open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ahwai

L**'ahwai** (o ndun-nyeng-shakara) es una lenga planòl parlada en Nigèria. 

## Localisacion
L'ahwai es parlat dins los tres vilatges de Ndun, Nyeng e Shakara, dins la zòna de govèrn local de Sanga de l'Estat de Kaduna.

## Classificacion
L'ahwai constituís una branca isolada dins l'ensem de las lengas planòl. Blench considèra que lo ndun, lo nyeng e lo shakara son tres lengas qu'acampa jos lo nom de lengas ndunicas.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Lengas planòl centralas

Las **lengas planòl del centralas**, parladas en Nigèria, constituisson un grop de las lengas planòl, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas.

## Classificacion
La classificacion del planòl central es :
*rigwe
*izeric
**izere
*icèn
*ganang
*firan
*tyapic
**jju
**tyap

## Referéncias


## Fonts
*  *[https://glottolog.org/resource/languoid/id/sout3163 Classificacion dins Glottolog]*
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Estela Esportiva Paulhan Pesenàs

L'**Estela Esportiva Paulhan Pesenàs** (oficialament en francés *Etoile Sportive Paulhan-Pézenas* o *ES Paulhan-Pézenas*) es un club amator occitan de fotbòl basat a Pesenàs, Erau, dins l'Estadi Municipal (1 000 plaças). Fondat en 2012 en seguida de la fusion de l'*Etoile Sportive Paulhanaise* e l*'AS Pézenas Tourbes.* Jòga ara dins lo seten nivèl de fotbòl francés.

## Ligams extèrnes

* Site oficial
Lengas koro

Las **lengas koro**, parladas en Nigèria, constituisson un grop de las lengas planòl, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas.

## Classificacion
La classificacion del koro es
 :
*koro
**ashe
**wachi
*nyankpa-idun
*nyankpa
*idun 
*gwara

Haspelmath et alii regropan lo koro dins un planòl de l'oèst devesit en doas brancas, las lengas ninzicas, que Blench ne'n fa un grop de primièr nivèl de las lengas planòl, e un planòl del nòrd-oèst, different del grop de mateis nom de Blench. La classificacion d'Haspelmath acampa, en mai del koro, las lengas hyamicas-gyongicas.

## Referéncias


## Fonts
*  *[https://glottolog.org/resource/languoid/id/west2801 Classificacion dins Glottolog]*
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Eloyi

L**'eloyi** (o afo, aho) es una lenga planòl parlada en Nigèria. 

## Localisacion
L'eloyi es parlat dins las zònas de govèrn local de Nasarawa e d'Awe de l'Estat de Nasarawa e dins aquela d'Otukpo de l'Estat de Benue.

## Classificacion
L'eloyi constituís per Blench (2019) una branca isolada dins l'ensem de las lengas planòl.
## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Visca lo Quebèc liure !

(en francés, ) es una frasa prononciada en 1967 per Charles de Gaulle, alara president de la Republica Francesa, en visita oficiala al Quebèc, a la fin d'un discors public a Montreal lo 24 de julhet. Aqueste discors provoquèt una seriòsa crisi politica entre Canadà e França.
David Kabua

thumb|David Kabua (2021)
**David Kabua** (n. 1951) es un òme politic de las Illas Marshall. Lo 6 de genièr de 2020 es elegit president.

Es lo filh del primièr president de las Illas Marshall, Amata Kabua.
Canton de Pontac

Lo **canton de Pontac** qu'ei ua anciana division administrativa de Bearn o de Bigòrra , situada dens l'arrondiment de Pau, lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. 

Las 12 comunas que son despuish 2015 dens lo canton de *Vallées de l'Ousse et du Lagoin* (nom francés) e Pontac que n'ei lo burèu centralizator. 

Las 12 comunas qu'èran tanben dens l'anciana comunautat de comunas d'Ossa-Gabàs (Pontac e La Vatmala sonque despuish 2010), qui passè dens la Comunautat de comunas deu Nòrd-Èst Bearn; en 2018, La Vatmala que cambiè per la Comunautat de comunas deu País de Nai .  

La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens sa varianta bearnesa orientau o benlèu bigordana.

## Composicion

## Istòria
Lo canton que's creè en 1790. Dinc a 1801, Hlorentias e Limendós qu'èran deu canton de Morlans .

## Nòtas e referéncias
Lengas yukuben

Las **lengas yukuben**, parladas en Nigèria e en Cameron, constituisson un grop de lengas benue-còngo, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas e que la classificacion es discutida.

## Classificacion
La composicion del yukuben es: 
*akum-beezen
**akum
**beezen, baazem
*bete-lufu
**bete
**lufu
*kapya
*yukuben

Blench (2019) classa las lengas yukuben amb lo kutep dins un sosgrop integrat dins las lengas jukunoïdas, çò que ne'n fa de lengas platoïdas. D'autras classificacions, per exemple Haspelmath et alii, las plaçan dins las lengas planòl. Parièr per l'akum, qu'es tamben sovent classat dins lo jukunoïd.

## Referéncias


## Fonts
*  *[https://glottolog.org/resource/languoid/id/yuku1244 Classificacion dins Glottolog]*
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Lista dels sultans d'Oman

200px|thumb|Bandièra del sultan d'Oman.
Vaquí la lista dels sultans d'Oman de la dinastia Al-Said, de 1749 fins a uèi.

## Referéncias
Akum

L**'akum** (o anyar) es una lenga yukuben parlada en Cameron e en Nigèria. 

## Localisacion
L'akum es parlat en Nigèria dins dos vilatges dins l'Estat de Taraba. En Cameron, la lenga es parlada dins tres vilatges de l'arrondiment de Furu-Awa, dins lo departament de Menchum.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
*  Pius Akumbu, Elizabeth Brye, 2205, *[https://www.sil.org/system/files/reapdata/46/65/42/46654278060793079654170259109092829262/silesr2005_005.pdf A Rapid Appraisal Language Survey of Akum ]*, SIL International.
Beezen

Lo **beezen** es una lenga yukuben parlada en Cameron. 

## Localisacion
Lo beezen es parlat dins un vilatge de l'arrondiment de Furu-Awa, dins lo departament de Menchum.

## Referéncias

## Fonts
*  Edward Brye, 2205, *[https://www.sil.org/system/files/reapdata/11/50/63/115063198314650120734826945554740555356/silesr2004_010.pdf Rapid Appraisal of Beezen]*, SIL International.
Yukuben

Lo **yukuben** (o uuhum gigi) es una lenga yukuben parlada en Cameron e en Nigèria. 

## Localisacion
Lo yukuben es parlat en Nigèria dins la zòna de govèrn local de Takum, de l'Estat de Taraba, e en Cameron dins l'arrondiment de Furu-Awa del departament de Menchum.

## Referéncias

## Fonts
*  Roland Breton, 1993, *[https://web.archive.org/web/20190806173902/http://main.journalofwestafricanlanguages.org/index.php/downloads/summary/67-volume2302/326-is-there-a-furu-language-group-an-investigation-on-the-cameroon-nigeria-border Is there a Furu Language Group? An investigation on the Cameroon-Nigeria Border]*, The Journal of West African Languages 23:2, p. 97–118.
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Bete

Lo **bete** es una lenga yukuben parlada en Nigèria. La lenga es quasi atudada, que los bete an cambiat per lo jukun.

## Localisacion
Lo bete es parlat dins la zòna de govèrn local de Takum, de l'Estat de Taraba.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Sur

Lo **sur** (o tapshin) es una lenga tarokoïda parlada en Nigèria. 

## Localisacion
Lo sur es parlat dins la zòna de govèrn local de Dass, de l'Estat de Bauchi.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Wachi

Lo **wachi** (o waci, koro wachi, tinor) es una lenga koro parlada en Nigèria. 

## Localisacion
Lo wachi es parlat dins la zòna de govèrn local de Kagarko, dins l'Estat de Kaduna.

## Escritura
L'alfabet wachi es:

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
*  Waci Language Development Project, 2017, *[https://www.sil.org/system/files/reapdata/30/68/43/30684351689785741441129234069498238656/BQV_alphabet_calendar.pdf Afoto agab gahirã ye Isɛb Bazar Waci ye Mia]*
Festenal internacional de teatre de carrièra d'Orlhac

vinheta|Un espectacle al moment de l'edicion 2005 del festenal.
Lo **festenal internacional de [[teatre de carrièra]] d'[[Orlhac (Auvèrnhe)|Orlhac]]** foguèt creat en 1986 per Michel Crespin. A lòc dins las darrièras setmanas del mes d'agost.

Considerat uèi coma un festenal de referéncia a l'escala nacionala e internacionala, ofrís a sos visitaires de centenas d'espectacles en plen aire de jorn coma de nuèch ont la vila deven lo lòc d'una granda fèsta al son de fanfaras e batucadas e autras percussions endiablats. L'atmosfèra del festenal es una mescla d'encantament, de descobèrt e de liura expression als cantons de cada carrièras, plaças e jardins publics.

De 1994 a 2018, lo festenal es dirigit per Jean-Marie Songy. Es remplaçat en 2019 per Frédéric Rémy.

## Cronologia dels presidents de l'associacion Éclat

* 1988-1989 : Yvon Bec
* 1990-1992 : Mireille Lacombe
* 1993-1994 : Pierre-Jean Andrieu
* 1995-2004 : Jack Caldefie
* 2005-2010 : Louis Joinet
* 2011-2014 : Catherine Tasca
* 2014-2018 : Philippe Meyer
* Dempuèi 2019 : Françoise Nyssen

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Orlhac

### Ligams extèrnes

*  Site del festenal
Nyankpa

Lo **nyankpa** (o yeskwa) es una lenga koro parlada en Nigèria. 

## Localisacion
Lo nyankpa es parlat dins la zòna de govèrn local de Kauru dins l'Estat de Nasarawa, e dins aquela de Jema'a, dins l'Estat de Kaduna.

## Escritura
L'alfabet nyankpa es:

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
*  Nyankpa Language Project, 2016, *[https://www.sil.org/system/files/reapdata/15/25/10/152510542166682024422748759784468103392/ABC_letter_chart_2016.pdf Nyina Nyenkpa]*
Yankam

Lo **yankam** (o yangkam, bashar) es una lenga tarokoïda parlada en Nigèria. La populacion bashar es de 20 000 personas, mas pas mai que 400 parlan encara la lenga. L'haussà es vengut la lenga dels bashar. 

## Localisacion
Lo yankam es parlat dins las zònas de govèrn local de Langtang e Wase de l'Estat de Plateau.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Avètz pas lo monopòli del còr

(en francés, ) es una frasa prononciada per Valéry Giscard d'Estaing lo 10 de mai de 1974, al cors del debat televisat l'entre-dos torns de l'eleccion presidenciala francesa de 1974.

## Nòtas e referéncias
A.C.D. Pro Draonier

L**'A.C.D. Pro Draonier** (oficialament en italian: *Associazione Calcio Dilettantistica Pro Dronero*) es un club italian de fotbòl fondat en 1913 e basat a Draonier dins las Valadas Occitanas. Jòga dins la quatrena division italiana: lo *Serie D*.

Las colors dau club son totas rojas.

## Liames extèrnes

* Site oficiau
Gwara

Lo **gwara** es una lenga koro parlada en Nigèria. 

## Localisacion
Lo gwara es parlat dins vilatges de las zònas de govèrn local de Kagarko e de Jaba, dins l'Estat de Kaduna.

## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
*  Roger Blench 2009, *[https://web.archive.org/web/20210201144133/http://www.rogerblench.info/Language/Niger-Congo/BC/Plateau/Koro/Gwara%20wordlist.pdf Gwara, an unknown language of Central Nigeria]*
Lengas ijo

Las **lengas ijo** son una grop de lengas parladas dins lo sud de Nigèria. Constuïsson una branca de la granda familha de las lengas nigèrocongolesas.

## Classificacion

La classificacion intèrna del ijo es:
*lengas ijo de l'èst
**ibani
**kalabari
**kirike
**nkoroo
**ijo del sud-èst
*lengas ijo de l'oèst
**biseni
**okodia
**oruma
**izon

Las lengas ijos son soven inclusas dins una familha ijoïdas amb lo defaka, parlat dins lo vesinatge de l'ijo, per exemple Blench (2019). L'ijoïd demòra una proposicion ipotetica.

## Referéncias


## Fonts
*  *[https://glottolog.org/resource/languoid/id/ijoi1239 Classificacion dins Glottolog]*
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Lengas zande

Las **lengas zande** son una familha de lengas que la classificacion es discutida. Son parladas en Republica de Centrafrica, en Republica Democratica de Còngo e en Sodan del Sud.

## Istòria
Las lengas zande son tradicionalament, dempuèi Greenberg (1955), inclusas dins lo grop de las lengas obanguianas.

Per Yves Moniño (2010), las lengas zande, parièr que las lengas gbaya, devon èsser trachas del obanguian e son mai pròchas de las lengas gor.

## Classificacion
La classificacion intèrna del zande es:
*barambo–pambia: 
**barambu 
**pambia
**ngala de Santandrea
*zande–nzakara: 
**geme 
**nzakara
**zande

## Referéncias


## Fonts
*  *[https://glottolog.org/resource/languoid/id/zand1246 Classificacion dins Glottolog]*
Canton de Nai Davant

Lo **canton de Nai Davant** (*Nay-Est* en francés) qu'ei ua anciana division administrativa de Bearn, situada dens l'arrondiment de Pau, lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. 14 de las 15 comunas que son despuish 2015 dens lo canton de *Vallées de l'Ousse et du Lagoin* (burèu centralizator Pontac); sonque Nai (la partida de Nai enclusa dens lo canton, donc l'anciana comuna de Clarac) qu'ei dens lo canton d*'Ouzom, Gave et Rives du Neez* (noms francés). Totas las comunas que son despuish 2017 de la Comunautat de comunas deu País de Nai. La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens sa varianta bearnesa orientau.

N.B. La superficie deu canton dens l'infobox qu'es aproximativa (la superficia de la partida de la comuna de Nai enclusa dens lo canton es pas coneishuda).

## Composicion

## Istòria
A la Revolucion, que creèn lo canton de Nai. En 1801, que'u despartín en dus : lo canton de Nai a l'oèst e lo canton de Clarac a l'èst . Clarac qu'èra ua petita comuna e la comuna màger deu canton de Clarac qu'èra Coarrasa. Que hasón de Clarac un caplòc per duas rasons probablas : perqué podèvan hicar las institucions deus dus cantons en un sol lòc, Nai, e perqué la municipalitat de Nai desirava pas de deishar Coarrasa viéner ua vila concurrenta.

Per decret imperiau deu 11 de heurèr 1863, la comuna de Clarac qu'estó annexada a la de Nai; lo canton de Clarac que vienó canton de Nai Davant e lo de Nai canton de Nai Darrèr. .

## Nòtas
Lengas cangin

Las **lengas cangin** son una grop de lengas parladas en Senegal e en Gàmbia. Constuïsson una branca de las lengas atlanticas de la granda familha de las lengas nigèrocongolesas.

## Classificacion
La classificacion intèrna del cangin es:
*palor-ndut
**ndut
**palor
*saafi-noon-lehar 
**noon-lehar 
***lehar
***noon
**safen

## Referéncias


## Fonts
*  *[https://glottolog.org/resource/languoid/id/cang1245 Classificacion dins Glottolog]*
*  Konstantin Pozdniakov, Guillaume Segerer, 2016, *[https://web.archive.org/web/20191217023900/https://www.academia.edu/29220664/A_Genealogical_classification_of_Atlantic_languages A Genealogical classification of Atlantic languages]*,  dins Friederike Lüpke (ed.), Oxford guide to the world’s languages: Atlantic. Oxford, Oxford University Press.
Defaka

Lo **defaka** es una lenga nigèrocongolesa parlada en Nigèria. La lenga es parlat per 200 personas, que lo nivèl de competéncia varia. Los defaka cambian de lenga per lo nkoroo, una lenga ijo vesina.

## Localisacion
Lo defaka es parlat dins la zòna de govèrn local de Bonny de l'Estat de Rivers. 
 
## Referéncias

## Fonts
*  Roger Blench, 2019, *[https://www.academia.edu/40463130/AN_ATLAS_OF_NIGERIAN_LANGUAGES An Atlas of Nigerian Languages]*
Aurigny

**Aurigny** (en anglés : *Alderney*, en normand auregnés : *Aoeur'gny*) es una de las illas las illas Normandas, dependéncia de la corona britanica. Fa partida del bailatge de Guernesey.

Mesura  de long e  de larg, çò que ne fa, per son espandida, la tresena illa de l'archipèla. Es l'illa anglonormanda mai pròcha a l'encòp de las còstas francesas (a  de La Hague sul Cotentin) e de la Grand Bretanha ().

## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Illas Normandas
* Guernesey

### Ligams extèrnes

*  Site oficial d'Aurigny
*  Site d'Alderney Wildlife Trust
Buòu muscat

Lo **buòu muscat** (* Ovibos moschatus *), (en inuktitut ᐅᒥᖕᒪᒃ, ingmak), es un ongulat de l'Artic de la familha Bovidae, conegut per son pelatge espés e per la fòrta odor emesa pels mascles durant la sason dels amors per traire las femes . Son nom Inuktitut "umingmak" se tradutz per "lo barbut". Los buòus muscats vivon principalament en Groenlàndia e dins lo nòrd de Canadà dins los Territòris del Nòrd-Oèst e Nunavut,  amb las populacions introduitas als Estats Units en Alaska, als territòris canadencs de Yukon, dins la peninsula escandinava e en Siberia.
## Evolucion
Coma sòci de la sosfamilha Caprinae e de la familha Bovidae, lo buòu muscat es pus pròche de la feda e de la cabra que non pas del buòu; pasmens, es classat dins son genre pròpri, *Ovibos* (Latin: "sheep-ox"). Es un dels dos pus gròsses caprinae encara existent, amb lo taquin. Emai que lo taquin e lo buòu muscat foguèsson autrecòps considerat coma estreitament ligats, lo taquin ten pas de caracteristicas comunas ovibovinas, coma la morfologia de las banas especializada del buòu muscat, e las analisis geneticas demòstran que sos linhatges se separèron al començament de l’evolucion caprina. Los parents vivents pus pròches del buòu muscat semblan èsser los gorals del del genre Naemorhedus, uèi comuns dins nombroses païses de l'Asia centrala e orientala. La vaga semblança entre taquin e buòu muscat deu èsser considerada coma un exemple d'evolucion convergenta.
Clarac (Nai)

**Clarac** (*Claracq* o *Clarac* en francés) qu'ei ua anciana comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. Clarac qu'estó incorporada a Nai en 1863.

## Geografia
La vila de Nai qu'ei rancoenhada enter lo Gave de Pau e los tuquets. Tanben, tot çò qu'a besonh de plaça qu'ei dens la partida Clarac, qui ei planèra : licèu Pau Rei, collègi Enric IV, piscina, gendarmaria, cementèri... 

## Toponimia
Clarac qu'ei atestat en 1547 *Sent-Johan de Clarac* .

Lo nom de Clarac que s'explica com l'aute Clarac : un cognomen latin d'òmi *Clarus* e lo sufixe *-acum* , latinizacion deu sufixe gallés *-ācon*. Clarac qu'èra donc probablament ua anciana grana proprietat antica qu'avè per mèste *Clarus*. 

## Istòria
Clarac qu'èra ua abadia laïca vassala de la vescomtat de Bearn. Qu'èra ua dependéncia de l'abadia de Sent Pèr (Bigòrra) .

Lo camin Claragués, *lo cami Clargues* o *le cami Claragues* en 1536, *le grant camii aperat Clergues* en 1547, qu'èra un camin qui traversava Asson e Aigon e miava a Clarac . 

Au sègle XVIII, sus la mapa de Cassini, lo vilatge qu'ei au sud-oèst e mei au nòrd, que i a dejà lo pont cap a Nai; Clarac pareish pas (o pas mei) com parròpia e la soa glèisa qu'ei arroeinada . Totun, a La Revolucion, Clarac que vienó comuna deu canton de Nai. En 1801, que despartín lo canton de Nai en dus : lo canton de Nai a l'oèst e lo canton de Clarac a l'èst . Clarac qu'èra ua petita comuna e la comuna màger deu canton qu'èra Coarrasa. Que hasón de Clarac un caplòc per duas rasons probablas : perqué podèvan hicar las institucions deus dus cantons en un sol lòc, Nai, e perqué la municipalitat de Nai desirava pas de deishar Coarrasa viéner ua vila concurrenta. Pr'amor deu pont, Clarac que podèva dejà estar un quartièr de Nai.

Per decret imperiau deu 11 de heurèr 1863, la comuna de Clarac qu'estó annexada a la de Nai; lo canton de Clarac que vienó canton de Nai Davant e lo de Nai canton de Nai Darrèr.

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna
## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes
* Ficha Cassini de Clarac 

## Nòtas
Mont Liban

Lo **mont Liban** es 'na chadena de montanhas de Liban qu'atenh 'na altitud de  (Qurnat as Sawda', punt culminant o som dau país e dau Levant). Lo nom  ven de la raiç semitica *lbn* valent a dire 'blanc' o 'lach', pr'amor de la neu que recubrís los soms de sas montanhas en ivern, un paisatge fòrça singular dins 'quela region arida; l'oronim es mencionat dins tres de las dotze tabletas de l'epopeia de Gilgameš (2900 avC), dins daus texts de la biblioteca d'Ebla (2400 avC) e environ 70 còps dins lo Tanaḥ. 'Questa chadena de montanhas es daus còps nommada  per oposicion a l'Anti-Liban, , massís parallele mas mai arid e mens elevat que n'es separat per l'estrecha plana de la Bekaa.
Partit Comunista dels Obrièrs de França

[vinheta|Logo oficial amb la [Fauç e martèl|fauç e lo martèl.|alt=|150x150px]]
Lo **Partit Comunista dels Obrièrs de França** (oficialament *Parti communiste des ouvriers de France*, abreujat **PCOF**) es un partit politic francés d'extrèma esquèrra, que se definís coma marxista-leninista e revolucionari.

Eissit del corrent dich «prò-albanés», lo PCOF es nascut lo 18 de març de 1979, data anniversari de la Comuna de París.

## Nòtas e referéncias


## Ligams extèrnes

* Site oficial
Temne

Lo **temne** (o timne, themne) es una lenga mel, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Sierra Leone. 

## Escritura
L'alfabet temne es:

## Referéncias

## Fonts
*  Peace Corps, 1987, *[http://files.eric.ed.gov/fulltext/ED290325.pdf Sierra Leone Temne Language Manual]*, Washington, Peace Corps.
Gryllotalpa gryllotalpa

***Gryllotalpa gryllotalpa*** o *rana* (en lemosin) es 'na espeça d'ortoptèr de la familha deus Gryllotalpidae que se troba abitualament en Euròpa, e Quauquas zonas ente 'la fuguet introducha coma a l'èst deus Estats Units.

## Galaria

Gryllotalpa 2009 G5.jpg|*Gryllotalpa gryllotalpa*
Gryllotalpa gryllotalpa 01.JPG|Vuda de faça
Leg of Gryllotalpa.jpg|Detalh de la pauta fodinosa gaucha
Ensifera

**Ensifera** (los **Ensifèrs**) es un sos-órdre d'insectes de l'òrdre deus ortoptèrs, l'autre sos-òrdre es lu deus Caelifera (caelifèrs o *grilhs/greus*).

## Nòta
Canton de Pau Centre

Lo **canton de Pau Centre** qu'ei ua anciana division administrativa de Bearn, dens l'arrondiment de Pau, lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. Despuish 2015, que i a quate cantons a Pau. La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens sa varianta bearnesa.

## Composicion
Lo canton que contienè ua partida de la vila de Pau, en baisha demografica (1990 : 21 885 abitants; 2012 : 19 635).

## Istòria
Lo canton que's creè lo 13 de julhet 1973 . 
## Nòtas
Camin de fèrre d'Aurigny

vinheta|160px|Tren actual del camin de fèrre toristic d'Aurigny.
vinheta|160px|Veituras a la gara del Braye.
Lo **camin de fèrre d'Aurigny** es una linha de camin de fèrre creada en 1847 sus l'illa anglonormanda d'Aurigny. L'unica linha mesura environ 3 quilomètres de long e bordeja lo mai sovent la còsta.

## Istoric
Lo camin de fèrre d'Aurigny foguèt construgut pel govèrn britanic dins las annadas 1840 e inaugurat en 1847. Son but inicial èra de transportar de pèiras de la carrièra de Mannez situada a l'extremitat nòrd-orientala de l'illa, près del far de Mannez, per construire una diga brisa-lamas pel pòrt de Braye situat sus la còsta occidentala d'Aurigny just al nòrd de la vila de Sainte-Anne e l'edificacion de fòrts. Catòrze vagons podián transportar tres tonas e mièja de ròcas.

De 1854 e fins a 1923, la via ferrada es gerida per l'Amirautat britanica.

De 1923 a 1940, es la companhiá del granit dels illas Normandas (*Channel Islands Granite Co Ltd*) qu'en pren la direccion.

De 1940 a 1945, l'illa es ocupada per las fòrças alemandas. Aquestas desmantèlan la via estrecha e installan una via normala. Lo vièlh material rotlant es expedit a Cherbourg.

De 1945 a las annadas 1970, la linha es gerida pel *British Home Office*. La via es renovada e de novèl material rotlant es portat.

En febrièr de 1978, la *Companhiá del camin de fèrre d'Aurigny* (*Alderney Railway Co Ltd*) es creada afin de contunhar l'espleitacion de la linha sul plan toristic ambe la creacion d'un musèu atenent. Lo material es compausat de trens desclassats del mètro de Londres datant de 1959.

## Nòtas e referéncias



## Vejatz tanben

### Articles ligats
* Aurigny

### Ligams extèrnes

*  Site oficial
Pòrta pompidoira (mètro)

[vinheta|De pòrtas pompidoiras del [mètro de Tolosa.]]
Las **pòrtas pompidoiras**, (var.**pòrta trepaderas**) o **faciadas de cai**, son de pòrtas automaticas enveiradas situadas dins una estacion de mètro, long dels cais a la broa de las vias. Aquestas pòrtas se dobrisson unicament al moment ont un tren es a l'arrèst dins l'estacion e son principalament destinadas a empachar los suicidis e los accidents.

## Vejatz tanben

### Articles ligats
* Mètro
Mano

Lo **mano** (o maa) es una lenga mande, parlada en Libèria e en Guinèa. 

## Dialèctes
En Guinèa, lo mano a tres parlars pauc diferenciats, lo zaan (zà̰à̰), lo maa (màá), e lo kpeinson (kpéŋ́sɔ̰̀). D'autres dialèctes son parlats en Libèria.

## Referéncias

## Fonts
*  Maria Khachaturyan, 2018, *[https://web.archive.org/web/20190713183424/http://llacan.vjf.cnrs.fr/PDF/Mandenkan59/59_3khachaturyan.pdf A sketch of dialectal variation in Mano ]*, Mandenkan 59, p. 31-56.
Goo

Lo **goo** es una lenga mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Còsta d'Evòri. 

## Localisacion
Lo goo es parlat dins la region de Diètz-e-Uèch montanhas, dins l'oèst de Còsta d'Evòri.

## Referéncias

## Fonts
*  Ekaterina Aplonova, 2017, *[https://web.archive.org/web/20181222231310/http://llacan.vjf.cnrs.fr/PDF/Mandenkan58/58aplonova.pdf Morphologie verbale de la langue goo]*, Mandenkan 58, p. 3-24.
Nvidia

**Nvidia Corporation** es una entrepresa especializada dins la concepcion de processors grafics, de cartas graficas e de piuses graficas per PC e consòlas de jòcs (Xbox, PlayStation 3, Nintendo Switch). Son sètge es a Santa Clara en Califòrnia als Estats Units.

Sos principals concurrents son AMD (ancianament *[[ATI Technologies|ATI]]*), Intel e Qualcomm.

## Vejatz tanben

### Ligams extèrnes

*  Site oficial
Mwan

Lo **mwan** es una lenga mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Còsta d'Evòri. 

## Localisacion
Lo mwan es parlat dins 21 vilatges de las sosprefecturas de Kongasso e Kounahiri, dins la region de Béré. un tèrç dels mwan vivon defòra de la region, dins las ciutats del país.

## Referéncias

## Fonts
*  Elena Perekhvalskaya, Moïse Yegbé, 2018, *[https://llacan.cnrs.fr/PDF/Mandenkan60/60_2perekhvalskaya_yegbe.pdf Dictionnaire mwan-français]*, Mandenkan 60, p. 3-122.
AMD

vinheta|Logo d'AMD.
**Advanced Micro Devices** (**AMD**) es un fabricant american de semiconductors, microprocessors, cartas graficas basat a Santa Clara (Califòrnia). La companhiá foguèt fondada lo 1<sup>èr</sup> de mai de 1969 per un grop d'engenhaires e de dirigents de Fairchild Semiconductor. Los cofondators d'AMD son Jerry Sanders, Edwin Turney, John Carey, Sven Simonsen, Jack Gifford, Frank Botte, Jim Giles e Larry Stenger. La flècha del logo de la companhiá dirigée cap a la drecha simboliza sa creissença dins lo  ().

## Vejatz tanben

### Ligams extèrnes

*  Site oficial
Kakabe

Lo **kakabe** es una lenga mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Guinèa. 

## Localisacion e dialèctes
Lo kakabe es parlat dins lo centre de Guinèa, dins la region de Fouta Djalon. Los tres dialèctes son lo kakabe central, lo mai parlat, lo kakabe de l'oèst, dins la sosprefectura de Niagara e dins lo nòrd d'aquela de Mafara. Lo dialècte del nòrd es parlat defòra del Fouta Djalon dins la sosprefectura de Kankalabé. La lenga es fortament influenciada per lo pular, al qual lo kakabe a manlevat 20% de son vocabulari.

## Classificacion
Lo kakabe es una lenga mande del grop mokole, que n'en fan tamben partida de parlars vesins, lo mogofin, l'ore-kaba e lo koro-maninka.

## Referéncias

## Fonts
*  Alexandra Vydrina, 2015, *[https://web.archive.org/web/20210127072822/http://llacan.vjf.cnrs.fr/PDF/Mandenkan53/53vydrina.pdf Dictionnaire kakabé-français suivi d’un index français-kakabé]*, Mandenkan 53, p. 1-253.
Intel 8080

L’**Intel 8080** es l'un dels primièrs microprocessors concebuts e fabricats per Intel. Presentat en abril de 1974, aqueste processor 8 bits qui fonccionava a , es generalament considerat coma lo primièr microprocessor vertadièrament utilizable dins una unitat centrala de tractament.

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Intel
Beng

Lo **beng** es una lenga mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Còsta d'Evòri. 

## Localisacion
Lo beng es parlat dins 18 vilatges de la prefectura de  M'Bahiakro. Cinc autres vilatges son poblats per los beng, mas los abitants son quasi assimilats als baule.

## Referéncias

## Fonts
*  Denis Paperno, 2014, *[https://llacan.cnrs.fr/PDF/Mandenkan51/51paper.pdf Grammatical sketch of Beng]*, Mandenkan 51, p. 1-130.
Estadi Niçard

L**'Estadi Niçard** (oficialement en francés *Stade niçois*) es un club professionau de rugbi de XV basat a Niça e fondat en 1912. 

Lo club foguèt vicecampion de França en 1983 e emportèt lo *Challenge Yves du Manoir* en 1985. Jòga aüra dins la terça division francéa de rugbi de XV: la Federala 1.

Denant dau 2012, lo club foguèt nomenat **Racing Club de Niça**.

## Liames extèrnes

* Site oficiau
Micro-Star International

vinheta|250px|Logo de MSI.

**Micro-Star International, Co. Ltd.**, mai connegut ambe sa marca **MSI**, es una societat basada a Taïwan fondada en 1986.

La societat fa partida dels tres primièrs constructors de materials informatics al mond, principalament especializada dins l'ordinator de jòc, MSI emplega mai de 6800 personas.

## Istoric
MSI foguèt fondat en agost de 1986 e emplega en 2009 mai de 2500 engenhaires dins son departament recèrca e desvelopament.

## Nòtas e referéncias


## Vejatz tanben

### Ligams extèrnes

*  Site oficial
Jowulu

Lo **jowulu** (o jo) es una lenga mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Mali. 

La lenga fuguèt descobèrta per Carlson en 1981, dins una region ont se parlava lo samogo.

## Localisacion
Lo jowulu es parlat dins la comuna de Loulouni, dins lo cercle de Kadiolo de la region de Sikasso.

## Referéncias

## Fonts
*  Robert Carlson, 1993, *[https://web.archive.org/web/20140819152330/http://llacan.vjf.cnrs.fr/PDF/Mandenkan25/25carlson.pdf A sketch of Jɔ: A Mande language with a feminine pronoun]*, Mandenkan 25, p. 1-109.
Embragatge

L’**embragatge** es un dispositiu d'acoblament entre un arbre dich *motor* e un autre dich *receptor*. Del fach de sa transmission per aderéncia, permet una mesa en carga progressiva de l'acoblament çò qu'evita las bassacadas que poirián provocar la rompedura d'elements de transmission o l'arrèst del motor dins lo cas d'una transmission amb un motor de combustion.

## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Bóstia de velocitats
Article 88-2 de la Constitucion de la Cinquena Republica francesa

L**'article 88-2 de la [[Constitucion francesa de 1958|Constitucion de la cinquena Republica francesa]]** garantís la constitucionalitat del mandat d'arrèst europèu.

## Lo tèxt de l'article

## Vejatz tanben

### Articles ligats

* Constitucion francesa de 1958
* Cinquena Republica Francesa

### Ligams extèrnes

*  L'article sus Légifrance
Canton de Pau Devath

Lo **canton de Pau Devath** (*Canton de Pau-Nord* en francés) qu'ei ua anciana division administrativa de Bearn, dens l'arrondiment de Pau, lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. Despuish 2015, que i a quate cantons a Pau. La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens sa varianta bearnesa.

## Composicion
Lo canton que contienè la partida nòrd de la vila de Pau.

## Istòria
Lo canton que's creè per decret deu 27 de gèr 1982 . 

## Nòtas
Aiga (omonimia)

**aiga** pòt designar.
* L'aiga (nom comun), substància quimica de formula bruta  H2O.
* una aiga (nom comun), tèrme generic per un corrent d'aiga que pòt èstre segon sa talha un riu o rèc , una ribièira o un flume.
* «L'Aiga» (nom pròpri), una interpretacion marrida del nom del riu que li dison en realitat **[[Éguer]]** (al Dalfinat e en Provença).
Canton de Pau Darrèr

Lo **canton de Pau Darrèr** (de *Pau-Ouest* en francés) qu'ei ua anciana division administrativa de Bearn, dens l'arrondiment de Pau, lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. A despieit deu son nom, lo canton qu'es meilèu au sud-èst de Pau. Despuish 2015, que i a quate cantons a Pau; Gelòs qu'ei deu canton de Pau-4, Masèras e Leson deu canton de Pau-3, Hrontinhon, Narcastèth e Usòs que son deu canton d*'Ouzom, Gave et Rives du Neez* (burèu centralizator : Nai). La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens la soa varianta bearnesa.

## Composicion

## Istòria
Lo canton que's creè lo 13 de julhet 1973 . 
## Nòtas
Jalonke

Lo **jalonke** (o yalunka, dialonke) es una lenga mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Guinèa, en Mali e en Senegal. 

## Localisacion
En Guinèa, lo jalonke es parlat dins la region del Fouta Djalon, particularament dins la sosprefectura de Balaki, qu'es sttuada dins la prefectura de Mali de la region de Labé. La lenga es tamben presenta, sens continuitat territoriala, a l'entorn de Koumbia. En Mali, los locutors vivon a Faléya. D'autres grops de Jalonke se troban deçà de las frontièras, en Senegal e En Sierra Leone.

## Referéncias

## Fonts
*  Friederike Lüpke, 2005, *[https://mobile.repository.ubn.ru.nl/bitstream/handle/2066/19598/19598.pdf?sequence=1 A Grammar of Jalonke Argument Structure]*, Tèsa, Radbout Universteit, Nimèga.
Tornike Kipiani

**Tornike Kipiani** (en georgian: თორნიკე ყიფიანი) es un cantaire georgian que nasquèt en Tbilissi, Georgia, dins lo jorn 11 de decembre de 1987.

## Istòria
Nasquèt dins la capitala georgiana, Tbilissi dins lo jorn 11 de decembre de 1987.

En la siá enfància solie tocar lo piano e lo violin, mas li agradava pas fòrça e pauc après daissèt las leiçons. Quand Kipiani preferissiá la musica rap, los sieus cantaires favorits èran Eminem e Dr. Dre. Malgrat aiçò, inspirat per l'amor de lo sieu paire cap de Jimi Hendrix e los Beatles, decidís prene de classas de guitarra e comencèt a escriure de cançons el meteis. Fins ara, lo se pòt sovent veire en tocant la guitarra de divèrsas estelas del mond de l'espectacle georgian. Kipiani Se va graduar de la Facultat d'Arquitectura de l'Universitat Tecnica de Georgia, mas demorèt fascinat per la musica.

Als 18 ans formèt lo sieu pròpri grop musical, "Tsriuli kutkhe", ont tocava la guitarra. Mai tard tractèt de lançar una carrièra en solitari, mas coma sortèt pas res, formèt una autra banda de covers e comencèt a cantar a se meteis doncas que la banda aviá pas vocalista. Quand nasquèt lo sieu primièr filh, Tornike li calguèt anar a l'estrangièr a trabalhar. Tornèt lo 2012 per far concurréncia en lo concors "MagtiFan" de Mèstre TV, ont se convertiguèt en un dels finalistas, mas la siá granda avançada se produsiguèt amb la participacion en 2016 en lo megashow The X-Factor de Rustavi 2. E la siá mèstra foguèt Tamta Goduadze

Foguèt lo primièr a ganhar la primièra edicion de la version georgiana de X-Factor.

### En Eurovisión

En l'an 2017, se presenta amb Giorgi Bolotashvili a la seleccion de lo sieu país ont obtenguèron la vintena tresena posicion.

En decembre d'arunan, ganhèt la seleccion de lo sieu país, Georgian Idol, que s'usa per escuélher a lo sieu representant a Eurovision 2020.

Kipiani diguèt que la siá cançon se sonarà Take Me As I Am

## Discografia

*2017: You Are My Sunshine (amb Giorgi Bolotashvili) (en occitan: Tu ès la miá lutz solara)
*2020: Take Me As I Am (en occitan: Pren-me cossí soi)

## Ligam extèrne
*Biografia de Tornike Kipiani
## Referéncias
Bambara

Lo **bambara** (o bamana) es una lenga mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Mali. 

## Localisacion
lo bambara es la lenga la mai parlada, coma primièra o segonda lenga de Mali.

## Escritura
Lo bambara s'escriu amb l'alfabet latin, mas tamben amb l'escritura nko. L'alfabet latin bambara es:

## Referéncias

## Fonts

## Ligams extèrnes
*Valentin Vydrine, *[http://cormand.huma-num.fr/index.html Corpus bambara de référence]*
*Valentin Vydrine, Mahamadou Konta, *[http://cormand.huma-num.fr/biblio/index.jsp Bibliotèca electronica bambara]*.
Universitat Tecnica de Georgia

130px|right|Univesitat Tecnica de Georgia

L**'Univesitat Tecnica de [[Georgia (Caucàs)|Georgia]]** coneguda fins a 1990 coma **Institut Politecnic Georgian V.I. Lenin** (en georgian საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტი sakartvelos t’eknik’uri universit’et’i) qu'ei ua institucion publica qui ho fondada en 1922 en la capitala georgiana Tbilissi.

## Istòria
L'Universitat foguèt creada en l'an 1922. Dempuèi de l'an 1928, l'Institut pòrta lo nom de V.I. Lenin.

L'an 1930, sus la basa de l'Institut Politècnic de Georgia, se creèron d'instituts de bastiment, transpòrt, minaire, quimics, tecnologics, energetics e de recuperacion, se formèron après los Instituts Transcaucásico Industrial, Transcaucàsic Minaire e Metallurgia e l'Institut Transcaucàsic de transpòrt Ferroviari.

## Estudiants coneguts
*Ananias (Nascut cossí **Japaridze Tenghiz Anatolievich**; en 1949): lo monge recebèt la siá licenciatura de mejans automatics de comunicacion.
*Davit Bakradze (1972): lo politic e diplomatic recebèt la siá licenciatura de fisica.
*Elguja Viktorovich Medzmariashvili (1946): lo constructor general del primièr objècte espacial georgian, 
se va graduar en lo Departament d'Engenhariá Civila, e realizèt lo cors d'estudis de postgrau en lo camp dels bastiments espaciales l'an 1972.
*Grigory Semenovich Kiknadze (1897-1978): 
*Meri Arabidze (1994): la jogaira de escacs, tanben estudièt aicí.
*Nodar Kumaritashvili (1988-2010): lo esportista de lièja recebèt la siá llicenciatura en economia.
*Tornike Kipiani (1987): lo cantaire realizèt la facultat d'arquitectura.

## Rectors e os professors coneguts

*David Kandelaki (1928-1930)
*Georgi Gvaryaladze (1930-1937)
*Artyom Bojgua (1937-1948)
*Grigol Kometiani (1948-1952)
*Georgi Zaridze (1953-1956)
*Rafael Dvali (1956-1958)
*Joseph Buachidze (1958-1973)
*Archil Dzidziguri (1973-1981)
*Teymuraz Loladze (1981-1988)
*Gocha Chogovadze (1988-1994)
*Ramaz Khurodze (1994-2007)
*Archil Motsonelidze (2007-2008)
*Archil Prangishvili (Dempuèi 2009)
*Elguja Medzmariashvili (Cap de Departament de Bastiments d'Engenhariá Civila, 1985-1995; Cap de departament de bastiments especiales fondat per el meteis, 1995-2004).
*Zurab Gedenidze: Cap de la Facultat d'Engenhariá Civila.
*Gia Arabidze: Cap de la Facultat d'Engenhariá Energetica e Telecomunicacions.
*Anzor Abshilava: Cap de la Facultat de Minaire e Geologia.
*Nugzar Tsereteli: Cap de la Facultat de Tecnologia Quimia e Metallurgia.
*Gocha Mikiashvili: Cap de la Facultat d'Arquitectura, Plan urban e Dessenh.
*Zurab Tsveraidze: Cap de la Facultat d’Informatica e Sistèmas de Contraròtle.
*Otar Gelashvili: Cap de la Facultat de Transpòrt e Bastiment de Maquinas.
*Rusudan Kutateladze: Cap de la Facultat d’Umanitats e Socialas.

## Ligam extèrne
*Sit oficial de l'Universitat Tecnica de Georgia
Lengas mandingas

Las **lengas mandingas** (o manding) son un sosgrop de lengas mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Guinèa, en Mali, en Senegal, en Gàmbia, en Burkina Faso e en Còsta d'Evòri. Las lengas importantas del grop son lo bambara, lo diola e lo malinke.

## Classificacion

*manding de l'oèst
**kassonke 
*malinke 
*maninka de Kita 
*jahanka 
*manding de l'èst
**marka 
**bambara e diola 
**maninka 
**bolon 
**sininkere 

## Referéncias

## Fonts
Soninke

Lo **soninke** es una lenga mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Mali, Mauritània, Senegal, Gàmbia e Còsta d'Evòri. 

## Localisacion
Lo soninke es parlat dins las regions frontalièras de Mali, Mauritània e Senegal. En deça, los soninke se troban tamben en Gàmbia e dins lo nòrd de Còsta d'Evòri. una granda diaspòra existís, notament en França ont lo soninke es la lenga africana la mai parlada. 

## Referéncias

## Fonts
*  Gérard Galtier, 2013, *[https://web.archive.org/web/20200630221926/http://llacan.vjf.cnrs.fr/PDF/Mandenkan50/50galtier.pdf Les nouveaux sites Internet de la communauté soninké et la standardisation de la langue]*, Mandenkan 50, p. 39-60.
Lele (lenga mande)

Lo **lele** es una lenga mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Guinèa. 

## Localisacion e dialèctes
Lo lele es parlat dins las prefecturas de Kissidougou e Gouékédoua, dins una zòna geografica compacta, al sud-oèst de la ciutat de Kissidougou.

## Classificacion
Lo lele es una lenga mande del grop mokole, que n'en fan tamben partida de parlars vesins, lo kakabe lo mogofin e lo koranko.

## Referéncias

## Fonts
*  Valentin Vydrine, 2009, *[https://web.archive.org/web/20100525090934/http://llacan.vjf.cnrs.fr/PDF/Mandenkan45/45vydrine.pdf Esquisse de la langue lélé (groupe mokolé)]*, Mandenkan 45, p. 29-104.
Lengas mokole

Las **lengas mokole** son un sosgrop de lengas mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parladas en Guinèa e en Sierra Leone.

## Classificacion
Las lengas mokole son:
*kakabe 
*lele 
*mogofin 
*koranko 

## Referéncias

## Fonts
Seenku

Lo **seenku** (o seeku, sembla) es una lenga mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Burkina Faso. 

## Localisacion
Lo seenku es parlat dins lo sud-oèst de Burkina Faso. La lenga a dos dialèctes, lo gbeneku (seenku del sud), amb 11 000 locutors e lo timiku (seenku del nòrd), parlat per 5 000 personas.

## classificacion
Lo seenku es una lenga samogo un sosgrop del mande del nòrd-oèst que compren tamben lo duun, lo dzuungoo e lo banka.

## Referéncias

## Fonts
*  Laura McPherson, 2017, *[https://web.archive.org/web/20201030005034/http://llacan.vjf.cnrs.fr/PDF/Mandenkan57/mcPherson57.pdf The morphosyntax of adjectives in Seenku]*, Mandenkan 57, p. 25-48.
Canton de Vilamblard

Lo **canton de Vilamblard** es una anciana division administrativa de Perigòrd situada dins l'arrondiment de Brageirac, lo departament de Dordonha e la region d'Aquitània, aura de Novela Aquitània. Las 17 comunas son dempuei 2015 dins lo canton dau Perigòrd centrau (burèu centralizator Vern) e son totas tanben dins la Comunautat de comunas d'Eila e Cremsa en Perigòrd. La lenga autoctòna es l'occitan lemosin e probablament tanben lengadocian, dins sa varianta brageiraguesa.

## Composicion

* Dempuei lo 1er de genier 2019, las comunas de La Vaissièra, Maurens, Sent Joan d'Eiraud e Sent Júlian de Cremsa an format la comuna novela d'Eiraud-Cremsa-Maurens. 

## Istòria
* Lo canton se creet a la Revolucion emb lo nom de canton de Montanhac; lo chapluòc passet a Vilamblard en 1802 .
* La refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, suprimiguet lo canton de Vilamblard .  
* Per de las questions d'intercomunalitat, **totas las comunas an passat de l'[[arrondiment de Brageirac]] a l'[[arrondiment de Periguers]] dempuei [[2017]]**.
* Dempuei la fin dau canton, de las comunas an fusionat (veire la seccion Composicion).
## Nòtas
Carson (Dakota del Nòrd)

**Carson** es una ciutat de l'estat american de Dakota del Nòrd. Sa populacion èra estimada a 293 abitants, en 2010. Sa superfícia totala es 10,42 km².
Wan

Lo **wan** (o nwa) es una lenga mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Còsta d'Evòri. 

## Localisacion
Lo wan es parlat lo long del confin entre las sosprefecturas de Béoumi, region de Gbekê, e de Mankono, de la region de Béré. la lenga a dos dialèctes, lo miamu, a Mankono, e lo kemmu, a Béoumi.

## Referéncias

## Fonts
*  Philipp Ravenhill, 1982, *[https://llacan.cnrs.fr/PDF/Mandenkan4/Raven04.pdf The Wan language]*, Mandenkan 4, p. 57-69.
Koranko

Lo **koranko** (o kuranko) es una lenga mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Sierra Leone e en Guinèa. 

## Localisacion e dialèctes
Lo koranko es parlat en Sierra Leone, principalament dins lo district de Koinadugu, e tamben de l'autre costat de la frontièra en Guinèa. 

## Classificacion
Lo koranko es una lenga mande del grop mokole, que n'en fan tamben partida lo kakabe, lo mogofin e lo lele.

## Referéncias

## Fonts
*  Raimund Kastenholz, 1983, *[https://web.archive.org/web/20201030013651/http://llacan.vjf.cnrs.fr/PDF/Mandenkan6/6Kastenholz.pdf Note sur les marques prédicatives en koranko]*, Mandenkan 6, p. 55-73.
Dan

Lo **dan** es una lenga mande parlada en Còsta d'Evòri e en Libèria. 

## Localisacion
Lo dan es parlat dins l'oèst de Còsta d'Evòri dins las prefecturas de Man, Sipilou e Biancouma, que se situan dins la region de Tonkpi. La lenga es tamben parlada dins lo nòrd de Libèria. los dialèctes evorians fòrman lo grop dan de l'èst, demest los quals lo parlar de gouèta servís de nòrma lingüistica.

## Referéncias

## Fonts
*  Valentin Vydrine, 2019, *[http://cormand.huma-num.fr/dan/index.html Corpus du dan de l'Est]*.
Zialo

Lo **zialo** es una lenga mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Guinèa. La lenga foguèt descubèrta en 2010, per lo lingüista rus Kirill Babaev.

## Localisacion
Lo zialo es subretot parlat dins la prefectura de Macenta. Fòrça zialo residisson pas dins lo país zialo e se'n son anats vèrs las ciutats, d'en primièr a Macenta, mas tamben a Kissidougou, N'Zérékoré e Conakry..

## Classificacion
Lo zialo fa partida del sosgrop mande del sud-oèst, amb lo looma, lo bandi, lo loko, lo mende e lo kpelle.

## Referéncias

## Fonts
*  Kirill Babaev, 2011, *Zialo: the Newly-Discovered Mande Language of Guinea*, Munic, Lincom.
Loko

Lo **loko** es una lenga mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Libèria. 

## Localisacion
Lo loko es parlat dins lo nòrd de Libèria, mas fòrça loko vivon dins la capitala Freetown.

## Classificacion
Lo loko fa partida del sosgrop mande del sud-oèst, amb lo looma, lo bandi, lo zialo, lo mende e lo kpelle.

## Referéncias

## Fonts
*  Kirill Babaev, 2011, *Zialo: the Newly-Discovered Mande Language of Guinea*, Munic, Lincom.
Kpelle

Lo **kpelle** (o guerze en Guinèa, kpese, gbese en Libèria) es una lenga mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Libèria e en Guinèa.

## Localisacion
Lo kpelle es parlat principalament en Libèria.

## Classificacion
Lo kpelle fa partida del sosgrop mande del sud-oèst, amb lo looma, lo bandi, lo zialo, lo loko e lo mende.

## Referéncias

## Fonts
*  Kirill Babaev, 2011, *Zialo: the Newly-Discovered Mande Language of Guinea*, Munic, Lincom.
Lengas samogo

Las **lengas samogo** son un sosgrop de lengas mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parladas en Mali e en Burkina Faso.

## Classificacion
Las lengas samogo son:
*seenku 
*grop duun
** duun de l'èst: dzuun, dzuungoo 
**dun de l'oèst: duun 
**banka 

Lo nom de samogho, donat per los bambara e los diola, es tamben utilizat per d'autres grops mande, coma los jowulu.

## Referéncias

## Fonts
Dzuungoo

Lo **dzuungoo** (o duun de l'èst) es una lenga mande, una branca de las lengas nigèrocongolesas, parlada en Burkina Faso. 

## Classificacion
Lo dzuungoo es una lenga samogo un sosgrop del mande del nòrd-oèst que compren tamben lo duun, lo seenku e lo banka.

## Escritura
L'alfabet dzuungoo es:
ɑ, b, gb, c, d, dz, e, ɛ, f, g, i , j, k, l, m, ŋm, n, ɲ, ŋ, o, ɔ, p, kp, r, s, sh, t, ts, u, v, w, x, y, z, zh

## Referéncias

## Fonts
*  Paul Solomiac, 1997, *[http://sil-burkina.org/sites/default/files/GUIDE.pdf Guide orthographique dzùùngoo]*, SIL Burkina Faso.
*  Laura McPherson, 2017, *[https://web.archive.org/web/20201030005034/http://llacan.vjf.cnrs.fr/PDF/Mandenkan57/mcPherson57.pdf The morphosyntax of adjectives in Seenku]*, Mandenkan 57, p. 25-48.