open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Africa de l'Oèst

L**'Africa de l'Oèst** (o **Africa Occidentala**) es una region del continent african qu'abitualament inclutz los estats e territòris seguents:
* Benin
* Burkina Faso
* Cap Verd
* Còsta d'Evòri
* Gàmbia
* Ghana
* Guinèa
* Guinèa Bissau
* Libèria
* Mali
* Nigèr
* Nigèria
* Senegal
* Sierra Leone
* Tògo
Africa Australa

right|thumb|Mapa dels estats de l'Africa Australa
L**'Africa Australa** es una region del continent african qu'abitualament inclutz los estats e territòris seguents:
* Angòla
* Botswana
* Comòras
* eSwatini
* Lesotho
* Madagascar
* Malawi
* Maurici
* Moçambic
* Namibia
* Sud-Africa
* Zambia
* Zimbabwe
Eric Fraj

**Eric Fraj** (Bailleul, Flandra, 28 de decembre de 1956), es un cantaire e autor occitan contemporanèu que tanben canta qualques cançons en catalan, francés o espanhòl.

## Biografia
Eric Fraj passèt una part de son enfància a viatjar entre Senegal, Nigèr, Flandra e Bordèu, que son paire èra militar. Eric Fraj entamenèt sa carrièra musicala a Bordèu en 1971, qu'aviá pas encara quinze ans, dins las velhadas organizadas pel Cercle dels Joves Occitans, puèi en primièra partida d'un concèrt de Claudi Martí. Viu dins lo país tolosan, ont ensenhèt longtemps l'occitan, l'espanhòl e la filosofia, al licèu Pèire d'Aragon de Murèth. Es un cantaire plan conegut, que cantèt dins Occitania tota, mas tanben en Catalonha, Andòrra, País Valencian, Marròc, Bretanha, París, Alemanha, Corsega, Euzkadi (País Basc), pertot ont la vida lo buta. Canta de poèmas de grands autors e grandas autoras d'Occitania (coma Joan Bodon, Robèrt Martí, Domenica Decamps, André du Pré, Danièla Estèbe-Hoursiangou, Joan-Claudi Forêt,  Joan-Loís Baradat, Joan Rigosta, Andrieu Lagarda, Antonin Perbòsc, Miquèl Decòr, Arnaud Daubassa, Ramon Busquet, Bernat Sicart de Maruèjols, Pèire Cardenal, Raimbaut de Vaqueiras, Marcèu Esquieu, Rodland Pecot, Clausi Sicre, Leon Còrdas) o d'endacòm mai (François Villon, Rutebeuf, José-Manuel Caballero Bonald, Jaime Siles, Vicente Núñez, Bertolt Brecht, Federico Garcia Lorca, Gabriel Crespo) que metèt en musica. Interprèta tanben de tèxtes personals. Sa musica s'enrasiga e s'endralha dins un mond mediterranèu e sa votz s'inspira del cant liric. En 2000, interpretèt lo ròtle del trobador Jaufre Rudèl dins "L’Amour de Loin", espectacle escrit e mes en scèna pel guitarrista, cantaire e compositor Vicente Pradal. En genièr de 2005 cantèt amb Lluís Llach la cançon *A força de nits* a Tolosa (sala Nougaro).

## Creacions
Eric Fraj es tanben creaire de mantun espectacle que s'i barrejan teatre e musica. Participèt en 2006 a l'Estivada de Rodés. En 2010 creèt l'espectacle *Pep el mal*, una mena de represa d'un espectacle anterior (*Marrano*) que se fondamenta sus l'istòria de son grand, lo paire de son paire, originari d'Alcoi (País Valencian) qu'emigrèt cap al nòrd per etapas e s'implantèt finalament a L'Avelhanet. Aqueste foguèt representat en mai de 2010 al teatre Daniel Soriano de Tolosa.

Es acompanhat per divèrses musicians coma Guilhem Lopez o Jean-Raymond Gélis.

## Discografia
* *Vièlh òme* (1972)
* *Subrevida* (1978)
* *Cantaré!* (1981)
* *In Extremis* (1993, Nord-Sud/Paratge)
* *Transits* (1994)
* *Aranca-me* (2002, Nord-Sud/Paratge)
* *Fat e Fols* (2010)
* *Pep El Mal* (2014)
* *Gao* (2020)
* *La Vida* (2022, Tròba Vox, album 3 CD, 50 títols)

## Òbras
* *Quel occitan pour demain ?* (2012)

## Prèmis
Eric Fraj recebèt lo Prèmi Batista i Roca, a Barcelona, en 2006.

## Ligams extèrnes
* Lo sit personal del cantaire 
* Biografia del cantaire en catalan
Valašské Meziříčí

**Valašské Meziříčí** (pop. **Valmez**) es una vila de la Republica chèca, situada dins la region de Zlín.

## Toponimia
Valašské Meziříčí es al conflent (*meziříčí*) de las doas Bečva, dins la region tradicionala de Valaquia Morava (*Valašsko*). Se pòt revirar en *Confolents de Valaquia*.

## Istòria
La fusion de Meziříčí e de Krásno nad Bečvou se faguèt en 1924. Prenguèt l'epitète *Valašské* per se destriar de l'anciana comuna e dels autres Meziříčí chècs.

## Barris

* Bynina
* Hrachovec
* Juřinka
* Krásno nad Bečvou
* Krhová
* Lhota
* Podlesí
* Poličná
* Valašské Meziříčí

## Personalitats
* Lo grope de rock Mňága a Žďorp
* Lo jogaire de fotbòl Milan Baroš
* Los jogaires de tennis Tomáš Berdych e Jaroslav Levinský
Africa Centrala

right|thumb|Mapa dels estats de l'Africa Centrala
L**'Africa Centrala** es una region del continent african qu'abitualament inclutz los estats e territòris seguents:
* Cameron
* Centrafrica
* Chad
* Còngo Occidental
* Còngo Oriental
* Gabon
* Guinèa Eqüatoriala
* São Tomé e Príncipe
Africa de l'Èst

L**'Africa Orientala** es una region del continent african qu'abitualament inclutz los estats e territòris seguents:

* Burundi
* Jiboti
* Eritrèa
* Etiopia
* Kenya
* Oganda
* Rwanda
* Seichèlas
* Sodan del Sud
* Somalia
* Tanzania
Bečva

**Bečva** es un riu de Chequia qu'es afluent de Morava.

Nais del confluent de doas Bečvas, la de Vsetín e la de Rožnov, a Valašské Meziříčí.

Sa longor es de 61,5 km.
Cauna de Bernifal

[right|250px|thumb|Un dels [tectifòrmes presents dins la cauna]]
left|thumb|250px|L'entrada de la cauna
left|thumb|250px|Burins e lamas trobadas a Bernifal
La cauna de **Bernifal**, del Paleolitic Superior, se dobrís a Mairal, al confinh de las Aisiás, en Sarladés, dins la region istorica de Peiregòrd e lo departament de Dordonha. Descobèrta en 1902 per Denis Peironin, aquela cauna prigonda a conservat un aspècte general semblable al que coneguèron los òmes de la Preïstòria. Embarra 110 gravaduras e pinturas, negras o rojas, globalament atribuiblas al Magdalenian. Los mamots son las figuracions dominantas a las qualas s'ajonhon de representacions raras (d'umans, de mans negativas, un ase). Una cinquantena de signes son tanben presents, entre autres los tectifòrmes classics de la val de Vesera. Lo site es encara dobèrt a la visita mas son proprietari moriguèt en 2007. Es una cauna privada. Lo site fa partida de l'ensems dels sites que justifiquèron la classificacion de quinze d'entre eles coma Patrimòni Mondial de l'Umanitat de l'UNESCO en 1979 jol nom de . 

## Ligams extèrnes
* Presentacion de la cauna de Bernifal sul site del Pòl Internacional de la Preïstòria

## Nòtas
Josep Carbonell i Gener

**Josep Carbonell i Gener** (Sitges, Garraf, lo 24 de març de 1897 - 15 de julhet de 1979) foguèt un escrivan, promotor cultural e patriòta catalan. Dins sa vila  fondèt e dirigiguèt qualques revistas, coma *Monitor* (1921) e *L'Amic de les Arts* en 1926. Gràcias a son amistat amb l'escrivan occitan Ismaèl Girard, en 1928 collaborèt a la Societat d'Estudis Occitans e publiquèt a l'encòp a Tolosa e a Barcelona la revista Òc. En 1932 venguèt lo cap de l'Oficina de Relacions Meridionals de la Generalitat de Catalonha e tre aquel moment entamenèt la publicacion de mantuna òbra d'autors occitans coma la *Gramatica Occitana* de Loís Alibèrt en 1935.

Aprèp la guerra civila espanhòla foguèt aculhit a Montreal d'Aude per Loís Alibèrt. Tre que s'acabèt lo conflicte, tornèt en Catalonha al temps qu'Alibèrt foguèt acusat de collaboracion amb lo regim de Vichei. Gardèt pr'aquò de contactes amb d'exiliats coma Josep Maria Batista i Roca e collaborèt a la creacion del Centre d'Afrairament Occitano-Catalan. Aprèp sa mòrt d'unas òbras sias foguèron publicadas per Vinyet Panyella i Balcells.

En omenatge foguèt nomenat "Fill Predilecte de Sitges" en 1975 e, dempuèi 1982 se donan a Sitges un *[[Prèmi Josep Carbonell i Gener]]* a d'estudiants meritoses.

## Òbras
* *Revolució catalanista* (1934, amb Josep Vicenç Foix)
* *Sitges la real* (1968) 
* *Don Josep Bonaventura Falc i el context històric de la seva època: una biografia local i una història política de les Espanyes i França contemporànies 1748-1803 1766-1808* (1976)
* *Esquema històric dels sis anys napoleònics a Sitges* (1980)
* *Les Índies, horitzó nou: Sitges i la carrera d'Amèrica* (1984)
Arbre de Nadal

L**'arbre de Nadal** (var. **arbe/aubre de Nadau**), es un objècte de decoracion tipic del Nadal. Es d'abitud un conifèr de fuèlha persistenta. Es decorat amb elements nadalencs coma a bolas, luses, figurinas e garandas.

## Istòria
Quand los primièrs crestians arribèron al nòrd d'Euròpa, descobriguèron que los barbars celebravan l'aniversari d'un sos dieus, decorant un arbre persistent, a una data prèpa del Nadal crestian. Aquel arbre simbolizava l'arbre de l'Univèrs, nomenat *Divi Isdrasil*, al suc del qual se trobava lo cèl, Asgard e el Valalla; e que las racinas mas prigondas estavan dins los infèrns. Aprèp amb l'evangelizacion d'aqueles pòbles, los crestians adoptèron l'idèa de l'arbre ne cambiant totalament la significacion.

Sant Bonifaci, evangelizador alemand, davant la mirada dels germanics, agafèt una estela e talhèt l'arbre (lo *Diví Isdrasil*); e al meteis luòc plantèt un pin, simbòl de l'amor perpetual de Dieu, e lo decorèt amb de pomas e candelas; las pomas simbolizavan lo pecat original e las temptacions, mentre que las candelas representavan la lutz de Jèsus Crist coma la lutz del monde.

## Simbolica crestiana
L'arbre el meteis remembra l'arbre del Paradís, que Adam e Èva ne mangèron lo fruches, e d'ont es eissit lo pecat original; e alara remembra que Jèsus Crist venent coma Messias prometent la reconciliacion. La forma triangulara de l'arbre (essent generalament un conifèr), representa la Santa Trinitat. Los decòrs simbolizan los dons de Dieu als òmes, alara que l'estela representa aquela de Betleèm. E mai l'arbre en essent persistent, representa la vida eternala.
Autorota A7

L’**autorota A7** (tanben **Autorota dau Soleu**; *var.* **Autorota del Solelh**; **Autorota deu Sorelh** ) es un' autorota que perlonga l'autorota A6 al nivèl de Lion e qu'arriba a Marselha. Mesura .

Dins la nomenclatura europèa es la E15 (de Lion a Aurenja), E80 (de Selon de Provença a Còdous, A7/A8) e E714 (d’Aurenja a Marselha).

Es gerida principalament per la societat *[[Autoroutes du Sud de la France]]* (ASF). Radio Trafic FM (107.7 FM) fonciona sus l'A7 sector ASF.

## Nòtas e referéncias
Sant Ginièis de Morgas

**Sant Genièis de Morgas** o **Sant Ginièis de las Morgas** (*Sant-Geniès de Mourgues* en grafia mistralenca; *Saint-Geniès-des-Mourgues* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

Lo gentilici es **sant genieissenc -enca**.

## Geografia

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *in locum quod vocatur Marcanicus, atque illi vocabulo imponitur ei nomen Carumlocum... ecclesia constructa... in honore S. Genesii* en 1019, *cœnobium virginum. .. S. Genesii martyris titulatum nomine, Marcianico subter consistente villa* en 1025, *monasterio S. martyris Genesii... in loco qui antiqua nomine Marcianicus vocatur, rudi vero vocabulo Carus nuncupatur locus* en 1043, *de S. Genesio*, sense data [sègle XII ?], *monasterii S. Genesii, villam S. Genesii* en 1200, *S. Genesium*, *boscum S. Genesii* en 1236, *ville S. Genesii* en 1272, *abbatissa de S. Genesio* en 1392, *S. Genies* en 1526, *abbatissa S. Genesii* en 1529, 1550, *S. Gemier* (?) en 1622, *St Geniez* en 1626, *St Geniés* en 1648, *St Geniès-des-Mourgues*, *St Geniez de las Mourgues* en 1740-60, *S. Geniès* en 1759, *St Genies des Mourgues* en 1770-71 (mapa de Cassini). 

*Sant Ginièis* ven del latin *Genesius*, nom de mai d'un sant, dont un martir a Roma dau temps de Dioclecian e un arquevesque de Lion.
### Morgas
Lo mot *morga*, « monja » èra vielhit abans 1900 (ALF 865). I a un *Puech des Mourgues* (en francés) dins la meteissa comuna.
### Marcianicus
Ancian nom dau luòc. Èra una proprietat galloromana qu'aviá per mèstre *Marcius*. Lo sufixe es *-anicis* per Hamlin, en realitat *-anicos* segon Joan Pèire Chambon.

### Carumlocum
Lo sens èra « car luòc, luòc benaimat ». Son pas arribats a impausar aqueu nom artificiau dins l'usatge.

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Comunas d'Erau

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Autorota A9

L**'autorota A9** es una autorota que comença par la bifurcacion de l'Autorota A7 a Aurenja en direccion de Marselha (sens Nòrd Sud), o en direccion de Lion (sens Sud Nòrd) via un escambiador autorotièr sus la comuna d'Aurenja. Se termina a la frontièra amb Espanha, e aprèp continua l'autorota espanhòla AP-7, sus la comuna del Pertús, dins los Pirenèus Orientals. Fa partida de las rotas europèas E15 e E80.

La bifurcacion cap a l'autorota A61 (en direccion de Tolosa e Bordèu) marca lo cambiament de nom de l'autorota. Atal, l**'A9** que se nomenava fin alara **La Lengadociana** ven **La Catalana**.

Travèrsa lo departament de Vauclusa (region de Provença-Aups-Còsta d'Azur) e lo departament de Gard, d'Erau, d'Aude e dels Pirenèus Orientals (region de Lengadòc-Rosselhon). Aquela autorota desservís, entre autras, Perpinhan, Narbona, Besièrs, Agde, Seta, Montpelhièr, Nimes e Aurenja.

L'A9 es concedida als Autoroutes du sud de la France (ASF). Radio Trafic FM (*107.7 FM*) fonciona sus l**'A9** sector ASF.

## Nòtas e referéncias
Autorota A8

L’**autorota A8**,  **la Provençala**, religa Ais de Provença e l'A7 a la Còsta d'Azur; es regida per la societat Autoroutes Esterel-Côte-d'Azur (ESCOTA). Es longa de .

Radio Trafic FM (107.7 FM) fonciona sus l'A8 malhum ESCOTA. Fa partida de ASF-ESCOTA de la zòna Èst.

## Ligams extèrnes
*
Autorota A61

L**'autorota A61** es una autorota que constituís la partida èst de l**'Autorota de las Doas Mars**. Religa Narbona (via una joncion sus l'Autorota A9) a Tolosa, ont se jonh a l'Autorota A62 cap a Bordèu (partida oèst de l'Autorota de la Doas Mars), l'Autorota A64 cap a Baiona e l'Autorota A68 cap a Albi pel periferic de Tolosa.

Paganta sus gaireben tot son percors, es expleitada per la societat ASF. Es a 2×2 via sus la majora partida de son percors levat la seccion entre Tolosa e la bifurcacion amb l'Autorota A66 prèp de Vilafranca de Lauragués alarguida a 2×3 vias.

Radio Trafic FM (107.7FM) fonciona sus l'A61 sector ASF.

## Nòtas e referéncias
Castanet Tolosan

**Castanet Tolosan** (*Castanet-Tolosan* en francés) es una comuna lengadociana del Tolosan, situada dins le departament francés de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

Es una comuna de l'Airal urban de Tolosa.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son *Castanetum* en 1236, *de Castaneto* en 1268, *Castanet* en 1428. *Castanet* ven de l'occitan *castanet*, « castanhal, castanheda ». *Castanet* ven de l'occitan *castanet*, « castanhal, castanheda », mes pòt tanben venir dirèctament del latin *castanetum*, meteis sens, format de *castaneum*, « castanhièr, castanh » e del sufixe *-etum* .

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Castanet èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Gervasi e Protasi. Tanlèu 1790, Castanet èra caplòc de canton. Per decret del 22 de junh 1921, *Castanet* venguèc oficialament *Castanet-Tolosan* .

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments
## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Dàrius Nogaret

**Dàrius Nogaret** foguèt un escrivan felibrenc de Sant Andrieu de Sangònis del sègle XIX.

## Biografia
Sonque se sap d'el qu'escriguèt dos librets (*Moun Sent André* en 1864 e *Una bisita a S. Guihem lou Désert* en 1866) publicats a Lodeva.

## Ligams extèrnes
* Pagina de J.F. Brun sus l'autor
* ''Moun Sent André'', disponible sus gallica.fr
Denis Peironin

**Denis Peironin** (*Denis Peyrony* en francés) foguèt un preïstorian peiregòrd nascut lo 21 d'abril de 1869 a Cussac, actualament Lo Boisson de Cadonh e mòrt lo 25 de novembre de 1954 a Sarlat.

## Biografia
Filh d'agricultors, Denis Peironin venguèt regent e foguèt enviat a las Aisiás de Taiac en 1891, dins la val de Vesera, una region fòrça rica en sites preïstorics. Tre 1894, seguèt las leiçons d'Emili Cartalhac
Eugèni Vivarés

**Eugèni Vivarés** (Seta, 10 de febrièr de 1808–21 de novembre de 1887) foguèt un escrivan e politician occitan de l'airal de Seta.

## Biografia
Eugèni Vivarés partiguèt estudiar a Paris e i obtenguèt la licéncia de drech en 1831. Quand tornèt a Seta, fondèt lo jornal *La Méditerranée* (1844) e mai tard, a Montpelhièr, *Le Messager du Midi* (1848). Foguèt tanben conselhièr municipal de Seta durant gaireben vint-e-cinc ans. Aprèp son òbra principala *La volada de las focas* publicada en 1844, sortiguèt dins lo jornal *l'Indépendant* una autra òbra comica, *La volalha en revolucion* que seriá editada puèi en 1861.

## Bibliografia
-En occitan:
* *La volada de las focas* (1844)
* *La volalha en revolucion* (1861)

-En francés:
* *Stances au drapeau du 100e régiment de ligne* (1856)
* *Question des eaux potables de la ville de Cette* (1859)
* *Les vins du Midi* (1861)
* *De la Nécessité et du véritable moyen de départager les compagnies du Midi et de Lyon-Méditerranée* (1862)
* *Le salut de la France, solution dans un rêve* (1871)

## Ligams extèrnes
* Pagina sus l'autor de J.F. Brun
* Tèxt de ''La volalha en revolucion'' sus gallica.fr
Autorota A68

L**'autorota A68**, **Autorota del Pastèl** religa Tolosa as Albi. Son traçat es long d'una seissantena de quilomètres.

L'autorota A68 aparten a Autoroutes du sud de la France (ASF) per la partida en Nauta Garona (de Tolosa a la sortida 3 Montastruc e la Conselhièra). La partida tarnesa es gratuita.

Radio Trafic FM (107.7FM) fonctiona sur l'A68 sector ASF.
## A680
Sortida de l'A68 de la futura autorota cap a Castras

## Futur
La sortida 2 o A680 es lo punt de partença de l'autorota cap  Castras.

Lo projècte es que l'A68 religue Tolosa a Lion via Albi, Rodés, Mende, Lo Puèi de Velai e Sant Estève en tornant prendre lo traçat de la RN 88.

## Nòtas e referéncias
Autorota A66

L**'autorota A66** es una autorota concedida a Autoroutes du Sud de la France, entre los departaments franceses de Nauta Garona e d'Arièja, que religa Vilafranca de Lauragués a partir de l'Autorota A61 al Nòrd e abotit sus la RN20 prèp de Pàmias mai al Sud.

Son traçat es inscrich dins l'axe París - Orleans - Limòtges - Tolosa - Barcelona. Facilita los desplaçaments dins los Miègjorns Pirenencs cap al principat d'Andòrra, e tanben los escambis entre Arièja e Tolosa.

Radio Trafic FM (107.7 FM) fonctiona sus l'A66 sector ASF.

## Nòtas e referéncias
Autorota A64

L’**autorota A64**, **La Pirenenca** es una autorota de peatge sus una partida de son traçat. Orientada èst oèst, religa Tolosa a Briscós via Tarba e Pau, puèi cap a Baiona de pel prolongament de l'autorota per la RD 1 (Pirenèus-Atlantics). Sa longor es de 291 km de 2×2 vias e 2×3 vias arribant a Tolosa e dobla la RN 117.

Es concedida a ASF.

Radio Trafic FM (107.7FM) fonctiona sus l'A64 sector ASF

## Nòtas e referéncias
Autorota A62

L’**autorota A62** es la partida oèst de l**'Autorota de las Doas Mars** religant Tolosa (en prolongant de l'Autorota A61) a Bordèu en se racordant sus l'Autorota A630 (sortida 19). Paganta sus gaireben tot son parcor (gratuita de Bordèu a La Breda), es expleitada per la societat ASF. L'A62 es de 2×2 vias entre Bordèu e Montalban e de 2×3 voies de Montaiban a Tolosa ont s'apond lo trafec nòrd sud venent de l'Autorota A20.

Radio Trafic FM (107.7 FM) fonciona sus l'A62 sector ASF.

## Nòtas e referéncias
Autorota A63

L’**autorota A63** es una autorota que religa Bordèu a la frontièra espanhòla. Oficialament, es compausada de doas seccions, l'una al nòrd qu'es una autorota gratuita religant Bordèu, l'autre, al sud, concedida a Autoroutes du sud de la France , religant Sent Jorns de Maremne (Lanas) à Biriatu a la frontièra amb Espanha. Aquelas doas seccions son separadas per une centena de quilomètres de via exprès de 2×2 vias, la RN 10 qui travèrsa lo departament de Landas.

L'A63 es tanben un axe major de comunicacion del Bascoat.

Es religada al nivèl de Baiona a l'A64, en direccion de l'est : Pau, Tarba e fin finala Tolosa.

La seccion nòrd es connectada a l'A660 que desservís lo sud du Bacin d'Arcaishon.

Radio Trafic FM, sus la frequéncia 107.7FM, cobrís l'A63, sector ASF.

## Nòtas e referéncias
Autorota A20

L’**autorota A20**,  o **L’Occitana** perque travèrsa doas regions d'Occitània,  Lemosin e Miègjorn-Pirenèus, religa Vierzon (Char) a Montalban (Tarn e Garona) via Limòtges. 

L'A20 es gratuita de Vierzon a Nespols, al sud de Briva, sus prèp de . Es concedida a Autoroutes du Sud de la France pel rèsta dem percor.

Radio Trafic FM (107.7 FM) fonctiona sur l'A20 sector ASF. 

## Nòtas e referéncias
Societat d'Estudis Occitans

La **Societat d'Estudis Occitans** (SEO) foguèt l'entitat occitanista qu'a partir de 1930 aviá per tòca de «desvolopar los estudis de tota mena jos l'angle exclusivament nacional d'Occitània» (Estatuts I, 1). Publiquèt qualques annadas la revista *[[Òc (revista)|Òc]]*.

## Istòria
Foguèt aprèp la crida de Josep Carbonell i Gener, dins la revista catalana *[[:ca:L'Amic de les Arts|L'Amic de les Arts]]*, en favor de la creacion d'una Societat d'Estudis Occitans, que l'idèa d'una associacion d'aquela mena grelhèt dins los esperits de qualques militants occitanistas. L'apèl foguèt repercutit en 1928 dins la revista *[[Òc (revista)|Òc]]* e son menaire Ismaèl Girard presagiava la creacion de l'associacion dins l'annada. Pr'aquò la creacion venguèt sonque dos ans puèi. La Societat d'Estudis Occitans foguèt fondada lo 16 de mai de 1930 a Tolosa pel filològ Josèp Anglada e lo poèta provençal Valèri Bernard. Anglada ne foguèt lo primièr president, pr'aquò sa mòrt precipitada obliguèt Bernard a ne prendre lo relèu lo meteis an. Lo secretari general de la Seccion Filologica n'èra Loís Alibèrt. 

Pr'aquò, en 1931, ja apareguèron de conflictes que devián menar a una rompedura entre qualques membres de la Seccion Filologica ja que mantes pensavan coma Antonin Perbòsc, qu'acusèt la SEO d'èsser una mena de pont per l'introduccion del «nacionalisme catalan» dins l'estat francés. Las acusacions semblavan liadas al fach que la societat aviá de relacions plan estrechas amb l'Oficina de Relacions Meridionals e que lo finançament de la Societat proveniá en granda part de la Generalitat de Catalonha.

## Òbras e realizacions
Foguèt gràcias a la SEO que se publiquèt la *Gramatica Occitana* de Loís Alibert, finançada per la Generalitat de Catalonha. La Societat permetèt tanben l'edicion de la *Legenda d'Esclarmonda* de Valèri Bernard e *Los Sants Evangelis* de Juli Cubainas demest d'autras òbras. Foguèt lo centre ont se formèron las novèlas generacions d'occitanistas, coma Joan Mozat, P. J. Rodin, Max Roqueta, Carles Camprós, Rogièr Barta, J. Lesaffre e mai d'autres. En 1946 s'autodissolguèt en téner compte de la creacion de l'IEO l'annada d'abans.

## Presidents de la SEO
* 1930 - Josèp Anglada
* 1930-1936 - Valèri Bernard
* 1936-1943 - Andrieu-Jacme Bossac
* 1943-1946 - Renat Nelli

## Referéncias
* Joan FOURIÉ, "A l'entorn d'un cinquantenari, la S.E.O. precursor de L'I.E.O. : contribucion a l'istòria del movement occitan", *Estudis occitans* n°18, 1995.
Joan Pau Creissac

**Joan Pau Creissac** (Montpelhièr, 1955) es un escrivan occitan del país de Montpelhièr e un dels fondadors de l'ostal d'edicion Jorn. Es tanben viticultor a Montpeirós.

## Biografia
Comencèt l'escritura jove e ja en 1979 collaborava dins la revista *[[Òc (revista)|Òc]]* en i publicar divèrses tèxtes en pròsa e de poesias. Aprèp una novèla *La polsa de las pèiras* espelida en 1980, publiquèt son primièr recuèlh de poesias en 1988, *Correspondéncia* que li faguèt obtenir lo Prèmi Jaufre Rudèl en 1989.

## Bibliografia
* *La polsa de las pèiras*, novèla (1980)
* *Correspondéncia*, recuèlh de poesias (1988)
Nanotecnologia

La **nanotecnologia** es un domeni dei sciéncias aplicadas ai manipulacions de la matèria a una escala inferiora au micromètre, es a dire au nivèu deis atòms o dei moleculas.
Autorota A89

L**'autorota A89**,  **La Transeuropèa** es une autorota qui religa uèi ara Liborna a Balbigny via Clarmont-Ferrand, e  que l'objectiu final es de religar Bordèu a Lion sus prèp de 500 quilomètres.

I a 432 quilomètres en servici : 167 km entre Liborna e Briva, 265 km entre Sent German las Vèrnhas e Balbigny. S'agís d'una concession a Autoroutes du sud de la France.

## Nòtas e referéncias
Autorota A75

L**'autorota A75**, **La Meridiana**, es une autorota prolongant l'A71 de Clarmont-Ferrand a Besièrs. Amb un punt a , l'A75 es una de las autorotas pus nautas d'Euròpa.

## Descripcion
L’autorota A75, longa de , travèrsa sièis departaments: Puèi de Doma, Naut Léger, Cantal, Losera, Avairon e Erau. En mai de son ròtle major d'agençament del territòri, l’autorota A75 es un malhon important del malhum rotièr de França.

Es, d’un latz, un novèl axe de transit nòrd sud facilitant los trajèctes entre l’Euròpa del Nòrd e la region parisenca e Espanha e l’oèst de la faciada mediterranèa de l'autre. S’agís doncas d’una alternativa a las autorotas de la val de Ròse e de l’arc lengadocian :
* París – Besièrs (per Clarmont-Ferrand e l’A75) : 
* París – Besièrs (per Lion, l’A7 e l’A9) : 
Complèta encara lo malhum autorotièr en s'integrant al malhum constituit per l’A71 (Orleans – Clarmont-Ferrand), l’A89 (Bordèu – Clarmont-Ferrand – Lion) e la RN 88 (Lion – Tolosa).

Encara, l’autorota A75, que son còst s’elèva a 2,2 miliards d’èuros (o 6,5 milions d’èuros per quilomètre), es tota entièra gerida per la *DIR Massif central*, doncas sens peatge (levat lo viaducte de Milhau, concedit a Eiffage e lo racordament amb l'A9, concedit a ASF). 

## Nòtas e referéncias
Tomás Gomensoro

**Tomás José del Carmen Gomensoro Albín** (Dolores, Uruguai, 27 de genièr de 1810 - Montevideo, 12 d'abril de 1900), foguèt president d'Uruguai entre 1872 e 1873.

Durant la siá joenessa se liga al Partit Nacional, qu'abandonarà après. Foguèt senador pel departament de Salto lo 1852, e après cap colitic e Cap de Polícia d'aquel departament lo 1853. Nauament integrant del Senat lo 1868, presidissiá lo còrs quand lo 1 de març de 1872 finalizèt lo mandat constitucional de Lorenzo Batlle y Grau, e lo succediguèt en lo poder.

Durant lo sieu mandat, d'un an de duracion, se negocièt lo fin de la guèrra civila (tanben coneguda istoricament coma la *Revolución de las Lanzas*, comandada pel cap politic "blanc" Timoteo Aparicio). Lo 6 d'abril de 1872 se signèt la Patz d'Abril (*Paz de Abril*), qu'establiguèt la fin de las ostilitats e una amnistia als revolucionaris blancs. Aquel acòrdi comprenguèt, malgrat que verbalament, lo compromís de la division de las direccions politicas departamentalas (designadas dirèctament pel President de la Republica) entre "blancs" e "roges" (*colorados*), mecanisme conegut coma "coparticipacion" e que se mantendrà en vigor sense modificacions fins a 1897, a l'escasença de l'insurreccion del cap "blanc" Aparicio Saravia.

Aquel tipe de solucion pactada e verbala èra l'unica - e per cèrt, fòrça primitiva e provisòria - responsa que la societat politica uruguaiana de lo sieu temps podiá donar a la consolidacion de las doas devisas originadas a la Guèrra Granda. En abril de 1872, dels tretze departaments per alavetz existents, quatre (San José, Florida, Canelones e Cerro Largo) foguèron promeses en fach pels blancs, en demorant la rèsta a las mans de politics del Partit Colorado.

Après abandonar lo poder lo 1873, Tomás Gomensoro ocupèt de divèrsas cargas coma Inspector de Corrièrs, collector general de Doanas e cap general del Trésor de la Nacion. Foguèt nauament senador pel departament de Soriano entre los ans 1888 e 1894, an aquel darrièr que foguèt postulat coma candidat per la presidéncia de la Republica per un sector del Partit Colorado, al qu'apiejava dempuèi fasiá mai de 40 ans e que se n'èra transformat en una figura patriarcala e respectada.
Sanch Eli d'Apchièr

**Sench Eli d'Apchièr**  o **Sench Ale da Z-Apchièr** (forma locala) ( *Saint-Chély-d'Apcher* en francés) es una vila d'Occitània dins la region istorica de Gavaudan (Lengadòc). Es situada dins lo departament de Losera e la region administrativa d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia

## Toponimia
Lo primièr nom de la vila que se retròba es *Sancti Hilari de Capoleg*, varianta grafica del nom del riu sense palatalizacion (lo nom francés modèrne es *Chapouillet*). Aquesta apelacion fasiá referéncia a *Hilarius* (o un autre nom d'un sant del sègle VI atrach foneticament per *Hilarius*) vengut Èli (>Eli>Ele>Ale) que foguèt avesque de Gavaudan e al Chapolheg (nom occitan supausat), nom del riu qu'asaga la localitat.

Apchièr es lo nom d'una baroniá qu'èra situada a quauques km de Sanch Eli que ne'n demora uèi encara los vestigis del chastèl. Lo prononciacion d'Apchièr es [za'tʃɔ] , explicada per un *z-* inicial de tipe auvernhat e la prononciacion gigaudiana [-ɔ] del sufixe *-ièr* (de *-arius*) per confusion amb lo resultat de *-iá* (ipercorreccion ). De la maissanta interpretacion del *Z-* inicial, ne resultan las fòrmas curiosas *Sench Ale dals (o dels) Apchièrs*, Arzenc dels Achièrs, etc; en realitat, i aviá pas qu'un chastèl e qu'una baroniá d'Apchièr.

L'evolucion particulara del grec latinizat *Hilarus* s'explicariá per l'accentuacion sus l'iniciala ; Dauzat e Rostaing considèran doncas que lo nom d'origina es *Hilar(i)us*.

La prononciacion, relevada a Recola de Fumaç, es [sen'tʃɛgi]; a Prunièiras, [sen'tʃɛjə] (?); a Fontans, [sen'tʃɛli] .

thumb|left|200px|Torre del Chastèl de Z-apchièr, a Prunièiras

## Istòria
Sench Ale annexèt en 1851 *Saint-Chély-Forain* (Sench Ale Forenc ? Foran ?); abans 1851, lo nom de la comuna èra *Saint-Chély-Ville* (Sench Ale Viala?).

## Administracion

* A la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna, qu'èra del canton de Sench Ale dals Apchièrs (chapluòc), i demorèt e ne venguèt lo burèu centralizator.

## Demografia

* annexion de Sench Ale Forenc (?) en 1851 (357 abitants en 1846)
* 2016 : 4160
### Evolucion demografica de Sench Ale Forenc (nom supausat)

* Per far foncionar lo grafic melhor, lo n° INSEE es estat camjat

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Veire tanben
* Siti del conselh general de Losera 

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Garin d'Apchièr

[miniatura|[BnF BnF ms. 22543 fol. 23v; cançonièr R; escambi de sirventeses amb Torcafol; manuscrit preparat per escriure la notacion musicala, que fin finala foguèt pas copiada]]
**Garin d'Apchièr** (tanben grafiat *Garins, Garis* e *Apchier* en occitan ancian; *Garin d'Apchié* o d*Achiè* en nòrma mistralenca) foguèt un castelan e trobador d'Apchièr, dins lo diocèsi de Mende en Gavaudan. Sa vida es pas datada amb precision. Segon sa  *[[Vida (literatura)|vida]]* èra "un valent e bon guerrièr ... e un bèl cavalièr. E coneissiá tot çò que cal saber de l'amor e la galantariá." 

Garin nos daissa tres *[[sirventés]]*. Segon sa *vida*, inventèt lo *[[descòrt]]*, genre de poesia lirica, quand escriguèt lo tròç que comença per: *Quan foill'e flors reverdezis / et aug lo chan del rossignol* 
Escriguèt un cort cicle literari de *sirventes* amb Tòrcafòl.

## Nòtas

## Fonts
*Egan, Margarita, ed. *The Vidas of the Troubadours*. New York: Garland, 1984. ISBN 0-8240-9437-9.
*Latella, Fortunata. [Premessa all’edizione in linea dei sirventesi di Garin d’Apchier e Torcafol.](https://web.archive.org/web/20110722063704/http://www.rialto.unina.it/Torcaf/premessa(Latella).htm) 2002. 

## Ligams extèrnes
*Òbras completas a Rialto.
Joan Luc Domenge

**Joan Luc Domenge** (Draguinhan, 22 d'agost de 1962) es un regent, un cercaire, un lingüista, majorau dau Felibritge (dempuèi 1999) e un especialista dau provençau de .

Es l'autor d'una gramatica e d'una conjugason centrats subre Var e a participat a la revista *Lou terraire* publicada per lo centre cultural de Draguinhan. A tanben recoltats e publicats de còntes provençaus e editat lo grand roman d'Estève Garcin : *La Robinsona provençala*. 

## Bibliografia
*Garcin, Etienne [Garcin Estève]. *La roubinsouno prouvençalo*. AVEP : Tolon, 2010.
*Domenge, Joan Luc. *Contes du Diable et de l'Ogre en Provence*. Edisud : Ais de Provença, 2005. Amb un prefaci de Felip Martèl.
*Domenge, Joan Luc. ''Grammaire du provençal varois. AVEP : La Farleda, 2002.
*
Stalag

Dins l’Alemanha de 1939-1945, **Stalag**, abreviacion de ***Stammlager***, èra un tèrme que designava un tipe de camp per presonièrs de guèrra. *Stammlager* es l'abreviacion de *Mannschaftsstamm- und Straflager*, « camp ordinari de presonièrs militars ». Aqueste tipe de camp èra destinat als soldats e sosoficiars, los oficiars èran detengut dins los Oflags.

Segon las Convencions de Genèva de 1929, aquestes camps son reservats unicament als presonièrs de guèrra, e non pas als civils.
La robinsona provençala

**La robinsona provençala** (*La roubinsouna prouvençala* dins la grafia originala) es un roman provençau de l'escrivan Estève Garcin. 

Inspirada deu topòs dau *[[Robison]]* de Daniel Defoe, que conta l'establiment e la construccion d'una societat provençala après un naufragi dins una iscla de l'Ocean Pacific.

## Edicion
*Garcin, Etienne [Garcin, Estève]. *La roubinsouno prouvençalo*. AVEP : Tolon, 2010.
Serineta

La **serineta** (deu francés *serinette* deu nom francés de l'ausèth sharin) qu'ei un instrument de musica deu registre agut fabricat desempuish lo sègle XVIII e probablement d'origina francesa. Que deu lo son nom au hèit qu'èra destinat ad apréner a cantar aus ausèths per repeticion.

Qu'ei ua mena de petit òrguen deu canerets d'estanh qui pòt jogar melodias marcada sus cilindres.
آزمایشی.

**آزمایشی.** (*ikhtibar*) es un còde de domeni d'assag. Es la version aràbia del .test. Sa transcripcion en punycode es .xn--kgbechtv.

## Referéncias

## Ligam extèrne
* https://archive.ph/20121224213339/http://xn--mgbh0fb.xn--kgbechtv/ (domeni d'assag en arabi)
Pedro de Aycinena y Piñol

**Pedro de Aycinena y Piñol** (1802-1897) òme politic foguèt President de Guatemala entre abril e mai de 1865.
Paisa

La **paisa** (en bengalin: পয়সা, en indi: पैसा, e en ordo: پیسہ‎) es la sosunitat monetària del rial d'Oman (1/1000), de la ropia d'Índia, de la ropia de Paquistan, de la
ropia de Nepal e de la taka (Bangladesh) (1/100).

En indi, lo plural de *paisa* es *paise*.

En bengalin, se ditz *pòisha*. En arabi, se ditz *baisa*.
La Bastida de Sant Jòrdi

**La Bastida de Sant Jòrdi** (*Labastide-Saint-Georges* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de departament dins la region de Lengadòc Rosselhon Miègjorn Pirenèus.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
Sus la comuna i a lo monastèri Nalanda, un important centre bodic.

## Referéncias


## Veire tanben

### Articles connèxes
* Comunas de Tarn

### Ligams extèrnes
Ropia de Paquistan

La **ropia de Paquistan** ( روپیہ ) es la moneda oficiala de Paquistan.

Val 100 paise, mas aquela josdivision es pas utilizada per ara.

Son nom ven de la *rupî* d'argent (11,50 g) creada per Sher Shâh Sûrî.
## Referéncias
La Bastida de Clarmont

**La Bastida de Clarmont** (*Labastide-Clermont* en francés) qu'es ua comuna gascona, situada administrativament dens lo departament de Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre deu territòri

## Toponimia
Le mot *bastida* qu'es un participi passat substantivat qui designa petitas vilas fondadas aus sègles XIII e XIV, dambe franquessas autrejadas aus abitants . Le nom *bastida* que ven deu vèrbe *bastir*, deu francic **bastjan*, « trenar », a l'origina « bastir fortificacions trenadas gràcias a paus plaçats a l'entorn d'un castèth » . 
L'objectiu de la creacion pòt estar militar e politic, o de mesa en valor de las tèrras dens un airau boscós . 
Lo determinant *Clarmont* que sembla non venga d'un aute lòc, mes (benlhèu) de la situacion deu vilatge sus un poi.

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, La Bastida de Clarmont, escrit *Labastide-des-Feuillants* o *Labastide-Clermont*, qu'èra de l'eleccion de Comenge, doncas de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Rius e de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa qu'es Sent Lop. Tanlèu 1790, La Bastida de Clarmont qu'èra deu canton de Riumas. Le nom qu'èra *Labastide-des-Feuillants* abans 1794 .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna qu'èra deu canton de Riumas; qu'es ara deu canton de Casèras.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas damb la comuna

## Véser tanben
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
La Bastida de Lèvis

**La Bastida de Lèvis** (*Labastide-de-Lévis* en francés) es una comuna lengadociana en País d'Albi situada dins lo departament de Tarn e la region francesa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants.

## Luòcs e monuments
**La Glèisa de Sant Blasi**

Es un edifici gotic de pèiras blancas de la fin del sègle XV o au del començament del sègle XVI.

## Veire tanben

* Comunas de Tarn

## Nòtas


## Ligams extèrnes
site de la vila]
Lista dels presidents de Liban

thumb|120px|Blason de Liban.
Aquesta es la lista dels presidents e caps d'Estat de Liban, de 1926 fins a uèi.

## Caps d'Estat durant lo mandat francés ([[1926]]-[[1943]])

## Republica de Liban (1943 fins a uèi)

## Nòtas

## Veire tanben
* Primièrs ministres de Liban
Ivèrn

[232x232px|thumb|L'ivèrn en l'[emisfèri nòrd associat a d'imatges de fred e nèu, coma dins aquel païsatge alemand]]

L**'ivèrn** (var. **ivern**; del latin: *hibernus*) es una de las quatre sasons de las zònas temperadas. Astronomicament, comença amb lo solstici d'ivèrn (a l'enotrn del 21 de junh dins l'emisfèri sud e lo 21 de decembre dins l'emisfèri nòrd), e termina amb l'equinòcci de prima (a l'entorn del 21 de setembre disn l'emisfèri sud e lo 21 de març dins l'emisfèri nòrd). Pasmens, a vegadas es considerat intuitivament com los meses de junh, julhet e agost dins l'emisfèri sud e decembre, genièr e febrièr dins l'emisfèri nòrd.

## Caracteristicas
[vinheta|268x268px|L'ivèrn segon [Arcimboldo]]
Se caracteriza per una davalada de la temperatura, mai marcada prèp dels pòls o a mai d'altituda. Pòt èsser tanben segon las regions l'epòca de la màger part de las precipitacions. 

La natura s'adapta a la sason, coma amb l'ibernacion de qualques animals o la casuda de las fuèlhas pels vegetals caducs. Es un periòde ont fòrça espècias migran cap a de luòcs mai cauds.

## Simbolisme
Dins l'art es d'abituda en relacion amb un temps mai pausat, d'esperança. Dins la teoria dels quatre umors, correspond la flègma. Lo fred e la nèu son associat a la retirada personala. L'unica excepcion es el periòde de Nadal dins l'emisfèri nòrd.

## Articles connèxes

* Ora d'ivèrn

## Referéncias
La Bastida d'Anjau

**La Bastida d'Anjau** (*Labastide d'Anjou* en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.

## Geografia
Comuna situada en Lauragués sus Fresquel prép del pas de Naurosa e del canal del Miègjorn al Segalar (Comuna de La Bastida d'Anjau)

## Toponimia
Las fòrmas ancianas son : *Bastida de Ganensis* al sègle XV, *Locus de Bastida* al sègle XV, *La Bastida* en 1441, *La Bastide-de-Fresquel* (nom revolucionari pas utilizat) . *Ganés o *Ganens seriá le nom precedent de l'emplaçament de la bastida ? 
Una bastida es una aglomeracion fortificada fondada per un senhor [ací Loís Ièr d'Anjau, segond filh del rei Joan le Bon, lòctenent general de Lengadòc dempuèi 1364], ambe de franquesas autrejadas als abitants .
### Sant Jacme ''de Pont Levet''
Es una anciana parròquia despareguda e un ancian espital [, un lòc situat a costat del vilatge al sud-èst *St Jammes* sus la mapa]. Las fòrmas ancianas son : *Capella juxta locum de Bastida* al sègle XV, *Hospitale de Ponte Labeh* al sègle XV, *Saint Jammes de Pontlevet* en 1730, *La paroisse de Saint Jacques de Pontlevet, dans le consulat du Mas Saintes Puelles, unie depuis environ quinze ans à la Bastide ry séparée du chef-lieu par le ruisseau du Fresqueil* en 1792 . 
Sant Jacme designa *Jacobus*, nom tirat de l'ebrèu; es portat per Sant Jacme le Major e Sant Jacme le Minor .

## Istòria
La Bastida d'Anjau es une bastida fondada en 1373, per Loís d'Anjau. Se ditz que amb aquela fondacion reiala s'acabèt lo fenomèn de las bastidas dins la region. A la Revolucion francesa, se ditz provisòriament "*La Bastide*", precisat "*La Bastide au district de Castelnaudary*"), mas pas, coma afortit per l'EHESS, *La Bastide-de-Fresquel*.
Entre 1790 e 1794, *Laval des Cugnats* (nom francés, escrit *Cognats* sus la mapa de Cassini) foguèt incorporat a La Bastida .

## Economia
Lo grope Terreal i ocupa d'una usina de produccion de teules.

## Administracion

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
* Comunas d'Aude

## Ligams extèrnes
* La Bastida d'Anjau sul site de l'Insee

## Nòtas
Cauna de Bredòm

La **[[cauna]] de [[Alba Pèira e Bredòm|Bredòm]]**, dins lo Cantal e lo Pargue natural regional dels volcans d'Auvèrnhe, se dobrís sul flanc sud del rocàs de Bredòm ensús dels darrièrs ostals del vilatge que domina. Uèi, s'i accedís per un grasairon d' de larg. Es un luòc d'espeleologia. D'òscas nombrosas sus las parets testimònian d'un usatge de la cavitat coma abitacion. Sas dimensions mejanas sont de  de long,  de larg per una nautor de  al fons e  al davant.

## Referéncias
* Jean-Philippe Usse: "La grotte de Bredons", Lo troue, 7, 1988: 38. http://www.persee.fr/docAsPDF/racf_0220-6617_1990_num_29_1_2624.pdf
Numèro atomic

Lo **numèro atomic** (simbòl: Z) correspond al nombre de protons presents dins lo nuclèu atomic. S'emplega per classificar los elements quimics coneguts dins la taula periodica.

## Lista dels elements quimics en foncion de son numèro atomic
El Porquerizo

**El Porquerizo** (valent a dire ) es una cauna de Cantàbria qu'embarra de rèstas d'ocupacion preïstorica e d'art parietal paleolitic.

Se tròba al vilatge de Celis dins la comuna de Rionansa. Se dobrís dins un puèg que s'i accedís per una drolha dempuèi lo vilatge. Foguèt descobèrta dins los ans 1970 per un ciutadan que trapèt de rèstas de fauna e d'indústria litica (mai que mai silex, qüarsita e cristal de ròc).

Las rèstas d'ocupacion podrián datar de - a - ans, a l'epòca solutreana. I son visiblas de pontuacions rojas en mai d'incisions pas gaire detalhadas; per lor contèxte e lor morfologia son estadas associadas a la fasa III de Leroi-Gourhan.

Uèi, lo site es pas dobèrt al public.
Manuela Maleeva

thumb|Manuela Maleeva
**Manuela Maleeva** es una ex jogaira de tennis bulgara. Nasquèt lo 14 de febrièr de 1967 en Sofía (Bulgaria). Foguèt nº 3 del mond e ganhèt la medalha de bronze en los Jòcs Olimpics de Seol 88. Ganhèt 19 torneges en individuales e 5 en dobles. Ganhèt la Copa Hopman de 1992.

Se maridèt en 1987 amb Francois Fragniere e prenguèt la nacionalitat soïssa en 1990. Se retirèt en 1994.

Es sòr de las tanben de tenistas Katerina Maleeva e Magdalena Maleeva. 

## Torneges (19)
* 1984: Lugano, Roma, Indianapòlis, Tòquio e Pan Pacific.
* 1985: Pan Pacific.
* 1987: Mahwah e Charleston.
* 1988: Wichita e Phoenix.
* 1989: Indian Wells e Genèva.
* 1991: Linz, Genéva e Baiona.
* 1992: Baiona.
* 1993: Linz e Zuric.
* 1994: Osaka.
Lleyton Hewitt

thumb|right|Lleyton Hewitt
**Lleyton Hewitt** es un jogaire de tennis australian. Nasquèt lo 24 de febrièr de 1981 en Adelaïda (Austràlia). Foguèt nº 1 del mond pendent 80 setmanas. Hewitt Ganhèt 4 torneges de Grand Chelem e 2 Copa Davis (99 e 03). A ganhat 29 torneges e individuales e 2 en dobles.

Es lo teniste mai jove en èsser estat nº 1 del mond. Foguèt coble de la tanben tenista Kim Clijsters. 

## Torneges (29)
* 1998: Adelaïda.
* 1999: Delray Beach.
* 2000: Adelaïda, Sydney, Scottdale e Queens.
* 2001: Sydney, Queens, 's-Hertogenbosch, US Open, Tòquio e Masters.
* 2002: San Jose, Indian Wells, Queens, Wimbledon e Masters.
* 2003: Scottdale e Indian Wells.
* 2004: Sydney, Rotterdam, Washington e Long Island.
* 2005: Sydney.
* 2006: Queens.
* 2007: Las Vegas.
* 2008: Houston.
* 2010: Halle.
* 2014: Brisbane
Sent Porquièr

**Sent Porquièr** puslèu que *Sant Porquièr* (*Saint-Porquier* en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Sent Porquièr èra de la diocèsi civila del Bas-Montalban, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Montalban e de la senescauciá de Tolosa. En 1790, Sent Porquièr èra caplòc de canton, puèi passèc al canton de Montuèg en l'an X .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Montuèg; es ara del canton de Bèumont de Lomanha.

## Demografia

## Lòcs e monuments

## Personalitats ligadas ambe la comuna

## Véser tanben
* Comunas de Tarn e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas e referéncias
Borniquèl

**Borniquèl** es lo toponim:
*d'un vilatge de Carcin: **[[Borniquèl (Carcin)]]**.
*d'un vilatge de Perigòrd: **[[Borniquèl (Perigòrd)]]**.
Borniquèl (Carcin)

**Borniquèl** (*Bruniquel* en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments
* la Cauna de Borniquèl.

## Personalitats ligadas ambe la comuna

## Veire tanben
* Comunas de Tarn e Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Basièja

**Basièja** (*Baziège* en francés) es una comuna lengadociana situada dins le departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.

## Geografia

### Perimètre del territòri

## Toponimia
Las fòrmas ancianas, segon Émile Connac, son *Badera* (Itineraris antics), *Vassiega*, *Vassieja* en 1217, 1219, *Vazegia* en 1267 . Véser tanben çò que fornís Negre. 
Segon Dauzat e Rostaing, le radical es escur, la finala en *-egia* es gallica . 
Segon Negre, *Basièja* es atestat *Badera* al sègle IV, a legir probablament **Badeia*; *de Vadegia* en 1291, *Vasiega* en 1428. *Basièja* ven d'un nom « romanic » de persona *Badeius* . 
Negre es seguit dels Féniés, Basièja ven del nom latin *Badeius*.

## Istòria
En 1219, s'i debanèt la batalha de Basièja entre las fòrças de Raimon VII de Tolosa e de Raimon Rogièr de Fois, contra las tropas francesas de Foucault de Berzy. Aqueste episòdi de la Crosada dels Albigeses es contat dins lo manuscrit de la Cançon de la Crosada.

Pendent l'Ancian Regime, Basièja èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa èra Sant Estève. En 1790, Basièja èra caplòc de canton, en l'an IX, èra del canton de Montgiscard. Autras glèisas : Sant Estròpi de Santa Colomba; Nòstra Dòna de la Bruguièra; *Magolvilla*; Sant Pèire de *Limoge*; la capèla de Sant Robèrt .

La parròquia de Santa Colomba [de Lauragués] èra de la diocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa èra Sant Estròpi .

## Administracion

* Abans la refòrma cantonala de 2014, aplicada en 2015, la comuna èra del canton de Montgiscard; es ara del canton d'Escalquens.

## Demografia

* En  la populacion èra de  abitants e la densitat èra de  ab/km².

## Lòcs e monuments

Baziège (Haute-Garonne, Fr) église de style toulousain (1).JPG


## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben
*batalha de Basièja
* Comunas de la Nauta Garona

## Ligams extèrnes

## Nòtas