open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Lar Mondran

**Lar Mondran**  (*Laà-Mondrans* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Mondrans
Las fòrmas ancianas que son *Mondran*, en 1337, *Mondran/Mondran Susoo/Mondran Jusoo*, en 1385, *Mondran dessus/Mondran debaigt*, en 1614, *Lous Mondrans*, en 1659, *Les Mondrans*, en 1728, *Les Mondrans*, sus la mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII, *Laà-Mondrans*, quand Lar e los Mondrans estón aplegats, mès Pau Raimond en dona pas la data. La prononciacion qu'ei [mun'dran] o [lus mundrans]. Miquèu Grosclaude qu'evòca, per lo refusar, lo nom germanic d'òme *Montrannus* utilizat per Dauzat dens un aute cas e prepausa, shens certitud, un *Mont + franc*, vengut *Mont + hranc* en gascon, a l'exemple de l'antroponime *Cazaurang* (**Cazau-franc* > **Cazau-hranc* > *Cazaurang*). **Monthranc* que's pronóncia **Montran*, puish *Mondran*  (sonorizacion de l'oclusiva devath l'influéncia de la nasala). Segon Jacques Boisgontier, dens la soa recension deu *Dictionnaire toponymique des communes du Béarn*, *Mondrans*  *casa*, *ostau*. Miquèu Grosclaude que cita Pau Raimond e que pensa com eth, l'arriu *Lar*, qui passa hens la comuna, donè lo son nom au vilatge. La vath de Lar, o Larvath (en francés *Larbaigt*, qui's latiniza *Larvallum*, qu'estó benlhèu un *pagus*. De mei, lo nom deu cors superior deu Lar qu'ei *Larrus* [Larrús ?]. Lar que vien donc d'un nom bascoaquitanic *larre* qui a lo sens de « lana, pastenc de montanha » : un oronime qu'ei vienut idronime (l'arriu pren lo nom deu lòc on vad), puish nom d'un vilatge . Que i a tanben un *Mont de Larrus* hens la comuna.

### Lo nom de la comuna
N'i a que, en tot partint deu nom de *Lar* e deu nom deus *Mondrans*, imaginèn un *Lar e Los Mondrans* per l'ensemble . Qu'ei mau legir Grosclaude, qui a jamèi escrivut un tau nom, e la toponimia ei pas ua branca de las matematicas, mès de la lingüistica (de mei *Los Mondrans* que's ditz tanben *Mondran* au singular). I a donc pas d'aute nom per la comuna que lo nom qu'ei tanben, per la rason explicada au paragrafe *Lo borg*, lo nom donat sovent a Lar solet : **Lar Mondran** (shens *-s*).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lagòr

**Lagòr** (*Lagor* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [la'gɔ]. Las fòrmas ancianas que son *Lagorr* cap a 1100, *Lagor* cap a 1116, en 1290, 1328, 1372, 1374, 1381, 1383-84, *Laguor* en 1607, *Lagor* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Gerhard Rohlfs, citat per Grosclaude, qu'escriu lo nom vien d'ua epòca plan anciana . Segon Dauzat, lo nom qu'ei escur, com lo de Lagord (Charanta Maritima) .

Segon Miquèu Grosclaude, lo nom de *Lagòr* ei probablament pas latin, mès aquitan e basco. Per la prumèra partida, *larre*/*lar*, « lana montanhosa » que sembla mei probable que *lats*, « arriu, aiga ». La segonda partida qu'ei benlhèu *gorri*/*gor*, « arroi ». Que i a dens la comuna un quartie qu'apèran *lo terrèr roi*; totun es luenh deu borg. Vertat ei que *gorri* a tanben lo sens de « sec, aride » (per Lagord, meilèu **Laco-riton*, « lo passatge, meilèu que lo ga, de *Lacos* », nom celtic).

NB. Normalament, *-rr* finau que's consèrva *-r* e *-r* que s'amudeish; mès que i a hèra d'excepcions a la règla. 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lagòs (Bearn)

**Lagòs** (*Lagos* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [la'gɔs]. Las fòrmas ancianas que son *Lagos* en 1385, *Lagoos* en 1580, *Lagos* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat e Rostaing, *Lagòs* que vien deu nom gallic d'òmi **Lacos*, d'après *Laco*, dab lo sufixe *-ossum* . Gerhard Rohlfs, citat per Grosclaude, qu'explica *Lagòs*, shens certitud, per l'antroponime *Laco* atestat en Lusitania, o lo cognomen *Lagissu* atestat dens la region de Bordèu .

Miquèu Grosclaude que tròba aqueths noms de persona divèrs explican dificilament lo nom. Grosclaude qu'aima mei lo mot latin *lacum*, « lac, petita espandida d'aiga, abeurader », vienut en basco *lako*, « cuba, trolh, dependenças d'ua bòrda ». Véder Lac (Bearn). Lo nom de l'aiga qui i passa qu'ei probablament arreligat dab Lagòs, dab ua simpla diferéncia de sufixe. Lo nom qu'ei donc lo resultat deu radicau latin *lacum*, shens poder precisar lo sens, dab lo sufixe *-ossum* .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lahontan

**Lahontan**  (*Lahontan* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [lahun'tan]. Las fòrmas ancianas que son *Laurfonta* en 1072-1105, *Lafontaa* au sègle XIIIau, *Larfontan* au sègle XIIIau, *Lafontanum* / *Lafontan* en 1293, *Larfontaa* en 1360, *Lafontan* en 1538, *Lahuntan* en 1689, *La Hontan* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat e Rostaing, *Lahontan* que vien deu latin **fontanum*, derivat de *fons*, « hont », dab un sufixe *-anum*, de valor collectiva, e aglutinacion de l'article . 
Segon Alfonso Irigoyen (*Cuestiones de toponimia vasca circumpirenaica in Pirenaico-Navarro-Aragones : gascon y euskara*, Bilbao, 1987), citat per Miquèu Grosclaude, *Lahontan* que vien deu latin *fontana*, « hont » e deu basco *laur*, « quate ». Lo sens globau qu'ei « las quate honts ».

Segon Miquèu Grosclaude que i a pro de grafias *Laur-*, *Lar-*. La finala masculina de la latinizacion de 1293, *Lafontanum* que marca *la* ei pas comprés com l'article femenin. Tot aquò que justifica la lectura d'Irigoyen. Lo nom qu'ei un compausat mixte deu basco *laur*, « quate » e deu latin *fontana*, « hont ». Progressivament, *laur-* qu'estó pres per l'article definit femenin. La proximitat deu País Basco que justifica l'explicacion, mès aquera ei pas valabla per autes *Lafontan* / *Lahontan* o *Larfontan* de Bearn .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna
*Loís Armand de Lom d'Arce, baron de Lahontan

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Jaces

**Jaces** (*Jasses* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei ['jases]. Las fòrmas ancianas que son *Jaces* au sègle XIau, *Iaçes* en 1193, *Iasses* en 1388, *Jasses* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Gerhard Rohlfs, citat per Grosclaude, qu'explica *Jaces* per lo sens de lòc on se jàsen .

Dauzat qu'explica *Jaces* per **jacia*, deu latin **jacium* (inatestat), « provençau » *jaç*, dab lo sens de *jaça*; ua jaça, dens los Pirenèus, qu'ei ua ola de peishedèrs (segon Pfeiffer) .

Miquèu Grosclaude qu'accèpta las explicacions precedentas. Lo sens qu'ei de « jaç peu bestiar » e los microtoponimes *Jaç* son nombrós. Que i a tèxtes medievaus bearnés dab lo mot *jas* (plurau *jasses*) . 

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna
## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Cadea

**La Cadea** (*Lacadée* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [laka'deə]. Las fòrmas ancianas que son *La Cadeye*, en 1471, *Lacadée* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Dauzat qu'explica *la Cadea* per lo latin *catena*, « cadea » . Lo doctor Lemoine, citat per Miquèu Grosclaude, qu'i ved lo mot gascon *lacada*, « grana eslaca d'aiga » e Simin Palay, dens lo son diccionari, p. 600, per *lacadèr*.

Per Miquèu Grosclaude, la proposicion de Dauzat qu'ei la sola acceptabla. Mès com motivar lo mot *cadea* dens lo contèxte ? Lo diccionari de Lespy que balha tanben au mot lo sens de « muralha d'ua vila, limit », per exemple *Fora de la cadena de la viela*. La Cadea qu'ei a la termièra de Bearn e de Shalòssa, çò qui pòt estar ua solucion .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lalonga

**Lalonga** (*Lalongue* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [la'lungɔ]. Las fòrmas ancianas que son *Lanelonque* en 1101, *Lanalonque* en 1385, *Lanelongue* en 1402, *Lalonca* en 1538, *Lalongua* en 1540, *Lalonque* en 1683, *Lalongue* en 1779, *Lalongue* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat, lo nom que vien deu gascon *lana* e de l'adjectiu *longa* . 

Segon Miquèu Grosclaude, *la* qu'ei ua reduccion de *lana*, prés per l'article definit. Que i a hèra toponimes en *lana* dens la region, dab un qualificatiu diferent . Pr'amor de la proximitat en occitan de l'articulacion de *n* e de *l*, l'evolucion *lanalonga* > *lalonga* qu'ei ua aplologia. Lo site de *Lalonga* qu'ei ua sèrra longa.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lalonqueta

**Lalonqueta** (*Lalonquette* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [lalun'ketɔ]. Las fòrmas ancianas que son *Laalonquete* en 1376, *Lanelonquete* en 1385, *Naulonquette* en 1538, *La Lonquette* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat, *Lalonqueta* que vien deu gascon *lana* dab un adjectiu . 

Segon Miquèu Grosclaude, lo nom qu'ei format de *lana* e de *lonqueta*, « espandida, longa ». Mes que i a anomalias. La *Naulonquette* de 1538 qu'ei probablament ua error de copista, pr'amor i a pas cap arriu important dens la comuna per explicar ua nau. Normalament, dens *-nd-*, *-n-* que's consèrva; *landa* que mia a *lana*, mès pas a *laa* > *la*; ei pas ua error d'origina grafica pr'amor i a lo medish fenomèn a Lalonga .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Lamajor

**Lamajor** (*Lamayou* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [lama'ju], shens nasalizacion. Las fòrmas ancianas que son *Lamajor* en 1429, *Lamayoo* en 1436, *La Mayo* en 1602, *Lamayour* en 1674 .

Segon Dauzat, lo nom qu'ei format de l'article *la* e deu latin *majorem* « mei grana »; anciana abadia . 

Miquèu Grosclaude que constata i avèva pas d'abadia a Lamajor. Que i avèva ua « abadia laïca », en Bearn, ua proprietat nòbla e pas ua abadia. Grosclaude qu'explica lo nom seré *Lar major*, au sens de « casa grana ». Grosclaude qu'evòca la possibilitat de l'aplologia *lana major* > *Lamajor*, acceptada francament quauques annadas après.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Laruenh

**Laruenh** (*Laroin* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [lar'weɲ]. Las fòrmas ancianas que son *Laroenh* en 1234, *Laroeinh* en 1540, *Laroinh* en 1645, *Laroing* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Per Dauzat, lo nom qu'ei escur . 

Segon Miquèu Grosclaude, lo nom qu'ei probablament basco, un compausat de *Lar* (reduccion de *larre*, « lana ») e *oin*, « pè ». Lo sens generau qu'ei « au pè de la lana », sinonime deus noms d'origina romanica *Pèdegèrt*, *Pèdelana*, etc .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Reula (Bearn)

**La Reula** (*Larreule* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [la'rrewlɔ]. Las fòrmas ancianas que son *Regula*, en latin, au sègle Xau, *Conventus Reulae Silvestrensis*, en latin, en 1291, *Lo mostier de Larreule de Saubeste* en 1343, *La Reule* en 1385, *La Reula* en 1538, *La Reulle* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau).

Segon Dauzat, *La Reula* que vien deu latin *regula*, « règla », dab lo sens de « barralha en latas o de mongia ». 

Miquèu Grosclaude qu'accèpta l'explicacion de Dauzat e lo sens de « lei, règla monastica », mei que mei, ací, de « monastèri ».

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Las Claverias

**Las Claverias** (*Lasclaveries* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [lasklabe'riɔs]. Las fòrmas ancianas que son *Las Claberies* en 1547, Simpceus *Las Claveries* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau); sus aquera mapa, *Simpcèus* qu'ei escriut com un caplòc e Las Claverias com un simple vilatge , mès los noms son associats, signe d'un passatge de l'estatut de borg d'un a l'aute.

Segon Dauzat e Rostaing, *Las Claverias* que vien deu latin *clavus*, « clau ----> barradissa, barralha » . Segon lo diccionari de Simin Palay, p. 242, *clabarie* qu'a lo sens de « claus, enclaus, lòc enviroat d'ua defensa ».

Segon Miquèu Grosclaude, lo nom que significa « los claus » e vien d'ua epòca on èra qu'ua dependéncia de Simpcèus .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
La Sèrra (Bearn)

**La Sèrra**  (*Lasserre* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [la'sɛrrɔ]. Las fòrmas ancianas que son *La Serre* au sègle XIII, *La Serre de Vic-Bilh* en 1375, *La Serre* en 1385, *La Serre de Siro* en 1538 (*Siro* qu'ei ua bòrda situada a Croselhas), *Lasserre* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .
Segon Dauzat e Rostaing, lo mot *serre*, deu prelatin *serra*, qu'a lo sens de « montanha alongada » . 

Segon Miquèu Grosclaude, lo mot *sèrra* qu'a lo sens de « tuca » en generau (e non pas de «tuca en dents d'arressèga » !  Lo sens gascon que s'opausa au sens occitan generau de « tuca alongada ». Per aqueth sens que i avèva benlhèu *lana*, absent, çò sembla ! de la semantica actuau (article *lana* dens lo diccionari de Palay); véder Lalonga (de *lana longa*).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Sauvetat

**La Sauvetat** (*Lasseubetat* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [la sawbe'tat]. Las fòrmas ancianas que son *La Saubetat* en 1450, *Sanctus Martinus de Lasaubetat* en 1609, *Lassaubetat* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat, lo nom que vien deu latin *salvitas*, ancian provençau *salvetat*, « lòc d'asili »
. 

La Sauvetat ei donc pas, com hèra bearnés ac creden, un diminutiu de La Seuva. Lo nom que vien deu latin *salvitatem*, dab lo sens de « sauvetat, tèrra d'asili » .
## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lanecauva

**Lanecauva** (*Lannecaube* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Lanecauva
La prononciacion qu'ei [lane'kawbɔ]. Las fòrmas ancianas que son *Lanacalba* en 1104, *Lane-Caube* en 1385, *Lane-Cauba* en 1538, *Lana-Cauba* en 1540, *Lanecoube* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Lannecaube-Meillac* quan apleguèn los dus vilatges, *Lannecaube* sol adara .

Segon Dauzat e Miquèu Grosclaude, lo nom que vien deu gascon *lana* e de l'adjectiu *cauva*, donc « pelada ». Grosclaude qu'escriu *Lanacauva* per rasons etimologicas .

### Melhac
La prononciacion qu'ei [me'ʎak]. Las fòrmas ancianas que son *Melhac* en 1402, *Meillacq*  (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Lannecaube-Meillac* quan apleguèn los dus vilatges, adara *Meillac*qu'a dispareishut deu nom oficiau .

*Melhac* que vien deu nom latin d'òmi *AEmilius* dab lo sufixe *-acum*. Melhac qu'èra la proprietat d*'AEmilius* .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Laduish

**Laduish** (*Ledeuix* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [le'dyʃ] o a còps [la'dyʃ]. Las fòrmas ancianas que son *Ledux* au sègle Xau, *Leduixs* au sègle XIIIau, *Laduix*/*Laduixs* en 1323, *Laduxs* en 1344, *Laduxium*, en latin, en 1374, *Laduixs* en 1385, *Leduxs* en 1420, *Leduix* en 1538, *Leduch* en 1779, *Leduis* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat, *Laduish* que vien de l'article *le* dab lo latin *ductum* . 

Segon Miquèu Grosclaude, l'explicacion deu Dauzat qu'ei impossibla. L'article *le* èra pas utilizat en Bearn au sègle X e *(ad)ductum* que miaré a **aduit*, *adducem* qu'a avut per resultat lo mot *adotz*. Aqueths mots mian pas a ua finala en [-yʃ]. Las grafias *x*, *ix* e *ixs* que representan [ ʃ ]. Lo segond *e*  de *Ledeuix* qu'ei hèra recent, pr'amor ei absent de la prononciacion e de las fòrmas ancianas. Lo prumèr *e* ei probablament pas primitiu tanpauc, pr'amor i a lo patronime *Laduix*, jamès **Leduix*. La fòrma d'origina qu'ei *Laduix*. Grosclaude que prepausa lo gascon *lad*, « espandida, bòrn de planèr », dab lo sufixe aumentatiu pejoratiu *-uix* [-yʃ]. Lo sufixe qu'ei ajustat a noms de personas, *Bernaduixs*, *Petruixs* o a noms comuns, *lanux*/*lanuch*, « maishanta lana ». Cau aplicar la denominacion pejorativa a la plana on ei Laduish o aus bòrns de montanha o de planèr ? Los costalats a l'entorn de Laduish que pòrtan lo nom de *Pèira cloca*, « pèira poirida » .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lee

**Lee** (*Lée* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [le]. *Lee* qu'ei mentavut per Marca au sègle XIIau, mès lo nom que pòt representar Les dens la vath d'Aspa. Lo nom qu'ei atestat *Lée*  dens la mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau .

Segon Dauzat, *Lee* que representa lo gascon *lée* (grafia de Simin Palay), « lausa, grana pèira planèra » . Segon Lemoine, *Lee* que vien deu gascon *leda*, « brau »

Miquèu Grosclaude qu'arrefusa l'ipotèsi de Dauzat, qui correspón a arren suu terren. La de Lemoine qu'ei improbabla mès pas impossibla. Solament, lo nom qu'ei près de Les (vath d'Aspa) e Les (Val d'Aran) e hè pensar a ua arrasic idronimica. Lo nom que demora inexplicat .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lème

**Lème** (*Lème* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei ['lɛme]. Las fòrmas ancianas que son *Lema* en 1538, *Lheme* en 1777, *Leme* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat e Rostaing, lo nom qu'ei escur; que vien benlhèu deu nom gallic d'òmi *Lemnos* . 
Segon lo diccionari de Simin Palay, *lèmo, lèmou*, p. 611, qu'ei un lòc, ua plaça umida, quasi hangosa.

Miquèu Grosclaude que considèra l'explicacion de Palay ei acceptabla. Mès la fòrma *lèmo* (*lèma* en grafia classica) qu'ei femenina, au lòc que la terminason deu nom de *Lème* ei masculina. Totun, la fòrma de 1538 que pòt hèr pensar a un càmbiament recent de genre. Lème qu'ei sus un planèr, mès las potges que son costalats largs, qui pòden estar limós e braudós. *Lème*, « lòc umide, limós », que vien benlhèu  deu latin *limus*, « limon » .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Lespièla

**Lespièla** (*Lespielle* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Germenau
La prononciacion qu'ei [jerme'naw]. Las fòrmas ancianas que son *Germenau* en 1385, *Germanau* au sègle XIVau, *Germenaut* en 1683, *Germenaud* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Lespielle-Germenaud-Lannegrasse* [en 1833], a la data de la fusion de las tres comunas  (lo nom actuau de la comuna qu'ei *Lespielle* despuish 1978).

Per Dauzat, *Germenau*, qu'ei un lòc fertile, on lo blat e vien plan, o benlhèu lo nom latin d'òmi *Germinius* dab lo sufixe *-avum* .

Miquèu Grosclaude qu'aima mei la prumèra explicacion de Dauzat, deu latin *germen*, « gèrme, brot », e sufixe qualitatiu *-alem*. Grosclaude que causeish lo sens de « lòc erbós, germós », segon aqueth darrèr adjectiu . Grosclaude s'explica pas sus la conservacion de *-n-* intervocalica. Justament, Jacques Boisgontier, dens la soa recension deu *Dictionnaire toponymique des communes du Béarn*, que constata lo vèrbe *germiar* ei la fòrma bearnesa e gascona qui correspón a l'occitan centrau *germenar*. 

### Lanagrassa
La prononciacion qu'ei [lane'grasɔ]. Las fòrmas ancianas que son *Lanagrassa* au sègle XI, *Lane-Grase* en 1385, *Lanegrace* en 1538,  *Lanegrasse*  (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Lespielle-Germenaud-Lannegrasse* [en 1833], a la data de la fusion de las tres comunas  (lo nom actuau de la comuna qu'ei *Lespielle* despuish 1978).

*Lanagrassa* qu'a un nom transparent, « lana fertila », motivat per la preséncia dens ua plana alluviau. A despieit  de la prononciacion, Grosclaude que causeish d'escríver *Lanagrassa* .

### Lespièla
La prononciacion qu'ei [les'pjɛlɔ]. Las fòrmas ancianas que son *Lespiele* en 1385, *Laspiele* en 1402, *Lespiela* en 1538, *Laspiela* en 1540, *Lespielle* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Lespielle-Germenaud-Lannegrasse* [en 1833], a la data de la fusion de las tres comunas  (lo nom actuau de la comuna qu'ei *Lespielle* despuish 1978).

Per Dauzat, *Lespièla* que vien probablament deu latin *spinella*, lòc brostassut .

Miquèu Grosclaude qu'explica l'explicacion de Dauzat ei pas acceptabla foneticament. L'evolucion regulara que mia a **espièra* e non pas *espièla*. Un ligam dab *pièla* que pausa problèmas de sens. Lo nom que demora escur .

## Istòria
Las comunas de Germenau e de Lanagrassa qu'estón aplegadas dab Lespièla en 1833, dab lo nom oficiau de *Lespielle-Germenaud-Lannegrasse*, *Lespielle* en 1978 . La glèisa e lo nom de Germenau qu'an dispareishut de la mapa despuish las annadas 50.

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lanaplan

**Lanaplan** (*Lanneplaà* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [,lanəplan]. Las fòrmas ancianas que son *Lane-Pla*/*Lanne-Pla* en 1172, *Laneplan* en 1323, *Llane-Plaa*/*Lane-plaa* en 1385, *Lanaplaa* en 1536, *Lanaplan* en 1538, *Lanneplâa* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat, *Lanaplan* que vien de *landa*, mot d'origina gallica e deu latin *planum*, « plan, planèr »; Dauzat que considèra en gascon, lo mot *lanne* pòt estar masculin o femenin . 

Segon Miquèu Grosclaude, *Lanaplan* qu'ei compausat de *lana*, qui vien efectivament de *landa* e de *plana*, qui a evolucionat « normaument » en *plan*, mès *plan* ei pas un masculin e lo mot *lana*, dens *Lanaplan*, tanpauc; qu'ei l'error de Dauzat, *lana* esita pas enter lo femenin e lo masculin .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Limendós

**Limendós** (*Limendous* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [limen'dus]. Las fòrmas ancianas que son *Luc-Mendos* en 1385, *Lucmendoos* en 1547, *Lucmendous* en 1683, *Limendous* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

*Limendós* qu'ei format deu latin *lucus*, « bòsc », deu basco *mendi*, « montanha » e deu sufixe aquitanic *-ossum*. Topograficament, Limendós, suu bòrn deu planèr de Gèr, qu'ei en suspart de Somolon . Jacques Boisgontier, dens la soa recension deu *Dictionnaire toponymique des communes du Béarn* qu'arcastava a Miquèu Grosclaude d'aver oblidat la règla gascona *-nd-* > *-n-*. Totun, aquera règla qu'ei bona entau gascon e non saben quina lenga parlavan a Lucmendós pendent lo periòde de validitat d'aquera reduccion. Enter lo sègle VI e ua data desconeishuda de l'Edat Mejana, podè estar lo basco.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Liuron

**Liuron** (*Livron* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [liw'run]. Las fòrmas ancianas que son *Livro* au sègle XIIau, *Livroo* en 1385 e 1402, *Livron* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat e Rostaing, *Liuron* que vien deu nom latin d'òmi *Liber*, dab lo sufixe *-onem* . 

Segon Miquèu Grosclaude, *Liuron* que vien deu nom latin d'òmi *Liberius*, derivat de *Liber*, dab lo sufixe *-onem*; Grosclaude qu'atribueish a Dauzat la soa quita explicacion : *Liber* (Dauzat), *Liberius* (Grosclaude).  Lo nom *Liberius* qu'èra plan portat a la fin de la latinitat; que i a un papa Liberius (352-366). Liuron qu'èra la proprietat de *Liberius*  o de *Liber*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lombiar

**Lombiar** (*Lombia* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. 

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [lum'bja], shens nasalizacion finau. Las fòrmas ancianas que son *Lombiaa* en 1402, *Lombyaa* en 1490, *Lombian* en 1546, *Lombia* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), .

Segon Dauzat, lo nom qu'ei escur, benlhèu prelatin com Lombèrs  . 

Segon Miquèu Grosclaude, *Lombiar* ei probablament pas aparentat dab Lombèrs nimei dab Lumbier (*Illiberri* = vila nava). La finau *-aa*, shens nasala, qu'implica ua consonanta latenta qui ei probablament *-r* (a despieit de la fòrma analogica de 1546); que sembla donc estar lo sufixe *-are*, collectiu vegetau. Lo vegetau qu'ei *ulmus*, « orme ». Dab lo sufixe *-are*, que hè *olmear*, puish *olmiar*, puish lo grope *-lm* que crèa un *b* eufonic, d'aquí *ombiar*; *l-* iniciau qu'ei devuda a l'aglutinacion de l'article definit .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lai e Lamidon

**Lai e Lamidon** (*Lay-Lamidou* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Lai
La prononciacion qu'ei [laj]. Las fòrmas ancianas que son *Lai* cap a 1100, *Laye* en 1205, *Lay* en 1385 e 1412,  *Lay* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Lay-Lamidou* despuish lo 18 d'abriu de 1842, data de la fusion de las duas comunas .

Lo diccionari de Simin Palay (p. 608) que horneish duas solucions :
**lay*, *-e*, « laïc ». Nom de persona;
**laye*, « petita espandida de terren planèra, au costat o au som d'ua sèrra ». Nom de lòc e de persona  .

Segon Dauzat, Lai qu'ei suu *Layon* (nom francés), nom d'arriu . 

Miquèu Grosclaude qu'arrefusa l'explicacion deu Dauzat : se lo nom deu vilatge e venè deu nom de l'arriu, qu'ei eth que portaré lo sufixe e non pas lo contrari. La segonda ipotèsi de Palay qu'ei a eliminar, pr'amor lo vilatge ei pas sus un costalat e pr'amor lo mot *laye* ei femenin. Que demora l'ipotèsi antroponimica (d'un nom de persona); lo nom qu'ei atestat en Bearn .
### Lamidon
La prononciacion qu'ei [lami'du]. Las fòrmas ancianas que son *Lamito* (au sègle XIau), *Laymidoo* en 1376, *Lamidoo* en 1385, *Lamidon* en 1546, *Lamidon* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Lay-Lamidou* despuish lo 18 d'abriu de 1842, data de la fusion de las duas comunas .

Segon Lemoine, lo nom vien de « lana » (de *landa*) e de *midou*, « au miei » .

Segon Miquèu Grosclaude, lo mot *medoo*/*medon* qu'ei frequent dens l'onomestica bearnesa : carrèra deu *Castet Medoo* a Pau, *Arriu medou*, *Poeymedou* (patronime). Aqueth mot ei pas estat explicat. Grosclaude qu'u interprèta per « au miei », mès com passar deu latin *medium* a *mito*, *midoo*, *medoo* ? La prumèra partida deu nom ei pas lo nom de Lai, vilatge vesin, a despieit de l'atestacion de 1376. Non cred pas tanpauc a ua reduccion de *lana* (cf. Lemoine), qu'i ved meilèu *lar* (= casa, ostau), per analogia dab lo nom de persona *Salamitou* (espandit precisament a l'entorn de Navarrencs), pr'amor la prumèra partida qu'a tanben lo sens de « casa » .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna
## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lons

**Lons** (en francés tanplan com en occitan) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [luns], dab ua *-n-* plan articulada. Las fòrmas ancianas que son *Lod* au sègle XIau, *Alod* en 1101, *Laoos* en 1170, *Loth*/*Los* au sègle XIIau, *Laos* en 1214, *Leos* en 1385, *Loos* en 1540, *Leoos* en 1546, *Lons* en 1630, *Lons* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat, lo nom qu'ei escur . Segon lo doctor Lemoine, citat per Miquèu Grosclaude, *Lons* que vien deu francic *allod* .

Segon Miquèu Grosclaude, l'explicacion de Lemoine qu'ei devuda a la fòrma isolada de 1101, dab ua iniciala *a-* qui ei probablament la preposicion. Las fòrmas que son tròp diferentas per assegurar ua solucion, mès la preséncia de *-n-* qu'ei tardiva [véder Denguin]. Las fòrmas que deishan duas solucions, lo bearnés *lot* (deu latin *lutum*), « hanga, lòsa », o un aute mot bearnés *laus*, « tèrra vacanta » .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lesporcin

**Lesporcin** (*Lespourcy* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [lespur'sin]. Las fòrmas ancianas que son *Lustreporci* au sègle XIIau, *Lesporsii* en 1385, *Lesporcii* au sègle XIVau, *Lesporsin* en 1536, *Lespourcin* en 1683, *Lespourcy* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), .

Segon Dauzat, lo prumèr element qu'ei escur, lo segond qu'ei lo latin *porcus* « pòrc »  (en realitat ['gabe]). 

Segon Miquèu Grosclaude, lo prumèr element que s'explica per la prumèra fòrma *Lustreporci*. Que vien deu latin *lustra*, plurau de *lustrum*, « jaç deu pòrc senglar o deu herum, horragar, bòsc, ahorèst ». Lo segond element qu'ei l'adjectiu *porcina*, derivat de *pòrcus* (au sens de « pòrc senglar ». Lo sens globau qu'ei « tuta, jaç deus senglars » .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véser tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lonson

**Lonson**  (dobtós) o meilèu **Lonçon** (*Lonçon* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. 

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [lun'sun]. Las fòrmas ancianas que son *Lonso*, en 1538, *Lonson* en 1673, *Lonson* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Dauzat qu'interprèta *Lonçon* dab lo nom latin d'òmi **Loncius*, inatestat, derivat de *Loncinus*, e lo sufixe *-onem* . 

Miquèu Grosclaude que constata, en gascon, lo nom *Loncinus*, atestat, que mia au medish resultat qu'un **Loncius* supausat, pr'amor de la tombada de *-n-* intervocalica  : **Loncinonem* > **Loncinon-* > **Lonci(n)on-* > **Lonçion-* > *Lonçon*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lobienh

**Lobienh** (*Loubieng* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [lu'bjeɲ]. Las fòrmas ancianas que son *Lobin* en 1172, *Lobiein* en 1286, *Lobihen*/*Lobiheng* en 1286, *Lobienh* au sègle XIII, *Lovienh* en 1385, *Loubiein* en 1675, *Loubieng* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Dauzat qu'explica *Lobienh*, après Gamillscheg, per un nom germanic d'òmi, probablament d'ua arrasic *laubjan*, dab lo sufixe germanic *-ing* . 

Miquèu Grosclaude qu'arrefusa la solucion precedenta. Gràcias a un article de Pèire Bèc, que saben los noms sufixats en *-enh* an un radicau antroponimic latin o pirenenc. Per *Lobienh*, qu'ei *Lupinus*, derivat de *Lupus*. Lo sufixe (absent dens l'atestacion de 1172), qu'ei *-enh*. Lo nom qu'ei près deu de *Loupien*, quartier de Monenh, e de Lupiñén, vilatge situat près de Òsca.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion qu'èra de  abitants.

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lobier de Baish

**Lobier de Baish**(*Louvie-Juzon* en francés) qu'ei ua comuna aussalesa de Bearn administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [lu'bje de baʃ]. Las fòrmas ancianas que son *Luperium*, en latin, en 1100, *Lobier* en 1154, *Lobierr-Juso* en 1270, *Lobier Juson* en 1328, *Lobiher-Jusoo* en 1376, *Lobier-Jusoo* en 1385, *Lobier-Jusson* en 1538, *Lobie-Juso* en 1614, *Louvier en Ossau* cap a 1630, *Loubié* en 1675, *Loubie Juson* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Dauzat qu'interprèta *Lobier Juson* en latin *lupus*, « lop », sufixe *-arium* (lòc frequentat peus lops), latin *jusanum*, « inferior » . A prepaus de *Juson*, Jacques Boisgontier, dens la soa recension deu *Dictionnaire toponymique des communes du Béarn*, qu'escriu Miquèu Grosclaude constata la relativa frequéncia deu sufixe *-on* e l'absencia deu sufixe *-an* (deu latin *-anum*) shens botar los dus hèits en relacion. Boisgontier que pensa, a data desconeishuda, i avó substitucion d'un sufixe per un aute. Aquí perqué en Bearn i a los adjectius *Suson*, *Sobiron*, *Juson*, contra *Susan*, *Sobiran*, *Jusan*, en gascon comun. 

Miquèu Grosclaude que constata l'explicacion de Dauzat junta pas foneticament en gascon. Non cau partir de *lupus*, mès de *lupinus* dab lo sufixe *-erium* > **lobiner* > **lobi(n)er* > *lobier*. *Juson* qu'ei un ancian adjectiu gascon, « en devath » . Autes exemples toponimics de *lupinus* en Bearn e a l'entorn : Lobienh, *Loupien*, a Monenh, Lobinhèr, Lupiñén (Aragon), etc .

Lobièr de Haut qu'ei en *-èr* (sufixe vienut de *-arium*) e non pas en *-er* (sufixe vienut de *-erium*). Que cau supausar a l'origina lo sufixe èra lo medish, probablament *-arium* (las duas comunas que son tòca-tocantas).

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas dab la comuna
## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lobinhèr

**Lobinhèr** (*Louvigny* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. 

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [luβi'ɲɛ]. Las fòrmas ancianas que son *Vicecomitatus Lupiniacensis*, en latin, en 984, *Lobinhom* en 1272, *Castrum de Lovinherio*, en latin, en 1307, *La baronie de Lobinher* en 1443, *Lobinhe* en 1513, *Louvignher* en 1552, *La Compté de Louvignier* en 1675, *Louvigny* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Dauzat que prepausa, pr'amor de la prumèra atestacion, un nom latin d'òmi *Lupinius*, o un derivat de *lupus*, « lop », dab lo sufixe *-acum* . 

Segon Miquèu Grosclaude, lo sufixe estranh de 984 qu'ei devut a ua faussa latinizacion o a un càmbiament de sufixe. La fòrma actuala en francés, qui ei la de la mapa de Cassini, qu'ei ua cacografia suu modèle deus noms francés, devuda aus cartografes o aus Comtes de Grammont, darrèrs mèstes de la vescomtat. Lo nom qu'ei estat, probablament, tostemps *Lobinhèr*, derivat deu nom latin d'òmi *Lupinius*, derivat deu nom vascon latinizat *Lupus* (qui ei pas lo nom de l'animau). Lo sufixe qu'ei lo resultat de *-arium*; qu'ei un sufixe d'apertenéncia , la proprietat, la casa de *Lupinius*.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Hlorentias

**Hlorentias** (*Lourenties* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [luren'tiɔs], mès que disen a bèths còps [esluren'tiɔs da'rrɛ]; lo mot *davant* que dispareish despuish que disen *Hlorentias* per *Es·hlorentias Darrèr*. Las fòrmas ancianas que son *Florenthias Darrer* au sègle XIIIau, *Florenthies Darrer* en 1385, *Slorentiees Darrer* en 1535, *Esloranties-Darrer* en 1546, *Eflourenties d'Arre*  (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Eslorenties-Darré* en 1863, *Lourenties* per deliberacion deu Conselh Municipau deu 24 de gèr de 1889, oficializada lo 9 d'agost .

Segon Dauzat, lo nom que vien de *Florentinas* (sosentendut *villas*), deu nom latin d'òmi *Florentius* e deu sufixe *-inum*; *esl-* en bearnés qu'ei lo resultat de *fl-*; *darrèr* que significa « au sud »  (error : a l'èst). 

Miquèu Grosclaude qu'ei d'acòrd dab las explicas de Dauzat sus *(Es·)hlorentias*, mès *darrèr* qu'a lo sens de « a l'oèst ». Lo lòc qu'èra la proprietat de Florentius e lo nom que s'explica per *Florentius* e lo sufixe *-inam* : *Florentinas* (sosentendut *villas*). Miquèu Grosclaude qu'escriu en bearnés *Fl-* iniciau pòt miar a *Esl-*, a *Ehl-* o a *Hl-* e donc que considèra *Hlorentias* ei corrècte .

## Istòria
Pr'amor confusions dab la comuna vesia de Es·hlorentias Davant, *Eslourenties-Darré* que vienó *Lourenties* per deliberacion deu Conselh Municipau deu 24 de gèr de 1889, oficializada lo 9 d'agost de la medisha annada. La deliberacion qu'indica lo nom *Lourenties* èra present dens los tèxtes  (mès pas dens las fòrmas ancianas citadas per Miquèu Grosclaude).

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lo Luc e Armau

**Lo Luc e Armau** (*Luc-Armau* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Armau
La prononciacion qu'ei [ar'maw]. Las fòrmas ancianas que son *Armau* en 1385, *Hermau* au sègle XIV, *Armau* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Luc-Armau* despuish qu'apleguèn los dus vilatges .

Segon Dauzat e Negre, aqueth citat per Miquèu Grosclaude, per Armeau (Yonne), lo nom que vien de *eremus* e qu'a lo sens de « desèrt », dab lo sufixe *-ellum*
. 

Segon Miquèu Grosclaude, la fòrma deu sègle XIVau qu'ei clara, lo nom que vien de *èrm* « desèrt », deu latin *eremum*; au recensament de 1385, la comunautat non comptava qu'un fòc ! Lo sufixe qu'ei *-alem*, de valor adjectivau e qualitativa, com aus Ermals, comuna de Losera e lo sens qu'ei de « lòc desertic » .

### Luc
La prononciacion qu'ei [lu 'lyk]. Las fòrmas ancianas que son *Ezluc* (atribucion mausegura, dens lo Cartulari de Lescar au sègle XI, citat per Marca), *Lo Luc* en 1385,  au sègle XIV, *Lucq* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Luc-Armau* despuish qu'apleguèn los dus vilatges .

Segon Dauzat, lo nom que vien deu latin *lucus* « bòsc sacrat » . 

Segon Miquèu Grosclaude, lo toponime qu'ei hèra frequent. Lo latin *lucum* qu'avè lo sens de « lo bòsc sacrat », puish que prengó lo simple sens de « lo bòsc, l'ahorèst » .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Luc Arrèr

**Luc Arrèr** (*Lucarré* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [lyka'rrɛ]. Las fòrmas ancianas que son *Lucarree* au sègle XIII, *Luccarrer*/*Luc-Arre* en 1385, *Lucarer* en 1402, *Lucarrer* en 1538, *Lucarré* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau) .

Segon Dauzat, lo nom que vien de *lucus*, « bòsc sacrat » e *quadratus*, « carrat »
. 

Segon Miquèu Grosclaude, Dauzat qu'a oblidat lo nom ei pas en francés. *Luc Arrèr* qu'ei format de *luc*, « bòsc, ahorèst »  e *arrèr*, qui a per sens « virat cap a l'oèst o situat a l'oèst ». En realitat, quan lo nom se fixè, lo sens de *luc* qu'èra perdut; *arrèr* que concerneish, non pas un bòsc, mès l'aute Luc, adara *Lo Luc e Armau*. Sus la mapa, Luc Arrèr qu'ei en gròs a l'oèst de Luc (e Armau). Lo mot *arrèr* qu'estó ajustat per diferenciar los dus omonimes .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lucgarrièr

**Lucgarrièr** o meilèu **Lucgarièr** [lykga'rjɛ]  (*Lucgarier* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [lykga'rjɛ]. Las fòrmas ancianas que son *Luc-Gariee* en 1345, *Lucgarier* en 1434, *Lucq-Garié* en 1675, *Luc Garien* (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIIIau), *Lucgarrier* en 1863 (segon Pau Raimond, *Dictionnaire topographique des Basses-Pyrénées*). A despieit de la prononciacion (ua sola *-r-*) e de totas las fòrmas ancianas autenticas, Grosclaude qu'escriu *Lucgarrièr* .

Segon Dauzat, *Lucgarièr* que vien deu latin *lucus*, « bòsc sacrat » e deu gascon *-gariè*, « gardaire de garias », nom de persona . 

Segon Miquèu Grosclaude que i a un nom de persona *Garrier*, *Guarrerius*, mès segon las explicacions de M.-F. Berganton (*Le dérivé du nom individuel...*, p. 223), sembla pas qu'aja lo sens d'« elevaire de garias ». *Gar(r)iè* qu'ei benlhèu un adjectiu substantivat derivat de *garric*, « casso ». Lo mot *garric* qu'a dispareishut deu gascon, mès *garrièr*, « talhadís de cassos » qu'existeish enqüèra dens los diccionaris de Vastin Lespin e de Simin Palay. Lo recensament de 1385 que horneish dus noms parallèles : *Forc-Gariee* e *Forc-Castanhee*, çò qui permet de verificar *Gariee* ei en rapòrt dab un arbo, lo garric, lo casso. Lo sens globau que seré « bòsc/talhadis de cassos » . *Lucgarrièr*, probable, que patí a data anciana de l'atraccion de *garia*, mès que cau conservar la realitat tau com ei : **Lucgarièr**.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Lurbe e Sent Cristau

**Lurbe e Sent Cristau** (*Lurbe-Saint-Christau* en francés) qu'ei ua comuna bearnesa dera Vath d'Aspa administrada peth departament deths Pirenèus Atlantics dera region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

## Toponimia
### Lurbe
Era prononciacion qu'ei ['lyrbe]. *Lurbe* qu'ei mentavut ath recensament de 1385 e escriut *Lurbe* sus era mapa de Cassini, ara fin deth sègla XVIIIau .

Dauzat qu'explica *Lurbe* per eth basco *lurpe*, *lupe* « espeluga, cret » . 

Segon Miquèu Grosclaude, eth nom que vien deth basco *lur*, « tèrra »  e de *pe*, *be*, « devath ». Mès, eth nom que correspón pas necessàriament a « espeluga », un aute sens possible qu'ei « tèrra baisha », justificada per era situacion ath pè dera montanha .

### Sent Cristau
Eras fòrmas ancianas que son *Sen Jacme de Bager* en 1438, *Sent-Xristau*, en 1443, *L'espitau de Sanct-Jacme et Sant-Cristau de Bayer* en 1538, *Saint-Jayme*/*Sainct-Jaime du Bagé* en 1538, *La maison de Saint-Christau* en 1675, *La commanderie du Bager d'Eysus vulgairement appelée Saint-Christau* en 1777, *Le Bagés ou Saint-Christau* ara fin deth sègla XVIIIau .

*Sent Cristau* qu'ei ua fòrma populara occitana de *Sanctus Christophorus*, deth grèc *Christophoros*. Pau Raimond qu'escriu ei ua anciana comandaria qui depenèva dera abadia de Santa Cristina deth Sompòrt (Aragon), çò qui pòt explicar eth son nom .

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* 2016 : 197

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas dab la comuna

## Véder tanben
* Comunas deus Pirenèus Atlantics
## Ligams extèrnes

## Nòtas