open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tsʼíʼiiyiyiitsahí bidaaʼ nineezígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Ramphocaenus melanurus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ éí łigai; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí diniltso; bidaaʼ éí nineez dóó łizhin.

Tsʼíʼiiyiyiitsahí bidaaʼ nineezígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.
Tsʼíʼiiyiyiitsahí łibáhígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  hólǫ́ (Dąągo éí Diné Bikéyahdi yitʼį́ ałdóʼ). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Polioptila caerulea"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dootłʼizhgo łibá; bizééʼ dóó bitéél dóó bitłʼaaʼ éí dinilgai; bitseeʼ éí diłhił; bidaaʼ éí łizhin.

Tsʼíʼiiyiyiitsahí łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.
Tsʼíʼiiyiyiitsahí bináyaah łigaaígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Polioptila albiloris"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago dootłʼizh; bizééʼ dóó bitéél dóó bináyaah éí łigai; bitseeʼ dóó bitsiitʼáád éí łizhin; bidaaʼ éí łizhin ałdóʼ.

Tsʼíʼiiyiyiitsahí bináyaah łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.
Tsʼíʼiiyiyiitsahí bítááʼ halzhinígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Polioptila nigriceps"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px|Baʼáádígíí
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bizééʼ dóó bitéél dóó bináyaah éí dinilgai; bitseeʼ dóó bidaaʼ éí łizhin. Bikąʼígíí éí bítááʼ halzhin.

Tsʼíʼiiyiyiitsahí bítááʼ halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.
Tsʼíʼiiyiyiitsahí binákʼee halchíiʼii

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Microbates cinereiventris"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitsiitʼáád éí diłhił; binákʼee éí halchííʼ; bizééʼ éí diłhiłgo noodǫ́ǫz łeh; bidaaʼ éí łizhin.

Tsʼíʼiiyiyiitsahí binákʼee halchíiʼii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.
Tééh łį́į́kááʼ dah sidáhí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Buphagidae"* deiłníigo dayózhí. Tééh łį́į́kááʼ dah sidáhí éí naaki ałʼąą átʼé.
thumb|left|250px
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7&ndash;8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; łaʼ éí bidaaʼ daaltso, náánáłaʼ éí bidaaʼ daalchííʼ.

Tééh łį́į́kááʼ dah sidáhí éí tééh łį́į́ʼ dóó tééhoołtsódii dóó tábąąh ayání dóó déélgééd yikáaʼgi sidáago chʼosh yázhí dóó yaaʼ ałʼąą átʼéego deildeeł.
Atʼąątah tsídii bítááʼ łitsxooígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí  dóó Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Chloropsis aurifrons"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;8di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís chʼilgo dootłʼizh; bizééʼ dóó binákʼee éí halzhin dóó yágo dootłʼizh; bítááʼ éí łitsxo; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí tʼóó chʼilgo dootłʼizh.

Atʼąątah tsídii bítááʼ łitsxooígíí éí chʼosh yázhí deildeeł dóó dzidzé deiłchozh.
Tsʼíʼiiyiyiitsahí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí  dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Polioptilidae"* deiłníigo deiyózhí. Tsʼíʼiideiyiitsahí éí 15 ałʼąą ádaatʼé.

Díí tsídii éí 4&ndash;5di asdzoh ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí łibáago naashchʼąąʼ łeh, áádóó éí bizééʼ dóó bitéél dinilgai; bidaaʼ éí łizhin.

Tsʼíʼiideiyiitsahí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.

Tʼááłáhági átʼéego:Tsʼíʼiiyiyiitsahí
Atʼąątah tsídii ntsaaígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Chloropsis sonnerati"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7&ndash;9di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís chʼil dóó łibáago dootłʼizh; bizééʼ dóó binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí łizhin ałdóʼ. Baʼáádígíí éí tʼóó chʼilgo dootłʼizh.

Atʼąątah tsídii ntsaaígíí éí chʼosh yázhí deildeeł dóó dzidzé deiłchozh.
Atʼąątah tsídii

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí  dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Chloropseidae"* deiłníigo deiyózhí. Atʼąątah tsídii éí 11 ałʼąą ádaatʼé.

Díí tsídii éí 6&ndash;8di asdzoh ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bikąʼígíí éí bizééʼ halzhin łeh.

Atʼąątah tsídii éí chʼosh yázhí deildeeł dóó dzidzé deiłchozh.

Tʼááłáhági átʼéego:Atʼąątah tsídii
Tsé Łitsooí

&nbsp;éí Diné Bikéyah bikáaʼdi (Tséhootsooí Bił Hahoodzo biyiʼdi) áhootʼéego bił hazʼą́.

Tsé Łitsooí éí ﻿-gi bił hazʼą́. Tsé Łitsooí éí tónteel bikááʼdóó deigo 5,794 adéesʼeez.

Naalyéhé bá Hooghan áadi siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Sitta castanea"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél éí halchííʼ; binákʼee éí halzhin; bináyaah dóó bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.

Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí éí chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ yildeeł — shį́įgo éí chʼosh yildeeł, haigo éí tʼóó chʼil binááʼ (neeshchʼíiʼ da) yildeeł łeh.
Tłʼoh deiłchiiʼí

&nbsp;éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Ahééháshį́į́h dóó Naʼazhǫǫsh Hahoodzo, ńléidi éí ádin). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Schizachyrium scoparium"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Díí tłʼoh nooséełgo 9–10di asdzoh áníłnééz yiiléeh łeh.

*Tłʼoh deiłchiiʼí @ plants.usda.gov
Tsétah tłʼoh

&nbsp;éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdi hólǫ́; díídhjį́į́góó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí (dóó Diné Bikéyah) bikááʼgóó hólǫ́ ałdóʼ. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Poa pratensis"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Díí tłʼoh nooséełgo 12–28di asdzoh áníłnééz yiilééh; bitʼąąʼ éí 8di asdzoh ádaníłnéez łeh.

*Tsétah tłʼoh @ plants.usda.gov
Tłʼohtsoh ntłʼizí

&nbsp;éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Bromus carinatus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Díí tłʼoh nooséełgo 2–5di adéesʼééz áníłnééz yiilééh; bitʼąąʼ éí 15di asdzoh ádaníłnéez łeh.

*Tłʼohtsoh ntłʼizí @ plants.usda.gov
Tłʼoh dáʼákáłiitsoh

&nbsp;éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Spartina gracilis"* deiłníigo dayózhí.

Díí tłʼoh nooséełgo 10–15di asdzoh áníłnééz yiiléeh łeh.

*Tłʼoh dáʼákáłiitsoh @ plants.usda.gov
Tłʼoh yilzólítsoh

&nbsp;éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Sporobolus giganteus"* deiłníigo dayózhí.

*Tłʼoh yilzólítsoh @ plants.usda.gov
Zééʼiilwoʼii (Ałtsʼáʼáztiin)

***[[Zééʼiilwoʼii]]**
*Zééʼiilwoʼii łichííʼí
*Zééʼiilwoʼii ntsaaígíí
*Zééʼiilwoʼiitsoh
*Zééʼiilwoʼii yázhí

*Yéʼiibeʼetsʼos
|}
Tłʼoh daʼagizhí

&nbsp;éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó hólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí, ńléidi éí ádin). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Bromus diandrus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Díí tłʼoh nooséełgo 1–3di adéesʼeez áníłnééz yiiléeh łeh.

*Tłʼoh daʼagizhí @ plants.usda.gov
Tłʼohtsohzhóóʼ

&nbsp;éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Sporobolus cryptandrus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Díí tłʼoh nooséełgo 2–3di adéesʼeez áníłnééz yiilééh; bitʼąąʼ éí 9–10di asdzoh ádaaníłnéez łeh.

*Tłʼohtsohzhóóʼ @ plants.usda.gov
Tłʼoh ałheenilí

&nbsp;éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Aegilops cylindrica"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Díí tłʼoh nooséełgo 18–20di asdzoh áníłnééz yiiléeh łeh.

*Tłʼoh ałheenilí @ plants.usda.gov
Tłʼoh nástąs łizhiní

&nbsp;éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó téiyá sikaad; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Bouteloua eriopoda"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Díí tłʼoh nooséełgo 10–20di asdzoh áníłnééz yiiléeh łeh.

*Tłʼoh nástąs łizhiní @ plants.usda.gov
Akál

&nbsp;éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgóó hólǫ́, tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí, ńléidi éí ádin; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Sorghum halepense"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Díí tłʼoh nooséełgo 8–20di asdzoh áníłnééz yiiléeh łeh.

*Akál @ plants.usda.gov
Tłʼoolétsʼózí

&nbsp;éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Koeleria macrantha"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Díí tłʼoh nooséełgo 8–28di asdzoh áníłnééz yiilééh; bitʼąąʼ éí 8di asdzoh ádaníłnéez łeh.

*Tłʼoolétsʼózí @ plants.usda.gov
Zééʼiilwoʼiitsoh

&nbsp;éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí dóó Haʼaʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyah bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Hordeum jubatum"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Díí tłʼoh nooséełgo 2–3di adéesʼeez áníłnééz yiiléeh łeh.

*Zééʼiilwoʼiitsoh @ plants.usda.gov
Béʼézhóóʼ łichííʼí

&nbsp;éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Muhlenbergia torreyi"* deiłníigo dayózhí.

*Béʼézhóóʼ łichííʼí @ plants.usda.gov
Chʼil bílatah deeníní

&nbsp;éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Hesperostipa comata"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Díí tłʼoh nooséełgo 3di adéesʼeez áníłnééz yiiléeh łeh; biʼąąʼ éí 3&ndash;12di asdzoh ádaníłnéez łeh.

*Chʼil bílatah deeníní @ plants.usda.gov
Tłʼoh díkʼǫ́zhí

&nbsp;éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. **Tłʼoolé dichʼízhí** wolyé ałdóʼ. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Distichlis spicata"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Díí tłʼoh nooséełgo 15&ndash;35di asdzoh áníłnééz yiiléeh łeh; bitʼąąʼ éí 4di asdzoh ádaníłnéez łeh.

*Tłʼoh díkʼǫ́zhí @ plants.usda.gov
Dííłiihí

&nbsp;éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó dóó Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Cenchrus spinifex"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Díí tłʼoh nooséełgo 5&ndash;30di asdzoh áníłnééz yiiléeh łeh.

*Dííłiihí @ plants.usda.gov
Tłʼoolé (Ałtsʼáʼáztiin)

***[[Tłʼoolé]]**
*Tłʼoolé dichʼízhí
*Tłʼoolé yiltsʼoozí
*Tłʼoolétsoh ntłʼizí
*Tłʼoolétsʼózí

|}
Tłʼoh ntłʼizítsoh

&nbsp;éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́; Halgai Hóteeldi éí tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Elymus canadensis"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Díí tłʼoh nooséełgo 3&ndash;4di adéesʼeez áníłnééz yiiléeh łeh; bitʼąą éí 8&ndash;12 asdzoh ádaníłnééz.

*Tłʼoh ntłʼizítsoh @ plants.usda.gov
Tłʼoolétsoh ntłʼizí

&nbsp;éí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Psathyrostachys juncea"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Díí tłʼoh nooséełgo 3&ndash;4di adéesʼeez áníłnééz yiiléeh łeh.

*Tłʼoolétsoh ntłʼizí @ plants.usda.gov
Tłʼohigaaí

&nbsp;éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgóó hólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí, ńléidi éí ádin). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Cyperus esculentus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Díí tłʼoh nooséełgo 2&ndash;3di adéesʼeez áníłnééz yiiléeh łeh.

*Tłʼohigaaí @ plants.usda.gov
Tsin łitsoii

&nbsp;éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Mahonia trifoliolata"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
thumb|left|250px
Díí chʼil nooséełgo 3&ndash;8di adéesʼeez áníłnééz yiiléeh łeh.

*Tsin łitsoii @ plants.usda.gov
Nímasiichilí

&nbsp;éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Lomatium"* deiłníigo deiyózhí. Nímasiichilí éí 75 ałʼąą ádaatʼéego hólǫ́.
thumb|left|250px

*Nímasiichilí @ plants.usda.gov
Tsʼah

&nbsp;éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́, áádóó éí 400 ałʼąą átʼé. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Artemisia"* deiłníigo deiyózhí.
200px|thumb|left|Tsʼah bitʼąąʼ

*Tsʼah @ plants.usda.gov
Chʼilzhóóʼ (chʼil)

&nbsp;éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Artemisia filifolia"* deiłníigo dayózhí.
200px|thumb|left
Díí tsʼah nooséełgo 4&ndash;5di adéesʼeez áníłnééz yiiléeh łeh; bitʼąąʼ éí 3di asdzoh ádaníłnééz.

*Chʼilzhóóʼ @ plants.usda.gov
Dzidzéłgaii

&nbsp;éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Symphoricarpos albus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Díí chʼil nooséełgo 3&ndash;6di adéesʼeez áníłnééz yiiléeh łeh; bitʼąąʼ éí 2di asdzoh ádaníłnéez łeh.

*Dzidzéłgaii @ plants.usda.gov
Kʼíníjíłʼahí (łichíʼígíí)

&nbsp;éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Ribes cereum"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|200px
Díí chʼil éí 1&ndash;7di adéesʼeez áníłtso.

*Kʼíníjíłʼahí @ plants.usda.gov
Chʼil bilátah łitsooí díchʼííʼí

&nbsp;éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Hymenoxys"* deiłníigo dayózhí.
200px|thumb|left

*Chʼil bilátah łitsooí díchʼííʼí @ plants.usda.gov
Dahiitį́hídą́ą́ʼ dootłʼizhígíí

&nbsp;éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Campanula rotundifolia"* deiłníigo dayózhí.
200px|thumb|left
Díí chʼil nooséełgo 8&ndash;28di asdzoh áníłnééz yiiléeh łeh.

*Dahiitį́hídą́ą́ʼ dootłʼizhígíí @ plants.usda.gov
Béésh yiltʼąąʼí

&nbsp;éí Binááʼádaałtsʼózí dóó Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Taraxacum"* deiłníigo dayózhí. Béésh yiltʼąąʼí éí 34 ałʼąą átʼé.
200px|thumb|left
Díí chʼil nooséełgo 1&ndash;6di asdzoh áníłnééz yiiléeh łeh; bitʼąąʼ éí 2&ndash;10di asdzoh ádaníłnééz.

*Béésh yiltʼąąʼí @ plants.usda.gov
Niʼiłtłʼihii

&nbsp;éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Chloracantha spinosa"* deiłníigo dayózhí.

Díí chʼil nooséełgo 4&ndash;5di adéesʼeez áníłnééz yiiléeh łeh.

*Niʼiłtłʼihii @ plants.usda.gov
Zééʼhaaleeh

&nbsp;éí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Gilia"* deiłníigo dayózhí. Zééʼhaaleeh éí 25&ndash;50 ałʼąą átʼé.
200px|thumb|left
Díí chʼil nooséełgo 4&ndash;50di asdzoh áníłnééz yiiléeh łeh.

*Zééʼhaaleeh @ plants.usda.gov
Chʼil bitʼąąh tó

&nbsp;éí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Halogeton glomeratus"* deiłníigo dayózhí.
200px|thumb|left
Díí chʼil nooséełgo 5&ndash;10di asdzoh áníłnééz yiiléeh łeh; bitʼąąʼ éí 1di asdzoh ádaníłnééz dóó daditą́ą łeh.

*Chʼil bitʼąąh tó @ plants.usda.gov
Chʼil aghání doolghasí

&nbsp;éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Astragalus praelongus"* deiłníigo dayózhí.
200px|thumb|left

*Chʼil aghání doolghasí @ plants.usda.gov
Azeeʼ hókánii hoshí

&nbsp;éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hahóólįįd jiní, áko ndi éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgi sikaad ałdóʼ. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Carduus nutans"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Díí chʼil nooséełgo 3&ndash;5di adéesʼeez áníłnééz yiiléeh łeh; bitʼąąʼ éí 12&ndash;24di asdzoh ádaníłnééz.

*Azeeʼ hókánii hoshí @plants.usda.gov
Tsin yąąh dzootʼihí bidaaʼ diniltsooígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Sitta oenochlamys"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ dóó binághah éí dootłʼizhgo łibá; binákʼee éí łitso; binátsʼiin éí halzhin; bidaaʼ éí diniltso.

Tsin yąąh dzootʼihí bidaaʼ diniltsooígíí éí chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ yildeeł — shį́įgo éí chʼosh yildeeł, haigo éí tʼóó chʼil binááʼ (neeshchʼíiʼ da) yildeeł łeh.
Hosh waaʼ

&nbsp;éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hahóólįįd jiní, áko ndi éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgi sikaad ałdóʼ. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Onopordum acanthium"* deiłníigo dayózhí. **Azeeʼ hókánii łibáhígíí** wolyé ałdóʼ.
thumb|left|250px
Díí chʼil nooséełgo 1&ndash;8di adéesʼeez áníłnééz yiiléeh łeh.

*Hosh waaʼ @plants.usda.gov
Tséʼázhííh

&nbsp;éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Dysphania ambrosioides"* deiłníigo dayózhí.
200px|thumb|left
Díí chʼil nooséełgo 3&ndash;4di adéesʼeez áníłnééz yiiléeh łeh; bitʼąąʼ éí 4&ndash;5di asdzoh ádaníłnééz.

*Tséʼázhííh @ plants.usda.gov
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsineeshbízhii łikizhígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Salpornis spilonota"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai dóó yishtłizhgo łikizh; binákʼee éí halzhin; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish.

Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsineeshbízhii łikizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Náátsʼózídę́ę́ʼ tsineeshbízhii

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Certhia manipurensis"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4.5&ndash;5.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó łigai dóó diniltsogo łikizh; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí dinilbá; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish.

Náátsʼózídę́ę́ʼ tsineeshbízhii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Tʼiis naʼatłʼoʼii

&nbsp;éí Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdi hahóólid jiní; dííshjį́įdi éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Ailanthus altissima"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Tʼiis naʼatłʼoʼii éí 55&ndash;90di adéesʼeez áníłtso łeh; bitʼąąʼ éí 1&ndash;3di adéesʼeez ádaníłnééz.

* Tʼiis naʼatłʼoʼii @ plants.usda.gov
Naʼashjéʼii haalzheehii bidaaʼ ditání

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Arachnothera crassirostris"* deiłníigo dayózhí.
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;8.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitéél dóó bitłʼaaʼ dóó biwos éí łitso; bitʼaʼ dóó bitsiitʼáád dóó bitseeʼ éí diłhiłgo łitso dóó chʼilgo dootłʼizh; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish.

Naʼashjéʼii haalzheehii bidaaʼ ditání éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ.
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼil bijeeh yidlání

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Hedydipna metallica"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Chʼil bijeeh deidlání éí łahda dahiitį́hiigi átʼéego ndaatʼá.
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;7di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhiłgo naashchʼąąʼ dóó dootłʼizhgo disxǫs; bitłʼaaʼ éí łitso; bitéél éí tsédídéehgo dootłʼizh; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish. Baʼáádígíí éí dinilbá; bitéél éí diniltso.

Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼil bijeeh yidlání éí doo chʼil bijeeh tʼéiyá yidlą́ą da; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.
Chʼil bijeeh yidlání bitéél diniltsooígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Cinnyris venustus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Chʼil bijeeh deidlání éí łahda dahiitį́hiigi átʼéego ndaatʼá.
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís chʼilgo dootłʼizh dóó disxǫs; bitéél éí diniltso dóó tsédídéehgo naʼítłʼizh; bitʼaʼ éí dinilzhin; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish. Baʼáádígíí éí yishtłizhgo łibá; bitłʼaaʼ éí diniltso; bitʼaʼ éí diłhił.

Chʼil bijeeh yidlání bitéél diniltsooígíí éí doo chʼil bijeeh tʼéiyá yidlą́ą da; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.
Chʼil bijeeh yidlání bitʼaʼ disxǫsígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Aethopyga pulcherrima"* deiłníigo dayózhí.

Chʼil bijeeh deidlání éí łahda dahiitį́hiigi átʼéego ndaatʼá.
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łitso; binághah éí yishtłizho naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo łitso; bitʼaʼ éí chʼilgo dootłʼizh dóó disxǫs; bítááʼ éí diłhił; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.

Chʼil bijeeh yidlání bitʼaʼ disxǫsígíí éí doo chʼil bijeeh tʼéiyá yidlą́ą da; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.
Chʼil bijeeh yidlání łichxíʼígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Aethopyga siparaja"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Chʼil bijeeh deidlání éí łahda dahiitį́hiigi átʼéego ndaatʼá.
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łichxííʼ; bitłʼaaʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish. Baʼáádígíí éí bitsʼíís diłhiłgo łitso dóó bizééʼ halchííʼ.

Chʼil bijeeh yidlání łichxíʼígíí éí doo chʼil bijeeh tʼéiyá yidlą́ą da; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.
Chʼil bijeeh deidlání dóó Naʼashjéʼii hadaalzheehii

&nbsp;dóó **Naʼashjéʼii hadaalzheehii** éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí tó wónaanídi tʼéiyá hólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyah dóó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah, ńléidi éí ádaadin). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Nectariniidae"* deiłníigo deiyózhí. Chʼil bijeeh deidlání dóó naʼashjéʼii hadaalzheehii éí 145 ałʼąą ádaatʼé.

Díí tsídii éí 4&ndash;6di asdzoh ádaníłtso łeh. Bikąʼígíí éí bitsʼíís ałʼąą átʼéego ndaashchʼąąʼ, baʼáádígíí éí daalbáa łeh; bidaaʼ éí tʼóó bíyó shiyish.

Chʼil bijeeh deidlání dóó naʼashjéʼii hadaalzheehii éí chʼil bijeeh deidlą́ dóó chʼosh yázhí deildeeł.

Tʼááłáhági átʼéego:Chʼil bijeeh deidlání dóó Naʼashjéʼii hadaalzheehii
Dahtsʼaaʼ yiłchozhii bitéél halchíʼígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Prionochilus thoracicus"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3&ndash;5di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhił; bitéél éí halchííʼ; bitłʼaaʼ dóó binághah éí łitso; bitʼaʼ éí diłhił; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó bitéél diniltso.

Dahtsʼaaʼ yiłchozhii bitéél halchíʼígíí éí dahtsʼaaʼ bidzidzeʼ dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ. Łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Dahtsʼaaʼ yiłchozhii bítááʼ łigaaígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Dicaeum concolor"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3&ndash;5di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binátsʼiin éí łigai; bitéél dóó bizééʼ éí dinilbá; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.

Dahtsʼaaʼ yiłchozhii bítááʼ łigaaígíí éí dahtsʼaaʼ bidzidzeʼ dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ. Łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Dahtsʼaaʼ deiłchozhii

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí  dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Dicaeidae"* deiłníigo deiyózhí. Dahtsʼaaʼ deiłchozhii éí 44 ałʼąą ádaatʼé.

Díí tsídii éí 2&ndash;4di asdzoh ádaníłtso łeh. Bikąʼígíí éí bitsʼíís ałʼąą átʼéego ndaashchʼąąʼ, baʼáádígíí éí daalbáa łeh.

Dahtsʼaaʼ deiłchozhii éí dahtsʼaaʼ bidzidzeʼ dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh; chʼil bijeeh éí deidlą́ ałdóʼ. Łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí deildeeł.

Tʼááłáhági átʼéego:Dahtsʼaaʼ deiłchozhii
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah tsídii naʼatłʼoʼí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Foudia omissa"* deiłníigo dayózhí.

Tsídii ndaʼatłʼoʼí éí tábąąhgi dahináa łeh; aadóó éí bitʼoh ndaʼatłʼoʼgo ádeilééh.
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łichííʼ; binákʼee éí halzhin; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí diłhił; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bitsʼíís łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.

Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah tsídii naʼatłʼoʼí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ; łahda dzidzé yiłchozh.
Tsídii naʼatłʼoʼí binátsʼiin łigaaígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Plocepasser mahali"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Tsídii ndaʼatłʼoʼí éí tábąąhgi dahináa łeh; aadóó éí bitʼoh ndaʼatłʼoʼgo ádeilééh.
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6&ndash;7di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dinilzhin; bitéél dóó bizééʼ dóó binátsʼiin éí łigai; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.

Tsídii naʼatłʼoʼí binátsʼiin łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ; łahda dzidzé yiłchozh.
Tsídii ndaʼatłʼoʼí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózí dóó Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Ploceidae"* deiłníigo deiyózhí. Tsídii ndaʼatłʼoʼí éí 117 ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|200px
Tsídii ndaʼatłʼoʼí éí tábąąhgi dahináa łeh; aadóó éí bitʼoh ndaʼatłʼoʼgo ádeilééh.

Díí tsídii éí 5&ndash;8di asdzoh ádaníłtso łeh. Bikąʼígíí éí bitsʼíís ałʼąą átʼéego ndaashchʼąąʼ, baʼáádígíí éí daalbáa łeh.

Tsídii ndaʼatłʼoʼí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí deildeeł; chʼil bijeeh éí deidlą́ ałdóʼ; łahda dzidzé deiłchozh.

Tʼááłáhági átʼéego:Tsídii ndaʼatłʼoʼí
Tsídii naʼatłʼoʼí noodǫ́zígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Bidiltłish Shizhahí Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyah Yázhí Ałhidadiidzooígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Ploceus manyar"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Tsídii ndaʼatłʼoʼí éí tábąąhgi dahináa łeh; aadóó éí bitʼoh ndaʼatłʼoʼgo ádeilééh.
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;7di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bitéél éí łigai dóó łizhingo noodǫ́ǫ́z; bistiitʼáád éí łitso; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó biteéél łibá.

Tsídii naʼatłʼoʼí noodǫ́zígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼil bijeeh éí yidlą́ ałdóʼ; łahda dzidzé yiłchozh.
Tsídiiłtsooí ndaʼatłʼoʼí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí  dóó Naakaii Łizhiní dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Ploceus"* deiłníigo deiyózhí. Tsídiiłtsooí ndaʼatłʼoʼí éí 64 ałʼąą ádaatʼé.

Tsídii ndaʼatłʼoʼí éí tábąąhgi dahináa łeh; aadóó éí bitʼoh ndaʼatłʼoʼgo ádeilééh.

Díí tsídii éí 4&ndash;7di asdzoh ádaníłtso łeh. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łitso dóó łizhin łeh, baʼáádígíí éí daalbáa łeh.

Tsídii ndaʼatłʼoʼíłtsooí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí deildeeł; chʼil bijeeh éí deidlą́ ałdóʼ; łahda dzidzé deiłchozh.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tseeyidiłtazii

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Motacilla grandis"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;7di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bitłʼaaʼ dóó bítááʼ dóó binátsʼiin éí dinilbá; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó bitéél łibá.

Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tseeyidiłtazii éí tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Tseeyidiłtazii bitéél łitsooígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Macronyx sharpei"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6&ndash;7di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilzhingo łikizh; bitéél dóó bizééʼ éí łitso; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.

Tseeyidiłtazii bitéél łitsooígíí éí tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Tseeyidiłtazii bizééʼ łitsxooígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Macronyx capensis"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7&ndash;8di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitłʼaaʼ dóó binátsʼiin éí łitsxo; bitéél éí halzhin łeh; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.

Tseeyidiłtazii bizééʼ łitsxooígíí éí tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Tseeyidiłtazii łigaaígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tó wónaanídi hólǫ́, tʼáá hazhóʼó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah dóó Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyah, ńléidi éí ádin. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Motacilla alba"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6&ndash;8di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łigai; bitʼaʼ dóó bitsiiyah éí łibá; bizééʼ éí halzhin; bidaaʼ éí doo nineez da. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.

Tseeyidiłtazii łigaaígíí éí tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Biibii łitsooígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó  dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Tmetothylacus tenellus"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7&ndash;8di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łitso; bitéél éí halzhin; bitʼaʼ dóó bitsiitʼáád éí tʼóó bíyó diłhił; bidaaʼ éí dinilbá. Baʼáádígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼayaa éí łitso.

Biibii łitsooígíí éí tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Tłʼohtah biibii (Ałtsʼáʼáztiin)

*Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼohtah biibii
*Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼohtah biibii
*Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼohtah biibii
*Náátsʼózídę́ę́ʼ tłʼohtah biibii
*Shádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼohtah biibii
|}
Biibii binághah noodǫ́zígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Anthus gustavi"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7&ndash;8di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binághah éí łigai dóó dibéłchíʼíigo noodǫ́ǫ́z; bitéél éí łigai dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí łibá. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.

Biibii binághah noodǫ́zígíí éí tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Biibii bidaaʼ nineezígíí

&nbsp;(éí doodaiiʼ **Tsétah biibii yishtłizhígíí**) éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Anthus similis"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7&ndash;8di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilbá; bitʼaʼ éí kʼídzíbá; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí nineez dóó dinilbá. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.

Biibii bidaaʼ nineezígíí éí tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Biibii łibáhígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdidóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó  dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Anthus campestris"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6&ndash;7di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łibá; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ; binátsʼiin éí dinilgai; bidaaʼ éí łibá. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.

Biibii łibáhígíí éí tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼohtah biibii

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Anthus correndera"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6&ndash;7di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí dinilgai; bitéél éí tʼóó bíyó łikizh; bidaaʼ éí łibá. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.

Shádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼohtah biibii éí tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Tseedeidiłtazii dóó Biibii

&nbsp;dóó **Biibii** éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí tó wónaanídi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Motacillidae"* deiłníigo deiyózhí. Tseedeidiłtazii dóó biibii éí 65 ałʼąą ádaatʼé.

Díí tsídii éí 5&ndash;8di asdzoh ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ łeh (Tseedeidiłtazii łaʼ éí bitéél daaltso, náánáłaʼ éí bitéél daalchííʼ).

Tseedeidiłtazii dóó biibii éí tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí deildeeł.

Tʼááłáhági átʼéego:Tseedeidiłtazii dóó Biibii
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsineeshbízhii binátsʼiin halchíʼígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Climacteris erythrops"* deiłníigo dayózhí.

Díí tsídii éí tsineeshbízhii ndahalin, áádóó éí tsineeshbízhiigi átʼéego tsintahgi dahiná.
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6&ndash;7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; binátsʼiin éí halchííʼ; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai dóó diłhiłgo łikizh; bidaaʼ éí łibá.

Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsineeshbízhii binátsʼiin halchíʼígíí éí tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsineeshbízhii

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí tó wónaanídi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Climacteridae"* deiłníigo deiyózhí. Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsineeshbízhii éí 7 ałʼąą ádaatʼé.

Díí tsídii éí tsineeshbízhii ndahalin, áádóó éí tsineeshbízhiigi átʼéego tsintahgi dahiná.

Díí tsídii éí 6&ndash;7di asdzoh ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ łeh.

Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsineeshbízhii éí tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí deildeeł.

Tʼááłáhági átʼéego:Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsineeshbízhii
Tsídiiłhiłii bidaaʼ łichíʼígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Vidua chalybeata"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px|Baʼáádígíí
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;5di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin dóó dootłʼizhgo disxǫs; bidaaʼ dóó bikeeʼ éí łichííʼ. Baʼáádígíí éí bitsʼíís łibá dóó bitsiitʼáád halzhin. 

Tsídiiłhiłii bidaaʼ łichíʼígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.
Tsídiiłhiłii dootłʼizhígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Vidua hypocherina"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhiłgo dootłʼizh dóó tʼóó bíyó disxǫs; bitseeʼ éí ayóo nineez. Baʼáádígíí éí bitsʼíís diłhił dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ. 

Tsídiiłhiłii dootłʼizhígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.
Tsídiiłhiłii

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Viduidae/Vidua"* deiłníigo deiyózhí. Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsineeshbízhii éí 19 ałʼąą ádaatʼé.

Díí tsídii éí 4&ndash;6di asdzoh ádaníłtso łeh. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhingo ndaashchʼąąʼ dóó dootłʼizhgo dadisxǫs; łaʼ éí bitseeʼ ayóo nineez; baʼáádígíí éí łibá dóó yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ.

Tsídiiłhiłii éí chʼil binááʼ deildeeł.

Tʼááłáhági átʼéego:Tsídiiłhiłii
Tsiitsʼiinabaní bitéél łigaaígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Philemon corniculatus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 12&ndash;14di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitéél éí łigai; bitʼaʼ éí diłhiłgo łibá; bitsiiʼ éí łizhin; binááʼ éí łichííʼ.

Tsiitsʼiinabaní bitéél łigaaígíí éí chʼil bijeeh yidlą́; chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ tsídii dinoodí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Lichmera limbata"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6&ndash;8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łizhin. Bikąʼígíí éí bizééʼ łitso łeh.

Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ tsídii dinoodí éí chʼil bijeeh yidlą́; chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsiitsʼiinabaní

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Philemon"* deiłníigo deiyózhí. Tsiitsʼiinabaní éí 15 ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9&ndash;14di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchąąʼ; łaʼ éí bitéél łigai; bitsiiʼ éí łizhin; binááʼ éí łichííʼ.

Tsiitsʼiinabaní éí chʼil bijeeh deidlą́; chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ deildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsídii dinoodí bikʼos łigaaígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Phylidonyris niger"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6&ndash;7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bikʼos dóó bítááʼ éí łigai; bitʼaʼ éí kʼídzítso; bitéél éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łizhin.

Tsídii dinoodí bikʼos łigaaígíí éí chʼil bijeeh yidlą́; chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsídii dinoodí binághah łitsooígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Melithreptus gularis"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; binághah éí łitso; bitʼaʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bítááʼ dóó bintsiiyah éí halzhin; binátsʼiin éí łitso; bidaaʼ éí łizhin.

Tsídii dinoodí binághah łitsooígíí éí chʼil bijeeh yidlą́; chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsídii dinoodí binákʼee dinilchíʼígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Melipotes fumigatus"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; binákʼee éí dinilchííʼ; bítááʼ éí halzhin; bitłʼaaʼ éí łigai dóó łibáago łikizh; bidaaʼ éí łizhin.

Tsídii dinoodí binákʼee dinilchíʼígíí éí chʼil bijeeh yidlą́; chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsídii dinoodí bitéél noodǫ́zígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Ramsayornis fasciatus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél éí łigai dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łibá.

Tsídii dinoodí bitéél noodǫ́zígíí éí chʼil bijeeh yidlą́; chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsídii dinoodí bizééʼ dibéłchíʼígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Acanthorhynchus superciliosus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px|Baʼáádígíí
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łiba; bitʼaʼ dóó binághah éí diłhił; bitsiiyah éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí łizhin. Bikąʼígíí éí bizééʼ dibéłchíʼí; binákʼee éí halzhin.

Tsídii dinoodí bizééʼ dibéłchíʼígíí éí chʼil bijeeh yidlą́; chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsídii dinoodí bizééʼ dinilzhinígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Acanthorhynchus tenuirostris"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px|Baʼáádígíí
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bitłʼaaʼ éí dibéłchíʼí; bitéél éí łigai; bizééʼ éí łigai dóó dinilzhin; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí bitsʼíís łibá dóó bitłʼaaʼ diniltso.

Tsídii dinoodí bizééʼ dinilzhinígíí éí chʼil bijeeh yidlą́; chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsídii dinoodí dootłʼizhgo disxǫsígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Łeesdísí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Prosthemadera novaeseelandiae"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 11&ndash;13di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ dóó dootłʼizhgo disxǫs; binághah éí dinilzhin; bítááʼ éí łitsxo; bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin. 

Tsídii dinoodí dootłʼizhgo disxǫsígíí éí chʼil bijeeh yidlą́; chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsídii dinoodí łigaigo noodǫ́zígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Trichodere cockerelli"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił; bitłʼaaʼ éí halbá; bitéél éí łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitʼaʼ éí diłhiłgo kʼídzítso; bidaaʼ éí łizhin.

Tsídii dinoodí łigaigo noodǫ́zígíí éí chʼil bijeeh yidlą́; chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsídii binátsįʼgoʼ dahólóní

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Anthochaera"* deiłníigo deiyózhí. Tsídii binátsįʼgoʼ dahólóní éí ashdlaʼ ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 15&ndash;18di asdzoh ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí diłhiłgo ndaashchʼąąʼ łeh; bitéél éí daalkizh; bidaaʼ éí łizhin.

Tsídii binátsįʼgoʼ dahólóní éí chʼil bijeeh deidlą́; chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ deildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Aniłtʼánii yildeełí binákʼee halzhinígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Manorina melanotis"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9&ndash;10di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitéél éí dinilbá; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí łitso.

Aniłtʼánii yildeełí binákʼee halzhinígíí éí chʼosh yázhí yildeeł.
Aniłtʼánii yildeełí bizééʼ łitsooígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Manorina flavigula"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9&ndash;11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél dóó bitłʼaakááʼ éí łigai; bítááʼ éí łitso; bizééʼ éí łitso; bidaaʼ éí łitsxo.

Aniłtʼánii yildeełí bizééʼ łitsooígíí éí chʼosh yázhí yildeeł.
Aniłtʼánii yildeełí dinilbáhígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Manorina melanocephala"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9&ndash;11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ éí diłhił; bináyaah dóó bitsiitʼáád éí halzhin; bidaaʼ éí łitso.

Aniłtʼánii yildeełí dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí yildeeł.
Tsídii dadinoodí dóó bikʼéí

&nbsp;dóó bikʼéí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Meliphagidae"* deiłníigo deiyózhí. Tsídii dadinoodí dóó bikʼéí éí 187 ałʼąą ádaatʼé.

Tsídii dadinoodí dóó bikʼéí éí chʼil bijeeh deidlą́; chʼosh yázhí dóó chʼil binááʼ deildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ. 

Tʼááłáhági átʼéego:Tsídii dadinoodí dóó bikʼéí
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh baa dzólnígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Malurus amabilis"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;5di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin, dóó dootłʼizhgo disxǫs; bitsiitʼáád dóó binákʼee éí dootłʼizh; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí bitsʼíís łibáago dootłʼizh dóó bitłʼaaʼ łigai; bitʼaʼ éí diłhiłgo łibá.

Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh baa dzólnígíí éí chʼosh yázhí yildeeł.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh binághah tsédídéhígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Malurus assimilis"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;5di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łigai; binághah éí tsédídéehgo dootłʼizh; bitsiitʼáád éí dootłʼizh; bizééʼ éí halzhin; bitʼaʼ éí łibá; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo łibá dóó bizééʼ łigai.

Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh binághah tsédídéhígíí éí chʼosh yázhí yildeeł.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh bitsiitʼáád tsédídéhígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Malurus coronatus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;5di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łigai; bitéél dóó bizééʼ éí łigai; bitsiitʼáád éí tsédídéehgo dootłʼizh; binákʼee éí halzin; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bitseeʼ éí dootłʼizh; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.

Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh bitsiitʼáád tsédídéhígíí éí chʼosh yázhí yildeeł.
Aniłtʼánii deildeełí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Manorina"* deiłníigo deiyózhí. Aniłtʼánii deildeełí éí dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7&ndash;10di asdzoh ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó łibáago ndaashchʼąąʼ łeh; bidaaʼ éí daaltso.

Aniłtʼánii deildeełí éí chʼosh yázhí deildeeł.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh bitsiiyah halzhinígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Malurus cyaneus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bitʼaʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád dóó bináyaah éí dootłʼizh; bitłʼaa éí łigai; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó bitłʼaaʼ łigai.

Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh bitsiiyah halzhinígíí éí chʼosh yázhí yildeeł.