open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ostau d'Olivares

L**'Ostau d'Olivares** qu'ei un ostau nòble d'Espanha, gessit d'ua branca segondària de l'Ostau de Medina-Sidonia.

Lo membre mei famós d'aqueth ostau nòble que ho de segur Gaspar de Guzmán y Pimentel conegut com lo Comte-duc d'Olivares qui ho ua de las personalitats politicas mei importanta deu sègle XVII en qualitat de *[[valido]]* deu rei Felip IV d'Espanha.

Lo títol de comte d'Olivares que ho dat au purmèr comte, Pedro Pérez de Gusmán y Zúñiga (eth medish hilh deu tresau duc de Medina-Sidonia)  peu rei Carlos I d'Espanha.

Lo fiu de l'ostau d'Olivares qu'ei la ciutat andalosa d'Olivares. En 1625 lo comte d'Olivares qu'arrecebó tanben lo ducat de Sanlúcar qui'u dè lo títol de comte-duc.

Uei l'Ostau d'Olivares que s'ei incorporat dehens lo ducat d'Alba.

## Los comtes
* Pedro de Guzmán y Zúñiga, I Comte d'Olivares 
* Enrique de Guzmán y Ribera, II Comte d'Olivares 
* Gaspar de Guzmán y Pimentel, III Comte d'Olivares, puish Gran d'Espanha en 1621 e purmèr a ostentar lo títol de comte-duc.

## Los comtes-ducs
* Gaspar de Guzmán, III Comte d'Olivares, I Comte-Duc d'Olivares 
* Enrique Felipe de Guzmán, II Comtee-Duc d'Olivares 
* Gaspar Felipe de Guzmán y Fernández de Velasco, III Marqués d'Eliche 
* Luis Méndez de Haro Sotomayor y Guzmán, I Duc de Montoro 
* Gaspar Méndez de Haro y Fernández de Córdoba, VII Marqués del Carpio 
* Catalina Méndez de Haro y Guzmán, VIII Marquesa del Carpio 
* María Teresa Álvarez de Toledo y Haro, XI Duquessa d'Alba 
* Fernando de Silva y Álvarez de Toledo, XII Duc d'Alba 
* María del Pilar Teresa Cayetana de Silva y Álvarez de Toledo, XIII Duquessa d'Alba 
* Carlos Miguel Fitz-James-Stuart y Silva, X comte-duc d'Olivares, XIV Duc d'Alba 
* Jaime Fitz-James-Stuart y Ventimiglia, XI comte-duc d'Olivares, XV Duc d'Alba 
* Carlos María Fitz-James Stuart y Palafox, XVI Duc d'Alba 
* Jacobo Fitz-James-Stuart y Falcó, XVII Duc d'Alba 
* Cayetana Fitz-James Stuart, XVIII Duquessa d'Alba
Ostau de Medina-Sidonia

L**'Ostau de Medina-Sidonia** qu'ei un ostau nòble establit peu rei Juan II de Castelha e autrejat a Juan Alonso Pérez de Guzmán, IIIau comte de Niebla, vadut atau purmèr duc de Medina-Sidonia, lo 17 de heurèr de 1445. 

Lo ducat que ho eretat en linha directa peus Pérez de Guzmán dinc a l'an 1779 on passè aus Álvarez de Toledo puish a l'ostau de Villafranca del Bierzo. Actualament lo duc de Medina-Sidonia qu'ei Leoncio Alonso González de Gregorio y Álvarez de Toledo, hilh de la duquesa de Medina-Sidonia Luisa Isabel Álvarez de Toledo, chafrada la *duquessa arroia* per'mor de las soas posicions politicas.
Rudolf Kirchschläger

**Rudolf Kirchschläger** (1915-2000) jutge e òme politic, foguèt president d'Àustria entre 1974 e 1986.
Palais deu Buen Retiro

Lo **Palais deu Buen Retiro**  a Madrid que ho ua residéncia reiau bastida a la demanda deu rei Felip IV d'Espanha e òbra de l'arquitècte Alonso Carbonel. Uei avalit, que'n demora pas sonque lo jardin conuegut uei com lo parc deu Retiro. 

Que ho mandat bastir a partir de 1630 peu *[[valido]]* deu rei, lo Comte-duc d'Olivares e la soa bastida que's perlonguè dinc a 1640. 

Com residéncia d'agrat, que ho moblat dab pintruras de mèstes eurpoèus comandadas per aquesta ocasion e qui ua grana partida e demora uei dens la colleccion deu Musèu deu Prado. Un deus tablèu mei famós de l'anciana colleccion deu Buen Retiro qu'ei ua òbra de Diego Rodríguez de Silva y Velázquez coneguda com La Reddicion de Breda (ua de las grana victòria militaras e politicas deu temps d'Olivares).

Lo son nom que hè referéncia au hèit que deu temps de la soa bastida qu'èra justament "retirat" de la ciutat e qu'èra atau un lòc de repaus per la Cort.
Paul John Keating

**Paul John Keating** (n. 1944) òme politic, foguèt primièr ministre de Austràlia entre 1991 e 1996.
Miguel Hernández

**Miguel Hernández** (Oriola, Província de Valéncia, lo 30 d'octobre de 1910 - Valéncia, lo 28 de març de 1942) que ho un poeta valencian de lenga castelhana. Cronologicament tanhent de la generacion de 1939, que cossirè mei que mei los membres de la Generacion de 1927 (com Federico García Lorca).

D'origina prauba, qu'avó d'ajudar la soa familha com crabèr. Que ho autodidacte e encorratjat peus sons professors jesuitas a maugrat qui lo son pair e volosse que demorasse crabèr com eth e qu'arrefusè la borsa que'u volèvan autrejar los jesuitas.

De posicion politica republicana, que ho condemnat a mort puish, mercés a l'intervencion d'escrivans com lo son amic chilian Pablo Neruda e tanben d'amics eclesistics, que ho condemnat a un trenteat d'annadas de càrcer ; que's morí deu tifus en preson a l'etat de 31 ans. 

## Òbras
* *[[Perito en lunas]]*, Murcia, La Verdad, 1933 (Prològ de Ramón Sijé).    
* *[[El rayo que no cesa]]*, Madrid, Héroe, 1936.    
* *[[Viento del pueblo. Poesía en la guerra]]*, Valencia, Socorro Rojo Internacional, 1937 (Prològ de Tomás Navarro Tomás).
**[[El labrador de más aire]]*, Madrid - Valencia, Nuestro Pueblo, 1937.
* *[[El rayo que no cesa]]*, Buenos Aires, Espasa-Calpe, 1949 (Prològ de José María Cossío. Dab tanben poemas inedits).    
* *[[Seis poemas inéditos y nueve más]]*, Alicante, Col. Ifach, 1951.    
* *[[Obra escogida]]*, Madrid, Aguilar, 1952 (Dab tanben poemas inedits).    
* *[[Cancionero y romancero de ausencias]]*, (1938–1941), Buenos Aires, Lautaro, 1958 (Prològ de Elvio Romero).    
* *[[Obra de Miguel Hernandez|Antología]]*, Buenos Aires, Losada, 1960 (Seleccion e Prolog de Mª de Gracia Ifach. Dab tanben poemas inedits).    
* Obras completas, Buenos Aires, Losada, 1960 (Editat per E. Romero. Prològ de Mª de Gracia Ifach).    
* *[[El hombre acecha]]*, Santander, Diputación, 1961 (Facsímil de la purmèra edicion de 1939 perduda en çò de l'impimaire).    
* *[[Obra poética completa]]*, Madrid, Zero, 1979 (Introduccion, estudi e notas de Leopoldo de Luis y Jorge Urrutia).    
* *[[24 sonetos inéditos]]*, Alicante, Institut de estudis Juan Gil-Albert, 1986 (Edicion de José Carlos Rovira).
S/2003 J 2

**S/2003 J 2** es un satellit de la planeta Jupitèr descubèrt en 2003. A l'ora d'ara, es lo satellit conegut pus alunchat dau sistèma jovian. Son nom es encara provisòri.
Cristóbal Gómez de Sandoval y de la Cerda

**Cristóbal Gómez de Sandoval y de la Cerda** (ca. 1581 - Alcalá de Henares, lo 31 de mai de 1624), Ièr Duc d'Uceda, que ho un òmi politic espanhòl qui succedí au son pair, lo Duc de Lerma, au reng de *[[valido]]* (qu'ei a díser favorit personau e politic deu rei) de Felip III d'Espanha.
Baltasar de Zúñiga

**Baltasar de Zúñiga** (1561-1622), que ho un *[[valido]]* (ua mena de purmèr ministre e favorit deu rei) de Felip IV d'Espanha. Qu'èra l'oncle deu son successor lo Comte-duc d'Olivares.
Arbitrisme

L**'arbitrisme** que ho un corrent de pensada economica e politica desvolopat en Espanha e mei que mei en Castelha autorn de sabents amassats dehens çò qu'òm apèra l'Escòla de Salamanca. 

Los arbitristas que pausèn un cèrte nombre de question suber la decadéncia d'Espanha e sus la solucions politicas e economicas que s'i podèva trobar. Que perpausavan ua apròcha racionau e quasi scientifica de l'economia en responsa aus elements objectius de la crisi d'Espanha (com per exemple la caduda demografica) ; que recomandavan mei que mei de favorizar l'industrializacion e ua renavida de l'agricultura dens un país on l'arribada de metaus preciós d'America, l'important budjet consacrat a la guèrra, l'importacion massiva d'objèctes artesanaus, la devalorizacion deu tribalh, qu'aflaquivan l'industria e la produccion agricòla.

Istoricament l'arbitrisme qu'influencié lo mercantilisme qui ho desvolopat mei que mei en França e en Anglatèrra. En Espanha, que marquè la politica deu *[[valido]]* deu rei Felip IV d'Espanha : lo Comte-duc d'Olivares. Totun, la caduda d'aqueste que descreditè l'arbistrisme. De tot biais, la paraula era medisha qu'èra sovent considerada dab ua connotacion negativa e qu'ei atau com apreish jà mentavuda dens las *[[Navas Exemplaras]]* de Cervantes (mei particularament dens lo *Collòqui deus Cans*).

Enter los arbitristas mei famós que podem mentàver : Tomás de Mercado, Luis Ortiz, Martín González de Cellorigo, Sancho Moncada, Pedro Fernández de Navarrette, Luis Valle de la Cerda, Antonio Pérez, Baltasar Álamaos de Barrientos, Eugenio de Narbona.
S/2003 J 5

**S/2003 J 5** es un satellit de la planeta Jupitèr descubèrt en 2003. Fa partida dau grop Carme. Son nom es provisòri.
Satellits de Neptun

La planeta Neptun a 13 satellits confiermats. La premiera descubèrta, Triton, aguèt luòc lo 10 d'octòbre 1846, 17 jorns après la premiera observacion de Neptun. Puei, lo segond satellit descubèrt foguèt Nereida en 1949. Enfin, l'essenciau dei descubèrtas aguèron luòc ambé la mission *[[Voyager 2]]* en 1989 e un programa d'observacions entre 2002 e 2003.

## Liames intèrnes

* Neptun
* Satellits de Jupitèr
* Satellits de Saturn
* Satellits d'Uranus
Martigues Volley-Ball

**Martigues Volley-Ball** es un club de voleibòl fondat en 1985 e basat dins la vila dau Martegue. A l'ora d'ara, lo club jòga en Liga B francesa dempuei 2009.

## Paumarés

* Nacionala 1 :
** Campion : 2009.

## Sason 2009-2010

### Jogaires

### Resultats
Mercuri (mitologia)

[thumb|250px|Una escultura dau dieu roman Mercuri, de l'artista [Flandra|flamenc Artus Quellinus (sègle XVII).]]

**Mercuri** (*Mercurius* en latin), dieu de la mitologia romana, èra lo messatgier dei dieus, protector dau comèrci, fiu de Jupitèr e de Maia Maiestas, assimilat a Ermès. Èra un dieu important dau comèrci. Son nom es emparentat amb *Merx-rcis*: merça, article.
Ground and pound

**Ground and pound** es un movement en los espòrts de combat e particularament en lucha. 

Aiçò es l'accion de tustar l'adversari amb ponhs quand aquel s'encontra sul sòl. Es practicat normalament quand se reencontra se en posicion en montant amb l'adversari a bas e permet d'acabar un combat sul sòl autre que per un movement de submissió. 

## Istòria
Mark "The Hammer" Coleman, ancià subcampió del mond de lucha, es estat un de primièrs quales practicavan aiçò en lo UFC (ans 1990), seguit per Mark Kerr, Don Frye o Kevin Randleman. Fedor Emelianenko Es a l'ora d'ara lo un d'expèrts (en mai d'èsser un especialista de sambo e de judo). 

Als nòstres jorns, lluitadors amb una bona defensa contra las submissions e un bon nivèl de grappling se'n serven fòrça freqüentment coma lo "Hall of Famer" Matt Hughes. Aquel estil es encara fòrça utilizat per combatents celèbres coma Tito Ortiz o Mitsuhiro Ishida. 

## Ligams extèrnes
* How to Ground & Pound in Mixed Martial Arts, Mixed Martial Arts & Cage Fighting Basics. Ed Wedding.
El rayo que no cesa

**El rayo que no cesa** (qu'ei a díser *L'arrai qui non s'estanca pas*) qu'ei un libe de poèmas de l'escrivan valencian Miguel Hernández. Que ho editat en 1949 per l'academician, expèrt en tauromaquia e amic d'Hernández José María Cossío.

Qu'ei un flòc de poèmas de tematica amorosa (dab l'exepcion de l'"Elegía a Ramón Sijé", hornida a l'escadença de la mort deu son amic) inspirada de las lecturas medievaus d'aqueth poeta autodidacte, e mei que mei de Petrarca (dab la tematica de l'amada idealizada).

*El rayo que no cesa* que ho lo segond recuèlh de Hernández, après *[[Perito en lunas]]* qui èra marcat per l'influéncia de l'estil barròc de Luis de Góngora y Argote ; a maugrat de las diferentas opcions estilisticas d'aquesta segonda òbra, quauques gongorisme que demorèn, e sustot, lo cultisme, caracteristic de l'òbra de Góngora. 

## Bibliografia
*Hernández, Miguel. *El rayo que no cesa*. Madrid : Austral, 2010.

## Ligam extèrne
*http://www.youtube.com/watch?v=vKPhKUCcIQc&NR=1, *Elegía a Ramón sijé*, adaptat e interpretat per Joan Manuel Serrat.
Perito en lunas

**Perito en lunas** (qu'ei a díser *Expèrt en luas*) qu'ei un libe qui amassa 42 poèmas de l'escrivan valencian Miguel Hernández e publicat en 1933. Qu'ei ua òbra de la tempsada neogongoriana (qu'ei a díser, inspirada de l'estil barròc e culteranisa de Luis de Góngora y Argote) de Hernández, escrivude en octava real (estrofas de ueit vers undecasillabes d'estructura ABABABCC).

Hernández qu'ei generaument considerat com un membre tardiu e capdèt de la Generacion de 1927 qui s'èra justament amassada a l'escadença de l'aniversari de la mort de Góngora. La octava real qu'ei lo mètre emplegat dens las *[[Soledades]]* de Góngora.
Mary Pierce

thumb|right|Mary Pierce
**Mary Pierce** es una ex-jogaira de tennis francesa, nascut en Canadà. Nasquèt lo 15 de genièr de 1975 en Montreal. Foguèt nº 3 del mond e ganhaira de 2 torneges de Grand Chelem. Ganhèt 18 torneges individuals e 10 en dobles. Pierce ganhèt tanben 2 Fed Cups.

## Torneges (18)
* 1991: Palèrme.
* 1992: Cesena, Palèrme e San Juan.
* 1993: Filderstadt.
* 1995: Open Austràlia e Tòquio.
* 1997: Roma.
* 1998: París, Amelia Island, Moscòu e Luxemborg.
* 1999: Linz.
* 2000: Hilton Head e Roland Garros.
* 2004: 's-Hertogenbosch.
* 2005: San Diego e Moscòu.
Juan de Zúñiga Avellaneda y Bazán

thumb|Juan de Zúñiga Avellaneda y Bazán
**Juan de Zúñiga Avellaneda y Bazán** (1551 – lo 4 de seteme de 1608) que ho un nòble, militar, e òmi d'estat espanhòl au servici de Felip II d'Espanha puish de Felip III.

Hilh dei IVau comte de Miranda, Francisco de Zúñiga y Avellaneda e de María de Bazán y Ulloa, qu'èra donc gessit deu gran ostau de Zúñiga e que'n vadó quitament cap en tot esposar la soa neboda María de Zúñiga, çò qui he d'eth un Gran d'Espanha.

Que lutè dens los rengs espanhòus durant la Rebellion de la Alpujarras puish en Italia.

Après que vadó vicerei de Catalonha e de Nàpols e tanben president de la Junta de Castelha.
Cristóvão de Moura e Távora

thumb|Cristóvão de Moura e Távora
**Cristóvão de Moura e Távora** – tanben conegut en castelhan com *Crístobal de Moura* – (Lisbona, 1538 - Madrid,  1613) que ho un nòble portugués pro castelhan qui arribè quitament au reng de vicerei de Portugal deu rei Felip III d'Espanha.

Que serví mei que mei com diplomata durant lo regnat deu son predecessor Felip II d'Espanha.
Sobre héroes y tumbas

**Sobre héroes y tumbas** (en occitan "Suber eròis e tombèus") qu'ei un roman de l'escrivan argentin Ernesto Sabato e publicat a Buenos Aires en 1961 en çò d'Editorial Sudamericana.

Que's tracta d'un roman urban qui pintra cèrtes aspèctes estetics de la complexitat istorica e culturau de Buenos Aire.

Lo punt de partir qu'ei lo personatge de Martín Castillo, un gojat de 19 ans qui entra dens la vita e qui hè la coneishença d'Alejandra Vidal Olmos (e tanben deu son pair Fernando), ua gojata, darrèra d'ua familha oligarquica e anciana. Los sovièrs de l'istòria de la soa familha que hèn remontar au temps de la debuta de las guèrras civilas argentinas enter Unitaris e Federaus e mei que mei au fusilhament deu generau Manuel Dorrego e a la huèita deus partisans deu generau Juan Lavalle (considerat com responsable deu fusilhament de Dorrego) dab lo son cadavre en decomposicion.

Dehens la narracion deu roman apareish lo "Rapòrt suus cècs" (*Informe obre ciegos*) escrivut per Fernando e qui constitueish un tròç de paranòia suber lo hèit que los cècs e formarén ua societat parallèla plea d'òdi contra la societat.

## Bibliografia
Sabato, Ernesto. *Sobre héroes y tumbas*. Buenos Aires : Editorial Sudamericana, 1965.
Sheikh Hasina Wazed

thumb|250px|Sheikh Hasina Wazed a Londres en 2011

**Sheikh Hasina Wazed** (en bengalin: শেখ হাসিনা; Tungipara, Bangladèsh, 28 de setembre de 1947) es una politiciana bangladeshia. Es dempuèi genièr de 2009 l'actuala primièra ministra de Bangladèsh.
Ramón Sijé

**José Ramón Martín Gutiérrez** (Orihuela, lo 16 de noveme de 1913 - lo 24 de deceme de 1935), mei conegut com **Ramón Sijé**, que ho un escrivan espanhòl, mei que mei conegut per'mor de la soa estreta amistat dab lo famós poeta originari tanben de la ciutat d'Orihuela en País Valencian : Miguel Hernández.

Enter 1934 e 1935, Ramón Sijé qu'editè ua revista dab lo títol de *El Gallo Crisis* qui publiquè poemas de Hernández.

Hernández que'u vodè un deus son poemas mei famós : la *Elegía a Ramón Sijé* dens lo son segon recuèlh, *[[El rayo que no cesa]]*.
Fraires de la Puretat

**Los fraires de la puretat** (arabi: **اخوان الصفا**; transliteracion de: ***Ikhwan al-Safa***; èran una societat secrèta  de filosòfs musulmans a Bassòra, Iraq, al sègle X, quand Bassòra èra lo sèti del califat abbassida.

L'estructura d'aquesta misteriosa  organizacion e las identitats dels sieus sòcis foguèron pas jamai plan conegudas.
Lors ensenhaments esoterics e lor filosofia son expausats en un estil epistolar dins l**[[Epistòlas dels Fraires de la Puretat|Enciclopèdia dels Fraires de la Puretat]]'' (arabi: **'), un important recuèlh de 52 epistòlas qu'anava fortament influenciar las enciclopèdias venentas. 

## Nòtas
Màslama al-Majrití

**Abu-l-Qàssim Màslama ibn Àhmad al-Faradí al-Majrití** (en arabi: **أبو القاسم مسلمة بن أحمد المجريطي**) , pus conegut coma **Màslama al-Majrití** o **Al-Majrití** (Madrid, 950- Còrdoa, 1008) foguèt un erudit andalós de grand renom, astrològ-astrònom, matematician e alquimista. 

Prenguèt part a la traduccion del *Planisphaerium* e melhorèt las traduccions existentas de l*'[[Almagest]]* de Ptolemèu, presentèt e melhorèt las taulas astronomicas d'Al-Khwarizmí, ajudèt los istorians a l'elaboracion de taulas per fin de convertir lo calendièr persa en calendièr islamic e introduguèt las tecnicas de l'agrimensura e de la triangulacion.

Se li atribuís la paternitat (mas benlèu ne'n faguèt sonque la compilacion) de l'òbra *Ghayat al-hakim* (), traduita en latin en *[[Picatrix]]*, un tractat de magia e astrologia ont se tròban las primièras referéncias explicitas d'Al-Farabí. Tanben se pensa qu'intervenguèt dins las *[[Epistòlas dels Fraires de la Puretat]]*, una enciclopèdia subre las sciéncias fisicas, la filosofia e l'esoterisme, mas son implicacion dins l'òbra es pas ges segura.

S'agís del primièr madridenc istoric conegut. La seuna filha, l'astronòma Fatima de Madrid, collaborèt als  seus trabalhs.

## Referéncias
Oriola

thumb|200px|left|Oriola

**Oriola** (en castelhan, *Orihuela*) qu'ei ua vila de la Comunautat Valenciana.

## Personalitat
Oriola qu'ei la ciutat nadau deu poeta Miguel Hernández
Ermès (omonimia)

**Ermès** pòt designar:
***[[Ermès]]** lo messatgièr divin dels dieus olimpians de la mitologia grèga.
***[[Ermès Trismegist]]**, nom grèc del dieu egipcian Tòt.
***[[Sant Ermès]]**, non de maites martirs crestians.
Ermès Trismegist

[thumb|240px|Ermès Trismegist, subre una mosaïca de la [Catedrala de Siena.]]

**Ermès Trismegis** es lo nom grèc d'un personatge mitic associat a un sincretisme del dieu egipcian Djehoti (*Tòt* en grèc) amb lo dieu grèc Ermès. Ermès Trismegist significa en grèc “Ermès, tres còps grand”, Ἑρμῆς ὁ Τρισμέγιστος. En latin es: *Mercurius ter Maximus*.

Li son atribuits un ensemble de tèxtes sonat *[[Ermetica]]*, que los pus coneguts son lo *[[Corpus Ermeticum]]*, recuèlh de tractats misticofilosofics, e la *[[Taula d'emerauda]]*.

### Referéncias
Avempace

**Abu-Bakr Muhàmmad ibn Yahya ibn al-Sàïgh ibn Bajja** (en arabi: **أبو بكر محمد بن يحيى بن الصايغ**, *Abū Bakr Muhammad ibn Jahya ibn al-Sājig ibn Bājjah*) o, simplament **Ibn Bajja** (en arabi **ابن باجة**), conegut en Euròpa jol nom latinizat d**'Avempace**, foguèt un filosòf andalós nascut a Saragossa entre 1070 e 1090, e mòrt a Fes en 1138, erudit tanben en medecina, poesia, fisica, botanica, musica e astronomia.

Lo sieu pensament aguèt una granda influéncia subre Averroès e Albert Magne. Foguèt mèstre de l'erudit andalós Ibn Tufayl e exerciguèt una influéncia decisiva dins son òbra. La majoritat dels sieus escrits foguèron pas acabats, pr'amor de sa mòrt precipitada.

Son òbra màger, *Lo regim del solitari*, es una protèsta morala contra lo materialisme e la vida mondana de las classas dominantas de l'epòca. Afirmava que, essent la corrupcion de la societat, l'òme qu'a comprés sa veritabla condicion a de se mantenir a la talvera, coma a minim en pensament.

## Ligams extèrnes
* **cat** *Avempace* http://www.enciclopedia.cat/fitxa_v2.jsp?NDCHEC=0222525*L'enciclopèdia*
Céline Bara

**Céline Bara** qu'ei ua actora de cinèma pornografic francesa, neishuda lo 9 de setembre 1978 a Antony (92) Que comencè la soa carrièra a 20 ans, en 1999.

## Ligams extèrnes
* Site oficiau
* Le MAL
* Filmografia de Céline Bara sus EGAFD
* La Sodomite
* Nominations Hot d'or 2000 source AVN
* Nomination Hot d'or 2000
* Vengeance hard Liberation.fr
* Céline on TV
* La Dépêche du Midi
* Dossier de presse
Francisco de Miranda

thumb|200px|Miranda**Sebastián Francisco de Miranda Rodríguez**, mei conegut com **Francisco de Miranda**  (Caracas, lo 28 de març de 1750 – San Fernando, lo 14 de julh de 1816) , que ho un aventurèr e un òmi d'armas veneçolan considerat com un precursor de l'independéncia deu país americans de l'Empèri espanhòl.

Com militar que participè a la guèrra d'independéncia de las colonias anglesas d'America deu Nòrd, a la Revolucion Francesa (per aquesta rason, lo son nom qu'ei mentavut suber l'Arc de trionf a París) e a la Guèrra d'independéncia ispanoamericana. 

Près peu espanhòus, que's morí en preson mentre que la revolucion qu'avèva iniciada s'i escadèva fin finala.
Ermès

**Ermès** (grèc ancian: Ἑρμῆς) es lo grand messatgièr dels Dieus dins la mitologia grèga e lo guida del monde dels mòrts. Ermès nasquèt subre lo Mont Cilene en Arcadia. Divinitat olimpiana, es tanben lo patron de las frontièras e dels viatjaires que las travèrsan, dels pastres e dels boièrs, de l'engana dels raubaires e dels messorguièrs, dels orators, de la literatura e dels poètas, de l'atletisme e de l'espòrt, dels peses e de las mesuras, de las invencions, e del negòci en general. Los sieus simbòls incluson la tartuga, lo gal, las sandàlias aladas, lo capèl alat, e lo caducèu (que li balhèt Apollon en escambi de la lira). 

Dins l'adaptacion romana de la religion grèga, Ermès èra identificat amb lo Dieu roman Mercuri, que, emai que foguèsse eretat dels etruscas, desvolopèt fòrça caracteristicas comunas coma la d'èsser lo patron del comèrci.

### Referéncias
Augusto Roa Bastos

**Augusto Roa Bastos** (Asunción, lo 13 de junh de 1917 e lo 26 d'abriu de 2005) que ho un deus escrivan màgers de Paraguai. En 1989 qu'arrecebè lo Prèmi Cervantes.

Vadut a Asunción, la capitala, que passè ua bona partida deu son temps de mainatge a Iturbe dens un contèxte bilingue castelhan e guaraní. Qu'arrecebó ua bona educacion intellectuau dens lo son mitan de classa mejana e auprès d'un onco bisbe.

A 15 ans, que serví com infirmièr durant la Guèrra deu Chaco, coneguent atau ua mena violenta de batejament deu huec.

Qu'entrè dens la vita activa com emplegat de banca puish com jornalista dens *El País*. Atau, que viatgè a Euròpa en bèth entervistar Charles De Gaulle e tanben en tot assistir au Procès de Nurembèrg.

En 1947 que s'exilè en Argentina per'mor de la oposicion a la dictatura de Stroessner. Lo còp d'estat qui marquè la debuta de la Dictatura Militara Argentina que l'obliguè ad exilhà's ua segonda vegada, aqueth còp entà França on e ho jornalista e professor de castelhan e de guaraní a l'Universitat de Tolosa.

L'òbra de Roa Bastos qu'ei de segur ua de las màgers dehens lo corpus literari latinoamerican e paraguaian deu sègle XX. Ua de las soas originalitats, qu'ei la plaça qu'autreja (com ac hèi tanben Paraguai com nacion) a la cultura e a la lenga guaraní. En 1974 que publiquè *[[Yo el supremo]]*, un roman considerat com lo son cap d'òbra e ua de las òbras màgers de la literatura latinoamericana ; qu'ei basat sus un monològ imaginari d'un cap d'Estat emblematic e autoritari de Paraguai : José Gaspar Rodríguez de Francia.
Jusuf Habibie

**Bacharuddin Jusuf Habibie** **Bacharuddin Jusuf Habibie**, conegut coma **B.J. Habibie** (n. lo 25 de junh de 1936 en Pare-Pare, Sulawesi del Sud, Indonesia) es un militar, engenhaire e òme politic, que foguèt lo tresen president d'Indonesia, entre 1998 e 1999.

Graduat coma engenhaire aeronautic a l'Universitat d'Aquisgran, Alemanha, en 1960; recebèt lo títol de doctorat en 1965. En 1974 lo president Suharto li convenç de tornar en Indonesia e o nomena assessor tecnologic de la Presidéncia. En 1978 es designat Ministre de la Tecnologia e Investigacion, carga que deviá exercir pendent 20 ans e que ne deviá far dels membres pus influents del regim de Suharto.

En març de 1998 es elegit vicepresident pel Parlament, e a pena dos meses après, après la renóncia de Suharto se convertís en president, en mantenent la meteissa linha del regim. Mas al començament de 1999 empren una fòrta reforma politica, en promovent lo pluralisme e la descentralizacion del país. Convocat un nòu parlament en octòbre de 1999, Habibie pèrd la possibilitat de contunhar lo sieu mandat davant lo cap islamista Abdurrahman Wahid.
Begas

**Begas** (*Bègues* en francés) es una comuna occitana de Borbonés dins lo departament d’Alèir e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

Begas dins lo canton de Gatnat.png|Begas (roge) dins lo canton de Gatnat (irange).
Begas dins la Comunautat de Comunas dau Bacin de Gatnat.png|thumb|200px|left|Begas (roge) dins la Comunautat de Comunas dau Bacin de Gatnat (jaune).


### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia
Begas (s. XI "Becgues") ven del celtic *Bec*, lo suc.

## Istòria

Begas.png|Begas sus la carta de Cassini.


La comuna de Begas es dins lo districte de Gatnat puèi dins l'arrondiment de Gatnat.
En 1789 Begas depend :
* de la generalitat de Molins
* de l'eleccion de Gatnat
* de la subdelegacion de Guiparsa
* del parlament de París
* de la senescaucia de Molins
* de la diocèsi de Clarmont

En 1926, passa dins l'arrondiment de La Paliça (1942 de Vichèi).

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Alèir.

## Liams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Balanava

**Balanava** ou **Bèlanava** (*Bellenaves*, en francés, en 1800 *Bellenave*) es una comuna dau Borbonés occitan dins lo departament d’Alèir, dins la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.

## Geografia

Balanava dins lo canton d'Ebruelh.png|Balanava (roge) dins lo canton d'Ebruelh (irange).
Balanava dins la Comunautat de Comunas Siula Coleta e Bobla.png|Balanava (roge) dins la Comunautat de Comunas Siula Coleta e Bobla (jaune).


### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Toponimia
Balanava (1115 "Balanavia") vendriá del preïndoeuropèu *bal-*, bauç, e del celtic *nava*, la plana al ras d'un bauç.

## Luòcs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veir tanben
* Comunas d'Alèir.

## Liams extèrnes

## Nòtas
Chivu Stoica

**Chivu Stoica** (1908-1975) òme politic, foguèt primièr ministre de Romania entre 1955 e 1961. Foguèt tanben president del país, entre los ans 1965 e 1967.

Stoica nasquèt a Smeeni, una vila de la província de Buzău, en essent lo sièisen filh d'una familha campanharda. A l'edat de 12 ans daissava l'ostal familiar e començava de trabalhar coma aprentís als camins de fèrre romaneses (en romanés *Căile Ferate Române*). L'an 1921 s'establissiá a Bucarèst, ont trabalhava coma rodièr a las entrepresas Vulcan, Lemaitre e Malaxa. Coneissiá ailà Gheorghe Vasilichi, que lo va recrutar pel Partit Comunista Romanés.

A la prima de l'an 1931, Stoica passava a trabalhar en los talhièrs del Camin de fèrre a Griviţa, ont coneguèt Gheorghe Gheorghiu-Dej, Vasile Luca, e Constantin Doncea, e organizèt amassa amb eles una cauma generala.Lo 20 d'agost de 1934, foguèt detengut e posteriorament condemnat a 15 ans de preson per lo sieu ròtle en la Cauma Generala de l'an 1933. Dins la preson de Târgu Jiu, èra un dels comunistas empresonats mai prèps de Gheorghiu-Dej, que segon qualques autors poiriá aver volgut que Stoica foguèsse lo sieu successor coma Secretari General del PCR.

Foguèt membre del Comitat Central e del Politburo del PCR entre los ans 1945 e 1975, en essent primièr ministre de Romania entre 1955 e 1961 e President de la Republica Populara de Romania entre los ans 1965 e 1967.

En los ans posteriors a la nominacion de Nicolae Ceauşescu en l'an 1967 coma president romanés, Stoica èra escartat del poder en favor d'aquel e la siá molhèr Elena. Moriguèt en febrièr de l'an 1975 coma consequéncia d'una ferida que se faguèt al cap quand èra de caça als environs de Bucarèst, malgrat que se creèt la brusor qu'èra estat un suicidi, e mai se los dobtes al respècte ne demòran fins uèi.

## Referéncias
Vaissa

**Vaissa** (en francés *Bellerive-sur-Allier*, davant 1903 *Vesse* o *Vaisse*) es una comuna dau Borbonés occitan dins le departament d’Alèir e la region d’Auvèrnhe-Ròse-Aups.


Vaissa dins lo Canton d'Escuròlas.png|Vaissa (roge) dins l'ancian canton d’Escuròlas (orange)
Vaissa dins la Comunautat d'Aglomeracion Vichèi Val d'Alèir.png|Vaissa dins l'anciana Comunautat d’aglomeracion de Vichèi Vau d’Alèir


## Geografia

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia
Vaissa (s. XII "Vessa") ven de vaissa, avelanièr.

Localament la comuna se ditz [vœːs].

## Istòria

La comuna de Vaissa es dins le districte de Gatnat puèi dins l'arrondiment de Gatnat.

En 1789 Vaissa depend:
* de la generalitat de Molins
* de l'eleccion de Gatnat
* de la subdelegacion de Cucet
* del parlament de París
* de la senescaucia de Molins
* dau diocèsi de Clarmont

Es dins le canton de Brujat, puèi dins quel d'Escuròlas.

En 1903, per de rasons "toristicas", la comuna de "Vesse" chamja de nom e deven "Bellerive-sur-Allier".

En 1926, passa dins l'arrondiment de La Paliça (1942, de Vichèi).

En 2015, ven chapluòc dau canton novèl de Vaissa.

## Eraudica

## Cònsols de Vaissa
* François Sennepin : dempuèi 2018
* Jérôme Joannet: 2014-2018
* Jean-Michel Guerre (1956-): 2001-2014
* Jean Dubessay (1927-defuntat): 1983-1989 e 1995-2001
* Pierre Corniou (1926-): 1962-1983 e 1989-1995
* Fernand Auberger (1900-1962): 1945-1962
* Paul Rives (1895-1967): 1935-1945
* Louis Champommier: 1933-1935
* Jean-Baptiste Burlot (1881-1933): 1925-193
* Maurice Chalus: 1912-1925
* Gilbert Gabard: 1910-1912
* Joseph Bégonin: 1894-1910
* Charles Gravier: 1892-1894 
* Antonin Mallat (1857-1928): mai 1888-1892 (le pharmacien, sourcier et historien de Vichy)
* Vincent Givois: 1884-1888
* Claude Brèle: 1874-1876
* Gabriel Ramin (1833-1884): 1870-1874, 1876-1884
* Ferdinand Gravier: 1865-1870
* François Givois: 1848-1865

## Demografia

## Personalitats
Raymond Badiou, cònsol de Tolosa de 1944 a 1958, i nasquèt.

## Vialas bessonas
*Hadamar (Alemanha)
*Impruneta (Itàlia)

## Veire tanben
* Comunas d'Alèir

## Nòtas
Bert (França)

**Bert** es una comuna francofòna de Borbonés del departament d’Alèir, dins la region d’Auvèrnhe.
## Geografia

### Comunas vesinas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
## Luòcs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna
## Veire tanben

## Liams extèrnes

## Nòtas
Besenet

**Besenet** (en francés *Bézenet*, 1530 *Bésenais*) es una comuna occitana de Borbonés dins lo departament d’Alèir, dins la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
## Geografia

Besenet dins lo canton de Montmaraud.png|Besenet dins lo canton de Montmaraud.
Besenet dins la Comunautat de Comunas de la Region de Montmaraud.png|Besenet dins la Comunautat de Comunas de la Region de Montmaraud.


### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Istòria

Besenet.png|Besenet sus la carta de Cassini.


La comuna de Besenet se creèt en 1880, a partir de Montvic.

En 1789 Besenet depend :
* de la generalitat de Molins
* de l'eleccion de Montluçon
* de la subdelegacion de Montmaraud
* del parlament de París
* de la senescaucia de Molins
* de la diocèsi de Borges

Es dins lo canton de Montmaraud.

## Toponimia
Besenet ven de Biseniacum, proprietat de Bisenius (antroponim galloroman).

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben

## Liams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Occitan (moneda)

L’**Occitan** es lo nom d'una moneda locala creada en 2010 a Pesenàs.

L'Occitan a per tòca principala la promocion del comèrci local. 1 Occitan val 1 Èuro. I a una commission d'escambi de 4% pels comèrcis e 6% pels individús.

## Creacion e objectius
Es creat a l'iniciativa d'una associacion locala de botigas, l'ACA, per aviudar l'economia locala.

## Devisas e validitat
De bilhets d'1, 2, 5 e 10 Occitans son emés. Mòstran la crotz occitana e un retrach de Molière que comencèt sa carrièra a Pesenàs.

An una validitat d'1 an.

Per manténer la validitat, cal pagar 2% de la valor cada 6 mes.

## Bibliografia
* Claire Le Guérannic. "« L’Occitan   »   future   monnaie   locale   à   Pézenas". *L'Altermondialiste* Souel, N°17 Janvier-Février 2010. ISSN 1966-902X pp. 5 https://web.archive.org/web/20200929005213/http://www.decroissance-poc.org/IMG/pdf/
* Marie-Laure Arripe. "Les « Abeilles », l’« Occitan » et la commune « Mesure », de nouvelles monnaies pour une autre économie ?". *Empan* n°82 (2011/2) pp. 77-82 ISBN 9782749214283 ISSN en ligne: 1776-2812 DOI 10.3917/empa.082.0077 https://www.cairn.info/revue-empan-2011-2-page-77.htm
* Olivier Torrente. *Les monnaies complémentaires sont-elles des outils conviviaux ? Étude de l'Occitan à Pézenas (Hérault)*. HEC, Août 2010. https://web.archive.org/web/20180713105739/http://appli6.hec.fr/amo/Public/Files/Docs/160_fr.pdf
* Camille Potier. "Les monnaies privées régionales, c'est quoi ?". *Huffpost. Les blogs*. 09.01.2014 https://www.huffingtonpost.fr/camille-potier/quel-cadre-legal-pour-les_b_4568849.html
* Jérôme Blanc, Marie Fare. "Un panorama des dispositifs de monnaies associatives". Mission d’étude sur les monnaies locales complémentaires et les systèmes d’échange locaux. *D'autres monnaies pour une autre prospérité. Rapport remis à Carole DELGA, Secrétaire d’État chargée du commerce, de l’artisanat, de la consommation et de l’économie sociale et solidaire, le 8 avril 2015. Deuxième partie: contributions*. pp. 58-62 https://web.archive.org/web/20200215084202/https://www.economie.gouv.fr/files/files/PDF/rapport_monnaies_locales_complementaires_2.pdf
* Marie Fare. "Panorama, enjeux et perspectives des monnaies associatives". *Les Possibles*, N°10 (été 2016). Attac. https://france.attac.org/nos-publications/les-possibles/numero-10-ete-2016/debats/article/panorama-enjeux-et-perspectives-des-monnaies-associatives
* Ricardo Orzi. "French complementary currency systems: exploring contributions to promote social currency in Argentina". *International Journal of Community Currency Research* 19 (Summer) 94-105    ISSN  1325-9547 http://dx.doi.org/10.15133/j.ijccr.2015.010 https://ijccr.net/2015/02/25/french-complementary-currency-systems-exploring-contributions-to-promote-social-currency-in-argentina/

## Tanben veire
*Abeille

## Referéncias


## Ligams extèrnes
*Pagina oficiala
Ascension (Illa)

L**'Illa de l'Ascension** es una illa de l'ocean Atlantic que fa partida del territòri d'otramar britanic de Santa Elena, Ascension e Tristan da Cunha.
.ad

**.ad** es lo nom de domeni d'Internet per Andòrra

Lo sosdomeni **.nom.ad** es previst per las usanças personalas.

## Referéncias
.ae

**.ae** es lo nom de domeni d'Internet pels Emirats Arabis Units (anglés "Arab Emirates").
Dempuèi 2010 utilizan tanben lo domeni امارات.

## Referéncias
José Antonio Remón Cantera

**José Antonio Remón Cantera** (11 d'abril de 1908 - 2 de genièr de 1955) militar e òme politic foguèt president de Panamà entre 1952 e son assassinat per la mafia americana, lo 2 de genièr de 1955.

## Assassinat
De documents recentament declassificats de la CIA mòstran que José Remón foguèt probablament assassinat jos l'òrdre de Lucky Luciano, per un afar de trafec de whisky e d'eroïna.

## Referéncias
.af

**.af** es lo nom de domeni d'Internet per Afganistan.

## Domenis de segond nivèl
***.com.af** - entrepresas
***.edu.af** - escòlas
***.gov.af** - govèrn
***.net.af** - provesidors d'accès
***.org.af** - organizacions non comercialas

## Referéncias
Alhazen

**Abū ʿAlī al-Ḥasan ibn al-Ḥasan ibn al-Haytham** (arabi:  ابو علي، الحسن بن الحسن بن الهيثم; persan: ابن هیثم, latinizat en **Alhazen**) (nascut en 965 a Bassòra - defuntat en 1039 al Caire) èra un scientific arabi polimatic. Faguèt de contribucions significativas als principis d'optica, mas tanben de fisica, anatomia, astronomia, engenhariá, matematica, medecina, oftalmologia, filosofia, psicologia, percepcion visuala, a  a la sciéncia en general mercé a l'aplicacion del metòde scientific. Es de còps que i a sonat **al-Basri** (arabi: البصري), d'après son luòc de naissença: la vila de Bassòra.  Èra tanben escaissat *Ptolemaeus Secundus* ("Ptolemèu lo Segond") o simplament "Lo fisician" en Euròpa medievala.
### Referéncias
Parc Natural d'Arrábida

thumb|150px|Vegetacion de la region d'Arrábida.
Lo **[[Parc Natural d'Arrábida]]** es una resèrva biogenetica situada dins la **Sèrra d'Arrábida**, al districte de Setúbal, en Portugal.

Lo Parc Natural d'Arrábida foguèt declarat l'an 1976, amb una extension aproximativa de , en protegint vegetacion maquis de tipe mediterranèu nascuda a aquel microclima amb semblanças a regions adriaticas, coma Dalmàcia. La fauna es fòrça diversificada, malgrat aver sofèrt grandas alteracions dempuèi lo sègle XIX.

Fins al començament del sègle XX èra encara possible d'observar lops, pòrcs senglars e cèrvis. Lo Parc Natural es integrat en rets internacionalas de conservacion. Tot lo sieu territòri es classificat com a Luòc d'Especial d'Interès per la Conservacion de la Natura - Biotòp CORINE. Compren divèrses airals de Resèrva Integrala, coma lo Bòsc del Solitário, lo Bòsc del Vidal e lo Bòsc Tampa. 

## Flòra
Dins aquel airal protegit subsistís una vegetacion naturala de granda importància conservacionista, pas sonque dempuèi lo punt d'enguarda nacional mas tanben internacional.

## Fauna
Al Parc Natural d'Arrábida son enregistradas un nombre considerable d'espècias, que 213 vertebrats: 8 d'anfibians, 16 de reptils, 154 d'ausèls e 35 de mamifèrs.
Cristian X de Danemarc

**Cristian X de Danemarc** (n. *Christian Carl Frederik Albert Alexander Vilhelm* lo 1870, m. 1947  foguèt rei de Danemarc entre 1912 e 1947 e l’unic rei d’Islàndia de 1918 a 1944. Èra d’origina occitana per la maire la reina Loïsa nascuda Bernadòta.

## Titulatura
Cristian X èra titolat *per la gràcia de Dieu rei de Danemarc, dels Vènds e dels Gòts, duc de Schlesvig, Òlstain, Stòrmarn, Ditmarschen, Lauenborg e Oldenborg*. De 1918 a 1944 apondava *d'Islàndia* après *de Danemarc*.
Gramatica de l'esperanto

**Gramatica de l'esperanto**

Descripcion de l'esperanto: lernu.net 

## Ligams
* Gramatica de l'esperanto Descripcion de l'esperanto
*   bertilow  Gramatica de l'esperanto
* Gramatica de l'esperanto
Estoril

thumb|225px|right|Plaja do Tamariz, a Estoril
**Estoril** es una *freguesia* (parròquia civila) de la vila de Cascais, al districte de Lisbona. La còsta de Estoril es près de Lisbona, la capitala de Portugal. Comença a 15 km d'aquela vila, a Carcavelos e arriba fins a la plaja de Guincho.
 
La vila aculhiguèt divèrses expatriats famoses, coma Joan de Borbon e la siá familha o lo regent d'Ongria, Miklós Horthy.

## Espòrts
Estoril es famosa per lo sieu autodròm, que i se disputèron de corsas de Formula 1 fins l'an 1997. Aculhís actualament d' espròvas del campionat de motociclisme (mòto GP) e d'autras competicions motorizadas.

Es tanben famosa per lo sieu casinò e pel sieu Festival de Jazz, que comencèt en l'an 1971.

S'i debana tanben una competicion de tennis, la Estoril Open, que fa partida de la virada europèa de prima sus tèrra batuda.
Juèsa

**Juesa**, **Juèsa** o **Joiosa** (veire #Noms dialectaus -- *Jueso, Jouèiso* (d.), *Jouiouso* (b.) en nòrma mistralenca *Joyeuse* en francés) es una comuna occitana de Vivarés situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.

## Geografia

### Comunas vesinas

    400px|left|Distanças e posicion relativa
    



## Toponimia
### Noms dialectaus
Segon las grafias mostradas per Frederic Mistral, la comuna es apelada *Juesa*, *Juèsa* en vivaroaupenc (dont *['dʒyɛzɔ]* a Prunet), e *Joiosa* en bearnés.

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
thumb|Pòrta de Santa Anna.

## Personalitats ligadas amb la comuna
*Ostau de Juèsa

## Veire tanben
* Comunas d'Ardecha
## Ligams extèrnes
* Agaram, activitat culturala occitana

## Nòtas
Antonio Luis Beruti

**Antonio Luis Beruti**  (Buenos Aires, lo 2 de seteme de 1772 – Província de Mendoza, lo 19 de noveme de 1841) que ho un revolucionari e un militar argentin qui la soa accion (amassa dab lo son amic Domingo French e ho determinanta dehens lo procès de la Revolucion de Mai de 1810 e mei que mei dens la destitucion deu vicerei espanhòl Baltasar Hidalgo de Cisneros.

French e Beruti qu'èran uns deus gavidaires d'un grop politic designat uei com los *chisperos* (los hargaires de belugas). Com lo purmèr *cabildo abierto* (amassada qui devèva decidir quin governar Buenos Aires en abséncia d'autoritata reiau per'mor de l'ocupacion d'Espanha per França) designè ua junta gavidada peu medish Cisneros, Beruti que'u miacè dab ua tirada famosa dens l'istòria argentina :

"Señores del Cabildo: esto ya pasa de juguete; no estamos en circunstancias de que ustedes se burlen de nosotros con sandeces. Si hasta ahora hemos procedido con prudencia, ha sido para evitar desastres y efusión de sangre. El pueblo, en cuyo nombre hablamos, está armado en los cuarteles y una gran parte del vecindario espera en otras partes la voz para venir aquí. ¿Quieren ustedes verlo? Toque la campana y si no nosotros tocaremos generala y verán ustedes la cara de ese pueblo, cuya presencia echan de menos. ¡Sí o no! Pronto, señores, decirlo ahora mismo, porque no estamos dispuestos a sufrir demoras y engaños; pero, si volvemos con las armas en la mano, no responderemos de nada."

*Sénhers deu Cabildo: aquò que va d'ara enlà mei luenh qu'ua joguina; b'èm pas en circontància que vosautes e vs' trufin de nosautes dab peguèssas. S'avèm hèit dinc ara dab prudéncia, qu'ei estat entà ns' estauviar desastres e barrejament de sang. Lo pòble, qui parlam en lo son nom, qu'ei armat dehens las casèrnas e ua grana partidas deus abitants qu'espèra en autes lòcs la paraula entà arrecotir entàd aquiu. E volètz véder aquò ? Hèit bronir aquesta campana e autament que seram nosautes qui harem bronir la generau e vosautes que vederatz la cara d'aqueth pòble, qui la soa preséncia avètz tan de manca. Òc o non pas ! Lèu, sénher,  qu'ac cau díser ara medish, per'mor b'èm pas dispausats a patir nat retard ni engan; però, se tornam dab las armas hens las mans, non reponem pas d'arren.*

French e Beruti, lo dia deu 25 de mai de 1810 distribuín bendas de color entà poder idetificar los partisans de l'independéncia entà empachar lo camp advèrs d'accedir au Cabildo de Buenos Aires.

Après la Revolucion, com tanhent deu grop de Mariano Moreno (los qui s'amassavan dehens lo Café de Marcos) que's devó exiliar de Buenos Aires abans de tornar mercé au trionf de las idèas revolucionàrias. Que participè a la guèrra d'independéncia aus òrdis deu generau San Martín dab l'Armada deus Andes e atau que contribuí a la liberacion d'Argentina e de Chile, e mei que mei que s'ilustrè a l'escadença de la batalha de Chacabuco.

Durant las guèrras civilas argentinas que ho tanhent deu partit unitari e atau que ho des.hèit a la batalha de Rodeo del Medio e espanhat epr'mor deu servici rendut au país.
Lerici

thumb|rightt|250px|Vista del pòrt
**Lerici** (*Lérze* en ligur) es una comuna italiana de 10.453 abitants de la província de La Spezia en Ligúria.

Amb lo capluòc de la província e Porto Venere es una de las tres comunas situadas en riba del Golf dels Poètas. Lo vilatge de Tellaro fa partit del circuit dels pus polits vilatges d'Itàlia. Pendent nombrosas annadas, Lerici a aculhiguèt Lord Byron, Mary Shelley e Percy Bysshe Shelley. Es un dels vilatges balnearis pus famoses de Liguria e del nòrd d' Itàlia en general, es la destinacion de nombroses torists tota l'annada.

### Referéncias
Lista dels primièrs ministres de Nòva Zelanda

thumb|100px|Blason de Nòva Zelanda.
Lo **[[primièr ministre]]** es lo cap de govèrn de Nòva Zelanda. Vaqui una lista dels primièrs ministres de Nòva Zelanda aprèp l'independéncia, fins a uèi.

## Primièrs ministres de Nòva Zelanda
Hipólito Vieytes

**Hipólito Vieytes** (An Antonio de Areco, 1762 - San Fernando, 1815) que ho un marchand, un revolucionari e un militar qui's destaquè durant la Guèrra d'Independéncia argentina.

Que combató durant las Invasions anglesas de l'arriu de la Plata en bèth obtiéner lo grad de capitani.

Lo son nom qu'ei mei que mei conegut per'mor la soa farica (possedida amassa dab Nicolás Rodríguez Peña) de sabon qu'èra un lòc de discussion enter futurs revolucionaris.

Durant la Revolucion de Mai de 1810 que particpè au Cabildo aubèrt e que ho nomat capdau de l'Armada deu Nòrd abans d'estar retirat d'aquesta foncion per'mor de la soa oposicion au fesilhament de l'ancian vicerei eròi de las Invasions anglesas de l'arriu de la Plata mes demorat leiau a la monarquia espanhòla : Jacques de Liniers.

A la mort de Mariano Moreno, Vieytes que'u remplacé com secretari de la Purmèra Junta.

La fabrica de sabon que ho avalida a l'escadença de la traucada de l'avienguda 9 de Julio.
Armada deu Nòrd

L**'Armada deu Nòrd** que ho un còs militar mandat per Buenos Aires contre las òsts leiaus a l'autoritat coloniau espanhòla dens lo Haut Peró (haut o baish lo territòri de la Bolívia presenta). 

Aquesta armada que miè operacion ofensivas dab lo pretzhèit de liberar lo Haut Peró abans de renonciar e de hidar aquesta mission a l'Armada deus Andes (en bèth liberar Chile puish de mudà's de cap a Peró per mar) e de virà's de cap a un objetiu defensif en bèth empachar l'armada coloniau de penetrar dehens lo territòri de l'actuau Argentina.

l'Armada deu Nòrd qu'interviengó tanben dens l'Expedicion Liberatriz de Paraguay.

Lo comandant mei famós de l'Armada deu Nòrd que ho Manuel Belgrano.

L'Armada deu Nòrd que combatè suu front deu Haut Peró enter 1810 e 1817; après que ho mobilizada entà interviéner dens la debuta de las purmèras guèrras civilas argentinas, causa qui non he pas per'mor de susmauta de Arequito en 1820.
Juan José Castelli

**Juan José Castelli** (Buenos Aires, lo 19 de julhet de 1764 - Buenos Aires, lo 12 d'octobre de 1812) que ho un revolucionari argentin qui participè a la Revolucion de Mai de 1810, e ho membre de la Purmèra Junta e ho representant d'aquesta dehens l'Armada deu Nòrd. Qu'ei a còps mentavut com l*'Oradtor de Mai* (*El Orador de Mayo*).

Que comptè enter los revolucionaris mei determinats a mia la Revolucion de cap a l'independéncia e que he fesilhar l'ancian vicerei Jacques de Liniers qui s'èra hicat au cap de la Contrarevolucion.

Après la derrota de la batalha de Huaquí, lo Purmèr Triumvirat qu'empleguè aqueth pretèxte enta'u har un procès qui non hore pas miat au son cap per'mor de la mort prematurada de Castelli devuda a un cancer de la lenga qui se l'emportè abans qui podosse véder lo ofiauciaument independent lo país qu'avèva contribuit a liberar.
Domingo French

**Domingo French** que ho un revolucionari e un militar argentin. Que's destaquè durant las invasions anglesas de l'arriu de la Plata en bèth obtièner lo grad de capitani. Durant la Revolucion de Mai que he partida deu grop de *chisperos* (los "hargaires de belugas") e, amassa dab Antonio Luis Beruti, que distribuiva insignas entà distinguir los partisans de la revolucion e poder estremar de las discussion lo opositor. Per aquesta rason, French e Beruti que son a còps considerats per error com los inventors de la cocarda blava e blanca.

French que comptava enter los Revolucionaris mei determinats a anar dinc a l'independéncia e qu'èra un pròche de Mariano Moreno ; qu'acopanhè Juan José Castelli dens l'expedicion de repression de la contrarevolucion entà executar l'ancian vicerei Jacques de Liniers.
Mario Echandi Jiménez

**Mario Echandi Jiménez** (n. 1915) diplomata e òme politic, foguèt president de Còsta Rica entre 1958 e 1962.