open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stradivarius deu generau Kyd

Lo **stradivarius deu generau Kyd** qu'ei un violoncèl creat per Antonio Stradivari a Cremona en 1684. Qu'ei considerat com un deus violoncèls mei larges. Uei qu'ei propietat deu Los Angeles Philharmonic. 

Que ho jogat per Leo Stern quan interpretè peu purmèr còp lo concerto per violoncèl d'Antonín Dvořák (ua de las òbras mei importantas deu repertòri d'aqueth instrument.

Que pòrta lo nom deu propietari qui l'importè d'Anglatèrra entaus Estats Units d'America.

En 2004 que ho panat a Peter Stumpf, lo violoncelista màger deu Los Angeles Philharmonic. Ua enfirmièra que'u tornè en bèth declarar l'aver trobat dehens ua caisha de salopèrs e aver domandat au son nòvi sia de l'adobar, sia de'u tornar en cabinet entà compactes disques.

## Ligam extèrne
*https://web.archive.org/web/20140331065321/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=265Dats suu generau Kyd sus cozio.col
*http://news.bbc.co.uk/2/hi/americas/3728193.stm article de la BBC en anglés suu panatòri.
Royal Academy of Music

thumb|200px|Royal Academy of Music
La **Royal Academy of Music** qu'ei ua branca de l'Universiatat de Londres, qu'ei la mei anciana escòla anglesa d'estudis superior en musica. Que ho fondada en 1822 per John Fane e l'arpista francés Nicolas Bochsa.

Aquesta institucion qu'autreja formacions en musica enter las mei prestigiosas au monde, que compta tanben dab un musèu d'instruments (dab vriolons stradivarius enter autes) e dab ua bibliotèca qui acessa manescrits de grans mèstes de la musica.
Julius Klengel

**Julius Klengel** (Leipzig, lo 24 de seteme de 1859 – lo 27 d'octobre de 1933) ho un violoncelista alemand e un pedagòg d'aqueth instrument. Que ho professor au Conservatòri de Leipzig. Com compositor qu'estampè los sons estudis per violoncèl.
Stradivarius de De Munk

Lo **stradivarius de De Munk** qu'ei un violoncèl creat per Antonio Stradivari a Cremona en 1730.

Qu'ei conegut dab lo nom d'un deus violocelista qui'u possedó mes qu'ei tanben aperat per la Nippon Music Foundation dab lo nom de **stradivarius de [[Emanuel Feuermann|Feuermann]]** deu nom deu gran virtuòse qui'u possedó abans de passar enter las mans deu violoncelista brasilian Aldo Parisot qui se'n desseparè en 1996.

Que ho tanben un deus dus stradivarius de violoncelista francés Auguste-Joseph Franchomme.

la Nippon Music Fondation que'u prèsta peu moment au violoncelista britanic Steven Isserlis.
Emanuel Feuermann

**Emanuel Feuermann** (Kolomyia, Empèri d'Àustria-Ongria, lo 22 de noveme de 1902 – Nava York, lo 25 de mai de 1942) que ho un violoncelista austriac judiu considerat com un deus màgers deu sègle XX.

Que vadó dens ua familha de musicians e que comencè a apréner lo violoncèl dab lo son pair qui jogava lo vriulon e lo violoncèl. Arron, que s'installèn a Viena. 

A Leipzig, que ho eslhève deu gran mèste Julius Klengel qui'u recomandè entau pòste de professor de violoncèl au Conservatòri de Colonha. En 1929 que vadó professor hens la Musikhochschule de Berlin, posicion qu'avó d'abandonar per'mor de l'arribada au poder deu nazisme e de la soa familha judiva. A maugrat d'abandonar Alemanha, que's trobè per manca d'astre en Àustria au moment de l'invasion alemanda coneguda com Anschluss. Qu'escapè entà Palestina dab la soa familha mercés a l'ajuda deu violonista judiu Bronislaw Huberman. En 1937, qu'emigrè aus Estats Units d'America.

## Ligam extèrne
*http://www.youtube.com/watch?v=D1NMBh47mGw Sus youtube.com, interpretacion de Feuerman.
Hagåtña

vinheta
**Hagåtña** (nom chamorro, en anglés *Agana*, en espanhòl *Agaña*) es la capitala de l'illa e territòri american de Guåhån o Guam, en Oceania. En 2000, aviá 1100 abitants.

Lo cònsol n'es, dempuèi 2005, John A. Cruz.

## Toponimia
Lo mot chamorro *hagåtña* significa . Lo territòri american de Guam utilizèt la version espanhòla americanizada en *Agana* entrò 1998, que l'amassada nacionala de Guåhån decidiguèt de tornar son nom d'origina a la capitala.

## Referéncias
Jean Darcet

**Jean Darcet** qu’es un quimista deu sègle XVIIIau. Vadut lo 7 de seteme de 1724, probablament a Doasit, on damorava la soa familha, mes batiat dens la parròpia vesia, a Audinhon. Que s’es mort a París lo 12 de heurèr de 1801.

Qu’estó preceptor deus hilhs deu Carles de Montesquiu, dont s’estarà l’amic dinc a la mort de l’escrivan. Qu’es recebut medecin en 1762, puish, amistoat dab Guillaume-François Rouelle,  qu'estudia la quimia.
En 1774, qu’es nomat professor au Collègi de França, puish Director de la Manufactura de Sèvres, Inspector de las Monedas, membre de l’Acadèmia de las Sciéncias en plaça de Pierre Joseph Macquer.
Que’u devem :
*Lo saber-har de la porcelana qui dinc a lavetz e s’importava.
*Ua contribucion com controlaire de las òbras deu Nicolas Leblanc a la fabricacion de soda en partint de la sau de mar.
*L’aliatge darcet, qui hon de cap a , compausat de bismut 50%, plom 32%, estam 18%.
*Un hèish d’analisis quimicas.

Nomentat au Senat conservator lo 4 de nivòse de l’an VIII, qu’es l’un deus representants de la compausanta sapienta d’aquera assemblada.

Jean Darcet qu’es lo pair deu Jean-Pierre-Joseph Darcet, eth tanbenh quimista, inventor de las pastilhas Vichèi.
## Publicacions
* *Sur l’action d’un feu égal sur un grand nombre de terres* (1766-1771) 
* *Expériences sur plusieurs diamants et pierres précieuses* (1772)
* *Discours en forme de dissertation sur l’état actuel des montagnes des Pyrénées... prononcé par M. d’Arcet pour son installation et l’inauguration de la chaire de chimie au [[Collège de France]], le 11 décembre 1775* (1776)
* *Rapport sur l’électricité dans les maladies nerveuses* (1783)

## Ligams extèrnes
*(fr) Notícia biografica.
*(en) Notícia biografica ; Jaime Wisniak; 2003.
*(fr) Précis historique de la vie et des travaux de Jean d'Arcet.

## Nòtas
Talha (impòst)

La **talha** era un impòst directe dau Regim Ancian francés. Venguet annau e permanent en 1439 durant la Guerra de Cent Ans.

A l'origina, lo terme designava un baston de talha: bagueta de fust asclada, que permetiá de servar la traça de valors chifradas. Era un sistema de comptabilitat accessible a las personas que sabián pas legir ni mai escriure. S'empleguet d'en prumier per los pagaments a crèdit, puei s'apliquet a la fiscalitat.

Lo 2 de novembre de 1439, los Estats Generaus, reunits dempuei octòbre a Orleans, decidigueren l'entretenença de 'na armada permanenta per poder bandir definitivament los angleses fòra de França. Aquesta decision suscitet 'na revòlta daus nòbles: la Pragariá (1440). Per finançar l'esfòrç de guerra, los Estats Generaus instituigueren un impòst noveu, que seriá levat dins chada familha dau reiaume: la . Los delegats autregeren a Charles VII la permission d'alevar la talha tots los ans. Aqueste noveu impòst annau s'aboliguet a la Revolucion.
Coronel Fabriciano

**Coronel Fabriciano** es una ciutat màger de Brasil. Sa populacion èra estimada a 105&nbsp;037 abitants en 2009. Sa superfícia totala es de 221&nbsp;km². Es situada a una distància de 198&nbsp;km de la ciutat de Belo Horizonte, capitala de l'estat.
Concerto per violoncèl (Schumann)

Lo **concerto per [[violoncèl]]** en La m Op. 129 de Robert Schumann qu'ei ua de las principaus òbras deu repertòri d'aqueth instrument. Que ho compausat en 1850 mes interpretat peu prumèr còp sonque en 1860 peu violoncelista Ludwig Ebert.

Que compta dab tres movement qui son :

# *Nicht zu schnell* (La m )
# *Langsam* (Fa M)
# *Sehr lebhaft* (La m – La M)

Qu'ei escrivut entau violoncèl solista acompanhat per 2 flabutas, 2 clarinetas, 2 clarins, 2 bassons, 2 trompas, 2 trompetas, timpani e còrdas.

## Ligam extèrne
*http://imslp.org/wiki/Cello_Concerto,_Op.129_(Schumann,_Robert) Particion a gratis de libra de cap dret suu site de la International Music Score Library Project
*http://www.youtube.com/watch?v=a8OPzwnLFCc Pierre Fournier interpretant lo purmèr movement sus youtube.com.
Comtat de Rodés

200px|right|thumb|Armoriau ''de gules sus leopard d'aur''
Lo **Comtat de Rodés** èra un fèu que fasiá partida de l'anciana província de Roergue, uèi dins lo departament d'Avairon, e que sa capitala èra Rodés. Sas armas son "De gules sus leopard d'aur".

## Istòria
A la casuda de l'Empèri Roman, Roergue cambièt mantun còp de patron: apertenguèt successivament als visigòts en 472 ; als francs en 507; tornarmai als visigòts en 512 ; als reis d'Austrasia en 533 ; en 588 als ducs d'Aquitània, que ne foguèron despolhats per Pepin lo Brèu en 768. Carlesmanhe l'incorporèt en 778 al reialme d'Aquitània e i establiguèt de comtes que s'erigiguèron apuèi en senhors ereditaris de lor Comtat.

## Lo Comtat de Roergue
Cap al mitan del sègle IX, Carles II lo Calvet confirmèt los comtes de Roergue dins lors possessions e i apondèt lo Comtat de Tolosa que desliguèt del ducat d'Aquitània.

A la mòrt d'Ugues, onzen comte de Roergue (1053), Bèrta, sa filha, se vegèt disputar son eretatge per Guilhèm IV, comte de Tolosa, e son fraire Raimon de Sant Geli. Prenguèron las armas ; mas Bèrta en se morissent en 1065, los dos fraires se tornèron l'un contra l'autre. Après quinze ans de luchas convenguèron que Guilhèm tendriá lo Comtat de Tolosa, e Raimon lo de Roergue, que n'aviá pres lo títol a la mòrt de Berta. Raimon succediguèt a son fraire dins son Comtat, e Roergue venguèt l'apanatge dels benjamins dels comtes de Tolosa. En 1105, Raimond trobèt la mòrt en Palestina, daissant dos filhs, Bertran e Anfós qu'aviá alara dos ans.
Aldo Parisot

**Aldo Parisot** (Natal, lo 30 de seteme de 1921) qu'ei un violoncelista e un pedagòg d'aqueth intrument brasilian naturalizat american. Qu'ei estat professor de violoncèl (enter autas institucions) a l'Universitat de Yale e qu'ei tanben famós per aver possedit lo stradivarius de De Munk.
Bronisław Huberman

**Bronisław Huberman** (Częstochowa, lo 19 de deceme de 1882 – Corsier-sur-Vevey, lo 16 Junh de 1947) que ho un violonista polonés e judiu. 

Lo son vriulon, lo stradivarius de Gibson - Huberman que'u ho panat duas vegadas ; après la segonda lo tonè pas crubar e que ho tornat trobar mantuas annadas après la soa mort.
Apanatge

Un **apanatge** es 'na concession de feu, presa sus lo domeni reiau, facha per lo sobeiran reinant a sos filhs mai joves exclús de la succession. Lo mot ven dau bas-latin *ad panem* que significa .
La practica daus apanatges se desvolopet emb l'extension de l'autoritat reiala a partir dau segle XIII, puei desapareguet a partir de la fin de l'Atge Mejan emb l'afirmacion de l'autoritat exclusiva de l'estat reiau.
Priorat

Lo **priorat** es generalament un establiment religiós creat per 'na abadiá sus un domeni fonzier que li es estat balhat; es desservit per daus monges de l'abadiá. Los priorats son dotats d'egleisas bastidas e mantengudas per l'abadiá-maire. Lo prior es presentat siá per lo patron, es a dire lo beneficiau dau fondator primitiu de l'egleisa, siá per un chapítol; puei es nomenat per l'abat que ne depend. Pòt 'ver emb eu d'un sol a desenas de religiós.

## Liams externes
* Priorats e Abadiás en Provença
Bana (omonimia)

Lo mot  de **bana** pòt designar:

*En anatomia animala*:
*Las banas: partidas de l'anatomia d'unes animals.
*En toponimia*:
* Bana una comuna occitana de Vivarés.
* Banas una comuna occitana de Carcin.
* Lo Chasteu de Bana a Bèlmont en Perigòrd.
*En geografia*:
*La Bana d'Africa : una region d'Africa de l'èst.
Jean-Guihen Queyras

**Jean-Guihen Queyras** (11 de març de 1967) qu'ei un violocelista francés vadut en Canadà. Qu'a enregistrat dab Harmonia Mundi e los sons disques quan arrecevuts mantuns prèmis. Qu'ei professor hens la Musikhochschule Stuttgart e qu'ei codirector artistic de las Rescontres Musicaus d'Ais de Provença.

## Ligam extèrne
* https://web.archive.org/web/20100102134324/http://www.jeanguihenqueyras.com/indexengl.shtml Site oficiau.
Joseph Joachim

**Joseph Joachim** (Kittsee , lo 28 de junh de 1831 – Berlin, lo 15 d'agost de 1907) que ho un deus màgers violonistas ongrés deu sègle XIx e tanben un compositor e un mèste d'aqueth instrument.
Pierre Amoyal

**Pierre Amoyal** (París, lo 22 de junh de 1949) qu'ei un violonista francés. 

Mainatge precòç, qu'obtiengó lo purmèr prèmi deu Conservatòri de París aus 12 ans. Còp sec que viatgè a Los Angeles entà estudiar dab lo gran violonista Jascha Heifetz. 

Que miè ua carrièra inetrnacionau en jogant notament devath la direccion d'Herbert von Karajan. 

Que ho professor au Conservatòri de París e au Conservatòri de Lausanne.

Lo son vriulon stradivarius (lo stradivarius de Kochanski de 1717) que ho panat dab la soa veitura ; impossible de véner per'mor de la soa notorietat que ho tornat après negociacion dab la Mafia a Torino en 1991. En esperant aqueth retorn amoyal qu'aquesó lo stradivarius de Milanollo de 1728.
Patrice Fontanarosa

**Patrice Fontanarosa** (París, lo 4 de seteme de 1942) qu'ei un violonista francés e un professor deu Conservatòri de París.

## Ligam extèrne
*https://web.archive.org/web/20080509121407/http://www.fontanarosa-patrice.com/ Site oficiau.
Joan Claudi Trial

**Joan Claudi Trial** (Avinhon, lo 13 de decembre de 1732 - París, lo 23 de junh de 1771) foguèt un compositor e violonista provençau, director de l'Academia Reiau de Musica.

Èra lo fraire dau cantaire Antòni Trial.
Monument de la Reneishença Africana

Lo **Monument de la Reneishença Africana** qu'ei ua estatatua monumentau de bronze apitada en Senegal a Ouakam au ras de Dakar sus ua coma qui domina la capitala.

Que ho bastit a partir de l'annada de 2008 devath la presidéncia de Abdoulaye Wade dab lo projècte de l'arquitècte Pierre Goudiaby Atepa (autor deu Portau deu IIIau Mileni) e l'enterpresa nòrdcoreana Mansudae Overseas Project Group of Companies.

Los defensors deu projècte que soslinhan qu'enriqueish lo patrimòni african e lo prestigi e la dignitat deu país e tanben deu continent. Suu plan economic que jògan que lo rar prestigi d'un tau monument a l'escala nacionau e continentau qu'ajudarà lo torisme durant mantuas annadas.

Los detractors qu'objèctan lo còst e l'estil jutjat neosovietic e shens nada referéncia a l'Islam, çò qui n'ei pas au grat de certes religiós deu país.

## Ligam exèrne
* https://web.archive.org/web/20100101152446/http://www.lemonument.info/ Site suu monument.
Rasmus Guldhammer Poulsen

**Rasmus Guldhammer Poulsen** o **Rasmus Guldhammer**, nascut lo 9 de març de 1989 es un ciclista danés professional, membre de l'equipa Team Capinordic. 

## Biografia

Tre sa primièra annada per Designa Køkken signa mantuna plaças d'onor coma una 5ena al Giro delle Regioni o una 12ena al Grand Prèmi del Portugal. Aprèp aquelas bonas resultas 2008, pren plaça a 19 ans solament a l'estagi d'avant sason 2009 del novèl Team Saxo Bank, ancianament Team CSC. 
Son annada 2009 es encara melhora, pren la tresena plaça del Grand Prèmi del Portugal, aprèp n'aver ganhat las doas primièras etapas, e pres la tresena de la darrièra. Siá un podium per cada etapas. Pren la segonda plaça del Torn de las Flandras espèr e ganha Liège-Bastònha-Liège espèr. Sa fin de sason es marcada per una bèla 4ena plaça al Torn de Danemarc.
Per sa sason 2010 preferís una partença per lo Team Columbia-HTC enluòc de demorar en Danemarc dins la granda còla nacionala Team Saxo Bank.

## Palmarès
***2006**
** Campion de Danemarc del contra-la-mòstra per equipa juniors
** 3n del GP General Patton
** 3n del Keizer der Juniores

***2007**
** Campion del Danemarc sus rota juniors
** Campion del Danemarc del contra-la-mòstra par equipa juniors
** 2nda estapa dels Tres estapas del Torn de Francfòrt
** Tres estapas del Torn de Francfòrt
** Trofee der Vlaamse Ardennen

***2009**
** Campion de Danemarc sus rota espèrs
** Liège-Bastònha-Liège Espèrs
** 1èra e 2nda estapas del Grand Prèmi de Portugal
** 2nd del Torn de las Flandras Espèrs
** 3nd del Grand Prèmi de Portugal

## Ligams extèrnes
* Ficha de Rasmus Guldhammer Poulsen sus Siteducyclisme.net
* Ficha de Rasmus Guldhammer Poulsen sus Cqranking.com
Alfredo Campoli

**Alfredo Campoli** (Roma, lo 20 d'octobre de 1906 – Londres, lo 27 de març de 1991) que ho un violonista neishut italian e vadut après britanic ; que he la màger part de la soa carrièra de concertista au Reiaume Unit.

Lo son pair qu'èra professor de vriulon a l'Accademia di Santa Cecilia de Roma. En 1917 la familha que s'installè en Anglatèrra. Au   ans Alfredo Campoli que comencè a apréner lo vriulon dab lo son pair e aus 13 que dè lo son purmèr concert a Londres dab lo concerto per vriulon de Mendelsohn.

La carrièra de Campoli que ho rica en enregistraments, aparicion sus la ràdio e quitament au cinèma. Durant la Segonda Guèrra Mondiau que joguè entà las tropas aligadas.

## Ligam extèrne
*http://www.youtube.com/watch?v=QYCClneMVQI&feature=related Sus youtube.com, interpretacion de Hummel per Campoli.
*http://www.nytimes.com/1991/03/30/obituaries/alfredo-campoli-violinist-84.html Nava deus son decès dens lo New York Times
Minuci Fèlix

**Marc Minuci Fèlix** (*Marcus Minucius Felix*) (c. sègle II) que ho un escrivan latin crestian.

Qu'èra originari de la província romana d'Africa e que's convertí au Cristianisme a la fin de la soa vida. 

Qu'escrigoc l*'Octavius*, dialòg filosofic enter tres amics anant de cap a Ostia: lo pagan Cecili, lo crestian Octavi e Minuci eth medish. En passant devant ua estatua de Serapis, Cecili que potoa l'aire, çò qui ocasiona ua discussion devath la forma d'un debat legista: Cecili que procedeish com procurador encargat d'acusar lo Cristianisme, Octavi qu'ei l'avocat e Minuci lo jutge. Fin finala, Cecili que's converteish au Cristianisme. 

Aquera òbra non menciona pas Jèsus ni argumenta pas a partir de l'Escritura. Que concília la fe crestiana dab la cultura tradicionau, sensiblament dab la filosofia, en tot perpausar que los filosòfs màgers hon los precursors de la doctrina crestiana.
Scordatura

La **scordatura** (literaument, en italian "desacordatge") qu'ei sia un biais alternatiu d'acordar un instrument de còrda sia ua inversion de còrdas qui produseish un acòrd alternatiu. Qu'ei emplegada dens la musica academica entà poder interpretar combinasons de nòtas o acòrds particulars e tanben en musica folcorica entà podúser efèctes especiaus.

Un deus purmèr compositors coneguts per aver compausat dab scordatura qu'ei lo violonista barròc Marco Uccellini ; lo compositor Heinrich Ignaz Biber que l'empleguè tanben.
Joseph dall'Abaco

**Joseph Marie Clément Ferdinand Dall’Abaco** (tanben aperat *Joseph Abaco* o *Giuseppe dall'Abaco* - Brussèlas, lo 27 de març de 1710 - Arbizzano di Valpolicella, lo 31 d'agost de 1805) que ho un violoncelista e un compositor belga, hilh deu famós compositor Evaristo Felice Dall'Abaco (1675-1742).

Que compausè notament 40 sonatas per violoncèl e un *Capricci for Violoncello Solo*. 

## Ligams extèrnes
*http://www.youtube.com/watch?v=x4kusXuqYY8 Sus youtube.com, interpretacion deu caprici.
*http://www.thewhiteprince.com/instruments/violoncello/capricci.htm Biografia en anglés.
Alison Balsom

**Alison Balsom** (Hertfordshire, lo 7 d'octobre de 1978 qu'ei ua trompetista academica anglesa. 

Qu'estudiè au Conservatòri de París e dab lo gran trompetista suèc Håkan Hardenberger.

## Discografia
*Alison Balsom: *Music for Trumpet and Organ* (EMI Classics Debut, 2002) 
*Alison Balsom: *Bach works for Trumpet* (EMI Classics, 2005) 
*Alison Balsom: *Caprice* (EMI Classics, 2006) 

## Ligam extèrne
*http://www.alisonbalsom.com/ Site oficiau.
*http://www.youtube.com/watch?v=tiMD7FdhbPo&feature=PlayList&p=E59281338998EAE0&index=101 Sus youtube.com, interpretacion de *Libertango* deu compositor argentin Astor Piazzolla a l'escadença deus ''Proms de 2009.
Accademia Filarmonica

L**'Accademia Filarmonica** qu'ei ua escòla de musica fondada a Bolonha en 1666 dab Sant Antòni de Pàdoa com patron. La soa sede qu'ei lo *Palazzo Carrati* a Bolonha e la soa devisa : *Unitate melos*.

Autes còps estar membre de l*'Accademia* qu'èra ua obligacion entà poder har lo mèste de capèra dens la region de bolonha. Lo prestigi de'n har partida que ho recercat per musicians italian e tanben de tota Euròpa. Atau, aus 14 ans, Wolfgang Amadeus Mozart que ho presentat peu Pair Martini e admés.

D'autes musicians famós que hon o son ligats dab aquesta institucion : Giovanni Paolo Colonna (enter los fondators, 1666), Giacomo Antonio Perti (1688), Giuseppe Maria Orlandini, Antonio Maria Bernacchi (1722), Giovanni Carestini (1726), Carlo Broschi, chafrat Farinelli (1730), Giovanni Battista Martini (1758), André Ernest Modeste Grétry (1765), Maksym Berezovsky (1769), Josef Mysliveček (1771), David August von Apell, Gioacchino Rossini (1826), Giacomo Puccini (1899), Giuseppe Verdi (1868), Richard Wagner (1876), Arrigo Boito, Jules Massenet, Camille Saint-Saëns, John Field, Franz Liszt, Johannes Brahms, Anton Rubinstein, Ferruccio Busoni, Ottorino Respighi e Gustav Leonhardt.

## Ligam extèrne
* http://www.accademiafilarmonica.it Site oficiau.
Tine Thing Helseth

**Tine Thing Helseth** (Òslo, 1987) qu'ei ua trompetista academica norvegiana.

que comencè a estudiar la trompeta aus 7 ans entà apregondir los sons estudis au Barratt Due Institute of Music. Lo son brilha per la soa facilitat e la soa doça expresivitat.

En 2006 qu'arrecebó lo Prèmi Eurovision deus Joens Musicians e en 2007 que dè un concèrt a l'escadença de l'autrejament deu Prèmi Nobel.

Qu'enregistrè un CD en çò de *Simax* dab lo *Norwegian Chamber Orchestra* mentavut com un *Debut CD* e titolat *Trumpet concertos* dab lo concerto per trompeta de Haydn, lo concerto per trompeta en Sib d'Albinoni, lo concerto per trompeta en Mib de Johann Baptist Georg Neruda e lo Concerto per trompeta.

En 2009 qu'enregistrè un aute disque dab lo medish editor e titolat : *My heart is ever present*.
## Ligam extèrne
* https://web.archive.org/web/20101027094208/http://www.tinethinghelseth.com/en/ Site oficiau en anglés dab videos.
Xavier Inchausti

**Xavier Inchausti** (Bahía Blanca, lo 16 de seteme de 1990) qu'ei un violonista argentin.

Vadut a Bahía Blanca dens la Província de Buenos Aires, qu'estudia dab lo mèste argentin Rafael Gintoli. 

Que dè lo son purmèr gran concèrt en 2002 dab lo concerto per vriulon de Ludwig van Beethoven. En 2003 que qu'interpretè Johann Sebastian Bach (lo *Preludi* en Mi) suu gran canal de television nacionau ATC puish que dè lo son purmèr concèrt au Teatro Colón dab lo concerto no. 5 de Wolfgang Amadeus Mozart e la *Partita* en Rem de Bach.

Après que joguè dab totas las granas orquèstras argentinas e que dè un concèrt dab lo concerto de Beethoven au famós Gran Rex de Buenos Aires.

Qu'estudiè au Mozarteum de Salzborg e a l'Universitat de Viena e qu'interpretè en concert lo concerto de Felix Mendelsshon dens aquesta ciutat.

En 2008 que dè un concèrt dab la *National Ukrainian Symphony* en bèth interpretar lo concerto no. 1 de Shostakovich.

Qu'aubrí lo Festival Internacionau de Bòsnia dab lo concerto de Chaikovskii e l'Orquèstra Filarmonica de Sarajevo. Que ho invitat dab ua borsa entà estudiar en Israèl dab lo mète Shlomo Mintz e lo governador de la Província de Buenos Aires que'u autregè ua borsa. Que representè Argentina au *Festival de Joens Talents de Moscòu*.

Qu'intrepretè los 24 capricis de Niccolò Paganini hens Blibliotèca Nacionau de Buenos Aires.

## Ligam extèrne
*https://web.archive.org/web/20161002020011/http://xavierinchausti.com.ar/ Site vodat a Inchausti.
Mozarteum

L**'Universitat Mozarteum de Salzborg** qu'ei vodada a l'estudi de la musica e a la memòria de l'òbra de la personalitat màger d'aquesta vila : Wolfgang Amadeus Mozart.

Que possedeish ua orquèstra e ua sala de concèrt coneguda justament com lo *Mozarteum*.

Lo famós cap d'orquèstra vadut a Salzborg Herbert von Karajan qu'i estudiè.
Mauro Maur

**Mauro Maur** (Trieste, lo 8 d'agost de 1958) qu'ei un trompetista italian e tanben un compositor e un ancian professor au Conservatòri de Santa Cecilia.

Qu'estudiè au Conservatòri de París dab Pierre Thibaud.

Mantuns compositors conteporans qu'escrivón per eth e notament Ennio Morricone.
Proms

Los **Henry Wood Promenade Concerts** mei generaument aperats **BBC Proms** o mei simplament los **Proms** que son ua seria de concèrts durant 8 setmanas e principaument interpretats dehens lo Royal Albert Hall de Londres.

Lo nom que vien deu hèit qu'a l'originada los concèrts qu'èran organizats entà poder escotar en bèth se passejar (*se promener* en francés). Uei lo dia çò qui demòra d'aquesta tradicion qu'ei ua cèrta informalitat deu darrèr concèrt e la possibilitat de crompar bilhets mens cars en bèth demorar quilhat durant tot lo concèrt.

Lo darrèr concèrt qu'ei ua mena de hèsta on e's cantan cancion patrioticas anglesas.
Concèrt deu Navèth An de l'Orquèstra Filarmonica de Viena

Lo **Concèrt deu Navèth An de l'Orquèstra Filarmonica de Viena** (en alemand : *Das Neujahrskonzert der Wiener Philharmoniker*) qu'ei interpretat cada annada lo 1 de genèr dens lo Musikverein de Viena e difusat dens lo monde sancèr. Lo purmèr concèrt que ho dat en 1939 e per sola vegada lo 31 de deceme.

La màger part de las òbras interpretadas que son signada de la familha Strauss. Lo concèrt que s'acana dab 3 bis :
*Ua polka.
*La valsa deu Danubi Blau de Johann Strauss hilh (aplaudit còp sec peu public).
*la Marcha de Radetzky marcada ritmicament peu public (lo cap d'orquèstra que's vira alavetz de quan en quan entau gavida).
Elvira Lindo

**Elvira Lindo Garrido** (Cadis, lo 23 de genièr de 1963) es una escrivana e actritz ocasionala espanhòla. Estudièt lo jornalisme a l'Universitat Complutense de Madrid e es maridada amb Antonio Muñoz Molina.

## Òbra
* 1998: *El otro barrio.
* 2002: *Algo más inesperado que la muerte. 
* 2005: *Una palabra tuya*

#### Manolito Gafotas
* 1994: *Manolito Gafotas*. 
* 1995: *Pobre Manolito*. 
* 1996: *[[¡Cómo molo!: (otra de Manolito Gafotas)]]*.
* 1997: *Los trapos sucios de Manolito Gafotas*.
* 1998: *Manolito on the road*. 
* 1999: *[[Yo y el imbécil]]*. 
* 2001: *Manolito tiene un secreto*.
* 2012: *Mejor Manolo*. 
## Comte
* 1996: *Olivia y la carta a los Reyes Magos*.
* 1997: *La abuela de Olivia se ha perdido*. 
* 1997: *Olivia no quiere bañarse*. 
* 1997: *Olivia no quiere ir al colegio*.
* 1997: *Olivia no sabe perder*. 
* 1997: *Olivia y el fantasma*.
* 1997: *Olivia tiene cosas que hacer*. 
* 1999: *Charanga y pandereta*.
* 2000: *Bolinga*.
* 2000: *Amigos del alma
* 2001: *Fue una gran dibujante

## Guidons
* 1998: *Manolito Gafotas*.
* 1998: *La primera noche de mi vida*. 
* 2000: *Ataque verbal*.
* 2000: *Plenilunio*. 
* 2000: *El cielo abierto*.
* 2008: *Una palabra tuya*
* 2010: *Lo que me queda por vivir*.
* 2014: *La vida inesperada*.
## Prèmis
* 1998: Premio Nacional de Literatura Infantil y Juvenil, *Los trapos sucios de Manolito Gafotas* 
* 2005 XIX Premio Biblioteca Breve, *Una palabra tuya*.

## Ligams extèrnes
*   Site web d'Elvira Lindo
Valés Occidental

Lo **Valés Occidental** (*Vallès Occidental* en catalan) es una comarca de Catalonha que limita amb lo Bages (al nòrd), lo Valés Oriental (al nòrd e a l'èst), lo Bas Llobregat (a l'oèst) e lo Barcelonès (al sud). Partejan la capitalitat de la comarca las vilas de Sabadell e Terrassa. Amb lo Valés Oriental fòrma la granda comarca naturala del Valés. Geograficament, lo Valés e lo Penedès fòrman la Fòssa tectonica del Valés-Penedès, dintre la Depression Prelitorala Catalana.

## Geografia fisica
S'agís d'una part de la Depression Prelitorala Catalana, limitada a l'oèst pel Llobregat e a l'èst per la *riera* de Caldes. Lo nòrd de la comarca es ocupat per divèrsas sèrras de la Sarrada Prelitorala. Qualques unas d'aquelas fòrman lo tet de la comarca. D'oèst a èst, ne fan partida la sèrra de l'Obac (924&nbsp;m d'altitud al Castellsapera), lo massís de Sant Llorenç del Munt (1095 a la Mola e 1053 al Montcau), Al sud de la comarca ne trobam la sèrra de Collserola (512&nbsp;m d'altitud), que fa partida de la Sarrada Litorala Catalana.

La zòna centrala del Valés es ocupada per la val que dona son nom a la comarca. S'agís, en realitat, de doas unitats idrograficas coïncidentas amb las concas del riu Llobregat e lo Besòs.

Las tèrras situadas a l'oèst de l'ais que va dempuèi l'Obac fins al Tibidabo (ponch culminant de la sèrra de  Collserola), en passant per Matadepera, Sant Quirze del Vallès, Bellaterra e Sant Cugat del Vallès, son tributàrias del Llobregat. 
La part orientala de la depression a coma principala receptritz de las aigas d'aquela zòna la de Besòs, a travèrs d'afluents multiples, que se destaca demest eles lo riu Ripoll.

## Geografia umana e economica

L'indústria del Valés, fòrça importanta, se concentra dins la zòna sud de la comarca, coïncident amb la zòna mai plana. Las principalas vilas industrialas son Sabadell e Terrassa, que ne partejan la capitalitat, Rubí e Cerdanyola del Vallès. 

Las indústrias mai importantas dins la comarca son las texilas, mecanica, metallurgica, de maquinària, de material electric, del bastiment, quimia, panassièra, d'arts grafics e alimentaris. De mai, dins las darrièras annadas, coma consequéncia de la crisi industriala de la fin de las annadas 70 e de la debuta de las 80 s'es produsit un important desvolopament del sector comercial e dels servicis (informatica).
Dins la zòna nòrd l'economia es predominantament rurala, en albergant a de mai un grand nombre d'urbanizacions de residéncias segondàrias.
Henry Campbell-Bannerman

**Henry Campbell-Bannerman** (1836-1908) comerçant e òme politic foguèt primièr ministre del Reialme Unit entre 1905 e 1908.
Luis Herrera Campins

**Luis Antonio Herrera Campins** (1925–2007) foguèt un avocat, jornalista, istorian e politic veneçuelan, president de la republica entre 1979 e 1984. Foguèt tanben apelat *lo President Cultural* per las siás importantas aportacions a la cultura de Veneçuèla.
Jaime Lusinchi

**Jaime Ramón Lusinchi** (Clarines, Anzoátegui, 27 de mai de 1924 - Caracas, 21 de mai de 2014) foguèt un mètge e politician veneçolan. Foguèt president de Veneçuèla entre 1984 e 1989.
L'Écho du Centre

***L'Écho du Centre*** es un jornau quotidian regionau de la premsa escricha francesa, editat dins la region de Lemosin, dins los departaments d'Indre (*L'Echo du Berry - La Marseillaise*) e de Dordonha (*L'Echo du Périgord*). Sa linha editoriala es clarament de mança, pusleu comunista.

Lo jornau, creat en 1944, difusat en mejana  exemplars, ten son seti a Limòtges. Es un daus tres principaus quotidians de la region de Lemosin emb *[[Le Populaire du Centre]]* e *[[La Montagne (jornau)|La Montagne]]*.
Wilfrid Laurier

**Wilfrid Laurier** (1841–1919) avocat e òme politic foguèt primièr ministre de Canadà entre 1896 e 1911. Sos aujòls èran sortits de Sent Claud, en Charanta occitana.
John Napier Turner

**John Napier Wyndham Turner** (n. 1929 – m. 2020) avocat e òme politic foguèt primièr ministre de Canadà entre lo 30 de junh e lo 17 de setembre de 1984.
Quilomètre carrat

Lo **quilomètre carrat** es una unitat de superfícia dau Sistèma Internacionau d'Unitats. A per simbòl **km**. Se definís coma l'aira d'un carrat que sei costats mesuran un quilomètre de longor. Lo quilomètre carrat fa partida deis unitats derivadas dau Sistèma Internacionau.

## Conversions
right|thumb|250px|Un carrat d' descompausat en 100 carrats d', que cadun d'elei a una aira de .
* 1 km² = 
* 1 km² = 100 ha
* 1 km² = 
* 1 m² = 0,000&nbsp;001 km²
* 1 ha = 0,01 km²

## Vejatz tanben
* Sistèma Internacionau d'Unitats
Ronald Golias

**Ronald Golias** (São Carlos, 4 de mai de 1929 - São Paulo, 27 de setembre de 2005) foguèt un actor brasilièr.
Corbin Bleu

thumb|Corbin Bleu (2012)
**Corbin Bleu Reivers** (nascut lo 21 de febrièr de 1989 a Brooklyn, Nòva York) es un actor, cantaire, e dançaire american. Es conegut per son ròtle dins la trilogia High School Musical.
Le Populaire du Centre

***Le Populaire du Centre*** (apelat correntament *Le Populaire* o *Le Popu*) es un jornau quotidian regionau lemosin editat dins los departaments de Corresa, de Cruesa e de Nauta Vinhana e que se pòt trobar dins las comunas limitròfas (Charanta...). Tira quatre edicions de diluns a dissande (Lemòtges, Nauta Vinhana, Corresa, Cruesa), e una lo dimenge (Nauta Vinhana).

Se fondet lo 29 d'octòbre de 1905 a Lemòtges. Aviá coma chapredactor Pau Faure. Fuguet longtemps lo jornau oficiau de la seccion departamentala de la seccion francesa de l'Internacionala Obriera.

Fuguet suprimit per lo Regim de Pétain en 1941, remplaçat per l*'Appel du Centre* e tornet pareisser en 1944. 

'Queste quotidian, coma de nombrós jornaus, faguet de la manifestacion dau 6 de febrier de 1934 la primiera pagina de l'edicion de l'endeman.

Passet au mesme temps que los autres quotidians dau grop *Centre-France* au format tabloïd, lo 23 de genier de 2008.

## Liams externes
* Lo site dau jornau

## Referéncias
Guido Rimonda

**Guido Rimonda** (1969) qu'ei un violonista academic e cap d'orquèstra italian.

Enfant precòç qu'interpretè lo ròtle d'Antonio Vivaldi mainatge dens lo filme *Per Antonio Vivaldi*. Qu'estudiè au conservatòri de Turin e de Genèva e qu'avó Ugo Uthi com mèste.

Que s'ei illustrat com un aimador e un propagator de la musica deu compositor barròc Giovanni Battista Viotti e entad aquò que fondè la soa orquèstra : la *Orchestra Camerata Ducale*.

Que tribalhè estretament en musica dab la soa molhèr : la pianista Cristina Canziani dab qui fondè lo Festival de Viotti.

En 1994 que'u ho auhèrt lo vriulon stradivarius qui ho proprietat deu violonista e compositor barròc francés Jean-Marie Leclair de 1721 (lo stradivarius de Leclair, present d'un donator qui vòu demorar desconegut deu public). 

## References
  Order of Merit of the Italian Republic - 
"Cavaliere Ordine al Merito della Repubblica Italiana" - Rimonda Guido http://www.quirinale.it/elementi/DettaglioOnorificenze.aspx?decorato=313215

Roma, 27 dicembre 2010. for artistic merits

## Ligams extèrnes
*https://web.archive.org/web/20110203084317/http://www.guidorimonda.com/_dynapage/index_Home.asp?pageId=78&primopiano=1 Site oficiau.
*http://www.youtube.com/watch?v=9WGwswl72O0&feature=rec-LGOUT-exp_fresh+div-1r-2-HM Sus youtube.com, Rimonda e la soa *camerata Ducale*.
Vescomtat de Lemòtges

Entre Limòtges, Briva e Periguers los vescomtes de Lemòtges, tanben apelats vescomtes de Segur creeren un pitit principat que son darrier eretier fuguet Enric IV. Lo **vescomtat de Lemòtges**, tanben sonat **vescomtat de Segur**, Segur en essent la residéncia principala daus vescomtes au còr de lor domeni, passet de la familha de Lemòtges-Segur a la de Bretanha, puei aus Bles-Bretanha, aus de Labrit e fin finala aus Borbons.

Lor territòri compreniá los chasteus de Segur, d'Eissiduelh, d'Aissa, d'Aubaròcha e de Nontronh. S'estendiá sus los actuaus departaments de Nauta Vinhana, Dordonha e Corresa.

[thumb|right|450px|Au sud de l'[abadiá de Dalon, se tròba Autafòrt e au sud de Liberçac se tròba Pompador. Dos feus daus Las Tors, adonc, , certas, mas mens poissants que las familhas vescomtalas: Lemòtges, Combòrn, Torena, Ventadorn, Lo Buçon, Rechoard.]]
Vescomtat de Combòrn

Lo **vescomtat de Combòrn** era un territòri dau Bas Lemosin (actuau departament de Corresa) que compreniá la region de Visoas e la region de las ribieras de Vesera e de Corresa au sud de las Monedieras. Son prumier titular, a la fin dau segle IX, fuguet Archambaud.
Gaetano Pugnani

**Giulio Gaetano Gerolamo Pugnani** o **Gaetano Pugnani** (27 de noveme de 1731 – 15 de julhet de 1798) que ho un compositor e un violonista virtuòse italian deu periòde classic. Qu'avó Giuseppe Tartini com mèste.

Au sègle XX lo violonista Fritz Kreisler que compausè e publiquè ua importanta pèça dehens lo repertòri deu vriulon (lo *Praeludium und Allegro*) devath lo nom de Pugnani, çò qui tornè enqüèra mei de fama ad aqueste nom. Uei l'òbra qu'ei generaument signada *Pugnani Kreisler*.

## Ligams extèrnes
*Pugnani Kreisler, ''Praeludium und Allegro'' per Guido Rimonda e la soa Camerata Ducale.
*Trio de la sonata No 6.
*Particions a gratis suu site de l'International Music Score Library Project.
Stradivarius de Leclair

Lo **stradivarius de Leclair** egaument aperat lo **Negre** qu'ei un vriulon creat per Antonio Stradivari en 1721 a Cremona. Que deu lo son nom au violonista francés Jean-Marie Leclair qui'u possedó dinc au son assessinat après loquau la soa veuda e'u venó. 

Qu'ei actualament jogat peu violonista italian Guido Rimonda a qui e ho auhèrt per ua familha anonima entau public en 1994.

En aumatge a la soa istòria, Rimonda qu'enregistrè un disque titolat *Le violon noir*.

## Ligam extèrne
* Entervista de Rimonda que conta l'istòria deu Leclair
Kamisese Mara

**Kamisese Mara** (1920-2004) economista e òme politic foguèt primièr ministre de Fiji en doas ocasions: entre 1967 e abril de 1987, e entre decembre de 1987 e 1992. Foguèt tanben president del país entre 1993 e 2000
Timoci Bavadra

**Timoci Uluivuda Bavadra** (Lautoka, Fiji, 22 de setembre de 1934 - Lautoka, 3 de novembre de 1989) foguèt un mètge e politician fijian. Foguèt primièr ministre de Fiji del 14 d'abril al 19 de mai de 1987.
Uto Ughi

**Uto Ughi** (Busto Arsizio, Lombardia, 21 de genèr de 1944) qu'ei un violonista italian e que ho cap de l'Orquèstra dell'Accademia Nazionale di Santa Cecilia.

## Ligam extèrne
*https://web.archive.org/web/20091228190806/http://www.utoughi.com/home.html site oficiau.
Fritz Kreisler

thumb|Fritz Kreisler
**Fritz Kreisler** (Viena, lo 2 de heurèr de 1875 – Nava York, lo 29 de genèr de 1962) que ho un deus violonistas màgers deu sègle XX. Vadut a Viena en Àustria d'ua pair judiu e d'ua mair catolica, qu'estudiè au Conservatòri de la soa ciutat nadau dab mèste deus famós : Anton Bruckner, Léo Delibes, Jakob Dont, Joseph Hellmesberger hilh, Joseph Massart, e Jules Massenet.

Alebat durant la Purmèra Guèrra Mondiau que ho desmobilizat. Que viscó a Berlin puish a París abans d'abandonar Euròpa en miei de la pujada deu nazisme. Que s'installè a Nava York on passè la resta de la soa vita.

Que compausè mantuas pèças de musica en ensajar d'imitar l'estil de mèstes classics e barròc e en bèth publicar devath los lors noms ; quan revelè l'engana e lo jòc que ho criticat ; ua d'aquestas peças totun (lo *Praeludium und Allegro* faussament signat de "Gaetano Pugnani") qu'ei uei ua de las pèças màgers deu repertòri deu vriulon.

Kreisler que pateishó dus accidents de circulacion : trucat per un camion a Nava York en 1941 que demorè dens lo coma per ua setmana ; la segonda vegada, de cap a la fin de la soa vita, un accident d'auto que'u deishè sord e cèc.

Que ho lo possessor d'un gran nombre d'instruments de mèstes laütièrs deus màgers (Antonio Stradivari, Pietro Guarneri, Giuseppe Guarneri, Carlo Bergonzi e Jean-Baptiste Vuillaume) ; gaireben tot que pòrtan uei lo son nom.

## Ligam extèrne
* http://www.youtube.com/watch?v=i4TwAkAL3-Y&feature=related Sus youtube.com, interrpetacion de *La Gitana* per Fritz Kreisler.
* http://it.youtube.com/watch?v=9WGwswl72O0 Sus youtube.com, Pugnani Kreisler: *Praeludium und Allegro* per Guido Rimonda e la soa Camerata Ducale.
Jean-Marie Leclair

**Jean-Marie Leclair** (Lion, lo 10 de mai de 1697 – París, lo 22 d'octobre de 1764) que ho un dançaire, un compositor e un violonista francés d'estil barròc. Que possediva un vriulon stradivarius qui pòrta uei son nom.

Hilh d'un dentelièr, qu'estudiè aqueth mestièr dab lo son pair, puish la dança e lo vriulon a Lion e après a Turin dab Giovanni Battista Somis. Que ho tanben mèste de ballet dens aquesta darrèra ciutat.

En 1716 qu'esposè la hilha d'un mercadèr de liquor de Lion, puish, veude, que's tornè maridar en 1730 dab Louise Roussel (la soa estampaira).  

Qu'avó ua carrièra europèa e que ho musician deu Rei Loís XV de França (en 1734) e tanben deu duc de Gramont. La soa rivalitat dab lo violonista Jean-Pierre Guignon que marquè lo son passatge per l'orquèstra deu Rei e qu'ei reputada com l'encausa deu son despartir. 

Lo son unic opèra *Glaucus et Scylla* que ho empontat en 1746.

Que ho assessinat dens condicions escuras dens lo quartièr dangerós (rue du Carême-Prenant) on vivèva e a maugrat qui lo duc de Gramont e'u volèva mudar hens ua demòra mei segura. Lo son nebot François Guillaume Vial que ho lo principau suspècte de l'inspector Hubert Receveur e deu comissari Thiot mes non ho pas inculpat. La veuda (qui segon Borowitz semblava entretiéner relacions extranhas dab Vial e qui semblava chic afectada peu decès deu son espós) que venó lo vriulon conegut desempuish com lo stradivarius de Leclair uei .

## Òbras

* Opus 1 : *Premier Livre de sonates* (1723)
* Opus 2 : *Deuxième Livre de sonates* (1728)
* Opus 3 : *Sonates à deux violons sans basse* (1730)
* Opus 4 : Six *Sonates en trio pour deux violons et basse continue* (1731-1732)
* Opus 5 : *Troisième Livre de sonates* (1734)
* Opus 6 : *Première Récréation de musique d’une exécution facile composée pour deux flûtes ou deux violons* (1736) 
* Opus 7 : Six *Concerti à trois violons, alto et basse, pour organo et violoncelle* (1737)
* Opus 8 : *Deuxième Récréation de musique d’une exécution facile pour deux flûtes ou deux violons* (1737)
* Opus 9 : *Quatrième Livre de sonates* (1743)
* Opus 10 : Six *Concerti à trois violons, alto et basse, pour organo et violoncelle* (1745)
* Opus 12 : *Second Livre de sonates à deux violons sans basse* (1747-1749)
* Opus 13 : Trois *Ouvertures et trois Sonates en trio pour deux violons* (1753)
* Opus 14 : *Trio pour 2 violons et basse continue* (1766) 
* Opus 15 : *Sonate pour violon et basse continue* (1767)
**Scylla et Glaucus*, tragédie en musique (1746)

## Ligams extèrnes
*http://www.youtube.com/watch?v=UaDzeFLOisY&feature=related Sus youtube.com, Leonid Kogan en duo interpretant ua sonata Op. 33 de Leclair.
*Borowitz, Albert. *Finale Marked Presto: The Killing of Leclair* . The Musical Quarterly, Vol. 72, No. 2 (1986), pp. 228-238.  Oxford University Press (disponible en linha sus JSTOR).
Giovanni Battista Somis

**Giovanni Battista Somis** (Turin, lo 25 de deceme de 1686 e lo 14 d'agost de 1763) que ho un violonista e un compositor italian reputat a l'escala europea per la soa virtuositat e tanben un mèste. 

Que ho eslhève deu gran violonista, compositor e mèste Arcangelo Corelli e, au son torn mèste de violonistas màger com :  Jean-Marie Leclair, Felice Giardini, Louis-Gabriel Guillemain, e Gaetano Pugnani.

que demorè la màger part de la soa vita dens la soa ciutat de Turin a despart deus sons concèrt en França dab lo Concert spirituel e preséncia deu son elhève Leclair.
Lista dels primièrs ministres de Fiji

250px|thumb|Blason de Fiji.
Lo primièr ministre es lo cap de govèrn de Fiji. Es membre del partit pus important, e es nomenat pel president.

Vaquí la lista dels primièrs ministres e Cap de Ministres de Fiji dempuèi lo 1967.

## Fiji abans l'independéncia

## Fiji aprèp l'independéncia

## Vejatz tanben
* Lista dels presidents de Fiji

## Referéncias
Jean-Pierre Guignon

**Jean-Pierre Guignon** (vadut **Giovanni Pietro Ghignone** ; Turin, 10 de heurèr de 1702 - Versalhas, 30 de genèr de 1774) que ho un violonista e un compositor italian vadut francés hèra aunorat e qui ho purmèr vriulon deu rei Loís XV (*Royal Maître des Ménétriers*). Neishut a Turin e hilh d'un mercadèr que ho eslhève deu gran mèste d'aquesta ciutat Giovanni Battista Somis.
Goffredo Cappa

**Goffredo Cappa** (Saluzzo, 1644 - 1717) que ho un laütièr italian format a Cremona e qui avó un talhèr a Saluzzo.

Lo violonista e cap d'orquètra Fabio Biondi que jòga dab un Cappa de 1690.
Stradivarius deu baron Knoop

Lo **[[stradivarius]] deu [[Johann Knoop|baron Knoop]]** qu'ei un deus 3 vriulons creat per Antonio Stradivari qui hon proprietat deu collecionaire rus qui'u dè lo son nom. Que ho creat a Cremona en 1698.
Stradivarius d'Alard - baron Knoop

Lo **stradivarius d'Alard - baron Knoop** qu'ei un vriulon creat per Antonio Stradivari a Cremona en 1715. Qu'ei un deus 3 stradivarius qui hon possedits peu colleccionaire rus lo baron Johann Knoop. 

Que pòrta lo nom deu famós violonista occitan Jean-Delphin Alard qui joguè dab eth abans qui hosse proprietat deu sògre d'Alard : lo laütièr francés Jean-Baptiste Vuillaume.

En 1981 que ho aquesit per un colleccionaire anonim de Singapor.

Qu'ei considerat com un deus gencèr vriulon au monde, plan concservat e datant de l'etat d'aur de Stradivari.

## Ligam extèrne
*https://web.archive.org/web/20110521221407/http://www.cozio.com/Instrument.aspx?id=1282 Descripcion sus cozio.com
Heinrich Ignaz Biber

thumb|200px|left|Heinrich Ignaz Biber**Heinrich Ignaz Biber** ( Wartenberg, lo 12 d'agost de 1644 – Salzborg, lo 3 de mai de 1704) que ho un compositor boèma e un violonista d'estil barròc (un deus màgers en dehòra d'Italia). La soa pèça mei coneguda qu'ei la soa *Passacaglia* en Sol entau vriulon solo.

Tecnicament qu'explorè diferentas possibilitats deu vriulon com la pujadas dens las posicions mei agudas, la *[[scordatura]]* (lo cambiament d'acòrd deu vriulon) e los acòrd dab còrdas doblas o triples.

Que's sap chic suu temps de la soa educacion. Qu'entrè au servici deu princi Johann Seyfried von Eggenberg a Graz puish a l'arquevesque d'Olmütz Karl II von Liechtenstein-Kastelkorn a Kroměříž. En 1670, a l'escadença d'un viatge qu'entrè au servici de l'arquevesque de Salzborg shens domandar l'autorizacion deu son mèste. Que passè dens aquesta vila la seguida de la soa carrièra en bèth accéder a l'estima de l'Emperaire e en bèth accéder a la noblessa.

Que's maridè en 1772 dab Maria Weiss ; qu'avón 11 enfants deus quaus 4 arribèn a l'etat adulta : 2 hilh e vadón musicians (Carl Heinrich Biber, un d'eths que conegó un succès pro important) e 2 hilhas religiosas.

## Ligams etèrnes
* http://www.youtube.com/watch?v=MJ4II226fUw Sonata sus youtube.com.
Antonio Agri

**Antonio Agri** (Rosario, lo 5 de mai de 1932 – Buenos Aires, lo 17 d'octobre de 1998) que ho un violonista virtuòse argentin de formacion classica mes mei que mei vodat a ua interpretacion academica deu tango. Que tribalhè estretament dab lo compositor Astor Piazzolla e, la fin de la soa vita que he ua virada unetrnacionau dab lo violoncelista Yo-Yo Ma alavetz virat de cap au tango.

## Ligam extèrne
*http://www.youtube.com/watch?v=nTsPfmEGqxA Sus youtube.com, inetrpretacion deu tango *Nostalgias* dab l'emplec deus recors de la visrtuositat academica dens l'expression tangistica.
Lu Siqing

**Lu Siquing** (en chinés simplificat : 吕思清 - Qingdao, 1969) qu'ei un violonista virtuòse chinés e guerdonat peu purmèr prèmi deu Prèmi Paganini en 1987. 

Que comencè a estudiar lo vriulon aus 4 ans e aus 8 qu'apregondí au Conservatòri Centrau de Musica de Pequin. A 11 ans que ho causit per Yehudi Menuhin entà estudiar en Anglatèrra. Tornat en China, que perseguí ua prestigiosa carrièra de concertista e qu'enregistrè dab l'ostau d'enregistrament Naxos. Enter los sons enregistraments mei importants que's pòt mentàver *[[Las Quate Sasons]]* d'Antonio Vivaldi e sustot lo *[[Concerto deus Aimadors parpalhòus]]*.

## Ligam extèrne
*http://www.youtube.com/watch?v=htQwnFVikmo http://www.youtube.com/watch?v=l8MlorvWVJE&feature=related http://www.youtube.com/watch?v=TOrgwuZc61g&feature=related http://www.youtube.com/watch?v=eNE5XG2LQms&feature=related Sus youtube.com, interpretacion deu *Concerto deus Aimadors parpalhòus*.
Fabio Biondi

**Fabio Biondi** (Palermo, lo 15 de març, 1961) qu'ei un violonista e cap d'orquèstra italian. Après ua carrièra de violonista durant laquau joguè dab las orquèstras barròca mei prestigiosas, en 1989 que fondè la celèbra orquèstra barròca Europa Galante.

Que jòga dab un vriulon de 1690 òbra de Goffredo Cappa e tanben dab un aute de 1766 òbra de Carlo Ferdinando Gagliano.

## Ligam extèrne
*http://www.europagalante.com/fabio_biondi.php Biografia en italian suu site d'Europa Galante.
Alberto Lysy

**Alberto Lysy** (Buenos Aires, l'11 de heurèr de 1935 – Lausanne, lo 30 de deceme de 2009) que ho un violonista argentin d'origina Armènia e un cap d'orquètra. 

Que fondè la Camerata Bariloche ua de las orquèstras mei prestigiosas d'Argentina.

Pròche deu son mèste Yehudi Menuhin, que ho un deus foncators de la Yehudi Menuhin Music Academy.