Taoiseach

Lo **Taoiseach** (AFI: /ti:ʃɒx/; al plural **Taoisigh**, AFI: /ti:ʃi:/) es lo cap de govèrn de la Republica d'Irlanda e lo cap del cabinet irlandés, foncion equivalenta al primièr ministre de las democracias parlamentàrias. 

Lo Taoiseach es nomenat pel president d'Irlanda après d'èsser elegit pel Dáil Éireann (la cambra bassa del Parlament). Lo Taoiseach actual es Bertie Ahern, *teachta dála* (delegat de l'assemblada, equivalent a deputat) del partit Fianna Fáil. Lo Taoiseach designa lo *Tánaiste* (deputat primièr ministre) que aprèp es nomenat pel president. La foncion de Tánaiste es similara, mas pas equivalenta, a aquela del vicepresident del govèrn. Lo Taoiseach tanben nomena los autres ministres del cabinet e onze membres del Senat irlandés. 
  

La foncion modèrna del Taoiseach foguèt establida dins la constitucion d'Irlanda de 1937, remplaçant la foncion de "President del Conselh Executiu" de l'Estat Liure d'Irlanda de 1922-1937. Ça que la, las foncions del Taoiseach e del President del Conselh Executiu diferisson en qualques aspèctes fondamentals. Per exemple, lo president del Conselh Executiu aviá pas la capacitat de relevar un dels ministres del govèrn. Lo cabinet de l'Estat Liure d'Irlanda, nomenat Conselh Executiu, deviá èsser reformat completament se voliá renovelar una foncion. Lo president del Conselh Executiu tanpauc podiá pas dissòlvre lo Dáil Éireann; aquò èra una decision collectiva del Conselh Executiu. Lo Taoiseach, per contra, ten un ròtle mai important amb mai de poder executiu e la capacitat de relevar un ministre e de dissòlvre lo Parlament.

## Lista dels ''Taoisigh''





 No.
 Nom 
 Començament de mandat
 Fin de mandat
 Partit

1.Eamon de Valera 29 de decembre, 
1937  18 de febrièr, 1948  Fianna Fáil

2.John A. Costello 18 de febrièr, 
1948  13 de junh, 1951  Fine Gael

Eamon de Valera (*2ª cop*) 13 de junh, 1951  2 de junh , 1954  Fianna Fáil

John A. Costello (*2ª cop*) 
2 de junh, 1954  20 de març, 1957  Fine Gael

Eamon de Valera (*3ª cop*) 
20 de març, 1957  23 de junh, 1959  Fianna Fáil

3.Sean Lemass 23 de junh, 1959 
 10 de novembre, 1966  Fianna Fáil

4.Jack Lynch 10 de novembre, 
1966  14 de març, 1973  Fianna Fáil

5.Liam Cosgrave 14 de març, 
1973  5 de julhet, 1977  Fine Gael

Jack Lynch (*2ª cop*) 5 de julhet, 
1977  11 de decembre, 1979  Fianna Fáil

6.Charles Haughey 11 de decembre, 
1979  30 de junh, 1981  Fianna Fáil

7.Garret FitzGerald 30 de junh, 
1981  9 de març, 1982  Fine Gael

Charles Haughey (*2ª cop*) 
9 de març, 1982  14 de decembre, 1982  Fianna Fáil

Garret FitzGerald (*2ª cop*) 14 de decembre de 1982  10 de març de 1987  Fine Gael

Charles Haughey (*3ª cop*)10 de març de 1987  11 de febrièr de 1992  Fianna Fáil

8.Albert Reynolds 11 de febrièr de 1992  15 de decembre de 1994  Fianna Fáil

9.John Bruton 15 de decembre de 1994  26 de junh de 1997  Fine Gael

10.Bertie Ahern 26 de junh de 1997  6 de mai de 2008  Fianna Fáil

11.Brian Cowen 7 de mai de 2008  9 de març de 2011  Fianna Fáil

12.Enda Kenny 9 de març de 2011  14 de junh de 2017  Fine Gael

13.Leo Varadkar 14 de junh de 2017  27 de junh de 2020  Fine Gael

14.Micheál Martin 27 de junh de 2020  17 de decembre de 2022  Fianna Fáil

15.Leo Varadkar 17 de decembre de 2022  9 d'abril de 2024  Fine Gael

16.Simon Harris 9 d'abril de 2024  en foncions  Fine Gael