timòr Leste afronta una sèria de problèmas dins lo sieu assag de reconstruccion après la devastacion suportada pel país durant lo procèssus d'independéncia. Lo demesiment de l'ajuda internacionala menèt a una reduccion del Produch interior brut entre 2003 e 2004.

## Nòtas & referéncias
Economia de la Còsta d'Evòri

L'economia de Còsta d'Evòri es una economia de mercat que depend fòrtament del sector agrari: aqueste sector emplega 68% de la fòrça de trabalh. Còsta d'Evòri es lo principal productor e exportador de cacau e tanben important productor de cafè e òli de palma. Per aquela rason, l'economia es fòrça en dependent dels prèses internacionales d'aqueles produchs e de factors climatics. Cacau, Petròli, cafè e tanben lo aur son los principals produchs d'exportacion.

## Nòtas & referéncias
Economia d'Arabia Saudita

L'Arabia Saudita a mai de 20% de las resèrvas mondialas de petròli e es tanben lo principal exportador del produch. Lo petròli representa mai de 80% dels revenguts d'exportacion e 45% del produch interior brut del país.

Lo país a estimulat l'expansion del sector privat, amb l'intencion de diversificar lo sieu economia e emplegar mai nacionalas. Los assages de diversificar passan pels sectors de generacion d'energia, telecomunicacions, exploracion de gas natural e petroquimia. Lo país emplega aperaquí 6 milions d'estrangièrs, mai que mai en los sectors de petròli e servicis, mentre lo govèrn ensaja redusir lo caumatge entre los nacionales.

## Nòtas e referéncias
Economia de Japon

L'economia de Japon es la 4 del mond de per son PIB, après la dels Estats Units, Union Europèa e Republica Populara de China, qua superiguèt l'economia japonesa durant l'an 2010. Lo país es fòrça eficient e competent dins los sectors d'exportacion, principalament los de tecnologia avançada.

## Referéncias
Economia de Libia

L'economia de Libia es una de las pus fòrtas d'Africa mercé a las siás grandas resèrvas de petròli e gas natural que respondon per 95% de las exportacions e per 25% del produch interior brut.

Lo país es dependent de l'importacion d'aliments per mai de 75%, chifra qu'èra màger abans los grands programas d'irrigacion amb las resèrvas fossilas d'aiga de Sahara.

### Nòtas & referéncias
Canton de Najac

Lo **canton de Najac** es una anciana division administrativa de Roergue, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Vilafranca de Roergue, lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus, ara d'. A la refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, totas las comunas passèron al canton d'Avairon e Tarn (burèu centralizator : Riupeirós).

La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian roergàs.

## Composicion
Lo canton de Najac se compausava de 7 comunas :

## Istòria
Lo canton de Najac se creèt en 1790 dins lo districte de Vilafranca.

En 1801, lo canton de Najac siaguèt conservat .

A las eleccions departamentalas del 22 de març de 2015, en aplicacion del decret n° 2014-205 del 21 de febrièr de 2014, lo canton de Najac siaguèt suprimit  .

## Veire tanben
* Avairon
* Arrondiments d'Avairon
* Comunas d'Avairon

## Nòtas
Arrondiment de Vilafranca de Roergue

L’**arrondiment de Vilafranca de Roergue** es una division administrativa e una anciana division electorala  francesa situada dins la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus e lo departament francés d'Avairon. Lo capluòc es la vila roergassa de Vilafranca de Roergue. L'arrondiment s'espandís en Roergue. La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian roergàs.

## Istòria
L'arrondiment se creèt en 1800 dins lo departament d'Avairon.
A partir de 2017, l'arrondiment s'espandiguèt a un grand nombre de comunas prèpas de Rodés. L'arrondiment passèt aital de 1293 km² a 2 123,7 km². La populacion es de 87 877 abitants en 2018 (63 808 en 2014).

## Composicion abans 2015
L'arrondiment se compausava de 8 cantons:
* Canton d'Aubinh
* Canton de Capdenac-Gara
* Canton de La Sala 
* Canton de Montbasens 
* Canton de Najac 
* Canton de Riupeirós 
* Canton de Vilafranca de Roergue 
* Canton de Vilanòva

## Composicion a partir de 2015
Dempuèi 2015, los limits dels cantons novèls pòdon èsser acavalats sus dos arrondiments e lo nombre de comunas pòt variar en seguida de la creacion de comunas novèlas : 64 en 2015 e 62 en 2016 per l'arrondiment. Pr'amor de la modificacion dels limits de l'arrondiment de 2017, conten 96 comunas (en 2020).

## Nòtas
Fruto Chamorro Pérez

**Fruto Chamorro Pérez** (1804-1855) òme politic, foguèt lo president de Nicaragua entre 1853 e 1855.

## Referéncias
Paulínia

**Paulínia** es una granda ciutat de Brasil. Sa populacion èra estimada a  abitants en 2009. Sa superfícia totala es de . Es situada a una distància de  de la ciutat de São Paulo, capitala de l'estat.

Fondada lo 28 de febrièr de 1964, es actualament un important centre industrial.

thumb|250px|left

thumb|left|250px

250px|thumb|right
Economia de Kowait

Kowait a una economia rica, amb de resèrvas de petròli de 104 miliards de barrils, 8% de las resèrvas mondialas.

## Nòtas e referéncias
José María Estrada

**José María Estrada** (1802-1856) òme politic foguèt lo President de Nicaragua entre lo 10 d'abril e lo 22 d'octobre de 1855. Foguèt assassinat en 1856.
Economia d'Indonesia

[thumb|230px|left|Lo centre financièr de [Jakarta.]]
Indonesia a resistit a la crisi financièra globala de manièra relativament tranquilla, a causa del motor principal de la siá creissença economica èsser la consomacion intèrna. La creissenta inversion realizada tant per investisseires locales quantes per estrangièrs, ajuda tanben a manténer la solida creissença. Malgrat la creissença de l'economia aver queigut dels mai de 6% lo 2007 e 2008 per 4,5% lo 2009, en 2010 tornèt al nivèl de 6%.

El país es un dels principals exportadors de petròli, estam e cauchó del mond. La màger part de la siá populacion contunha ligada a la agricultura de subsisténcia, a la pesca e a l'expleitacion forestièra. Los negòcis o las entrepresas industrialas en mans d'indonesians son estats tradicionalament paucs, e la produccion se centrava en articles per l'exportacion. Al començament del decènni de 1960, lo govèrn, per corregir lo balanç d'una economia coloniala, va nacionalizar las entrepresas estrangièras. Amb las politicas d'estabilizacion governamentala e amb grandas somas de sòus procedentes de las ajudas de l'exteriora, l'economia indonesiana, que va gaireben quèir en la falhida abans de 1966, comencèt a mostrar de simptòmas d'una fòrta recuperacion.

Lo 2011 lo govèrn indonesian acara las provocacions de melhorar l'infrastructura del país e al meteis temps recebre las preocupacions de preservacion del mitan ambient, particularament de las sèuvas del país.

## Nòtas & referéncias
Lamiaceae

Lei **lamiacèas** (*Lamiaceae*) son la familha dau romanin (o *romaniu*) e dei *Labiadas* en generau, que pren lo nom dau genre *Lamium* ansin coma l'òrdre que li apertèn: Lamiales. Conten aperaquí 210 genres e 3500 espècias.

Fòrça sovent son de plantas aromaticas e ricas en òlis essenciaus. La majoritat son de subarbusts o d'arbusts e rarament d'aubres o de lianas. La disposicion tipica de la flor ambé de petals fusionats que forman una labra superiora e una labra inferiora son a l'origina dau nom de *Labiadas* donat en tota la familha. Tipicament lei tijas son quadrangularas.

## Genres

## Liames extèrnes
*  Lamiaceae a: L. Watson e M.J. Dallwitz (a partir de 1992). ''The families of flowering plants: descriptions, illustrations, identification, information retrieval''.
*  Erbier virtuau deis Illas Balearas
Economia d'Iran

L'economia d'Iran es una economia de transicion,  amb un sector estatal pauc eficient e una fòrta dependéncia del petròli. Lo nivèl de caumatge a un nivèl considerablament pus naut que las estimacions oficialas de 11%. Segon los expèrts, la creissença economica annal per dessús 5% es lo que s'auriá de besonh per manténer lo ritme de  nòus trabalhadors cada an.

Aquela economia es marcada per un sector public pauc eficient, la dependéncia del sector petrolifèr (origina de 85% dels revenguts del govèrn) e de politicas estatalas que crèan grandas distorsions. L'espleitacion del petròli en lo sègle XX a provocat que tant l'extraccion del petròli, son refinatge e l'elaboracion de produchs derivats, siatz la principala font de riquesa de l'Iran modèrne. Lo golf Persic conten los dos tèrces de las resèrvas mondialas de petròli leugièr. Per l'an 2005 s'estimava qu'èra lo cinquen país productor de petròli, amb aperaquí  barrils calculats per jorn. L'Estat es lo proprietari d'aquelas ressorsas petrolifèras, que causa en partida l'economia iraniana es per el planificada.

## Referéncias
Sent Sever

**Sent Sever** pòt designar :
*Una comuna de las Lanas : Sent Sever (Lanas)
*Una comuna de Roergue : Sent Sever (Roergue)
Comunautat de comunas del País Belmontés

La **Comunautat de comunas del País Belmontés** es una comunautat de comunas francesa situada dins lo departament d'Avairon.

## Composicion
Se compausa de las comunas seguentas :

## Fonts
*Basa de donadas ASPIC, **edicion 11/2006**.
Mahmoud Ahmadinejad

**Mahmoud Ahmadinejad** (1956-2026) engenhaire, professor universitari e òme politic, foguèt lo primièr cònse de Teheran de 2003 a 2005, e lo president d'Iran de 2005 a 2013.
Canton de Bèlmont

Lo **canton de Bèlmont** es una anciana division administrativa de Roergue, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Milhau, lo departament d'Avairon e la region de Miègjorn-Pirenèus, ara d'. Dempuèi 2015, totas las comunas son del canton novèl dels Causses-Rogièrs (burèu centralizator : La Cavalariá). La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian roergàs.

## Composicion

## Composicion 2

Lo canton de Bèlmont se compausava de 6 comunas e comptava 2487 estatjants en 2012.

|-
| **[[Bèlmont (Roergue)|Bèlmont]]** || align="right" | 1006 || align="right" | 12370 || align="right" | 12025
|-
| Montlaur || align="right" | 581 || align="right" | 12400 || align="right" | 12154
|-
| Murasson || align="right" | 212 || align="right" | 12370 || align="right" | 12163
|-
| Monés Proencós || align="right" | 190 || align="right" | 12370 || align="right" | 12192
|-
| Reborguil || align="right" | 301 || align="right" | 12400 || align="right" | 12195
|-
| Sent Sever || align="right" | 218 || align="right" | 12370 || align="right" | 12249
|}

## Istòria
Lo canton de Bèlmont se creèt en 1790 dins lo districte de Sant Africa .

En 1801, lo canton de Bèlmont foguèt conservat . 

A las eleccions departamentalas del 22 de març de 2015, en aplicacion del decret n° 2014-205 del 21 de febrièr de 2014, lo canton foguèt suprimit .

## Veire tanben
* Avairon
* Arrondiments d'Avairon
* Comunas d'Avairon

## Nòtas
Fibra de carbòni

La **fibra de [[carbòni]]** qu'ei un materiau composit hèit mei que mei dab atòms de carbòni qui constitueishen cristaus alinhats au long d'un eish. Qu'ei expleitada per las soas caracteristicas principaus : la leugeretat, flexibilitat e la resisténcia. 

L'aeronautica en particular que'n sap aproheitar, mes qu'ei expleitada dens mantun aute domeni com per exemple dens la fabricacion d'arquets d'instruments de còrdas hregadas (com lo vriulon) e qu'ei quitament estada utilizada per la fabricacion d'instruments de musica per'mor de las soas proprietats acosticas.
Akbar Hashemi Rafsanjani

**Ali Akbar Hashemi Rafsanjani** (Nough, 15 de febrièr de 1934) es un representant religiós de l'Islam. Foguèt president d'Iran entre 1989 e 1997.
Maxim Venguerov

thumb|Maxim Venguerov
**Maxim Venguerov** (en ebrieu :** מקסים וונגרוב**‎ ; en rus : **Максим Александрович Венгеров** -  Novossibirsk, Siberia, alavetz Union Sovietica, l'20 d'agost de 1974) qu'ei un violonista virtuòse academic neishut sovietic, puish vadut rus e israelian per'mor de las soas originas judivas.

Que vadó dens ua familha de musician de Novosibirsk (la soa mair, director d'un orfanatge, qu'èra tanben cantaira e lo son pair qu'èra clarinista dens l'orquèstra filamonic de Novossibirsk). Qu'ei ací on e comencè los sons estudis deu vriulon despuish l'atge de 4 ans. En 1990 qu' emigrè en Israèl dab la soa familha on avó de har l'armada. 

Arron ua carrièra d'interpret rica en concerts e enregistraments, qu'ei, desempuish 2005, professor de vriulon a la Royal Academy of Music de Londres.
Christian Ferras

**Christian Ferras** (Le Touquet, lo 17 de junh de 1933 – París, lo 14 de seteme de 1982 - enventualement en occitan *Crestian Ferràs*) que ho un violonista virtuòse francés d'origina niçarda qui tribalhè enter autes dab lo violonista Yehudi Menuhin lo violoncelista Pau Casals e lo cap d'orquèstra Herbert von Karajan.

Que vadó en Picardia on los sons pairs e gavidavan ua ostalaria durant la huata sasons, en tot demorar a Niça (los *Ferràs* - en occitan - qu'èran donc Niça). Qu'èra lo capdet de tres hrairs.

Que comencè a estudiar lo vriulon au set ans dab lo son pair e que's muishè hèra precòç e talentuós. Que perseguí los sons estudis au conservatòri de Niça on e obtiengore lo purmèr prèmi d'excelléncia de vriulon. En 1944 que hè lo viatge entà París per estudiar au Conservatòri on e obtiengó los purmeèrs prèmis en violon e musica de crampa. 

Arron, que he los sons debuts, en 1946, dab l'orquèstra Pasdeloup gavidat per Albert Wolf en tot interpretar la *Sinfonia Espanhòla* de Lalo. Dautes concèrts deus pretigiós que seguín a París.

Ad aquesta epòca que comencè a tribalhar dab lo violonista e compositor roman George Enesco.

Lo son purmèr enregistrament a Londres dab la firma Decca que seguí : que's tractè de la creacion d'un concerto de Federico Elizalde devath la direccion de Gaston Poulet.

En 1948 que creè La sonata per vriulon d'Arthur Honegger a la sala Gaveau.

En 1951 qu'interpretè lo *concerto per vriulon de Beethoven dab l'Orquèstra Filarmonic de Berlin puish lo *Concierto de Estio* de [[Joaquin Rodrigo]] devath la direccion d'Egene Enesco.

En [[1954]], que hè l'aquesida, mercés au [[laütièr]] [[Étienne Vatelot]] de l'estradivari *Lo President* de [[1721]].

[[1956]] que ho l'annada de la soa rescontra dab lo cap d'orquèstra Herbert von Karajan entà interpretar lo concreto per vriulon de Brahms e en [[1957]] que passè de l'ostau de disques Decca a [[EMI]] dab qui e enregistrè los concertos per vriulon de Menselssohn e de Taichovsky.

Que participè au Festival de Prades en [[1959]] entà i jogar dab lo son organizator : lo violoncelista [[Pau Casals]].

Arron d'ua carrièra internacionau com interpret e professor, l'alcòl e la depression que'u mièn au suicid.

== Ligam extèrne ==
*[http://www.youtube.com/watch?v=x6Kq0qMMpgU] Sus youtube.com, Crestian Ferràs interpretant lo concerto per vriulon de [[Jean Sibelius]].
*[http://www.youtube.com/watch?v=8_P_7Qwo8hI&feature=related]Sus youtube.com, Crestian ferras interpretant *Hora Stacatto''.
*https://web.archive.org/web/20100210031509/http://www.christian-ferras.fr.st/Site de l'associacion en sovier de Crestian Ferràs.
Lista dels presidents d'Iran

Lo president es lo cap d'Estat e cap de govèrn d'Iran. Segon la Constitucion, es elegit per un periòde de quatre ans per la populacion.

Vaquí la lista dels presidents d'Iran dempuèi 1980.

## Veire tanben
* Caps espirituals d'Iran
Mittenwald

**Mittenwald** qu'ei ua ciutat alemanda situada en Baviera e pròcha de la termièra dab Àustria e famosa per la soa escòla de laüteria, ua de las màgers deu mòn.
Pablo Sarasate

**Pablo Sarate**, batejat **Martín Melitón Pablo de Sarasate y Navascués** (Pampalona, lo 10 de març de 1844 - Biàrritz, lo 20 de seteme de 1908) que ho un compositor e un violonista virtuòse navarrés deu sègle XIX.

Qu'estudiè lo vriulon a Sant Jacme de Compostèla puish au Conservatòri de París. Que ho sostiengut e emparat per la reina Isabèl II d'Espanha qui'u crompè auprès deu laütièr francés Jean-Baptiste Vuillaume un vriulon d'Antonio Stradivari.

Las soas composicions que son mercadas per lo folclòre espanhòu, hèra popular en Euròpa a la soa epòca.
Vilanòva de Besièrs

**Vilanòva jos Besièrs** (*Villeneuve-lès-Béziers* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Teniá l'escaisnom de **Vilanòva la Cremada** per çò que foguèt brutlada, supausavan, durant la crosada dels albigeses en 1220 (en realitat, abans 1108).

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *in Villanova*, en 969, *in Villanova , ad ecclesiam S. Stephani*, en 983, *in burgo Villanova* en 990, *Villanova* en 993 e abans 1100, *portale de Villa nova infra castellum*, al començament del sègle XII, *terminio de Villanova Cremata* en 1108, *ecclesiam S. Stephani de Villanova* en 1146, 1154, 1154-1159, *castrum de Villa Nova* en 1170, *de Villanova inferiori* en 1323 e al sègle XVI, *de Villanova subtus Bitteris* en 1344, *Villeneufve la Cremade* en 1571, 1585, *de Villenova inferiori* en 1636, *Villeneufve* en 1613, 1622, 1643, 1708, 1740-1760, *le bourg de Villeneuve* en 1740-1760, *Villeneuve la Cremade*, en 1740-60, V. Neuve en 1771. Lo determinant *inferiori* es per tal de destriar aqueste Vilanòva de Vilanoveta, comuna de Marauçan; l'adjectiu *cremata*,
*cremade* « cremada » de quauques fòrmas ancianas fa allusion a un incendi. 

La prononciacion es [bilo'nobo], ambe de *o* mejans.

Segon Dauzat, una *Vilanòva* es una aglomeracion novèla, fondada a l'Edat Mejana per un senhor o una comunautat religiosa, sense que la preséncia de franquesas acordadas als abitants siá mençonada dins lo nom; segon Hamlin, lo latin *villa nova* a lo sens de « domèni novèl », fondat generalament per un senhor a l'Edat Mejana; l'evolucion semantica del mot *villa* > *vila* es en rapòrt amb l'importància creissenta de certanas fondacions.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Véser tanben
* Comunas d'Erau
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Economia d'Ongria

Ongria, a l'intrada dins l'Union Europèa esperava modernizar la sieuna agricultura, estabilizar la sieuna economia e l'assegurar de crisis, modernizar e desvolopar las siás infrastructuras e recebre d'ajudas economicas pel desvolopament de las siás regions. Après la casuda del comunisme, lo país faguèt la transicion d'una economia centralizada e planificada cap a una economia de mercat e actualament lo sector privat respond per 80% del produch interior brut.. Las inversions e la possession d'entrepresas ongresas per estrangièrs acumulan mai de 60 mil milions de dolars dempuèi 1989. Las mesuras d'austeritat prepausadas pel FMI redusiguèron lo deficit budgetari de mai de 9% en 2006 per 3,3% del PIB en 2008.

## Referéncias
Revienut de solidaritat activa

Lo **Revienut de solidaritat activa** (o **RSA**) qu'ei un dispositiu de revienut minimum e d’ajuda sociau francés, a l'òra d'ara en experimentacion dens 34 departaments en França despuish mai de 2007. Lo RSA qu'ei destinat a remplaçar lo revienut minimum d'insercion (RMI), l'allocation de parent isolat (API) e lo prèmi per l'emplec (PPE) entaus allocataris deus minima sociaus, e a lutar contra lo fenomèn deus "tribalhadors praubes".

Qu'ei estat promovut en França per l'Agéncia navèra de las solidaritats activas (ANSA) gavidada per Martin Hirsch, nomat haut comissari a las Solidaritats activas contra lo praubèr au sen deu govèrn Fillon en mai de 2007. La lei TEPA, o "paquet fiscau", votada en agost de 2007 qu'a aviat l'experimentacion deu RSA dens 34 departaments, en prumèras sonqu'entaus beneficiaris deu revienut minimum d'insercion (RMI). L'experimentacion argançada dab l'Agéncia navèra de las Solidaritats activas que tocava alavetz uas 90 000 personas, de las quaus enter  e  e serén "tornadas hicar en emplec".
Pizzicato

**Pizzicato** () qu'ei ua tecnica emplegada dens lo jòc deus instruments de còrdas hregadas e qui consiteish a puntejar las loas còrdas en lòc d'i eslissar l'arquet. Au vriulon, lo pizzicato que's hè en bèth puntejar las còrda dab l'index de la man dreta. Totun, que's pòt tanben har dab los dits de la mans esquerra qui, alavetz e preme e puntejan successivament las còrdas. Aquesta tecnica, desvolopada au sègle XIX (dab Niccolò Paganini mei que mei) qu'ei mauaisida e generaument associada dab ua mena virtositat.

Dens la composicion de musica academica, la *Pizzicato Polka* de Johann Straus e la *simple Symphoni* e Benjamin Britten que son lo exemple màger de composicion ostendent aquesta tecnica.

La contrabassa, instrument tanhent de la grana familha deus instruments de còrdas hregadas, que's jòga hèra sovent (e mei que mei au jazz) en pizzicato.
Tienedor

Lo **tienedor** (var. **tibador**, **tendedor**) qu'ei un petit mecanisme provesit d'ua vitz hornida au cordièr d'un instrument de la familha deu vriulon e qui permet d'acordar las còrdas mei precisament que non pas las cavilhas (qui tienen las còrdas per l'aute cap). 

Sus un vriulon sancer (un 4/4) pas sonque la còrda la mei aguda (lo mi) b'ei provesit de tienedor (a còps lo la tanben) mes que's pòt quitament hicar sus las 4 còrdas (e, de hèit, be i a modèls de cordièrs incluent 4 tienedors). Qu'ei de tot biais mei corrent de trobar 4 tienedors sus lo vriulons mei petits (vriulons de mainatges 3/4, 1/2, 1/8, 1/16) on lo mendre mavment de las cavilhas e hè baishar o pujar de tròp entà perméter ua acòr precís. 

Los violoncèls tanben qu'ostendeishen sovent 4 tienedors.

De segur, lo tienedor qu'ei ua invencion recenta, absenta deus instruments barròcs.
Stéphane Grappelli

**Stephane Grapelli** (París, lo 26 de genèr de 1908 - lo 1 de deceme de 1997) que ho un vriulonaire francés de jazz deu sègle XX. 

Lo son pair qu'èra italian e la soa mair francesa de Saint-Omer. Que la perdó aus 4 ans. Au 12 ans qu'aprengó lo vriulon e que joguè dens cinèmas muts entà ganhà's la vita.

Dab lo guitarrista Django Reinhardt que creè lo *Quintette du Hot Club de France* e que desvolopè entau vriulon l'estil *jazz manouche*.

Qu'ei amassa qui estreèn ua version jazz de la Marselhesa qui hè escàndal. A despart de los sons numerós enregistraments que hè la banda sonora de filmes com *Milou en mai*.
Shinichi Suzuki

**Shinichi Suzuki** (en japonés 鈴木 鎮一 Suzuki Shin-ichi ; Nagoya lo 17 d'octobre de 1898 – lo 26 de genèr 1998) que ho un pedagòg, violonista, hilh deu gran laütièr japonés Masakichi Suzuki (lo fondator de las granas usias de vriulon de Nagoya).

Shinichi que desvolopè ua tecnica pedagogica (aperada metòde suzuki), a la debuta virada de cap a l'ensenhament deu vriulon mes en hèit e de hèit generalizada a tot ensenhament. 

Qu'avèva aprés lo vriulon au 17 ans e qu'estudiè a Berlin dens las annadas 1920 abans de tornar au Japon en 1930 e i har lo pedagòg e cap d'orquèstra.
Augustin Dumay

**Augustin Dumay** qu'ei un violonista academic francés vadut en 1949 dens ua familha de musician. Aus 10 qu'entrè au conservatòri de París. Que ho tanben, en privat, eslhève deu gran violonista Arthur Grumiaux. Que tribalhè tanben dab Nathan Milstein.

Com musician que s'ei destacats dens mantun concors e hetejadas.

Desempuish 2008 qu'ei cap de l'Orquetra Reiau de Valonia.
Kanji

Los **Kanjis** (japonés: 漢字) son los caractèrs chineses utilizats dins lo sistèma logografic de la lenga japonesa modèrna. Son utilizats tres sillabaris en complement als kanjis, lo hiragana (ひらがな, 平仮名), lo katakana (カタカナ, 片仮名), e ocasionalament l'alfabet latin tanben apelat rōmaji. 

## Etimologia
Lo tèrm *kanji* es la romanisacion de 漢字 (API : /kaɲd͡ʑi/) que significa caractèr (字, *ji*) de l'empèri Han (漢, *kan*). Per evolucion semantica, 漢 designa egalament çò que se rapòrta al mond chinés en general : se tradutz per « caractèr chinés » o « sinograma ».

## General
Segon lo ministèri de l'Educacion japonés, los kanjis largs son al nombre de 2136 e son apelats *jōyō kanji* (常用漢字).

### Utilizacion

### Lecturas ''on'' e ''kun''
En japonés, existís dos tips de prononciacion per cada ideograma en general : las lecturas *on*  (音読み, o on'yomi) e la lectura *kun* (訓読み, o kun'yomi). La màger part de las kanjis almens doas lecturas possiblas: *on* e *kun*.

* En lectura *on*, los kanjis derivan e se pronóncian segon de chinés literari, introduch a Japon pendent l'Antiquitat. La lectura on es pas naturala a la fonologia de la lenga japonesa.

* La lectura del caractèr se fa dins aquel cas « a la japonesa »: son las lecturas dichas kun (訓読み, kun yomi?). Existís atal dels kanjis possedissons pas de lectura *on* i : per exemple 鰯 (*iwashi*, sardina), es un kanji pròpri al Japon.

## Referéncias
Vielha (terçon)

Eth **terçon de Vielha** ère un des ancians terçons dera Val d'Aran, corresponent ara comuna actuau de Vielha e Mijaran.

Estoc mei tard dividit enter es terçons de Marcatosa e Castièro.
Bossòst (terçon)

Eth **terçon de Bossòst** ère un des ancians terçons dera Val d'Aran, corresponent ath Baish Aran (comunes actuaus d'Arres, es Bòrdes, Bausen, Bossòst, Canejan, Les e Vilamòs).

Estoc mei tard dividit enter es terçons d'Irissa e Quate Lòcs.
Giuliano Carmignola

**Giuliano Carmignola** (Trevisa, 1951) qu'ei un violonista virtuòse de formacion academica qui s'ei destacat per las soas interpretacions sus vriulon barròc en collaboracion dab lo cap d'orquèstra barròca Andrea Marcon e l'Orquèstra Barròca de Venècia. A despart de la soa activitat barròca qu'interprèta e qu'enregistra tanben musica posteriora a la tempsada barròca.

Que comencè a estudiar lo vriulon dab lo son pair abans de perseguir los sons estudis an Conservatòri de Venècia. En 1970 que he ua virada internacionau com solista dab l'ensemble *I Virtuosi di Roma*. En 1971 qu'obtiengó lo 1èr prèmi au concors *Premio Citta di Vittorio Veneto* puish, en 1973 que ho 5au au Prèmi Paganini de Genòva.

Que ho durant 10 annadas professor de vriulon au Conservatòri de Venècia e, enter 1978 e 1985, 1èr vriulon de l'Orquèstra de la Fenice de Venècia.

## Ligam extèrne
*http://www.youtube.com/watch?v=A04nnITN-4M&feature=related Carmignola interpretant un concerto per vriulon de Vivaldi.
Metòde Suzuki

Lo **metòde Suzuki** qu'ei ua tecnica pedagogica desvolopada peu violonista japonés Shinichi Suzuki basada sus l'environament de l'aprenent qui permet d'apréner naturalament atau com òm apren la soa lenga mairau. Que ho desvolopat en purmèr entau vriulon.

Per aqueth instrument, aquò que signifiquè un aprentissatge hèra dorèc (mes shens obligacion) implicant los parents (envitats a assitir aus cors entà, shens necessariament saber jogar deu vriulon, poder perlongar a casa un environament virat de cap a l'instrument) ; autes pialars pedagogics deu metòde Suzuki que son tanben la consolidacion d'un repertòri (òbras tornadas jogar regularament e atau mestresada e permetent d'apregondir la tecnica d'interpretacion) e l'ensenhament en grop.

Aqueth metòde basat sus l'apretissatge naturau e l'environament qu'ei generalizable aus autes instruments e tanben a d'autes ensenhaments.

Lo metòde Suzuki qu'ei estat criticat totun. Un deus arguments en contre qu'ei que los mainatges e aqueseishen ua mestresa tecnica mei pregonda que non pas la loa capacitat d'interpretar dab sentiment. Maugrat tot, aqueste metòde que s'i ei escadut a formar generacions de virtuòses.

La precocitat d'aqueste ensenhament (puish que l'instrument qu'ei, com ua lenga mairau, popat au brèç) qu'encoratgè la fabricacion de vriulons entaus chins (e quitament de nenets, dinc au 1/32au de vriulon).

Enter los violonistas mei famós iniciats peu metòde Suzuki que podem mentàver : Hilary Hahn.
Hiragana

L**'hiragana** (平仮名, ひらがな o　ヒラガナ) es un sillabari japonés, un dels compausants del sistèma d'escritura japonés, amb los katakanas, los kanjis, e l'alfabet latin (Rōmaji.) Hiragana e katakana son ambedós de sistèmas kana, que cada simbòl i representa una mora. Cada *kana* pòt èsser una vocala coma *"a"* (); una consonanta seguida d'una vocala coma *"ka"* (); o *"n"* (): una consonanta nasala.

Tot mot japonés se pòt escriure en hiraganas. Dins la practica, los hiraganas s'utilizan pels mots pels quals existís pas cap kanji, e per las particulas japonesas coma *kara* から "de", e los sufixes coma *~san* さん "En, Na." e tanben per precisar la prononciacion dels kanjis pauc coneguts (los apèlan alara *furigana*).

## Taula d'hiragana-[[Romanizacion del japonés|rōmaji]]
La taula seguenta mostra l'hiragana, sa romanizacion  Hepburn e la prononciacion en AFI.
Las Cabanas (omonimia)

**Las Cabanas** pòt designar:
*Las Cabanas, una comuna de Carcin
*Las Cabanas, una comuna de Lengadòc de Tarn
*Las Cabanas, una comuna de Lengadòc, País de Fois dins lo departament d'Arièja
## Vejatz tanben
*Cabanas
La Vèrnha

**La Vèrnha** es un toponim occitan que pòt designar:
* La Vèrnha, una comuna d'Agenés
* La Vèrnha, una comuna de Carcin
* La Vèrnha, una comuna de Roergue
La Mota (omonimia)

**La Mota** pòt designar:

* en :
**La Mota de Cassèl, dins lo departament d'
**La Mota de Fenelon, dins lo departament d'

*  en 
**La Mota, una cauna de las Aisiás de Taiac e Siruèlh

## Véder tanben
* La Mòta (omonimia)
Economia d'Israèl

[thumb|250px|left|Bastissas modèrnas en lo districte Ramat Gan, en [Tel Aviv.]]
L**'[[economia]] d'[[Israèl]]** se basa en un sistèma capitalista modèrne implantat dins un país jove e se caracteriza per un sector public relativament important e un sector de nauta tecnologia en creissença rapida. Las entrepresas israelianas, principalament dins los sectors citats, son fòrça presadas dins los mercats financièrs mondials: Israèl es lo segond país en nombre d'entrepresas amb cotacion al Nasdaq.

Israèl es paure en ressorsas naturalas, e deu importar petròli e carbon, manjar, diamants e equipament militar (gaireben tot porgit per los Estats Units, subretot devisas e armas). Israèl ocupèt la 44ena posicion pus nauta del Produch interior brut e lo 22en pus grand produch interior brut *per capita* (en termes de la paritat de poder adquisitiu) amb US$ 232,7 miliards de dolars e USS$ 33,299, respectivament.

## Referéncias