Alberto Moravia

**Alberto Moravia**, pseudonim d**Alberto Pincherle'' (nascut a [[Roma]] lo [[28 de novembre]] de [[1907]] e mòrt lo [[26 de setembre]] de [[1990]]) èra un important [[escrivan]] e [[poèta]] [[italian]].

== Biografia ==
=== Las primièras annadas de sa vida ===
Alberto Pincherle (Moravia es de fach lo nom d'ostal de sa grand) nasquèt a la Via Sgambati a Roma dins una familha borgesa rica. Son paire Carlo, d'origina [[josieu|josieva]], èra arquitècte e pintor. La maire Teresa Iginia De Marsanich èra d'[[Ancona]] mas teniá d'originas [[dalmata]]s. Èra lo tresen de quatre enfants, entre sas sòrres ainadas Adriana e Elena e son fraire cabdèt Gastone.

=== Los estudis e la malautiá ===
Capitèt pas de far d'estudis complets que quand passèt los nòu ans foguèt atacat per una mena de [[tuberculòsi]] ossosa que l'obliguèt de demorar al lièch gaireben cinc ans, tres a son ostal e dos dins lo [[sanatòri]] Codivilla a [[Cortina d'Ampezzo]].</br>
Moravia èra un dròlle d'intelligéncia viva, que ja que podiá pas aver la [[vida]] del jovent de son temps, aviá fòrça léser per la lectura e s'i consagrèt d'a fons amb un estrambòrd e prigond. Se bastiguèt aital una solida basa [[Literatura|literària]] e culturala en s'assabentar de las tendéncias de la [[cultura]] [[Europa|europèa]] de son temps. </br>Demest sos autors preferits cal citar [[Fëdor Mikhailovich Dostoevskij|Fëdor Dostojeskij]], [[James Joyce|Joyce]], [[Carlo Goldoni|Goldoni]], [[Shakespeare]], [[Molière]], [[Stéphane Mallarmé|Mallarmé]] e fòrça autres. Aprenguèt aisidament lo [[francés]] e l'[[alemand]] e comencèt d'escriure de vèrses en francés e en [[italian]]. </br>

=== Las primièras òbras e las primièras coneissenças ===
En [[1925]], sortit del sanatòri, recatosi a [[Bressanone]] per sa convalescéncia e i entamenèt l'escritura de ''[[Gli indifferenti]]''.
</br> Foguèt en aquel temps que coneguèt [[Corrado Alvaro]] e [[Massimo Bontempelli]] e en [[1927]] comencèt a collaborar a la [[revista]] '900. I publiquèt sos primièrs racontes coma per exemple la ''Cortigiana stanca'', que sortiguèt en [[francés]] (''Lassitude de courtisane'') en 1927, ''Delitto al circolo del tennis'' en [[1928]], ''Il ladro curioso'' e ''Apparizione'' en [[1929]].

=== Son primièr roman: Gli indifferenti ===
En [[1929]], aprèp fòrça dificultats, capitèt de publicar, en ne pagar personalament las despensas, son primièr roman ''[[Gli indifferenti]]'' (Los indiferents) en cò de l'editor milanés Alpes. Aquel roman obtenguèt d'ausida una bona critica e foguèt considerat coma un dels experiments mai interessants de [[narrativa]] italiana d'aquela epòca. L'estructura teatrala 'en blòcs' del roman èra plan alinhada sul gost literari francés d'aquel temps.

=== La collaboracion als jornals e lo regim fascista ===
En [[1930]] comencèt sa collaboracion a [[La Stampa]], dirigida alara per [[Curzio Malaparte]] e en [[1933]] fondèt, amb [[Mario Pannunzio]], la [[revista]] "Caratteri", que veirà lum per sonque quatre numèros, e la revista [[Oggi]]. </br> Encara en 1933 entamenèt sa collaboracion amb la [[Gazzetta del Popolo]], mas lo regim fascista avversò son òbra en n'evitar las recensioni a ''Le ambizioni sbagliate'', sequestrando ''La mascherata'' e en empachar la publicacion d**Agostino*.

=== Lo viatge en America ===
En [[1935]] se n'anèt en [[Estats Units d'America|America]] ont, convidat per [[Giuseppe Prezzolini|Prezzolini]], d'aquel temps director de la Casa Italiana de l'Universitat Columbia de [[Nòva York]], faguèt qualques conferéncias sul [[roman italian]].

=== La tornada en Itàlia e la censura del regim ===
Un còp tornat en Itàlia escriguèt un libre de racontes longs de títol *L'imbroglio* que foguèt publicat per [[Bompiani]] en [[1937]].</br>
Per defugir la censura del regim Moravia escriguèt pendent los ans del fascisme de racontes [[Allegoria|allegorics]] e [[Surrealisme|surrealistics]], dels que i a *I sogni del pigro* publicat en [[1940]] e en [[1941]] lo roman *La mascherata* que pasmens foguèt sequestrato a l'ocasion de la segonda edicion. A partir d'aquel moment foguèt obligat a publicar sos articles dins de [[jornal]]s e dins de [[revista]]s en far servir un [[pseudonim]].

=== Lo maridatge amb Elsa Morante ===
En [[1941]] se maridèt amb l'escrivana [[Elsa Morante]] qu'aviá conegut en [[1936]] e amb ela visquèt un long temps a [[Capri]] ont escriguèt lo roman *Agostino*.

=== Lo tresen roman: *La ciociara* ===
Aprèp los eveniments de l'[[8 de setembre]] de [[1943]] se refugièt amb sa femna a [[Fondi]], a [[Ciociaria]] e d'aquela experiéncia ne sortiguèt lo roman *La ciociara*.</br>
En [[1944]] foguèron publicats los racontes de *L'epidemia* e l' [[ensag]] *La Speranza, ovvero Cristianesimo e Comunismo*.

=== La Liberacion e lo retorn a l'activitat literària ===
Tre l'anonci de la Liberacion l'escritor tornèt a Roma e prenguèt tornar son activitat literària e [[Jornalista|jornalistica]] en collaborar amb [[Corrado Alvaro]] a "Il Popolo di Roma", a "[[Il Mondo]]", a l'"[[Europeo]]" e subretot al "[[Corriere della Sera]]" ont sarà present fins a la [[mòrt]] con e sos *reportatges*, sas reflexions criticas e sos racontes.

Los ans que seguiguèron la pòstguèrra vedranno aumentar la fortuna literària e cinematografica de l'escrivan que publiquèt *La romana* ([[1947]]), los racontes *La disubbidienza* ([[1948]]), *L'amore coniugale e altri racconti* ([[1949]]) e lo roman *Il conformista* ([[1951]]).

=== Lo prèmi Strega e l'activitat cinematografica ===
En [[1952]] li foguèt decernit lo [[prèmi Strega]] per *I racconti* e tre aquel moment s'entamenèron las traduccions de sos romans a l'estrangièr e tanben la realizacion de filmes traches de sos racontes e romans.

Sarà en [[1952]] [[La provinciale (filme)|La provinciale]] amb la [[Regista|regia]] di [[Mario Soldati]], [[La romana (filme)|La romana]] en [[1954]] con la regia di [[Luigi Zampa]], en [[1955]] [[Racconti romani (filme)|Racconti romani]] de [[Gianni Franciolini]].

=== La fondacion de la revista "Nuovi Argomenti" ===
En [[1953]] fondèt amb [[Alberto Carrocci]] la revista [[Nuovi Argomenti]] que ne venguèt lo redactor e i aviá coma collaborador l'amic [[Pier Paolo Pasolini]].

=== Lo prèmi Marzotto ===
En [[1954]], en seguida de la publicacion de l'òbra *I racconti romani*, li foguèt decernit lo [[premio Marzotto]]. Scriverà intanto lo roman *Il disprezzo* e dins la revista "Nuovi Argomenti" l'[[ensag]] *L'uomo come fine*.  <br /> De mai, escriguèt qualques prefacis importants, coma lo dels *Cento sonetti* de [[Gioachino Belli]], de * Paolo il caldo * de [[Vitaliano Brancati|Brancati]] e de *Passeggiate romane* de [[Stendhal]].

=== La collaboracion a l'Espresso ===
En [[1957]] comencèt a collaborar a l'[[Espresso]] tenendo una accurata rubrica de critica [[Cinèma|cinematografica]], le cui recensions foguèron publicadas en [[1975]] dins un volum titolat *Al cinema*.

=== *La noia* e lo prèmi Viareggio ===
En [[1960]] per la publicacion *La noia* li foguèt guerdonat lo [[premio Viareggio]] e en 1960 [[Vittorio De Sica]] realizèt lo [[filme]] trach del [[libre]] omonim *La ciociara.

### La separacion amb Elsa Morante e l'union amb Dacia Maraini
Se disseparèt d'Elsa Morante en 1962 e partiguèt viure amb la jove escrivana Dacia Maraini.  D'aquel temps se realizèt lo filme dirigit per Mauro Bolognini Agostino e la perdita dell'innocenza en 1962 e en 1963 Il disprezzo del realizador Jean-Luc Godard, La noia (filme) dirigida per Damiano Damiani que foguèron seguits en 1964 Gli indifferenti de Francesco Maselli.

### Son interès pel teatre
Moravia, en aquel temps, se trachèt sempre mai e mai de teatre e tre 1966 fondèt amb Dacia Maraini e Enzo Siciliano una companhiá teatrala que portava lo nom "del Porcospino". Amb aquesta foguèt representada *L'intervista* de Moravia, *[[La famiglia normale]]* della Maraini, *Tazza* d'Enzo Siciliano e qualques òbras de Carlo Emilio Gadda, Goffredo Parisi e d'autres autors. Per malastre, per encausa de la manca de moneda, la companhiá deguèt èsser barrada.

### Correspondent estrangièr
En 1967 visquèt en China, a Japon e en Corèa, amb sa companha Maraini, coma correspondent, e sos articles foguèron amassats en 1968 dins un volum de títol * La rivoluzione culturale in Cina*.

### Lo viatge en Africa
En 1971 se publiquèt lo roman *Io e lui* e l'ensag *Poesia e romanzo*  e en 1972 l'escrivan partiguèt de viatge en Africa e ne nasquèt l'inspiracion per l'òbra *A quale tribù appartieni?* que sortiguèt pendent aquela meteissa annada.

### Autres escriches
En 1973 reculhiguèt per un libre qualques racontes espelits anteriorament dins lo "Corriere della Sera", publicacion seguida en 1976 d'un autre recuèlh. Sortiguèt, en 1978, lo roman qu'aviá trabalhat pendent fòrça annadas,* La vita interiore.*

Pendent las annadas seguentas Moravia contunhèt a escriure, a publicar de racontes e d'ensages e a collaborar activament a "Il Corriere della Sera"

### Lo viatge a Hiroshima
Lo viatge fach en 1982 a Japon e la sosta a Hiroshima li faguèron escriure tres inchieste, que publiquèt puèi per l'"Espresso", a prepaus de la bomba atomica, sicut que mai tard deviá venir lo centre del roman *L'uomo che guarda del* 1985, mas subretot de l'ensag particular *L'inverno Nucleare* estructurat en seguida e a partir d'entrevistas que l'autor faguèt a de scientifics e politics del temps, e que las paginas exalan tanben la precarietat e l'ariditat umana que lo periòde successiu a la bomba atomica laissèt indefugiblament.

### La novèla companha de sa vida
Lo recuèlh seguent de racontes de títol *La cosa,* foguèt dedicat per l'escrivan a sa novèla companha Carmen Llera que se maridèron en 1986. Aqueste eveniment suscitèt un cèrt escandal pel fach qu'aquesta femna aviá quaranta-cinc ans de mens que Moravia.

### L'eleccion coma eurodeputat
En 1984 foguèt elegit eurodeputat sus la lista del Partit Comunista Italian, mandat que satisfaguèt pendent quatre annadas. En 1985 li foguèt atribuit lo títol de .

### Las darrièras annadas de vida
D'Estrasborg ont se recò coma correspondent del "Corriere della Sera" l'escrivan entamenèt en 1984 la correspondéncia  *Il Diario europeo* e en 1986 verrà publicat un volum de títol *L'angelo nucleare e altri scritti teatrali* curato da Renzo Paris e lo primièr volum de las *Opere (1927-1947)* curato da Geno Pampaloni. En 1989 sortiguèt, jos la cura d'Enzo Siciliano, lo segond volum de las *Opere (1948-1968).*

Pendent lo mes de setembre de 1990 Alberto Moravia foguèt trobat mòrt dins la banhadoira de son apartament de Lungotevere della Vittoria, a Roma. Aquela meteissa annada sortiguèt son autobiografia escricha amb Alain Elkann e editada per Bompiani *Vita di Moravia*.

## Òbras
* *[[Gli indifferenti]]*, 1929
* *[[Le ambizioni sbagliate]]*, 1935
* *[[La bella vita]]*, 1935
* *[[L'imbroglio]]*, 1937
* *[[I sogni del pigro]]*, 1940
* *[[Cosma e i briganti]]*, raconte aparegut a bocins dins lo setmanièr "Oggi" entre lo 26 d'octobre e lo 6 de decembre 1940; 1980; Palermo: Sellerio, 2002.
* *[[La mascherata]]*, 1941
* *[[La cetonia]]*, 1943
* *[[L'amante infelice]]*, 1943
* *[[La speranza ovvero Cristianesimo e Comunismo]]*, 1941
* *[[Agostino (romanzo)|Agostino]]*, 1944
* *[[L'epidemia]]*, 1944
* *[[Due cortigiane e serata di Don Giovanni]]*, 1944
* *[[La romana]]*, 1947
* *[[La disubbidienza]]*, 1947
* *[[L'amore coniugale]]*, 1947
* *[[Il conformista]]*, 1947
* *[[I racconti]]*, 1952
* *[[Racconti romani]]*, 1954
* *[[Il disprezzo]]*, 1954
* *[[La ciociara (romanzo)|La ciociara]]*, 1957
* *[[Teatro (romanzo)|Teatro]]*, 1958
* *[[Un mese in URSS]]*, 1958
* *[[Nuovi racconti romani]]*, 1959
* *[[La noia (romanzo)|La noia]]*, 1960
* *[[L'automa]]*, 1962
* *[[Un'idea dell'India]]*, 1962
* *[[L'uomo come fine]]*, 1963
* *[[L'attenzione]]*, 1965
* *[[Cortigiana stanca]]*, 1965
* *[[Le luci di Roma]]*, 1965
* *[[Il mondo è quello che è]]*, 1966
* *[[Una cosa è una cosa]]*, 1967
* *[[Il dio Kurt]]*, 1968
* *[[La rivoluzione culturale in Cina]]*, 1968
* *[[La vita è gioco]]*, 1969
* *[[Il paradiso]]*, 1970
* *[[Io e lui]]*, 1971
* *[[A quale tribù appartieni]]*, 1972
* *[[Un'altra vita (romanzo)|Un'altra vita]]*, 1973
* *[[Al cinema]]*, 1975
* *[[Boh]]*, 1976
* *[[La vita interiore]]*, 1978
* *[[Un miliardo di anni fa]]*, 1979
* *[[Impegno controvoglia]]*, 1980 
* *[[Lettere dal Sahara (romanzo)|Lettere dal Sahara]]*, 1981
* *1934*, 1982
* *[[Storie della preistoria]]*, 1982
* *[[La cosa e altri racconti]]*, 1983
* *[[L'uomo che guarda]]*, 1985
* *[[L'angelo dell'informazione e altri testi teatrali]]*, 1986
* *[[L'inverno nucleare]]*, 1986
* *[[Passeggiate africane]]*, 1987
* *[[Il viaggio a Roma]]*, 1988
* *[[La villa del venerdì e altri racconi]]*, 1990
* *[[Donna leopardo]]*, 1993 (pas jamai acabat, òbra postuma)

## Ligams extèrnes
* Lo Fons Alberto Moravia
* Doas vidèos de Moravia, del sit de la RAI