open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Atʼąąʼ yiłchozhí bitéél dah dzígaaígíí

&nbsp;éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Presbytis femoralis"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 20&ndash;25di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 20&ndash;33di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitéél éí dah dzígai; biniiʼ éí halbá.

Atʼąąʼ yiłchozhí bitéél dah dzígaaígíí éí chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Dziłtsį́į́kʼeh

&nbsp;éí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́. Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyah biwááshindoon éí díí kin haalʼáagi bił hazʼą́.

Dziłtsį́į́kʼeh éí 237 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 8,693,706 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́.

Dziłtsį́į́kʼeh éí -gi bił hazʼą́.

thumb|left|350px

Tʼááłáhági átʼéego:Tó wónaanídi kin naaznilígíí
Haltso Hóteelnii Bikéyah

&nbsp;éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyah beʼałnííjí siʼą́.

Haltso Hóteelnii Bikéyah éí 120,733 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 38,179,800 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2021góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).

Haltso Hóteelnii Bikéyah biwááshindoon éí Tóigohí hoolyéedi bił hazʼą́.
Táłkááʼ Dahndaaʼeeł

&nbsp;éí Náhookǫsjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́; Ayóóʼátʼé Tónteel bibąąhgi éí siʼą́. Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyah Ntsaaígíí biwááshindoon éí díí kin haalʼáagi bił hazʼą́.

Táłkááʼ Dahndaaʼeeł éí 140 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 3,915,811 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́.

Táłkááʼ Dahndaaʼeeł éí -gi bił hazʼą́.

thumb|left|400px

Tʼááłáhági átʼéego:Ásáí Dineʼé Bikéyahdi kin naaznilígíí
Tʼááłáhági átʼéego:Naakaii Łizhiní Bikéyahdi kin naaznilígíí
Azeedíchʼííʼ Dineʼé Bikéyah

&nbsp;éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyah beʼałnííjí siʼą́.

Azeedíchʼííʼ Dineʼé Bikéyah éí 35,920 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 9,937,628 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2011góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).

Azeedíchʼííʼ Dineʼé Bikéyah biwááshindoon éí Naaki Bineʼ Naʼadziʼii hoolyéedi kin bił hazʼą́.
Ditsʼozí Daʼalzhishii Bikéyah

&nbsp;éí Haʼaʼaahjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi siʼą́. Tónteel Diłhił éí Haʼaʼaahjigo siyį́.

Ditsʼozí Daʼalzhishii Bikéyah éí 42,855 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 7,364,570 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2011góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Dahojiyáanii Bikéyah

&nbsp;éí Shádiʼááhjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi siʼą́.

Dahojiyáanii Bikéyah éí 50,949 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 10,816,286 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2011góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).

Dahojiyáanii Bikéyah biwááshindoon éí Tsékʼi Ííyah Daniiʼáii hoolyéedi kin bił hazʼą́.
Tsékʼi Ííyah Daniiʼáii

&nbsp;éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́. Dahojiyáanii Bikéyah biwááshindoon éí díí kin haalʼáagi bił hazʼą́.

Tsékʼi Ííyah Daniiʼáii éí 15 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 664,046 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́.

Tsékʼi Ííyah Daniiʼáii éí -gi bił hazʼą́.

thumb|left|400px

Tʼááłáhági átʼéego:Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi kin naaznilígíí
Magí chį́į́shchʼį́dí bitéél łigaaígíí

&nbsp;éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Rhinopithecus avunculus"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 21&ndash;26di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 25&ndash;36di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łigai; bigaan dóó bijáád dóó binághah éí halzhin; bizééʼ éí diniltso; biniiʼ éí tʼáá łichííʼ.

Magí chį́į́shchʼį́dí bitéél łigaaígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Magí chį́į́shchʼį́dí łizhin dóó łigaaígíí

&nbsp;éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí  hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Rhinopithecus bieti"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 21&ndash;26di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 25&ndash;36di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin; bitéél éí dinilgai; biniiʼ éí łigai.

Magí chį́į́shchʼį́dí łizhin dóó łigaaígíí éí tsįdláád yiłchozh łeh; lókʼaatsoh bitʼąąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Magí biniiʼ łitsooí łibáhígíí

&nbsp;éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Pygathrix cinerea"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 21&ndash;29di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 25&ndash;35di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; bizééʼ éí łitsxo; biniiʼ éí łitso.

Magí biniiʼ łitsooí łibáhígíí éí chʼil bitʼąąʼ yiłchozh łeh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Magí łichííʼ dóó łibáhígíí

&nbsp;éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Piliocolobus badius"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 21&ndash;25di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 25&ndash;30di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łichííʼ; binághah éí halbá; bitéél dóó bizééʼ éí łigai.

Magí łichííʼ dóó łibáhígíí éí chʼil bitʼąąʼ yiłchozh łeh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Atʼąąʼ deiłchozhí

&nbsp;éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi dóó Binááʼádaałtsʼózíidi dahólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Colobinae"* deiłníigo dayózhí. Atʼąąʼ deiłchozhí éí 61 ałʼąą ádaatʼé.

Atʼąąʼ deiłchozhí éí chʼil bitʼąąʼ deiłchozh łeh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tséjééʼ Dineʼé Bikéyah

&nbsp;éí Haʼaʼaahjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi siʼą́.

Tséjééʼ Dineʼé Bikéyah éí 25,200 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 2,795,680 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́.

Tséjééʼ Dineʼé Bikéyah biwááshindoon éí Tó Doolkʼoolí hoolyéedi kin bił hazʼą́.
Tótsʼózí Adahiilíní

&nbsp;éí Náhookǫsjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́. Nahoditsʼǫʼłání Dineʼé Bikéyah biwááshindoon éí díí kin haalʼáagi bił hazʼą́.

Tótsʼózí Adahiilíní éí 276 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 658,864 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́.

Tótsʼózí Adahiilíní éí -gi bił hazʼą́.

thumb|left|500px

Tʼááłáhági átʼéego:Tótsʼózí Adahiilíní
Tábąąhgóó Bineʼ Naʼadziʼii

&nbsp;éí Náhookǫsjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́. Eʼeʼaahjí Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyah biwááshindoon éí díí kin haalʼáagi bił hazʼą́.

Tábąąhgóó Bineʼ Naʼadziʼii éí 45 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 577,827 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́.

Tábąąhgóó Bineʼ Naʼadziʼii éí -gi bił hazʼą́.

thumb|left|400px

Tʼááłáhági átʼéego:Ásáí Dineʼé Bikéyahdi kin naaznilígíí
Tʼááłáhági átʼéego:Naakaii Łizhiní Bikéyahdi kin naaznilígíí
Kin Łigaaí (Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyah)

&nbsp;éí Eʼeʼaahjí Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́, áádóó díí kin haalʼáhí éí ńléí kéyahdi atisgo áníłtso.

Kin Łigaaí éí 80 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 577,827 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́.

Kin Łigaaí éí -gi bił hazʼą́.

thumb|left|400px

Tʼááłáhági átʼéego:Ásáí Dineʼé Bikéyahdi kin naaznilígíí
Tʼááłáhági átʼéego:Naakaii Łizhiní Bikéyahdi kin naaznilígíí
Bineʼadziihii Yázhí Hahoodzo

&nbsp;éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyah beʼałnííjí siʼą́.

Bineʼadziihii Yázhí Hahoodzo éí 998 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 512,353 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́.

Bineʼadziihii Yázhí Hahoodzo biwááshindoon éí Bineʼadziihii Yázhí hoolyéedi kin bił hazʼą́; díí éí -gi bił hazʼą́.
Sǫʼ Łichíiʼnii Bikéyah

&nbsp;éí Haʼaʼaahjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi siʼą́; Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyah Eʼeʼaahjigo éí siʼą́.

Sǫʼ Łichíiʼnii Bikéyah éí 80,153 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 9,413,446 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́.

Sǫʼ Łichíiʼnii Bikéyah biwááshindoon éí Dooʼawoshii Yílį́ hoolyéedi bił hazʼą́.
Daalchííʼ Dadikʼą́ąhnii Bikéyah

&nbsp;éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́.

Daalchííʼ Dadiką́ąhnii Bikéyah éí 21,851 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 4,284,889 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2011góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).

Daalchííʼ Dadikʼą́ąhnii Bikéyah biwááshindoon éí Shashdziil Bitsį́į́ʼí hoolyéedi bił hazʼą́.
Shashdziil Bitsį́į́ʼí

&nbsp;éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́. Daalchííʼ Dadikʼą́ąhnii Bikéyah biwááshindoon éí díí kin haalʼáagi bił hazʼą́.

Shashdziil Bitsį́į́ʼí éí 247 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 790,017 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2011góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).

Shashdziil Bitsį́į́ʼí éí -gi bił hazʼą́, áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 518 adéesʼeez.

thumb|left|450px

Tʼááłáhági átʼéego:Shashdziil Bitsį́į́ʼí
Dahńdzílgaiʼnii Bikéyah

&nbsp;éí Haʼaʼaahjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi siʼą́; Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyah Eʼeʼaahjigo éí siʼą́.

Dahńdzílgaiʼnii Bikéyah éí 24,938 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 2,070,371 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2011góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).

Dahńdzílgaiʼnii Bikéyah biwááshindoon éí Tóntsxaa Biih Yílį́ hoolyéedi kin bił hazʼą́.
Magí dilwoʼí

&nbsp;éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Erythrocebus patas"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 24&ndash;34di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 25&ndash;30di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łitsxo dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bizééʼ éí łigai; binátsʼiin dóó bíchį́į́h éí halzhin łeh.

Magí dilwoʼí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh łeh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Magí bitéél halchxíʼí

&nbsp;éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Theropithecus gelada"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 20&ndash;30di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 12&ndash;20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ, bikąʼígíí éí ayóo ditłʼo łeh; bitéél éí halchxííʼ; bíchį́į́h éí ntsaa.

Magí bitéél halchxíʼí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh łeh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tó wónaanídę́ę́ʼ magí

&nbsp;éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi dóó Binááʼádaałtsʼózíidi dahólǫ́; ałkʼidą́ą́ʼ éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyah bikááʼgóó ałdóʼ dahólǫ́ǫ́ ńtʼę́ę́ʼ. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Cercopithecidae"* deiłníigo dayózhí. Tó wónaanídę́ę́ʼ magí éí 138 ałʼąą ádaatʼé.

Tó wónaanídę́ę́ʼ magí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ deiłchozh łeh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Dziłtah magíchilí binááʼtsohígíí

&nbsp;éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Tarsius pumilus"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 3&ndash;4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí ntsxaa; bigaan éí áłtsʼóózí.

Dziłtah magíchilí binááʼtsohígíí éí chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł łeh.
Dziłtah magítsoh

&nbsp;éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyah beʼałníiʼdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Gorilla beringei"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 4&ndash;6di adéesʼeez áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bikąʼígíí éí bitsiiyah dóó binághah dinilbá.

Dziłtah magítsoh éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh łeh.
Dziłtah naalʼeełítsoh naashchʼąąʼígíí

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Tadorna tadornoides"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px|Bikąʼígíí
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí bitsʼíís dinilzhin dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí chʼilgo dootłʼizh dóó diłhił; bitéél éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí binákʼee łigai. Bitsʼíís éí 20&ndash;24di asdzoh áníłtso.

Dziłtah naalʼeełítsoh naashchʼąąʼígíí éí chʼil bitʼąąʼ deiłchozh dóó chʼosh yázhí deildeeł.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh naashchʼąąʼígíí

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Tadorna cana"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px|Baʼáádígíí
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí bitsʼíís niłhin dóó dibéłchíʼí; bitsiitsʼiin éí łibá; bitʼaʼ éí yágo dóó chʼilgo dootłʼizh dóó dah dzílgai; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí binákʼee łigai. Bitsʼíís éí 22&ndash;25di asdzoh áníłtso.

Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh naashchʼąąʼígíí éí chʼil bitʼąąʼ deiłchozh dóó chʼosh yázhí deildeeł.
Naalʼeełítsoh łitsxooígíí

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Tadorna ferruginea"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí bitsʼíís łitsxo; bitsiitʼáád éí niłhin; bitʼaʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí binákʼee łigai. Bitsʼíís éí 23&ndash;28di asdzoh áníłtso.

Naalʼeełítsoh łitsxooígíí éí chʼil bitʼąąʼ deiłchozh dóó chʼosh yázhí deildeeł.
Naalʼeełítsoh naashchʼąąʼígíí (íiyisígíí)

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Tadorna tadorna"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí bitsʼíís łigai; bitsiitsʼiin éí łizhin; bitʼaʼ éí łigai dóó dibéłchíʼí dóó kʼíjíjin; bidaaʼ éí łichííʼ. Bitsʼíís éí 23&ndash;28di asdzoh áníłtso.

Naalʼeełítsoh naashchʼąąʼígíí éí chʼil bitʼąąʼ deiłchozh dóó chʼosh yázhí deildeeł.
Béésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí bidaaʼ nteelígíí

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Spatula platalea"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí bitsʼíís łitsxogo naashchʼąąʼ dóó łizhingo yistłʼin; bitʼaʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí łizhin dóó nteel. Bitsʼíís éí 18&ndash;22di asdzoh áníłtso.

Béésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí bidaaʼ nteelígíí éí táłtłʼááh tłʼoh dóó azeeʼ yiłchozh łeh.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí bidaaʼ dootłʼizhígíí

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Spatula hottentota"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí bitsʼíís niłhingo naashchʼąąʼ dóó dinilzhingo yistłʼin; bitsiitʼáád éí halzhin; bitʼaʼ éí diłhił; bidaaʼ éí łizhin dootłʼizhgo naashchʼąąʼ dóó nteel. Bitsʼíís éí 14&ndash;16di asdzoh áníłtso.

Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí bidaaʼ dootłʼizhígíí éí táłtłʼááh tłʼoh dóó azeeʼ yiłchozh łeh.
Naalʼeełí bidaaʼ nteelígíí dóó bikʼéí

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó dahólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí, ńléidi éí ádaadin. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Spatula"* deiłníigo deiyózhí. Naalʼeełí bidaaʼ nteelígíí dóó bikʼéí éí neeznáá ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí tʼáá ałtso bidaaʼ nteel. Bitsʼíís éí 14&ndash;25di asdzoh áníłtso.

Naalʼeełí bidaaʼ nteelígíí dóó bikʼéí éí táłtłʼááh tłʼoh dóó azeeʼ deiłchozh łeh.
Dahojiyáanii Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii

&nbsp;éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Algyroides moreoticus"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4&ndash;6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó dinilbáago yistłʼin; bizééʼ éí łigai; binááʼ éí diłhił.

Dahojiyáanii Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ naalʼeełítsoh

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Chloephaga hybrida"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 23&ndash;28di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łigai; bitʼaʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí bitsʼíís dinilzhin; bitéél éí łigaigo noodǫ́ǫ́z.

Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ naalʼeełítsoh éí chʼil binááʼ yildeeł dóó azeeʼ yiłchozh łeh.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh bitsiiʼ łibáhígíí

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Chloephaga poliocephala"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 20&ndash;22di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dibéłchíʼí; bitsiitsʼiin éí łibá; bitʼaʼ éí łigai dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.

Shádiʼááhdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh bitsiiʼ łibáhígíí éí chʼil binááʼ yildeeł dóó azeeʼ yiłchozh łeh.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Chloephaga"* deiłníigo deiyózhí. Shádiʼááhdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh éí ashdlaʼ ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 20&ndash;22di asdzoh ádaníłtso, áádóó éí chʼil binááʼ deildeeł dóó azeeʼ deiłchozh łeh.
Béésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí doo naatʼáʼii

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Tachyeres leucocephalus"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 20&ndash;27di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dinilzhin dóó dibéłchíʼí; bitsiitsʼiin dóó bikʼos éí łigai; bidaaʼ éí łitsxo dóó kʼíjíjin. Baʼáádígíí éí bitsiitsʼiin dóó bikʼos dibéłchíʼí; binátsʼiin éí dah dzígai.

Béésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí doo naatʼáʼii éí chʼosh bikágí dantłʼizí dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Kéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ naalʼeełí doo naatʼáʼii

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááh dóó Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Tachyeres brachypterus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 22&ndash;29di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dinilzhin dóó diłhił; bitsiitsʼiin dóó bikʼos éí dinilzhin; binátsʼiin éí dah dzígai; bidaaʼ éí łitso dóó kʼíjíjin. Baʼáádígíí éí bitsiitsʼiin dóó bikʼos łibá.

Kéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ naalʼeełí doo naatʼáʼii éí chʼosh bikágí dantłʼizí dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ naalʼeełí doo naatʼáʼii

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Tachyeres pteneres"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 26&ndash;33di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó łigaigo yistłʼin; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łitsxo dóó kʼíjíjin. Baʼáádígíí éí bitsiitsʼiin łibáa łeh.

Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ naalʼeełí doo naatʼáʼii éí chʼosh bikágí dantłʼizí dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh naashchʼąąʼígíí

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Neochen jubata"* deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Neochen"*-jí atah yisdzoh.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 24&ndash;30di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dinilbá; bitʼaʼ éí łizhin; bikʼiiz éí dibéłchíʼí; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.

Shádiʼááhdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh naashchʼąąʼígíí éí tłʼoh dóó chʼil binááʼ dóó dzidzé yiyą́ą łeh; chʼosh bikágí dantłʼizí dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tóńlį́įbąąh naalʼeełí

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Merganetta armata"* deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Merganetta"*-jí atah yisdzoh.
thumb|left|250px|Baʼáádígíí
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 17&ndash;18di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łigai dóó dinilbáago noodǫ́ǫ́z; bikʼos dóó bitsiitsʼiin éí łigai; binákʼee éí dah jíjin; bitsiitʼáád éí halzhin; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí dóó dinilzhin; bidaaʼ éí łichííʼ. Baʼáádígíí éí bitsʼíís dinilzhin; bitéél dóó bizééʼ dóó bitłʼaaʼ éí halchííʼ.

Shádiʼááhdę́ę́ʼ tóńlį́įbąąh naalʼeełí éí tábąąh dǫ́ʼtsʼósí dóó iichʼąhiitsʼósí dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Naalʼeełítsoh bitʼaʼ dootłʼizhígíí

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Cyanochen cyanoptera"* deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Cyanochen"*-jí atah yisdzoh.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 25&ndash;28di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí yágo dootłʼizh dóó kʼíjíjin; bitsiitsʼiin éí łibá; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.

Naalʼeełítsoh bitʼaʼ dootłʼizhígíí éí tłʼoh dóó chʼil binááʼ yiyą́ą łeh; chʼosh dóó wóʼałtaasʼéí dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí noodǫ́zígíí

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Malacorhynchus membranaceus"* deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Malacorhynchus"*-jí atah yisdzoh.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 14&ndash;15di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitʼaʼ éí dinilzhin; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí łizhin dóó nteel. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.

Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí noodǫ́zígíí éí chʼosh dóó wóʼałtaasʼéí dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Naalʼeełítsoh łizhin dóó łigaaígíí

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Radjah radjah"* deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Radjah"*-jí atah yisdzoh.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 17&ndash;18di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łigai; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigai; binághah éí diłhiłgo dibéłchíʼí; bidaaʼ éí dinilgai. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.

Naalʼeełítsoh łizhin dóó łigaaígíí éí chʼosh dóó wóʼałtaasʼéí dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ naalʼeełí biwos halchíʼígíí

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Callonetta leucophrys"* deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Callonetta"*-jí atah yisdzoh.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 12&ndash;14di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łibá; bitéél éí diłhiłgo yistłʼin; bitsiitsʼiin éí dinilbá; biwos dóó bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí łibá. Baʼáádígíí éí bitsiitsʼiin łdibéłchíʼí dóó dinilbáago naashchʼąąʼ.

Shádiʼááhdę́ę́ʼ naalʼeełí biwos halchíʼígíí éí tłʼoh dóó chʼil binááʼ dóó azeeʼ yiyą́ą łeh; chʼosh dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Chooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí ánínígíí

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Dendrocygna arcuata"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 20&ndash;23di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ éí diłhiłgo dinilzhin; bitsiitsʼiin éí niłhin; bitsiitʼáád éí halzhin; bidaaʼ éí łizhin.

Chooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí ánínígíí éí táłtłʼááh tłʼoh dóó chʼil binááʼ dóó azeeʼ yiyą́ą łeh; chʼosh dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí dootłʼizhí

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Łeesdísí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Hymenolaimus malacorhynchos"* deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Hymenolaimus"*-jí atah yisdzoh.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 20&ndash;22di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhiłgo dootłʼizh dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bitéél éí dibéłchíʼíigo yistłʼin; bidaaʼ éí łigai dóó kʼíjíjin. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.

Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí dootłʼizhí éí chʼosh dóó wóʼałtaasʼéí dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Naakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí ánínígíí

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Dendrocygna arborea"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 19&ndash;23di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó łizhingo łikizh; bitʼaʼ éí dinilzhin; bitsiitsʼiin éí niłhin dóó łigai; bitsiitʼáád éí diłhił; bidaaʼ éí łizhin.

Naakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí ánínígíí éí tłʼoh dóó chʼil binááʼ dóó azeeʼ yiyą́ą łeh; chʼosh dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Naalʼeełí áníní bibid halzhinígíí

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó  dóó Shaʼdiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Dendrocygna autumnalis"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 19&ndash;22di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigai; bitsiitsʼiin éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí diłhił; bidaaʼ éí łichííʼ.

Naalʼeełí áníní bibid halzhinígíí éí táłtłʼááh tłʼoh dóó chʼil binááʼ dóó azeeʼ yiyą́ą łeh; chʼosh dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Naalʼeełí áníní bítááʼ łigaaígíí

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shaʼdiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Dendrocygna viduata"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 15&ndash;17di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bikʼiis éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitsiitsʼiin éí łizhin; bizééʼ dóó biniiʼ dóó bítááʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.

Naalʼeełí áníní bítááʼ łigaaígíí éí táłtłʼááh tłʼoh dóó chʼil binááʼ dóó azeeʼ yiyą́ą łeh; chʼosh dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tséhonoojí Dineʼé Bikéyah

&nbsp;éí Haʼaʼaahjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi siʼą́. Tónteel Diłhił éí Haʼaʼaahjigo siyį́.

Tséhonoojí Dineʼé Bikéyah éí 92,046 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 20,121,641 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2011góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).

Tséhonoojí Dineʼé Bikéyah biwááshindoon éí Chéchʼiltó hoolyéedi kin bił hazʼą́.
Chʼótoohnii Bikéyah

&nbsp;éí Haʼaʼaahjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi siʼą́.

Chʼótoohnii Bikéyah éí 13,067 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 2,998,235 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2014góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Chéchʼiltó

&nbsp;éí Haʼaʼaahjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́. Tséhonoojí Dineʼé Bikéyah biwááshindoon éí díí kin haalʼáagi bił hazʼą́.

Chéchʼiltó éí 88 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 1,883,425 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2011góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).

Chéchʼiltó éí -gi bił hazʼą́, áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 184 adéesʼeez.

thumb|left|400px

Tʼááłáhági átʼéego:Chéchʼiltó
Naalʼeełí binákʼee halchíʼígíí

&nbsp;éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Cairina moschata"* deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Cairina"*-jí atah yisdzoh.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 25&ndash;34di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; binákʼee éí halchííʼ; bidaaʼ éí łichííʼ ałdóʼ.

Naalʼeełí binákʼee halchíʼígíí éí tłʼoh dóó chʼil binááʼ dóó azeeʼ yiyą́ą łeh; chʼosh dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ séigołbáhí

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Centruroides margaritatus"* deiłníigo dayózhí. Díí séigołbáhí éí Náhookǫsjí  hólǫ́.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 2&ndash;3di asdzoh ádaníłtso; adóó éí diniltso dóó łibáago naashchʼąąʼ. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tséyaa séigołbáhí

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Centruroides infamatus"* deiłníigo dayózhí. Díí séigołbáhí éí  tʼéiyá hólǫ́.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 3&ndash;4di asdzoh ádaníłtso; adóó éí łibá dóó diniltsogo naashchʼąąʼ łeh. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ séigoʼtsoh bitseeʼ kʼídzítsooígíí

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Heterometrus flavimanus"* deiłníigo dayózhí. Díí séigoʼtsoh éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 5&ndash;6di asdzoh ádaníłtso; adóó éí łizhingo naashchʼąąʼ; bijáád éí diniltso. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.
Dziil Binaashkǫ́ǫłii Bikéyah

&nbsp;éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi siʼą́; Naakaii Łibáhí Bikéyah Eʼeʼaahjigo éí siʼą́.

Dziil Binaashkǫ́ǫłii Bikéyah éí 35,603 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 10,344,802 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2021góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Akał Bitłʼaajįʼééʼí Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ séigoʼ yázhí

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Euscorpius germanus"* deiłníigo dayózhí. Díí séigoʼ éí Akał Bitłʼaajįʼééʼí Bikéyahdi dóó Táʼídziilnii Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí  hólǫ́.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 1&ndash;1.5di asdzoh ádaníłtso; adóó éí diłhiłgo dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bitsʼíís éí tʼóó bíyó ditą́; bijáád éí daalzhin. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.
Bilį́į́łání Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ báhádzidí

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Parabuthus liosoma"* deiłníigo dayózhí. Díí séigoʼ éí  dóó Ásáí Dineʼé Daalzhiní Bikéyahdi dóó  dóó  hólǫ́.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 2&ndash;3di asdzoh ádaníłtso; adóó éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí kʼíjíjin; bijáád éí diniltsogo ndaashchʼąąʼ. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ báhádzidí ntsaaígíí

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Parabuthus transvaalicus"* deiłníigo dayózhí. Díí séigoʼ éí  dóó  dóó  hólǫ́.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 4&ndash;5di asdzoh ádaníłtso; adóó éí diłhiłgo łibá dóó dinilzhin; bitseeʼ éí ditą́; bijáád éí dadinilzhin. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.
Béésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ báhádzidí

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Tityus bahiensis"* deiłníigo dayózhí. Díí séigoʼ éí  dóó Shádiʼááhjí  hólǫ́.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 2&ndash;2.5di asdzoh ádaníłtso; adóó éí dinilzhin dóó łitsxogo naashchʼąąʼ; bijáád éí dadiniltsxo. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ báhádzidí diniltsooígíí

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Parabuthus mossambicensis"* deiłníigo dayózhí. Díí séigoʼ éí  dóó  dóó  dóó  hólǫ́.
[thumb|left|250px|Séigoʼ [naakaii náásééł yiyą́]]
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 2&ndash;3di asdzoh ádaníłtso; adóó éí łibá dóó diniltsogo naashchʼąąʼ; bijáád éí dadiniltso. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ séigoʼ báhádzidí łibáhígíí

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Tityus pachyurus"* deiłníigo dayózhí. Díí séigoʼ éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 2&ndash;3.5di asdzoh ádaníłtso; adóó éí diłhiłgo łibá; bijáád éí daalbá ałdóʼ. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ séigoʼ báhádzidí yázhí

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Tityus silvestris"* deiłníigo dayózhí. Díí séigoʼ éí Náhookǫsjí  dóó  hólǫ́.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 1&ndash;2di asdzoh ádaníłtso; adóó éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó diniltsogo yistłʼin łeh; bijáád éí dadiniltso. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.
Eʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ diłhiłígíí

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Pandinus imperator"* deiłníigo dayózhí. Díí séigoʼ éí Eʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 7&ndash;8di asdzoh ádaníłtso; adóó éí diłhiłgo łizhin; bijáád éí daalzhin ałdóʼ. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.
Dziłkʼi Tsinʼałnáoszidnii Bikéyah

&nbsp;éí Haʼaʼaahjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi siʼą́.

Dziłkʼi Tsinʼałnáoszidnii Bikéyah éí 18,933 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 5,449,270 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2021góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Tółáníinii Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ biwooʼí łitsooígíí

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Guyanochactas flavus"* deiłníigo dayózhí. Díí séigoʼ éí  tʼéiyá hólǫ́.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 1&ndash;1.5di asdzoh ádaníłtso; adóó éí łitsxo dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijáád éí yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.
Tsé Bee Bighan Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ bitseeʼ ditání yázhí

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Uroplectes olivaceus"* deiłníigo dayózhí. Díí séigoʼ éí  dóó  hólǫ́.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 2&ndash;2.3di asdzoh ádaníłtso; adóó éí diłhiłgo naashchʼąąʼ; bijáád dóó bitseeʼ éí dadiłhił ałdóʼ. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.
Tábąąh Hóteelnii Bikéyah

&nbsp;éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi siʼą́; Tsin Bikeeʼ Dineʼé Bikéyah dóó Dáághahii Dineʼé Bikéyah bitaʼdi éí siʼą́.

Tábąąh Hóteelnii Bikéyah éí 11,849 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 11,492,641 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2020góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Tséítłʼiní Anííkaadii

&nbsp;éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́. Béésh Bichʼahii Bikéyah biwááshindoon éí díí kin haalʼáagi bił hazʼą́.

Tséítłʼiní Anííkaadii éí 247 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 3,769,495 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2020góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).

Tséítłʼiní Anííkaadii éí -gi bił hazʼą́, áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 112 adéesʼeez.

thumb|left|350px

Tʼááłáhági átʼéego:Tséítłʼiní Anííkaadii
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ séí dah daaskʼidtah séigoʼ

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Smeringurus vachoni"* deiłníigo dayózhí. Séí dah daaskʼidtah séigoʼ éí  dóó Eʼeʼaahjí Hoozdo Hahoodzodi hólǫ́.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 2&ndash;3di asdzoh ádaníłtso; adóó éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijáád dóó bitseeʼ éí dadiniltso. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ ditłʼooígíí

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Hadrurus hirsutus"* deiłníigo dayózhí. Séigoʼ ditłʼooígíí éí Shádiʼááhjí Ayaaí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi () hólǫ́.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 3&ndash;4di asdzoh ádaníłtso; adóó éí łitso dóó łibáago naashchʼąąʼ. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.
Séigoʼ áníní ntsaaígíí

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Opistophthalmus lawrencei"* deiłníigo dayózhí. Díí séigoʼ éí  hólǫ́.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 4&ndash;6di asdzoh ádaníłtso; adóó éí dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bijáád éí dadiniltsxo. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.
Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdę́ę́ʼ séigoʼ

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Mesobuthus gibbosus"* deiłníigo dayózhí. Díí séigoʼ éí Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó  dóó Ditsʼozí Daʼalzhishii Bikéyahdi hólǫ́.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 2&ndash;3di asdzoh ádaníłtso; adóó éí łibá;  bijáád dóó bitseeʼ éí dadiniltso. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.
Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ naʼashjéʼii tsiizisí diniltsooígíí

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Iandumoema smeagol"* deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí  tʼéiyá hólǫ́.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí 0.25&ndash;0.5di asdzoh ádaníłtso; adóó éí diniltsogo naashchʼąąʼ; bijáád éí dadiniltso ałdóʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsinyiʼ naʼashjéʼii tsiizisí naashchʼąąʼígíí

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Sadocus polyacanthus"* deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí  hólǫ́.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí 0.5&ndash;1.5di asdzoh ádaníłtso; adóó éí dinilzhin dóó łitsogo naashchʼąąʼ; bijáád éí dadinilzhin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Naʼashjéʼii tsiizisí yázhí łitsooígíí

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Siro exilis"* deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí 0.1&ndash;0.15di asdzoh ádaníłtso; adóó éí diłhiłgo łitso; bijáád éí daaltsxo ałdóʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Dziłtah naʼashjéʼii tsiizisí bináátsohígíí

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Platybunus bucepahlus"* deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí 0.2&ndash;0.5di asdzoh ádaníłtso; adóó éí diłhiłgo naashchʼąąʼ; bijáád éí dadinilzhin; binááʼ éí ntsaa. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Ahidiitłʼintsoh Daʼííłʼíní Bikéyah

&nbsp;éí Náhookosjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi siʼą́; Tónteel Łichííʼí bibąąhgi éí siʼą́. Ayóóʼátʼé Tónteel éí Náhookǫsjigo siyį́.

Ahidiitłʼintsoh Daʼííłʼíní Bikéyah éí 390,121 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 94,798,827 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2017góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).

Ahidiitłʼintsoh Daʼííłʼíní Bikéyah biwááshindoon éí Yadaazʼáhíłání hoolyéedi kin bił hazʼą́. 

Tʼááłáhági átʼéego:Ásáí Dineʼé Bikédaayah
Ahidiitłʼintsoh Daʼííłʼíní Bikéyahdę́ę́ʼ honoojítah naʼashǫ́ʼii

&nbsp;éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ahidiitłʼintsoh Daʼííłʼíní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Mesalina bahaeldini"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 6&ndash;10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhingo naashchʼąąʼ dóó yishtłizhgo łikizh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.

Ahidiitłʼintsoh Daʼííłʼíní Bikéyahdę́ę́ʼ honoojítah naʼashǫ́ʼii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Ahidiitłʼintsoh Daʼííłʼíní Bikéyahdę́ę́ʼ naakʼidoolwoshii

&nbsp;éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó  dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó  dóó  hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Caprimulgus aegyptius"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naakʼidoolwoshii éí 8&ndash;10di asdzoh áníłtso; bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo łikizh; bitseeʼ éí noodǫ́ǫ́z. Bijáád dóó bidaaʼ éí doo nineez da.

Ahidiitłʼintsoh Daʼííłʼíní Bikéyahdę́ę́ʼ naakʼidoolwoshii éí tłʼéeʼgo naatʼáa łeh; tsinyaagi dóó tłʼoh dahólǫ́ǫgi chʼosh haalzheehgo naatʼá; jį́įgo éí ałhosh.
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ honoojítah naʼashǫ́ʼii

&nbsp;éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó  dóó Eʼeʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Mesalina"* deiłníigo dayózhí. Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ honoojítah naʼashǫ́ʼii éí 20 ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4&ndash;10di asdzoh ádaníłnéez łeh, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Naakʼaʼatʼą́ąhnii Bikéyah

&nbsp;éí Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyah dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyah bitaʼdi bił hazʼą́.

Naakʼaʼatʼą́ąhnii Bikéyah éí 173,351 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 32,768,725 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2019góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).

Naakʼaʼatʼą́ąhnii Bikéyah biwááshindoon éí Tsébeekin Haalʼáhídi bił hazʼą́.
Tsébeekin Haalʼáhí

&nbsp;éí  áhootʼéego bił hazʼą́. Naakʼaʼatʼą́ąhnii Bikéyah biwááshindoon éí díí kin haalʼáagi bił hazʼą́.

Tsébeekin Haalʼáhí éí 130 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 2,694,400 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́.

Tsébeekin Haalʼáhí éí -gi bił hazʼą́.

thumb|left|400px

Tʼááłáhági átʼéego:Tó wónaanídi kin naaznilígíí
Wótʼááh Yíʼáhí

&nbsp;éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́. Dáághahii Dineʼé Bikéyah biwááshindoon éí díí kin haalʼáagi bił hazʼą́.

Wótʼááh Yíʼáhí éí 41 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 10,785,092 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2017góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).

Wótʼááh Yíʼáhí éí -gi bił hazʼą́, áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 256 adéesʼeez.

thumb|left|400px

Tʼááłáhági átʼéego:Wótʼááh Yíʼáhí
Tsinyiʼ Tóhí

&nbsp;éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́. Akał Bitłʼaajįʼééʼí Bikéyah biwááshindoon éí díí kin haalʼáagi bił hazʼą́.

Tsinyiʼ Tóhí éí 414 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 1,911,728 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2020góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).

Tsinyiʼ Tóhí éí -gi bił hazʼą́.

thumb|left|300px

Tʼááłáhági átʼéego:Tsinyiʼ Tóhí
Naʼashjéʼii kʼídilʼéésí łizhin dóó łigaaígíí

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Dicranopalpus fraternus"* deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí 0.1&ndash;0.25di asdzoh ádaníłtso; adóó éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bijáád éí yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ dóó danineez. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Nahachagii biyázhí hadaalzheehii

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Oligolophus"* deiłníigo deiyózhí. Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí 0.1&ndash;0.25di asdzoh ádaníłtso; adóó éí dinilzhin dóó yishłizhgo ndaashchʼąąʼ łeh; bijáád éí dadinilzhin ałdóʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyah Yázhí

&nbsp;éí Náhookosjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi siʼą́.  Ayóóʼátʼé Tónteel éí Náhookǫsjigo siyį́.

Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyah Yázhí éí 63,170 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 11,811,335 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2021góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Yadaazʼáhíłání

&nbsp;éí Náhookǫsjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́, áádóó díí kin haalʼáhí éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi atisgo áníłtso. Ahidiitłʼintsoh Daʼííłʼíní Bikéyah biwááshindoon éí díí kin haalʼáagi bił hazʼą́.

Yadaazʼáhíłání éí 1,191 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 20,484,965 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2019góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).

Yadaazʼáhíłání éí -gi bił hazʼą́, áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 75 adéesʼeez.

thumb|left|400px

Tʼááłáhági átʼéego:Ásáí Dineʼé Bikéyahdi kin naaznilígíí
Honoojítah Tooh Dineʼé Bikéyah

&nbsp;éí Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyah nahósʼaʼdi bił hazʼą́; Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyah Eʼeʼaahjigo éí siʼą́.  Honoojíídóó Tooh Ńlíní éí díí kéyah beʼałníiʼgi nílį́.

Honoojítah Tooh Dineʼé Bikéyah éí 169,235 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 40,222,503 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́.

Honoojítah Tooh Dineʼé Bikéyah biwááshindoon éí Názlíní Hatsoh hoolyéedi kin bił hazʼą́. 

Tʼááłáhági átʼéego:Ásáí Dineʼé Bikédaayah
Hodíłchʼiltah naʼashjéʼii tsiizisí

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Opilio parietinus"* deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí 0.25&ndash;0.5di asdzoh ádaníłtso; adóó éí dinilzhin dóó yishłizhgo naashchʼąąʼ; bijáád éí dadinilzhin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Naakʼidoolwoshii íiyisígíí

&nbsp;éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí nahasdzáán tʼáá átʼéé ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgi dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí, ńléidi éí ádaadin; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Caprimulgus"* deiłníigo deiyózhí. Naakʼidoolwoshii íiyisígíí éí 38 ałʼąą ádaatʼé.

Díí tsídii éí łibá dóó dinilzhin dóó yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ łeh, áádóó éí bitʼaʼ nineez dóó bikeeʼ doo nineez da. Tłʼéeʼgo éí chʼosh hadaalzheehgo ndaatʼá, jį́įʼgo éí daʼałhosh.
Tóntsxaa Biih Yílį́

&nbsp;éí Haʼaʼaahjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́. Dahńdzílgaiʼnii Bikéyah biwááshindoon éí díí kin haalʼáagi bił hazʼą́.

Tóntsxaa Biih Yílį́ éí 117 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 614,618 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́.

Tóntsxaa Biih Yílį́ éí -gi bił hazʼą́, áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 20 adéesʼeez.

thumb|left|400px

Tʼááłáhági átʼéego:Tóntsxaa Biih Yílį́
Chʼizhaazhiiłbáí bidaaʼ łitsxooígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Argya rufescens"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 10&ndash;11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitsiitʼáád éí dinilbá; bidaaʼ éí łitsxo.

Chʼizhaazhiiłbáí bidaaʼ łitsxooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí yilghał; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Náálíníbąąh Ásáí Dineʼé Bikéyah

&nbsp;éí Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyah nahósʼaʼdi bił hazʼą́.

Náálíníbąąh Ásáí Dineʼé Bikéyah éí 34,495 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 9,531,712 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2015góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).

Tʼááłáhági átʼéego:Ásáí Dineʼé Bikédaayah
Honoojítah Tooh Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii łikizhígíí

&nbsp;éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Honoojítah Tooh Dineʼé Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Cyrtopodion scabrum"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 2&ndash;4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibáago naashchʼąąʼ dóó yishłizhgo łikizh; bitseeʼ éí noodǫ́ǫ́z.

Honoojítah Tooh Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii łikizhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Chéchʼil Ahidayiisóohnii Bikéyah

&nbsp;éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́.

Chéchʼil Ahidayiisóohnii Bikéyah éí 34,116 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 7,186,862 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2011góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).

Chéchʼil Ahidayiisóohnii Bikéyah biwááshindoon éí Bineʼ Naʼadziʼiiłgaaí hoolyéedi bił hazʼą́.
Tódeezlíinii Bikéyah

&nbsp;éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́.

Tódeezlíinii Bikéyah éí 19,741 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 3,531,159 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2013góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).

Tódeezlíinii Bikéyah biwááshindoon éí Naatʼáaniikin hoolyéedi bił hazʼą́.
Názlíní Hatsoh (Ásáí Dineʼé Bikéyah)

&nbsp;éí Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́. Honoojítah Tooh Dineʼé Bikéyah biwááshindoon éí díí kin haalʼáagi bił hazʼą́.

Názlíní Hatsoh éí 260 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 20,484,965 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2019góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).

Názlíní Hatsoh éí -gi bił hazʼą́, áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 112 adéesʼeez.

thumb|left|400px

Tʼááłáhági átʼéego:Ásáí Dineʼé Bikéyahdi kin naaznilígíí
Hodíłchʼiltah séigoʼ iisxíinii

&nbsp;éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Leiurus hebraeus"* deiłníigo dayózhí. Díí séigoʼ éí Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó  hólǫ́.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 2&ndash;3di asdzoh ádaníłtso; adóó éí bitsʼíís łibá; bijáád dóó bitseeʼ éí daaltso. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.