open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Besenac

**Besenac** (*Bézenac* en francés) es una anciana comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània. Dempuèi lo 1èr de genièr de 2017, es dins la comuna novèla de Castèls e Besenac, comuna delegada entre 2017 e 2020.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [beʐe’na] . Las fòrmas ancianas son *Besenac* en 1147, *Bezenaco*, en latin, en 1348 . *Besenac* ven d'un nom « galloroman » d'òme, *Bettienus*, o segon Dauzat, d'un nom gallic o germanic d'òme, *Bisenus*, emb lo sufixe *-acum* , latinizacion del sufixe celtic *-acon*.

## Istòria
Al moment de la fusion, en 2017, las comunas de Besenac e de Castèls èran comunas delegadas. Lo 1èr de genièr de 2020, las comunas delegadas foguèron suprimidas .

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bolhac (Perigòrd)

**Bolhac** (*Bouillac* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de la Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [bu’ʎa] . Las fòrmas ancianas son *Bolhac* en 1280, *Boliac* en 1560 . *Bolhac* ven d'un nom gallic (o galloroman) d'òme, *Bŭllius*, emb lo sufixe *-acum* , latinizacion del sufixe gallic *-ācon*. Delamarre, sense parlar de *Bolhac*, non se sap perqué, precisa que *Bŭllios*, latinizat en *Bullius*, es un nom celtic

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Boresa

**Boresa** (*Borrèze* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [bu’reʐɒ] .
Lo nom del vilatge es citat tardivament, en 1326, *Borreza* .

Los toponimistas se devesisson en doás opinions : lo nom del vilatge ven del nom del riu que travèrsa la comuna, qu'es identic, o ven d'un nom de propietat.
Lo nom del riu vendriá, segon Chantal Tanet et Tristan Hordé, d'una raiç preceltica **bor-*, « aiga », e d'un sufixe gallo-roman *-itia*; d'aquí lo nom del luòc .
Dauzat causís un nom gallés d'òme *Borisus*, donc **Borisa (villa)* . Xavier Delamarre òpta tanben per **Borisa*, sense geminacion (lo nom de persona seriá *Borissos*, atestat dins sa fòrma latinizada *Borissus*), e supausa que lo resultat de **Bō-ritiā* seriá **Burèze*  (comprene **Buresa*, çò qu'es plan contestable, o [bu'resa]).
Lo site de las comunas de Dordonha daissa la causida entre la raiç preceltica **bor-*, emb lo sufixe gallo-roman *-itia*, e la propietat de *Borisus*, nom gallo-roman  (donc d'origina gallica).

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Salanhac e Aivigas ; es aura del [canton de [Terrasson e La Vila Dieu.

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bòsc Sec

**Bòsc Sec** (*Bosset* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia

La prononciacion es [‘bɔʂɛ] . Las fòrmas ancianas son *Borses* au sègle XIII, *Boscus Siccus*, « Bòsc Sec » au sègle XIV, *Beausset* en 1466, *Bossecq* en 1677, *Beaucé* en 1734 . La prumiera fòrma, *Borses*, vendriá de **brussetum*, derivat dau bas latin **brussa*, **bruscia*, « talhadís », qu'a donat l'occitan *brossa*. Lo nom a coneissut una metatèsi (chanjament de plaça de *r*); lo site de las comunas de Dordonha se contenta de dire que lo prumier nom es escur. Après, *Borses* fusquèt atirat per l'occitan *bòsc sec*, puei un reculament d'accent menèt a la fòrma actuala  Segon la règla général s'escriuriá *Bòscsec* mas aquela grafia pausa un problèma de lectura.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luècs e monuments
## Personalitats ligadas emb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bolhac (omonimia)

**Bolhac** pòt designar:
*Bolhac dins lo departament d'Avairon.
*Bolhac, en Perigòrd, dins lo departament de Dordonha.
*Bolhac dins lo departament de Tarn e Garona.
Bolasac

**Bolasac** (en francés: *Boulazac*) es una anciana comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Dempuei lo 1er de genier 2016, es comuna delegada de la comuna novela de Bolasac Eila Manoire, emb Astur, Chinhac (en 2017) e Sent Laurenç de Manoire amai n'es lo chapluòc.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Bolazac*, au segle XIII, *Bolazacum*, latinizacion de 1380. La prononciacion es [bulɒ’ʐa]. *Bolasac* vendriá de *Bullatius*, derivat de *Bullius*, o *Bolosus* (autra possibilitat, segon lo site de las comunas de Dordonha), emb lo sufixe *-acum* , latinizacion dau sufixe gallés *-āco(n)*. Bolasac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mestre *Bullatius*, o *Bolosus*.

## Istòria

## Administracion

* Davant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Sent Peir de Chinhac; es aura dau canton d'Eila Manoire.

## Demografia

* Lacuna en 1793
## Luòcs e monuments

## Espòrt

* Bolasac Basquet Dordonha

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Borg de Maisons

**Borg de Maisons** (en francés: *Bourg-des-Maisons*) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [burdemɛj’ʐu]. Las fòrmas ancianas son *Santa Maria de Maisos* en 1143, *Burgus domorum*, traduccion en latin, en 1556. *Borg*, dau bas latin *burgus*, es un mot d'origina germanica qu'aviá lo sens d'aglomeracion fortificada. *Maisos*, « maisons » es un ancian luec d'estapa plaçat sus una via romana; lo mot *borg* s'i ajustet après. Dauzat pensa que *Borg* e Maisons son dos luecs vesins.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lo Borg dau Bòsc

**Lo Borg dau Bòsc** (en francés *Bourg-du-Bost*) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [lʉburdɔw’boː]. Las fòrmas ancianas son *Vicus Nemoris* (« vilatge de la forest, en latin ») e *Ecclesia de Bosc* o de *Bost*, au segle XIII, *Burgus Nemoris*, en latin, en 1382. *Borg* es en latin medievau *burgus*, mot d'origina germanica, « localitat fortificada » e *bòsc* o *bòst* venen tanben d'un mot germanic **bosk*; *bòsc* a remplaçat *seuva*, dau latin *silva* (*forest* aviá lo sens de « bòsc qu'apartén au senhor »). Lo site de las comunas de Dordonha escriu *Lu Borg dau Bòsc*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bonhagas

**Bonhagas** (*Bouniagues* en francés), es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [bu’ɲagɒ] . Las fòrmas ancianas son *Baianensis* (per l'archipreirat, al sègle XII), *Bognagas* en 1315, *Bouhagnas* en 1365, *Bonhagnes* en 1465, *Bounagnies* en 1556, *Bongniagues* en 1739 . *Bonhagas* ven d'un nom « galloroman » d'òme, *Bunius* (Chantal Tanet e Tristan Hordé), o *Bonius* (site de las comunas de Dordonha), lo tot emb lo sufixe *-acas*, donc la proprietat de *Bunius* o de *Bonius* .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luècs e monuments
## Personalitats ligadas emb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bordelha

**Bordelha** (*Bourdeilles* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Possedís un chasteu fòrt mençonat dins lo roman de l'escrivan peiregòrd Joan Ganhaire : *[[Lo darrier daus Lobaterras]]*.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [bur’deʎɒ]. Las fòrmas ancianas son *pagus Burdillensis*, en latin, en 670, *Burdelia*, en 1046, *Bordeille* en 1183. *Bordelha* ven d'un mot germanic, **borda*, « chabana, benita, puei ostau de paisan, meitadaria »; lo sufixe necessari es un diminutiu *-icula*, o *-ellia*; lo sens de l'ensemble seriá, segon lo site de las comunas de Dordonha, « petits ostaus de fusta ».

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bornhac

**Bornhac** (*Bourgnac* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [bur’ɲa]. Las fòrmas ancianas son *Bornac* en 1117, *Bornhacum*, en latin, en 1360. *Bornhac* ven d'un nom d'òme, *Burnius*, latinizacion dau gallic *Burnus* (o eventualament *Bornius*, nom d'origina a precisar, per lo site de las comunas de Dordonha), emb lo sufixe *-acum*, latinizacion dau sufixe celtic *-acon*. Bornhac èra la propietat de Burnius (o beleu de Bornius).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Borniquèl (Perigòrd)

**Borniquèl** (en francés *Bourniquel*) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [burni’kɛl] . Las fòrmas ancianas son *Bruniquelt* al sègle XI o benlèu al IX, *Bruniquel* en 1281 . *Borniquèl* ven d'un nom germanic de femna, *Brunehilde*, *Brunihild*, *Brunihelt*, que Tanet e Hordé semblan confondre emb la reina dicha « Brunehaut » en francés (534-613) ; quò's improbable.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Borron

**Borron** (*Bourrou* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
La prononciacion es [bu’ru] (*r* multipla). Las fòrmas ancianas son *Borrelum*, en 1337, *Borronium*, en 1360, *Nemus [bòsc] de Borrona*, en 1472, *Borro*, en 1490. Probable que *Borrelum* es una meschanta latinizacion. *Borron* deu venir de *Burrus*, nom d'origina gallesa (**Burros*), emb lo sufixe *-onem*. Chantal Tanet et Tristan Hordé ajustan lo nom germanic *Boro(n)*, mas aquò supausariá lo passatge de *r* simpla a *r* multipla. Borron èra la propietat de Burrus/Burros. 

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Vern; es aura dau canton dau Perigòrd centrau. 

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Botelha e Sent Sabàstian

**Botelha e Sent Sabàstian** (*Bouteilles-Saint-Sébastien* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Botelha
La prononciacion es [bu'teʎɒ]. Las fòrmas ancianas son *Botelha* en 1099, *Botelhat* au segle XIII. Lo mot occitan *botelha*, « botelha, gerla », ven dau latin vulgar *butticula*, diminutiu dau bas latin *buttis*, « gerla » e tanben « toneu, barriu ». Non se sap se lo nom se fixet a l'epòca latina de *butticula* o occitana de *botelha*. Lo nom designa una fabrica de botelhas o d'autres recipients.
### Sent Sabàstian
La prononciacion es [ʂɛ̃nʂɒ’bɑːtjɒ]. Lo nom es atestat au segle XIII, *Sanctus Sebastianus*. Sent Sebastian es un martir roman dau segle III, naissut a Narbona e martirizat a Roma en 288.

## Istòria
La comuna se creet per la fusion de Botelha e de *Saint-Sébastien-de-Bourzac* (en francés), en 1825. *Borzac* era un chasteu.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vaira Vīķe-Freiberga

**Vaira Vīķe-Freiberga** (Riga, 1èr de decembre de 1937) es una psicològa e politiciana letòna que siaguèt presidenta de Letònia entre 1999 e 2007. En desembre de 2007, siaguèt causida pels dirigents de l'Union Europèa coma vicepresidenta del grop de reflexion sus l'avenidor d'Euròpa 2020-2030. En 2005, siaguèt classificada 48ena dins la classificacion de las femnas pus potentas del mond establida per la revista americana *[[Forbes]]*.
Guntis Ulmanis

**Guntis Ulmanis** (Riga, 13 de setembre de 1939) es un politician leton que siaguèt president de la Republica letona del 8 de julhet de 1993 entrò lo 8 de julh de 1999. Succediguèt a Anatolijs Gorbunovs, president del Conselh suprèm. Es membre de l'Union dels pageses de Letonia.
Halldór Ásgrímsson

**Halldór Ásgrímsson**, professor e òme politic n. 1947 foguèt primièr ministre d'Islàndia entre 2004 e 2006.
Brantòsme

**Brantòsme** (*Brantôme* en francés) es una anciana comuna occitana de la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània. Entre lo 1er de genier de 2016 lo 1er de genier de 2019 era comuna delegada de la comuna novela de Brantòsme en Perigòrd. Ne'n demòra , en practica, lo chapluòc.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [brɔ̃n’toːme]. Las fòrmas ancianas son *Brantosma* en 767, *monasterium Brantosmii apud Petrocorios*, en latin, en 817, *Brantosme* en 994, *Brantholmensis conventus*, en latin, en 1380.

L'element **Branto-* es pas comprés, mas *-sm-* fai pensar au sufixe *-sama* e donc a una origina gallica . Delamarre escriu *brantosamā*; *branto-* es benleu en rapòrt emb *bratu* (cf. *Bratu-spantium*), en ajustant un element *-nt-*, coma dins *caranto-*/*carato-*. *Bratu* s'interprèta « en gratitud, en vòt », o « jutjament ». 

Lo site de las comunas de Dordonha interprèta lo nom emb un nom germanic d'òme *Brantho*, nom de personne d’origine germanique , posicion marginala. Daus uns ajustarián *stumm*, « mut », per completar lo mot.

## Istòria

## Administracion

En 2019, la creacion de la comuna eslarjada se faguet emb 7 comunas delegadas. En comptant Brantòsme e Sent Júlian de Bordelha (donc lo prumier Brantòsme de Perigòrd) per una comuna delegada . Dins la practica, Brantòsme e Sent Júlian contunhan d'elegir un cònsol delegat per chasca anciana comuna .

## Demografia

## Luecs e monuments
*Abadiá de Sent Peir de Brantòsme

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Nòtas
Bruelh

**Bruelh** (*Breuilh* en francés) es una anciana comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Dempuei lo 1er de genier 2017, es comuna delegada de la comuna novela de Sanilhac, emb Marçanés e Nòstra Dama de Sanilhac. 

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
La prononciacion es [brøj] o [brɛj].
Las fòrmas ancianas son *Brulh*, au segle XIII, *Brolium*, latinizacion, en 1276; seriá *Le Breuil* a la fin dau segle XIX. Lo nom ven dau gallés **brogilos*, mot passat au bas latin e enquera mai o mens viu en occitan. Lo sens seriá « petit bòsc claus » (Delamarre), « petit bòsc embarrat d'un mur o d'un randal » (Dauzat), « petit bòsc, bosquet » (Tanet e Hordé), « bòsc situat dins una comba o en luòc umide » (site de las comunas de Dordonha). La fòrma *Brulh* dau segle XIII deu representar *Bruelh* : los escribas medievaus penavan a representar los diftongues e *-uè-* / *-ue-* vengut de *-ò-* tonic es tau còp escrit *-u-*, tau còp *-e-*.

## Istòria

## Administracion

* Avant la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna era dau canton de Vern; es aura dau canton dau Perigòrd Centrau.

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Conilurus

***Conilurus*** es un  de rosegaires localizats en Nòva Guinèa, de la sosfamilha dels Murins.

## lista de las espècias

Aqueste genre compren las espècias seguentas  :
* *[[Conilurus albipes]]* (Lichtenstein, 1829) - rat-lèbre de pès blancs (atudat)
* *[[Conilurus penicillatus]]* (Gould, 1842)

## Ligams extèrnes
* 
* 
* 
*
Colomys goslingi

***Colomys goslingi*** es una espècia de rosegaires de la familha dels murids, e sola representanta del genre ***Colomys***. Aquestes animals son nomenats pels anglofòns African water rat (Rat aqüatic african).

## Ligams extèrnes
* 
* 
*
Cremnomys

***Cremnomys*** es un genre de rosegaires de la sosfamilha dels Murins.
Sinonim : *Madromys*

## Lista de las espècias
Aqueste genre compren las espècias seguentas :

* *[[Cremnomys blanfordi]]* (Thomas, 1881) 
* *[[Cremnomys cutchicus]]* Wroughton, 1912
* *[[Cremnomys elvira]]* (Ellerman, 1946

## Ligams extèrnes
* 
* 
*
Coryphomys buehleri

***Coryphomys*** es un  de rosegaires de la sosfamilha dels Murins.

Aqueste genre compren una sola espècia :
* *[[Coryphomys buehleri]]* Schaub, 1937

## Ligams extèrnes
* 
* 
*
Crateromys

***Crateromys*** es un  de rosegaires de la sosfamilha dels Murins.

## Lista de las espècias

Aqueste genre compren quatre espècias de **rats dels nívols** :
* *[[Crateromys australis]]* 
* *[[Crateromys heaneyi]]*
* *[[Crateromys paulus]]* - L'espècia sembla atudada 
* *[[Crateromys schadenbergi]]* o Rat de Schadenberg

## Nòtas e referéncias


## Ligams extèrnes
* 
* 
* 
*
Cricetulus

Aqueste genre es lo dels amstèrs nans de coa longa (2 a 3 cm). Compren las espècias seguentas :
* *[[Cricetulus alticola]]* Thomas, 1917
* *[[Cricetulus barabensis]]* (Pallas, 1773)
** *[[Cricetulus grisaus]]* — Amstèr de China considerat per d'autors nombroses coma una sosespècia de la precedenta.
* *[[Cricetulus kamensis]]* (Satunin, 1903)
* *[[Cricetulus longicaudatus]]* (Milne-Edwards, 1867)
* *[[Cricetulus migratorius]]* (Pallas, 1773) — Amstèr migrator.
* *[[Cricetulus sokolovi]]* Orlov e Malygin, 1988

## Ligams extèrnes
* 
* 
* 
* 
*
Cricetomys

Los  **cricetòmes**  deparabans coneguts jols noms impròpris de **rats de Gàmbia**  o
**rats gegants** son de gròsses rosegaires africans que pesan a l'entorn de 1,4&nbsp;kg e
tradicionalament caçats per l’alimentacion umana dins la màger part de l’Africa subsaariana.

Doas espècias son de destriar:
* *[[Cricetomys emini]]* - Rat gegant d'Emin o cricetòme de bòsc
* *[[Cricetomys gambianus]]* - rat de Gàmbia o cricetòme de savana.

S'utiliza en 2007 aquestes rats gegants coma desminaires, per detectar las minas antipersonalas en Moçambic .

## Nòtas e referéncias


## Ligams extèrnes
* 
* 
* 
*
Luc Montagnier

**Luc Montagnier** (n. 1932) es un biologista francés. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 2008, amb Françoise Barré-Sinoussi, per la descubèrta del VIU (virus del SIDA).
Françoise Barré-Sinoussi

**Françoise Barré-Sinoussi** (n. 1947) es una metgessa francesa premiada amb lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina l'an 2008 per los sieus trabalhs sul lo virus del SIDA.

## Biografia
Nasquèt lo 30 de julhet de 1947 dins la vila de París, ont estudièt las sciéncias biomedicalas a la Facultat de Sciéncias de La Sorbona. Se doctorèt l'an 1974 en aquel meteis centre e en 1975 dintrèt a l'Institut Nacional de la Santat e la Recèrca Medica de la capitala francesa (INSERM).

## Recèrca scientifica
Comencèt la siá recèrca scientifica a l'INSERM e posteriorament a l'Institut Pasteur, ont lèu la siá investigacion se centrèt sus un grop particular de virus, los retrovirus. Las siás coneissenças en aquel camp la portèron a descobrir lo VIU, que condusís a la SIDA, l'an 1983 amassa amb lo sieu collèga Luc Montagnier. Aquela descobèrta botèt en evidéncia lo besonh urgent de pròvas de diagnostic per controtlar la malautiá. Contunhèt la siá recèrca a l'entorn de l'impacte de las defensas innatas de l'aculhida en lo contraròtle de VIU / SIDA e mai en la transmission d'aquela malautiá per la via maternoinfantila.
Gaston IV de Fois-Bearn

**Gaston IV de Fois-Bearn** o **Gaston de Gralhí** (1423 o 26 de heurèr de 1425-1472) qu'ei comte de Fois, de Bigòrra, coprince d'Andòrra, vescomte de Bearn, de Marsan, de Castelbon, de Nebosan, de Vilameur e de Lautrèc de 1436 a 1472 e vescomte de Narbona de 1447 a 1472. Qu'ei hilh de Joan  de Fois (comte de Fois e Bigòrra, vescomte de Bearn e Vilameur) e de Joana I de Labrit (1403–1435).
Vigdís Finnbogadóttir

**Vigdís Finnbogadóttir** (n. 1930) professora, directora de teatre e femna política, foguèt presidenta d'Islàndia entre 1980 e 1996.
Avitenh

**Avitenh** (*Abitaine* en basco, *Abitain* en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Lauhire, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [aβiˈteɲ]. Las fòrmas ancianas que son *Bitengs* au sègle XIIIau, *Vitenh*/*Abitenh* en 1385, *Abitenh* en 1439 e 1472, *Havitenh* en 1538, *Aviteing* en 1608, *Avitein* en 1786, *Abitain* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Miquèu Grosclaude, lo nom qu'ei format deu nom d'òmi *Avit*, deu latin *Avitus*, dab lo sufixe gascon *-enh* .

## Istòria

Lo vilatge d’Avitenh que s'ei format sus l’arriba deu gave d’Oloron a l'entorn de la soa abadia laïca, vassau  deu viscomtat de Biarn, que'n demora ua bastissa. Las familhas de Bellòc de contunh de Claverie que son estats los abats patrons de la parròquia. Lo cavòt deu darrèr abat laïc d’Avitenh, mort en 1785, que's tròba dens la glèisa Sent Pèir.
Paul Raymond qu'anòta qu'en 1385, la municipalitat que comptava quinze huecs e depenè deu bailatge de Sauvatèrra de Biarn.
En 1648, la baronia de Lons que vad un marquisat, qui includeish Avitenh, Anòia, Baleish, Castilhon, Julhac, lo Leu (caseriu de Ora&agrave;s), Leon, Lons, Maspia, Orans, Peireda (fiu d’Orans), Sauvanhon e Vielapinta.
Dens lo vilatge que i avè dus molins : lo deu Leu, e lo de Sega Baisha, transformat en segueria. 

En 1856, Ferdinand Carrèra, eretèr deu darrèr abat laïc, que despitè l'ancian castèth abadiau entà bastir lo castèth Carrèra a Escòs.
En heurèr de 1814, lo vilatge qu'estó aucupat per las tropas deu generau Morillo e peus Anglés, en tot har cara aus Francés embarralhats a Orans.
Un bac celèbre –&nbsp;on i a avó un accident dramatic l'an 1845&nbsp;– que demorè longtemps en servici a l'ahitau Molieda d'Atòs.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna
## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Kristján Eldjárn

**Kristján Eldjárn Þórarínsson** (1916-1982), professor d'arqueologia e òme politic, foguèt president d'Islàndia entre 1968 e 1980.
Harald zur Hausen

**Harald zur Hausen** (n. en 1936) es un biologista alemand. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 2008 per l'estudi del papillomavirus responsable del càncer de l'utèrus.
Ásgeir Ásgeirsson

**Ásgeir Ásgeirsson** (1894-1972), professor e òme politic, foguèt president d'Islàndia entre 1952 e 1968.
Ingvar Carlsson

**Ingvar Carlsson**, òme politic n. 1934, foguèt primièr ministre de Suècia en doas ocasions: entre 1986 e 1991 puèi entre 1994 e 1996.
Olof Palme

**Sven Olof Joachim Palme** (Estocòlme, 30 de genièr de 1927 – Estocòlme, 28 de febrièr de 1986) foguèt un politician suedés. Ocupèt dos còps la foncion de primièr ministre de Suècia, de 1969 a 1976, e de 1982 a 1986, data de son assassinat.
Sveinn Björnsson

**Sveinn Björnsson** (1881-1952), avocat e òme politic, foguèt president d'Islàndia entre 1944 e 1952.
Lado Gurgenidze

**Vladimer "Lado" Gurgenidze**, n. en 1970, foguèt primièr ministre de Georgia entre novembre de 2007 e novembre de 2008.
Lots

**Lots** (prononciar ['lus]) qu'es un arriu qui's vueita per esquèrra dehens Ador enter Gabàs e Lui, suu departament de las Lanas

## Etimologia
"**Los**" que poderé estar ua fòrma alterada e latinizada d’un derivat deu basco *lohi* « hanga, alluvion » : arriu hangós.
Lo nom de 'queth arriu qu'es mentavut :
*Lossium, Lossio (*...fluvius qui dicitur Lossium [...]. A Lossio vero predicto fluvio, .... *), (1097-1117) .
* Lotio (*de Serris Lotio*), (1749).
* Los (*Serra Los*), (de cap a 1400) : sagèth de Bertranon de Sèrras.
* Lous  (*Le Lous*), (1651), (1763).
* Lons o Loust (*le/la Lons ou Loust*), (1764).
* Louts : grafia francesa actuau ; lo « t » que deut estar adventice.
 

## Geografia

Los qu'a la hont a Tèsa (Pirenèus Atlantics). Que traversa la Shalòssa e que's vueita dens Ador a Gòs, a l'Est de Dacs. Que hè 86,2 km.

## Comunas traversadas

Tèsa, Arsac Arrasiguet, Lème, Lo Merac, Vinhas, Haget, Sent Cric de Shalòssa, Vergüei, Caupena.

## Principaus [[afluent]]s

* (E) l' *Arblech* o l**Arriu'', 5,9 km, dempuish [[Arsac|Arsac Arrasiguet]]
* (E) l**Arricabet*, 3,7 km, dempuish [[Hilhondé]]
* (E) lo canau deu *Biélongue*, 5,5 km, dempuish [[Arbocava]]
* (E) l*'arriu de Grava*, 7,2 km, dempuish [[Montsegur (Lanas)|Montsegur]]
** (D) l'arriu de *Casseboèr* o deu *Gua deu Miei*
** (D) l*'Arriu d'Agès* o deu *Gua deu Miei*
* (E) l*'arriu de "Dournang"*, dempuish [[La Craba]]
* (D) l*'Arresenon*, 6,9 km, qui separa [[Doasit]] de [[Sèrraslós e Arribans]] e de [[Sent Cric de Shalòssa]]
* (D) l'arriu de *Gaushart*, 4 km, qui separa [[Doasit]] de [[Mailís]]
* (D) l'arriu de *Lauròla*, 5,6 km, dempuish [[Mailís]]
* (D) la *Guauga*, 14,9 km, dempuish [[Doasit]]
* (D) l'arriu de *Chai*, 6 km, dempuish [[Mugron]]
* (E) l'arriu de *Peleta'', 4,2 km, dempuish Gamarde

## Toponimia
Toponims on pareish lo nom de l’arriu :
* Sèrraslós e Arribans (Serreslous-et-Arribans), nom de comuna. 
* Loson  (Lousoun) : petit afluent deu Los, sus la comuna de Sèrraslós e Arribans.
* Los (Lous) : nom de maison, a Mailís.
* Candelós  (Candélous, Cam-de-Lous) : lòc-dit sus la comuna de Larbei.
* Baish deu Los (Bas du Lous), comuna de Lórquen.
* Franc-Louts : arrebatiada de la comuna de Sent Jors d'Auribat pendent la Revolucion.

## Nòtas
Tage Erlander

**Tage Fritiof Erlander**, òme politic (1901-1985) foguèt primièr ministre de Suècia entre 1946 e 1969.
Lista dels presidents de Letònia

thumb|right|250px|Bandièra del president de Letònia.
Lo **president de Letònia**, elegit per lo Parlament del país, es lo cap d'Estat e comandant de las fòrças armadas de Letònia. Tots los presidents, a l'excepcion de Gustavs Zemgals, governèron dos mandats. Lo periòde de govèrn es de quatre ans. Après 1997, lo mandat èra de tres ans.

En cas d'abséncia del president, lo president del Parlament (Saeima) assumís la presidéncia de la Republica. Coma exemple, aprèp la restauracion de l'independéncia de Letònia, Anatolijs Gorbunovs foguèt lo president en exercici entre 1991 e 1993. 

Vaquí los presidents de Letònia dempuèi 1922.

; Partits

## Nòtas
Jacon

**Jacon** (*Jacou* en francés) es una comuna lengadociana situada dins la region d' e lo departament d'Erau.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *S. Petri de Jocone* en 1144, *villam de Jocone* en 1161, *ad Joconem* en 1171, *de Jocone*, sense data [sègle XII ?], *Jocon* au sègle XII, *villam de Jocone* en 1208, *de Jocone* en 1228, 1272, *de Jocono* a la fin dau sègle XIV, *Jacou* en 1526, *de Jacono* en 1529, 1550, *Jacon* en 1626, *Iacquou* en 1648, *Jacou* en 1740-60, 1770-71 (mapa de Cassini). 

Segon Dauzat, (que se basa sus una fòrma anciana dobtosa dau diccionari topografic d'Eugène Thomas) *Jacon* ven dau nom germanic d'òme *Jacco*; segon Hamlin, *Jacon*, passat de *Joc-* a *Jac-* jos influéncia daus ipocoristics *Jacot*, etc, ven d'un radical preindoeuropèu **yŭk-*, amb lo sufixe *-on*, mas una valor oronimica es improbabla. I a doás solucions, una erronèa, l'autra datada e abandonada per la sciéncia actuala.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna
## Veire tanben
* comunas d'Erau
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Guillermo Endara Galimany

**Guillermo David Endara Galimany**, professor de drech e òme politic n. 1936 e m. 2009, foguèt president de Panamà entre 1989 e 1994.
Jiří Paroubek

**Jiří Paroubek**, administrator public e òme politic n. 1952, foguèt primièr ministre de la Republica Chèca entre lo 25 d'abril de 2005 e lo 16 d'agost de 2006.
Catarina de Borbon

**Catarina de Borbon**, (París lo 7 de heurèr de 1559 - lo 13 de heurèr de 1604) duquessa de Labrit e comtessa d'Armanhac, que ho regenta deu reiaume de Navarra e deu país sobeiran de Bearn deu temps qui Noste Enric, lo son hrair, b'èra en dehòra de las soas possessions navarresas e bearnesas. Qu'èra la hilha de Joana de Labrit, regina de Navarra e d'Antòni de Borbon, prince de sang. Au contre deu son hrair que demorè hidèu durant tota la soa vita a la religion calvinista a maugrat d'ua conversion forçada a l'escadença de la Sent Bertomieu. 

Segond l'istorian bearnés Pèir Tucoo-Chala que ho un deus sobeirans bearnés qui impausè lo francés suber l'occitan dens la vita politica bearnesa e tot adressà's au Parlament de Navarra pas sonque en francés. Que conservam totun d'era ua letra en bearnés.

Que marquè hèra de las soas transformacions lo Castèth de Pau e la vila medisha qui èra a vàder deu temps de las soas regéncias.

Amorosa deu Comte de Soisson (gessit d'un arram deus Borbons) no'u podè pas esposar per'mor de l'ostilitat de Noste Enric qui cranhèva que tau maridat e dessi pretencions dinasticas o politicas au Comte.

## Ligam intèrne
* Letra de Catarina de Borbon au baron de Rabat

## Bibliografia
Tucoo-Chalaa, Pèir. *Catherine de Bourbon, une calviniste exemplaire*. Anglet : Atlantica, 2003.
Letra de Catarina de Borbon au baron de Rabat

La **letra de [[Catarina de Borbon]] au baron de Rabat** qu'ei la sola epistòla conservada e escrivuda en bearnés de la regenta de Navarra. 

L'istorian bearnés Pèir Tucoo-Chala que soslinha a perpaus que Catarina de Borbon ho la purmèra sobeirana a adressà's quasi exclusivament en francés dehens Parlament de Navarra en tot impausar atau aquesta lenga septentrionau suber l'occitan. 

*À nostre car et bien amat cousin, lou baron de Rabat. Car et bien amat cousin, sus augunes cauzos concernentes lou servicy deu Rei nostre tre honnourat seignour et fray, bien et repaux de sous subietx, nous habem mandat assemblar la sgentz deus tres estatx de son contat de Foix. Per so nous vous preguam de vous trouvar en la villo de Foix au sixieme jour d'aoust prochain venent, per acistar et opinar a ladite assemblada et entendre so que y sera perpausat, concluit et arrestat. Et atau pregam Dieu, car et bien mat cousin, vous tenir en sa guarde.*

*À Pau, l'oïetal jour de juilh mil cinq cens nonante deus.*

## Hont
Tucoo-Chalaa, Peir. *Catherine de Bourbon, une calviniste exemplaire*. Anglet : Atlantica, 2003 (128).
Joana de Labrit

* Joana I de Labrit (1403-v.1433) hilha de Carles I de Labrit e de Maria de Sully, Dòna de Craon.
* Joana II de Labrit (?-1444) hilha de Carles II de Labrit (1407-1471) e d'Anna d'Armanhac (1402-?)
* Joana III de Labrit (1528-1572) hilha de Enric de Labrit (1503-1555), Rei de Navarra e de Margarida de Navarra
Václav Havel

**Václav Havel**, escrivan, autor de teatre e òme politic (nascut en 1936 e mòrt en 2011), foguèt lo darrièr president de Checoslovaquia, entre lo 29 de decembre de 1989 e lo 20 de julhet de 1992 e lo primièr president de la Republica Chèca entre 1993 e 2003.
Bussac

**Bussac** (en francés coma en occitan) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Vilatges, masatges e luècsdiches

## Toponimia

La prononciacion es [byː’ʂɒ]. Las fòrmas ancianas son *Bussas* au segle XIII, *Bussacum*, en latin, au segle XIV. *Bussac* ven d'un nom latin d'òme, *Būcius* o *Buccius*, o d'un nom gallic d'òme, *Būcios* o *Būccios*, emb lo sufixe *-acum*, latinizacion dau sufixe celtic *-acon*. Bussac (**Buçac**) èra la propietat de Būcius o Būccius o Būcios o Būccios. La premiera fòrma laissa la possibilitat d'una derivacion celtica en *-ate*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
### Nòtas

### Referéncias
Stanislav Gross

**Stanislav Gross**, avocat e òme politic n. 1969 foguèt primièr ministre de la Republica Chèca entre 2004 e 2005.
Bussairòla

**Bussairòla** (*Busserolles* en francés) es una comuna d'Occitània, situada dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de la Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia
La prononciacion es [bysei’rɔlɒ]. Las fòrmas ancianas son *Buxerolla* (latinizacion) en 1283, *Buysserola* en 1365, *Buxerolle* au segle XVI. *Bussairòla* es un diminutiu (pusleu) o un collectiu de *Boissièra*/*Buissiera*, dau latin *buxaria*, « luec cobert de bois/buis », derivat de *buxus*, « buis, bois, rampam, ausanier », emb lo sufixe *-ola*. Mas, pusleu qu'un diminutiu dau nom comun *bussiera*, quò's logic de pensar que lo nom es un diminutiu de Bussiera Badiu, situat a 5 km.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Jean-Marie Gustave Le Clézio

**Jean-Marie Gustave Le Clézio** (n. 1940) es un escrivan francés-maurician. A recebut lo Prèmi Nobel de Literatura en 2008.
Roger Y. Tsien

**Roger Yonchien Tsien** (n. en 1952) es un bioquimista american. A recebut lo Prèmi Nobel de Quimia en 2008.
Martin Chalfie

**Martin Chalfie** (n. en 1947) es un bioquimista american. A recebut lo Prèmi Nobel de Quimia en 2008 per los sieus trabalhs sus la proteïna verda fluorescenta.

## Biografia
Naissèt en 1947 dins la vila de Chicago, situada dins l'estat d'Illinois. Estudièt la neurobiologia a l'Universitat de Harvard e foguèt posteriorament professor de l'Universitat de Columbia.

## Recèrca scientifica
Interessat pel desvolopament e las foncions de las neurònas, realizèt d'importantas experiéncias a partir del nematoïde *[[Caenorhabditis elegans]]*. Aital, amb la descobèrta de la proteïna verda fluorescenta (GFP) pel japonés Osamu Shimomura poguèt, amb Roger Yonchien Tsien, estudiar los fenomèns biologics d'aquela proteïna mejançant la coloracion de las cellulas.

En 2008, amb Shimomura e Tsien, foguèt premiat amb lo Prèmi Nobel de Quimia per los sieus estudis sus la GFP.
Osamu Shimomura

**Osamu Shimomura** (en japonés: 下村 脩 - n. en 1928) es un quimista japonés. A recebut lo Prèmi Nobel de Quimia en 2008.
Biescas

**Biescas** qu'ei ua vila aragonesa de la vath de Tena. Qu'ei situada dens la comarca de l'Alto Galligo de la província d'Òsca.
 
## Nòtas
Proteïna fluorescenta verda

La **proteïna fluorescenta verda** (o **GFP**, per la sigla en anglés, *green fluorescent protein*) es una proteïna produsida per la medusa *[[Aequorea victoria]]*, qu'emet bioluminiscéncia dins la zòna verda de l'espèctre visible. Lo gèn que codifica aquesta  proteïna es isolat e s'utiliza abitualament en biologia moleculara coma marcador.

Lo 8 d'octobre de 2008 los professors Martin Chalfie, Osamu Shimomura e Roger Y. Tsien foguèron premiats per la Reala Academia Suedesa de Sciéncias d'Estocòlme amb lo Prèmi Nobel de Quimia , instrument indispensable per la biologia e la medecina modèrna.

## Istòria
Osamu Shimomura, dins las annadas 1960, foguèt la primièra persona a isolar la GFP de la *Aequorea victoria* e identificar quina part èra responsabla de la fluorescéncia. Amb Frank Johnson, de l'Universitat de Washington, isolèt una proteïna bioluminescenta dependenta del calci, que nomenèt l'aequorina, nom derivat de la medusa. Aquesta proteïna emet fluorescéncia dins la zòna blava de l'espèctre.

Pendent los ans seguents se verifiquèt que, per emetre fluorescéncia, la medusa libèra d'ions de calci qu'activan l'emission de lutz blava. La GFP, per sa part, absorbís la lutz liberada per la primièra e produsís sa lutz verda caracteristica. Malgrat aiçò, lo potencial de la GFP coma marcador foguèt pas reconegut fins a 1987 per Douglas Prasher. 

D'autras proteïnas fluorescentas foguèron identificadas recentament: entre d'autras, la proteïna fluorescenta jauna (coneguda per son abreujament en anglés YFP) o la roja (RFP). En mai, aquestas proteïnas originalas son estadas modificadas per melhorar lor foncionament. Un dels resultats d'aquestes melhoraments es la proteïna verda fluorescenta melhorada (o EGFP, per la sigla en anglés, ).

## Estructura e espèctre d'emission
L'estructura de la proteïna verda fluorescenta se determinèt en 1996. Es constituida per 238 aminoacids, que forman onze cadenas beta, qu'ensèm forman un cilindre, dins lo centre que se'n tròba una eliç alfa.

La GFP originala de la medusa possedís dos pics d'excitacion: un mendre, a , e un màger, a . Son pic d'emission es a , dins la zòna verda de l'espèctre.

## Utilizacion
Las proteïnas fluorescentas son fòrça polivalentas e s'utilizan dins divèrses domenis coma la microbiologia, l'engenhariá genetica e la fisiologia (las neurosciéncias), per exemple.
António Manuel Guterres

**António Manuel de Oliveira Guterres**, professor d'universitat e òme politic n. 1949 foguèt primièr ministre de Portugal entre 1995 e 2002.
Lo 13 d'otobre de 2016 l'Assemblèa General de las Nacion Unidas elegiguèt a l'unanimidat e aclamacion António Guterres coma 9n Secretari General per começar sa carga lo 1èr de genièr de 2017 per um mandat de 5 anos.
Calés (Perigòrd)

**Calés** (en francés: *Calès*) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [kɒ’le] . Las fòrmas ancianas son *Parochia Calensis*, en latin, en 1124;  *Caleysh* en 1253; *Caleys* en 1281; *Calezium* en 1365. Los especialistas considèran que la terminason es lo sufixe *-ensem*. Per lo radical, quò's un preindoeuropèu *kal-, « pèira, ròc » (Dauzat), qualificat de preceltic per lo site de las comunas de Dordonha; Chantal Tanet e Tristan Hordé escrivon que **kal-*, « pèira » es una basa preindoeuropèa o gallica . Delamarre dona per *calā-* (> *callā-*), « peiregàs, peiralha »; la raiç **kal-*, « dur », es celtica e se tròba dins lo mot *calhau* e lo nom dels *Caletes*, « los Durs »; Delamarre cita pas Calés, probable pr'amor del sufixe .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Calviac (Perigòrd)

**Calviac de Perigòrd** (*Calviac-en-Périgord* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [kɒl’βja] [deperi’gɔr] . Las fòrmas ancianas son *de Calviaco*, en latin, en 1153, *Calvicac* (sic) en 1579 . *Calviac* ven d'un nom latin d'òme, *Calvius*, derivat de *calvus*, « lo cau, lo cappelat, lo capplumat, lo calvet », emb lo sufixe *-acum* , latinizacion del sufixe celtic *-acon*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Calés (omonimia)

**Calés** pòt designar:
*Calés en Perigòrd
*Calés en Carcin
*Calés, una localitat de Tarn e Garona
*Las baumas de Calés a Lamanon, Bocas de Ròse, Provença
**[[Calés (Pas de Calés)|Calés]]*, nom picard de Calais, capaitala del departament de 

## Veire tanben
Calés es la forma nòrd-occitana de Chalés.
Campanhac prèp Carcin

**Campanhac prèp Carcin** o **Campanhac près Carcin**, non pas *Campanhac de Carcin* (*Campagnac-lès-Quercy* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [kɔ̃mpɒ’ɲa] [prekɒr’ʂi] . Lo nom es atestat per una latinizacion de 1283, *Campanhacum*. *Campanhac* ven d'un nom latin d'òme, *Campanius* (derivat de *Campania*, region del sud d'Itàlia), emb lo sufixe *-acum*, latinizacion del sufixe celtic *-acon*. Lo determinant s'explica perqué la comuna confronta Carcin.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Campanha (Perigòrd)

**Campanha** (*Campagne* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
La prononciacion es [kɔ̃m’paɲɒ] . Las fòrmas ancianas son *Campanha* al sègle XIII, *Castrum de Campania* en 1360, *Campagnie* a la fin del sègle XVII, *Campaigne* cap a 1880 . *Campanha* ven del latin *campania* (derivat de *campus*, « plana, camp », opausat a *mons*), « plana », que pren sovent lo sens de « plana cultivada, tèrras cultivadas, tèrra fertila » .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Campsègret

**Campsègret**  o *Camp Sègret* (*Campsegret* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha e la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [kɑ̃m’ʂɛgre] . Las fòrmas ancianas son *Campsegret* en 1116, *Champ-Sagret* en 1268, *Campus Secretus* en 1268 . *Campsègret* es format de *camp*, dau latin *campus*, « plana », puei « plana cultivada », « terras cultivadas »  e d'un nom (germanic) d'òme, *Segeredus* (Chantal Tanet e Tristan Hordé, site de las comunas de Dordonha) o benleu dau latin *secretus*, « situat a l'escart » (Dauzat) .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Cantilhac

**Cantilhac** (en francés: *Cantillac*) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània. 

Dempuei lo 1er de genier de 2019 es comuna delegada de la comuna novela de Brantòsme de Perigòrd.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [kɔ̃nti’ʎa] o [kɔ̃ntiː’ʎɒ]. Las fòrmas ancianas son *Quentilhacum*, en latin, au segle XIII, *Cantilhacum*, en latin, en 1360, *Quentillac* a la fin dau segle XIV. *Cantilhac* ven d'un nom latin d'òme, *Quintilius* (lo nom gallic *Cantilius*/*Cantilios* per Dauzat e Delamarre), emb lo sufixe *-acum*, latinizacion dau sufixe celtic *-ācon*. Cantilhac èra la propietat de Quentilius o de Cantilios.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas emb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Capdròt

**Capdròt** (*Capdrot* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Capdracum*, cacografia latina de 1289, *Capdrotum*, en latin, en 1317. *Capdròt* es format de *cap*, del latin *caput*, e del nom del Dròt, que i nais. La prononciacion es [kad’drɔ] 

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Montpasièr; es ara del canton de La Linda.

## Demografia

## Luècs e monuments
## Personalitats ligadas emb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Carluç (Perigòrd)

**Carluç** (*Carlux* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion es [kɒr’ly] . Las fòrmas ancianas son *Capella Sanctus Mariae de Carlux*, en latin, en 1153, *Castrum de Carlus* en 1251 . *Carluç* ven del bas-latin, **castellucium*, derivat de *castellum*, « castèl fòrt, fortalesa », e en latin medieval « vila fortificada » emb lo sufixe *-ucium*; *castellum* es el-meteis derivat de *-castrum*, « fòrt » .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Carsac de Gurçon

**Carsac de Gurçon** (*Carsac-de-Gurson* en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

### Perimètre dau territòri

## Toponimia
La prononciacion es [kar’ʂa] [degyr’ʂũn] .

**Carsac** vendriá d'un nom d'òme, *Carsius* o deu nom d'òme latin **Carcius*, sigut deu sufixe *-acum*, latinizacion deu sufixe celtic *-*acon*. Mas lo nom gallés **Cataricios*, inferit de *Cataros*, e qu'explica Cadarçac, auriá tanplan convengut, perqué lo *t* s'amudís generalament (veire *Saturninus*, exactament dins la mesma posicion per *t*, que dona *Sarnin*). Carsac o Carçac deviá èstre una anciana propietat gallo-romana, quau que sia son mestre. 

**Gurçon** es lo nom d'una anciana castelaniá (las roinas deu castèu son dins la comuna), que las atestacions ne'n son *Gorzom* (1105), *Gorson* (sègle XII), puèi en latin *Curzum* (1254), *Gorsonium*, *Gursonium* (sègle XIV). *Gurçon* ven d'un nom de persona latin, *Curtius*, emb lo sufixe *-onem*. **Cŭrtione(m)* dona normalament **Gorçon*, mas pòt passar accidentalament a *Gurçon*; lo passatge de *C-* a *G-* es pas una fatalitat : veire Courçon (Charanta Maritima, França), que l'origina es la mesma.

## Istòria

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra dau canton de Vilafrancha de Lochac; es aura dau canton dau País de Montanha e Gurçon.

## Demografia

## Luècs e monuments
* roinas dau Castèu de Gurçon,  sègles XII, XIII e XIV, classat
* Glèisa romanica de Sent Pèir de Carsac, sègle XII
* Lac de Gurçon

## Personalitats ligadas emb la comuna
## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Ligams extèrnes

## Nòtas