open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
José Emilio Pacheco

thumb|250px|José Emilio Pacheco a l'ITESM-Ciudad de México en 2010
**José Emilio Pacheco Berny** (Ciutat de Mexic, 30 de junh de 1939 - Ciutat de Mexic, 26 de genièr de 2014) foguèt un escrivan, poèta, assagista, traductor e contaire mexican. Èra un dels membres del grop sonat "Generacion dels cinquanta" (en espanhòl: "Generación de los cincuenta") o tanben "Generacion de mièg sègle" (originalament: "Generación de medio siglo"), que compren tanben Carlos Monsiváis, Eduardo Lizalde, Sergio Pitol, Juan Vicente Melo, Vicente Leñero, Juan García Ponce, Sergio Galindo e Salvador Elizondo.
## Bibliografia
### Poesia
* *Los elementos de la noche* (1963)
* *El reposo del fuego* (1966)
* *La arena errante*
* *Siglo pasado*
* *No me preguntes cómo pasa el tiempo* (1970)
* *El silencio de la luna*
* *Islas a la deriva* (1976)

### Narracions
* *La sangre de Medusa y otros cuentos marginales* (1959)
* *El viento distante* (1963)
* *Morirás lejos* (1967)
* *El principio del placer* (1972)
* *Las batallas en el desierto* (1981)
* *Tarde de agosto* (1992)
Octavi Monsonís

**Octavi Monsonís i Arnandis** (Borriana, País Valencian, 18 de mai de 1949) es un ensenhaire e escrivan valencian. Escriu tanben de còps que i a qualques articles d'opinion dins lo jornal electronic pancatalan Vilaweb. Faguèt una revirada en catalan amb lo poèta d'Oliva Joan Navarro d'un libre de l'escrivan italian Eugenio Montale, *Ossos de sípia*, que recebèt lo Prèmi Cavall verd de traduccion en 1989. Son recuèlh *Solcs en l’aigua* foguèt premiat a la XVIIIena edicion del Prèmi de Puçol de narrativa e *Els déus esparracats* li permetèt de ganhar en 2003 l'XIen Prèmi Vila de Teulada. 

## Òbras
* *Solcs en l'aigua* (2003)
* *Els déus esparracats* (2004)
* *Carrer de pas* (2013)
* *Rotterdam, provisionalment* (2016)
* *Lluna crua* (2017)
Grand ròda

[thumb|L'[Estel de Nanchang, de 160 mètres de naut, foguèt la mai grand ròda roda del mond fins a 2006 que la despassèt lo Singapore Flyer en 2008.]]
Una **grand ròda** es una atraccion de fèira consistent en una grand ròda montada en posicion verticala amb de cabinas o sètis penjats a la corba exteriora e que vira a l'entorn d'un ais orizontal perpendicular al plan de la ròda e que passa pel seu centre.

La primièra grand ròda foguèt bastida a Chicago en 1893, dessenhada per l'engenhaire George Washington Ferris. Èra nauta de 80.4 mètres.

## Referéncias
Polaroid

Un **polaroid ** o **filtre polarizant**, es una fuèlha de matèria sintetica emplegada per polarizar la lutz. 

« Polaroid » es una marca depausada de l'entrepresa estatsuniana Polaroid Corporation. Pr'amor qu'existisson d'autres fabricants de fuèlhas polarizantas endacòm mai.

## Istòria

Lo material d'origina, brevetat en 1929 e melhorat en 1932 per Edwin H. Land, se compausa de fòrça cristals microscopics de sulfat d'iodoquinina (erapatit) incorporats dins un filme transparent de polimèr de nitrocellulòsa. Los cristals acicularis (es a dire en forma d'agulhas) son alinats pendent la fabricacion del filme per estiratge o aplicant de camps electric o magnetic. Los cristals essent alignats, la fuèlha es dicroïc: tend d'absorbar la lutz qu'es polarizada parallelament a la direccion de l'alinhment dels cristals, mas transmet la lutz qu'es polarizada perpendicularament a ela.

Las fuèlhas Polaroid son utilizadas dins d'ecrans de cristals liquids, de microscòpis optics, de lunetas estereoscopicas, e, amb una orientacion diferenta dels filtres, de lunetas de solelh qu'an la proprietat de tancar la lumièretz venent del naut, e los rebats venent del bas.

La marca Polaroid es tanben utilizada coma apellacion comerciala per una varietat de produchs venduts par Polaroid Corporation, que lunetas de solelh, mas subretot de filmes e aparelhs fotografics de desvelopament instantanèu.

## Notas e referéncias


## Annèxes
### Articles connèxes

### Ligams extèrne

*  Brevet de 1933 per la fuèlha polarizanta d'Edwin Land
Culver City

**Culver City** es una municipalitat situada dins l'oèst del comtat de Los Angeles, dins l'Estat de Califòrnia, als Estats Units d'America. Al recensament de 2000 sa populacion èra de . La vila es bordada per Los Angeles mas partetja tamben lo tèrme amb de zonas non incorporadas de la comtat. Dempuèi los ans 1920, Culver City es un centre important de la produccion televisèa, en partida perque acculhissiá los MGM Studios. I aviá tanben de sèges de la Hughes Aircraft Company dels ans 1930 fins als ans 1980. National Public Radio West e Sony Pictures Entertainment an lors sètis socials dins la vila.
## Nòtas e referéncias
Sòchi

**Sòchi** - Сочи ; სოჭი  es una vila toristica russa dins lo territòri de Krasnodar, prèp de la frontièra amb Abcazia (Georgia). S'espandís sus la riba de la mar Negra amb los pics nevats de las montanhas del Caucàs enrèire. L'airal metropolitana de Sòchi s'espandís sus 145 quilomètres lo long de la còsta, qu'es la mai longa del continent e la segonda del mond. En 1989 sa populacion èra de , e mermèt a 328809 en 2002. La vila foguèt causida pel Comitat Internacional Olimpic per organizar los Jocs Olimpics d'Ivèrn de 2014.
thumb|250px|Sòchi al començament del sègle XX

## Meteorologia
thumb|180px|Climograma (1961-1990)
Sòchi gausís d'un dels ivèrns mai suaus de Russia tota (+5'9 °C en genièr) e en agost las temperaturas maximalas son de 27 °C. La pluviometria annadièra es fòrça nauta, amb . Stalin i possedissiá una *[[datcha]]* qu'es oficiosament la *capitala sovietica d'estiu*.

## Religion
Abans de 1864, la vila de Sòchi èra predominantament musulmana, religion practicada pels clans ubigis de la zona. Al nòrd, la cultura dels adigis dominava. Ara, al contrari, la vila es de predomiança cristiana, malgrat qu'encara i demòran prèp de , la majoritat adigis, turcs e tatars. Malgrat aquò, i a pas cap de mosqueta a Sòchi, la mai pròcha es a 60 km al nòrd del centre urban, dins la vilòta de T'hagapsh.


Fichièr:Sochi_edited.jpg|Ponent sus la mar Negra, a Sòchi
Fichièr:Mikhael_Archangel_Church_Sochi.jpg|Glèisa de l'Àngel Sant Miquèl
Fichièr:Zimniy_theatre_Sochi.jpg|Teatre d'Ivèrn
Fichièr:Letniy_theatre_Sochi.jpg|Teatre d'Estiu
Fichièr:Dendrarium_Sochi_main_entrance.jpg|Intrada del Dendrarium de Sòchi
Fichièr:Bytkha Sochi.jpg|Zona de Bytkha
Fichièr:Sochi_Beach_arbour.jpg|Passatge cap a la plaja Arbour


## Referéncias


## Ligams extèrnes

* Site web dels jòcs Sòchi
* Forums de Sòchi
* Sòchi sus Google Maps
Jòcs Olimpics d'Ivèrn de 2014

Los Jòcs Olimpics d'ivèrn de 2014 (Jòcs de la 24ena Olimpiada) se debanèron a Sòchi, Russia ( 7 de febrièr - 23 de febrièr de 2014 ).

## Genèsi
## Delegacions
## Debanar
## Espets e endevenenças
## Programa
### Espòrts e espròvas
#### Biatlon
#### Bobsleigh
#### Curling
#### Esqui acrobatic
#### Esqui alpenc
#### Esqui nordic ( Combinat nordic / Esqui de fons / Saut amb esquis )
#### Lièja
#### Oquei gèl
#### Patinatge artistic
#### Patinatge de velocitat
#### Patinatge de pista corta

#### Skeleton
#### Surf de nèu

## Medalhièr general
## Bibliografia
## Vejatz tanben
* 

* Jòcs Olimpics
* Comitat Internacional Olimpic

## Ligams extèrnes
## Ligams videografics
## Nòtas e referéncias
Ford

La **Ford Motor Company** (https://web.archive.org/web/20060628231013/http://www.nyse.com/about/listed/lcddata.html?ticker=F) (sovent nomenada simplament **Ford** o **Ford's**) es una entrepresa multinacionala estatsuniana fabricant d'automobilas basada a Dearborn, Michigan, Estats Units d'America. Fondada en 16 de junh de 1903 per Henry Ford a Detroit, Michigan. Segon la revista Fortune, DaimlerChrysler e Toyota Motor an despassat Ford se situant al segon o tresen grop de constructors d'automobilas mondial. 

La Ford Motor Company regropa tanben Volvo, Aston Martin, Mazda, Mercury e Lincoln. 

Ford a d'usinas de construccion dins fòrça païses del mond, e crea d'automobilas per diferents païses se basant-se suls desirs locals. Ara ofrís dos modèls de automobila ibrida, la Focus C-Max e lo Ford Escape.

thumb|Ford T

## Istòria

### Al començament
thumb|Henry Ford, lo fondator

Ford comencèt sa produccion pel primièr còp an 1903 amb  de 12 investissors. Los primièrs ans, Ford produguèt un nombre escaç de veituras Alfabet per jorn dins la seuna usina de l'Avenguda Mack de Detroit, Michigan. De grops de dos o tres òmes trebalhavan sus cada pèça utilizant de compausants fabricats per d'altras companhiás. Henry Ford aviá 40 ans quand fondèt la Ford Motor Company, que vendrá una de las companhiás mai grandas e lucrativas del mond, e tanben una de las raras entrepresas que sobrevisquèt a la Granda Depression dels ans 1930. 

### Lo desvolopament

En 1908, la Companhiá Ford lancèt lo modèl Ford T. La primièra version foguèt producha a l'usina de *Piquette*. La companhiá mudèt las installacions de produccion a l'usina de *Highland Park* (mai granda que la precedenta) per poder satisfar la demanda del nòu modèl T. A partir de 1913, la companhiá aviá ja desvolopat totas les tecnicas basicas d'una linha de produccion e de produccion de massa, organizaion productivista que prendra lo nom Fordisme. Aquel meteis an, Ford creèt la primièra linha de produccion mobila del mond, que capitèt a mermar lo temps de montatge del chassís de 12 oras e mièg a 2 oras e 40 minutas.

## Referéncias

* Web oficial de Ford en França
* Web oficial de Ford en Itàlia
* [Web oficial de[Fichièr:Grand_Ducal_Police_car_(Ford)_in_Luxembourg_City.jpg|vinheta|r]
 Ford en Espanha]
* Web oficial de Ford
.dating

**** ("rendètz-vse amorós", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 27 de genièr de 2014.

## Referéncias
Velcro

thumb|300px|Las doas partidas d'un velcro

Lo **Velcro** es un material textil que consistís en doas bendas recobèrtas caduna d'una textura diferenta, permetent, que quand se meton en contacte, d'obtenir sul còp un ligam amovible. Foguèt inventat accidentalament per Georges de Mestral, un engenhaire soís. Marca depausada per la *Velcro International BV* (basada a Amsterdam) pel mond entièr. La societat Velcro, propriária de la marca, ensajèt, sens capitar, a s'opausar a l'usatge del nom de la marca coma nom generic.

## Istòria

La benda autoagafanta foguèt inventada per serendipitat en 1941 per Georges de Mestral. L'idèa li est venguèt tornant d'una passetjada al camp, remarcant qu'èra gaire aisit de levar los gafaròts de laparassa arrapats als vestits e al pel de son can. Georges de Mestral los examinèt e descobriguèt la possibilitat de far aderir dos materials de biais simple e reversible. Desvolopèt la benda autoagafanta e brevetèt l'idèa en 1951. De Mestral nomenèt son invencion « Velcro » mesclant los troces de mots **<big>vel</big>**ós e **<big>cro</big>**quets. A l'ora d'ara las aplicacions d'aquel sistèma son plan nombrosas e lo mot velcro venguèt un terme generic per totes los tipes de benda autoagafanta.

## Principi
La benda autoagafanta es constituida amb doas sisas: une sisa « croquet » qu'es facha de croquetons de plastic en forma d'« inquets », e una sisa « velós » cobèrta de boclòtas de plastic. Quand las doas superfícias son quichadas una amb l'autra, los croquets arrapan las boclas e mantenon ensems embedoas sisas. Quand se tira dessús, los ligams se descrocan e tornan a la posicion iniciala, lor permetent atal de tornar jogar lo meteis ròtle.

## Utilizacion

Coma la benda autoagafanta es aisit d'utilizacion, que demanda cap d'entreten e sens cap de dangièr, es utilizada dins fòrça casses qu'un ligam temporari es necessari. Pels vestits remplaça los botons o las cremalhièras, e los correjons de las calçaduras, subretot pels enfants qu'encara sabon pas los nosar.

Tanben permet de far aderir d'elements decoratius o distinctius, coma las bendas patronimicas o los grades dels unifòrmes.

Aquela fixacion provisòria pòt èsser solida s'es plan estudiada. Atal o es, lo sistèma utilizat per fixar los discs abrasius sus de ponçadoiras.

De croquets d'acièr inoxidable son utilizats dins l'industria automobila per agafar de pèças coma los paratrucs. Puslèu que de provocar una desligason, las vibracions del veïcul mantenon de fach l'agafat (cada croquet se desligant es censat tornar s'agafar mercé al movement aleatòri qu'es subjècte).

Las agéncias espacialas l'utilizan sus las botas e las combinasons, sus de ligams permetent de fixar los objèctes en apesantor e per ligar los cascos dels astronautas.

thumb|Calçadura amb ligams de velcro

## Nòtas e referéncias


## Articles connèxes

* Georges de Mestral
* Velós
* Croquet

## Ligams extèrnes
* VELCRO® --Site oficial
* Nikon Small World Image -- Imatge de nauta resolucion per Tracy E. Anderson
Sardegna Possibile

**Sardegna Possibile** es un projècte politic sard qu'aglutina divèrsas entitats e sensibilitats de Sardenha a l'entorn de l'escrivana Michela Murgia e qu'a per tòca primièra de donar mai d'autonomia e de capacitat d'autodeterminacion a l'isla mediterranèa. Aquesta coalicion que compta tres associacions (Gentes, ProgReS e Comunidades) se deu presentar a las eleccions regionalas en Sardenha de 2014 que se faràn lo 16 de febrièr de 2014. L'organizacion, començaira en politica, creèt ja de cambiaments notables dins las practicas politicas del país en emplegar lo catalan dins sos cartèls de propaganda a L'Alguer e lo sard dins lo demai del territòri a mai de l'italian, la lenga tradicionalament dominanta. 

Comptava d'intencions de vòts compresas entre 11 e 21 % cap a la mitat de genièr de 2014, çò que la situava en foncion de las previsions mai bassas coma tresena fòrça politica del país, e en primièra posicion segon los resultats mai optimistas.

Una de las autras figuras mai carismaticas del gropament es Gavino Balata, candidat catalanofòn de Sardegna Possibile a la província de Sàsser. 

## Ligams extèrns
* Web de Sardegna Possibile
Warner Home Video

**Warner Home Video** es un editor de vidèo, s'agís d'una division de Warner Bros. Entertainment filiala del grop Time Warner. La societat foguèt fondada en 1978 amb lo nom *WCI Home Video* (per Warner Communications, Inc.). Foguèt renomada Warner Home Video en 1980.

## Notas e referéncias


## Ligams extèrnes
* Site oficial
Luis Aragonés

thumb|250px|Luis Aragonés en 2008
**José Luis Aragonés Suárez Martínez** (Hortaleza, Madrid, 28 de julh de 1938 - Madrid, 1 de febrièr de 2014) foguèt un fotbolaire e entrainador espanhòl. Jogava mai que mai coma centre de terrenh e subretot al Club Atlético de Madrid, que s'i faguèt remarcar durant las annadas 1960 e 1970. Disputèt en total 360 partidas dins la Primera Division d'Espanha e marquèt 160 buts. Entrainèt la seleccion nacionala espanhòla de 2004 a 2008 abans de se trachar de l'equipa turca del Fenerbahçe.
Se moriguèt a la Clinica Cemtro de Madrid l'1 de febrièr de 2014 al cap d'una malautiá longa.

## Referéncias
Tao Lin

thumb|250px|Tao Lin en 2010 a Japon
**Tao Lin** (en chinés: 林 韜, en chinés simplificat: 林 韬, e en pinyin: Lín Tāo; Alexandria, Virgínia, 2 de julhet de 1983) es un romancièr, poèta, ensagista e artista american. Participèt tre la debuta e frequentament a *[[Thought Catalog]]*. Escriu tanben dins lo *[[New York Times]]*, *[[Granta]]*, *[[New York Observer]]*, *[[Gawker]]*, *[[Poetry Foundation]]*, e *[[The Believer]]*. En novembre de 2008 Lin fondèt Muumuu House, un ostal d'edicion independent, e puèi en 2010 foguèt lo cofondador de MDMAfilms, una companhiá independenta de produccion cinematografica.

## Òbras
;eBooks
* *[http://www.bearparade.com/hikikomori/ hikikomori]* (2006)
* *[http://www.bearparade.com/todaytheskyisblueandwhitewithbrightbluespotsandasmallpalemoonandiwilldestroyourrelationshiptoday/ Today The Sky is Blue and White with Bright Blue Spots and a Small Pale Moon and I Will Destroy Our Relationship Today]* (2006)
* *[http://www.bearparade.com/thisemotionwasalittlee-book/ this emotion was a little e-book]* (2006)
;Poesia
* *you are a little bit happier than i am* (2006)
* *cognitive-behavioral therapy* (2008)
;Romans
* *Eeeee Eee Eeee* (2007)
* *Richard Yates* (2010)
* *Taipei* (2013)

;Nòvas
* *Shoplifting from American Apparel* (2009)

;Racontes
* *Bed* (2007)
Manuel Baixauli

thumb|250px|Manuel Baixauli durant la Diada de Sant Jòrdi a Barcelona en 2014
**Manuel Baixauli i Mateu** (Sueca, País Valencian, 2 d'octobre de 1963) es un escrivan e pintor valencian. Faguèt d'estudis de Bèlas Arts abans de s'avodar professionalament a l'ensenhament de la pintura. Sas òbras literàrias recebèron totas un prèmi. Qualque temps aprèp qu'acabèsse la redaccion de *L'home manuscrit*, sa tresena òbra espelida en 2007, se vegèt afectat per una malautiá, lo sindròme de Guillain-Barré que lo paralizèt. Aprèp un bèl moment de reeducacion capitèt de recuperar sa mobilitat e consignèt aquela experiéncia dins *La cinquena planta*, son quatren libre publicat en 2014.

## Òbras
* *Espiral* (1998)
* *Verso* (2002)
* *L'home manuscrit* (2007)
* *La cinquena planta* (2013)
* *Ningú no ens espera* (2016)
Amanda Knox

thumb|Amanda Knox (2016)
**Amanda Marie Knox**, escaissada dins la premsa **Foxy Knoxie** o "La Reina de Glaç" (Seattle, 9 de julhet de 1987) es una estudianta americana que se trobèt al centre d'un afar criminal en 2009. Foguèt acusada amb son amic Raffaele Sollecito e Rudy Guede d'aver assassinat una estudianta anglesa, Meredith Kercher, dins la vila italiana de Perosa. Faguèt quatre ans de preson abans d'èsser liberada lo 3 d'octobre de 2011. 

Pasmens lo jutjament contunhèt e lo 30 de genièr de 2014 foguèt condemnada amb Sollecito a 28 ans de preson. Knox que viviá dempuèi un temps als Estats Units podiá èsser l'objècte d'una extradicion cap a Itàlia mas finalament lo 28 de març de 2015, aprèp un quatren jutjament Amanda Knox e Sollecito se vegèron aquitats per la Cort de Cassacion italiana.
Julien Clerc

thumb|250px|Julien Clerc en 2011
**Paul Alain Leclerc**, mai conegut coma **Julien Clerc** (París, 4 d'octobre de 1947) es un cantaire francés.

## Discografia
* *Julien Clerc* (1968)
* *Des jours entiers à t'aimer* (1970)
* *Julien Clerc* (1971)
* *Liberté, Égalité, Fraternité... ou la Mort* (1972)
* *Julien* (1973)
* *Terre de France* (1974)
* *N°7* (1975)
* *À mon âge et à l'heure qu'il est* (1976)
* *Jaloux* (1978)
* *Clerc Julien* (1980)
* *Sans entracte* (1980)
* *Femmes, Indiscrétion, Blasphème* (1982)
* *Aime-moi* (1984)
* *Les Aventures à l'eau* (1987)
* *Fais-moi une place* (1990)
* *Utile* (1992)
* *Julien* (1997)
* *Si j'étais elle* (2000)
* *Studio* (2003)
* *Double Enfance* (2005)
* *Où s'en vont les avions ?* (2008)
* *Fou, peut-être* (2011)
* *Partout la musique vient* (2014)
* *À nos amours* (2017)
* *Duos* (2019)
* *Terrien* (2021)
* *Les jours heureux* (2021)
Henning Mankell

thumb|Henning Mankell a la Fièra del Libre de Göteborg en 2005
**Henning Mankell** (Estocòlme, 3 de febrièr de 1948) es un escrivan e dramaturg suedés. Es conegut internacionalament gràcias a son personatge mai emblematic, l'inspector Kurt Wallander, e l'adaptacion cinematografica de sos romans. Es maridat amb Eva Bergman, la filha d'Ingmar Bergman.

## Òbras
* *Mördare utan ansikte* (1991)
* *Hundarna i Riga* (1992)
* *Den vita lejoninnan* (1993)
* *Mannen som log* (1994)
* *Villospår* (1995)
* *Den femte kvinnan* (1996)
* *Steget efter* (1997)
* *Brandvägg* (1998)
* *Het Graf*
* *Pyramiden* (1999)
* *Den orolige mannen* (2009)
Borough reial de Kensington e Chelsea

Lo **Borough reial de Kensington e Chelsea** (en anglés : *Royal Borough of Kensington and Chelsea*) es un borough de Grand Londres, e un dels sols dins la region (amb aquel de Kingston-upon-Thames) a portar lo títol onorific de *Districte Rieal*. Aquela circonscripcion foguèt fondada en 1965 per fusion dels *boroughs* de Kensington e de Chelsea. Aquel *borough* que possedís la mai forta densitat de populacion de tot lo Reialme Unit, compta los districtes de: 
* Brompton
* Chelsea
* Earl's Court
* Holland Park
* Kensington (Londres)
* North Kensington
* Notting Hill
* South Kensington
* West Brompton

Lo club de fotbal de Chelsea Football Club es pas localizat dins aquel *borough* mas se dins lo *[[Borough londonenc de Hammersmith e Fulham]]*.
Philip Seymour Hoffman

thumb|250px|Philip Seymour Hoffman en octobre de 2011 a París
**Philip Seymour Hoffman** (Fairport, Nòva York, 23 de julh de 1967 - Nòva York, 2 de febrièr de 2014) foguèt un actor american. L'artista venguèt celèbre mondialament gràcias a son interpretacion de l'escrivan Truman Capote dins lo film eponim, *[[Capote]]*, en 2005. Moriguèt lo 2 de febrièr de 2014 en seguida d'una overdòsi.
Maximilian Schell

thumb|250px|Maximilian Schell en 1970
**Maximilian Schell** (Viena, 8 de decembre de 1930 – Innsbruck, Àustria, 1 de febrièr de 2014) foguèt un actor austrian e soís. Venguèt celèbre tre 1961 gràcias a son interpretacion dins lo film *[[Judgment at Nuremberg]]* que li valguèt un Prèmi Oscar. Durant sa carrièra participèt a mai de 90 films, sens comptar sos ròtles en teatre e trabalhèt tanben coma productor e realizador de cinèma.
Reinhard Kurth

thumb|250px|Reinhard Kurth en 2008
**Reinhard Kurth** (Drèsda, 30 de novembre de 1942 - 2 de febrièr de 2014) foguèt un mètge e virologista alemand. Èra director de l'Institut Robert Koch de Berlin.
Claudia Leitte

thumb|250px|Claudia Leitte en 2010 a Miami
**Cláudia Cristina Leite Inácio Pedreira**, mai coneguda coma **Claudia Leitte**, tanben escaissada popularament **Claudinha** (São Gonçalo, Rio de Janeiro, 10 de julh de 1980) es una cantaira brasiliana d'axé e de musica pop.

## Discografia
* *Claudia Leitte* / *Ao Vivo em Copacabana* (2008)
* *As Máscaras* (2010)
* *NegaLora: Intimo* (2012)
* *Exttravase!* (2013)
* *Axemusic (Ao Vivo)* (2013)
Gusttavo Lima

thumb|250px|Gusttavo Lima en 2013
**Nivaldo Batista Lima**, mai conegut coma **Gusttavo Lima** (Presidente Olegário, Minas Gerais, 3 de setembre de 1989) es un cantaire, instrumentista e compositor brasilian. Venguèt famós internacionalament a la debuta de l'annada 2012 gràcias a la cançon en portugués *Balada*, tirada de son segond album *Gusttavo Lima e Você*. La cançon s'es quitament classada n°1 en França al mes de mai de 2012.

**Gusttavo Lima** es de còps confondut ambe Michel Teló, un autre cantaire brasilenc de lenga portuguesa al som de sa popularitat al meteis moment qu'el (tube *Ai, Se eu te pego* debut de 2012).

## Discografia
* *Inventor dos Amores* (2010)
* *Gusttavo Lima e Você* (2011)
* *Ao Vivo em São Paulo* (2012)
* *Do Outro Lado da Moeda* (2014)
President de la Republica

Un **President de la Republica** es lo cap d'Estat de certanei republicas. Es generalament lo possessor, au mens simbolic, dau poder executiu. Aquela institucion es apareguda per lo premier còp a la fin dau sègle XVIII ais Estats Units d'America. Marcava una rompedura importanta amb lei republicas pus ancianas qu'èran caracterizats per un partiment dau poder executiu entre plusors individús diferents. Se difusèt lentament au sègle XIX en America dau Sud e en França avans de venir la nòrma dins la màger part dei republicas modèrnas durant lo sègle XX.

## Liames intèrnes

* Republica.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Regiment

Un **regiment** es una unitat militara gropant plusors batalhons ò plusors companhiás. Es tradicionalament comandada per un coronèu. Son efectiu varia generalament entre  e  òmes.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Robert Cornelius

thumb|250px|Autoretrach de Robert Cornelius en 1839
**Robert Hinnieser Cornelius** (Filadèlfia, Pennsilvània, 1 de març de 1809 - Filadèlfia, 10 d'agost de 1893) foguèt un fotograf american. Se placèt coma un dels pionièrs de la fotografia quand realizèt lo primièr autoretrach conegut en 1839.

## Biografia
Fils d'un immigrant neerlandés, Robert Cornelius se passionnèt jove pel mond de la quimia. En 1831, comencèt a trabalhar amb son paire, e s'especializètt dans las placas d'argent et le polissage de métaux. Il acquit une telle renommée que rapidement le scientifique Joseph Saxton l'approcha dans le but de réaliser une plaque d'argent pour son daguerréotype de d'une école de Philadelphie. Cette rencontre fut déterminante pour l'intérêt de Cornelius pour la photographie.

Robert Cornelius, avec ses connaissances et l'aide du chimiste Paul Beck Goddard, s'attacha à perfectionner la technique du daguerréotype. Vers le mois d'octobre 1839, il prit une photographie de lui devant la boutique familiale. Cet auto-portrait est l'une des premières photographies connues d'un être humain.

Cornelius ouvrit deux des premiers studios photographiques aux États-Unis entre 1839 et 1843, mais alors que la popularité de la photographie allait s'accroissant et que d'autres studios se créaient, Cornelius perdit sans doute son intérêt ou bien comprit qu'il pouvait mieux gagner sa vie dans l'entreprise familiale.
Palais del Quirinal

Lo **Palai del Quirinal** (en italian *Palazzo del Quirinale*) es la residéncia oficiala del president de la Republica Italiana dins la capitala italiana, Roma. Lo palai recep lo nom de la còla que se situa sus ela, lo Quirinal, un de las sèt còlas que formavan la Roma antica.

Iniciada lo bastiment en 1573 per òrdre del papa Grègori XIII, es situat sus l' anciana *Via del Quirinale* e davant la nomenada *Piazza del Quirinale*. Pendent l'epòca papal (1573-1871), lo palais foguèt emplegat coma residéncia estivala del pontife a Roma.

Amb l'aucupacion dels Estats Pontificis e 1860 e la posteriora aucupacion de Laci e de Roma, lo Palais del Quirinal demorèt jos la jurisdiccion del nòu Reialme d'Itàlia. En 1871, Roma se convertissiá dins la capitala e lo Quirinal foguèt convertit coma residéncia oficiala del monarca.

Malgrat èsser-se convertit en residéncia oficiala de la familha reiala, los monarcas italians tendèron a utilizar lo palais en escasenças particularas e totjorn per obligacions d'estat. Mai que mai lo rei Víctor Manuel III visquèt defòra del Quirinal.

Amb l'abolicion de la monarquia en 1946, lo Palais del Quirinal venguèt proprietat de l'Estat e se convertiguèt immediatament en la residéncia oficiala del president de la Republica dins la vila de Roma. Se permet a l'ora d'ara la visita palatina dins jorns de fèsta nacionala.

Arquitectònicament, La façada del Palais foguèt inventada per Domenico Fontana. La Granda Capèla, que es la sala mai remarcabla de l'ensems, foguèt dessenhada per Carlo Maderno. Lo palais conten frescas de Guido Reni e de Melozzo da Forlì. Son tanben destacables los jardins d'estil del . Amb la conversion en palais reial en 1871, la bastissa s'enriquiguèt considerablament de mobiliari e de pèças de granda valor artistic provenentes d'autres palais italians.

## Colleccions
Dempuèi 1946 tota la vaissèla d'argent e cobèrts per la nauta representacion de la Presidéncia cerimoniala de la Republica, son las mai ancianas d'argent de dessenh italian entrepresa Cesa 1882 que son una colleccion unica.
Màfia

Una **màfia** es una organizacion criminala fòrça organizada e estructurada qu'es caracterizada una estructura e de reglas intèrnas partejadas per sei membres (certanei an d'institucions quasiment similaras a aquelei d'un estat), per una utilizacion de la violéncia per s'enrichir e per protegir l'organizacion gràcias a de tacticas d'intimidacion, per un ròtle sociau important (certanei membres pòdon aver de situacions importantas dins la vida politica, economica ò sociala), per un ancoratge territòriau poderós, per una coexisténcia d'activitats legalas ò illegalas e per de liames importants ambé leis institucions politicas ò nacionalas. Aquò permet d'estructurar de rets fòrça desvolopats e de limitar ò d'alentir leis enquistas dirigidas còntra l'organizacion.

A l'origina, aqueu tèrme designava solament lei mafias dau sud italian probablament aparegudas dins lo corrent de la segonda mitat dau sègle XIX. Pasmens, a l'ora d'ara, designa totei leis organizacions criminalas simiilaras dins d'autrei país.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Frontiera

Una **frontièra** (var.: *frontièira*, prov. lem. *frontiera*, auv. *fronteira*, gasc. *frontè(i)ra* o *termièra*) es un espaci d'espessor variable que marca la separacion entre dos territòris, especialament entre dos estats sobeirans. Segon las relacions entre aqueles territòris, lor foncion pòt variar d'un biais considerable. Atal, au sen de l'Espaci Schengen, es un limit politic e juridic que permet lo passatge liure de las personas e dels bens. En revènge, entre las doas Corèas, es una zòna fòrça militarizada e susvelhada que son passatge es fòrça limitat.

## Ligams intèrnes

* Geografia.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Incendi

Un **incendi** es un fuòc violent e destructor per la natura ò leis activitats umanas caracterizat per una reaccion de combustion non mestrejada dins lo temps e dins l'espaci.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Lamborghini Veneno

La **Lamborghini Veneno LP75064** es  una supercar creada per la marca Lamborghini qu’ es estada presentada lo 5 de març de 2013 au salon de l’automobila de Genèva en Soïssa.

A un motor V12 en posicion arrièr que desvolopa 750 chivaus e pòt anar a 383 kilomètres de l'ora.

Pòt anar a 100 kilomètres de l'ora en 2,8 segonda.

La Lamborghini Veneno es estada creada per la fèsta dei cinquanta ans de la marca italiana. Solament tres exemplaris destinada  a la comercializacion e un quatren per lo musèu Lamborghini deviá inicialament èstre produch mai Lamborghini finalament decidèt de ne'n countruire en tot nòu roadsters, venduts a pauc près 3 600 000 èuros.
Alluvion

Leis **alluvions** son de depaus de brigas sedimentàrias d'una talha mai ò mens importanta coma d'arena, d'argiela, de fanga, de nita, de còdol e de grava transportats per l'aiga d'un riu. Pòdon se depausar dins lo jaç d'un riu. La quantitat d'alluvions transportats per un riu despend de la velocitat de l'aiga, de la natura dei ròcas traversadas e de l'importància dau debit.

## Liames intèrnes

* Ròca sedimentària.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Sètge de Candia

Lo **sètge de Candia** se debanèt dau 1 de mai 1648 au 27 de setembre de 1669 e foguèt la batalha centrala de la Cinquena Guèrra Otomanoveneciana. Opausèt lei Venecians, sostenguts per divèrseis estats europèu catolics, a l'Empèri Otoman. Incapables d'empachar d'avitalhaments de la garnison ò l'arribada de renfòrç, lei Turcs deguèron organizar un sètge lòng e saunós que s'acabèt victoriosament per elei en 1669 après 21 ans de combats.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Reiaume de Sardenha

thumb|right|Lo Reiaume de Sardenha e sas províncias en 1859.
[thumb|right|Division d'Itàlia après lo [Congrès de Viena e extension dau Reiaume de Sardenha (color biseta).]]

Lo **Reiaume de Sardenha** (var. **Reialme de Sardenha**) o tanben **Reiaume de Piemont-Sardenha** foguèt lo nom de la monarquia savoiarda de 1720 a 1861. Èran dins lo reiaume la contèa de Niça e las Valadas Occitanas. A partir dau sègle XIX, venguèt lo centre dau procès d'unificacion d'Itàlia e son rèi foguèt proclamat rèi d'Itàlia en 1861 entraïnant la dissolucion de Piemont-Sardenha au sen de l'estat novèu.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Batalha de Mentana

La **batalha de Mentana** se debanèt lo 3 de novembre de 1867 dins lo corrent dei guèrras d'unificacion d'Itàlia. Opausèt lei volontaris de Josèp Garibaldi desirós de conquistar Roma per l'integrar au Reiaume d'Itàlia proclamat en 1861 a una coalicion formada per França e leis Estats Pontificaus. La preséncia francesa èra motivada per la defensa dau catolicisme menada per Napoleon III. S'acabèt per una victòria aisada dei fòrças francovaticanas, numericament inferioras mai ben entraïnadas e equipadas, que permetèt de mantenir l'independéncia deis Estats Pontificaus.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Batalha de Ponte Novu

La **batalha de Ponte Novu** se debanèt lei 8 e 9 de mai de 1769. Marquèt la fin de la conquista francesa de Corsega e la desfacha finala de la Republica de Corsega dirigida per Pasquale Paoli. 

Lo racònte dau debanament de la batalha es mau conegut en causa de l'existéncia d'unei versions relativament diferentas mai l'afrontament foguèt saunós per lei doas armadas que perdiguèron de centenaus d'òmes. Pasmens, au contrari de l'armada francesa que podiá remplaçar aisament aquelei pèrdas, l'armada còrsa foguèt totalament anientada e poguèt plus empachar lei Francés de conquistar Corte qu'èra la basa principala de Paoli. Aquela conquista entraïnèt l'afondrament definitiu de la Republica e Pasquale Paoli deguèt s'exilar en Anglatèrra. Dins lo corrent dei mes seguents lo combat, una tièra d'anobliments permetèt a Loís XV de contentar l'aristocracia de l'illa, compres lei partisans de Paoli.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Groove High

**Groove High** es una seria televisada francoaustraliana de 26 episòdis creada per Frédéric Puech e Virgile Troullot, producha per Disney Channel Original e difusada per lo premier còp entre 2012 e 2013. Conta leis aventuras d'un grop de jovents inscrichs dins una escòla d'arts de l'espectacle fòrça originala dicha *Groove High*. Chasque episòdi comença per un passatge de presa de vista reala dei personatges Tòm e Zoè utilizada per introdurre una remembrança que sèrve d'encastre au racònte. Aquela remembrança es sovent deformada per lei dos personatges segon lors desarcòrds. D'autrei presas de vista realas son utilizadas coma jalons dins lo corrent de l'episòdi. Entre aquelei presas, la màger part de l'episòdi adopta un format animat.

## Personatges

* **Zoè Myer** (Samantha Barks) es una cantaitritz excepcionala mai a paur de cantar en public. Es la melhora colega de Tòm e es possible que ne'n sigue amorosa. Es tanben la proprietària d'un camaleon dich Scoot.
* **Tòmas Mason** dich **Tòm** (Jonathan Bailey) es un personatge divertissent, popular e fòrça talentós. En quista permanenta de glòria, de fortuna e de còps de hamburgers, es amorós de Zoè. Pasmens, avoar sei sentiments li sembla impossible car Zoè es tanben sa melhora colega.
* **Victòria Benson** dicha **Vic** es una dançairitz talentosa, graciosa, totjorn a la mòda mai de còps un pauc estupida. Es venguda una colega de Zoè e lei doas filhas partejan la mema chambra dins l'escòla. Voudriá integrar l'escòla rivala *A-List*.
* **Basile Trobatori** dich **Baz** es un actor pauc finòt que vòu venir una celebritat mondiala. Parteja sa chambra ambé Tòm e es tanben venguda colega ambé Zoè. Dins lo corrent de la seria, comença de sortir ambé Lena.
* **Lena Michèla Fayot** es una acrobata que conoisse fòrça ben leis arts dau circ. Fa partida deis estudiantas pus talentosas de *Groove High* e son intelligéncia es sovent un atots important per sei camaradas. Dins lo corrent de la seria, comença de sortir ambé Baz.
* **Lex Turtletaub** es lo fraire cadet de Sasha e lo geek de l'escòla. Es capable de bricolar divèrsei sistèmas (videosusvelhança, micròphòne) ò instruments. Pasmens, seis invencions an sovent de defauts indesirables. Es lo nòvi de Cocò tre lo començament de la seria.
* **Sasha Turtletaub** es la sòrre ainada de Lex e una cantaitritz talentosa de còps gelosa de Zoè. Es subretot la susvelhanta « adjoncha » de *Groove High* e s'ocupa activament de donar d'avertiments a sei camaradas.
* **Duke Kincaid** es un estudant de l**A-List'', escòla rivada de ''Groove High'', amorós de Zoè. Richissime e totalament desleiau, es sovent lo personatge malefic dau racònte lèst a totei lei complòts per eliminar son rivau Tòm ò per servir seis interès.
* **Cocò Clarington''' es l'assistenta personala de Duke que li sèrve de domestica per entretenir son ostau, netatjar sei besonhas e complir divèrsei missions. Pasmens, son langatge es sovent liure e pòu de còps criticar Duke ò ajudar Zoè e Tòm per desjogar lei complòts de son cap. Es la nòvia de Lex tre lo començament de la seria.
Ben Rattray

thumb|250px|Ben Rattray en 2012
**Benjamin Michael Rattray**, mai conegut coma **Ben Rattray** (Santa Barbara, Califòrnia, 16 de junh de 1980) es un entrepreneire american. Venguèt famós tre 2007 a partir de la creacion del sit de peticions per Internet Change.org que n'es tanben lo dirigent.
.flights

**** ("vòls", en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 4 de febrièr de 2014.

## Referéncias
.移动

**** (*yídòng*, "telefonet", còdi punycode .xn--6frz82g) es un nom de domeni chinés. Es en servici dempuèi lo 5 de febrièr de 2014.

## Referéncias e nòtas
Borrida

La **borrida** es una especialitat culinària del litoral mediterranèu occitan de Tolon, Agde, Seta, de la Camarga fins a l'estanh de Grussan. Se compausa de peisses e de fruches de mar, es un plat vesin de la bolhabaissa.

## Terminologia
Lo tèrme « borrida » sembla venir de *bolir/borir*.

## Ingredients
Se prepara amb de peisses blancs: mujòl, veirat, lop, merlan e baudròi, que son estubats. Puòi dins lo fumet se còi una brunesa de legums (api, pòrres, carròtas, cebas, etc.). Lo meteis fumet es alongat dins un alhòli o una maionesa d'òli d'oliva que cobrís los peisses e los legums. Lo tot es mes sus la taula acompanhat de crostets engradalhats.

## La borrida dins la literatura occitana
*[''La borrida dels dieus'', [Joan Baptista Germain] ]

## La borrida de baudròi

* Aicí i’amai un plat de Seta
* Famós, mès un pauc complicat;
* Per qu’intre dins vòstre sicap;
* Escotatz ben ma liçoneta:

* Prenètz dau peis a proporcion
* De tres quart de liura per tèsta,
* Ros, coeta lònga, e, sans façon,
* Pelats, voidats.
* Lo fetge rèsta.

* Pòrres, èrbas a volontat,
* Grelhs d’api, cebas ben achadas,
* Lo peis a morcilhs decopat,
* Aquí vòstra caiçarolada.

* D’òli, metètz un rag a fons,
* Un jaç de peis, un jaç d’èrba,
* Pauc de sau, de pebre a borron,
* D’alhs escrachats, lo fetge en sèrva.

* D’aiga que cobrigue lo tot,
* Puòi fuòc, que per dessús s’enauça;
* Mantenètz lo bolh jusc’au bot
* Dau temps qu’alestissètz la saussa.

* Ambe quauques vesenhas d’alhs
* Dins lo mortièr montatz d’alhòli;
* Cau que la saussa tengue als talhs,
* Tanben ie planiguetz pas l’òli.

* Quand lo fetge es cuòch, lo tiratz,
* Dessarcissètz dins una sieta,
* Amb un pauc d’òli, lo montatz:
* Es çò milhor de la recèpta.

* Tanlèu qu’es freg, doçament,
* Dins lo mortièr que se desòla,
* Mesclatz lo fetge ambe l’alhet
* Puòi, retiratz la caiçaròla.

* Prenètz de jus çò que vos cau
* Per que la saussa s’espessigue,
* Dins lo mortièr, pauc après pauc,
* Montatz, jusc'a que se rampligue.

* Un amic vos ten lo mortièr:
* zo, remenatz la caiçaròla !
* Cau que chaca talhon entièr
* Pòrta sa saussa tròn de muòla!…

* Après, s’avètz bon apetís
* Vos creiretz au Paradís.

F. Combes (1903) dins l'Armanac Cetori, 1904.

## Ligams extèrnes
* Article sus la borrida per Joan Albert Ribas 

## Nòtas
Juli Ier

**Juli I** (vèrs 280 - 12 d'abriu de 352) fuguèt lo 35 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 6 de febrier de 337 au 12 d'abriu de 352. Succediguèt a Marc (genier - octòbre de 336) après quatre mes de vacanças de la papautat e fuguèt remplaçat per Libèr (352-366).

Son pontificat fuguèt centrat sus la lucha còntra l'eresia ariana e leis opausants ai decisions dau concili de Nicèa de 325. En particular, organizèt un sinòde a Roma en 340-341 per condamnar l'arianisme. A Roma, ordonèt la bastida de la Basilica dei Dotze Apòstols e de la Basilica Santa Maria de Trastevere onte sa tomba fuguèt transferida en 790 per lo papa Adrian I.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Libèri

**Libèri** (mòrt lo 24 de setembre de 366) fuguèt lo 36 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 17 de mai de 352 au 24 de setembre de 366). Succediguèt a Juli I (337-352) e fuguèt remplaçat per Damasi I (366-383).

Son pontificat fuguèt marcat per la bastida de la Basilica de Santa Maria Majora e, coma sei predecessors, per la lucha còntra l'eresia ariana sostenguda per l'emperaire Constanç II que l'exilèt de 355 a 358 en Macedònia. Deguèt negociar sa liberacion e acceptar d'administrar la Glèisa ambé l'antipapa Fèlix II qu'abandonèt rapidament Roma en causa de l'ostilitat de la populacion.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Joan Ièr de França

**Joan I lo Postume**  (14 - 19 de novembre de 1316) fuguèt rèi de França e de Navarra dau 14 au 19 de novembre de 1316. Succediguèt a son paire Loís X (1314-1316) e fuguèt remplaçat per son oncle Felip V (1316-1322). Fiu postume de son paire nascut dins la nuech dau 14 au 15 d'octòbre, visquèt solament cinc jorns e fuguèt enterrat dins la Basilica de Sant Denis. Son oncle qu'assegurava la regéncia dau reiaume fuguèt proclamat rèi après sa mòrt.

Maugrat sa brevetat, lo rèine de Joan I aguèt una importància gròssa per l'istòria de França car permetèt de definir mai lei reglas de succession de la corona francesa. En particular, foguèt adoptat lo principi d'una succession unicament agnatica.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Eveniment de Tunguska

L**'eveniment de Tunguska** es una explosion cataclismica que se debanèt lo 30 de junh de 1908 vèrs 7h13 en Siberia Centrala dins l'Empèri Rus. L'onda dau tuert fuguèt equivalenta a unei bombas de Hiroshima. Destruguèt la seuva dins un rai de vint quilomètres a l'entorn dau centre de l'explosion e causèt de degalhs fins a un centenau de quilomètres. Lo bruch fuguèt percebut dins la màger part de l'emisfèri nòrd. En causa de l'accès malaisat de la region e de la situacion politica de la Russia imperiala puei de l'Union Sovietica, la premiera expedicion que poguèt reconóisser lo luòc de l'explosion i arribèt solament en 1927.

Divèrseis ipotèsis fuguèron desvolopadas per explicar l'origina de l'explosion. Au començament dau sègle XXI, la principala es la de l'explosion dins l'atmosfèra terrèstra d'un objècte celèste (cometa ò asteroïde) avans un impacte dirèct sus la crosta. L'observacion e l'enregistrament d'un fenomèn similar dins la vila russa de Cheliabinsk en 2013 renfòrçan aquela ipotèsi.


File:Tunguska Ereignis-1.jpg|Aubres destruchs per l'explosion (fotografia de l'expedicion de 1927).
|Region centrala de l'explosion en 2008.


## Liames intèrnes

* Meteòre de Cheliabinsk.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Silvèstre Ier

**Silvèstre I** foguèt lo 33 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 31 de genier de 314 au 31 de decembre de 335. Succediguèt a Eusèbi (311-314) e fuguèt remplaçat per Marc (genier - octòbre de 336).

Maugrat un pontificat lòng, son autoritat fuguèt eclipsada per la de l'emperaire Constantin. En particular, participèt pas au sinòde d'Arle (314) ni au concili de Nicèa (325) reünit a l'iniciativa imperiala. Pasmens, son periòde fuguèt marcat per la bastida d'unei monuments crestians importants coma la Glèisa dau Sant Sepulcre de Jerusalèm ò lei basilicas de Sant Joan de Latran e de Sant Pèire de Roma e tanben per l'establiment de l'autoritat de la Glèisa sus la comunautat crestiana.

En fòra de son òbra eventuala au sen de la Glèisa, lo papa Silvèstre I es tanben considerat l'autor d'unei miracles coma una victòria còntra un drac ò la resureccion d'un buòu.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Marc (papa)

**Marc** (mòrt lo 7 d'octòbre de 336) fuguèt lo 34 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 18 de genier au 7 d'octòbre de 336. Succediguèt a Silvèstre I (314-335) e fuguèt remplaçat per Juli I (337-352).

Segon lo *[[Liber Pontificalis]]*, èra d'origina romana. Maugrat un pontificat cort magerament centrat sus la lucha còntra l'eresia ariana, es considerat coma l'autor d'unei mesuras importantas coma l'institucion dau pallium, la redaccion dau premier calendièr religiós crestian e la presa de decision de bastir doas basilicas a Roma (lei de Sant Marc e de Santa Balbina).

## Liames intèrnes

## Nòtas e referéncias
Corba (aiga)

Una **corba** (var. **vòlta**, **meandre**, **contorn**, **retortelh**, **andèra**, **arretòrta**) es una sinuositat fòrça marcada d'una ribièra ò d'un fluvi que se forma naturalament quand lo corrent es sufisent per entraïnar l'erosion dei ribas.

## Galariá

CirqueMadeleine.jpg|L'Ardecha a l'Ola magdalenenca, Bas Vivarés.
RiverWampool(SimonLedingham)Sep2004.jpg|Meandres del Wampool en Cumbria, Anglatèrra.
Horseshoeband.jpg|*Horseshoe Bend* o "Corba de la ferradura" en Arizòna. Als environs arids, las corbas augmentan considerablament lo linear de vegetacion rivulària.
Nowitna river.jpg|Corbas del Nowitna en Alaska, Estats Units.
Finna2.JPG|Corbas e un braç mòrt a Norvègia.
Arda Meanders.jpg|Corba de l'Arda en Bulgaria.
Rio-cauto-cuba.JPG|Corbas del río Cauto a Cuba.
City of Carauari, the Juruá River and its tributaries, taken from the International Space Station.jpg|Corbas de la ribièra Juruá, vist de l'ISS.


## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Còne de dejeccion

Un **còne de dejeccion** ò un **còne alluviau** es un molon de brigas transportats per un torrent a la sortida d'una vau ò sota un versant. A generalament una forma triangulara.

## Liames intèrnes

* Geologia.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Scrabble

Lo **Scrabble** es un jòc de taula e de letras que son objectiu es de comolar de ponchs a partir de tiratges de letras e de creacion de mòts sus una grilha carrada. Certanei carèus de la grilha son premiats e permeton de marcar mai de ponchs d'un còp. Creat en 1931 — inicialament sota lo nom de *Lexiko* — per Alfred Mosher Butts, es vengut fòrça popular e existís a l'ora d'ara de versions dins 36 lengas diferentas.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Charlie Shrem

thumb|250px|Charlie Shrem en 2013

**Charles Shrem IV**, mai conegut coma **Charlie Shrem** (Brooklyn, Nòva York, 25 de novembre de 1989) es un entrepreneire american. Es famós per son implicacion dins son ròtle màger dins l'univèrs de la moneda virtuala sonada bitcoin. Es cofondador e dirigent de la companhiá BitInstant e foguèt vicepresident de la Fondacion Bitcoin fins a la fin del mes de genièr de 2014. Sa demission subrevenguèt quand foguèt acusat de blanquiment de moneda e arrestat lo 26 de genièr de 2014 a l'aeropòrt JFK de Nòva York.
Plan d'inondacion

Un **plan d'inondacion** es una zòna plana situada d’un costat e d’autre d'un riu e susceptibla d'èstre negada per una venguda deis aigas.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Mumbai Monorail

thumb|250px|Lo monorail de Bombai
Lo **Mumbai Monorail** (en marathi: मुंबई मोनोरेल) es un sistèma de monorail de la capitala e vila mai importanta d'Índia, Bombai. Lo projècte foguèt portat per l'Autoritat de Desvolopament de la Region Metropolitana de Bombai (en anglés: **Mumbai Metropolitan Region Development Authority** e en marathi: मुंबई महानगर प्रदेश विकास प्राधिकरण), conjonchament dins un consòrci que compren lo conglomerat Larsen & Toubro situat a Bombai e la companhiá d'infrastructuras malaisiana Scomi Engineering. La construccion d'aqueste mejan de transpòrt, lo primièr monorail que siá estat bastit en Índia dempuèi l'independéncia d'Índia, foguèt entamenada en genièr de 2009. Sa primièra linha operacionala que connècta Wadala a Chembur, foguèt inaugurada l'1 de febrièr de 2014.
Guèto

Un **guèto** (var. **guetò**, **gueto**, **guèt**, **ghetto** per lo tèrme generau e **judariá**, **juteria** per lo tèrme especific ai comunautats josievas) designava inicialament un quartier reservat ò impausat ai Josieus. I avián generalament lo drech de viure segon sei lèis e costumas. 

Per extension, lo tèrme designa tanben a l'ora d'ara de quartiers onte son concentrats una minoritat etnica, culturala ò religiosa. Aquela minoritat es generalament desfavorizada mai lo tèrme comença d'èstre utilizat per designar de quartier onte certanei minoritats de populacions richas se concentran. Dins totei lei cas, lo mòt a generalament una conotacion pejorativa.

## Liames intèrnes

* Apartheid.

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias
Fotocopiadera

Una **fotocopiadera** (var. **fotocopiaira**) qu'ei un aparelh de reprografia qui permet de reprodusir rapidament e dab un còst feble un document quand lo nombre d'exemplars qu'ei pauc important.

## Liames intèrnes

## Bibliografia

## Nòtas e referéncias