Montastruc (Òlt e Garona)

**Montastruc** (en francés tanplan coma en occitan) es una comuna agenesa situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània .

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas de Montastruc son : *Monte asturgo (rectori parrochialis ecclesiae de ~)*, en latin, en 1309, *Montis Astrugii (parrochia ~)*, en latin, en 1317, *Monte Oustruc (?) (capella de ~)*, en occitan, en 1326, *Monte astruco (p. de ~)*, en latin, en 1520, *Montestruc*, en occitan, sus una mapa del sègle XVII , que deu èsser la de Sanson .

Lo primièr element es l'occitan *mont*. Lo segond es de la familha d*'astre*. Dauzat e Rostaing interprètan *Astruc* coma un nom de personne , mas sembla que siá puslèu un adjectiu . 

La prononciacion locala es [muŋtas'try] (tombada de las consonantas finalas).

## Istòria
Montastruc, pincat sus un puèg que domina de tots los costats, es mençonat tanlèu lo segond quart del sègle XII, coma « castellum » e non pas coma « castrum », çò que vòl dire (en principi) qu'èra un castèl, mas pas un vilatge fortificat. Del castèl, demòran los valats. L'installacion del vilatge a l'entorn del castèl deu èsser posteriora a la Guèrra de Cent Ans, quand la senhoriá passèt dins las mans de la familha de *Grossoles*. La capèla castrala Sent Jòrdi (o una autra varianta del meteis nom), bastida al sègle XVI, serviá tanben de glèisa als abitants e après la Revolucion venguèt glèisa parroquiala. Lo plan cadastral de 1838 mòstra l'emplaçament del castèl, arroïnat, al centre del borg, e pas que qualques abitacions. La capèla, qu'èra pichona, d'una sola nau e acabada per una absida en mièg cercle, e mai o mens arroïnada, foguèt desrocada après que lo cloquièr tombèt en 1838. Una novèla glèisa ambe una caminada se bastiguèron en 1848. La comuna e l'escòla primària s'i ajustèron dins la segonda mitat del sègle XIX. 

La parròquia d'origina ont se bastiguèt lo castèl deu èsser la de Sent Pèir de la Crotz. La glèisa es sola, fòra del vilatge de Montastruc. Sent Estève (o Estèfe) de *Périllac* (en francés), una autra glèisa campèstra concedida a l'abadiá de la Seuva Majora al sègle XII, èra una annèxa de Sent Pèir de la Crotz al sègle XVIII. La parròquia Sent Pèir de Las Cabanas foguèt desmembrada entre Montastruc e Monbaús quand se formèt la comuna . 

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Montclar d'Agenés; es adara del canton de *Le Livradais* (en francés), donc benlèu *Lo Liuradés*. Lo burèu centralizator es Senta Liurada.

## Demografia

* la populacion de 1891 s'explica mal; mas, la meteissa annada, la comuna vesina de Montclar passèt de 1528 a 331 abitants, per tornar a 1504 abitants en 1896, mentre que Pinuèlh e Autariba passèt de 335 abitants en 1886 a 719, e, ambe 322 abitants en 1896 tornèt trobar sa populacion de dètz ans ença; probable que i a un rapòrt.
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luècs e monuments
* Capitèls esculptats de la glèisa de Sent Pèir de la Crotz (sègles XII e XIV, restaurada e modificada al sègle XVI).
* Anciana glèisa de Sent Estève (Estèfe) de *Périllac* (sègle XIV) .
* Anciana glèisa de Sent Pèir de Cabanas, sola, bastida entre lo sègle XII e lo sègle XIII, reconstruccion de la façada occidentala, de la paret nòrd, murs auçats e autras restauracions al sègle XVI; sacrestia, benlèu del sègle XVII; inscrita al títol dels monuments istorics lo 11 de setembre 1997.

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Òut e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas