open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Higaròu

**Higaròu** (*Figarol* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. 

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [iga'rɔw] a Roeda (er informator, qui non practica eth gascon, mès qui a bonas coneishenças, articula pas sovent *h-* gascon) . 
Segon Dauzat, *Higaròu* que ven deth latin *ficaria*, « lòc plantat de higuèrs », damb un sufixe diminutiu *-olum*, donc *ficari-olum* . Segon Astor, dens *Higaròu*, que i a un collectiu en *-airòl* . Que cau ajustar eth toponime ei pas **Higairòu*, resultat deras explicacions precedentas. 
Segon Negre, *Higaròu* que ven deth gascon *higaròu*, « petit higar », doncas petit terrenh plantat de higuèrs . Negre precisa pas eth sufixe d'origina (*-are* ?).

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Higaròu qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Montsaunèrs, qu'ei Sent Miquèu. Tanlèu 1790, Higaròu qu'èra deth canton de Salias. En eth an IV, eth nom qu'èra *Figarol  et  Francazals* (Francasau) .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Salias de Salat; qu'es ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Figarol_-_La_mairie.jpg|Er ostau de comuna damb era escòla a dreta e era sala deras hèstas a dreta. 
Figarol_-_Église_Saint-Michel.jpg|Era glèisa Sent Miquèu.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Hòs

**Hòs** (*Fos* en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.  Qu'es vesina dera Val d'Aran.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
*Hòs* que vengueré deth latin *fossis*, ablatiu-locatiu plurau de *fossa*, « varat, canau » .

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Hòs qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Pèr (deths ligams ? encadenat ?). Tanlèu 1790, Hòs qu'èra deth canton de Sent Biat .

## Administracion

* Avant era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deth canton de Sent Biat; qu'es ara deth canton de Banhères de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Garonne_Fos_pont_D44h_aval.jpg|Garòna.
Fos_(31)_église.jpg|Era glèisa Sent Pèr deths ligams.
Fos_(31)_chapelle_Batan.jpg|Era capèra deth *Batan* (en francés).
Fos_(31)_tour_Cast%C3%A9ras.jpg|Eras arroeinas dera tor deth *Castéras*
Fos_barrage_Plan_d'Arem_(2).JPG|Barratge de Plan d*'Arem*.
Fos_(31)_croix.jpg
LABOUCHE 820 - Les pyrénées centrales - FOS - La Gare du Pont-du-Roi, près Fos (Frontière espagnole).jpg
La_garonne_village_de_Fos_Haute_garonne_collection_franck_devedjian_2015.jpg|Garòna per M. Bessan, 1950.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Hogaron

**Hogaron** (*Fougaron* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Hogaron* que poderé representar er ancian occitan *fogairon*,  « larèr, lar » , mès eth nom non s'explica topograficament. 
Segon Negre, *Hogaron* que ven probablament deth gascon *heugà* [*heugar*], *haugà* [*haugar*], «  heuguèra », damb eth sufixe diminutiu *-on*, donc « petita heuguèra, petit heugar » .

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Hogaron qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa d'Arbàs, qu'èra Nòsta Dauna, ara Sent Bertran. Tanlèu 1790, Hogaron qu'èra deth canton d'Aspèth. Hogaron que perdó era seccion d'Herran, erigida en comuna per decret deu 19 de junh de 1871 .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton d'Aspèth; qu'ei ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* Herran qu'ei comptat a part despuish 1866.
* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
.

## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Hranccasau

**Hrancasau** o **Francasau** (*Francazal* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Era prononciacion (dejà senhalada per Joan Penent suu Gai Saber) qu'ei [franka'zaw] a Roeda  (com **F**ronçac, **F**rontinhan, etc). Eth nom qu'ei atestat *de Francasau* en 1467 . 
Segon Dauzat, *Francasau* que ven  der adjectiu *franc*, « liure », e de *cazal*, « bòrda » . 
Segon Negre, *Francasau* que ven  der occitan *franc*, « liure, nòble », e deu gascon *casau*, « òrt, grana propietat, tèrras que depenen der ostau, claus », segon eth diccionari Palay . Mès eth sens modèrne ei pas eth sens d'origina, medievau. Que cau guardar eth sens de « bòrda, proprietat rurala ».

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Francasau qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Castèthviague, qu'ei Sent Jacme. Tanlèu 1790, Francasau qu'èra deth canton de Salias. En eth an IV, Francasau qu'estó incorporat per un temps a Higaròu .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Salias de Salat; qu'es ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Francazal - Bérens - 20120330 (1).jpg|Berens.
Francazal_-_Tougnouat_-_20120330_(1).jpg|Tonhoat acavalat damb Prat e Bonrepaus.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Estadens

**Estadens** (*Estadens* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Eth nom qu'es atestat : *Estadens, sive Mayschos* (ath mièi deth sègle XVI) . Era prononciacion a Roeda qu'ei confòrma ara grafia . 
Segon Dauzat, Astor, eth nom que ven deth nom germanic d'òme *Stad-*, damb eth sufixe *-ingos* ; Negre que latiniza eth nom de persona en *Stadius*. 
Non cau considerar era proposicion deth Féniés, *Asto*, qui mia a **Astens*, **Estens*.

### Pujòus
Qu'ei un diminutiu de *poi, pueg* ath plurau, damb eth sufixe vengut d*'-eolum* > *-olum*. Eth vilatge qu'ei enter petits turons.

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Estadens qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Micolau. Tanlèu 1790, Estadens qu'èra deth canton d'Aspèth.

Era parròpia d'Ancian Regime de *Pujos* (probablament *Pujòus* [py'ʒɔs]) qu'èra dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa d'Estadens, qu'ei Sent Pau . Pujòus qu'ei ath oèst d'Estadens. Qu'ei un vilatge important sus la RD 5b énter Tolosa e Aspèth (per Montsaunèrs), mès era glèisa de Sent Pau e eth cementèri que son separadas deth vilatge prèp de la rota, provedit d'ua capèra.  

## Administracion

* Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton d'Aspèth; qu'es ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Estadens_-_Eglise_de_Pujos.jpg|Glèisa de Pujòus.
Panneau_col_de_Larrieu.jpg|Plancarta Còth de L'Arriu sus era RD 34.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Estenòs

**Estenòs** (*Esténos* en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. 

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Estenòs* qu'ei ligat a un radicau prelatin *est-*, probablament oronime e a còps nom d'aiga, damb eth sufixe aquitan *-ossum* . 
Negre que cita era mencion *Astanos* de 1140. Segon Negre, eth nom que ven benlhèu deth preceltic aquitan *xesten*, vengut eth basco *ezten*, « agulhada, lesia », damb eth sufixe preceltic *-oss* .

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Estenòs qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Seleishan (Hauts Pirenèus), qu'es Nòsta Dauna. En 1790, Estenòs qu'èra deth canton de Sent Bertran; en l'an VIII, deth canton de Sent Biat .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Sent Biat; qu'es ara deth canton de Banhères de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Esténos_06.jpg
Esténos_29.jpg|Anciana escòla primària.
Esténos_17.jpg|Glèisa dera Assompcion.
Esténos_18.jpg|Oratòri dens era cort dera glèisa.
Esténos_16.jpg|Lavader e abeurader.
Esténos_19.jpg


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Francon (Nauta Garona)

**Francon** (*Francon* en francés) qu'es ua comuna gascoa situada dens le departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
*Francon* que veng deu nom germanic d'òme *Franco* (Dauzat), o *Franco(n)* (Negre) . 
J. Astor qu'explica mèi que mèi le patronime *Francon*. Que veng de *Franco* germanic, accentuat sus *-a-*, assimilat per la fonetica latina a las fòrmas en *-onem*,  au cas regime, qui s'accentua sus *-on* e qui guarda *-n* finala . Aquò que sembla valer tanben peu toponime.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Francon qu'èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Comenge e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa qu'es Sent Amanç. En 1790, Francon qu'èra deu canton d'Aurinhac, en l'an VIII, deu canton de Martras, en l'an X, deu canton de Casèras .

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qui èra deu canton de Casèras, qu'i demorè.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Francavièla

**Francavièla** (*Franquevielle* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, en Nebosan, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
*Francavièla* que ven der adjectiu *franca*, « liure, dispausant de franquessas (d'ua carta de franquessas) » e de *vièla*, fòrma regionala deu latin *villa*, « grana proprietat, puish vilatge ». Eth nom qu'ei dens er òrde germanic, majoritari en França e minoritari en Occitania .

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Francavièla qu'èra de Nebosan, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Nòsta Dauna. Tanlèu 1790, Francavièla qu'èra deth canton de Montrejau .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Montrejau; qu'es ara deth canton de Sent Gaudenç.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Franquevielle_Église_Notre-Dame.jpg|Era glèisa Nòsta Dauna.
Église_Notre-Dame_de_Franquevielle_13.jpg
Franquevielle_Monument_aux_morts.jpg
Franquevielle_école.jpg|Escòla mairala.
Franquevielle_Le_Proupiary_05.jpg|Eth Propiari.
Franquevielle_Le_Proupiary_01.jpg|Nòsta Dauna de Lorda.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Eth Herishet

**Eth Herishet** (*Le Fréchet* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.  

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Eth nom qu'ei eth resultat deth latin *fraxinum*, « frèishe » e deth sufixe collectiu *-etum* (> *-et*)
. 
Que cau deishar ua plaça ara explicacion estranha d'Ernèst Negre : eth gascon *frèishe*, *herèishe*, damb eth sufixe diminutiu *-et* [diferent deth precedent, resultat de *-ittum*], « petit hrèishe » . Era capacitat d'un hrèishe *petit* a hèr arreconéisher un lòc, doncas a hornir un nom a aqueth lòc qu'ei egala a zèro.

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Eth Herishet qu'èra dera eleccion de Ribèra-Verdun, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'èra Nòsta Dauna, ara Sent Miquèu. Tanlèu 1790, Eth Herishet qu'èra deth canton de Sent Martòri . 

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Sent Martòri; qu'ei ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Fronsac (Nauta Garona)

**Fronsac**, o **Fronçac** (*Fronsac* en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. 

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Com eth son omonime de Bordalés, *Fronçac* que ven deth nom d'òme latin *Frontius*, (*Frondicius* per Negre), damb eth sufixe *-acum* , latinizacion deth sufixe celtic *-acon*. Fronçac qu'èra donc ua anciana grana proprietat galloromana.

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Fronçac qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Bertomiu .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, Fronçac qu'èra deth canton de Sent Biat; qu'es ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Fronsac_(Haute-Garonne)_01.jpg
Fronsac_(31)_tour_(9).jpg|Era tor deth castèth deths Comtes de Comenge.
Fronsac_(31)_chapelle.JPG|Era capèra deth castèth.
Fronsac_(31)_église_(1).jpg|Era glèisa Sent Bertomiu.
Fronsac_(31)_église_portail_tympan.jpg|Timpan.
Fronsac_(Haute-Garonne)_02.jpg
Fronsac_(Haute-Garonne)_03.jpg
Fronsac_(Haute-Garonne)_04.jpg|Lavader e ancian pes.
Fronsac_(Haute-Garonne)_07.jpg


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Frontinhan de Savés

**Frontinhan de Savés** (*Frontignan-Savès* en francés) ei una comuna gascoa, situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

 
### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Lo nom de Frontinhan ven deu nom latin d'òme *Frontinius*, associat au sufixe, tanben latin, *-anum*. Frontinhan èra donc una grana proprietat de l'epòca romana, qu'avè per mèste *Frontinius* (dens lo Dauzat, edicion de 1984, lo sufixe es notat *-acum* e l'error es evidenta) . 
Sovent marginau, Negre causeish lo nom latin d'òme *Frontinianus*, shens sufixe .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Frontinhan, *Frontignan* o *Frontignan-de-l’Isle* qu'èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Lombèrs e de la senescaucia de Tolosa. Lo vocable de la glèisa, annèxa de Mauvesin ei Sent Blasi. Tanlèu 1790, Frontinhan qu'èra deu canton de L'Isla de Haut. *Frontignan* que prengó oficiaument lo nom de *Frontignan-Savès* per decret deu 13 de heurèr de 1930 .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de L'Isla de Haut; es ara deu canton de Casèras.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Hustinhac

**Hustinhac** (*Fustignac* en francés) qu'es ua comuna gascoa, situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Fustiniagum* en 945, *S. Petrus de Fustiniacum*, cap a 1058, *Sancti Petri de Fustiniaco* cap a 1058, *Fustinhaco* en 1402 . 
Segon Dauzat e Astor, *Hustinhac* que veng d'un nom latin d'òme **Fustinius*, derivat de *Fustius*, dambe'u sufixe *-acum* . 
Segon Negre, *Hustinhac* que ven deu nom « romanic » d'òme *Faustinius*, dambe *-acum* .
### ''Bessac''
Lòc de mau trobar, qui seré (o estoc) dens la comuna segon Émile Connac, atestat *Becag* cap a 1020. Noms latins d'òme *Bessius*, o *Beccius*, o *Bettius* segon Dauzat, noms celtics d'òme *Beccios* o *Bettios* segon Delamarre .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Hustinhac qu'èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Lombèrs e de la senescaucia de Tolosa. Lo vocable de la glèisa, annèxa de Luçan, qu'es Sent Antòni (d'après l' *Ordo*). Tanlèu 1790, Hustinhac qu'èra deu canton deu Hosseret .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton deu Hosseret; qu'es ara deu canton de Casèras.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Galièr

**Galièr** (*Galié* en francés) qu'es ua comuna gascona de Comenge situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Galièr* que ven deth latin *gallina* « garia », damb eth sufixe *-arium*. Eth nom que pòt designar ua proprietat on hèn venir garias . 
Segon Negre, eth nom que representa benlhèu eth gascon *(parc) garièr*, « parc de poralha » . Aquèras explicacions que tenen pas compte *gallina* mia a *garia* e non pas a **galia*.

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Galièr qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Nazari. En 1790, Galièr qu'èra deth canton de Sent Bertran, a partir de 1888 canton de Barbasan per càmbiament de caplòc. La comuna qu'èra *Galié et Mont-de-Galié* (Mont de Galièr) en l’an VIII .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra en eth canton de Barbasan, qu'es adara en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Roinas deth castèth de Galièr,  o , classadas aths monuments istorics despuish 1970.
* Glèisa Sent Nasari, damb eth son campanèr mur.


Fichièr:Galié église.jpg|Era glèisa Sent Nasari.
Fichièr:Galié ruines château (2).jpg|Eras roinas deth castèth.
Fichièr:Galié passage (1).jpg|Passatge denseth vilatge de Galièr.
Fichièr:Galié village 2.jpg|Galièr vista deth penent deth Mont de Galièr


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Garin (Nauta Garona)

**Garin ** (*Garin* en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Garin* que ven deth nom germanic d'òme *Garin* . 
Segon Negre, *Garin* que ven deth nom germanic de persona *Garinus* . 
Segon Astor, *Garin* qu'es d'origina germanica, franca o visigotica, e que deriva de *gari*, « lança », o de *waran*, « hicar ar acès » .

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Garin qu'èra dera eleccion de Ribèra-Verdun, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia d'Aush. Eth vocable dera glèisa qu'èra Sent Blasi (ara, Sent Joan Baptista). Tanlèu 1790, Garin qu'èra deth canton de Banhèras de Luishon. Eth nom qu'èra *Garin et Saint-Tritous* de 1790 a l'an IV .

Pendent er Ancian Regime, Sent Tritós (*Sanctus Fructuosus* > *Sent Hruitós* > *Sent Hritós* > *Sent Tritós*) qu'èra dera eleccion de Ribèra-Verdun, doncas dera província de Gasconha, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia d'Aush. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Garin, qu'es Sent Pèr .

## Administracion

* Ara refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna, que demorè en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
Era capèra romanica Sent Pèr de Sent Tritós qu'es sola (vilatge de Sent Tritós mèi ar èst, ath sud de Garin).

Église_Saint-Jean-Baptiste_-_Garin_7-10-2019_12-26-03.jpg|Glèisa Sent Joan Baptista de Garin.
Chapelle_Saint-Pé_de_la_Moraine_2.jpg|Capèra Sent Pèr : portau.
Chapelle_Saint-Pé_de_la_Moraine_3.jpg|Capèra Sent Pèr : cip.
Chapelle_Saint-Pé_de_la_Moraine_4.jpg|Idem.
Chapelle_Saint-Pé_de_la_Moraine_7.jpg|Idem. 
Chapelle_Saint-Pé_de_la_Moraine_6.jpg|Idem (divinitat pirenenca *Abellio*). Copia, originau ath musèu Sent Raimond.
Chapelle_Saint-Pé_de_la_Moraine_5.jpg|Contrahòrt adornat de cips.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gantiás

**Gantiás** (*Ganties* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
 
Era prononciacion qu'ei [gan'tjɔs] a Roeda . 
Segon Dauzat, eth nom qu'ei escur; eth radicau que poderé estar eth de Gant (**gant-ina*) . En realitat Gant que ven de Gant (Flandra). 
Segon Negre, *Gantiás* que ven benlèu deth nom d'òme *Cantinius*, tractat com **Cantinus* + *-as*, damb tombada de *-n-* intervocalica .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Gantiás qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Sebastian. Tanlèu 1790, Gantiás qu'èra deth canton d'Aspèth .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deth canton d'Aspèth; qu'ei ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Sosterran dera Hontau

## Personalitats ligadas damb la comuna

* Joan Loís Dencausse de Gantias, oficièr de cavaleria, ancian guarda deu còs deu rei d'Espanha Carles IV, qu'ei vadut a Gantias en 1743.

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Genòs (Nauta Garona)

**Genòs ** (*Génos* en francés) qu'es ua comuna gascona de Comenge, situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Comunas limitrofas

## Toponimia
Cf. Genos (Hauts Pirenèus), damb un aute sufixe (benlhèu d'origina ?). 
Dauzat que's basa suus tribalhs de Rohlfs e de Seguí; *Genos* que ven deth nom gallic d'òme *Gennos* o *Genos*, damb eth sufixe aquitan *-ossum*. 
Segon Negre, *Genos* que ven deth gallic *geno-*, « mèste » (segon Dottin, 1920), damb eth sufixe *-oss*. Xavier Delamarre (ath sègle XXI) non tracta de *Genòs*, mes que balha meilèu (plan logicament !) ath nom comun celtic *genos* eth sens de « linhatge, familha » e que precisa aqueth mot ei plan present dens l'antroponimia . 
Segon Astor, *Genòs* que ven deth nom latin d'òme *Gennus* . En gascon, *-n-* intervocalica no's consèrva quan ei unica e era explicacion de Negre qu'ei erronèa.

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Genòs qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Malavedia,  qu'èra Sent Martin (adara, Sent Ròc). Tanlèu 1790, Genòs qu'èra deth canton de Sent Bertran, a partir de 1888 canton de Barbasan per càmbiament de caplòc (era comuna qu'es absenta de la nomenclatura de l'an X) .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra en eth canton de Barbasan, qu'es adara en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
* Glèisa Sent Ròc, classada, damb frescas deth sègle XV.

Génos - Eglise Saint-Roch.jpg|Era glèisa Sent Ròc.
Génos_(Haute-Garonne)_03.jpg|Er ostau de comuna.
Génos_(Haute-Garonne)_06.jpg
Génos_(Haute-Garonne)_05.jpg|Lavader e hont d'aiga bona.
Génos_(Haute-Garonne)_02.jpg
Génos_(Haute-Garonne)_04.jpg
Génos-Château.jpg|Eth castèth hòrt.
193_Genos_(31510).jpg
197_Genos_(31510).jpg


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gençac de Bolonha

**Gençac de Bolonha** (*Gensac-de-Boulogne* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Eth nom de Gençac que ven deth nom d'òme latin *Gentius*, damb eth sufixe *-acu(m)* , latinizacion d'un sufixe celtic *-ācon*. Que's tracta doncas d'ua anciana proprietat galloromana. 
Segon Xavier Delamarre, eth nom *Gentios* qu'ei [probablament ?] celtic. Noms de persona celtics qu'i son aparentats (*Ad-gentius*, *Ate-genta*, *Bitu-gentus*, etc .

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Gençac d'Aurinhac qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Nòsta Dauna. Tanlèu 1790, Gençac qu'èra deth canton de Bolonha de Gessa. Era comuna que pren oficiaument eth nom de *Gensac-de-Boulogne* per decret deth 31 de deceme de 1929 .

## Administracion

* Avant era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Bolonha de Gessa; qu'ei ara deth canton de Sent Gaudenç.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Gensac-de-Boulogne_-_La_mairie.jpg
Gensac-de-Boulogne_-_Eglise_de_La_Nativité_14.jpg
Gensac-de-Boulogne_-_Eglise_de_La_Nativité_12.jpg
Gensac-de-Boulogne_-_Entrée.jpg
Gensac-de-Boulogne_-_Le_monument_aux_morts.jpg


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Guaus de Larbost

**Guaus de Larbost** (*Gouaux-de-Larboust* en francés)  qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
### Guaus
*Guaus* qu'es eth resultat deth latin *aqualis*, « endret umide », apellatiu encara viu citat per Joan Seguí, damb deglutinacion de *a-* iniciau, pres per era preposicion . Ara tonica, *aqua* que's diftonga en *aiga* (*aigua* sovent en catalan), mès quan l'accent s'es avançat, a**guau**, era diftongason es pas mèi possibla.
### Larbost
Es un país. Eth nom qu'es atestat *Larbusto* en 1308 e 1413  (*larre* en basc = lana ?). 

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Guaus de Larbost qu'èra dera eleccion de Ribèra-Verdun, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia d'Aush. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Supèri. Guaus de Larbost qu'apareish com comuna deth canton de Banhèras de Luishon en l'an IV .

## Administracion

* Ara refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna que demorè en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

La_station_de_sports_d'_hiver_des_Agudes_(1).jpg|Era estacion de Pèiragudas, penent de las Agudas, en 1968.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gordan e Polinhan

**Gordan e Polinhan** (*Gourdan-Polignan* en francés) qu'es ua comuna gascona de Comenge situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
### Gordan
Segon Dauzat, *Gordan* que ven deth nom gallic d'òme *Gordus*, damb eth sufixe *-anum* . Xavier Delamarre tracta pas de Gordan. Segon eths obratges, que considèra *Gordus* es inatestat , o atestat (damb ua citacion, qui arrègla la question) . 
Segon Negre, *Gordan* que ven deth nom « romanic » de persona *Cordianus* . 
Segon Astor, eths Féniés, *Gordan* que ven deth nom latin d'òme *Gordus*, damb eth sufixe *-anum* . 
### Polinhan
Dauzat e Rostaing tractan pas de *Polinhan*, mès explican eths noms aparentats per eths noms latins d'òme *Pollenius*, *Paulinius* o *Poleminius*, sufixe *-anum* . 
Negre tracta pas de Polinhan, mès explican eths noms aparentats per eth nom « romanic » de persona *Pullenius*, puish sufixe . 
Segon eths Féniés, *Polinhan* que ven deth nom latin d'òme *Pollinius*, damb eth sufixe *-anum* .

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Gordan qu'èra de Nebosan, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'es Sent Vincenç. En 1790, Gordan qu'èra deth canton de Montrejau, en l'an X deu canton de Sent Bertran, a partir de 1888 canton de Barbasan per càmbiament de caplòc. En eth an IV, *[[Uòs]] e Polinhan* qu'estón incorporats a Gordan, puish sonque Polinhan a partir der an VIII. Selhan qu'estó separat de Gordan e Polinhan per era lei deth 27 de noveme 1896 . Polinhan èra pas parròpia ath sègle XVIII, mès si Gordan .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra en eth canton de Barbasan, qu'es adara en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Pont_de_Gourdan.jpg|Pont de Garòna (Montrejau ath hons).
Gare_de_Montréjeau_Gourdan-Polignan.jpg|Era gara, comuna damb Montrejau.
Mairie_de_Gourdan-Polignan.jpg|Er ostau de comuna.
CFA_Gourdan-Polignan.jpg|Eth CFA.
Lycée_Paul_Mathou_Gourdan-Polignan.jpg|Licèu Paul Mathou (sonque professionau e tecnologic).
Passerelle_de_Gourdan-Polignan_Montréjeau_21.jpg|Palanca cap a Montrejau.
Passerelle_de_Gourdan-Polignan_Montréjeau_22.jpg|Idem.
Passerelle_de_Gourdan-Polignan_Montréjeau_23.jpg|Idem.
Lac_de_Montréjeau_15.jpg|Lac de Montrejau.
Cavemen_jewelry.jpg|Espuga der Elefant.
Aiguille_os_246.1_Global.jpg|Idem, agulha en òs trobada.


## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Gosens

**Gosens** (*Gouzens* en francés) es una comuna gascona istoricament e benlèu lengadociana lingüisticament, situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

vignette|upright=1.8|centre|Mapa de la comuna de Gosens e de las comunas prèpas.

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Gozenes* en 1263, *Gozencs* , *de Gozenchis* en 1446 . 
Segon Dauzat, Gosens vendriá del nom germanic d'òme *Gozo* o benlèu *Godo*, ambe'l sufixe *-ing*[os] . 
Segon Negre e Astor, *Gosens* veng del nom germanic d'òme *Godo*, ambe'l sufixe *-ingos* . 
La solucion dels Féniés, *Gogo* , es pus malaisida foneticament. 

## Istòria
De 1317 a sa disparicion en 1790, Gosens, tot ben que de l'eleccion de Comenge (nocion diferenta de la diocèsi de Comenge), doncas de Gasconha, èra de la diocèsi de Rius. Èra tanben de la generalitat d'Aush e de la senescauciá de Pàmias. La glèisa  es devath le patronatge de Sent Pèire (*dels ligams* ? *encadenat* ?) .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de Montesquiu de Volvèstre; es ara deu canton d'Autariba.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Guran

**Guran** (*Guran* en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. 

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Guran* que ven deth nom latin d'òme *Gurrius*, damb eth sufixe *-anum* . 
Segon Negre, *Guran* que ven deth nom « romanic » de persona *Curianus* . 

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Guran qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Sinhac, qu'ei Sent Miquèu. Tanlèu 1790, Guran qu'èra deth canton de Sent Biat .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Sent Biat; qu'es ara deth canton de Banhères de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Guran_02.jpg|Pont de Guran sus Pica.
Guran_05.jpg|Pnt sus er arriu de Horquets.
Guran_36.jpg|Ostau de comuna.
Guran_09.jpg|Esculptura d'un pastor en marme.
Château_de_Guran.jpg|Castèth de Guran.
Château_de_Guran_05.jpg|Sus eths pilars deth portau son plaçadas duas placas de fòrma ovala en marme ròse, que ath centre eth blason dera familha de Binòs ei gravat (era ròda deth suplici de senta Catalina d'Alexandria subermontada d'un cicne).
Guran_26.jpg|Hont e lavader en pèira de sistre.
Guran_31.jpg|Duas honts e dus lavaders deth sègle XVIIIau a XIXau.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Hins (Nauta Garona)

**Hins ** (*His* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. 

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Era prononciacion qu'ei [is] a Roeda (er informator, qui non practica eth gascon, mès qui a bonas coneishenças, articula pas sovent *h-* gascon) . 
Segon Dauzat, *Hins* ven deth latin *finis*, « limit », aplicat a localitats situadas ath limit de duas ciutats galas . 
Segon Astor, er etime qu'ei meilèu *fines*, plurau de *finis*. Segon J. Lemoine, His que seriá ath limit deths *Consoranni* e deths *Convenae* . Eths Féniés que precisan tanben *Hins* ei eth resultat de *fines*, aplicat ath limit de dus pòbles aquitans  . 
Per 65221 Hins, Negre que se contenta de díser *Hins* ei l'equivalent de *Fins*, « bòrnas, limits » . 

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Hins qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Joan Baptista. Tanlèu 1790, Hins qu'èra deth canton de Salias .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton de Salias de Salat; qu'es ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Uòs

**Uòs** (en francés *Huos*) qu'ei ua comuna lengadociana istoricament e gascona lingüisticament, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia
Uòs qu'ei ua comuna dera unitat urbana de Montrejau.

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Uòs* qu'ei format d'un radicau escur e deu sufixe aquitan *-ossum* . 
Segon Negre, *Uòs* qu'ei benlhèu format deth latin *unus*, « unic » e deu sufixe preceltic aquitan *-oss*, damb caduda regulara de *-n-* intervocalica .

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Uòs qu'èra dera diocesi civila de Petit Comenge, doncas dera província de Lengadòc, dera generalitat de Tolosa, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Sent Sarnin. En 1790, Uòs qu'èra deth canton de Montrejau, en l'an X deu canton de Sent Bertran, a partir de 1888 canton de Barbasan per càmbiament de caplòc. Eth nom qu'èra oficiaument *Huos et Polignan* de 1790 a ath an II, *Gourdan, Huos et Polignan* en eth an IV, puish sonque *Huos* en eth an VIII  .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra en eth canton de Barbasan, qu'es adara en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Huos.jpg|Era glèisa Sent Sarnin.
Huos_Mairie.jpg|Ostau de comuna.
Huos_Jardins_du_Comminges.jpg|Entrada deths casaus de Comenge (associacion d'agricultura biologica cooperativa).
Huos_école.jpg|Escòla.
Huos_représentation_Grotte_de_Massabielle.jpg|Representacion dera espuga de Massavièla (Bernadeta a dreta).
Huos_monument_aux_morts.jpg
Huos_château_d'eau.jpg|Castèth d'aiga.


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Godets

**Godets** (en francés *Goudex*) qu'ei una comuna gascoa, situada dens lo departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

 
### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Godets* es format deu nom germanic d'òme *Gothus*, etnic, dambe'u sufixe *-iscum* . Los Féniés pensan que *Godets* ven d'ua colonia de Gots . 
Segon Negre, *Godets* s'explica per *Goudet*, nom de persona   (present dens lo Gard e en Provença). 

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Godets èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Lombèrs e de la senescaucia de Tolosa. Lo vocable de la glèisa ei Sent Pèr (*deus ligams* ? *encadenat*). Tanlèu 1790, Godets èra deu canton de L'Isla de Haut .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra deu canton de L'Isla de Haut; ei ara deu canton de Casèras.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Isaut

**Isaut**  o **Aisaut** [i'zaw(t)]  (*Izaut-de-l'Hôtel* en francés) qu'ei ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Isaut* que ven deth prelatin **is*, « aiga » , e ? Negre, Astor, eths Féniés non diden arren.

## Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Isaut qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa qu'èra Senta Magdalena (ara, Nòsta Dauna deth Mont Carmèl). Tanlèu 1790, Isaut qu'èra deth canton d'Aspèth.

*Girosp* (nom francés, benlèu Giròsp) qu'èra ua parròquia d'Ancian Regime dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa d'Isaut, qu'èra Sent Pau, ara Sent Prejet .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra deth canton d'Aspèth; qu'ei ara deth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Izaut-de-l'Hôtel - le Job.jpg|Eth riu *Job* (nom francés).
Izaut-de-l'Hôtel - Église Notre-Dame-du-Mont-Carmel.jpg|Glèisa Nòsta Dauna deth Mont Carmèl.
Izaut-de-l'Hôtel - Ruines d'un château féodal.jpg|Arroeinas deth castèth feodau.
Izaut-de-l'Hôtel - La mairie.jpg|La maison comuna.
Izaut-de-l'Hôtel - Monument aux Morts.jpg|Eth monument aths Morts.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véder tanben
* Comunas de la Nauta Garona
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Judèth de Luishon

**Judèth de Luishon** (*Juzet-de-Luchon* en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. 

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, *Judèth* que poderé estar un derivat de « l'ancian provençau » *jus*, « situat en baish », mès la prononciacion actuala, *judètch*, que hè dificultat . Dauzat non sabèva que dens ua grana partida deth gascon, [-z-] es vengut *-d-*. 
Astor que's contenta de díder, shens precisar eth sufixe, que *Juzet* es un derivat de *jus*. *Jus* qu'es un crosament entre eth latin *deorsum*, « en baish, en devath », e eth resultat *sus* de *sursum*, « sus » .

## Istòria
Pendent er Ancian Regime, Judèth de Luishon qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'èra Sent Blasi. Tanlèu 1790, Judèth de Luishon qu'èra deth canton de Banhèras de Luishon .

## Administracion

* Ara refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, era comuna que demorè en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Juzet-de-Luchon_église_(2).JPG|Era glèisa.
Juzet-de-Luchon_église_remploi_(1).JPG|Placas tornadas emplegar sus era paret dera glèisa.
Juzet-de-Luchon_statue_Madone_(1).JPG|Estatua dera Verge e der Enfant.
Juzet-de-Luchon_cascade_Juzet_(2).JPG|Eth salhent de Judèth.
Cascade_de_Juzet,_à_Luchon_-_Fonds_Ancely_-_B315556101_A_LATOUR_006.jpg|Idem ath miei deth sègle XIXau per Josèp Lator.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Era Barta d'Inard

**Era Barta d'Inard** (*Labarthe-Inard* en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Dauzat, Astor, *barta*, mot prelatin usitat en gascon e lengadocian, qu'a eth sens de « petit bòsc, ahorastar, bartàs, boscassar, mata » . 
Segon Negre, *Era Barta* que representa er occitan *barta*, mot d'origina gallica « terrenh cobèrt de barta » . 
Eths Féniés qu'indican eth sens usitat en gascon, en tot cas ar oèst, « ribèra bassa inondabla » . 
*Inard* qu'ei un nom de persona.

## Istòria

Pendent eth Ancian Regime, Era Barta d'Inard qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'ei Nòsta Dauna. Tanlèu 1790, Era Barta d'Inard qu'èra deth canton de Sent Gaudenç .

## Administracion

* Ara refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna que demorè en eth canton de Sent Gaudenç.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Labarthe-Inard_La_mairie.jpg|Er ostau de comuna.
Labarthe-Inard_Carte_postale_vers_1910.jpg|Plaça der ostau de comuna cap a 1910.
Labarthe-Inard_Carte_postale_de_la_place_de_la_mairie_1920.jpg|Plaça der ostau de comuna cap a 1920.
Labarthe-Inard_Carte_postale_du_château_vers_1910.jpg|Eth castèth cap a 1910.
Labarthe-Inard_Eglise_10.jpg|Era glèisa.
Labarthe-Inard_Eglise_12.jpg|Eth pòrge.
Labarthe-Inard_Eglise_13.jpg|Eth pòrge gotic deth sègle XV.
Labarthe-Inard_Eglise_15.jpg|Detalh deras esculturas deth pòrge : cigne damb quate petits.
Labarthe-Inard_Entrée.jpg|Entrada.
Labarthe-Inard_La_gare_côté_voies.jpg|Era gara.
Labarthe-Inard_Monument_aux_morts.jpg|Monument aths mòrts.
Labarthe-Inard_Eglise_16.jpg|Campanar damb tres campanas.
Labarthe-Inard_Chemin_de_croix_a.jpg|Eth lavader e eth començament deth camin de crotz.
Labarthe-Inard_Chemin_de_croix_Station_III.jpg|Estacion III.
Labarthe-Inard_Chemin_de_croix_Calvaire_de_fin_a.jpg|Eth calvari ara quatorzau estacion.
Labarthe-Inard_Lavoir_b.jpg|Eth lavader.
Labarthe-Inard_Fontaine.jpg|Era hont.
Labarthe-Inard_Menhir.jpg|Era pèiraquilhada (menir).
Labarthe-Inard_Portail_de_ferme_daté_de_1647.jpg|Portau en plen cintre datat de 1647.
Labarthe-Inard_Monument_religieux.jpg|Monument religiós.


## Personalitats ligadas damb era comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Era Broquèra

**Era Broquèra** (en francés *Labroquère*) qu'es ua comuna gascona de Comenge, en Nebosan, situada en eth departament dera Nauta Garona e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deth territòri

## Toponimia
Segon Émile Connac, qu'ei *la Hourquèro* en patés, « era horca, era bifurcacion », ath cairehorc de tres vias arromanas  (er autor que sembla designar eth nom dera comuna e non pas un lòc particular). A verificar suu terrenh. *Petra miliara* en 1387 : era pèira miliara . 
Era prononciacion hornida localament en 2025 qu'ei [labru'kɛrɔ] e non pas [erɔ-]  (eths toponimes que pòden guardar ua prononciacion despareguda o un lexic desparegut e er article *era* qu'ei mèi recent que *la*). Un lòc *La Horquèra* qu'ei desconeishut de l'informatritz . 
Segon Dauzat, *Era Broquèra* que ven deth latin *bròcca*, variacion de *broca* « bròca, pua », ath sens de «  mus, esperon », o de « arbuste espinós, toja » . 
Segon Negre, *Era Broquèra* que ven deth gascon *broquèra*, « terrenh cobèrt de broishagas espinosas, broishagar espinós » . 
Segon Astor, eth gallic *broccos*, « punta », qu'ei a l'origina deth latin popular *brocca*, « causa ponchuda ». Per *Era Broquèra*, eth sens qu'ei « bruishòc, bruishon », damb eth derivat collectiu *-èra*.

## Istòria
Tres vias arromanas qui venián de Dacs, Agen e Tolosa que s'i aplegavan. Qu'i placèn ua pèira miliara en 247, ath prumèr mile de Sent Bertran de Comenge .
Pendent eth Ancian Regime, Era Broquèra qu'èra de Nebosan, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Vathcrabèra, qu'es Sent Sebastian. En 1790, Era Broquèra qu'èra deth canton de Sent Bertran, a partir de 1888 canton de Barbasan per càmbiament de caplòc .

## Administracion

* Abans era refòrma cantonau de 2014, aplicada en 2015, era comuna qu'èra en eth canton de Barbasan, qu'es adara en eth canton de Banhèras de Luishon.

## Demografia

* En  era populacion qu'èra de  abitants e era densitat qu'èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Labroquère_mairie.jpg|Er ostau de comuna.
Labroquère_école.jpg|Escòla mairala e primària.
Labroquère_Salle_des_fêtes.jpg|Sala deras hèstas.
Labroquère_Aire_de_jeux.jpg|Airau de jòcs.
Labroquère_borne_de_recharge_pour_voiture_éléctrique.jpg|Bòrna de recarga per veituras electricas.
Labroquère_château_de_Vidaussan.jpg|Castèth de Vidauçan.
Labroquère_église.jpg|Glèisa Sent Sebastian.
Labroquère_20.jpg|Hont de Sauvan.
Labroquère_23.jpg|Eth Car deth Cèu.
Labroquère_22.jpg|Airau dera taula d'orientacion.


## Personalitats ligadas damb era comuna
* Amanieu dera Broquèra, trobador gascon deth sègle XII.

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas