Ciprès

Lo **ciprès** (var.**cipressièr, aucuprès, ciprier, auciprier**) es un genre d'arbres sempre verd de la familha *[[Cupressaceae]]*  originari de las regions temperadas caudas de l'emisfèri nòrd. Lo nombre d'espècias inclusidas dins aquel genre varia segon los autors de 16 a 30, o mai. Fòrça espècias son cultivadas coma arbres d'ornament. Lo ciprès comun es un arbre representatiu de la flora mediterranèa. Los cipreses son de conifèrs.

Lo nom generic *Cupressus* es le nom latin du ciprès comun. Lo nom ven de Ciparis, personatge de la mitologia grèga, filh de Telèf, que foguèt cambiat en ciprès par Apollon.

## Caracteristicas generalas
Los cipreses son d'arbres o d'arbrilhons boissonants, sempervirens, podent aténher una nautor de 5 a 40 mètres.

Las fuèlhas son de forma d'escatas triangularas de 2 a  de long, dispausadas en parelhs cobrissent totalament los rams. Persistisson de 2 a 4 ans. Existís une forma jove, en forma d'agulhas de 5 a 15 mm de long, encontradas suls joves de 1 a 3 ans (o mai).

Las inflorescéncias masclas e femes son separadas mas presentas sul meteis pè, jos forma de pinhas globulosas, estaminadas o pistiladas. Las pinhas femnas globulosas o ovoïdas, de 8 a  de long, son formats de 4 a 14 escatas tanben disposausadas per parelhs. Son maduras de 18 a 24 meses aprèp la pollinizacion. Las escatas verdas o gris blavenc pòdon sentir la citronèla o la resina quand se las froisant. 

Las granas son pichonas, mesurant de 4 a  de long. Pòrtan doas alas, de cada costat de la grana.

Citacion de Pablo Néruda dins un extrach de "Avoï que visquèt".
- 

## Lista de las espècias

* *[[Cupressus abramsiana]]* C. B. Wolf, lo ciprès de Santa Cruz
* *[[Cupressus arizonica]]* Greene, lo cprès d'Arizòna
* *[[Cupressus atlantica]]*, lo ciprès de Marròc
* *[[Cupressus austrotibetica]]* Silba
* *[[Cupressus bakeri]]* Jeps., lo ciprès de Baker
* *[[Cupressus benthamii]]* Endl., le cyprès de Bentham
* *[[Cupressus cashmeriana]]* Carrière, lo ciprès de Botan
* *[[Cupressus chengiana]]* S.Y.Hu
* *[[Cupressus duclouxiana]]* Hickel, lo ciprès de Yunnan
* *[[Cupressus dupreziana]]*, lo ciprès de Tassil
* *[[Cupressus forbesii]]* Jeps., lo ciprès de Forbes
* *[[Cupressus funebris]]* Endl., lo ciprès de China
* *[[Cupressus gigantea]]* W.C.Cheng & L.K.Fu, le ciprès de Tibèt
* *[[Cupressus glabra]]* Sudworth, lo Cyprès blanc d'Arizòna
* *[[Cupressus goveniana]]* Gordon, lo ciprès de Gowen
* *[[Cupressus guadalupensis]]* S. Watson, lo ciprès de Guadalupe
* *[[Cupressus lusitanica]]* Mill., lo ciprès de Mexic o ciprès de Portugal
* *[[Cupressus macnabiana]]* A. Murray, le ciprés de MacNab
* *[[Cupressus macrocarpa]]* Hartw. ex Gordon, lo ciprès de Lambert o ciprès de Monterey
* *[[Cupressus montana]]* Wiggins, lo ciprès San Pedro Martir
* *[[Cupressus nevadensis]]* Abrams, le cyprès Piute
* *[[Cupressus nootkatensis]]* D. Don, le cyprès de Nootka
* *[[Cupressus pygmaea]]* (Lemmon) Sargent, le cyprès de Mendocino
* *[[Cupressus sargentii]]* Jeps., le cyprès de Sargent
* *[[Cupressus sempervirens]]* L., le cyprès toujours-vert
* *[[Cupressus stephensonii]]* C.B.Wolf, lo ciprès Cuyamaca
* *[[Cupressus tonkinensis]]* Silba, lo ciprès de Tonkin
* *[[Cupressus torulosa]]* D. Don, lo ciprès d'imalaia
* *[[Cupressus vietnamensis]]* (Farjon & Hiep) Silba, lo ciprès daurat vietnamian

* *[[Widdringtonia cedarbergensis]]* J. A. Marsh, lo ciprès del Cap conegut coma lo cèdre del Cap
* *[[Widdringtonia nodiflora]]* (L.) Powrie
* *[[Widdringtonia schwarzii]]* (Marloth) Mast.
* *[[Widdringtonia whytei]]* Rendle

### Ibrids
* *[[Cupressus × leylandii]]*  A.B.Jacks. & Dallim., lo ciprès de Leyland (*Cupressus macrocarpa* × *Cupressus nootkatensis*)
* *[[Cupressus × notabilis]]* (A.F.Mitchell) Silba, lo ciprès remarcable (*Cupressus glabra* × *Cupressus nootkatensis*)
* *[[Cupressus × ovensii]]* (A.F.Mitchell) Silba, lo ciprès d'Ovens (*Cupressus lusitanica* × *Cupressus nootkatensis*)

## Distribucion geografica
Los cypreses son originaris de luòcs espandits dins las grandas regions temperadas caudas o subtropicalas de l'emisfèr nòrd.
Lor airal d'origina compren l'oèst de l'America del Nòrd e l'America Centrala, lo nòrd d'Africa, le Orient Mejan, l'Imalaia, la China miègjornala e lo nòrd de Vietnam.

## Utilizacion
Fòrça espècias son cultivadas coma plantas d'ornament dins los pargues e jardins, e en Asia a l'entorn dels temples. Los ciprèsses son tanben utilizats dins lo Bacin Mediterranèu per constituir de barranhas contra lo vent.

Qualques espècias son apreciadas per la fusta que pòt èsser fòrça durabla. La fusta de ciprès s'utiliza per far de clavecins de tradicion italiana. 

Plan sec (mai d'un an de secatge), pòt èsser utilizat coma combustible. 

En Índia, lo ciprès es un arbre o un arbrilhon comun dins los jardins publics o privats; son nom local en indi es मोरपंखी, literalament « de plumas de pavon ».

Los còns o noses de ciprès son utilizadas en decoccion contra las variças e per solatjar las cambas pesugas.

## Utilizacion simbolica

La simbolica del ciprès es, dempèi de temps (almens dempuèi l'antiquita grèga), aquela de la vida eternala (fuèlhas totjorn verdas, amb totjorn de fruches, fusta gaireben imputrescibla, odor d'encens...), es per aquò qu'es utilizat per la fabricacion dels taücs dels papas. Los ciprès èran sovent plantats per parelhs pels adultes o isolats pels enfants.

## Los ''« cipresses falses »''
D'autras espècias son designadas pel nom vernacular de  « ciprès ». Son d'espècias appartenent al genre *[[Chamaecyparis]]*, parent alunha del genre *Cupressus*, o de plantas appartenent a la familha de las *Cupressaceae* avent qualques caractèrs semblables amb los vertadièrs cipreses.

;Genre *[[Chamaecyparis]]*
* Ciprès de Formose (*[[Chamaecyparis formosensis]]*)
* Ciprès de Lawson (*[[Chamaecyparis lawsoniana]]*)
* Ciprès du Japon (*[[Chamaecyparis obtusa]]*)
* Ciprès de Sawara (*[[Chamaecyparis pisifera]]*)
* Ciprès blanc de l'Atlantic (*[[Chamaecyparis thyoides]]*)

;Autres conifèrs
* Ciprès cau (*[[Taxodium distichum]]*)
* Ciprès de Patagonia (*[[Fitzroya cupressoides]]*)
* Ciprès de Siberia (*[[Microbiota decussata]]*)
* Cyprès de la Cordillère (*[[Austrocedrus chilensis]]*)
* Ciprès de Fujian (*[[Fokienia hodginsii]]*)
* Ciprès de las Guaitecas (*[[Pilgerodendron uviferum]]*)

;Autres plantas
* Eufòrbia pichon ciprès (*[[Euphorbia cyparissias]]*)
* Santolina pichon ciprès (*[[Santolina chamaecyparissus]]*)

## Vejatz tanben
En Iran, dins la vila de Yazd se trapa un dels mai vièlh ciprès del monde qu'auriá gaireben 
### Articles connèxes
* taxodium

### Ligams extèrnes

### Notas e referéncias