Doasith

**Doasit** (*Doazit* en francés) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
En , que comptavan  Doasits.

## Geografia
Doasit que's tròba en Gasconha, au mijorn de l'Ador, en Shalòssa o tà miélher díser en plenh còr de Shalòssa Hauta. La comuna qu'es traversada per la Guauga qui's vueita dens lo Los. Las comunas tòcatocantas que son : Horsarriu, Audinhon, Banòs, Montaut, Mailís, Sent Cric de Shalòssa, Sèrraslós e Arribans, e Hagetmau.

### Perimètre deu territòri

### Quartièrs
* lo borg
* Aulèrs (*de Auleriis*)
* Murs (*de Muris*)

## Toponimia
La prononciacion qu'ei [dwa'zit]. Las fòrmas ancianas que son *Donagello* en latin, en 933 (sic pro 988), *G. de Diazid* en 1242, *de Doazito*, en latin, en 1289, *Otto de Doaset* en 1294, Doasit (mapa de 1638), *Doüazit* (mapa de 1651), *Doazin* (mapa deu sègle XVIII), *Doasit* (mapa de 1714), *Doazit* (mapa de 1733) .

Per Dauzat, qui's basa sus l'atestacion de 933 (sic pro 988), lo nom que vien de **Donatiellum*, derivat rare deu nom latin d'òmi *Donatius* e deu sufixe *-ellum*. Lo nom qu'ei religat dab Doason.

Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'interprèta lo nom com *Donatillus*, tractat com **Donadillus* [per explicar lo passatge a -z-]; la tombada de *n* intervocalica e lo passatge de *-ll* a *-t* que complètan l'evolucion. Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, que dona la medisha explicacion, en precisant que *Donatillus* deriva de *Donatus* « donat (a Diu) ».

Bénédicte Boyrie-Fénié qu'accèpta lo nom *Donatillus*, derivat deu cognomen *Donatus*. La fòrma de 933 qu'ei devuda a un cambiament d'oclusiva intervocalica  (mès l'autora precisa pas s'ei fonetic o simplament grafic).

## Istòria
thumb|left|Blason de la "vila de Doasit" : ''D'azur a las tres tors d'aur''.
La comuna de Doasit qu’a balhat traças vielhas d’aucupacion umana, com pèirahuec talhadas, deu paleolitic inferior, tà las mei ancianas.
Lo « camp de Murs » (enclaus de terra), lo « Tucòu deu Casterar » (esperon barrat) e lo site deu borg (esperon barrat), que son tres obratges de mau datar, qui poirén estar autan plan protoistorics com miejancèrs. 
Lo senhor Donat Garcia de « Donazello » (fòrma vielha de « Doasit »), que viscó au sègle Xau. Qu’avó solide, lo son castèth au bèc de la mòta lhevada a l’oèst deu borg actuau. Qu’es au pè d’aqueth « tarrèr » que, de cap a 1300, los poblants e s’amassàn en un castèthnau amainatjat sus l’esperon barrat deu borg.
Bastida au sègle XIIau, la glèisa de Sent Joan d’Aulèrs qu’estó lo sièti de l’arquiprestat de Shalòssa (avescat d’Aira), dinc a 1827.
Los Foish-Candale que crompàn la baronia de Doasit au sègle XVau, e qu’i hasón bastir lo castèth de Candale a la fin deu XVIau.
Dinc au sègle XVIIau, qu'i avè a Doasit ua hòrta preséncia de Cagòts.
Un cronicaire deu vilatge, l’Enric de Labòrda-Pèboèr, qui viscó au sègle XVIIau, que’ns conda los hèits petits o grans d’aquera tempòra destraubiada en Shalòssa, susquetot per la « Fronde » e la revòlta contre la gabèla, miada preu Bernat Daudijòs e los « Invisibles ».

Dinc au mes d'abriu de 2015, la comuna de Doasit qu'èra restacada au canton de Mugron.

## Administracion

|-
|colspan="5" align="center" bgcolor="#f3fff3" |

## Economia
Se la cultura de la vinha e lo colonat a miejas e marcavan d’auts còps l’economia deu vilatge, uei qu’es lo milhòc qui senhoreja.
Per çò deus mestieraus, au sègle XX, Doasit que’s distingueish per mantuas enterpresas de hustatge. Mes la principau, l'enterpresa Soubaigné, qui emplegà dinc a 85 obrèrs, qu'es barrada en 2014.

## Demografia

## Lòcs e monuments
* Glèisa de Sent Joan d’Aulèrs, classada Monument Istoric (8-11-2004). Absida deu sègle XIIau
* Glèisa de Sent Martin de Murs.
* Glèisa de N.-D. de l’Assompcion (glèisa deu borg).
* Castèth de Candale.
* Arenas (1976) ; 1200 plaças ; corsas de vacas.
* Estèlas discoïdaus (pèiras de cementèris) : un dotzenat que son estadas recensadas sus la comuna.


Camp_Mus.jpg|Lo camp de Murs
Gleisa_Aules.JPG|Glèisa de St Joan d'Aulèrs
Gleisa_Mus.JPG|Glèisa de St Martin de Murs
Eglise_ND_Doazit.jpg|Glèisa de Nosta Dauna de l'Asompcion deu borg de Doasit
Château de Candale.jpg|Castèth de Candale
Jean d'Arcet.jpg|Jean Darcet(Doasit 1724 - París 1801)


## Personalitats ligadas a la comuna
* Jean Darcet (Doasit 1724 – París 1801) : Quimista.
* Louis Lamaignère (Doasit 1855 – Artassen 1917) ; aliàs "Vin-cent" : autor de textes e poesias en gascon.
* Raphaël Lamaignère (Doasit 1887 – Èrm 1951) ; aliàs "Jan de Junat" : autor de textes e poesias en gascon.
* Olivier Luquet (Bona Guarda 1914 – Lo Poi (Bruglòssa) 2005) ; aliàs "Jan deu Pradèu" ; curat de Doasit (1956-1996) : autor de peçòtas en gascon.

## Bibliografia
* (fr) Doazit aux trois églises, per l'Abat Raphaël Lamaignère; 1941.
* (fr) Regards sur le passé, per Joseph Ferré; 1940.

## Véder tanben

* Comunas de las Lanas

## Ligams extèrnes
* Lo parlar de Doasit

## Nòtas e referéncias