open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Vièlanava de Lecuçan

**Vièlanava de Lecussan** o **Vièlanava de Lecuçan** (*Villeneuve-Lécussan* en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Eth tipe *Vilanòva* que designa ua aglomeracion fondada a l'Edat Mejana per ua autoritat (senhor, comunautat religiosa, etc), shens que siá hèit explicitament mencion de las franquessas autrejadas aths abitants, a la diferéncia deras *Vilafrancas* . Eth sens de *vila* qu'ei de « vilatge » . Eth determinant qu'ei eth vilatge vesin.

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Vièlanava de Lecuçan qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Nòsta Dauna. Tanlèu 1790, Vièlanava de Lecuçan qu'èra deth canton de Montrejau .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Montrejau; qu'es ara deth canton de Sent Gaudenç.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Villeneuve-Lécussan_02.jpg|Era escòla.
Villeneuve-Lécussan_03.jpg|Era glèisa dera Assompcion.
Villeneuve-Lécussan_08.jpg|Sent Josèp darrèr era glèisa.
Villeneuve-Lécussan_05.jpg
Villeneuve-Lécussan_20.jpg|Crotz ath cairehorc.
Villeneuve-Lécussan_22.jpg|Lavader restaurat.
Villeneuve-Lécussan_23.jpg


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Trebòns de Luishon

**Trebòns de Luishon** (*Trébons-de-Luchon* en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Ni Dauzat, ni Negre, ni eths Féniés, nimèi Astor non disen arren de *Trebòns*.

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Trebòns qu'èra dera eleccion de Ribèra-Verdun, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Cadelh e las Penas, qu'es Sent Julian. Tanlèu 1790, Trebòns qu'èra deth canton de Banhèras de Luishon. Oficiaument, *Trébons* que vengó *Trébons-de-Luchon* per decret deu 31 de deceme 1929 .

## Administracion

* Ara refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna que demorè en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
Era glèisa romanica Sent Julian (sègles XI e XIIaus), inscrita aths monuments istorics en 1979.

Trébons-de-Luchon_église.jpg
Trébons-de-Luchon_église_arcs.jpg
Trébons-de-Luchon_église_(1).jpg
Trébons-de-Luchon_église_(4).jpg
Trébons-de-Luchon_église_(3).jpg
Trébons-de-Luchon_église_clocher_(1).jpg
Trébons-de-Luchon_église_porte.jpg


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Tèrrabaisha

**Tèrrabaisha** (*Terrebasse* en francés) qu'ei ua comuna gascoa, situada en departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
*Tèrrabaisha* qu'ei format de *tèrra*  e d'un adjectiu qui s'explica per era situacion dens ua plana alluviala, en riba dreta de Loja, per oposicion aths costalats deth sud e deth nòrd .

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, era comunautat de Tèrrabaisha, *de Terrebasse* o d’*Esquiédaze*, qu'èra dera eleccion de Comenge, dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Bertomiu. Tanlèu 1790, Tèrrabaisha qu'èra deth canton d'Aurinhac .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton d'Aurinhac; qu'ei ara deu canton de Casèras.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Casac

**Casac** (*Cazac* en francés) ei ua comuna gascoa, situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Los toponimistas non tractan de *Casac*, comuna recenta.
*Casac* sembla format d'un nom d'òme (los noms d'òmes gallics *Cadus* o *Catius*, per exemple) e deu sufixe *-acum*. S'ageish donc d'ua anciana grana proprietat gallo-romana, qui avè benlèu per mèste *Cadus* o *Catius*. Delamarre que cita *Catios* (adaptat en latin : *Catius*) e la soca *cad(i)-* . Casats, en Vasadés, estó benlèu tanben un *Casac*.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Casac èra de la parròpia de La Bastida de Paumèrs, de la diocèsi de Lombèrs e de la senescaucia de Tolosa. Lo vocable de la glèisa, qu'èra annèxa d'Anvaths, ei Nòsta Dauna. Lo nom oficiau de La Bastida de Paumèrs èra *Labastide-Paumès, Cazac et Auban* de 1790 a l'an II. Casac se separè de La Bastida de Paumèrs e vadó comuna per decret deu 26 de març de 1958 .

## Administracion

*Abans la refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, Casac èra deu canton de L'Isla de Haut e ara, ei deu canton de Casèras.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Anhac (Naut Léger)

**Anhat** (*Agnat* en francés) z-es una comuna auvernhata, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Agnac* (o *Agniac*), al sègle XIII, *Aunhac*, en 1300, *Aignhac*, en 1379, *Agnhac*, *Annhanc* alh sègle XIV, *Augnhac*, en 1401 . Mas la fòrma *Annhanc* es benleu una error d'impression per *Annhauc*. *-au-* seriá la finala, que s'explica aital : una evolucion normala de la finala *-acu-* que passèt a *-ago* davant la tombada de la finala *-o*, pueis a *-au* per amudiment de *-g-* intervocalic. Aquela evolucion auvernhata es notada rarament per los escribas, que regularizan en *-ac* o *-at* , coma se vei per las fòrmas precedentas.

Lo nom vendriá de *Annius*, nom latin d'òme, amb lo sufixe *-acum* , latinizacion del sufixe gallés *-āco(n)*. *Agnat* èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre *Annius*. La prononciacion actuala es pas [a'ɲaw], coma saguèt benleu, mas [a'ɲa] (a Graneirs)  e lo nom z-es doncas regularizat en *Anhat*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas del Naut Léger

## Ligams extèrnes
* Anhac sau site de l'Insee

## Nòtas
Agulha (Naut Léger)

**Agulha** (*Aiguilhe* en francés) z-es una comuna velaiesa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia
Agulha se situa a costat delh Puèi de Velai a l'entorn delh puèi volcanic que lais se trapa la chapèla de Sant Michial. Se tr&ograve;ba sus la Via Podiensis, lo chamin de Sant Jaume que partís delh Puèi. Es  traversada per la Bòrna, afluent de Léger.

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Aculea* en 1175, *Hospitale S. Nicholai de Aculea* en 1212, *Acuillia* en 1226, *Agulia* en 1227, *Ecclesia S. Nycholai apud Acculeam* en 1267, *Agulea* en 1285, *Agulla* en 1298, *Castrum de Acu* en 1309, *L'Aguille* en 1394, *Aguilhe* en 1506, etc. Per l'agulha Sant Michial : *Præalta silex quæ... Acus vocatur* en 962, *Rupes B. Michaelis sive Aculæ* en 1409, *Le rocher de Saint-Michel* en 1778 . 
Segon Dauzat, *Agulha* ven delh [bas] latin *acucula*, « agulha »; [la gleisa] z-es un ròc apelat *Acus* en 962 . 
Segon Joan Arçac, lo latin *acucula*, « petite agulha », chausit per Dauzat conven pas per aquelh ròc gigantesque. Joan Arçac explica *agulha* per lo latin *aculea*, femenin d*'aculeus*, « agulhada, punta » . 
Sembla ben que *agulha* siá pusleu lo resultat delh latin *acucula*, a l'origina diminutiu, qualitat perduda en bas latin, dont *acus* èra la fòrma en latin classic. E doncas la mencion *Acus* de 962, portada dins un contèxte latin, èra la latinizacion purista d'un nom que deviá, a l'epòca, èra pauc diferent de çò qu'es avòra.

## Istòria
En 1789, Agulha èra de de la província de Velai, de la subdelegacion e seneschauciá delh Puei de Velai e èra un fièu delh chapítol catedral d'aquela viala . 

Lo nom es atestat per la primèira fes dins los archius de l'ospici del Puèi de Velai sota la fòrma latina *Aculea* en (1175), puèi (1212) *Hospitale Sant Nicolae de Aculea*, *Eguilhe* (1793) e *Equilhe* (1801).

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Agulha sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Alairac (Auvèrnhe)

**Alairac** (*Alleyrac* en francés) z-es una comuna velaienca situada dins lo departament delh Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Villa d'Aleirac*, en 1309, *Alayrac*, en 1327, *Alayracum*, latinizacion de 1392, *Aleyracum*, latinizacion de 1472, *Aleyrac*, en 1517 . L'origina es donc la mesma que la d'Alairàs, vilatge qu'es tanben en lo departament delh Naut Léger, Alairac (Carcassés), Alairac (Droma), *Alairac*, comuna de Vindrac e Alairac e un vilatjòt de la comuna de Sautairargues, citat en 804 jol nom de *villa Alairanicos*. L'etimologia seriá, segon Dauzat, lo nom d'òme latin *Alarius* o *Hilarius* ame'l sufixe *-acum*, latinizacion delh sufixe gallés *-ācon*; i a una autra possibilitat, *allariācon*, delh nom gallés *Allarios* (e Xavier Delamarre precisa que *Allarius* es pas un nom latin, çò que concernís probablament tanben *Alarius* prepausat per Dauzat). Se tractariá doncas de la proprietat antica d'un òme delh nom d'Allarios, Alarius o Hilarius.

En la meitat nòrd de l'occitan, lo passatge de *-ai-* pretonic a *-ei-* es ja realizat al sègle XIV, aquí perqué Alairac es escrit *Aleirac* en 1309.

## Istòria
La comuna saguèt creada per ordenança delh 18 d'aost 1835 per desmembrament de Saletas .

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Alairàs

**Alairàs** (*Alleyras* en francés) z-es una comuna en partida velaiosa, en partida gigaudiana, situada dins lo departament delh Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

L'aglomeracion principala es Lo Pònt d'Alairàs, (caireforc important, gara, comèrcis, proximitat d'un vilatge de vacanças).

### Perimètre delh territòri

## Toponimia
La prononciacion, relevada a La Clausa, comuna de Gresas e a Cubèl, es [alej'ras] .

Las fòrmas ancianas son *Alairac, ecclesia d'Alairas*, en 1253, *Alayras*, en 1288, *Villa de Alayraco*, en 1327, *Parochia de Aleyratio*, en 1360, *Ecclesia B. Martini de Aleyracio*, en 1500, *Le prieur d'Aleiras*, en 1506, *Aleras*, en 1527, *Prioratus regularis S. Martini Aleyrassii*, en 1534 .

Le diccionari Dauzat e Rostaing cita mas la fòrma delh sègle XIII, *Alairac*. L'etimologia seriá doncas la mesma que la d'Alairac (Auvèrnhe), vilatge près delh Monestier de Gaselha, qu'es tanben en lo departament delh Naut Léger, Alairac (Carcassés), Alairac (Droma), comuna de Vindrac e Alairac e un vilatjòt de la comuna de Sautairargues, citat en 804 jol nom de *villa Alairanicos*. L'origina seriá lo nom d'òme latin *Alarius* o *Hilarius* ame'l sufixe *-acum*  (puslèu *-aceum*, a causa de la majoritat de las fòrmas ancianas), o lo nom gallic *Allarios*  ame'l sufixe *-ati-*/*-ate- ; 
se tractariá donc de la propietat d'Allarios, Alarius (se lo nom existís : [[Xavier Delamarre]] precisa que *Allarius* es pas un nom latin ) o Hilarius. La grafia seriá *Alairàs*. 

En la mitat nord de l'occitan, lo passatge de *-ai-* pretonic a *-ei-* es ja realizat alh sègle XIV ([[Alairac (Auvèrnhe)]] es escrit *Aleirac* en 1309 ). 

===Toponimia Vabres===
[[Vabres (Naut Léger)|Veire a l'article]].

==Istòria==
* En 1789, *Alairàs* èra de la [[diocèsi del Puèi de Velai]] e de l'archipreirat de [[Solanhac]], de la província de Velai, de la subdelegacion e seneschauciá del Puèi .
* Lo 1èir de genèir 1966, la comuna de [[Vabres (Naut Léger)|Vabres]], sus la riba esquèrra d'Alèir, foguèt annexada per fusion simpla a la comuna d'Alairàs, sus la riba dreita . Taiqua 2015, la partida *Alairàs* demorèt dins lo [[canton de Caires]] e la partida *Vabres'' dins lo canton de Saug. Alairàs es probablament delh Velai, mas Vabres es probablament delh Gigaudan, coma tot lo canton de Saug.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

### Demografia Vabres
Veire a l'article.

## Luòcs e monuments

Alleyras-1.JPG|Alairàs en ivèrn (2016)
Eglise d'Alleyras, dessin.jpg|Felix Thiollier (1842-1914), dessenh de la gleisa


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Alairàs sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Binòs

**Binòs** (*Binos* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. 

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, entà explicar *Binòs*, eth radicau qu'ei mausegur, benlhèu eth nom gallic d'òme **Binnos* (inatestat) o *Vindos*; eth sufixe, aquitanic, qu'ei *-ossum* . En celtic *uindos* que significa « blanc » e tanben « urós ». 
Xavier Delamarre non ditz arren de *Binòs*, mès que horneish noms de personas celtics atestats *Uindo*, *Uinda*, quitament *Uindonus*, qui pòden anar entà miar ath toponime , un còp derivats en *-osson* (en gascon, *-nd-* > *-n-* e *-n-* intervocalica tomba).

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Binòs qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Laurenç. Tanlèu 1790, Binòs qu'èra deth canton de Sent Biat. Binòs e Baishòs que fusionèn per ordenança deth 7 d'abriu 1840, puish l'arrestat prefectorau deth 21 de gèr 1948 que tornè separar eras duas comunas .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Sent Biat; qu'es ara deth canton de Banhères de Luishon.

## Demografia

* 1840-1948 : Baishòs e Binòs.
* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Binos_10.jpg|Ostau de comuna.
Binos_09.jpg|Lavader restaurat e abeuraders.
Binos_02.jpg|Hrièsta geminada, vestigi der ancian castèth dera familha de Binòs.
Binos_01.jpg|Tor deth castèth.
Binos_13.jpg|Esculptura de dus ausèths en marme e glèisa Sent Laurenç. 


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Escolís

**Escolís** (*Escoulis* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Ni Dauzat e Rostaing, ni Negre, ni Astor, nimei eths Féniés non disen arren d'Escolís. Eth vèrbe *colar* sembla evident. Eth vilatge qu'ei sus ua sèrra entre duas aigas, çò qui sembla correspóner ath sens.

## Istòria
Escolís qu'estó separat dera comuna de Bèthvéder e Escolís per arrestat prefectorau deth 4 de deceme de 1952 .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Salias de Salat; qu'es ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Ali (Naut Léger)

**Ali** [aʁ] (*Ally* en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament delh Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Aly* en 1307, *Ali* en 1352 e *Alis* al sègle XVI .  
D'après Ernèst Negre, *Ali* atestat en 1393 vendriá d'un nom de persona germanic *Allinus*. Mas aquò supausa un reculament de l'accent tonic : **Ali(n)* > *Ali*. 
Per Dauzat, *Ali* seriá un ancian **Allia*, la *villa* d'un certan *Allius*, nom latin d'òme ; mas Delamarre cita tanben un nom gallic (gal, gallés) *Allios* , sans se referir a Ali. Sembla pasmens improbable qu'un ancian *Alha* (evolucion normala de l'etime **Allia*) puèscha donar *Ali* al sègle XIV. Una derivacion gallica en *-ion* donariá **Alh* e pas *Ali* : **Allion* > **Alio* >**Alho* >**Alh*.
La prononciacion, [zar] , s'explica per la costuma auvernhassa d'apondre de consonantas epenteticas al començament dels noms d'iniciala vocalica e per l'impossibilitat de prononciar un *-i* pòsttonic en auvernhàs.
### Sèrras
La prononciacion es ['sɛɾa] .

## Istòria
En 1789, Zal dependiá de la província d'Auvernhe, de l'eleccion e subdelegacion de Briude e delh ressòrt delh presidial de Riam. Sa gleisa parochala, diocèsi de Sant Flor e archipreirat de Briude, èra delh vocable de la Nativitat de la Verge; lo prior de la Vòuta presentava a la cura. I aviá un ostal de l'Òrde de Clunhic que relevava delh prior de la Vòuta . 

## Administracion

* Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de La Vòuta ; es ara del canton del País de Lafaieta.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* vès-Al sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Arlet

**Arlet** (*Arlet* en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Arlate vico*, alh secle VII (triens merovingian, mas l'atribucion a Arlet repausa mas sus la semblança delhs noms), *Arlet* vès 1260, *Ecclesia B. Petri Arleti* en 1367, *Arret* en 1464 . 
La prononciacion aproximativa z-es [zaɾ'li] .  
Arlet es interpretat per Dauzat, coma Arle, coma un tèma pre-indo-europèu *ar-el-*, de valor oronimica o idronimica, amb lo sufixe preceltic *-ate* . La preséncia de *are*, « davant, près de », es pasmens un indici de gallic, l'autre element z-es lo mot *late*, « sanha » . La sanha en question, se l'interpretacion es bona, z-èra benlèu à l'èst del vilatge, dins la val de *Cronce* (nom francés), que Arlet domina de 25-30 m. 

## Istòria
En 1789, Arlet dependiá de la província d'Auvernhe, de l'eleccion de Briude, de la subdelegacion de Lanjac e delh ressòrt delh presidial de Riam. Sa gleisa parochala, diocèsi de Sant Flor e archipreirat de Lanjac, èra delh vocable de Sant Pèire; l'abat de La Chaa Dieu presentava a la cura. La gleisa saguèt erigida en sucursala lo 12 de març de 1826 . 

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra delh canton de La Vòuta; es ara del canton de *Pays de Lafayette* (en francés), donc del País de Lafaieta.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments
* Gleisa romanica del sègle XII dubèrta sus demanda. S'i pòt veire un Crist magnific en fusta pintada.

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Arlet sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Arsac de Velai

**Arçac de Velai** (*Arsac-en-Velay* en francés) z-es una comuna velaiesa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *In villa Arciaco, quae est in pago Vellaico* vès 987 (cartulari delh Monestier), *Arssac* en 1346, *Arsacum* en 1389 . 
Lo nom *Arçac* indica plan l'origina gallo-romana delh toponime e la preséncia d'un domeni agricòla original, lo proprietari del qual laissèt probablement son nom. 
*Arsac* o *Arçac* ven delh nom latin d'òme *Arcius* o *Arsius*, o deu nom gallic d'òme *Artios*, amb lo sufixe *-acum* .
### '''Bouzols'''
Chastèlh roinat e vialatge. Las fòrmas ancianas son *Vicaria de Bolziol*, vès 1031, *Castrum quod vocatur Bolziol* en 1076, *Bouziol* vès 1094, *Boizol* en 1108, *Bolzol* vès 1150, *Bouzol* en 1163, *Capella de Bosolo* en 1179, *Castrum de Bozol* en 1257, *Bousol* en 1278, *Bosol* en 1285, *Castrum de Bosolio, de Boziolo vel Bozoli* vès 1375, *Chasteau de Bouzols* en 1375, *Une place nommée Bousos* alh secle XV, *Bouzouls* en 1628, etc.  
Segon Joan Arçac, *Bouzols* vendriá :
* d'una racina preindoeuropèa **bol-*, « nauçada, elevacion de terren », varianta de *bal-*, alarjada en *-t-/-d-*;
* o d'una variacion delh tèma **bal-tiu*, « ròcha eschalabrosa » .
### ''Rohac''
Las fòrmas ancianas son *Roac* en 1346, *Roacus* en 1389, *Rohacus* en 1509, *Rouac* en 1607 . 
Joan Arçac supausa, amb de dobtes explicits, un *Rubacum*, de *rubus* [latin « ronza » o benleu liat a *rubens*, « roge »], que seriá un nom d'escais .

## Istòria
La comuna saguèt creada en 1927, a partir de la comuna de Cobon .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Arsac sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Aubazat

**Aubasac** (en francés : *Aubazat*) z-es una comuna auvernhata situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Parochia d'Obazac*, en 1338, *Oubazac*, *Oubbazac*, *Otbazac*, en 1379, *Aubouzat*, en 1401, *Parochia de Albazaco*, en 1460, *Aubaziacum*, en 1467, *Prior de Obrazaco* alh secle XVI . 
La prononciacion aproximativa a Mercuèr z-es [uba'zɛ] . En Brivadés e Liuradés, una partida  delhs *a* finaus (tonics o pòsttonics) pòdon èsser articulats [-ɛ] e lo locutor declara sovent que sa prononciacion z-es un *a* o una modalitat de *a*. 
Dauzat, a partir de la fòrma *Obazac* de 1338, explica lo nom de la comuna per un nom latin d'òme *Opicius* e lo sufixe *-acum* , çò que supausa una alteracion de la vocala de la segonda sillaba (**Opĭciacum* dona regularament **Obesac*, pas *Obasac*).

La grafia oficiala *Aub-* se pòt interpretar coma una analogia amb las sillabas auvernhatas *au-* pretonicas prononciadas [u-] (çò que justificariá l'explicacion de Dauzat) o coma una grafia etimologica; dins lo segond cas, lo nom de persona (de proprietari) seriá *Albatius*. Las fòrmas medievalas son pas pro ancianas per n'èsser segur (mas 1338 es benlèu aboriu per la vocalizacion de *l* e la simplificacion del diftongue : **Albasac* > **Aubasac* > [uba'zat]). Coma que siá, **Aubasac* o **Obasac* èra probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre quauqu'un que laissèt son nom a la comuna.

## Istòria
En 1789, Aubazat dependiá de la província d'Auvernhe, de l'eleccion de Briude, de la subdelegacion de Lanjac e delh ressòrt delh presidial de Riam. Sa gleisa parochala, diocèsi de Sant Flor e archipreirat de Lanjac, èra delh vocable de Sant Prejèit; lo prior de la Vòuta presentava a la cura. I aviá un priorat de l'Òrde de Clunhic que relevava delh priorat de la Vòuta . 
En 1843, Peiruça saguèt incorporada a la comuna .

## Administracion

* Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra delh canton de La Vòuta; es ara delh canton delh País de La Faieta (burèu centralizator *Mazeyrat-d'Allier*).

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

Aubazat_-_Chapelle_de_Peyrusses_-1.jpg|La chapèla de Peiruça.
Aubazat_-_Eglise_Saint-Roch_-4.jpg|Mesa alh tombèl delh secle XV dins la gleisa Sant Ròc.


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Aubazat sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Aurec

**Aurec**' (*Aurec-sur-Loire* en francés) z-es una comuna velaiesa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.

## Etimologia
Lo nom es atestat en l'an 1030, essent especificat qu'es una parròquia amb una *Ecclesia S. Petri d'Auriaco*. Una mencion de 1299 parla del *Prior d'Aureyco* e retrobam en 1322 mencionat lo castèl amb un *Castrum Aureaci*.  L'acabament amb lo sufix -ac, coma dins de multiples toponims occitans, revela l'existéncia originala d'un domeni rural gallo-roman dont lo proprietari seriá estat un certan *Aurius*.

## Geografia
Situada prèp de Fermeniau, al limit d'Auvèrnhe e de Forés, Aurèc es traversat per Léger. S'inscriu dins la corona periurbana de Sant Estève. I son recensats  abitants.

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Autrac

**Autrac** (*Autrac* en francés) z-es una comuna auvernhassa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
La prononciacion a Graneirs e Magon z-es [zu'tɾa] . *Au-* pretonic ven [u-] en auvernhat. 
Las fòrmas ancianas son : *Ecclesia S. Juliani de Autrac* en 1185, *Ecclesia de Aultrac* alh sègle XIV, *Auctrat* en 1398, *Autrac* en 1401, *Autrat* en 1493, *Cura S. Juliani d'Austrat* alh sègle XVI .
Segon Dauzat, *Autrac* ven delh nom gallic d'òme **Altirius* (inatestat) o delh nom germanic d'òme *Althari*, ambelh sufixe *-acum* . 
Segon Xavier Delamarre, *Autrac* ven (benlèu) delh nom gallic d'òme **Altirios*, inatestat, derivat en *-ācon* .

## Istòria
En 1789, Autrac fasiá partida de la província d'Auvernhe, de l'eleccion e subdelegacion de Briude e delh ressòrt delh presidiau de Riam. Sa gleisa parochala, diocèsi de Clarmont e archipreirat d'Ardes, èra delh vocable de Sant Julian .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Autrac sus lo site de l'Insee

## Nòtas
Araulas

**Araulas** (*Araules* en francés) z-es una comuna velaiesa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

Lo vilatge d'Araulas es situat en la part est del Velai, en lo departament de Naut Léger (43), al còr del *País dels Sucs* (un *suc* essent un dòm o copòla d'un volcan de tipe pelean). Lo ponch culminant de la municipalitat es lo *pic del Lizieux*, suc conic e peirós, aut de 1388m, situat al sud-est de la comuna.

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia
Nom d'origina gallo-romana: *aradulas*, provenent de la raïç latina *arare* que significa cultivable.

### Arniçac
Las fòrmas ancianas son : *Arnassac* en 1314, *Arnhassac* en 1314, *Arnissacum* en 1481, *Arnissac* en 1507 . 
Joan Arçac ajusta *Vernassac* en 1308, *Arniassac* en 1318, *Ernhassac* en 1341. La fòrma *Vernassac* s'explica mal. Segon Joan Arçac, chau partir d'Arnassac, explicable per un derivat deu nom gallic d'òme *Arnos*, que seriá **Arnatius* (inatestat), ambe lo sufixe *-acum* . Lo resultat regular seriá **Arnisac* (ACUTIARE > *agusar*).

## Administracion

## Demografia

* 2016 : 597

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Arlemde

**Arlemde** (*Arlempdes* en francés) z-es una comuna vivaresa d'Occitània situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las atestacions ancianas son *Arlemde* en 1215, *Harnempde* en 1248, *Arlempde* en 1259, *Castrum Arllempdii* en 1267, *Arnempde* en 1299, *Capella B. Jacobi castri d'Arlempde* en 1320, *Castrum de Arlempdiaco* en 1327, *Arlende* en 1342, *Arlemdi* en 1347, *Locus Arlendi* en 1403, *Ecclesia S. Petri de Arlempdio* en 1463, *Arlande* en 1778.

La forma de 1267, *Castrum Arllemdii* nos informa de la preséncia del chastèl dont rèsta qualques vestigis sus una ròcha susplombant Léger.
Plaçat sus un endreit estrategic e naut luòc espiritual, lo toponim derivariá del celtic *Ar-Nemeton* (santuari, luòc sagrat). Prototipe: **Arnemetum*, o mièlhs, **Arenemetum* = davant lo *nemeton* (temple). Segon Joan Pèire Chambon *et allii*, **are nemeto-* es probablament pas un sintagme ocasional, mas una unitat lexicala gallica fixada, « espaci non sacrat (profane) davant un espaci sacrat » .
### Montanhac
Las formas ancianas son : *Montanhac* en 1356, *Montagnac* en 1834. Joan Arçac cita Dauzat e Rostaing per d'autres toponimes : nom latin d'òme *Montanius*, o, dins quauques cas, un derivat de *mons*, **montaneus*, lo tot amb *-acum* .

## Istòria

En 1789, Arlemde dependiá de Vivarés e de la bailiá de Vilanòva de Bèrc. Sa gleisa parochala, diocèsi de Vivièrs e archipreirat de Sablèiras, èra delh vocable de Sant Pèire .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Arlemde sobelh site de l'Insee
* https://www.persee.fr/doc/ecelt_0373-1928_2017_num_43_1_1099

## Nòtas
Auvers (Naut Léger)

**Auvers** (*Auvers* en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
### Nosairòlas (''nom supausat'')
Las fòrmas ancianas son *Nozeyroulles* en 1379, *Rector de Nosairoliis* en 1380, *Nozoirolles* en 1401, *Nozayrolas* alh secle XV, *Noseyrolas* en 1459, *Nozeirolæ* en 1505, *Nozerolles d'Auvert*, alh secle XVIII (mapa de Cassini) . 
La prononciacion aproximativa a Auvers z-es [nuzi'ɾɔɾə] .
*Nosairòlas* ven delh latin *nucarius*, « nojèir », ambelh sufixe *-eola* [o lor resultat]. Comparar amb una varianta marchesa delh meime nom, Noseròles . 
### Auvers
Las fòrmas ancianas son *Mansus d'Alvers* en 1459, *Auvercium* en 1505, *Auvers* en 1511, *Anvers* en 1888 . 
La prononciacion aproximativa a Pinòus z-es [u'vɛɾ], a Auvers z-es [zu'vɛɾ] . 
Segon Dauzat, *Auvers* ven delh gallic *Arvernus*, escais-nom etnic, o *are*, « davant » e *vern-*, « vernhe » . 
Segon Xavier Delamarre,  l'etime d**Auvers'' z-es ''*Aruernon'', la proprietat d'Arvernos, nom atestat. Comparar a [[Auvers-sur-Oise]], ''Alvernis'' en 861, çò que supausa una dissimilacion de ''arv'' > ''alv''.

==Istòria==
En 1789, Nosairòlas dependiá de la província d'[[Auvèrnhe (Occitània)|Auvernhe]], de l'eleccion e subdelegacion de [[Briude]] e delh ressòrt delh presidial de [[Riam]]. Sa gleisa parochala, [[diocèsi de Sant Flor]] e archipreirat de [[Lanjac]], èra delh vocable de [[Sant Pèire]]; l'abat de [[La Chaa Dieu]] presentava a la cura . </br>
En 1789, Auvers fasiá partida, alh temporal e a l'espiritual, de Nosairòlas, que remplacèt coma chapluòc de comuna en vertut d'un decret delh 1èir de novembre de 1900 . </br>
La comuna se creèt a la [[revolucion francesa|revolucion]] ambelh nom de ''Nozeyrolles'', vialatge actual d'Auvers, pueis prenguèt lo nom d**Auvers'' per un decret delh 1èir de novembre de 1900, publicat alh Jornal Oficial lo 8 de novembre .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Auvers sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Auson

**Auson** (*Auzon* en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Castrum Also* alh secle XI, *Vicaria de Alson* alh secle XI, *Ecclesia S. Laurentii Alsonensis* en 1117, *Archipresbiter de Ozun* alh segle XII, *Castrum d'Alzo*, *Alsos* en 1206, *Ausonium* en 1220, *Alzonium* en 1252, *Oson* en 1258, *Domus Dei de Auzonio* en 1293, *Ozon* en 1358, *Aulzon* en 1379, *Auzon* en 1401, *Alzon en Auvergne* en 1412 . 
La prononciacion aproximativa, a Veseson, z-es [uzu], [ve uzu] . []En auvernhàs, [aw-] pretonic ven [u-].
A Vinzèlas, la prononciacion es [ʏːˈzu]. Segon Dauzat, *Auson*, atestat *Also* alh secle XI, es probablament un nom d'aiga .
Xavier Delamarre cita de noms celtics d'aiga que sembla aparentats : **alisantiā*, **alisontiā*, **alismantiā*, **alisonā*, **alaunā*. Lo sens es « la peirosa » o « la passejaira, l'erranta » **alaunā* (darrèir sens mai que mai per **alaunā*) . Postular un **alisonon* e per l*'Auze* (nom francés) una **alisa* ?

## Istòria
En 1789, Auson, viala amb títol de baroniá, fasiá partida de la província d'Auvernhe, de l'éleccion e subdelegacion de Soire e delh ressòrt delh presidiau de Riam. Sa gleisa parochala, diocèsi de Sant Flor e archipreirat de Briude, èra delh vocable de Sent Joan Baptista .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Auson sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Azérat

**Aserac**  (*Azérat* en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia
### Aserac
Las fòrmas ancianas son : *Ecclesia de Azorag*, vas 1011, *Azeracus*, *Arezacus* en 1156, *Azerac* en 1256, *Aseracum*, *Aserat* en 1397, *Azerat* en 1401 . 
Segon Dauzat, *Aserac* ven delh nom latin d'òme *Acer*, o delh latin *acer*, « oseral », ambelh sufixe *-acum* . 
### Lende
Lende es grafiat *Lindes* sobre la mapa IGN. 
Las atestacions ancianas son *Lempde* alh secle XIV, *Lende* en 1410, en francés, *Lende* en 1587, *Leinde* en 1640, *Lende* en 1769 (mapa de Cassini), *Lindes* en 1880. Las fòrmas en *-in-* o *-ein-* sèrvon a evitar la prononciacion *an* . 
La prononciacion aproximativa, a Graneirs, z-es ['lendə] . 
Segon Dauzat, citat pels precedents,  *Lende* ven delh gallic *lemo*, « òume », ambelh sufixe prelatin *-ate*, inaccentuat [l'accent es sus *lem-*] . Dauzat es segut mai o mens per Delamarre (« proprietat de *Lemos* o delhs òumes  ») . 
Segon Joan Pèire Chambon, Bernard Clémençon, Emmanuel Grélois, *Lende* ven delh gallic *nemeto*, « espaci sacrat », amb dissimilacion (i a doàs nasalas), coma dins lo tipe Arlende, « espaci non sacrat davant l'espaci sacrat ». L'ipotèsi de Dauzat es corrècte pasmens, mas i a un dobte sobelh sufixe *-ate* .

## Istòria
En 1789, Aserac dependiá de la província d'Auvernhe, de l'éleccion de Soire, de la subdelegacion de Lende e delh ressòrt delh presidiau de Riam. Sa gleisa parochala, diocèsi de Sant Flor e archipreirat de Briude, èra delh vocable de Sant Joan Baptista .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Aserac sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Bains

**Bains** o **Banhs** [bojs] (*Bains* en francés) z-es una comuna velaiesa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.

## Geografia
*Coendres* (fr. Cordes)

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Istòria
La larja via que lo camin seg cap al nord es l'anciana *Via Bolena*, represa pels Romans, connectava Lion a Tolosa.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Barjas (Naut Léger)

**Barjas** (*Barges* en francés) z-es una comuna vivaresa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Barias*, en 1234, *Barges*, en 1258, *Bargas*, en 1270, *Baries*, en 1281, *Locus de Bargiis*, en 1462, *Barges, par. de Saint-Arcons*, en 1563 . 
La prononciacion es ['barzɔ], d'un informator de competéncia lingüistica excellenta, nascut a Issarlés  e que pronóncia [pra'dɛlɔs] e [sa'letɔs] , amb *s* finala. Mas las fòrmas de 1234 e de 1270, las mai solidas, son alh plurau. La prononciacion representa *Barja* dins lo parlar, mas benleu que chau restablir la fòrma *Barjas*, mai probabla istoricament. 
*Barjas* vendriá delh gallic *barga*, « penda » ----> « piala de fen » -----> « ostau »  (?), mas i a pas ren dins Delamarre qu'ane dins aquel sens. Pierre-Yves-Lambert escriu que *barge* e *barque* foguèron a temps passat considerats coma gallics, mas mancan de correspondents dins lo celtic insulari .

## Istòria
Davant 1789, Barjas fasiá partida de la província de Vivarés, de la diocèsi de Vivièrs e de la bailiá de Vilanòva de Bèrc; a l'espiritual, dependiá de la paròcha de Sent Arcònç de Barjas. La gleisa saguèt erigida en sucursala per ordenança reiala delh 3 de julhet de 1843 .

## Administracion

## Demografia

* en 1793, Barjas èra recensada amb Sent Arcònç.
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Barjas sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Beaumont (Naut Léger)

**Bèumont** (nom ipotètic)  (*Beaumont* en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia
Vilatge situat a qualques quilomètres de la vila de Briude.

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *In villa quae dicitur Bello Monte* en 907, *In... vicaria Brivatensi, in loco qui vocatur Bellomons* en 918, *Ecclesia de Bello Monte* en 1120, *Belmont* en 1341, *Beulmont* en 1379, *Beaumont* en 1398, *Belmond* en 1453, *Beaulmont* en 1511 .
Segon Dauzat, *Bèlhmont* representa *Bèl(-) Mont*, formacion relativament recenta (un delhs pus ancians es atestat en 845) . 
La prononciacion aproximativa z-es [bɛj'mun] a Mercuèr  e la grafia sembla *Bèlhmont*; *-l* finala z-es sovent venguda *-lh*, prononciada [-j]. 

### Bornoncle Sant Julian
Las fòrmas ancianas son : *In aice Brivatensi, in villa quae dicitur Burnunculo* en 856, *In vicaria Brivatensi, in villa... Burnulculo* en 856, *Borlhoncle Sancti Juliani* en 1353, *Borloncle S. Juliani* en 1453, *Bourloncle-Sainct-Julhien* en 1549 .
*Bornoncle* seriá una fòrma diminutiva de **Bornon*, derivat d'un « prelatin » **Born*, « fònt » segon Dauzat . Xavier Delamarre fai pasmens delhs diferents *Bòrn*s un celtic **burnon*, « los bens de *Burnos* », nom atestat e los Féniés imaginan que *Bornoncle* ven de *burdunculus*, « petit muòle », vengut nom de persona .
La prononciacion aproximativa z-es [buɾ'nunklə san zy'jãn] a Mercuèr .

## Istòria
En 1789, Bèlhmont fasiá partida de la província d'Auvernhe, de l'eleccion e subdelegacion de Briude e delh presidiau de Riam. Èra regit pelh dreit escrit. Sa gleisa parochala, diocèsi de Sant Flor e archipreirat de Briude, èra delh vocable de Sant Alari .
* Chastèu de Lauriac: mencionat dempueis l'an 1000. Sas torns serián datadas delh secle XIII.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Bèumont sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Beaune-sur-Arzon

**Bèuna d'Arzon** (?) (*Beaune-sur-Arzon* en francés) z-es una comuna velaiesa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Capellanus de Beune* en 1275, *Parochia Ecclesiæ B. Juliani de Benne* en 1326, *Beanes* en 1452, *Belna*, *Balne* en 1484, *Beaulne*, *Beaunes* en 1513, *Beaune* en 1514 . 
Segon Dauzat, lo nom ven de **Belena*, nom pas un dieu, mas un adjectiu femenin tirat de *Belenos*, dieu gal assimilat a Apollon .
Joan Arçac va pus luenh en supausant una divinitat *Belena*, associada, se lo mot es juste, a *Belenos* . 
Segon Xavier Delamarre, *Beaune* èra **Belinā*, la proprietat de *Belinos* (lo dieu). L'accentuacion es en *bélin-* (i a una autra accentuacion per d'autres toponimes, sus *-í-*) .
### Argentèiras
Las fòrmas ancianas son *Argenterias* en 1286, *Mansus d'Argenteyras* en 1311, *Argenteyres* en 1571, *Argentayres* en 1695 . 
Segon Dauzat, *Argentèiras* ven delh latin *argentum*, « argent », ambelh sufixe *-aria* . 
*Argentèiras* es un luòc ont tiravan de plomb argentifère, *argentum*.
### ''Mondoulioux''
Las fòrmas ancianas son *Montdoleus* en 1286, *Mont-Oliou* en 1331, *Mons Olivus* en 1334, *Monsdaleus* en 1345, *Mondolioux* en 1500, *Mondolhioux* en 1559, *Mondoulion* en 1820 . 
Nom de tipe Montoliu ? Non, es un compausat, amb *Mont* delh nom de *Doulioux* (**Dolius* ?), situat alh nòrd, dins la comuna de Crapòna.

## Istòria
En 1789, Beuna (?) dependiá de la província d'Auvernhe, de l'eleccion de Briude, de la subdelegacion de La Chaa Dieu e delh ressòrt delh presidiau de Riam. Sa gleisa parochala, diocèsi delh Puèi en Velai e archipreirat de Sant Pàulhan, èra delh vocable de Sant Julian; lo baron de Ròcha en Renier presentava a la cura. 

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Beuna sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Beaux

**Bauç** (*Beaux* en francés) z-es una comuna velaiesa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Toponimia

Lo nom *Bauç* deriva del latin 'balteus', de *baltĕu*, ‘cengla', que designèt puèi un escarpament rocós, un precipici (ròca o terrenh de versant vertical o quasi vertical).

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Beaulieu (Naut Léger)

**Beuluòc** (nom ipotètic)  (*Beaulieu * en francés) z-es una comuna occitana, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia
Lo sens es evident : conten una intencion de marcar la beutat dau site, o que l'endret es bèu per s'i establir . Lo nom es frequent dins los cas de monestièr, mès es pas necessàri.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Sant Just (Naut Léger)

**Sant Just** (*Bellevue-la-Montagne* en francés) z-es una comuna velaiesa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Ugo de Saint Just*, vas 1175, *Castellum de S. Justo*, en 1222, *Ecclesia S. Justi*, en 1252, *Parochia S. Justi prope Allegrium*, en 1475, *Sanct Just*, en 1507, *S. Just-près-Chomelis*, sus la mapa de Cassini, al sègle XVIII, *Bellevue-la-Montagne*, en 1793. Per decret deu 10 d'aost de 1896, la comuna chamgèt lo nom de *Saint-Just-près-Chomelix* a *Bellevue-la-Montagne* .
Sant Just èra lo nom d'un evesque de Lion, al sègle IV e d'un evesque d'Urgell, al sègle VI .
### Aubinhac
Las fòrmas ancianas son *Albinac* en 1252, *Albiniac* en 1263, *Dal Byniac* en 1263, *Del Binhac* en 1355, *Aubunhacum* en 1482, *Albinhat* en 1550, *Aubigniat* en 1616, *Aubigna* (mapa de Cassini) alh secle XVIII .
*Aubinhac* ven delh nom latin d'òme *Albinius*, ambelh sufixe *-acum* .

## Istòria
* En 1789, Sant Just èra de la província d'Auvèrnhe, de l'eleccion de Briude, de la subdelegacion de La Chaa Dieu e delh ressòrt delh presidial de Riam. Sa gleisa parochala, diocèsi delh Puèi de Velai e archipreirat de Sant Pàulhan, èra delh vocable de Sant Just; lo comandor de Montredond presentava a la cura .

## Administracion

* Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra delh canton d'Alègre; es avòra delh canton de Sant Pàulhan.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

Bellevue-la-Montagne - Mairie.jpg|L'ostal de comuna
Bellevue-la-Montagne - Rue village.jpg|Charrèira delh borg


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Sent Just sobelh site de l'Insee

## Nòtas
Bessamorel

**Beçamaurèl** (*Bessamorel* en francés) z-es una comuna velaiesa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Etimologia

Lo nom proven de *beçaa* (bòsc de beces) e de *Maurèl*.

## Geografia
Beçamaurèl es una comuna occitana del departament del Naut Lèir, dependent de la comunitat de municipalitats dels Sucs. L'istòria d'aquel pichon borg auvernhat comença cap a l'an 1226 de nòstra èra, quand lo senhor de Sauçac, decidèt alavetz d'i installar los Templiers e de rendre las tèrras d'aquel vilatge cultivables pels paisans, a fin de subvenir als besonhs de la populacion locala creissenta.

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Istòria

## Administracion

## Demografia

* 2016 : 444

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Berbezit

**Berbezit** (*Berbezit* en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



### Perimètre delh territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Barbesit* en 1181, *Berbezis* en 1201, *Berbesis* en 1791, *Berbezin* en 1379, *Dominus de Berbezino* en 1394, *Berbezy* en 1398, *Berbezi* en 1401, *Berberin* en 1511 . 
Segon Dauzat, *Berbezit* ven delh latin *vervecile*, « jaça » . 
Las fòrmas ancianas mòstran una dificultat a escriure la consonanta finala; las variantas en *-in*, analogicas, son l'indici d'una abséncia de consonanta articulada tanleu lo secle XIV e benleu davant. 
La prononciacion aproximativa a Mauvèiras z-es [baɾbœ'ʒœ] .

## Istòria
En 1789, Berbezit dependiá de la província d'Auvernhe, de l'eleccion de Briude, de la subdelegacion de La Chaa Dieu e delh presidial de Riam. Sa gleisa parochala, diocèsi de Sant Flor e archipreirat de Briude, èra delh vocable de Sant Antòni; lo senhor temporal presentava a la cura .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes
* Berbezit sobelh site de l'Insee

## Nòtas e referéncias