open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Leuc

**Leuc** (*Leuc* en francés) es una comuna lengadociana de las Corbièras, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia
Leuc es una comuna de l'airal urban de Carcassona dins las Corbièras a 8 km de Carcassona.

Accès per la gara de Confolenç - Leuc.

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Feudum de Leoco* en 1110, *Villa de Leuco* en 1150, *Ecclesia S. Petri de Leuco* en 1115, *Castrum de Leuquo* en 1215, *De Leucho* en 1281, *De Leugo* entre 1282 e lo sègle XV, *De Lheuco* en 1347, *De Leucat*, comprene *De Leuco [et]* en 1521, *Léouc* en 1532, *Leuc* en 1781. La fòrma occitana es *Léuc* , dins la grafia de l'abat Antòni Savartés, donc [lewk]. 
Segon Dauzat e Rostaing, *Leuc* vendriá del nom gallic d'òme *Leucum*, etnic, de *Leuci*, poblada gala ; segon los Feniés, vendriá d'una rasic **leuc-*, « lusent »  (es un mot celtic !).
Segon Delamarre, l'etime seriá *līuocon*, la proprietat de **Līuocos*, inatestat. La conservacion del diftongue *eu* dins la rasic indoeuropèa **leuk-*, a l'epòca celtica, es inversemblabla; cal donc supausar **līwoco-* > **lioco*. Los noms de persona *Livocus* o *Liocus* non son atestats .
### Santa Fe de Licairac
[A l'èst de Leuc] es un ancian priorat, a l'origina del vocable de Santa Colomba, puèi dependent de l'abadiá Santa Fe de Concas (Roergue). Las fòrmas ancianas son : *Ecclesia de Licairag..., de Licairaco, quam vocant Sanctam Columbam* en 1089, *Villa que vocatur Licairag, ...de Lichairaco* en 1090, *Lecayraco* en 1266, *Decimarium Sancte Fidis de Lecayraco* en 1269, *Rector de Licayraco* en 1347, *Saincte Foi de Licairac* en 1503, *L'esglise Saincte Foi descouverte* en 1641, *Sainte Foy de Licairac* en 1781, *Arnal* (cadastre)  (Arnal es un pauc al nòrd-èst).
Santa Fe es una martira agenesa del temps de Dioclecian  e l'utilizacion de son nom ven de l'afiliacion del priorat. Abans lo priorat, i aviá una proprietat galloromana qu'aviá probablament *Licarius* per mèstre (sufixe *-acum*). Un Licari, amiral bizantin originari d'Itàlia del Nòrd, es conegut al sègle XIII.

## Istòria

 en 1907

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Economia
## Lòcs e monuments
*Castèl de Leuc, del sègle XIV.

*Capèla romanica de Sant Laurenç entre Verzelha e Leuc.

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* Leuc sul site de l'Insee

## Nòtas
Raols Ginèsta

**Adòuf Clovís Augier**, mai conegut jos l'escais de **Raols Ginèsta** (en grafia mistralenca *Ravous Ginèsto*; Frejús, 30 de març de 1849 – Sant Nari, 6 de junh de 1914) foguèt un mètge e escrivan occitan de Provença. A l'encòp trabalhèt tamben dins lo jornalisme e collaborèt a mantun jornau e subretot au *Parnasse* e a la revista literària *Paris-moderne*.

## Biografia
Lo futur **Raols Ginèsta** nasquèt en 1849 a Frejús dins una familha de la pichona borgesiá locala. Anèt a l'escòla primària de la vila e puei quand faguèt sei 12 ans foguèt mandat au collègi de Lòrgas e mai après en cò dei jesuistas a Forcauquier. Estudièt ben seriosament e manifestèt un interès particular per la poesia. A setze ans pensava ja d'escriure.

## Òbras
* *Le rameau d'or* (1887)
* *Le nègre de Paris* (1903)
* *La colonha enribanada* (1909)
* *Carnavalejada* (1909)

## Veire tanben
Ròc de Sar

thumb|left|L'exterior dau Ròc de Sar
250px|right|left|thumb|Part de la frisa
Lo **Ròc de [[Sar]]** dins la Charanta Occitana es una bauma ondrada paleolitica.

## Localizacion
Se situa a  au sud-est d'Engoleime e a  au sud dau borg de Sar, au luecdich , d'ente son nom.
Lo jaç se constituís de mantuna bauma e d'abrics situats dins la paret d'un bauç  calcari d'aperaquí  de naut trauchat per un afluent d'Eschala, dins la seuva d'Òrta.
Bauma de Rochelot

La **[[bauma]] de Rochelot** se tròba dins la Charanta Occitana, au nòrd dau Bacin Aquitan, a 'na vintena de quilomètres au nòrd-est d'Engoleime.

## Localizacion
Se situa dins la comuna de Sent Amanç, dins la vau de Bonoira, un afluent de Tardoira.

Se dubrís dins la vau de Bonoira dins lo bauç, prep de las baumas dau cròs de la Vielha e dau molin de Rochelot, qu'an servat solament de la fauna.

## Istoric
Fuguet cerchada per Jòrgi Chauvet a partir de 1897. Las cerchas fugueren represas per Joan Francés Tornapicha a partir de 1980.

## Topografia
Fuguet voidada per los prumiers cerchaires, mas Joan Francés Tornapicha trobet un corredor de  de larjor,  de nautor e d'aperaquí  de lonjor emplenat d'òs d'animaus.

## Restas umanas
Se trobet 6 dents abenadas d'un neandertalian vielh e un fragment de diafisi de l'umerus rausat per de iènas.

## Fauna anciana
Dins lo corredor, Joan Francés Tornapicha trobet daus òs de 'na vintena de grands mamifèrs, chavaus, bovids, cervis, dams, chabròus, urs, singlars, megaloceros, rinoceros de las estepas, elefants, vibres e iènas de las cavernas (*Crocuta crocuta spelaea*). D'autres carnivòrs son presents: ors brun, lop, chen de las cavernas, leon e pantera.

## Aplechs e objectes
L'industria litica es liada au Magdalenian.

## Referéncias
Darwinisme social

Lo **darwinisme social** es una teoria sociala inspirada per la teoria biologica de la seleccion naturala de Charles Darwin. Pasmens, a la diferéncia del mecanisme evolutiu prepausat per Darwin, lo darwinisme social (qu'es pas una idèa e que nimai obtenguèt lo supòrt d'aquel scientific) transpòrta mecanicament la teoria biologica de la seleccion naturala cap a las realitats socialas de l'umanitat. D'aquel biais, prepausa que la subrevida del mai ajustat es un element inerent a las relacions socialas, ignorant los aspèctes que constituisson la complexitat de las comunitats umanas. Atal, los postulats que venon de teorias associadas al darwinisme social son pas consideradas validas scientificament, aquò fa qu'aquela teoria se deu plaçar dins la definicion de la pseudociéncia.
Sar

**Sert**, **Serts** o (versemblablament) **Serç** /sɜʀ/  (*Sers* en francés) es una comuna de la Charanta Occitana. Administrativament, se tròba dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.

## Geografia

### Comunas limitròfas


 400px|left||Distanças e posicion relativa 
 



## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Sertorovilla* en 852, *Sertis villa* en 923, *Sers*, *Sertis* en 1110, *Sertis* vers 1300.

L'origina dau nom de Serç seriá lo nom commun latin *serta* qu'a per sens « garlandas, clausura ». Lo segond sens de « clausura, barradura » sembla mai de natura a motivar un nom de luec, pusleu que lo prumier. Aquò's pas dirèctament *serta* (autra fòrma *sertum*) qu'a donat *Serç* perqué lo nom a pas una finala feminina. La prumiera fòrma es una latinizacion forçada e ne'n fau pas gardar que la prumiera sillaba. Las fòrmas *Sertis* en latin e *Sers* en occitan (tanleu lo segle XII) fan supausar una fòrma grafica **Serç** (de *Sertiu-* ?), pusleu que *Sert* (interpretacion de Jan Urroz), la consonanta finala estant muda. Coma s'explica la varianta *Sar*, probablament imaginària ?
 
## Istòria

## Administracion
### Lista daus maires

## Demografia

* 2017 : 871
## Luecs e monuments
* lo Ròc de Sar

## Personalitats liadas a la comuna

## Veire tanben
### Liams connexes
* Comunas de Charanta
### Liams externes

## Nòtas e referéncias
Jansemin

**Jansemin** pòt designar:
* *[[Botanica]]*: diferentas plantas del genre *Jasminum*. Vejatz **[[gensemin]]**.
* *[[Literatura]]*: un poèta occitan màger. Vejatz : **[[Jansemin (poèta)|Jansemin]]**
Egoïsme

L**'egoïsme** (del latin *ego*, ièu) es un amor excessiu per se meteis que fa que se tòca unicament a son interès pròpri, fins a provocar lo mal als autres.
 	
La teoria etica utiliza l'egoïsme e l'interès pròpri coma la fin de l'accion morala (opausat a altruisme), e en filosofia es equivalent al solipsisme..

## Egoïsme racional

L'egoïsme racional es una postura etica pausada per divèrsas filosofias cobrissent diferentas perspectivas teoricas e diferents espèctres politics.

L'egoïsme racional, en general, es basat sus l'idèa que se cal preocupar per se meteis, dels seus pròpris interèsses o de son pròpri benestar, seguretat... lo considerant coma una postura racionala, rasonabla e fins a comprensible e recomandable.

Dins qualques cases es tolerat o prepausat per de corrents tant diferents que l'aristotelisme, lo personalisme e l'objectivisme.

## Vejatz tanben
Egoïsme etic
Egoïsme etic

L**'egoïsme etic** es una doctrina filosofica que prepausa que cadun s'ocupe de son pròpri interès e atal l'ensems de la societat foncionarà. Sos defensors afirman que lo mai racional es que cada individú cèrque de satisfar las seunas necessitats, que coneis melhor que degun, sens far mal als autres. Es la basa de fòrça corrents de l'anarquisme, en pausant la persona e non l'ensems al centre.

L'egoïsme etic critica la caritat perque degrada lo propdan, en considerant l'autre incapable de cercar lo seu ben pròpri. Tanben sosten que la majoritat de las nòrmas moralas naisson de l'interès pròpri: se pausan de limits generals per evitar que los excèsses de mai perjudicis a l'individú, doncas se cadun se mira el meteis sens provocar de damatges a qui que siá, aqueles limits son pas necessaris, e vendràn implicits dins la conducha generala. Es ligat a l'egoïsme psicologic, qu'afirma que totjorn se cèrca l'interès pròpri, fins a las accions altruistas (recompensa en forma de sentiments positius).

Los detractors respondon qu'aquela nòrma mena a l'immoralitat perque acaba per prevaler la lei del pus fòrt en cas de conflicte d'interèsses. E mai, creson que la societat, la vida en comun, se basa justament suls principis opausats, en renfortissent los ligams, l'altruisme e las obligacions mutualas.
Egocentrisme

L**'egocentrisme** (del latin *ego*, "ièu", e "centre") es una actitud psicologica que l'individú se considèra al centre de l'univèrs e dona valor a las causas per tant que li son d'utilitat pròpria; tanben, es incapable de se plaçar al luòc de l'autre per considerar la realitat dempuèi alà. Dins un sens mai larg, es egocentric aquel que considèra que son punt de vista e sos interèsses son pus importants qu'aqueles dels autres.

## Psicologia

Aquel concèpte foguèt utilizat pel psicològ soís Jean Piaget per senhalar l'incapacitat dels enfants de diferenciar lo seu pròpri punt de vista d'aquel dels autres. A la diferéncia del lengatge de comunicacion basat sus la dualitat question/responsa, sus la critica, sus la demanda, la menaça o sus totes los elements interaccionals, lo lengatge egocentric representa prèp dels tres quarts dins lo lengatge infantil pendent lo periòde d'edat comprés entre tres e sièis ans, acompanhat d'activitats solitàrias e de jòcs simbolics ont los mainatges fan de monològs o imitan las frasas realizadas per el meteis o pels autres.

Un altre aspècte de l'egocentrisme se vei amb la frequéncia elevada del mot "ièu" dins lo lengatge infantil, que se trapa mai dins las conversacions entre los mainatges que dins las conversacions entre los enfants e los adultes.

Lo lengatge egocentric se pòt trobar tanben dins la fasa adulta, quand òm se deu d'afrontar una situacion particularament dificila, o completament inesperada o dins de circonstàncias euforizantas.

## Distincion
L'egocentrisme se rapròcha de la megalomania e del narcissisme. L'egocentric s'ocupa en primièr de sa persona e pensa qu'es la premièra ocupacion dels autres. Al contrari de l'amor pròpri, l'egocentric s'ama pas coma es mas coma pareis èsser cap als autres, pensa qu'es l'unica causa del bonaür o del malur dels autres. L'egocentric se pòt veire coma salvador, tiran o martir d'aqueles que lo rodejan.

Atal l'egocentrisme diferís de l'egoïsme que paradoxalament, l'egocentric se preocupa fòrça dels autres (pasmens que los aime) perque s'estima segon la gaita e lo jutjament dels autres.

A l'opausat, l'allocentrisme es la tendéncia de far d'autrú lo centre de l'univèrs.
Dennis Ritchie

thumb|250px|Dennis Ritchie en mai de 2011

**Dennis MacAllistair Ritchie** (Bronxville, estat de Nòva York, 9 de setembre de 1941 - Berkeley Heights, Nòva Jersei, 12 d'octobre de 2011) es un engenhaire american que participèt a la creacion d'Unix e del lengatge C.
Solidaritat

La **solidaritat** es un ligam d'engatjament e de dependéncia recipròcs entre de personas caduna tenguda a l'autres, sovent de membres d’un meteis grope ligats per una comunautat de destin (familha, vilatge, profession, entrepresa, nacion, etc.).

En drech, la *solidaritat* dels debitors significa que lo creditor pòt demandar de pagar a qui que siá de la societat dels debitors.

## Nocion juridica
En drech, se fa referéncia a la solidaritat quand un ensems de personas an una obligacion en comun, que siá d'un deute eissit d'un contracte, d'un delicte, quasidelicte o ligada a la possession comuna d'una causa o d'un drech (per exemple pels membres d'una indivision). La nocion de solidaritat es donca ligada a aquela de societat, que siá de drech o de fach.

## Sens larg

Dins lo sens larg, la solidaritat caracteriza de personas que causisson o se senton una moralitat per assistir una autra persona e lo contrari. La solidaritat se distinguís de l'altruisme: l'altruista pòt pas desirar d'ajudar autrú sens se sentir tocat per çò que viu, e al contrari se pòt venir solidari d'autrú simplament per interès plan comprés (escambi de reciprocitat) e non per altruisme. 

Plan sovent, se torna d'un biais positiu de formas de solidaritat mai ambiguas:
* una mena d'escambi mutual, ont un membre del grop es solidari dels autres perque los autres vengan solidari d'el. Es doncas un calcul (economic) e non una intervencion generosa (vejatz ajuda mutuala) ;
* una mena de solidaritat impausada, ont cada membre es obligat d'aderir al grope per que pèrda pas un nombre de beneficis (còsts de coproprietat,...), quitament jos la menaça de sancions (partida socializada du salari, impòsts, conscripcion). 

### Expression de la solidaritat
La solidaritat al dintre d'una societat s'exprimís en particular cap als mai paures. Pòt consistir en una ajuda financièra, un sosten moral, o una ajuda en natura (provisions).

### Utilizacion politica del tèrme

L’Estat organiza una redistribucion obligatòria dels revenguts e de las riquesas que los politics elegits justifican, segon lor tendéncia politica, per un  entre los membres d'una meteissa societat, perque una aumentacion de las inegalitats socialas menaçant la coesion sociala, o per una espoliacion de las riquessas produchas pel trabalh al profèit del capital, obligant a una redistribucion de las riquesas. Segon los pus liberals, economicament, aquela practica mena cap a l'assisténcia e l'espoliacion etatica.

Qualques organizacions se revendican de la valor positiva de solidaritat, fins a se considerar coma en practica l'incarnation de la solidaritat:
* las organizacions non governamentalas (que se vòlon associacions independentas dels govèrns) coma Mètges Sens Frontièras ;
* fòrça Associations sens tòca lucrativa
* de sindicats de salariats.

## Referéncias


## Vejatz tanben
### Articles connèxes
* Ajuda sociala
* Benevolat
* Altruisme
* Caritat
* Umanisme
* Filantropia

### Ligams extèrnes
* ''Solidarité'' in dmoz.org
Enric Martin (pintre)

**Enric Martin** (Tolosa, 5 d'agost de 1860 - La Bastida del Vèrn, Carcin, 12 de novembre de 1943) foguèt un pintre occitan.

## Biografia
Martin efectuèt son aprendissatge e l’Escòla de las bèlas arts de sa vila mairala de 1877 a 1879, dins lo talhièr de Jules Garipuy. Amb una borsa municipala, anèt a París ont venguèt lo discípol de Jean-Paul Laurens. Foguèt lo mèstre e collaborator de Henri Doucet. En 1885, percorriguèt Itàlia e i estudièt los primitius en companhiá d’Edmond Aman-Jean e d'Ernest Laurent.

Aquel viatge marquèt un cambiament dins son art per s'orientar cap a une inspiracion poetica. Sa tecnica s’alunha dels modèls academics, al profèit d’un divisionisme original que revèla l’influéncia dels neoimpressionistas mas d’un biais pus espontanèu que teorizat: de tòcas cortas, separadas e parallèlas i construson las formas e la lutz, dins un cromatisme idealizat e capable de provocar lo sòmi.

Lector de Poe, de Dante, de Byron, de Baudelaire e de Verlaine, Enric Martin expausa d'òbras de tèmas simbolistas, coma *Cadun sa quimèra* de 1891 o *Cap a l’abisme* de 1897 ; e de païsatges nebloses poblats de figuras melancolicas e intemporalas, encara que jamai haguèt recors a la morbiditat e a las pulsions refrenadas de qualques des simbolistas.

[thumb|Campanar de la Dalbada per Enric Martin (detalh), [Capitòli de Tolosa]]

Participèt, en 1892, als salons de la *Rose-Croix* de Joséphin Péladan. Foguèt un dels artistas favorits de la IIIa Republica, ornant lo Capitòli de Tolosa (que sa sala centrala pòrta son nom) amb sas amics artistas Paul Pujol, Joan Andreu Rixens o Paul Gervais, la Sorbona en 1908, l’Ostal de vila de París, un cabinet del Palais de l'Elisèu en 1908, le Conselh d’Estat en 1914-1922, l'ostal del V arrondiment en 1935.

Enric Martin, tot en s’alunhanèt dels tèmas simbolistas, demorèt totjorn dins la poesia misteriosa de las actituds, l’atmosfèra secrèta e difusa dels païsatges e coma una espiritalizacion de las formes banhadas per la serenitat de las figuras tradicionalas, de l’allegoria. Sa natura prigonda lo mena cap a una expression pacificada d’un monde idealizat dins un puntilhisme de tòcas largas.

Installèt son talhièr a La Bastida del Vèrn en Carcin, ont moriguèt.

En 1896, recebèt la Crotz de la Legion d'Onor e, en 1914, foguèt nomenat Comandaire. Foguèt elegit, lo 24 novembre de 1917, membre titular de l'Acadèmia de las Bèlas Arts (seccion de pintura), al sèti de Gabriel Ferrier.

Lo Musèu de Caors presenta fòrça òbras del pintre e de fòrça exposidions se debanan dins le monde entièr coma al Japon ont lo pintre es plan presat.

Las parets d'un grand escalièr de la prefectura d'Òlt, a Caors, son ornats de sas pinturas que lo tèma es lo trabalh dels camps e las vendémias en Carcin.

## Nòtas e referéncias

 Nòta sus la vida e las òbras d'Enric Martin (1860-1943) per Gustave Louis Jaulmes, Institut de França, 1946-37

## Ligams extèrnes

* Biografia sul site de l'Institut de França
* La sala Enric Martin al Capitòli de Tolosa
* Òbras d'Enric Martin dins la Sala dels illustres (Capitòli de Tolosa)
* La legenda de Tolosa, colleccion privada
Iveta Radičová

**Iveta Radičová**, nascuda Karafiátová lo 7 de decembre de 1956 a Bratislava es una sociològa e femna politica eslovaca que foguèt presidenta del govèrn eslovac del 8 de julhet de 2010 a octobre de 2011.

Es la veuse d'Stano Radič, un sociològ, escenarista e presentator plan conegut en Eslovaquia.
Empatia

L**'empatia** es la capacitat de comprendre la situcion dels autres e viure coma los seus los sentiments d'autrú. Pareis èsser un mecanisme adaptatiu (perque favorizan l'altruisme e la comunicacion). S'es plan una qualitat de l'innat (totas las personas son capablas d'identificar las emocions dels autres e las comparar amb las seunas e totòm possedissèm aquela capacitat dins un gra concrèt), pòt s'entrenar e aumentar mejans l'educacion de las valors, la meditacion o de practicas coma lo volontariat, e mai. Un excès d'empatia o la non distanciacion dels patiments dels autres pòt provocar una depression, frequenta dins professions d'assisténcia (coma las infirmièras) e dins l'ensenhament.

Es diferent de la simpatia o compassion perque lo subjècte sofrís de l'emocion dels autres, va al delà de l'identificar e d'i reaccionar. Qualques corrents esoterics la nomenan telepatia dels sentiments. Los psicopatas o los autistas son de personas qu'an fòrça desvolopada la capacitat empatica. 

## Ligams extèrnes
*Quocient d'Empatia de Simon Baron-Cohen.
Escòla de las Bèlas Arts de Tolosa

thumb|300px|La faciada de l'escòla, cai de la Daurada
thumb|La faciada de l'escòla, cai de la Daurada

L’**Escòla de las Bèlas Arts de [[Tolosa]]** ensenha a d'artistas e de creators contemporanèus.

Es un dels dos establiments artistics en Miègjorn-Pirenèus jos la tutèla pedagogica del Ministèri de la Cultura francés.

Assegura una formacion practica, teorica e tecnica de creators plasticians dins los domenis de l’art, de la comunicacion e del dessenh.

## Diplòma

* lo DNAP, Diplòma nacional d’arts plastics, aprèp lo tresen an. 
* lo DNSEP, Diplòma nacional superior d’expression plastica, aprèp lo cinquen an.

## Istòria
Una escòla de dessenh e de pintura existís dempuèi 1680. En 1746, la *Societat de las Bèlas Arts* foguèt creada pels pintres Antoni Rivals, Guilhem Cammas e l'avocat Bernard Dupuy du Grès, autor pd'un *Tractat sur la Pinture* (1797) e fondator d'une primièra escòla publica e gratuita. Foguèt finançada per la municipalitat que l'abriguèt al Capitòli. Puèi s'installèt dins la carrièra uèi nomenada Lafaieta. 

En 1804, l'escòla, venguèt *Academia Reiala de las Bèlas Arts*, s'installèt dins una partida de l'ancian convent dels Agustins (uèi lo Musèu dels Agustins) que dona sus una carrièra que vendrà la *carrièra de las Arts*. Jean-Auguste-Dominique Ingres foguèt un dels disciples élèves de l'escòla, de 1791 a 1796. Amb l'introduccion d'una classa de geometria e de mecanica par l'arquitècte Urbain Vitry, foguèt nomenada en 1827 *Escòla de las Bèlas Arts e de las Sciéncias Industrialas*. Un dels directors mai coneguts es lo general d'Empèri, pintre e escrincelaire, Louis-François Lejeune, nomenat en 1837 (Primièr cònsol Tolosa en 1841). En 1883, passèt jos la tutèla del ministèri de l'Instruccion Publica e de las Bèlas Arts e venguèt l*'Escòla Nacionala e Especiala de las Bèlas Arts*. 

En 1892, la partida del convent dels Agustins ont èra foguèt destruita amb la creacion de la carrièra de Mètz. L'escòla s'installèt alara dins lo luòc actual, cai de la Daurada, prèp de la basilica de la Daurada, dins l'anciana Manufactura dels Tabats, usina de Boyer-Fonfrède. En 1895, foguèt elevada la faciada monumentala, ornada de las estatuas allegoricas de la Pintura, l'Escultura, la Gravadura e l'Arquitectura, del nòu *Palais dels Arts e de las Sciéncias Industrialas* de l'arquitècte Pèire Esquié. L'arquitectura foguèt separada de l'escòla de las Bèlas Arts, per s'installar dins de novèls bastiments al Miralh, en 1969. De 1968 a 1987, l'escòla abriguèt lo Scriptorium de Tolosa, talhièr d'ensenhament dels arts grafics, dirigit pels professors André Vernette e Bernard Arin, en partida a l'origina de la renaissença de la calligrafia e de la creacion tipografica en França.

## Ancians disciples

## Professors
* Joseph Andrau (directeur)
* Raoul Bergougnan
* Guillaume Cammas
* Claude Chaigneau
* Jacques Fauché (1960-1992)
* Jules Garipuy
* Michel Goedgebuer (1953)
* Louis-François Lejeune (directeur)
* Antoine Rivalz
* Daniel Schintone (1953-1991)
* André-François Vernette (1949 ; directeur, 1977-1988)

## Referéncias


### Ligams extèrnes

* Site de l'Escòla

## Vejats tanben
* Scriptorium de Tolosa
Trimurti

thumb|300px|Brama, Vishno i Shiva
thumb|250px|Trimurti
thumb|right|250px|Trimurti
thumb|right|250px|Trimurti
**Trimurti** (sanscrit: त्रिमूर्ति, *trimūrti*, "tres formas") es un concèpte de l'Indoïsme.
Valérie Trierweiler

vinheta
**Valérie Trierweiler** (nascuda *Valérie Massonneau*, a Angieus lo 16 de febrièr de 1965) es una jornalista politica francesa e amiga intima de François Hollande de 2005 a 2014. 
A un DESS de sciencias politicas de la Sorbòna e a trabalha per la revista *Profession Politique* e per *Paris Match*. Animèt l'emission ebdomadària *Le Grand 8*. Es divorciada del jornalista Denis Trierweiler, an tres mainatges.
Michal Kováč

**Michal Kováč**, banquièr e òme politic (Ľubiša, 5 d'agost de 1930 - Bratislava, 5 d’octobre de 2016), foguèt lo primièr president d'Eslovaquia, de 1993 a 1999.
Arrondiment d'Embèrt

L’**arrondiment d’Embèrt** z-ei na division administrativa francesa, situada dens lo departament dau Puèi de Doma e la region d’Auvèrnhe Ròse Aups.

## Véser tanben
* Cantons dau Puèi de Doma
* Comunas dau Puèi de Doma
Unix

**Unix** es un sistèma operatiu desvolopat en 1969 per un grop d'emplegats d'AT&T dins lo centre de recèrcas Bell Labs: Ken Thompson, Dennis Ritchie, Brian Kernighan, Douglas McIlroy e Joe Ossanna. Desvolopat en assemblador, Unix foguèt tre 1973 tornat escrich en C, çò que permetèt son adaptacion sus un fum de materials. Ara Unix es dividit en maitas versions, siá comercialas, coma Xenix, Solaris o Mac OS X, siá liuras, coma FreeBSD o Linux.
Solferino (omonimia)

**[[Solferino (Itàlia)|Solferino]]** es una comuna de Lombardia en Itàlia.
* La Batalha de Solferino opausèt alá lo 24 de junh de 1859 las armadas francosardas e austrianas; lo remembre de la victòria de l'armada de l'emperaire dels Franceses Napoleon III donèt los noms seguents
** Solferino, una comuna de Gasconha creada en 1863
** *[[Un sovenir de Solferino]]*, un libre d'Henri Dunant qu'es a l'origina de la creacion de la Crotz Roja
** Mai d'una carrièras dins de vilas de França:
***Carrièra Solferino, una carrièra de París ont i a uèi lo sèti del Partit Socialista francés.
****per metonimia, Solferino designa sovent la direccion del Partit socialista francés dans los mediás.
Josèp Vailet

**Josèp Vailet** (en francés **Joseph Vaylet**; còsta Sent Ginièis d'Òlt, Roergue, 12 de novembre de 1894 – 19 de decembre de 1982) foguèt un escrivan occitan de Roergue e Majoral del Felibritge. 

## Biografia
**Josèp Vailet** nasquèt en novembre de 1894 a la bòria del Mas Novèl, situada entre los vilatges de Sent Ginièis d'Òlt e Pomairòls. Faguèt los estudis a Espaliu.
Partiguèt a la Primièra Guèrra Mondiala e ne tornèt nafrat a la camba. Venguèt puèi grafièr del tribunal de comèrci a Sent Ginièis de 1921 a 1925, e puèi a Espaliu fins a 1963. S'èra installat dins aquela vila en 1927 aprèp que se maridèsse amb Alfonsina Vergèli, e lai aguèron dos enfants.

Vailet foguèt un dels autors, amb Joan Bodon, Enric Molin e mai d'autres, que portèron una contribucion importanta al reviscòl occitan en país roergàs. En 1921 foguèt un dels membres fondadors del Grelh roergàs amb sos companhs Enric Molin, e Eugèni Seguret. Èra a l'encòp un grand colleccionaire e ajudèt bèlament a la conservacion del patrimòni local e bastiguèt un musèu per aparar los elements de temps passat. Per son òbra abondosa foguèt guerdonat amb divèrses prèmis. Recebèt tanben mantuna recompensa per son prètzfach civic e professional coma las Palmas academicas en 1935, lo Meriti civic (1966) e la Legion d'onor l'11 de julh de 1979.

Defuntèt lo 19 de decembre de 1982 aprèp aver passat los 88 ans e aguèt pas l'astre de veire la realizacion a Espaliu de la Santa Estèla de 1983 qu'aviá aprestada amb los amics.

## Lo musèu Josèp Vailet
A partir de çò qu'aviá collectat pacientament, Josèp Vailet creèt un musèu pro conegut qu'èra encabit abans dins l'ostal familial del baloard Polenc (de 1954 a 1963), mai tard (entre 1963 e 1977) al Vièlh Palais Renaissença, e finalament dins l'anciana glèisa de Sant Joan (del sègle XV).

## Òbras
**Sèt estèlas al cèl Roergàs*, Lo Grelh Roergàs, 1979
Charles Cros

**Charles Cros**, nascut a Fabresan (Corbièras) lo 1 d'octobre de 1842, originari d'una familha de La Grassa e mòrt a París lo 9 d'agost de 1888, èra un inventor e un poèta d'espression francesa.

Passionat de literatura e de sciéncias, foguèt un temps, de 1860 a 1863, professor de quimia à l'Institut Parisenc dels Sords e Muts, abans de se consacrar a la recèrca scientifica.
En 1869, presentèt a la Societat francesa de fotografia un processus de fotografia en colors qu'es a l'origina del processus actual de tricromia. Tanben estudièt las amelioracions per la tecnologia del telegraf (prototipe de telegraf automatic).

## Lo paleofòn
En avril 1877 subretot, formulèt lo principi d'un aparelh de reproduccion dels sons que nomenèt *paleofòn*. Son document, presentat a l'Acadèmia de las Sciéncias, suggerissiá que las vibracions sonòras se poirián gravar dins lo metal amb l'ajuda d'un gredon ligat a una membrana vibranta, e que, aprèp, ne fasent limpar un estilet ligat a una membrana sus aquela gravadura se poiriá tornar donar lo son primièr. Abans que Charles Cros sèga son idèa o construga un prototipe, Thomas Edison, als Estats Units d'America, bastiguèt lo primièr fonograf. Cap dels dos coneissiá pas lo trabalh de l'autre.

## Poesias
Son òbra de poetica, brilhanta tanben, una de las fonts d'inspiracion del surrealisme, foguèt ignorada a son epòca.

Publiquèt sos primièrs poèmas dins *le Parnasse contemporain* e frequentava los cercles e cafès literaris de la boèmia de l'epòca, coma salon de Nina de Villard que aquel sa mestressa fins a 1877. Mas èra conegut pels seus monològs, que lo mai conegut es *[[Le Hareng saur]]*, que recitava el meteis dins de cabarets parisencs coma Le Chat noir.

En son onor foguèt creada l'Acadèmia Charles Cros que prima cada an los melhors disques.

## Vejatz tanben
### Ligams intèrnes
* Acadèmia Charles Cros

### Ligams extèrnes

* , , ,  : Nòtas biograficas
* http://autourduperetanguy.blogspirit.com/archive/2006/07/12/quelques-cenacles-fantaisistes-cros-sivry-cabaner-nina-de-ca.html Rodejant los parnassians « Fumistes, Zutistes, Vilains Bonshommes e Hydropathes ». 
;Tèxtes 
* Le Coffret de santal
* Le Collier de griffes
* Choix de poèmes
Rudolf Schuster

**Rudolf Schuster** (Košice, 4 de genièr de 1934) es un escrivan e politician eslovac. Foguèt lo president d'Eslovaquia de 1999 a 2004.
Punt cardinal

En geografia, un **punt cardinal** (var. **ponch cardinal, ponch cardinau, punt cardinau**) es una de las quatre principalas direccions d'una bossòla sus un plan: nòrd, Èst, Sud e Oèst.

En Mediterranèa, las direccions son nomenadas d'un biais diferent, s'apuejant sus lo nom dels vents correspondents: Tramontana, Levant, Miegjorn e Ponent. Aquestas designacions son totjorn emplegadas dins la navegacion maritima actuala dins aquesta mar.

## Ròsa dels vents
thumb|Ròsa dels vents
Los punts cardinals son presentats sus las mapas per una ròsa dels vents; lo nòrd es generalament senhalat, per exemple en alongant o en colorant la punta de la ròsa que l'indica. Gaireben totjorn, lo naut d'una mapa indica lo nòrd, lo bas lo sud, la drecha l'èst e l'esquèrra l'oèst.

Lo compés (cadastre) de Gijan de 1587 dona los ponches cardinals *dau drech* (nòrd), *dau levant* (èst), *dau colgant* (oèst), *dau marin* (miègjorn) e es estat ajostat en 1610 *dau terrau* (nòrd) e *dau garbin* (sud).

En mai dels quatre punts cardinals, es possible de dessenhar de punts intermediaris (o punts intercardinals) :
Joan Dojat

**Joan Dojat** (en francés *Jean Doujat*; Tolosa, 1609 - París, 27 d'octobre de 1688) foguèt un avocat, professor de drech canon al Collègi reial de França, doctor-regent a la Facultat de drech de París, istorian e lexicograf occitan. Foguèt l'autor del *Diccionari mondin* que completava l'òbra de Pèire Godolin e mai tard l' istoriograf del rei francés Loís XIV.

## Biografia
**Joan Dojat** nasquèt dins una familha de notables tolosans d'origina nòbla en 1609. Èra lo filh de Bernat Dojat, avocat al Parlament de Tolosa qu'èra estat dos còps Capitol de Tolosa e de Joana Dejoan, la sòrre d'un conselhièr del meteis parlament. Un de sos avantpassats, Loís Dojat, èra estat avocat del Grand Conselh. Joan Dojat faguèt d'estudis d'umanitats e de filosofia que capitèt abans de s'avodar al drech. Venguèt avocat al Parlament de Tolosa en 1637, puèi al parlament de París en 1639. Foguèt membre de l'Acadèmia dels Jòcs Florals de Tolosa, puèi en 1650 succediguèt a Balthazar Baro coma membre de l'Acadèmia francesa. Venguèt professor de drech canonic al Collègi de França en 1651, puèi doctor regent en drech canon e civil a la Facultat de drech en 1655 e istoriograf de França.

Escrivan prolific, Voltaire diguèt d'el: "Fasiá cada an un enfant a sa femna, e un libre"

## Òbras
thumb|200px|Cobèrta del ''Diccionari mondin''
* *Grammaire espagnole abrégée* (1644)
* *Moyen aisé d'apprendre les langues mis en pratique sur l'espagnol* (1646)
* *Ode sur la naissance de Mgr le Dauphin* (1661) 
* *La Clef du grand pouillé de France* (1671)
* *Specimen juris ecclesiastici apud Gallos usu recepti* (1671)
* *Histoire du Droit canonique, avec l'explication des lieux qui ont donné le nom aux Conciles* (1675)

## Ligams extèrnes
* ''Diccionari mondin'' a la Bibliotèca de Tolosa
* ''Grammaire espagnole abrégée'' a Gallica.fr
* ''Specimen juris ecclesiastici apud Gallos usu recepti'' a Gallica.fr
* ''Ode sur la naissance de Mgr le Dauphin'' a Gallica.fr
* ''Sur les sceaux rendus à Monseigneur le Chancelier, stances'' a Gallica.fr
* ''Sur les blessures de Monseigneur le Duc d'Anguien'' a Gallica.fr
* La mémoire d'un grand intellectuel toulousain, article de La Depeche
Caça

La **caça** (var. **chaça**) es l'activitat que consistís a cercar e perseguir d'animals salvatges per fin de los tuar dins la tòca de los utilizar coma matèria primièra per lo manjar o lo negòci. Uèi lo tèrme se refererís sovent a la practica esportiva, qu'es regulada, sinon se parla braconatge o caça illegala.

## Istòria

Se supausa que al començament, la caça servissiá per complementar l'alimentacion en proteïnas animalas e l'utilizacion de las ressorsas animalas que son la pèl o lo cuèr o los òsses. Dins las regions articas, pels inuits la caça èra, fins qualques decenias enrè, l'unica font d'alimentacion amb la pesca. La caça tanben a per foncion d'alunhar o d'eliminar los predadors perilhoses per l'òme. E mai aviá dins fòrça culturas una importància rituala, per exemple amb l'iniciacion dels joves adultes.

Amb la revolucion neolitica e l'aveniment de l'elevatge e la domesticacion dels animals, la caça perdèt de son importància per la subsisténcia; e mai que demòre encara dins los airals de bòsques tropicals e las regions polaras ont constituís totjorn (amb la pesca) la font primièra de proteïnas. 

Dins las civilizacions e nacions posterioras la caça dels grands mamifèrs venguèt una activitat reservada de las classas dominantas. Dins l'Euròpa feudala per exemple dins fòrça païses los nòbles e reis avián de resèrvas exclusivas de caça o pel mens èran los unics qu'aviá lo drech de caçar d'unes animals.

Las armas utilizadas abitualament per la caça pendent tota la preïstòria e gaireben fins a l'edat modèrna èran: la lança, l'arc e las flèchas, la fronda, e tanben los cans de caça. D'autras menas de caça èra las trapadèlas.

Uèi se practica encara la caça dins tot lo monde, abitualament en utilizant d'armas modèrnas coma los fusilhs o totjorn en utilizant de tecnicas ancestralas, coma a l'espèra, l'usatge de pistaires o de cans per que tròben las presas. Sovent los païses an aplicat una legislacion e uèi cal èsser licenciat per practicar la caça.

## Tecnicas
Se pòt caçar amb divèrsas tecnicas, coma:
* Utilizar de cans, per trassègre los animals e trobar los amagatals.
* Pistar a partir de las pesadas o excrements fins a arribar a la tuta.
* S'amagar en esperar que venga l'animal per lo tirar a corta distància.
* Pausar de laces.
* utilizar de cimbèls per traire l'animal cap al caçaire.
Daufin d'Auvèrnha

vinheta|Dalfin d'Alvèrnha.
**Daufin d'Auvèrnha**, ***Dalfi d'Alvernha*** en occitan ancian, èra comte de Clarmont e Montferrand, e trobador. Nasquèt cap a 1150 e defuntèt en 1234 o 1235. Èra lo filh de Guilhèm d'Auvèrnha, Comte de Clarmont, e de Joana de Calabra. Tenguèt una cort literària amb fòrça trobadors dedins la vila de Montferrand.

Esposèt Guilhaumeta de Combòrn, comtessa de Montferrand, filha d'Archambaud, Vescomte de Combòrn, e de Jordana de Peirigòrd. Aguèron quatre enfants: Aelis, Guilhèm, Blanca e Alix.

Entre los trobadors que cantèron amb el o a sa cort trobam: Peiròl, Perdigon, Pèire de Maensac, Gaucelm Faidit, e Uc de Sant Circ; son cosin, l'avesque Robèrt de Clarmont, escambièt de verses satirics e erotics amb el, tot coma Richard Còr de Leon. Un partiment entre Dalfin e Perdigon marquèt una estapa dins lo debat poetic, iniciat per Guilhèm de Sant Leidier e représ per Azalaís de Porcairaguas e Rambaud d'Aurenja, subre la question de saupre se una dòna es desonorada quora causís un aimant pus ric qu'ela. Una tenson sul meteis subjècte foguèt compausada per Guiraut de Bornelh e lo rei Anfós II d'Aragon.
Jòcs de la Mediterranèa de 2018

Los **XVIIIens Jòcs de la Mediterranèa**, coneguts abitualament jol nom de **Jòcs de la Mediterranèa de 2018**, se debanaràn del 22 de junh al 1 de julh de 2018 dins la vila catalana de Tarragona. La decision foguèt anonciada lo 15 d'octobre de 2011 dins la vila turca de Mersin, ont s'èra amassat lo Comitat Internacional dels Jòcs de la Mediterranèa.

## Vilas candidatas
*  Alexàndria,   – Alexàndria aculhiguèt los Jòcs de la Mediterranèa de 1951 (los primièrs de l'istòria) e avián l'intencion construire una novèla vila olimpica a Borg al-Arab.

* Tarragona , Catalonha – Jos l'eslogan "Història fent història", Tarragona voliá ganhar los Jòcs per l'estat espanhòl pel tresen còp aprèp que Barcelona organizèt los Jòcs de 1955 e Almeria los de 2005.

## Espòrts
Las categorias oficialas de l'eveniment son enumeradas en seguida.

* Tir amb arc
* Atletisme
* Badminton
* Basquetbòl
* Voleibòl platja
* Quilhas
* Bòxa
* Piragüisme
* Ciclisme
* Equitacion
* Escrima
* Fotbòl
* Gòlf
* Gimnastica
* Handbòl
* Judo
* Karate
* Rem
* Vela
* Tir
* Natacion
* Taekwondo
* Tennis de taula
* Tennis
* Triatlon
* Voleibòl
* Waterpolo
* Esquí aquatic
* Alterofolia
* Lucha Liura

## Participaires

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Referéncias
Batalha de Solferino

La **batalha de Solferino** se faguèt lo 24 de junh de 1859 pendent la Campanha d'Itàlia. Se debanèt en Lombardia, dins la Província de Màntoa. Es essida una victòria de l'armada francesa de Napoleon III aliat a l'armada sarda sus l'armada austriaca de l'emperador Francés Josèp Ièr.

Mai de  soldats combatèron dins aquela batalha. I aviá gaireben  soldats austriacs e un total de gaireben  francosardes.

Dins la batalha s'utilizèt de tecnicas novèlas coma lo transpòrt de las tropas francesas pel tren, que se desplacèron sonque en quatre jorns per anar de Lion fin al Piemont, los canons e fusilhs ranurats (mai precises e poderoses). L'artilhariá tenguèt un grand ròtle, pauc de combats se faguèron còs a còs.

## Condicions sanitàrias

A Castiglione, los ferits son pertot. La glèisa e l’escòla foguèron transformadas en espitals. S'ajancèron los victimas per las carrièras. Qualques abitant n'abriguèron quin que siá lor bord. Henri Dunant es testimòni d'aquela vision d'orror e decidiguèt alara d'ajudar lo pau d'infirmièras presentas enluòc. Pendent quatre jorns, s'investiguèt còs e bens per l'ajuda als maluroses. En efèit, curava, comprava d'esperel manjar e vestits pels rescapats de la batailha (que sián italians, francés o austriacs); tanben escriguèt a lor familha. Perque se sabiá pas res sus la contaminacion per las bacterias èra conegut, fòrça moriguèron d'infeccion. Capitèt, per mejan de la Societat Evangelica de Genèva, que Dunan n'èra membre actiu, a informar lo public de las ajudas escassas pels ferits de guèrra. Genèva decidiguèt alara d’enviar una mission de secors a Castiglione.

## Ligams intèrnes
*Crotz Roja

## Ligams extèrnes
* Solferino, naissença de la Crotz Roja
Solferino (Itàlia)

**Solferino** es una comuna italiana de la Província de Màntoa en Lombardia.

## Istòria
En 1859, Solferino foguèt ont se debanet la batalha de Solferino entre l'armada austrica e aquela de Napoleon III.

Henri Dunant, testimòni dels evenements e penat pel sòrt reservat als ferits, decidiguèt en tornant a Genèva, de fondar la Crotz Roja. Escriguèt un libre sus aquela batalha: *[[Un sovenir de Solferino]]*.

## Embessonatge
* Solferino,  dempuèi 1963
* Châtillon-sur-Indre 

## Vejatz tanben
* Batalha de Solferino
Tigre (flume)

**Tigre** es, amb Eufrates, un dels dos grands flumes que limitan Mesopotamia; es lo mai oriental d'ambedós e travèrsa Iraq dempuèi las montanhas d'Anatolia. Lo nom de *Tigre* ven del persan ancian e significa . Un autre nom per aquel riu, utilizat als temps dels persans, èra Arvand, qu'a lo meteis sens. Lo nom d'Arvand, en persan modèrne, se referís uèi a la partida bassa de Tigre.

## Etimologia

Nais dins las montanhas del Taure, a l'èst de Turquia, e s'escor sus  cap al sud-èst fins a jónher Eufrates a Al-Qurna, al sud d'Iraq, per anar dins lo golf Persic amb lo nom de *[[Shatt al-Arab]]*. Los afluents principals son Diyala e Zab. 

Bagdad, la capitala iraquiana, se tròba sus la riba occidentala de Tigre, alara que la vila portuària de Bassòra es situada de l'autre costat, prèp de la boca, dins la partida nomenada *Shatt al-Arab*. Dins l'antiquitat, las grandas ciutats mesopotamianas longavan lo riu o pas gaire luènh, e l'aiga de Tigre irrigava la civilizacion sumeriana. Las principalas ciutats èran Niniva, Ctesifont e Seleucia de Tigre, mentre que las aigas de Tigre arribavan a la ciutat de Lagash per un canal bastit cap a 2400 abC. La ciutat natala de Saddam Hussein, Tikrit, tanben tòca lo riu que son nom ne deriva.

Tigre foguèt una importanta via de comunicacion e de transpòrt dins un país fòrça desertic. Fins a Bagdad es navegable pels batèus de pichon galbre, al contrari de l'amont fins a Mossol. Lo transpòrt fluvial perdèt son importància al sègle XX amb l'arribada del camin de fèrre Bassora-Bagdad-Mossol e las carrièras.

I a fòrça presas d'aiga sul riu en Iraq e en Turquia que fornisson l'aiga e asagan las regions aridas e semideserticas non luènh de sa val. Las restancas tanben evitan las inondacions de la partida iraquiana, que abans èran abitualas en causa de la fonda de las nèus de las montanhas turcas vesinas dempuèi abril. Lo restancament recent del riu dins la partida turca foguèt un subjècte de controvèrsia, perque los efèctes sul mitan coma la possibilitat de la reduccion del debit en aval.

## Nòtas
Eufrates

**Eufrates** es un flume que s'escor subretot en Iraq. Amb Tigre definisson la region de Mesopotamia.

Nais en dos braces, lo Kara Su (Eufrates occidental) e lo Murat Su (Eufrates oriental), en Turquia, e baissa cap al sud-sud-oèst per las montanhas del Taure o Taurus, passant per Siria e Iraq, e s'escampa dins lo golf Persic, après  de parcors.

Afluents del nòrd al sud: Kuruk, Tohma, Gok e Birecik (Turquia); Balikh e Khabur (Siria).

En Mesopotamia, region que se tròba entre Eufrates e Tigre, s'establiguèron los primièrs poblaments neolitics del monde, dins la zona que seriá mai tard la tèrra de la civilizacion sumeriana.

## Etimologia

## Obratges
Sus Eufrates i a fòrça restancas, tant en Turquia coma en Iraq o Siria.
En mai en Iraq se bastiguèt lo canal Thartar-Eufrates, que permet lo transferiment de las aigadas de Tigre dins Eufrates via la restanca de Thartar
lo tresen flum: acabat en 1992, provoquèt las secadas dels paluns del Sud, çò que permetiá de mestrejar la region chiita e d'asagar de novèlas tèrras. Aprèp la guèrra en Iraq de 2003, los Chiitas destruiguèron las restancas e se tornèron formar los paluns a 40%.
Gui Guerrejat

**Gui Guerrejat** èra lo cinquen filh de Guilhèm VI de Montpelhièr. Quora èra encara un dròlle, en 1146, eiretèt de son paire dels castèls de Paulhan e del Poget.

Segon la vida de la trobairitz Azalaís de Porcairagues, ne foguèt l'aimant e lo sol poèma que demòra d'ela (*Ar em al freg temps vengut*), li seriá adreiçat.
Guilhèm VII de Montpelhièr

**Guilhèm VII de Montpelhièr** nascut cap a 1130 al castèl de Galhargues, foguèt senhor de Montpelhièr (1149-72) puèi senhor d'Aumelàs a partir de 1168. Èra lo filh ainat de Guilhèm VI e de sa molhèr Sibilla de Mataplana.

## Bibliografia
Cap a l'atge de 15 ans en 1146, eiretèt de la Senhoriá de Montpelhièr de son paire jol tutoratge de sa grand, Ermessenda of Melguèlh. 
Acompanhèt son paire als sètges d'Almeria e de Tortosa. En 1135-55 foguèt presonièr de Ramon V de Tortosa.. 
En 1156 esposèt Matilda de Borgonha, filha de Uc II, Duc de Borgonha.
En 1159-60 lutèt contra lo Comtat de Tolosa, al costat dels catalans e els angleses, e prenguèt Caors.

Aculhiguèt lo papa Alexandre III de Montpelhièr en 1162 e en 1165 e foguèt defendut per aqueste contra las pretensions dels genoveses, que aspiravan al monopòli de la navegacion d'autura en Mediterranèa occidentala. Aquò menèt Montpelhièr a s'aligar amb Pisa.. 
Guilhèm VII caiguèt malaut en 1171 e faguèt son testament lo jorn de la Sant Miquèl (29 de setembre de 1171), designant son fraire Gui Guerrejat e Joan de Montlaur, avesque de Magalona, coma tutors de son jove filh. Defuntèt saique en 1172.

## Referéncias
Ilir Meta

**Ilir Rexhep Meta** (n. 1969) economista e òme politic foguèt primièr ministre d'Albania entre 1999 e 2002. En 2017 ven president de la republica.
Golf d'Oman

thumb|250px|Localizacion del golf d'Oman
thumb|250px|Ciutat de Masqat sul golf d'Oman
Lo **golf d'Oman** (en arabi خليج عمان, *Khalij* *Oman*) és la dintrada nòrd-occidentala de la mar d'Arabia que, per l'estrech d'Ormuz, comunica amb lo golf Persic. Fa prèp de  de long,  de larg e una prigondor mejana de  a l'oèst fins a  a l'èst. 

Coma via d'accès al golf Persic, lo golf d'Oman a una granda significacion estrategica, perque los estats del Golf an d'importantas resèrvas de petròli, vitalas per l'economia mondiala. 

Lo golf d'Oman banha, al nòrd, las còstas d'Iran, a l'oèst aquelas dels Emirats Arabis Units e, al sud, aquelas d'Oman, ont se tròba Masqat, la principala vila sus la riba. Cap a l'èst se dubrís fins a jónher l'ocean Indian.
Estrech d'Ormuz

L**'estrech d'Ormuz** (en persan تنگه هرمز, *Tangeh-ye Hormoz*; en arabi مضيق هرمز, *Madiq Hurmuz*), es un braç de mar fòrça estrech (d'una largor entre 60 e ) entre lo golf d'Oman, situat al sud-èst, e lo golf Persic, al sud-oèst. Sus la còsta nòrd i a Iran e sus la còsta sud los Emirats Arabis Units e una enclava d'Oman (Musandam). Foguèt un refugi de piratas dempuèi lo sègle VII abC fins al sègle XIX e l'economia tradicionala de las tèrras de las ribas èra basada sus la pesca e lo comèrci de las pèrlas. Uèi a pres una granda importància estrategica perque se tròba a la sortida del golf Persic, ric en petròli. Compta las illas d'Ormuz, Laraq, Qeshm, Tonb e Abu Musa, totas jos sobeiranetat iraniana; que las doas darrièras, ne se disputan la sobeiranitat Iran e los Emirats Arabis Units. La vila principala de l'estrech es lo pòrt iranian de Bandar Abbas. 

## Trafic maritim

Dempuèi l'acòrdi del 1 de genièr de 1975, Oman e l'Iran asseguran, ensems, la vigilància del liure transit. En realitat, tot lo passatge se fa dins la partida omanesa de l'estrech, ont se tròba la zona mai prigonda e lo dispositiu de separacion del trafic. Las naus que travèrsan l'estrech seguent de corridors de circulacion largs de  (un dins lo sens èst-ouèst, e l'autre dans le sens oèst-èst), separadas per un espaci enebit per la navigacion de . Aquelas disposicions foguèron presas segon la Convencion de las Nacions Unidas sul Drech de la Mar; e mai, Oman dispausa d'una estacion radar situada a la punta de la Musandam per contrarotlar lo trafic maritim.

Segon lo Departament American de l'Energia, prèp de 17 millions de barils i transitan cada jorn, o 2400 petrolièrs cada an.
Musandam

**Musandam** es la peninsula que constitís la punta nòrd-èst de la peninsula Aràbia. Es situada a 45 km de la còsta iraniana, qu'es separada per l'estrech d'Ormuz, fasent d'aquela un luòc estrategic. La peninsule es una enclava del sultanat d'Oman, que constutís lo governorat de Musandam, separat pel les Emirats Arabis Units amb que possedís una frontièra terrèstra.
La Ròca Blanca

thumb|Vista aeriana de la Ròca Blanca
**La Ròca Blanca** o **La Ròca deu Pilat** o mens localament **La Duna deu Pilat**, es la tuca de sable mei hauta d'Euròpa. Se quilha dens lo massís horastèr de las Lanas de Gasconha, en riba de la Mar Grana a l'entrada sud deu Bacin d'Arcaishon dens lo Captalat de Bug. Dab un volum de  de fin sable eolian, s'esten sus  de superfícia, tot lo long de  de còsta lineara, en tot esparse's sus  de bòsc de las Lanas. Apartien au territòri de la comuna de la Tèsta de Bug dens lo departament de Gironda.

thumb|left|L'envèrs de la duna vist deu son bèc (pendent: entre 30° e 40°)
thumb|Posicion de la duna dens l'entrada deu Bacin d'Arcaishon

La sua altitud varia permanentament en tot fluctuar entre 100 e 117 mètres. Lo flanc de mar a un pendent mei feble que lo de horèst. La duna avança inexorablament cap a l'interior deu país e arrecobreish pòc a pòc las construccions (ostaus, camins).

## Istòria
Lo nom , ja present dens las mapas de Masse (1708) e de Cassini (1786) dab lo , los , las  e la , correspondèva a un lòc situat mei au sud de la duna qui coneishem devath aqueste nom. Es un parçan de dunas mobilas, de litorau e de relhèu cambiadís dab lo temps. Dinc au començament deu sègle XX, lo sector deu Pilat s'aperava los  e non i menava pas nada rota carroçabla. Lo cambiament de denominacion estut devut a una operacion immobiliària. 

### Referéncias