Sosdialècte fenolhedés

Lo **sosdialècte fenolhedés** es un sosdialècte de l'occitan lengadocian que se parla dins lo país de Fenolhedés. Sas caracteristicas particularas ne fan una varietat de continuitat e de transicion cap al catalan. Es pròche del donasanenc e del sosdialècte ariegés de Vic de Sòs. L'influéncia del catalan, fait ja notat per M. Alart se manifesta per la *l* palatala (*lh*) a l'iniciala dels mots e l'emplèc de *a* per *e* (*andrèt, ascanar, ambraçar, etc.).

== Caracteristicas ==

*L'article masculin i es *le*, pl. *les* (com en [tolosan]) e darrièr una vocala ven " 'l " e *els* [es] en plural. Ex: *Pòrta-me'l, al pan* per *Pòrta-me-lo, lo pan*'. La contraccion de la preposicion 'de' e de l’article *le* es prononciada *dal* , e la de 'de' e de l'article *la* es *das*.  La contraccion de la preposicion 'a' e de l’article *les* es *als* [as/ai?], e de 'a' e de l’article *las*  es *as*.

*Acusatiu masculin singular e datiu singular del pronom de tresena persona *(l)i*, e plural *lhos(-i)* (sembla un entrecrosament de *los* e *lors*).

*L'article plural masculin *li* es emplegat coma demostratiu *Li que venon* ('Los que venon'). Aqueste fenomen se tròba tanben coma pronom d'OD. (DE VERIFICAR)

*Possessiu *le siu* e *la siva*, *los sivis*, *las sivas*.

*Adverbis de lòc *ací* (ont es qui parla) e *aquí* (ont es qui escota).

*Lo preterit perfach, coma en [[foishenc (sosdialècte)|foissenc]] es en -g- : *parlègui*, *parlègues*, *parlèc*, etc.

*Formas verbalas: *èsser*: son, èri, siquèri, saré; *aver*: è, aviá , aijèri, auré, aguit (agut?); vèrbs transitius : canti, cantavi , cantèri, cantaré, cantat — preni, preniá, prenguèri, pres - recebi, recebiá, recepièri, receuré, recebut.

= Fonetica =

* Palatalizacion de la 'l' iniciala o intervocalica coma en catalan: *aquelh* (aquel), elh, elha* (el, ela), *lhor* (lor), ...

*E atòna pòt passar a [a] davant una *-n* o una *-s*. Ex: *embraçar, endret, en fin, enténer, escanar, esperar, estanh, estar* se pronóncian 'ambraçar, endret, anfin, antene, ascanar, asperar, astanh, astar'.

*Lo grop 'AI' tonic se redusís a 'è' e.  Ex.: *è* (ai, del vèrb Aver), *lhèt* (lait), *pèisser*(pàisser), *fèt* (fait), *frèisse* (fraisse), *greissam* (graissam), *deissar* (daissar).

*Lo grope 'UI' se pòt reduire a 'u'. Ex.: fruta (fruita), redure (reduire) e 'UEI' a 'ui'. Ex. truita (truèita). (DE VERIFICAR)

*L'anciana reduccion en 'u' s'es conservada en qualques mots. Ex. pug (puèg), truja (truèja). (DE VERIFICAR)

## Parabòla de l'enfant borgal de [[Sant Pau de Fenolhet]]

Un òme aviá [aviò]  dus gojats : le pus jove diguèc a son paire : Mon paire, donatz-me le ben que me revendrà de ma porcion. E lhos-i faguèc lo partatge [partatche] dal siu ben.

Qualquis jorns apèi, le pus jove, s'emportant tot çò qu'aviá, se n'anèc viatjar luènh [lhenc] ; e aquí se mangèc tot son dequé.

Quan s'aigèc tot acabat, una, granda famina [grando famino] venguèc dins aquelh país, e tot i faguèc talament fraitura, que siguèc obligat de se donar amb un òme de l'endrèt, que l'envièt a la siva bòrda, per gardar porquets.

Aquí, auriá volgut s'afartar dals trialhas qu'es porcs manjavan [manjaven]; mès [mè] digús non i'n donava.

En fin, refleshisquent, diguèc: I a, dins l'ostal de mon paire, fòrça vailets qu'an pan en abondància, e ieu ací m'escani de talent.

Me cal despertar, anar trobar mon paire, e li dire : Mon paire, è pecat contra'l cèl [contre'l] e davant vos. Ara son pas digne d'èsser apelat le vòstre gojat. Gaitatz-me donc coma un dels [das] vòstris vailets.

Se lhevèc donc e anèc trobar son paire. Èra encara luènh, que son paire le vegèc, pres de compassion, corriguèc e l'embracèc.

Le siu gojat i diguèc: Mon paire, è pecat, etc.

Mès lo paire diguèc ai sivis vailets: Aportatz-i le siu prumièr vestit [vastit] e cargatz-i-le ; metetz-i un anelh al dit e soulièrs als pès.

Fasetz venir le vedeth gras e tuatz-le ; mangem e ribotem, perque gardací le miu gojat qu'èra mòrt e es ressuscitat; èra perdut e l'avèm retrobat. E fagueren una bèlha fèsta.

## Lexic

*carrièr?: carrièra
*demorar?: esperar
*espertin? ("aspertí") : espertina
*estar? (diferent de l'auxiliar "èsser"). ex. 'aquí estèm ben'
*tardor?: autom

## Ligams extèrnes