Mitra (vedisme)

**Mitra** (मित्र) es un dieu d'Índia. Un dels deu principals de la literatura vedica, amb Varuna, Indra e los Ashvins. Pauc a pauc prenguèt la plaça l'indoïsme e de nòus personatges apareguèron coma Trimurti, Brama, Vishnó e Shiva. 

Prenguèt doas versions: 
*pendent lo periòde vedic (dels millenaris II fins a VI AbC) èra un important dieu solar; 
*pendent lo periòde indoïsta (dels millenaris V AbC. fins ara) venguèt un un dieu segondari. 

## «Rig-veda»
[thumb|right|250px|Manuscrich del ''Rigveda'' en escritura [devanagari (començament del sègle IX)]]
Mitra es un dels dieus mencionats al Rig-veda (Lo tèxte mai ancian d'Índia, al mitan de millenari II AbC). Dins la religion vedica (mil ans abans a l'indoïsme) Mitra es un dels aditya, los filhs de la divessa Aditi. Segons qualques fonts, los seus fraires poirián èsser set o uièt, encara que d'autres referéncias serián fins a trenta e un. Āditya indica la seuna classificacion de dieus solars e/o del cèl. Segons lo Rig-veda, Aditi es una devinitat femenina, maire de totes los dieus, esposa de Kashiapa e filha de Daksa, un dieu progenitor de l'univèrs. Se dich qu'ela o conten tot, e poiriá èsser considerada coma «la natural» o «divessa originària creatritz». 

Dins lo Rig-veda, Mitra es un dieu segondari del solelh, essent fòrça mai conegut que Surya, qu'es el qu'es plan definit coma lo Dieu del Solelh dins totes los escriches ont es nomenat. Lo Mitra vedic ana jamai sol, mas en companhiá del seu fraire besson Varuna, segon lo Rig-veda, e los dos fan partit dels dieus fraires Āditya.

Mitra es ligat als juraments, las promesas, los contractes, l'onestat, l'amistat e las encontrats, atal es considerat coma lo suau solelh de l'alba. Arriba pas a prene l'avantatge sul seu fraire batalhièr e atal passa mai desapercebut. De còps qu'i a es confondut amb Agni, encara que aquel es lo dieu del fuòc, e fòrça mai bellicós 

En oposicion a son fraire Varuna se li atribuís la creacion dels lamps, tempèstas, pluèjas, de las aigas, los oceans, los rius e los monds d'en bas o de los prigondors. Tanben se li pòt assignar lo ròtle de dieu dels morts, e dins l'aiga, totjorn es acompanhat de Nāga. Mitra es totjors presentat com amistós, alara que Varuna èra un dieu violent, de coleras terriblas. En fach, dins l'ensems dels dieus de foncion sobeirana, Mitra incarnava una mena de capelan (purohita), alara que Varuna incarnava lo rei (rajan). Es doncas mai estrechament associat als preires (Bramans) alors que Varuna èra mai pròche dels guerrièrs (Kshatriya). Dins los imnes, las doas divinitats son sovent citadas ensemblas, dins lo duèl (dvandva) Mitravaruna.

Tanben dins lo Rig-veda es mencionat qu'a lo ròtle de dieu lunar, ròtle mai tard atribuit al dieu Shandra, o alara al dieu Shiva.

Mitra, coma la seuna maire Aditi e los autres adityes, poirián èsser de reminiscéncias de temps fòrça mai anteriors a l'establiment del vedisme (religion precedent l'indoïsme). O tanben que lo quita Surya, qu'es plan mencionat coma lo Dieu Solelh, pòt èsser una mena de «aquisicion novèla» per assimilar los cultes d'autres zonas d'Índia. 

## Vejatz tanben
* Vedisme
* Georges Dumézil
* Joseph Campbell

## Bibliografia
*  Joseph Campbell, Occidental Mythology: The Masks of God, 1964, ed: Penguin Group, Nòva York, isbn 0140043063
*  Georges Dumézil, 1940 Mitra-Varuna - Essai sur deux représentations indo-européennes de la Souveraineté, Paris
*  Georges Dumézil, 1977, Les dieux souverains des Indo-Européens, Paris 

## Ligams extèrnes

*Mitra. Enciclopèdia.cat
* Religion vedica