open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Antieròi

Li dison **antieròi** al personatge central d'una ficcion quand presenta pas las caracteristicas de l'eròi convencional.

Pòt s'agir d'un personatge que sa quista es pas nòbla, o que sos sentiments son pas generoses, es resoludament marrit, etc. Se pòt tractar tanben d'un eròi "bon", mas que sas caracteristicas fisicas son lonh d'èsser las que s'espèran de l'eròi de roman (per exemple: lo pes, la talha, l'aparéncia, una cèrta condicion fisica, psicologica o un andicap quin que siá). Atanben lo personatge pòt venir un "eròi de contra son grat", que complís d'espleches sens pr'aquò cercar la glòria o la justícia.

Dins las representacions modèrnas del mond, que las figuras eroïcas tradicionalas tendon de desaparèisser (vejatz desencantament del mond, l'antieròi pòt prene l'aparéncia del *has been* o del maladrech simpatic.

## Antieròis dins la literatura occitana
* Norbèrt e de Pèire cò de Pèire Pessamessa, dins Onze oras passadas de cinc
Economia de Tailàndia

Amb una bona infrastructura, una economia de mercat dubèrt, politicas favorablas a inversions e fòrtas politicas d'exportacion, Tailàndia aguèt una solida creissença entre los ans 2000 e 2007, superior a 4% a l'an, en atenhent de còtas de 6,9% e 6,1% en 2003 e 2004, après se recuperar de la crisi asiatica del 1997-1998.

Durant la darrièra estapa del govèrn del primièr ministre Thaksin lo 2006, lo nivèl d'inversions descenèt 26%. La crisi financièra globala del 2008-2009 afectèt severament las exportacions del país, amb la majoritat dels sectors en sofrint de reduccions significativas. Lo 2009 l'economia contractèt 2,2%..

Las exportacions del país - principalament maquinas e compausants electronics, produchs agricòlas e jòias - contunhan a impulsar l'economia, en representant mai de mitat del produch intèrne brut.

## Nòtas & referéncias
Golf de Roses

Lo **golf de Roses** es lo golf principal de la costa empordanesa, situat al sud del cap de Creus, prèp de la vila de Roses que li dona lo nom. L'autra vila principala  es l'Escala, que ne'n marca la fin. Istoricament, foguèt la primièra zona de Catalonha ont se constituiguèron de poblaments grecs coma *Rhodus* (a Roses) e *Empòrion* coma o testimonian los impressionants vestigis d'Empuries.
Castries

**Castries** (occitan **Castrias**) es una ciutat de Santa Lúcia que n’es la capitala. Es tanben lo sèti de l'Organizacion dels Estats Caribencs Orientals. Sa populacion èra estimada a  abitants en 2013.

Foguèt fondada en 1560 pels franceses jol nom de Carénage. En 1756 prenguèt lo nom actual en l’onor del marescal de Castrias.

thumb|430px|left|La vila de Castries.
Archiprèire

**Archiprèire** es lo títol d'un sacerdòt qu'administra e dirigí un archipreirat d'una diocèsi, qu'inclutz de parròquias diferentas. Aquel títol es generalament utilizat dins la Glèisa Ortodòxa. L'archiprèire èra ancianament lo sacerdòt ordenat mai ancian d'una glèisa episcopala o aquel designat coma mai naut per l'evesque. Sa foncion principala consistissiá a remplaçar l'evesque, per exemple per malautiá, dins las ceremònias de culte. Lo Concili de Trent los menciona solament per determinar coma s'es de far, al nom de l'evesque, la visita a las parròquias. En Espanha, lo concordat de 1851 redusiguèt la dignitat de l'archiprèire a la segonda del capítol; la primièra es la del degan e determina que los archiprèires rurals son nomenats entre los rectors d'una comarca per l'evesque.
Cachoeira do Sul

**Cachoeira do Sul** es una vila de l'estat brasilièr del Rio Grande do Sul. Sa populacion èra estimada a 89&nbsp;669 abitants en 2005.

Foguèt fondada lo 26 d'abril de 1819.
Ramayana

Lo **Rāmāyana** (रामायण en sanskrit) que significa en sanscrit « lo camin de Râma » es la mai corta de las epopèas de lenga sanscrita compausada entre lo IIIe sègle ab. J.-C. e lo IIIe sègle de la nòstra èra. Constituit de sèt libres e  vèrses, lo Râmâyana es, amb lo Mahâbhârata, un dels escriches fondamentals de l'indoïsme e de la civilizacion indiana.

## Vejatz tanben
* Mahabharata
* epopèia
Mahabharata

Lo ***Mahâbhârata*** (en sanscrit *Mahābhārata*, महाभारत en escritura devanāgarī; literalament « Granda umanitat» traduït en « Granda Índia ») es una epopèia sanscrita de la mitologia indó, analòga per sa talha (mai de cent vint mila estròfas) e sa portada religiosa a la Bíblia dels Crestians. Es sovent tengut per lo poèma mai grand jamai compausat. Compòrta pas mens de 250&nbsp;000 vèrses — quinze còps mai que l'Iliada — generalament partejats en distics o çlôkas de 32 sillabas cadun, formant dos vèrses de 16, partejats mai en dos emistiquis de 8. Aital èran compausats los vèrses epics de la poëisa sanscrita o classica d'Índia. 

## Vejatz tanben
* Ramayana
* Epopèia
Bolonha de Mar

**Bolonha de Mar** (en francés *Boulogne-sur-Mer*) es una comuna francesa situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França. 

## Geografia
Bolohna de Mar es situada dins la region naturala de Bolonhés.
 
## Istòria

## Administracion

## Demografia

## Luòcs e monuments

## Personalitats ligadas amb la comuna

## Véser tanben

## Ligams intèrnes
* Guenèl, tradicion bolonhesa, parièra de la d'Halloween.

## Ligams extèrnes

## Nòtas
Odissèa

[thumb|200px|left|Ulisses amb las [sirenas]]
[thumb|200px|Ulisses e sons companhons cegant [Polifème]]

L’***Odissèa*** (en grèc ancian Ὀδυσσεία / *Odysseía*) es una epopèia atribuida a l’aède Omèr, comptant  examètres dactilics, repartits en 24 cants. Se pensa que foguèt redigida après l*'[[Iliada]]*, cap a la fin del sègle VIII abans J.-C.

## Resumit deu raconte

Que conta la fin de Tròia e lo retorn d'Ulisses, rei d'Itaca, après la guèrra (dont ua partida ei contada per *[[Iliada|L'Iliada]]*. Lo títol *Odissèa* (en grèc ancian Ὀδυσσεία / *Odysseía*) qu'ei format suu nom grèc d'Ulisses Ὀδυσσεύς / (*Odysseús*). Lo subjècte qu'ei resumit dens los prumèrs vints vèrs (18 e miei) deu poèma, dens la quau lo poèta, segon la Tradicion, invòca la Musa entà que'u balhe l'inspiracion:

## Estructura

L'Odissèa que's compausa de 24 cantas amassadas en tres partidas:

* la Telemaquia (cantas I a IV : Telemac que parteish demandar novèlas de son pair tà Pilos, on interròga a Nestor, e tà Esparta, on interròga a Menelau. D'aqueth temps, los pretendents, a Itaca, qu'atenden que Penelòpa e causesca un d'eths en har la vita bèra, e que complòtan contra Telemac.
* los racontes d'Ulisses en çò d'Alcinòu (cantas V a XII): arrecaptat peu rei Alcinòu au darrèr deu son naufragi, Ulisses qu'entend un aède a contar l'episòdi deu chivau de Tròia (canta VIII), puish que conta eth medish las soas benalèjas.
* la venjança d'Ulisses (cantas XIII a XXIV) : un còp tornat tà Itaca, Ulisses que's hè reconéisher peus sons servidors e tanhents, que massacra los pretendents e que restableish la patz dens l'illa.

## Ua traduccion parciau en occitan

Joan Baptista Fabre faguèt qualques traduccions de partidas de l'Odissèa e L'Eneïda (*L'Odissèa travestida* e *L'Eneïda de Celanòva*).
La partida centrau de l'Odissèa (3300 vèrs) qu'ei estada arrevirada en provençau per Robèrt Lafont e publicada devath lo títol *Lo viatge grand de l'Ulisses d'Itaca*.
Gilgamesh

**Gilgamech** foguèt lo quatren rei de la primièra dinastia d'Uruk, segon la Lista de reis sumerians. La lista ditz que son paire foguèt un esperit e que governèt pendent 126 ans.

## Vejatz tanben
Epopèia de Gilgamesh
Hanoman

**Hanoman** (en ''sancrit'' हनुमत् **Hanumat**; nominatiu singular हनुमान् *Hanumān*), conegut tanben coma **'Anjaneya**', es un dels personatges mai importants de l'epopèia indó lo Ramayana. Es un vanara qu'ajudèt lo senhor Rama (un avatar de Vishnó) en salvant la vida de sa femna Sita del rei Rakshasa.
Joan Calvin

vinheta|228x228px|Retrach de Joan Calvin.
**Jehan Cauvin**, conegut en occitan come **Joan Calvin** (Noyon, 10 de julhet de 1509 – Genèva, 27 de mai de 1564), foguèt un teologian preeminent de la Reforma protestanta. Son ensenhament foguèt nomenat, a posteriòri, lo calvinisme. Nasquèt a Noyon en Picardia, d'una familha picarda. Aviá uèch ans quand Martin Luther publiquèt sas 95 tèsis.

Calvin faguèt sas umanitats e estudièt lo drech a l'Universitat de París. En 1532 recebèt lo títol de Doctor en Drech a Orlhan. Sa primièra publicacion foguèt una edicion del filosòf roman Senèca, *De clementia*, acompanhada per un comentari. 

Calvin es considerat coma un dels reformadors protestants mai influents. En 1536, publiquèt un obratge en latin intitolat "*Institutio christianae religionis*", un dels escriches pus importants de teologia crestiana, e en 1541 publiquèt la version en francés. 

## Voses connèxas

* Calvinisme
* Glèisa Catolica Romana
* Protestantisme
Glèisa Reformada

La **Glèisa Reformada** es la glèisa crestiana que dins los païses de tradicion calvinista es istoricament e institucionalament l'eretièra d'aquela doctrina religiosa. Los protestants occitans son mai que mai membres d'aquela glèisa. Los valdesians de las Valadas Occitanas o son per un tornant de l'istòria. Protestants abans la Reforma, aderiguèron al calvinisme al sègle XVI (sinòde de Chanforan), reconeissent en la pensada de Calvin la seguida de las tèsis de Pèire Valdo al sègle XII.

## Los principis de la Glèisa Reformada
Lo protestantisme reformat se pensa coma una doctrina, valent a dire un ensenhament, puslèu que coma dògma, vertat que los cresents son tenguts de creire. Dempuèi lo sègle XVI e la Reforma, los reformats atèstan (o per parlar latin ) de lor fe segon cinc principis unificadors, las **[[cinc solas]]**. Encara uèi aqueles principis se pòdon enonciar en latin: 

* ***Sola Gratia***: sonque pel mejan de la gràcia
:L'òme se pòt pas ganhar lo salut, mas Dieu li dona a gratis per amor. Perque Dieu aima primièr, l'òme pòt aimar a son torn. Lo cresent aima per çò que son paire l'aima, non pas per que son paire l'aime.
:Vejatz Sola gratia

* ***Sola Fide*** : sonque per la fe
:Aquela dona se fa per un rescontre personal amb Dieu, que lo sol mediator es Jèsus Crist. Cap d'institucion umana, cap de glèisa, cap de doctrina pòt pas ganhar a l'òme son salut. 
:Vejatz Sola fide

* ***Sola scriptura*** : sonque per la Bíblia
:La Bíblia es tenguda per la sola vertat, emai deguèsse èsser interpretada, en particular pel mejan de las sciéncias (istòria, arqueologia, estudis textuals, etc.)
:Vejatz Sola scriptura

* ***Solus Christus***: sonque Jèsus Crist (o ***Solo Cristo*** sonque pel biais de Jèsus Crist)
:Crist es lo sol mediator entre los òmes e Dieu. 
:Vejatz Solus Christus

* ***Soli Deo gloria*** : a Dieu sol la glòria
:Dieu solament deu èsser glorificat. L'òme se deu pas glorificar de sas òbras, mas ne deu mercejar Dieu. Los reformats se mesfisan de quina entrepresa que siá de glorificacion umana.
:Vejatz soli Deo gloria

A las cinc solas conven d'ajustar los dos principis seguents:

* ***Ecclesia semper reformanda*** : la Glèisa reformada se deu reformar de contunh.
:Las institucions eclesiasticas son de realitats umanas. « Se pòdon enganar », çò diguèt Luther. Lo cresent deu servar un agach critic. 
:Vejatz Ecclesia semper reformanda
	
* **Lo sacerdòci universal**
:Cada batejat a una valor identica al dintre de la glèisa, lo pastor coma lo parroquian.
:Vejatz sacerdòci universal

## Ligams intèrnes
* Glèisa Reformada de França
Antônio de Sant'Anna Galvão

Fraire **Antônio de Sant'Anna Galvão** (en occitan, *Sant Antoni de Senta Anna Galvão*; nascut en 1739, mòrt en 1822) foguèt un religiós brasilièr del sègle XVIII e començament del sègle XIX. Foguèt beatificat pel papa Joan Pau II en 1997 e canonizat l'11 de mai de 2007 pel papa Beneset XVI. Es lo primièr sant nascut en Brasil.
Guaratinguetá

**Guaratinguetá** es una vila de l'estat brasilièr de São Paulo, luòc de naissença del  sant brasilièr, Sant Antoni de Senta Anna Galvão. Sa populacion èra estimada a 113&nbsp;012 abitants en 2005. Sa superfícia totala es 751,44&nbsp;km². Es situada a 176&nbsp;km de la vila de São Paulo, capitala de l'estat.

Las principalas activitats economicas de la vila son la *creacion animala (bovids principalament), l'agricultura (ris), l'industria textila, l'educacion superiora (un *campus* de l'Universitat Estadual Paulista - UNESP, l'Escòla d'Especialistas de l'Aeronautica) e lo comèrci. Lo torisme rural e religiós tanben es important.

Foguèt fondada lo 13 de junh de 1630.
Linus Torvalds

**Linus Benedict Torvalds** (Helsinki, 28 de decembre de 1969) es un engenhaire d'informatica finlandés. Se faguèt celèbre mondialament en 1991 gràcias a la creacion del sistèma operatiu, sonat a partir de son nom, Linux.
Lista dels presidents de Finlàndia

thumb|150px|Bandièra del president de Finlàndia.
Lo president de Finlàndia es lo cap d'Estat del país, elegit per la populacion per un periòde de sièis ans. La carga (en finés: *presidentti*) foguèt creada en 1919. Dempuèi l'an de 1994 la reeleccion se limita a un periòde consecutiu.

Vaquí la lista dels presidents de Finlàndia dempuèi l'independencia.

## Veire tanben
* Primièr ministre de Finlàndia
Encés

thumb|right|250px|100g de resina d'encés.
thumb|right|250px|Cramador d'encés

L**'encés** (del latin *incensum*, participe de *incendere*, 'alumar', 'encendre') es una preparacion de resinas aromaticas vegetalas barrejadas amb d'òlis essencials d'origina animala o vegetala, qu'en cremar desprene un fum perfumat qu'a d'aplicacions religiosas, terapeuticas o esteticas. Las societats chinesa e japonesa n'utilizavan ancianament coma partida integrala de l'adoracion de divinitats indoïstas. Lo bodisme n'utiliza sempre dins los monastèris, en maai de la Glèisa Ortodòxa dins la celebracion de la Liturgia Divina coma, en grad menor, mai d'una confession crestiana, coma la catolica.
François Rabelais

thumb|right|225px|François Rabelais
**François Rabelais** (Prèp de Chinon, Indre e Léger, entre 1483 e 1494 – París, 9 d'abril de 1553) foguèt un mètge e escrivan umanista francés de la Renaissença.

## Òbras principalas
 
* *[[Pantagruel]]* (1532)
* *[[Gargantua]]* (1534)
* *[[Le Tiers Livre]]* (1546)
* *[[Le Quart Livre]]* (1552)
* *[[Le Cinquième Livre]]* (1564)
Vacanças

Las **vacanças** son los jorns dintre d'un an en que las personas trabalhadoras o estudiantas prenon un repaus total de lor activitat, levat las fèstas nacionalas, coma nadal o jorns representatius de las nacions (coma la celebracion de lor independéncia). 

Existisson principalament per prevenir l'estrès o d'autras patologias, segon lo critèri de l'estat o del govèrn local, per acréisser la productivitat dins la rèsta de l'an. I a generalament dos tipes de vacanças, las vacanças d'un trabalhador o estudiant que li corresponen legalament, coma las vacanças nomenadas "an sabatic", qu'una persona s'autogerís per un temps mès esperlongat. Los païses independentament definisson dins lor calendièr un periòde que la majoria de la poblacion considèra coma vacanças, generalament de junh a agost dins los païses de l'emisfèri nòrd, coma genièr e febrièr dins los païses de l'emisfèri sud. A bada que los trabalhadors, segon lo país, an de 7 a 45 jorns de vacanças, los estudiants an un periòde mès esperlongat de temps, en fòrça ocasions, ambdós meses e atanben tres (la mitat dels meses confrontants o lo mes entièr posterior o seguent). Dins cèrts païses, lo patron pòt definir los jorns de vacanças de lors trabalhadors, coma atanben la possibilitat d'acumulacion de jorns s'un an se prenon pas o se prenon parcialament. Normalament, mentre que lo trabalhador se trape en vacanças, aquestes jorns que s'absenta de son trabalh son remunerats e aquesta remuneracion pòt èsser sa paga abituala coma parciala.
Umanisme

L**'umanisme** es un movement europèu de la Renaissença e una filosofia que plaça l'èsser uman e las valors umanas al còr de la pensada. L'umanisme del sègle XVI se caracteriza per un retorn als tèxtes antics.
Enric Gavel

**Enric Gavel** (*Henri Gavel* en francés) (Saint-Pol-sur-Ternoise, Pas-de-Calais, 22 de mai de 1880 – Anglet, 15 d'octòbre de 1959) qu'estó un lingüista francés, especialista de las lengas occitana e basca.

Que viscó dens lo Baish Ador on aprengó l'occitan gascon e lo basco. Qu'estó ensenhaire d'espanhòu au Licèu de Baiona.

Membre de l'Institut d'Estudis Occitans, de l'Acadèmia Gascona de Baiona, de la Societat de Sciéncias, Letras e Arts de Baiona, de la Societat deus Amics deu Musèu Basco de Baiona, de la Societat d'Estudis Bascos, membre d'aunor de l'Acadèmia de la Lenga Basca...

Que realizè tribalhs filologics hèra importants entà la lenga basca e entau predecessor lo protobasco, considerats uei com classics.

## Publicacions causidas
* *Sur l'enseignement des langues régionales*, A. Foltzer, 1924
* *Poésies gasconnes*, Larrebat, Justin / Nouv. éd.  annotée, París, Champion, 1926.
* *Recommandations concernant la graphie à utiliser pour l’enseignement facultatif de la langue d’Oc*, Tolosa, Privat, 1942.

## Ligams extèrnes
* Presentacion sus la pagina de l'IEM de Tolosa

## Referéncias
Fenèstra de Tomar

Li dison **Fenèstra de Tomar** (en *[[portugués]]*: janela de Tomar) a la fenèstra occidentala del Convent del Crist a Tomar, Portugal. Es considerada un dels elements mai significatius de l'estil manuelin tengut coma un dels estils anonciators del Barròc.
Estil manuelin

thumb|Fenèstra oèst del "Convento do Cristo" Tomar
L**'estil manuelin** es un estil arquitectural portugués que se desenvolopèt en lo regne de Manuel I de Portugal. De còps que i a, es tanben nomenat **gotic portugués tardiu o flamejant**.

Un dels elements mai significatius es la fenèstra occidentala del Convent de Crist a Tomar.
Miquèl de Montanha

[right|thumb|Montanha per [Dumonstier]]

**Miquèu Eiquèm de Montanha** (nascut lo 28 de febrièr de 1533 e defuntat lo 13 de setembre de 1592 a Sent Miquèu de Montanha (Perigòrd), foguèt un pensaire e òme politic occitan de la Renaissença.
## Biografia
Miquèu de Montanha nasquèt en una familha de negociants de Bordèu, carrièra Rossèla. Son rèiregrand, Ramon Eiquèm, crompèt en 1477 un castèl del sègle XIV, a Montanha (Perigòrd) e accediguèt a la condicion nòbla de «&nbsp;Senhor de Montanha&nbsp;», un títol que transmetèt als sieus descendents.
Son grand, Grimon Eiquèm, demorèt mercadièr e contunhèt de far prosperar l'ostal de negòci a Bordèu.
 
Son paire, Pèir Eiquèm, primièr de la familha a nàisser al castèl de Montanha, en 1495, daissèt lo comèrci e faguèt carrièra dins la armas. Participèt a las campannhas d'Itàlia. En 1519, « nòble òme, Pèire Eiquèm, senhor de Montanha, escudièr », faguèt omenatge a l’arquevesque de Bordèu, sobeiran de la baroniá de Montravel. Sa rotura  definitivament atudada, en 1529, maridèt Antoinette Lopez de Villanueva, filha de mercadièrs tolosencs e d'origina judeo-espanhòla convertida al protestantisme. Miquèl, l'ainat de sèt fraires e sòrres recebèt de  son paire una educacion liberala e umanista.
Tre sa naissença, l'educacion del jove Miquèu seguiguèt un plan pedagogic dirigit per son paire e afinat pels conselhs de sos amics umanistas. Pauc après sa naissença, Montanha foguèt daissat dins un maset, ont visquèt las purmèras tres annadas de sa vita dab la sola companhia d'una familha paisana, «&nbsp;dins l’amira, segon son paire, de lo far venir pus près del pòble, e de sas condicions de vida, qu'a plan de besonh de nòstra ajuda.&nbsp;» 

Après aqueles purmèrs ans espartencs, Montanha tornèt al castèl. L'objectiu èra de far del latin sa primièra lenga. L'educacion  intellectuala de Montanha foguèt fisada a un tutor alemand nomenat Horstanus. Son paire embauchava sonque de servents que parlavan latin e ordonèt de s'adreiçar al dròlle sempre en latin. La meteissa règla s'aplicava per sa maire, son paire, los servents, qu'èran totes obligats d'emplegar sonque los mots latins qu'el utilizava, e aqueriguèt aital lo saber de la lenga que son tutor li comunicava. L'educacion latina de Montanha èra acompanhada de contunh d'una estimulacion intellectuala e espirituala. Foguèt familiarizat amb lo grèc per un metòde pedagogic qu'emplegava jòcs, convèrsa, exercicis de meditacion solitària, tant coma los libres.

## Ligams extèrnes
* wikimedia Miquèl de Montanha

## Referéncias
Província de Cordoba (Argentina)

**Cordoba** qu'ei ua província argentina qui porta lo nom de la soa capitala: Cordoba, la segonda vila deu país, vila hèra anciana, universitària e dotada d'un ric patrimòni istoric coloniau.
Que partaja las soas termièras dab d'autas províncias argentinas qui son: Catamarca e Santiago del Estero au nòrd, Santa Fe a l'est, Buenos Aires e La Pampa au sud e San Luis e La Rioja a l'oest.
Fabrizio De André

**Fabrizio De André** (Gènoa, 18 de febrièr de 1940 – Milan, 11 de genièr de 1999) es un dels cantaires e compositors italians mai coneguts e aimats, al segur un dels pus importants.  

Dins sas òbras cantèt mai que mai contes de marginals, rebèls e deseretats. Fòrça dels seus tèxtes son tenguts per poesia vertadièra e, coma tals, per una part bèla, inserits dins las antologias italianas de literatura.

D'èime anarquista e amb una solida formacion culturala, Fabrizio De André publiquèt en 35 ans de carrièra, de 1961 a 1996, un ventenat d'albums, sempre fasent mai cas de la qualitat que non pas de la quantitat.

Son onzen album, *Crêuza de mä* (1984), prepausa 7 cançons en genoés.
Pau Froment

**Pau Froment** (en francés *Paul Froment*; Floressàs, 17 de genièr de 1875-1898) foguèt un poèta occitan de Carcin.

## Biografia
**Pau Froment** nasquèt a Floressàs, al ras de Puèg l'Avesque, en 1875, dins una familha pagesa paura. Laissèt l'escòla e mai sos parents a dotze ans per venir vailet dins una bòria a ras de Vilanuèva d'Òlt. Recebèt una margarida d'argent als Jòcs Florals per son manuscrich *Flors de Prima*. Foguèt puèi mandat a l'armada e incorporat lo 14 de novembre de 1897 dins lo 121en regiment de linha. Moriguèt durant l'an seguent, cap al 15 de junh qu'aquel jorn d'en primièr se trobèt pas que sa cintura e la gaina de son espasa-baioneta e l'endeman son còs dins la mar. Se pensa que Froment se suicidèt.
Lo còs de l'escrivan foguèt portat a sa tèrra nadiva e en julh de 1903 sos amics faguèron bastir un monument a sa memòria a Pena d'Agenés.

Un prèmi literari occitan pòrta son nom.

## Òbras
* *[[A travèrs regas]]*, rimas d'un pition paisan, 1892
* *[[Flors de Prima]]*, rimas d'un pichon paisan, 1897
* *[[Los Uèlhs e la boca]]*, 1928
* *Nadal*
* *Novembre*
* *Flor d'estiu*
* *Pels paures*
* *Lo ressegaire*
* *Per segasons*
* *Vendenhas*
* *En processiu*
* *La cançon de la cigala*
* *Floressàs mon país natal*

## Ligams extèrnes
* ''Flors de prima'' (en grafia localista) a Gallica.fr
Michelangelo Antonioni

thumb|Michelangelo Antonioni
**Michelangelo Antonioni** (Ferrara, 29 de setembre de 1912, Roma, 30 de julhet de 2007) èra un cineasta, meteire en scèna e scenarista italian.

## Filmografia
### Cineasta e meteire en scèna
* *[[Cronaca di un amore]]* (1950)
* *[[La signora senza camelie]]* (1953)
* *[[I vinti (filme 1953)|I vinti]]* (1953)
* *[[L'amore in città]]* - episòdi *Tentato suicidio* (1953)
* *[[Le amiche]]* (d'après un subjècte de Cesare Pavese) (1955)
* *[[Il grido (filme)|Il grido]]* (1957)
* *[[L'avventura]]* (1960)
* *[[La notte (filme 1961)|La notte]]* (1961)
* *[[L'eclisse]]* (1962)
* *[[Il deserto rosso]]* (1964)
* *[[I tre volti]]* - episòdi *Il provino* (1965)
* *[[Blow-Up]]* (d'après un subjècte de Julio Cortazar) (1966)
* *[[Zabriskie Point (filme)|Zabriskie Point]]* (1970)
* *[[Professione: reporter]]* (d'après un subjècte de Mark Peploe) (1975)
* *[[Il mistero di Oberwald]]* (d'après un subjècte de Jean Cocteau) (1980)
* *[[Identificazione di una donna]]* (1982)
* *[[Al di là delle nuvole]]* (codirigit amb Wim Wenders) (1995)
* *[[Eros (filme 2004)|Eros]]* - episòdi *Il filo pericoloso delle cose* (2004)

## Prèmi e distincions
### Nacionals
* Riban d'Argent del melhor cineasta:
** 1956: *Le amiche*
** 1962: *La notte*
** 1976: *Professione: reporter*
* David di Donatello pel melhor filme 1961 per *La notte*
### Internacionals
* 1957: Leupard d'Aur per *Il grido*
* 1961: Ors d'Aur per *La notte*
* 1964: Leon d'Aur pel melhor filme per *Il deserto rosso*
* 1967: Palma d'Aur, nominacion a l'Oscar del melhor cineasta e nominacion a l'Oscar de la melhora mesa en scèna originala per *Blow up*

### Per la carrièra
* 1983: Leon d'Aur per la carrièra
* 1995: Oscar per la carrièra

## Collaboracions
* Wim Wenders, lo companh de las darrièras òbras
* Giovanni Fusco
* Eraldo Da Roma

### Actrises preferidas
* Lucia Bosè
* Monica Vitti, l'egeria
Cort metratge

Un **cort metratge** es un filme de cinèma d'una durada mai corta que la durada classica dels filmes comercials que se veson al cinèma. Lo tèrme de "metratge" fa referéncia a la longor de la bobina. 

## La definicion d'un cort metratge
Lo limit entre cort, mejan e long metratge pòt variar segon las definicions :
* Segon lo Centre Nacional de la Cinematografia (CNC) francés, un cort metratge es un filme que son metratge passa pas  mètres en format 35 mm (o la longor equivalenta dins los autres formats), siá environ 59 minutas.
* Sul sit american IMDb, son classificats coma « shorts » los filmes de mens de 45 minutas.
* Pr'aquò als filmes de mai de 30 minutas lor dison generalament *metratges mejans*, e son rarament acceptats dins los festivals de corts.
* Dempuèi quelques annadas lor dison *plan corts* o *fòrça corts* d'unes filmes que lor durada passa pas tres a quatre minutas. Competicions especialas son montadas sonca per aquestes. 

## Festivals de corts metratges en Occitània
* Ais de Provença
* Clarmont-Ferrand
* Frejús
* Lunèl
Remake

**Remake** en anglés significa literalament "refar", "tornar far", valent a dire qu'una nòva version d'un filme ancian es estada filmada mai. D'un biais se poiriá parlar del *refilmatge* d'un filme ja estrenat. En occitan lo tèrme anglés s'es socializat mai que mai dins los domenis cinematografic, audiovisual e multimèdia.

## Cinèma

En cinèma un **remake** es una nòva version d'un filme vièlh. Per exemple, lo filme de 2001 *[[Ocean's Eleven (2001)|Ocean's Eleven]]* es un remake del filme de 1960 del meteis nom.

## Television
En television se ditz **remake** de la nòva version d'un programa vièlh, o a una version locala d'una seria estrangièra. 

## Jòcs vidèo
Dins lo domeni dels jòcs vidèo se ditz de la nòva version d'un jòc vidèo vièlh.
Pargue natural regional

Un **pargue natural regional** (en francés: *Parc naturel régional*; sigla: PNR) es un establiment public de cooperacion creat entre las collectivitats territorialas e labelizadas per l'Estat francés, recobrissent lo territòri d'una zòna rurala de tria, pr'amor de ne protegir lo païsatge e lo patrimòni e d'i afavorir un desvolopament economic durable.

## Pargues naturals regionals d'Occitània
* Pargue Naturau Regionau deis Aupilhas
* Pargue Natural Regional de Cairàs
* Pargue Naturau Regionau de Camarga
* Pargue Natural Regional dels Causses de Carcin
* Pargue Natural Regional dels Grands Causses
* Pargue Naturau Regionau de las Lanas de Gasconha
* Pargue Natural Regional del Naut Lengadòc
* Pargue Naturau Regionau de Leberon
* Pargue Natural Regional de Liuradés-Forés
* Pargue Natural Regional de Miuvachas en Lemosin
* Pargue Natural Regional de Perigòrd-Lemosin
* Pargue Naturau Regionau daus Monts d'Ardecha
* Pargue Natural Regional dels Pirenèus Ariegeses
* Pargue Natural Regional de Vercòrs
* Pargue Naturau Regionau de Verdon
* Pargue Natural Regional dels Volcans d'Auvèrnha
* Pargue Natural Regional de Narbonesa en Mediterranèa

## Ligams extèrnes
*  Sit oficial
Pargue Natural Regional dels Causses de Carcin

Lo **Pargue Natural Regional dels [[Causses]] de Carcin** (en francés: *Parc Naturel Régional des Causses du Quercy*) es un pargue natural regional francés situat dins la region occitana de Carcin, e pus precisament en Naut Carcin. Al nivèl administratiu francés, se tròba dins lo departament d'Òlt e la region de Miègjorn-Pirenèus.

Englòba lo Causse de Gramat, lo Causse de Martèl e lo Causse de Limonha, mai una part del Carcin Blanc (L'Albenca, Belfòrt, Bèlmont).
Podençac

**Podençac** (*Podensac* en francés) es una comuna bordalesa de Guiana o de Gasconha, lingüisticament gascona, situada dens lo departament de Gironda de la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia
Situada sus l'esquèrra deu fluvi de Garona, a 30 km de Bordèu.

## Istòria
## Administracion

## Demografia

## Lòcs e monuments
* Casteth d'aiga *Le Corbusier*
* Casteth Chavat

## Personalitats ligadas a la comuna

## Véder tanben
* Comunas de Gironda
## Ligams extèrnes

## Nòtas
Republica Democratica Alemanda

thumb|
120px|right
La **Republica Democratica Alemanda (RDA)** (en alemand, *Deutsche Demokratische Republik* o *DDR*), coneguda tanben coma Alemanha Orientala, èra un Estat comunista qu'existiguèt tre 1949 fins a 1990 dins lo territòri alemand conquistat per l'Union Sovietica dempuèi la Segonda Guèrra Mondiala. Foguèt proclamada a Berlin Èst lo 7 d'octòbre de 1949. Foguèt declarada Estat sobeiran en 1954, mas las tropas sovieticas demorèron coma èra acordat dins la Conferença de Potsdam, subretot en compensacion per la presença nòrd-americana en Alemanha Occidentala pendent la Guèrra Freja. Èra membre del Pacte de Varsòvia. Après un procèssus d'eleccions liuras, en 1990 s'uniguèt a l'Alemanha de l'Oèst o RFA.
## Vejatz tanben
* Rundfunk der DDR
Discors del Metòde

thumb|right|Pagina de títol de la primièra edicion del ''Discors del metòde''
Lo ***Discors del Metòde*** es un tractat filosofic e matematic publicat per René Descartes en 1637. Lo títol exacte n'es *Discors del Metòde per plan menar sa Rason, e cercar la Vertat dins las Sciéncias* (títol original en francés: *Discours de la méthode pour bien conduire sa raison, et chercher la verité dans les sciences*).
Lo *Discors del Metòde* es plan conegut per èsser la font de la citacion famosa "*Je pense, donc je suis*" ("Pensi, per consequéncia soi"), que se tròba dins la Part IV de l'òbra. (La version latina d'aquela afirmacion, *[[Cogito ergo sum]]*, se tròba, ela, al §7 dels *[[Principis de la Filosofia]]*.) 

Lo *Discors del Metòde* es una de las òbras que an lo mai influenciat l'istòria de la sciéncia modèrna. Donèt las basas solidas que totas las sciéncias naturalas modèrnas i poguèron bastir e se desvolopar. Dins aquel tractat, Descartes fa a luchas amb la question del scepticisme que d'unes autors coma Miquèl de Montanha avián contribüit de reviscolar. Descartes o faguèt evoluar per prene en compte una vertat que considerèt coma intangibla.
Cogito ergo sum

"**Cogito, ergo sum**" (Latin: "Pensi, per consequéncia soi") o **Dubito, ergo cogito, ergo sum** (Latin: "Dobti, per consequéncia soi") es una afirmacion filosofica de René Descartes, sovent tenguda per un element fondamental de la filosofia occidentala. 
"*Cogito ergo sum*" es una traduccion de la citacion francesa "*Je pense, donc je suis*", que se tròba dins lo *[[Discors del Metòde]]* (1637). (Vejatz *[[Principis de la Filosofia]]*, Part I, article 7: "Ac proinde hæc cognitio, *ego cogito, ergo sum*, est omnium prima & certissima, quæ cuilibet ordine philosophanti occurrat.")

Tot ben que l'expression "*Cogito ergo sum*" siá de Descartes, l'idèa exprimida se pòt ja trobar cò de mai d'un predecesor; particualarament cò d'Agustin, dins lo *[[De Civitate Dei]]*: "Si [...] fallor, sum" ("Se m'engani, soi).
Pont de Balandras

260px|thumb|right|Lo pont de Balandras
Lo **pont de Balandras** (pronóncia locala ['pun de bɔ'lɔndreʃ]; en francés: *pont Valentré*) passa Òlt a Caors, en Carcin. Lo pont medieval es quilhat de tres torres. Simbòl de la capitala carcinòla, es tanben un dels monuments mai coneguts d'Occitània al e fòra país.

Una **balandra** es una mena de barca, "vaissèl del fons planièr" (Cantalausa). Coma o explica Pau Lescala a la fin de l'introduccion a son glossari (1900), lo pont prenguèt lo nom del transbordador qu'aviá remplaçat. Totjorn segon el, lo *[[Te igitur (Caors)|Te igitur]]* designa, a aquel endrech, una plataforma per descargar o un acotador, que li disián *pòrt de balandras*, que i arribava la balandra que fasiá comunicar las doas ribas.

Lo nom de l'arquitècte se perdèt, tot ben que l'istòria locala faga mencion de son tombèl.

## La legenda del pont de Balandras
Segon la legenda lo mèstre d'òbra auriá fach pache amb lo Diable per poder acabar las òbras.
Agustin d'Ipòna

200px|right|thumb|Sant Agustin
**Aurelian Agustin** (*Aurelius Augustinus*), mai conegut coma **Agustin d'Ipòna** o **Sant Agustin** (13 de novembre de 354 - 430) nasquèt a Tagaste (Numídia) benlèu *Tajelt* de uèi. Filh d'una maire crestiana (Monica) e d'un paire pagan (Patrici, mòrt vèrs 424), recebèt una educacion de tradicion pagana (latina): retorica, estudi d'autors latins, etc.

S'inicièt en la filosofia gràcias a las òbras de Ciceron. Estudièt e ensenhèt a Cartage, Roma e Milan, vila ont faguèt l'experiéncia del **[[maniqueïsme]]** de l**'[[scepticisme]]**, que apuèi abandonèt pel '''platonisme.

Se convertiguèt al cristianisme qu'aviá 32 ans. Foguèt ordenat prèire en 391 e en 396 elegit evesque d'Ipòna. Son influéncia es enòrma, puèi que es considerat coma un dels pensaires fondamentals de l'istòria occidentala.

Moriguèt en 430, pendant lo sètge d'Ipòna per los vandals de Genseric.

## Òbras
* Las Confessions
* La Ciutat de Dieu
* La Trinitat
Prèmi Pau Froment

Lo **Prèmi Pau Froment** es un prèmi literari occitan que se decernís cada an en decembre. Foguèt creat en 1972 pel cònsol de Pena d'Agenés en memòria del poèta Pau Froment.

## Lista dels laureats
* 2011 : Prèmi partejat; entre Chantal Fraisse, *La bèstia de totas las colors* e Miquèl Destieu, *L'èstre*.
* 2010 : Sarà Laurens, *Sus lo viu*
* 2009 : Jòrdi Peladan, *Treparás pas mon semenat* e Frederic Fijac, *La fabrica de petaç* 
* 2007 : Joan Forièr
* 2006 : Joan-Marc Leclercq, *Ucraïna*
* 2005 : Alban Casals
* 2004 : Felip Gardy
* 2001 : Sèrgi Javaloyès, *La Set*
* 1998 : Frederic Voland, *La ciutat deis eolianas*
* 1996 : Cristian Lagarda, *Cronicas del Gai Saber*
* 1995 : Franc Bardòu, *Filh del cèrç*
* 1991 : Joan-Claudi Forêt, *La Pèira d'asard*
* 1986 : Joan-Claudi Sèrras, *Masquetas e Mariòtas*
* 1985 : Jòrdi Blanc, *Jaurès e Occitània*
* 1983 : Terèsa Canet, *Convit*
* 1978 : Joan Ganhaire, *Lo Libre dau Reirlutz*
* 1977 : Joan-Pèire Tardiu, *Jorns dobèrts*

## Referéncias
Arboç

L**'arboç** (en latin: *Arbutus unedo*) (var. **arbocier, darbocier, ledonèir**) es un arbust de la familha *[[Ericaceae]]* que buta principalament per las regions mediterranèas mas es present tanben en Irlanda. 
## Descripcion
Es un arbre perennifoli que pòt mesurar fins a quinze mètres, encara qu'atenga dificilament aquela nautor. Lo tronc es roginós e escarcanhat, cort, amb de copa espessa e redonda. Las fuelhas, d'un peciol cort, son grandas, verdas, de vegadas pus claras al revèrs, lanceoladas, d'entre 5 e  de long e  de larg, amb lo bròc ressegat, lisas, brilhantas e sense pels. Las flors son entre blancas e blavas de 1 a , e fan de paniculas que penjan. Son fruch es apelat *arboça*, e fa aperaquí  de diamètre, entre auriòl e roge intens, segon sa maduracion. Sa superfícia es formada per de pichonas particulas aplanadas. Las semenças, dispausadas al centre del fruch, son pichonas e de color negra. Se'n trai la famosa licor d'arboça.

## Galariá

image:Arbutus unedo a.JPG|Arboças immaturas
image:Arbutus sp. fruit.jpg|Arboças
Image:Arbutusunedo02.jpg|Frucha e fuèlhas


## Nòtas e referéncias


## Ligams extèrnes
* 
* 
* ''Arbutus unedo'' sur la Flore CRDP Besançon
Asclèpi

[thumb|right|180px|Estatua d'Asclèpi del santuari d'[Epidaure, còpia d'un original del sègle ab. J.-C., Musèu Nacional Arqueologic d'Atenas]]

Dins la mitologia grèga, **Asclèpi** (en grèc ancian Ἀσκληπιός / *Asklêpiós*), filh d'Apollon, es un eròi que venguèt lo dieu de la medecina.

Lo seu nom roman es Esculapi.

## Filosofia
Las darrièras paraulas de Socrates, talas coma las relata Platon, son "Τῷ Ἀσκληπιῷ ὀφείλομεν ἀλεκτρυόνα· ἀλλὰ ἀπόδοτε καὶ μὴ ἀμελήσητε." (Platon, Fedon, 118a; *Devèm un gal a Asclèpi; pagatz mon deute, oblidetz pas.*)

[thumb|right|80px|[Caducèu d'Asclèpi]]
Actinidia sinensis

L**'actinidia sinensis**, o **kiwi**, es a l'encòp una planta escalaira e son fruch que recep lo meteis nom. Ven de China. Los principals païses productors (2004) son Itàlia, Nòva Zelanda, Chile e França.
Es una grana en forma d'ellipsi, cubèrta de pèl marron, e pesa aperaquí 80 gramas. Es un fruch fòrça bon per la santat generala, pr'amor qu'a mai del doble de vitamina C qu'una iranja, e tanben de vitaminas del tipe B. Es ric en potassi, magnèsi e fibra. 

Lo nom *kiwi* es d'origina onomatopeica maòri, de l'ausèl non volant de Nòva Zelanda (vejatz: kiwi (aucèl)). Pendent la I Guèrra Mondiala foguèt l'escais dels neozelandeses. En 1959 una companhiá exportatritz neozelandesa etiquetèt lo fruch de l'actinídia coma «kiwifruit». En Euròpa e en America s'apèla *kiwi*, mentre qu'en Nòva Zelanda e Austràlia s'apèla encara «kiwifruit» per tal de lo diferenciar dels ausèls e dels neozelandeses.
Maieutica

La *maieutica* es un metòde d'ensenhament elaborat per Socrates. Es un dels quatre punts del metòde socratic. Se fonda sus l'idèa que la vertat es latenta dins l'esperit de cada èsser uman pr'amor de sa rason innada, mas deu èsser levada, del meteis biais que la levandièra liura la femna prens. Aquò's lo sens de l'adjectiu grèc  que referís a l'obstetrica, l'art de las levandièras.

Lo metòde consistís a  de l'interlocutor per las questions del mèstre e las responsas del discípol.
Mamot

right|thumb|240px|Mamot 
Lo **mamot** (del rus ancian маммот, uèi мамонт) es caduna de las espècias del genre atudat *Mammuthus*, encara que lo mamot per excelléncia es lo mamot lanut, *M. primigenius*, de las caissòlas longas e acorbaissadas, que s'en son trobats d'exemplars sebelits dins lo permafrost de Siberia. Las espècias qu'abitavan pus al nòrd, avián una cubèrta de pel long que los protegissiá dels freds glacials. Vivián dins las regions septentrionalas d'Euròpa, Asia, America del Nòrd e America Centrala. Los còrses de mamots gelats an generalament un gra de conservacion tan bon, que mai d'un can dels cercaires se son noirits de lor carn. S'es prepausat de clonar d'exemplars desgelats per fin de far reviure aquela espècia. Al delà de la carn gelada, en Siberia se trobèron de quantitats grandas d'evòri que foguèt utilizat coma article de comèrci pendent fòrça sègles. Los mamots an per origina l'elefant asiatic après la division dels elefants africans, doncas lo mamot èra mai pròche de l'elefant asiatic qu'aqueste darrièr de l'elefant african. Ja que i a un cas reüssit de crosament de las varietats asiatica e africana, se crei que se los mamots existiguèsson actualament, se podrián crosar amb la varietat asiatica e, per aquò, s'es imaginat de recrear aquela espècia en prenent de semen glaçat de mamot e en l'utilizant per tal d'emprenhar una elefanta. Los crosaments futurs eliminarián los caractèrs pròpris de l'elefant asiatic fins a arribar a un mamot totalament reconstruch. Ça que la, s'es encara pas trapat de semen pro intacte coma per començar l'experiéncia.
## Lista de las espècias descritas
thumb|upright=1.3|Comparason de la talha de difrentas espècias de mamots.

D'autras espècias pòdon tanben èsser prepausadas, tala que *[[Mammuthus creticus]]*.


Columbian mammoth.jpg|Reconstitucion de *[[Mammuthus columbi]]*
Cretanelephant-petermaas.jpg|Esqueleta de *[[Mammuthus creticus]]*
Mammuthus exilis.jpg|Esqueleta de *[[Mammuthus exilis]]*
Museum of Natural History Southern Mammoth.jpg|Esqueleta de *[[Mammuthus meridionalis]]* dins la galariá de Paleontologia e d'Anatomia comparada del Museum nacional d'istòria naturala de París
Mammouth du MNHN.png|Reconstitucion paleontologica de *[[Mammuthus primigenius]]* davant la mema galariá
Тафономия магаданского мамонтенка 2.jpg|Jove *[[Mammuthus primigenius]]* preservat
Steppe mammoth size.jpg|Reconstitucion de *[[Mammuthus trogontherii]]*
Província deu Neuquén

**Neuquén** qu'ei ua província andina e patagonica d'Argentina rica d'un important patrimòni ecologic (montanhas, bòsc d'Araucarias, lacs com lo lac Nahuel Huapi). Que s'i pòden practicar los espòrts d'ivèrn. Neuquén que produseish petròli.
Apple iPod

right|300px

**iPod** es la marca de legidors numerics portables concebuts e comercializats per Apple e estrenats al mes d'octobre de 2001.

## Ligams intèrnes
* iPod nano
* Nike+
Nike+

**Nike+iPod** (en *[[anglés]]*: **Nike+iPod sport kit**) es un sistèma que mesura e enregistra la distànica e lo ritme d'una passejada o d'una correguda, mai que mai a l'escasença d'un jogging. Resulta d'una associacion comerciala entre la marca d'espòrt Nike e la d'informatica Apple. Lo produch nomenat "Nike+" consistís en un pichon acceleromètre estacat o integrat a una sabata, que comunica amb un receptor brancat a un iPod nano.

## Ligams intèrnes
* Apple Inc.
* iPod
* iPod nano
* Nike Inc.
IPod nano

thumbnail|250px|IPod nano

L**'iPod nano** es lo quatren legidor numeric de musica d'Apple. S'estrenèt lo 7 de decembre de 2005. Remplacèt l'iPod mini, que foguèt arrestat lo meteis jorn. Lo remplaçament de l'iPod mini prenguèt la premsa e los sites vodats a Apple per suspresa, ja que res o daissava supausar. 

Frairat a un emetor e un receptor concebuts en collaboracion amb Nike, l**iPod nano** pòt èsser utilizat per combinar un legidor de musica amb un sistèma que sèrva en memòria las donadas d'una correguda. Aquel produch es comercializat jol nom de Nike+iPod.

## Ligams intèrnes
* Apple Inc.
* iPod
* MacBook
* Nike+
Aston Martin

**Aston Martin Lagonda Limited** es un constructor automobil britanic de veituras esportiva de luxe, que son sèti es a Gaydon, Warwickshire, Anglatèrra. Lo nom de la societat ven d'Aston Clinton e del d'un dels fondadors Lionel Martin.
Regata Reiala d'Henley

La **Regata Reiala d'Henley** (en anglés:  Henley Royal Regatta) es una competicion de rem que se debana cada an, al mes de julhet, sus la Tamisa dins lo vilatge de Henley-on-Thames. Se parla tanben mai simplament de la "regatta d'Henley" que son nom d'origina preceda lo patronatge reial. Se deu pas confondre amb las tres autras regatas que son corregudas sus gaireben lo meteis trajècte, a saber (Henley Women's Regatta, Henley Veterans Regatta e Henley Town & Visitors Regatta). Caduna correspond a d'eveniments plan separats.

La regata dura cinc jorns (del dimècres al dissabte) la primièra setmana del mes de julhet.
Província de Mendoza

La **província de Mendoza** qu'ei ua província d'Argentina qui a ua longa termièra dab la Republica de Chile. Las soas autes termièras que son dab las autes províncias argentinas de San Juan (au nòrd), San Luis (a l'est), La Pampa (au sud-oest) e Neuquén (au sud). Mendoza qu'ei ua grana region viticòla.

Qu'ei ua província andina qui acessa lo punt mei haut d'America: lo pic Aconcagua.
Agonac

**Agonac** (en occitan e  en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

## Geografia

La comuna d'Agonac s'espandís sur las doas ribas de la valeia de Beurona, a 12 km au nòrd de Peireguers, e un quinzenat de las comunas de Brantòsme e Bordelha.

## Toponimia

La prononciacion es [ɒgu’na] o [ɒgu’nɒ]. Las fòrmas ancianas son *Castrum Agoniacum*, en latin, au segle XII, *Agonag* en 1249, *Agonhac* en 1276 e *Agonat* au segle XVIII. *Agonac* ven d'un nom gallic d'òme, *Acū* (per Delamarre), *Aco*, *Aconis* (per Dauzat e per Chantal Tanet e Tristan Hordé), *Aconius* (per lo site de las comunas de Dordonha), emb lo sufixe *-acum*, latinizacion dau sufixe celtic *-acon*. Agonac èra la propietat d'Acū (o d'Aco).

## Istòria
Aus endrechs dichs *Bòria Vielha* e *Las Cadanhas*, de las folhas an montrat l'ocupacion de la region dempuei los temps preïstorics. Au segle XI l'evesque Frotaire de Gordon chausiguet un tuquet malaisat d'i montar que dominava la valeia per i bastir una de las quatre fortaressas que devián protegir la region contra las invasions normandas. 

## Administracion

## Demografia

## Luecs e monuments

## Personalitats ligadas a la comuna
* Micheu Chapduelh, escrivan occitan.

## Veire tanben
* Comunas de Dordonha

## Liams externes

## Nòtas
Canton de Brantòsme

Lo **canton de Brantòsme**, vengut **canton de Brantòsme de Perigòrd**, es una division administrativa de Perigòrd, venguda dempuei 2015 solament circonscripcion electorala, situada dins l'arrondiment de Nontronh e l'arrondiment de Periguers, lo departament de Dordonha e la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.

A la refòrma cantonala de 2015, lo canton passet de 11 a 42 comunas (aura, 27) e Brantòsme (aura, Brantòsme de Perigòrd), qu'era chapluòc, venguet burèu centralizator .
La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta perigòrda.

**NB. Per de las rasons tecnicas, una partida de las informacions de l'Infobox (superficia, populacion, densitat, n° INSEE) son las de la situacion d'avant 2015.**

## Geografia
Queu canton es organizat a l'entorn de Brantòsme puei de Brantòsme de Perigòrd dins l'arrondiment de Periguers, puei en granda partida en 2017 dins l'arrondiment de Nontronh. L'altitud de l'ancian canton chamnha de 76 m (L'Esla) a 237 m (Biràs) per una mejana de 139 m lo dau noveu de 63 m (Sent Victor) a 251 m (Champeus e La Chapela de Pomiers).

## Administracion

|-
| align="center"| 2004 - 2015 || Joan Ganhaire ||align="center"| PS 
|}

## Demografia davant 2015
* 1962 : 6230
* 1968 : 6617
* 1975 : 6252
* 1982 : 6444
* 1990 : 6925
* 1999 : 7036
* 2012 : 7758

## Composicion davant 2015
Lo canton de Brantòsme amassava 11 comunas e comptava 7036 abitants  au recensament de 1999 (sens dobles comptes).

## Istòria
Lo canton de Brantòsme se creet en 1790 dins lo districte de Periguers  

Lo 13 de *brumaire* an X (4 de novembre de 1801), lo canton de Brantòsme fuguet conservat .

A las eleccions departamentalas del 22 de març 2015, en aplicacion dau decret dau 21 de feurier de 2014 que delimita los cantons dau departament de Dordonha, lo canton de Brantòsme fuguèt modificat : gardet 9 de las 11 comunas dau canton vielh e perdet la comuna d'Agonac, passada dins lo canton noveu de Trelhissac e la de Sent Front d'Alems, aura dins lo canton de Tivier, mas ganhet 33 comunas, dont tot lo canton de Champanhac, tot lo canton de Maruelh e 10 comunas de las 11 del canton de Montagrier . Lo nombre de comunas passet de 42 a 27 (situacion en 2020) per'mor de fusions : creacion de las comunas novelas de Brantòsme de Perigòrd (2 en 2016, puei 8 ancianas comunas en 2019) e de Maruelh de Perigòrd (9 ancianas comunas).

Per decret dau 5 de març de 2020, lo canton chamnhet de nom e venguet **canton de Brantòsme de Périgòrd**.

## Composicion après 2015
} ()
| 
|CC de Drona e Bela
|-
|Sent Feliç de Maruelh
|24403
| 	6,06
|  ()
| 
|CC de Drona e Bela
|-
|Sent Just
|24434
|11,2
|  ()
| 
|CC dau Perigòrd Rabairagués
|-
|Sent Pancraci
|24474 
|6,69
|  ()
| 
|CC de Drona e Bela
|-
|Sent Victor
|24508
|5,12
|  ()
| 
|CC dau Perigòrd Rabairagués
|-
|Vilars
|24582
|27,67
|  ()
| 
|CC de Drona e Bela
|-
|}

## Veire tanben
* Dordonha
* Arrondiments de Dordonha
* Cantons de Dordonha
* Comunas de Dordonha

## Liams externes
* Lo canton de Brantòsme sus lo site de l'Insee
* Plan dau canton de Brantòsme sus Mapquest

## Nòtas
Pimm's

200px|right|thumbnail|Pimm's
Lo **Pimm's** es un coctèl plan estimat de l'Anglatèrra Meridionala. A per basa lo Pimm's No.1, una bevenda a basa de gin aromatizada de frucha e d'espècias inventada en 1823 coma elixir de santat.

Se beu mai que mai d'estiu, e constituís, amb las majofas a la crèma, un "must" dels eveniments esportius de l'aristocracia anglesa coma la Correguda de Royal Ascot o la Regata Reiala d'Henley, mas tanben pus populars coma lo Torneg de tennis de Wimbledon.

### Recèpta del coctèl Pimm's No.1
Aquí la recèpta originala del **Pimm's Cup**.

Vujatz per lo glaç:
* 1 part  **Pimm's No.1**
* 2 a 3 parts de limonada
* daissatz infusar amb de fuèlhas de borratge, de fuèlhas de menta, de lescas de lemon, d'irange, de majofa e de cogombre (si-ben, de cogombre!)
Royal Ascot

thumb|300px|right|Quadre de James Polard representant l'Ascot Golden Cup de 1934
**La correguda de Royal Ascot**, **corregudas d'Ascot** o simplament **Royal Ascot** es la correguda de cavals que se debana a Ascot (Anglatèrra), dins lo comtat de Berkshire.

Amb la Regata Reiala d'Henley constituís un dels eveniments estivals màgers dins la vida sociala de l'aristocracia de l'Anglatèrra Meridionala.