open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Asterix (benda dessenhada)

**Asterix**, ancianament **Asterix lo gallés,** es una seria de benda dessenhada, creada lo 29 d'octobre de 1959 per René Goscinny e Albert Uderzo. La benda dessenhada es traducha en 85 lengas. Actualament n'existisson tres volums en occitan : *[[Obelix e companhiá]]* (1976, Joan de Cantalausa), *Lo Torn de Gàllia D'Asterix* (1978, Joan de Cantalausa), *Asterix a l'escòla gallesa* (2004, Dàvid Grosclaude). 

## Istòria
[thumb|right|200px|''Asterix de Galliër'' en [neerlandés]] 

La legenda aital coma la carta de la Gallia mencionat çai sus son estadas suprimidas de l'album Asterix e la Transitalique paregut en 2017 sens que l'editor, Hachette, balhe pas d'explicacion. Aquestas son reaparegudas dins l'album La Filha de Vercingetorix paregut en 2019.

Aquel vilatge gallés d'Armorique resistís a l'envasidor gràcias a la pocion magica preparada pel druida Panoramix, que procura momentanèament una fòrça surhumaine a que ne beu.

La benda dessenhada se focaliza principalament sus l'un dels abitants d'aquel vilatge, Asterix, coratjós guerrièr, que se servís non solament de pocion magica, mas tanben de son intelligéncia per desjogar los plans de Juli Cesar e defendre son vilatge de l'envasidor.

Lo primièr album mes a despart, Asterix es acompanhat dins totas sas aventuras per son amic Obelix, lo sol gallés en çò de que los efièches de la pocion magica son permanents dempuèi qu'es tombat dins una ola de pocion quand èra pichon. A partir del cinquen album (Lo Torn de Gàllia d'Asterix), los dos eròis son acompanhats per Idéfix, un can pichon qu'adòpta puèi Obelix. La seria a per tradicion d'alternar las aventuras en Gàllia e a l'estrangièr.

### Personatges
* Asterix : L'eròi 
* Obelix : L'amic inseparable d'Asterix
* Gafarelix : Lo gos d'Obelix
* Panoramix : Lo druida venerable del vilatge
* Cacofonix : Lo bard
* Fasempascrèdix : Lo cap de la tribú 
* Mimina: La femna de Fasempascrèdix
* Ordralfabetix : Lo peissonièr
* Esautomatix : Lo faure
* Edatcanonix : Lo vielhet del vilatge

## Albums

## Vejatz tanben
*Los 100 libres del sègle segon Le Monde
Armando Emílio Guebuza

**Armando Emílio Guebuza** (n. 1943) militar e òme politic, foguèt president de la Republica de Moçambic entre lo 2 de febrièr de 2005 e lo 15 de genièr de 2015.
Andrés Pastrana Arango

**Andrés Pastrana Arango** (n. 1954) jornalista e òme politic, foguèt president de Colómbia entre 1998 e 2002.
Corazón Aquino

**María Corazón Sumulong Cojuangco-Aquino** (1933-2009) femna politica, foguèt presidenta de las Filipinas entre 1986 e 1992.
Ferdinand Marcos

**Ferdinand Emmanuel Edralín Marcos** (1917-1989) avocat e òme politic, foguèt president de las Filipinas entre 1965 e 1986. Venguèt *de facto* dictator en 1972.
Diosdado Macapagal

**Diosdado Pangan Macapagal** (1910-1997) avocat, economista e òme politic, foguèt president de las Filipinas entre 1961 e 1965.
Camporiès

**Camporiès**  o melhor **Camporiés** (*Campouriez* en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left||Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia
*Camporiès* seriá format de *camp* e del resultat del latin *porrarius*, amb lo sens de « luòc ont se cultivan los pòrres » (cf. Porrièras  e tanben Porreres). Atal, se justifica *-è-* dubèrt; rèsta a verificar la prononciacion de las doás èrras etimologicas sul terrenh.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Avairon
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Vitrac (Roergue)

**Vitrac** (*Vitrac-en-Viadène* en francés) es una anciana comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Dempuèi lo 1èr de genièr 2016, es comuna delegada de la comuna novèla d'Argenças d'Aubrac (nom supausat). 

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Avairon
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Obelix

**Obelix** es lo nom d'un personatge de benda dessenhada de la seria Asterix lo gallés, creat per René Goscinny e Albert Uderzo. Es l'amic inseparable d'Asterix e del seu gos : Gafarelix. Es gròs mas li agrada pas que qualqu'un li diga.

La descripcion en prefaci de la benda dessenhada ditz: "L'amic inseparable d'Asterix, carrejaire de pèiraficadas de son estat e grand amator de singlars, Obelix es totjorn aquí d'o abandonar tot pr'amor de sègre Asterix per una espingada novèla. Mas que i aja de singlars e de bravas batèstas".
Fidel Valdez Ramos

**Fidel Valdez Ramos**, militar, engenhaire e òme politic n. 1928, foguèt president de las Filipinas entre 1992 e 1998.
Sant Aforian

**Sant Aforians** o **Sant Aforian** (*Saint-Symphorien-de-Thénières* en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Toponimia
I a una atestacion de *St-Affaurié* en 1598.

La fòrma istorica èra **Sant** prononciada [sont], mas la prononciacion “Sent” s'es generalizada progressivament. 

*Aforian* es la grafia tradicionala, totun la prononciacion actuala es **Aforians** amb un “s” final [afu'rios] (que sembla que foguèt prononciat tanben [afu'ries]).

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

Saint-Symphorien-de-Thénières église clocher-mur.jpg|Lo cloquièr-mur de la glèisa.
Saint-Gervais 12 la Bouscarie (2).jpg|
Saint-Symphorien-de-Thénières monument aux morts.jpg|Lo monument dels mòrts.


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Avairon
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Espeirac

**Espeirac** (*Espeyrac* en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

forma una retenuda.
center|250px|thumb|La crotz d'Espeirac

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna
Zefir Bòsc, majoral del Felibritge, nascut en 1927 e mòrt en novembre de 2020 . Es l'autor de nombroses libres en lenga d'òc (poesias, racontes, contes, recuèlhs de provèrbis) e en francés (istòria locala e etnografia).

## Veire tanben
* Comunas d'Avairon
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Aplogrop

L**'aplogrop** es un grop grand d'aplotipes diferents, mas que son totes originaris del meteis aplotip ancestral. Los aplotiples son de sèrias d'allèls situats dins de luòcs especifics dins un cromosòma. Totes los aplotipes d'un aplogrop presentan de mutacions presentas dins la forma ancestrala.
Economia de Turcmenistan

Turcmenistan es un país cobèrt principalament pel desèrt, amb una agricultura intensiva en oasis irrigats, e amb grandas resèrvas de petròli e gas natural. Mitat de las tèrras irrigadas son cultivadas amb coton. Lo país arribèt a èsser lo 1 productor mondial de coton, mas de culhidas pauras en ans recents portèron a una diminucion de 50% en la produccion.

Amb un govèrn autoritari ex-comunista al  poder e una estructura sociala tribala, Turcmenistan fa una lenta aproximacion a las refòrmas economica e cerca d'utilizar las rendas d'exportacion de gas natural e coton per manténer la siá ineficienta economia. Las tòcas de privatizacion son encara timidas.

Malgrat que Turcmenistan foguèt un dels païses de la zòna èuro-asiatica de l'anciana URSS que mens sofriguèt las consequéncias economicas de la desintegracion sovietica, las malaisidas relacions amb las ancianas republicas sovieticas, portèron al non pagament de part del deute contractat amb aquel país e al boicòt de las siás exportacions, principalament per Ucraïna. Aquel procès se vegèt pas clarament superat per la transformacion economica amb lo passatge d'un sistèma comunista a un capitalista, e doncas l'Estat manten fins a uèi una politica d'escassas privatizacions e una tecnologia minaira e industriala fòrça retardada.

Entre  1998 e  2005 Turcmenistan sofriguèt de l'abséncia de vias adequadas d'exportacion de gas natural e per encausa d'obligacions amb deutes de cort tèrme. Malgrat aiçò, las exportacions comencèron a créisser gaireben 15% a l'an entre  2003 e  2008 principalament a causa de l'aumentacion dels prèses internacionals del petròli e del gas. Nòus gasoducts cap a la Republica Populara de China e Iran comencèron a foncionar a la fin de 2009 e al començament de 2010 e provoquèron dins lo país nòvas rotas d'exportacion, malgrat aquelas nòvas vias compensèssen pas entièrament la casuda d'exportacions de gas cap a Russia en 2009..

## Nòtas & referéncias
Panoramix

**Panoramix** es lo nom d'un personatge de benda dessenhada de la seria Asterix lo gallés, creat per René Goscinny e Albert Uderzo. Es lo druida del vilatge e a una barba blanca e longa. 

La descripcion en prefaci de la benda dessenhada ditz: "Panoramix, lo druida venerable del vilatge, amanada lo vesc per mitonar de potingas miracles. Son òbra mai granda es la potinga miracle que dona al que la beu fòrça de mammot. Mas Panoramix a plan maitas ficèlas en pòcha...".
Josèp Bonaparte

thumb|250px|right|Josèp Ièr

**Giuseppe Napoleone Buonaparte**, conegut tanben coma **Josèp I<sup>èr</sup>** (Corti, lo 7 de genièr de 1768 - Florença, lo 28 de julhet de 1844), foguèt rei de Nàpols e rei d'Espanha mercé a son fraire Napoleon Bonaparte. Se maridèt amb Julia Clari e aguèron doas filhas : Zenaida e Carlota. 

En Espanha èra escaissat *Pepe Botella* (Josèp Botelha) que disián que beviá fòrça, o *Plazuela* (Plaçòta) que dobriguèt de plaças a Madrid en desrabar glèisas o mostièrs.

## Rei de Nàpols
En 1796, anèt en Itàlia amb Napoleon Bonaparte. Encargat per son fraire de missions diplomaticas, foguèt rei de Nàpols de 1806 a 1808.

## Rei d'Espanha
En 1808, anèt en Espanha amb son fraire Napoleon Bonaparte. Aquel faguèt abdicar Carles IV e Ferrand VII d'Espanha e proclamar rei son fraire. Lo pòble espanhòl se revoltèt alara coma o illustran las pinturas de Goya "lo 2 de mai" e lo "3 de mai"). En 1812, Josèp se sauvèt en França puèi s'installèt als Estats Units.

## Mòrt
Moriguèt a Florença en 1844 mas foguèt sebelit a París.
Bertioga

**Bertioga** es una vila de l'estat brasilièr de São Paulo. Sa populacion èra estimada a 43&nbsp;763 abitants en 2006. Sa superfícia totala es 491,7&nbsp;km².
La Tarriça

**La Tarriça** o **La Terrissa** (*La Terrisse* en francés) es una anciana comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Dempuèi lo 1èr de genièr 2016, es comuna delegada de la comuna novèla d'Argenças d'Aubrac (nom supausat). 

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Avairon
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Economia de la Dominica

L'economia de Dominica es totjorn estada dependenta de l'agricultura - principalament banana  - fins a recentament. Malgrat aiçò, a cambiat gradualament vèrs torisme, especialament l'ecotorisme. Amb la fin de diversificar las siás fonts de revenguts, lo govèrn cèrca tanben de promòure l'illa coma centre bancari internacional, e a signat recentament un acòrdi amb l'Union Europèa amb la fin d'explorar los sieus potencials d'energia geotermica.

## Nòtas & referéncias
Hendaia

**Hendaia** (*Hendaia* en basco, *Hendaye* en francés) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Lo gentilici qu'ei *hendaiar*.

Las comunas tòcatocantas que son Biriatu au nòrd, Urrunha a l'èst e Irun e Hont Arràbia en Guipuscoa a l'oèst.

Que hè part deu Consòrci Bidassoa–Txingudi.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

Image:Hendaye, 20.3.06.JPG|Pòrt de Hendaia.
Image:Hendaye Jumeaux.jpg|Los bessons.
Image:Bixintxo kanpoaldea Hendaia 2006-12-28.JPG|Exterior de la glèisa de Bixintxo.
Image:Bixintxo barnealdea Hendaia 2006-12-28.jpg|Interior de la glèisa de Bixintxo.

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes
*  Sit oficiau

## Nòtas
Cacofonix

**Cacofonix** (Assurancetourix en francés) es lo nom d'un personatge de benda dessenhada de la seria Asterix lo gallés, creat per René Goscinny e Albert Uderzo. Es lo barde del vilatge gallés. A una lira e aima de cantar mas los vilatgés aiman pas aquò, subretot Esautomatix lo faure.

La descripcion en prefaci de la benda dessenhada ditz: "Cacofonix, aquò's lo barda. Totes son pas d'acòrdi sus sa vocacion. El, se tròba mai qu'avantatjat, mas pels autres, es mai que mai una brava ipotèca : Çaquelà, quand se cala, es un companh agradable e fòrça  presat...".
Íxar

**Íxar** (en aragonés SLA/GO) o **Híjar** (en castelhan) es una vila de la comunautat autonòma d'Aragon. Es lo capdulh de la comarca de Baish Martin.
Belgit

vinheta|Belgit
**Belgit** (en aragonés SLA) o **Belchit** (en aragonés GO) o **Belchite** (en castelhan) o es una vila de la Comunautat autonòma d'Aragon, capdulh de la comarca de Camp de Belgit. 
 
## Vejatz tanben
*Batalha de Belgit

## Ligams
* http://www.belchite.com
Cantaviella

vinheta|Plaza. Conjunto Histórico Artístico la Villa de Cantavieja.
vinheta|Cantavieja.
vinheta|Plaza Cristo Rey
**Cantaviella** (**Cantavieja** en castelhan) es una vila de la comunautat autonòma d'Aragon. Es lo capdulh de la comarca de Maestrat.

Cantaviella fòguet lo capdulh de una comandaria del Templièrs, més au segle XIV passèt jos l'autoritat dels Espitalièrs de Sant Joan de Jerusalèm, fins lo segle XIX ab la desamortización de Mendizabal.
Economia dels Estats Units

L'economia dels Estats Units d'America es la principala del mond. Son produch interior brut en 2007 foguèt d'aproximativament 14 milions de milions de dolars.

### Nòtas & referéncias
Charlotte Gainsbourg

**Charlotte Gainsbourg** (nascuda lo 21 de julhet de 1971 a Londres) es una actritz e cantaira francesa e britanica. Filha de la cantaira britanica Jane Birkin e del cantaire francés Serge Gainsbourg, es maridada amb l'actor e realizator Yvan Attal, an dos mainatges (Ben e Alice).

## Lo cinèma
Comencèt al cinèma a 13 ans dins *Paroles et musique*, d'Élie Chouraqui. En 1986, a 15 ans, faguèt *L'Effrontée* de Claude Miller e ganhèt lo *César du meilleur espoir féminin*
### Filmografia
* 1984 : *[[Paroles et musique]]*, d'Élie Chouraqui
* 1985 : *[[L'Effrontée]]*, de Claude Miller
* 1985 : *[[La Tentation d'Isabelle]]*, de Jacques Doillon
* 1986 : *[[Charlotte for Ever]]*, de Serge Gainsbourg
* 1987 : *[[Jane B. par Agnès V.]]*, d'Agnès Varda
* 1987 : *[[Kung-fu master !]]*, d'Agnès Varda
* 1988 : *[[La Petite Voleuse]]*, de Claude Miller
* 1990 : *[[Merci la vie]]*, de Bertrand Blier
* 1990 : *[[Aux yeux du monde]]*, d'Éric Rochant
* 1990 : *[[Le Soleil même la nuit]]* (*Sole anche di notte*)
* 1991 : *[[Amoureuse (film)|Amoureuse]]*, de Jacques Doillon
* 1991 : *[[Contre l'oubli]]*, de Patrice Chéreau
* 1991 : *[[Anna Oz]]*, d'Éric Rochant
* 1992 : *[[Cement Garden]]* (*The Cement Garden*), d'Andrew Birkin
* 1993 : *[[Grosse Fatigue]]*, de Michel Blanc, dans son propre rôle
* 1994 : *[[Jane Eyre (film, 1996)|Jane Eyre]]*, de Franco Zeffirelli
* 1995 : *[[Anna Oz]]*, d'Éric Rochant
* 1996 : *[[Love, etc.]]*, de Marion Vernoux
* 1998 : *[[Passionnément]]*, de Bruno Nuytten
* 1999 : *[[Suspicion (film, 1999)|Suspicion]]* (*The Intruder*), de David Bailey
* 1999 : *[[La Bûche]]*, de Danièle Thompson
* 2000 : *[[Félix et Lola]]*, de Patrice Leconte
* 2000 : *[[Les Misérables (feuilleton télévisé, 2000)|Les Misérables]]*, feuilleton télévisé de Josée Dayan (TV)
* 2001 : *[[Ma femme est une actrice]]*, d'Yvan Attal
* 2004 : *[[Ils se marièrent et eurent beaucoup d'enfants]]*, d'Yvan Attal
* 2004 : *[[21 grammes]]* (*21 gramas*), d'Alejandro González Iñárritu
* 2005 : *[[L'un reste, l'autre part]]*, de Claude Berri
* 2005 : *[[Lemming (film)|Lemming]]*, de Dominik Moll
* 2006 : *[[La Science des rêves]]*, de Michel Gondry
* 2006 : *[[Prête-moi ta main]]*, d'Éric Lartigau
* 2007 : *[[I'm Not There]]*, de Todd Haynes [en **[[post-production]]**]
* 2007 :  *[[Golden Door]]*, d'Emanuele Crialese

## La cançon
En 1983, a 13 ans, canta "Lemon incest" amb son paire sul disque *Love on the beat*. I aguèt una polemica sobre aquella cançon perque èra sobre l'amor entre un paire e sa filha ("incest"), mas los cantaires disián clarament qu'èra "l'amour que nous ne ferons jamais ensemble".
### Discografia
* *[[Charlotte for Ever (album)|Charlotte for ever]]* - 1986
* *[[Réévolution]]* d'Étienne Daho - 2003 

## Lo teatre
* *Oléanna* de David Mamet, adaptada per Pierre Laville en 1994. Recebèt lo "Molière".

## Ligams extèrnes
* Sit oficial de Charlotte Gainsbourg
*Sit oficial de sa musica
* A Tribute to Gainsbourg, Charlotte Gainsbourg cantaira.
Honshū

**Honshū** (en japonés: 本州) es la pus granda illa de Japon; es desseparada de Hokkaidō al nòrd per l'Estrech de Tsugaru, e de Shikoku al sud per la Mar Interiora de Seto, e al sud-oèst de Kyūshū per l'Estrech de Kanmon. Es la setena pus granda e la segonda pus poblada illa al mond après l'illa de Java.

L'illa mesura 1300&nbsp;km de long e entre 50 a 230&nbsp;km de larg, e sa superfícia totala es de 230&nbsp;500&nbsp;km², aperaquí 60% de la superfícia totala de Japon. .

Montanhosa e volcanica, Honshū coneis de tèrratrems frequents (lo Grand tèrratrem de Kantō daumatgèt fòrça Tòquio en setembre de 1923); lo suc pus naut es lo volcan actiu del Mont Fuji a 3776&nbsp;m, que ne'n fa la setena illa pus nauta del mond. I a fòrça rius, inclús lo riu de Shinano, qu'es lo pus long de Japon. Lo clima es temperat, mas existís una diferéncia marcada entre los costats èst e sud (còsta pacifica o interiora), e los costats oèst e nòrd (còsta de la mar de Japon). Una cadena de montanha ocupa Honshū dins tota sa longor, a mai del Mt. Fuji, los Alps japoneses son caracteristics d'Honshū.

La populacion es de 98&nbsp;352&nbsp;000 abitants (en 1990; en 1975 èra de 89&nbsp;101&nbsp;702), concentrada dins las tèrras bassas disponiblas, mai que mai dins la plana de Kantō ont 25% de la populacion totala demòra dins lo Grand Airal de Tòquio, qu'inclutz las vilas de Tòquio e Yokohama, Kawasaki, Saitama e Chiba. La màger part de l'industria es localizada dins la region entre Tòquio e las vilas costièras del sud d'Honshu, inclutz Kyoto, Osaka, Nagoya, Kobe, e Hiroshima.

L'economia sus la còsta nòrd-oèst de la Mar de Japon es mai que mai la pesca e l'agricultura; Niigata es senhalat coma un important productor de ris. Las planas de Kantō e Nōbi produson de ris e d'ortalissas. Yamanashi es una zona màger de la produccion de frucha, Aomori es famosa per sas pomas.

Lo centre istoric inclutz Kyoto, Nara, e Kamakura.

L'illa es devesida en cinc regions e conten 34 prefecturas, inclusa la metropòli de Tòquio. Las regions son Chūgoku (oèst), Kansai (sud, èst de Chūgoku), Chūbu (centre), Kantō (èst), e Tōhoku (nòrd).

Las prefecturas son: 
* Chūgoku — Hiroshima, Okayama-ken, Shimane-ken, Tottori-ken, Yamaguchi-ken.
* Kansai — Hyōgo-ken, Kyoto-fu, Mie-ken, Nara-ken, Osaka-fu, Shiga-ken, Wakayama-ken.
* Chūbu — Aichi-ken, Fukui-ken, Gifu-ken, Ishikawa-ken, Nagano-ken, Niigata-ken, Toyama-ken, Shizuoka-ken, Yamanashi-ken.
* Kantō — Chiba-ken, Gunma-ken, Ibaraki-ken,Kanagawa-ken, Saitama-ken, Tochigi-ken, Tokyo-to.
* Tōhoku — Akita-ken, Aomori-ken, Fukushima-ken, Iwate-ken, Miyagi-ken, Yamagata-ken.

Honshū es religat a las illas de Hokkaidō, Kyūshū e Shikoku per de tunèls o ponts. De nombroses ponts nòus foguèron bastits entre las illas de la mar interiora e entre Honshū e Shikoku (Pont de Akashi-Kaikyo e lo Pont Ohnaruto; Pont Shin-Onomichi, Pont Innoshima, Pont Ikuchi, Pont Tatara, Pont Ohmishima, Pont Hakata-Ohshima, Pont Kurushima-Kaikyo; Pont Shimotsui-Seto, Pont Hitsuishijima, Pont Iwakurojima, Pont Yoshima, Pont Kita Bisan-Seto , e lo Pont Minami Bisan-Seto), e tanben lo Tunèl de Seikan que religa Honshū amb Hokkaidō.

## Referéncias
Economia de Grenada

Lo progrès economic de Grenada, a causa de las reformas fiscalas e una macroeconomia  prudenta a tirat la creissença annala del país a 5%-6% en 1998-99. L'aument de l'activitat economica es estat liderat pel bastiment e lo comèrci. Actualament lo país depend del torisme coma la siá principala font d'intradas de capital estrangièr, especialament après l'inauguracion de la siá aeropòrt internacional lo 1985. Las installacions toristicas se son aumentadas dempuèi alavetz.

Los auragans Iván (2004) e Emily (2005) an severament damnatjat lo sieu sector agricòla - principalament la cultura del cacau. Après la devastacion, lo país acara un enòrme deficit public, agrandit durant lo procès de reconstruccion, e qu'arriba a l'ora d'ara a 110% del PIB.

## Nòtas & referéncias
Fasempascrèdix

**Fasempascrèdix** (Abraracourcix en francés) es lo nom d'un personatge de benda dessenhada de la seria Asterix lo gallés, creat per René Goscinny e Albert Uderzo. Es lo cap de la tribú e del vilatge gallés.

La descripcion en prefaci de la benda dessenhada ditz: "Fasempascrèdix enfin, es lo capdefila de la tribú. Masgistral, fetgedur e jaurèl, lo vièlh soldat a lo respectum de sos òmes e se fa crentar de sos enemics. Fasempascrèdix a pas qu'una crenta : que cabusse lo cèl sus la clòsca dels òmes, mas coma o ten dich "Es pas encara uèi que deman tombarà".
Gafarelix

**Gafarelix** (en francés *Idéfix*) es lo nom d'un personatge de benda dessenhada de la seria Asterix lo gallés, creat per René Goscinny e Albert Uderzo. Es lo gos d'Obelix, apareis lo primièr còp dins l'album "Lo Torn de Gàllia D'Asterix". Es pichòt e blanc, aima los arbres e plora quand un tomba.
Cecil Rhodes

**Cecil John Rhodes** (n. 1853 - m. 1902), foguèt un òme d'afars e explorator anglés de la fin del sègle XIX. Gavidèt la guèrra de conquesta e de colonizacion de las tèrras Shona, Mdebele e Zolo sus las qualas fondèt Rodesia (Estat batejat en son onor e dirigit pels colons blancs), actual Zimbabwe.
Economia de Jiboti

L'economia de Jiboti se basa en lo sector servicis. Lo clima extrèmament sec fa que la populacion patisca d'ondadas de fam e que lo país dependa fòrtament de l'exterior. Lo principal problèma es lo caumatge, que se sarra a gairenben 60% de la populacion de las vilas e que cresquèt pels conflictes intèrnes e los refugiats de las guèrras de païses vesins. Internacionalament, Jiboti es fòrça activa dins l'Union Africana.

## Nòtas & referéncias
Lucía Etxebarria

270 px|right|thumb| Lucía Etxebarria
**Lucía Etxebarria de Asteinza** (Valéncia, 7 de decembre 1966) escrivana euskera en castelhan. 

Après trabalhar en de divèrses luòcs e llicenciar-se en filologia anglesa, publiquèt lo sieu primièr libre ("Aguanta Esto", 1996). Gràcias a Ana María Matute, atenguèt publicar lo sieu primièr roman *[[Beatriz y los cuerpos celestes]]*. 

## Prèmis
* 1998 Prèmio Nadal, *Beatriz y los cuerpos celestes*
* 2001 Prèmio Primavera, *De todo lo visible y lo invisible* 
* 2004 Prèmio Planeta, *Un milagro en equilibrio*

## Biografia

* *La historia de [[Kurt Cobain|Kurt]] y [[Courtney Love|Courtney]]: aguanta esto* (1996).
* *[[Amor, curiosidad, prozac y dudas]]* (1997)
* *[[Beatriz y los cuerpos celestes]]* (1998)
* *Nosotras que no somos como las demás* (1999)
* *La Eva futura. La letra futura* (2000)
* *De todo lo visible y lo invisible* (2001)
* *Estación de infierno* (2001)
* *En brazos de la mujer fetiche* (2002)
* *Una historia de amor como otra cualquiera* (2003).
* *[[Un milagro en equilibrio]]* (2004).
* *Actos de amor y placer* (2004).
* *[[Courtney Love|Courtney]] y yo* (2004).
* *[[Ya no sufro por amor]]* (2005).
* *La vida por delante: voces desde y hacia Palestina* (2005).
* *[[Cosmofobia]]* (2007)
* *[[Lo verdadero es un momento de lo falso]]* (2010)
* *El contenido del silencio* (2011)
* *Dios no tiene tiempo libre* (2013)
* *Cuentos clásicos para chicas modernas* (2013)
### Escenarios
* *Sobreviviré* (1999). 
* *Amor, curiosidad, prozac y dudas* (2001). 
* *La mujer de mi vida* (2001). 
* *I love you baby* (2001).

## Links
* Xat (27/04/2004) a www.elmundo.es
Acadèmia Polonesa de las Sciéncias

L**'Acadèmia Polonesa de las Sciéncias** (polonés: *Polska Akademia Nauk*, abreviatura: *PAN*) amb sede a Varsòvia, es una de doas institucions polonesas, qu'a la natura d'una acadèmia de sciéncias.

## Istòria
L'Acadèmia Polonesa de las Sciéncias es una institucion d'estudis de l'Estat polonés, amb sede a Varsòvia. Ella foguèt establecida en 1952 per la fusion de societats anterioras d'estudis, incluyendos Acadèmia Polonesa d'Aprender] (*Polska Akademia Umiejętności*, abreviatura *PAU*), amb su asiente a Cracòvia, e la Societat Scientifica de Varsòvia (*Towarzystwo Naukowe Warszawskie*), qu'èra estat fondada al sègle XVIII coma Societat de Varsòvia dels Amics de las Sciéncias (*Warszawskie Towarzystwo Przyjaciół Nauk*).

L'Acadèmia Polonesa de las Sciéncias fonciona coma societat sabenta que actúa a travèrs una corporacion elegida d'erudits delanters e d'institucions de recèrca. L'Acadèmia a tanben, operant a travèrs sos comitats, llegat un còrs consultiu scientific important.

En 1989, l'Acadèmia Polonesa d'Aprender, a Cracòvia, reasumièt sa existència independiente, a partida de l'Acadèmia Polonesa de las Sciéncias, a Varsòvia.

## Sòcis notables
* Tomasz Dietl fisic;
* Bohdan Paczynski astrofisician;
* Adam Schaff (filosòf marxista que foguèt un sòci de l'Acadèmia);
* Aleksander Wolszczan astronòm.

## Sòcis extranjers
* Aage Niels Bohr fisic;
* Karl Alexander Müller fisic;
* Roger Penrose matematic;
* Carlo Rubbia fisic;
* Chen Ning Yang fisic.

## Periodics
* Acta Ornithologica

## Vejatz tanben
* Acadèmia Polonesa d'Aprender (a Cracòvia)
* Acadèmia de Sciéncias
* Acadèmia Francesa de las Sciéncias
* Royal Society

## Ligams extèrnes
*  Sit web de PAN
Millenni I abC

## Eveniments

* 970 : mort de Dàvid, rei d'Israèl,
* 814 : fondacion de Cartage per de colons fenicians de Tir,
* 753 : data de la fondacion de Roma, segon l'istorian roman Titus-Livi, qui's fonda suu raconte legendari de Romul e Rème,
* 630 : mort de l'emperaire assirian Assurbanipal,
* 606 : fin de l'Empèri Assirian,
* 598 : presa de Jerusalèm per Nabucodonosòr,
* 587 : deportacion deus judius a Babilònia,
* 539 : presa de Babilònia peu rei pèrsa Cirus,
* 537 : retorn deus judius de Babilònia en Palestina,
* 525 : conquista d'Egipte peus pèrsas,
* 524 : prumèr concors tragic en Grècia,
* 509 : expulsion deu darrèr rei de Roma e començament de la Republica Romana,
* 500 : fondacion de Marselha per marins grècs vienuts de Focèa, en Asia Menor,
* 490 : los atenencs que vencen los pèrsas a la batalha de Maraton,
* 480 : après que los esparciatas se son hèits massacrar peus pèrsas a las Termopilas, los atenencs que tornan véncer aquestes a la batalha navau de Salamina,
* 479 : mort de Confuci,
* 472 : representacion de la tragedia *Los pèrsas* d'Esquil,
* 431 : començament de la Guèrra deu Peloponès,
* 415 : expedicion d'Alcibiades en Sicília,
* 404 : fin de la Guèrra deu Peloponès,
* 371 : victòria deus beocians gavidats per Epaminondas sus l'armada d'Esparta,
* 338 : la batalha de Queronèa que marca la fin de l'independéncia de las ciutats grègas,
* 323 : mort d'Alexandre lo Gran,
* 322 : mort d'Aristòtel, filosòf, sapient, preceptor d'Alexandre,
* 301 : des·hèita d'Antigòn lo Bòrni a la batalha d'Ipsos,
* 272 : dab la presa de Tarent, Roma que contaròtla l'ensemble d'Italia,
* 241 : fin de la Prumèra Guèrra Punica enter Roma e Cartage, victòria deus romans,
* 240 : Eratostènes director de la grana Bibliotèca d'Alexàndria,
* 220 : en China, principi de la dinastia Qin,
* 202 : la batalha de Zama ganhada per Scipion l'African que marca la fin de la Segonda Guèrra Punica qui s'acaba per la victòria de Roma,
* 146 :
* victòria romana a la Tresau Guèrra Punica e destruccion de Cartage,
* victòria romana en Grècia e destruccion de Corint,
* 122 : fondacion peus romans d' *Aquae Sextiae*, Ais de Provença,
* 118 : creacion peus romans de la Província de Narbonesa,
* 56 : des·hèita deus aquitans gavidats per Adcantuan davant las legions de Crassus a Sòs, los romans que hèn la conquista d'Aquitània,
* 44 : assassinat de Juli Cesar en plen Senat,
* 31 : batalha d'Actium, l'armada d'Octavi que venç la de Marc Antòni e Cleopatra,
* 30 : suicidi de Marc Antòni e de Cleopatra,
* 27 : Octavi que receu lo nom d'August deu Senat, qu'ei la data causida peus istorians entau començament de l'Empèri Roman
Jean Racine

thumb|right|200px|Jean Racine
**Jean Racine**, vadut a La Ferté-Milon en Picardia en 1639 e mort a París en 1699, qu'ei un poèta tragic francés, lo mei gran dab Pierre Corneille qui'u davantejava d'ua generacion.

Orfalin a quate ans, qu'estó neurit peus sons grans-parents dinc a la mort deu son pairbon en 1649. Ad aquera data, la soa mairbona qu'entrè au convent jansenista de Port-Royal pròche de París e que s'i hasó seguir lo mainatge qui avó atau lo parat de recéber ua instruccion excepcionau per l'epòca a las petitas escòlas de Port-Royal.

Arron ua temptativa mauescaduda entà obtiéner un benefici eclesiastic a Usès, que causeish de's consacrar a la literatura. lo teatre qu'ei en vòga au sègle XVIIau per'mor que correspond a las aspiracions d'un public drin instrusit mes qui lei pòc, e qu'ei favorizat dens las annadas 1660 e 1670 per Loís XIVau qui s'i hè a ajudar las arts dens l'encastre de la soa politica de prestigi.

Arron ua pèça sus Alexandre lo Gran, la soa pèça *Andromaque* (1667), en prumèras representada dens l'apartament privat de la reina, que l'assegura lo succès e la reconeishença, qui non van pas totun shens criticas de las parts de'us qui regretan l'estille de Pierre Corneille.

Arron ua comedia, la sola, *Les Plaideurs*, en 1668, que torna definitivament tà la tragedia e que da successivament *Britannicus* (1669), *Bérénice* (1670), *Bajazet *(1672), *Mithridate* (1673), *Iphigénie* (1674) et *Phèdre* (1677).

A comptar de 1677, que's retira deu teatre, per'mor qu'ei nomat dab Nicolas Boileau istoriografe deu rei, e per'mor tanben, ç'asseguran los istorians de la literatura, qu'auré cedit a las criticas jansenistas deu teatre.

Que i tornarà, totun, dab duas tragedias inspiradas de la Bíblia *Esther* (1689) e *Athalie* (1691), òbras pedagogicas destinadas a las escolanas de Saint-Cyr, escrivudas a la demanda de Madame de Maintenon, la devòta favorita deu rei.
Millenni II abC

../.. | 
 | 
 | 
 |
../..



 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |
 |




Lista dels millennis |
Lista dels sègles

----

* 1750 : mort d'Ammurabi, fondator deu prumèr empèri de Babilònia,
* 1274 : batalha de Qadesh enter los egipcians e los ititas. Resultat incèrt.
Chat (omonimia)

**Chat** pòt designar:

* Lo chat (var. *cat, gat*), un mamifèr carnivòr. 
* Lo chat (Internet), una discussion en temps real sus Internet entre almens dos utilizaires.
Napoleon III

vinheta|drecha|Napoleon III
**Carles Loís Napoleon Bonaparte** (en francés *Charles Louis Napoléon Bonaparte*; París, 20 d’abriéu de 1809 - Chislehurts, Reiaume Unit, 9 de genier de 1873), regnant coma **Napoleon III**, emperaire dels Franceses, foguèt un monarca e òme d'Estat francés. Venguèt lo premier president e cap d’Estat francés elegit au sufragi universau masculin, lo premier e unic president de la IIa Republica Francesa e lo darrier monarca de França.

## Biografia
Loís Napoleon èra lo tresen filh de Louis Bonaparte (en occitan Loís Bonaparte), rei d’Olanda e d’Hortense de Beauharnais. Es nascut coma prince francés e prince d’Olanda. Es lo nebot de l’Emperaire Napoleon I<sup>r</sup>, lo nebot e lo felen de l’emperaitritz Joséphine de Beauharnais (en occitan Josefina de Beauharnais).
World of Warcraft

**World of Warcraft** (apelat tanben **WoW**, **wow** o **WOW**) es un videojòc de ròtle jogat massissament en linha, e desvolopat per la societat Blizzard Entertainment. Lo jòc se debana dins l’univèrs Warcraft, un univèrs medievalfantastic introduit per Warcraft: Orcs & Humans sortit en 1994. Dempuèi 2005, World of Warcraft es lo mai popular dels jòcs video de ròtle en linha, amb 10 milions de jogaires actius al 22 de genièr de 2008.

## Raças

* L'Aliança:
** Uman
** Nan
** Gnòm
** Elfe de la Nuèit
** Draenei

* L'Òrda:
** Òrc
** Tròl
** Mòrtvivent
** ﻿Tauren
** Elfe de Sang

## Classas

* Chaman 
* Caçaire
* Demonista
* Druida
* Guerrièr
* Mag
* Paladin 
* Preire 
* Raubaire
Barjòus

**Barjòus** (*Barjols* en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. 

Barjòus a recebut coma escais *Lo Tivoli provençau*: la vila es celèbra per sei quaranta fònts, e mai sei nombrosei fònts e ribieras. 

## Geografia

## Istòria
Au sègle XIX, Barjòus devenguèt una importanta vila dau cuèr amb 24 tanariás e 19 molins de tan, 3 papetariás, una blancariá e una fabrica de cartas per jogar. 
En 1851, après lo còp d'Estat dau 2 de decembre fach per lo futur Napoleon III, Martin Ferdinand, dich *Bidoret*, en volent rejónher leis insurgents de Barjòus rassemblats a Tortor, foguèt fusilhat dos còps. Diferents monuments foguèron erigits en son onor, principalament a Barjòus, as Aups e a Sant Maissemin.

## La Fèsta dei tripetas
Cada an, a una data pròcha de Sant Marcèu, patron dau vilatge (lo 17 de genièr), a luòc la fèsta dei tripetas. Durant la ceremònia, un buòu es manjat per leis abitants. La dança dei tripetas a luòc a la glèisa e fa sautejar lei participants, coma pendent lei passacarrieras au son dei tamborins e de la petarrada deis arcabusas. Es una dei fèstas pus conegudas de Provença.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

left|400px|thumb|Barjòus

## Luòcs e monuments

## Personalitats liadas ambé la comuna
* Marius Fabre : tamborinaire e luthier d'instruments ancians de musica e de tamborins e galobets.

## Vèire tanben
* Comunas de Var
## Liames extèrnes

## Nòtas
Blòg

Un **blòg**  es un sit internet constituit per la reünion dels articles (o mots de bilhet) escrits dins l'òrdre cronologic. Cada mot de bilhet es, a l'imatge d'un jornal intim, un ajust al blòg; lo blogaire (aquel que ten lo blòg) i desliura un contengut sovent textual sus lo qual cada lector pòt aportar generalament de comentaris.

WordPress e Joomla! son los dus logiciaus de Blòg mei utilizats.
## Ligams extèrnes

*  Bloguitge, un malhum de blogs en occitan
*  Nireblog, un sit gratuit per crear un blòg en occitan
*  Lo blòg de la Mela
*  France d'en bas o lo país d'en Jacme, actualitat comentada regularament
*  Lo blòg del Joan
*  Lo blòg d'Andriu de Gavaudan
*  Resson d'Òc, blòg de l'actualitat occitana
*  Democracia per Occitània, actualitat dels conceptes politics
Economia de Portugal

Portugal s'es transformat en una economia de mercat basada suls servicis e fòrça diversificada après sa dintrada dins la Comunautat Economica Europèa en 1986. Durant los darrièrs dos decennis, de govèrns successius privatizèron fòrça companhiás e de sectors clau de l'economia, en inclusent lo sector financièr e las telecomunicacions. Lo país se jonhèt a l'Union Monetària Europèa en 1998 e adoptèt l'Èuro lo 1èr de genièr de 2002.

Durant lo decenni de 1990, la creissença de l'economica portuguesa la placèt a la cima de la mejana de l'Union Europèa, mas tornèt baissar entre 2001 e 2008. Lo sieu produch interior brut es d'aperaquí 2/3 de la mejana de l'UE. Un sistèma educatiu paure, en particular, i es estat un obstacle a la creissença economica e a l'aumentacion de la productivitat.. 

## Referéncias
Urrunha

**Urrunha** (*Urrugne* en francés e *Urruña* en basco) qu'ei ua comuna deu Bascoat, en Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Las comunas tòcatocantas que son Hendaia e Biriatu a l'oèst, Ciboro e Ascain a l'èst e Bera en Navarra au sud.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

Image:Urrugne Mairie.jpg|La comuna.
Image:Urrugne Linteau.jpg|Lindau escultat.
Image:Urrugne Bidassoa1.jpg|Arriu de Bidassoa.
Image:Urrugne Eglise.jpg|La glèisa de Sant Vincenç.
Image:Urrugne Fronton1.jpg|Partida de man nuda suber un deus frontons plaça liura.
Image:Urruña 2006-12-23.JPG|Glèisa Jondoni Bixintxo.

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Simon Kuznets

**Simon Smith Kuznets** (n. en 1901, m.1985) foguèt un economista estatsunitenc d'origina bielorussa (oficialament russa) que recebèt lo Prèmi Nobel d'Economia en 1971.

## Biografia
Nasquèt lo 30 d'abril de 1901 dins la vila de Pinsk, populacion situada en aqueles moments a l'empèri rus mas que fa partida uèi lo jorn de Bielorussia, en una familha de religion josieva. 

Inicièt los sieus estudis universitaris dins lo sieu país natal mas l'an 1922 se transportèt als Estats Units, ont se graduèt en economia a l'Universitat de Columbia lo 1923 e se doctorèt lo 1926. Trabalhèt posteriorament de professor a la *Warthon School* de l'Universitat de Pensilvània dintratz 1936 e 1954, l'Universitat Johns Hopkins entre aquel an e 1960 e l'Universitat de Harvard fins lo 1971. 

Moriguèt lo 8 de julhet de 1985 dins la vila de Cambridge, situada a l'estat nòrd-american de Massachusetts.

## Nòtas
Chaudèl

Lo **chaudèl** (en francés, *échaudé*) es un pastisson triangular d'anís originari de Roergue (Avairon). Lo nom ven d*'escaudar* (passar per d'aiga calda), que fa referéncia a la siá coseson dobla. La pasta se fa còser dos còps -coma un biscuit- la primièra d'elas escaudada en aiga. Son faches amb de farina, d'anís o de fenolh, d'aiga e de sal. Existisson tanben de variantas amb de mèl, de sucre o d'uòus. Los chaudèls se pòdon manjar amb de causas doças (glacet, confitura, etc), o amb de causas saladas (formatge Rocafòrt o de cabra). Es tipic los trempar amb de vin doç e los manjar plan freg.

S'agís d'una recèpta anciana, ja citada sus un escrich de l'an 1202 que disiá: "*panes qui dicuntur eschaudati*" (pans apelats escaudats=chaudèls). Una tradicion orala ditz qu'un fornièr d'Albi apelat Joanot foguèt qui aguèt l'idèa d'apondre d'anís als pastissons qu'ofrissiá al rei.

## Referéncias


## Ligams extèrnes
* Recèpta dels chaudèls de Roergue
*
Autoritat Palestiniana

|-
| Capitala
| Ramallah, Gaza, Jerusalèm
|-
| Superfícia
| 20 770 km2
|-
| Populacion
| 3 800 000  (2008)
|-
| Moneda
| shekel novèl
|-
| OraOra d'estiu
| UTC+2UTC+3
|-
| Còde telefonic
| +970
|}
L’**Autoritat Palestiniana** es lo nom de l'entitat governamentala que representa los abitants arabis de Cisjordania e de la Faissa de Gaza. Aquela entitat es estada creada en 1993 pels Acòrdis d'Òslo, per fin de negociar amb Israèl un acòrd final sul conflicte opausant las doas partidas. Ten un President e una Assemblada elegida al sufragi universal, una polícia e de representants dins mantun país.
Jean-Luc Forget

thumb|Jean-Luc Forget (2008)
**Jean-Luc Forget** es un òme politic e un avocat francés. Es estat elegit conselhièr regional de Miègjorn-Pirenèus a 28 annadas. Es estat tanben cap dels juristas de l'ostal dels avocats de Tolosa pendent 2 annadas. Es cap de la lista Movement Democrata per las eleccions municipalas de 2008 a Tolosa. Es un soten clar per una politica per la lenga occitana dins la ciutat mondina.
Bertran de Trípol

**Bertran de Sant Geli** o **Bertran de Trípol**, nascut vèrs 1065, comte de Tolosa e de Trípol, filh de Raimon de Sant Geli e de Nat de Tolosa-Provença.

Esposèt Elena de Borgonha, filha d'Eudes Borrèl, duc de Borgonha, que n'aguèt un filh, Ponç.

Quand son paire partiguèt en Crosada en 1096, li fisèt lo comtat de Tolosa. Tre 1098, s'en prenguèt als privilègis dels canonges de Sant Sarnin, qu'apelèron lo Guilhèm IX, duc d'Aquitània qu'envasiguèt e ocupèt lo comtat. Guilhèm IX faguèt pròva de pauc d'opiniestretat e deguèt far fàcia a una resisténcia passiva, tanben, quand prenguèt la crotz en 1101, Bertran poguèt retrobar sos Estats. De 1101 a 1108, es en lucha amb lo papa Pascal II a prepaus de l'abadiá de Sant Geli.

En 1109, Bertran s'engatja a son torn dins la Crosada, daissant lo comtat de Tolosa a son fraire Anfós Jordan encara minor. Arriba a Trípol totjorn assetat e Guilhèm Jordan refusa de li daissar lo comtat. Apèla Baldoïn Ièr rei de Jerusalèm que separa lo comtat en dos. Sa venguda e mai la de son òste permeton la presa de Trípol que deven la capitala de son comtat.

Guilhèm Jordan es assassinat pauc aprèp, çò que li permet de reünificar lo comtat de Trípol. Morís lo 21 d'abril de 1112.

## Nòtas e referéncias
### Fonts
* Jean-Luc Dejean, *Les comtes de Toulouse*, 1979, 1988, ISBN 2-213-02188-0
Espeleta

**Espeleta** (*Ezpeleta* en basco, *Espelette* en francés) qu'ei ua comuna de la província tradicionau de Labord, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

Los sons pebròts arrois (apartenéncia a l'AOC pebròt d'Espeleta) que son hèra reputats.

## Geografia
Las comunas tòcatocantas que son Ustàrits e Larresoro au nòrd, Ainhoa e Zuraide au sud-èst, e Itsasu a l'oèst.

## Pipèrs d'Espeleta
Los sons pipèrs arrois que son empleglats en gastronomia entà har salsas, farças...

Per exemple, la merluça (*Gadus morhua*) que s'assasona au *pil pil*, lo *Marmitako* e l*'Axoa*. Ce ditz lo provèrbi d'Espeleta: *Euskaldun, fededun, biperdun (Basco, cresent, pebrotèr)*.

Cada an que i a lòc lo *Biper Eguna* 'Jornada deu pebròt'.


Fichièr:France-Piment d'Espelette-2005-08-05.jpg|Pebròts arrois d'Espeleta.
Fichièr:Espelette Façade Piments (2).jpg|Pebròts arrois de secar suber la façada d'un ostau.
Fichièr:Espelette Fronton.jpg|Lo fronton.
Fichièr:Espelette_Blason.jpg|Escut suu fronton.
Fichièr:Espelette Panneau.jpg|Ancian panèu rotèr.


## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes
* Blog d'Espeleta
* Pebròt d'Espeleta

## Nòtas
Novèl Centre

**Lo Novèl Centre** (*Nouveau Centre* en francés) es una formacion politica francesa, creada per dels membres de l'UDF qu'èran opausats a l'integracion de l'UDF dins lo Movement Democrata. Lo Novèl Centre èra un partit membre de la « majoritat presidenciala » de Nicolas Sarkozy.

A las eleccions legislativas de junh de 2007, lo partit obtenguèt 17 deputats elegits sus aquel nom e dispausa d'un grop politic, nomenat « grop Novèl Centre » a l'Assemblada Nacionala.
Barack Obama

**Barack Hussein Obama Jr.** (nascut lo 4 d'agost de 1961 a Honolulu, Hawaii), membre del Partit Democrata que foguèt lo 44 president dels Estats Units d'America de 2009 a 2017.

Obama es diplomat de l'Universitat de Colúmbia e de la d'Harvard Law School, ont foguèt lo primièr president afroamerican de l' *[[Harvard Law Review]]*. Trabalhèt coma organizador comunautari a Chicago abans d'obténer son títol d'avocat, e foguèt avocat de drech civil a Chicago abans de servir tres còps Senat d'Illinois entre 1997 e 2004. Ensenhèt tanben lo drech constitucional a l'Universitat de Chicago de 1992 a 2004. 

En 2008 se presentèt pel segond còp a las Primàrias presidencialas del partit Democrata  que ganhèt contra Hillary Rodham Clinton. A l'eleccion generala de 2008 derrotèt lo candidat republican John McCain foguèt investit coma president lo 20 de genièr de 2009. En 2009 obtenguèt lo Prèmi Nobel de la Patz.
En 2012, confrontat al republican Mitt Romney, ganhèt pel segond còp las eleccions presidencialase revalidèt aital son pòst de president lo 6 de novembre amb mai de 3 milions de vòts de diferéncia.

*Barack* significa « benesit » en ebrieu, arabi e swahili. *Obama* significa « lança abrandada » en swahili. Son paire, Barack Hussein Obama Sr. (1936-1982) èra kenyan. Sa maire èra Shirley Ann Duham (1942-1995). Sa femna es Michelle Obama. An dos mainatges : Malia Ann e Natasha (Sasha).  
thumb|left|200px|Barack e Michelle Obama

## Nòtas e referéncias
Al Gore

200px|right|thumb|Retrach de Albert Gore.
 **Albert Arnold Gore, Jr.**, mai conegut sos lo nom d**'Al Gore**, es un òme politic e òme d'afars american nascut lo 31 de març de 1948 a Washington (Estats Units). Es estat membre de la Cambra dels Representants de 1977 à 1985, senador de Tennessee de 1985 à 1993 e vicepresident de Bill Clinton de 1993 a 2001.

Es estat lo candidat del Partit Democrata pendent l'eleccion presidenciala de 2000. Es estat batut per lo candidat del Partit Republican, George Bush.

En 2007, es laureat, amb lo GICC, del Prèmi Nobel de la Patz per .

Es l'actor e l'orator del documentari ecologista realizat per David Guggenheim, *An Inconvenient Truth* (Una Veritat que Truca). Lo 25 de febrièr de 2007, lo filme a obtengut dos Oscars : Oscar del melhor filme documentari e Oscar de la melhora cançon originala.

## Referéncias
Carla Bruni

vinheta|drecha|Carla Bruni
**Carla Bruni Tedeschi** (o **Carla Bruni-Sarkozy**), mai coneguda sos lo nom de **Carla Bruni**, es un ancian manequin qu'a trionfat coma compositritz e interprèta de cançons. Nascuda lo 23 de decembre de 1967 à Turin (Itàlia), viu en França dempuèi l'atge de 5 ans. Es la sòrre de l'actritz Valeria Bruni Tedeschi. Tanben es l'esposa del President de la Republica Francesa Nicolas Sarkozy. A un filh (n. 2001) amb lo filosòf e escrivan francés Raphaël Enthoven.

## Albums
### Cançons de l'album ''Si j'étais elle'', amb una musica de Julien Clerc - [[2000]]

# *Si j’étais elle*
# *Aussi vivant*
# *On serait seuls au monde*
# *Se contenter d'ici-bas*
# *Silence caresse*

### Cançons de l'album ''Quelqu'un m'a dit'' - [[2002]]

# *Quelqu'un m'a dit*
# *Raphaël* (per Raphaël Enthoven)
# *Tout le monde*
# *La noyée*
# *Le toi du moi*
# *Le ciel dans une chambre* 
# *J'en connais*
# *Le plus beau du quartier*
# *Chanson triste*
# *L'excessive*
# *L'amour*
# *La dernière minute*

### Cançons de l'album ''Sol en cirque'' - [[2003]]

# *Même si je suis top*

### Cançons de l'album ''Longtemps'' amb [[Louis Bertignac]] - [[2005]]

# *Les frôleuses*
# *Sans toi*

### Cançons de l'album ''No Promises'' - [[2007]]

# *Those dancing days are gone*
# *Before the world was made*
# *Lady weeping at the crossroads*
# *I felt my life with both my hands*
# *Promises like piecrust*
# *Autumn*
# *If you were coming in the fall*
# *I went to heaven*
# *Afternoon*
# *Ballade at thirty-five*
# *At last the secret is out*
Lohossoa

**Lohossoa** o **Louhossoa** en francés qu'ei ua comuna de la província tradicionau de Labord situada dens lo canton d'Espeleta, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Lo gentilici en basco qu'ei *luhusoar*.

Las comunas tòcatocantas que son Cambon au nord, Itsasu a l'oèst, Bidarrai en Baisha Navarra au sud e Makea a l'èst.


Image:Louhossoa Ferme.jpg|Bòria dens lo vilatge
Image:Louhossoa Fronton.jpg|Fronton
Image:Louhossoa Eglise.jpg|Glèisa de Nosta Dauna de l'Assompcion
Image:Louhossoa Stèles.jpg|Estèlas discoïdaus


.
## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Bascoat (omonimia)

Lo **Bascoat**, **País Basco** o **País Basc** pòt designar:
* au sens larg: lo Bascoat istoric, que compren sèt províncias (Alaba, Guipuscoa, Biscaia, Navarra, Bassa Navarra, Sola e Labord).
* au sens restrench:
** la Comunautat Autonòma Basca nommada "Bascoat", en Espanha, que compren solament tres províncias (Alaba, Guipuscoa e Biscaia)
** lo país administratiu nommat "Bascoat", en França, que compren solament tres províncias (Bassa Navarra, Sola e Labord).