Paul Newman

**Paul Newman** (26 de genièr de 1925 – 26 de setembre de 2008) foguèt un dels mai celèbres actors e director cinematografic dels Estats Units. Es tanben conegut dins son país gràcias a sa marca de produches alimentaris *Newman's Own* que sos beneficis partisson finançar d'òbras caritativas.

Newman nasquèt a Shaker Heights, dins l'estat d'Ohio, pas luènh de Cleveland. Es lo filh de Theresa Fetzer e d'Arthur S. Newman, un proprietari d'una botiga d'aliments. Son paire èra josieu e filh d'immigrants europèus, mentre que sa maire èra ongresa e crestiana.

Newman faguèt son servici militar a l'Armada pendent la Segonda Guèrra Mondiala, dins l'ocean Pacific. Abans, assistissiá a l'Universitat d'Ohio a Atenas, Ohio, ont èra a s'iniciar dins la fraternitat Phi Kappa Tau. Acabèt sos estudis a l'Universitat Kenyon aprèp la guèrra e mai tard estudièt lo teatre a Yale University e a l'Actors Studio a Nòva York.

## Las competicions esportivas

Paul Newman prenguèt un interès viu per las corregudas automobilas ("the first thing that I ever found I had any grace in") mentre que s'entrainava pel filme *[[Winning]]*, en 1968, aquò malgrat foguèsse daltonian. 

La primièra participacion professionala de l'actor se faguèt en 1972, a Thompson, Connecticut. Participèt puèi a las 24 heures du Mans en 1979 e acabèt segond dins la Porsche 935 de Dick Barbour.

Cal remarcar a títol anecdotic qu'es sa votz que dona vida al personatge de Hudson Hornet "Doc Hudson", un dels personatges, un ancian campion retirat dins lo vilatjòt de Radiator Springs, dins lo dessenh animat dels estúdios Disney/Pixar: ''Cars''.

## Filmografia
* 1954 - *The Silver Chalice *
* 1955 - *Producer's Showcase: Our Town*
* 1956 - *Somebody Up There Likes Me*
* 1956 - *The Rack*
* 1957 - *The Helen Morgan Story*
* 1957 - *Until They Sail*
* 1958 - *The Long, Hot Summer*
* 1958 - *The Left Handed Gun*
* 1958 - *[[Una gata sus un teulat de zinc caud (film, 1958)|Cat on a Hot Tin Roof]]*
* 1958 - *Rally 'Round the Flag, Boys!*
* 1959 - *The Young Philadelphians*
* 1960 - *From the Terrace*
* 1960 - *[[Exodus]]*
* 1961 - *The Hustler*
* 1961 - *Paris Blues*
* 1962 - *Sweet Bird of Youth*
* 1962 - *Hemingway's Adventures of a Young Man*
* 1963 - *Hud*
* 1963 - *A New Kind of Love*
* 1963 - *The Prize*
* 1964 - *What a Way to Go!*
* 1964 - *The Outrage*
* 1965 - *Lady L - *Armand Denis*
* 1966 - *Harper - *Lew Harper*
* 1967 - *Torn Curtain*
* 1967 - *Hombre*
* 1968 - *The Secret War of Harry Frigg*
* 1969 - *Winning*
* 1969 - *Butch Cassidy and the Sundance Kid*
* 1970 - *WUSA*
* 1971 - *Sometimes a Great Notion*
* 1971 - *Once Upon a Wheel* (1971 TV program)
* 1972 - *Pocket Money*
* 1972 - *The Life and Times of Judge Roy Bean*
* 1973 - *The Mackintosh Man*
* 1973 - *The Sting*
* 1974 - *The Towering Inferno*
* 1975 - *The Drowning Pool*
* 1976 - *Silent Movie*
* 1967 - *Buffalo Bill and the Indians*
* 1977 - *Slap Shot*
* 1979 - *Quintet*
* 1980 - *When Time Ran Out...*
* 1981 - *Fort Apache, The Bronx*
* 1981 - *Absence of Malice*
* 1982 - *Come Along with Me*
* 1982 - *The Verdict*
* 1984 - *Harry & Son*
* 1986 - *The Color of Money*
* 1989 - *Fat Man and Little Boy*
* 1989 - *Blaze*
* 1990 - *Mr. and Mrs. Bridge*
* 1993 - *La Classe américaine*
* 1994 - *The Hudsucker Proxy*
* 1994 - *Nobody's Fool*
* 1998 - *Twilight - *Harry Ross*
* 1999 - *Message in a Bottle*
* 2000 - *Where the Money Is*
* 2001 - *The Blunder Years* (dessenh animat *The Simpsons*)
* 2002 - *Road to Perdition*
* 2003 - *Our Town*
* 2005 - *Empire Falls*
* 2005 - *Magnificent Desolation: Walking on the Moon 3D *
* 2006 - *Cars* (dessenh animat)
* 2007 - *Dale*
* 2008 - *The Meerkats''

## Ligams extèrnes

* Newman's Own