Diplomatica

[thumb|right|Facsimile de la premiera pagina de ''[De re diplomatica*.]]

La *'diplomatica** es una [[sciéncia]] [[sciéncia auxiliara de l'istòria|auxiliara]] de l'[[istòria]] qu'estúdia l'estructura, la classificacion, la valor, la tradicion e l'autenticitat dei documents oficiaus. Aquò a donat naissença a l'edicion diplomatica qu'a per objectiu de concebre de reproduccions fidèlas de tèxtes ancians, sovent acompanhadas per una descripcion detalhada, per ne'n facilitar la lectura. 

L'aparicion de la diplomatica data dau sègle XV amb l'aparicion de [[Tecnica|tecnicas]] destinadas a examinar l'autenticitat dei cartas [[Edat Mejana|medievalas]]. Son obratge fondator, ''[[De re diplomatica]]'', foguèt redigit en [[1681]] per lo monge [[Jean Mabillon]] ([[1632]]-[[1707]]). Dempuei la segonda mitat dau sègle XX, la diplomatica s'interèssa tanben a l'istòria deis usatges de l'escrich.

== Istòria ==

=== Lei periòdes antics e medievaus ===

Durant lei periòdes [[Antiquitat|antic]] e [[Edat Mejana|medievau]], l'[[autenticitat]] d'un document èra considerada coma una caracteristica estacada a sei condicionss de preservacion e d'estocatge. Per exemple, un [[escritura|escritura]] conservat dins un [[temple]], un ofici public ò leis [[archiu]]s d'una institucion reconeguda ([[bibliotèca]], etc.) èra generalament considerat coma autentic. Lei possibilitats de realizar una [[còntrafaiçon]] èran donc nombrosas. Dins la màger part dei cas, èra solament necessari d'obtenir lo depaus dau document dins d'[[archius]] legitims per obtenir ''de facto'' una reconoissença d'autenticitat. Lei faus èran donc pas rars. Un dei cas pus famós es probablament aqueu de la [[donacion de Constantin]] que permetèt a la [[papa]]utat de legitimar sei possessions territòrialas en [[Itàlia]] durant l'[[Dinastia Carolingiana|epòca carolingiana]].

=== L'aparicion e l'estructuracion de la diplomatica ===

[[Fichièr:Traité de diplomatique tome 4 17008.jpg|thumb|Edicion dau ''Nouveau traité de diplomatique'' de [[René-Prosper Tassin|Tassin]] e [[Charles-François Toustain|Toustain]].]]



La diplomatica apareguèt dins lo corrent dau sègle XV per establir l'autenticitat dei documents medievaus, especialament lei cartas de [[proprietat]] de la [[Glèisa Catolica|Glèisa]]. Lei premiers trabalhs importants dins aqueu domeni foguèt aquelei dau cardenau [[Nicolau de Cues]] ([[1401]]-[[1464]]) e dau sabent [[Lorenzo Valla]] ([[1407]]-[[1457]]). D'un biais independent, lei dos òmes demostrèron precisament l'inautenticitat de la [[donacion de Constantin|donacion]] en [[1433]] e en [[1440]]. Aquò entraïnèt un certan interès per la disciplina, principalament au sen dei mitans ecclesiastics, e lei [[tecnica]]s d'estudi d'un tèxte se melhorèron fòrça durant la [[Reforma]] e la [[Còntra-Reforma]].

En [[1681]], lo monge [[Jean Mabillon]] ([[1632]]-[[1707]]) publiquèt ''[[De re diplomatica]]'' qu'es considerat coma l'obratge fondator de la diplomatica e de la [[paleografia]]. Publiquèt son trabalh dins lo quadre de rivalitats entre lei [[Òrdre de Sant Beneset|benedictins]], lei [[Òrdre dau Carmel|carmelitas]] e lei [[Companhiá de Jèsus|jesuistas]] sus la validitat de plusors cartas medievalas. En particular, quauqueis ans aperavans, un jesuista dich [[Daniel van Papenbroeck]] ([[1628]]-[[1714]]) aviá declarat faussas plusors cartas conservadas a l'[[Basilica de Saint-Denis|Abadiá de Sant Denis]]. Per contrar aqueleis accusacions, [[Jean Mabillon|Mabillon]] foguèt encargat de sintetizar e d'organizar lei règlas de la diplomatica dau periòde per prepausar un metòde rigorós d'analisi dei documents. Particularitat importanta, son obratge èra acompanhat d'una quantitat considerabla d'exemples de cartas e d'[[Sistèma d'escritura|escritura]]. Lo succès e la reconoissença foguèron immediats e Mabillon recebèt mai d'una mission d'autentificacion fins a sa [[mòrt]]. Au sègle XVIII, lei trabalhs de [[Jean Mabillon|Mabillon]] foguèron completats per [[René-Prosper Tassin]] ([[1697]]-[[1777]]) e [[Charles-François Toustain]] ([[1700]]-[[1754]]) que publiquèron un ''Nouveau traité de diplomatique'' (« Tractat novèu de diplomatica ») en [[1759]].

=== La diplomatica modèrna ===

Amb l'adopcion dau [[metòde scientific]] per leis [[istòria|istorians]] a partir dau sègle XIX, la diplomatica venguèt pauc a cha pauc una [[sciéncia auxiliara de l'istòria]]. D'efiech, per leis [[istorian]]s, la question de l'autenticitat dei documents es fondamentala. En parallèl, apareguèt l'edicion diplomatica de tèxtes ancians. Son objectiu èra de reprodurre aquelei tèxtes per ne'n facilitar la consultacion. La question de la fidelitat de la reproduccion i es centrala e lei documents ansin editats son sovent acompanhats de commentaris detalhats. Lo desvolopament de la reproduccion numerica aguèt una influéncia majora sus aquela activitat car [[Internet]] a aumentat lei possibilitats de difusion dei documents.

Uei, la diplomatica demòra centrada sus l'estudi de documents vièlhs. Pasmens, es totjorn una [[sciéncia]] utila per establir lei [[còntrafaiçon]]s e lei documents autentics au sens larg. Un exemple famós foguèt son utilizacion per demostrar la faussetat dau jornau d'[[Adolf Hitler]] censament descubèrt per [[Konrad Kujau]] ([[1938]]-[[2000]]). Aquela polivaléncia entraïnèt egalament l'aparicion d'aplicacion dins de domenis en defòra dau camp istoric. En particular, la diplomatica fa tanben partida dei [[sciéncia forensica|sciéncias forensicas]] que recampan l'ensemble dei disciplinas [[Tecnica|tecnicas]] e [[Sciéncia|scientificas]] necessàrias au trabalh d'investigacion.

== Annèxas ==

=== Liames intèrnes ===
<div style="-moz-column-count:3; column-count:3;">
* [[Archius]].
* [[Autenticitat]].
* [[Escritura]].
* [[Filologia]].
* [[Istòria]].
* [[Jean Mabillon|Mabillon (Jean)]].
* [[Paleografia]].
* [[Sciéncia auxiliara de l'istòria]].
* [[Sciéncia forensica]].
</div>

=== Bibliografia ===

* **(fr)** Georges Tessier, ''La Diplomatique'', PUF, coll. « Que sais-je ? », n° 536, 1952..
* **(fr)*' Olivier Guyotjeannin, Jacques Pycke e Benoît-Michel Tock, *La diplomatique'', Brepols, coll. « L'atelier du médiéviste », n° 2, 1993.

### Nòtas e referéncias