open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiitʼáád diniltsxooígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Myiophobus roraimae"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí diniltsxo; bidaaʼ éí diłhił.

Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitseeʼ dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ tsįyaatsiiłbá

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Colorhamphus parvirostris"* deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Colorhamphus"*-jí atah yisdzoh).

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bidaaʼ éí diłhił.

Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ tsįyaatsiiłbá éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Bííwiiʼii ntsaaígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Hoozdo Hahoodzodi dóó  dóó  dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Contopus pertinax"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7&ndash;9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí dinilzhin; bikʼiiz éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.

Bííwiiʼii ntsaaígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ dibéʼniiʼí yił aheełtʼéhé

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Empidonax difficilis"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diniltsogo łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bidaaʼ éí łibá.

Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ dibéʼniiʼí yił aheełtʼéhé éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ dibéʼniiʼí yił ahidaałtʼéhé

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Lathrotriccus euleri"* deiłníigo dayózhí. Shádiʼááhdę́ę́ʼ dibéʼniiʼí yił ahidaałtʼéhé éí naaki ałʼąą átʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;6di asdzoh ádaníłtso, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.
Dibéʼniiʼí dóó Bííwiiʼii dóó bikʼéí

&nbsp;dóó **Bííwiiʼii** dóó bikʼéí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Contopini"* deiłníigo deiyózhí. Dibéʼniiʼí dóó Bííwiiʼii dóó bikʼéí éí 42 ałʼąą ádaatʼé.

Díí tsídii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; łaʼ éí chʼil binááʼ dóó dzidzé deildeeł ałdóʼ.

Tʼááłáhági átʼéego:Dibéʼniiʼí dóó Bííwiiʼii dóó bikʼéí
Akałii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼiyíítʼogii łigaaígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Halgai Hóteel Hahoodzodi dóó Náhookǫsjí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Tyrannus forficatus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 12&ndash;15di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ éí dinilzhin; bitseeʼ éí ayóo nineez; bidaaʼ éí diłhił.

Akałii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼiyíítʼogii łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Chʼiyíítʼogii bitsiiʼ diłhiłígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Tyrannus caudifasciatus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8&ndash;9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bikʼos dóó bitéél éí łigai; bitsiiʼ éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.

Chʼiyíítʼogii bitsiiʼ diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Chʼiyíítʼogii bizééʼ łigaaígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Tyrannus niveigularis"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8&ndash;9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bizééʼ éí łigai; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; binághah éí diłhiłgo łitso; bidaaʼ éí diłhił.

Chʼiyíítʼogii bizééʼ łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí diniltsooí binátsʼiin łigaaígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Conopias albovittatus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diniltso; bitʼaʼ éí dinilzhin; bítááʼ dóó binátsʼiin dóó bitsiiyah éí łigai; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.

Dǫ́ʼiiyiyiitsahí diniltsooí binátsʼiin łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼiyíítʼogii

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí  dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Tyrannus couchii"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8&ndash;9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ dóó bitsiitʼáád éí diłhiłgo łibá; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łitso; bidaaʼ éí diłhił.

Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼiyíítʼogii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Dǫ́ʼiidayiitsahí daaltsooígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daaisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Myiozetetes"* deiłníigo deiyózhí. Dǫ́ʼiidayiitsahí daaltsooígíí éí dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;6di asdzoh ádaníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitʼaʼ éí dinilzhin; bitsiiʼ éí diłhił; bizééʼ dóó binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.

Dǫ́ʼiidayiitsahí daaltsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.
Béégashiitah dǫ́ʼiiyiyiitsahí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Machetornis rixosa"* deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Machetornis"*-jí atah yisdzoh).
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7&ndash;8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bizééʼ dóó bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łitso; bidaaʼ éí diłhił.

Béégashiitah dǫ́ʼiiyiyiitsahí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Dǫ́ʼiidayiitsahí bitłʼaaʼ łitsooígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí  dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Myiodynastes"* deiłníigo deiyózhí. Dǫ́ʼiidayiitsahí bitłʼaaʼ łitsooígíí éí ashdlaʼ ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;6di asdzoh ádaníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél éí łitso łeh; binátsʼiin dóó bináyaah éí łigai; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.

Dǫ́ʼiidayiitsahí bitłʼaaʼ łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.
Dǫ́ʼiidayiitsahí daaltsooígíí dóó Chʼiyíítʼogii

&nbsp;dóó **Chʼiyíítʼogii** éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Tyrannini"* deiłníigo deiyózhí. Dibéʼniiʼí dóó chʼiyíítʼogii éí 35 ałʼąą ádaatʼé.

Díí tsídii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.

Tʼááłáhági átʼéego:Dǫ́ʼiidayiitsahí daaltsooígíí dóó Chʼiyíítʼogii
Chʼiyíítʼogii dibéłchíʼí bidaaʼ áłtsʼózígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Elaenia parvirostris"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bitsiiʼ éí łibá; bidaaʼ éí diłhił dóó doo nineez da.

Chʼiyíítʼogii dibéłchíʼí bidaaʼ áłtsʼózígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Chʼiyíítʼogii dibéłchíʼí bitsiitʼáád halbáhígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Elaenia cristata"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí halbá; bitsiitʼáád éí halbáa łeh; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼí dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.

Chʼiyíítʼogii dibéłchíʼí bitsiitʼáád halbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Chʼiyíítʼogii dibéłchíʼígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Elaenia"* deiłníigo deiyózhí. Chʼiyíítʼogii dibéłchíʼígíí éí 22 ałʼąą ádaatʼé.

Díí tsídii éí 5&ndash;7di asdzoh ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ łeh; bizééʼ dóó bitéél éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin dóó łigai; bidaaʼ éí diłhił.

Chʼiyíítʼogii dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.
Haʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ chʼiyíítʼogii yishtłizhígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Myiopagis cotta"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łibáago diniltso; bitéél éí diniltso; bidaaʼ éí diłhił.

Haʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ chʼiyíítʼogii yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Lókʼaatah dǫ́ʼiiyiyiitsahí binákʼee dinilbáhígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Hemitriccus kaempferi"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee dóó bizééʼ dóó bitéél éí dinilbá; bitłʼaaʼ éí diniltso łeh; bidaaʼ éí diłhił.

Lókʼaatah dǫ́ʼiiyiyiitsahí binákʼee dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Wódayiitsahí diniltsooígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí  dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Zimmerius"* deiłníigo deiyózhí. Wódayiitsahí diniltsooígíí éí 15 ałʼąą ádaatʼé.

Díí tsídii éí 4&ndash;6di asdzoh ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí yishtłizhgo diniltso; bidaaʼ éí diłhił.

Wódayiitsahí diniltsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Chʼiyíítʼogiishzhiin bitéél halbáhígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Knipolegus striaticeps"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin dóó bitéél diłhiłgo halbá, baʼáádígíí éí bitsʼíís dibéłchíʼí dóó bitéél halbá; bidaaʼ éí łibáago dootłʼizh.

Chʼiyíítʼogiishzhiin bitéél halbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tseekʼíjíjinii binááʼ łichxíʼígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Eʼeʼaahjí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Xolmis pyrope"* deiłníigo dayózhí (łaʼ éí *"Pyrope pyrope"* deiłní).
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7&ndash;8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitseeʼ dóó bitʼaʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí diłhił.

Tseekʼíjíjinii binááʼ łichxíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Wóyiyiitsahíchilí bítááʼ halzhinígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Todirostrum cinereum"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3&ndash;4di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitʼaʼ dóó binághah éí łibáago łitso; bitʼaʼ éí łizhin dóó łitsogo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí kʼíjíjin; bítááʼ éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.

Wóyiyiitsahíchilí bítááʼ halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Dǫ́ʼiidayiitsahíchilí (Ałtsʼáʼáztiin)

*Shádiʼááhdę́ę́ʼ dǫ́ʼiidayiitsahíchilí
*Tó wónnanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiidayiitsahíchilí
|}
Wóyiyiitsahí yázhí binákʼee diniltsxooígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Poecilotriccus plumbeiceps"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3&ndash;5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łitso; bitłʼaaʼ éí łigai; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó łitso; bitsiiʼ éí łibá; binákʼee éí diniltsxo; binátsʼiin dóó bizééʼ éí łitsxo; bidaaʼ éí diłhił.

Wóyiyiitsahí yázhí binákʼee diniltsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Hodíłchʼiltah wódayiitsahí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Myiotheretes"* deiłníigo deiyózhí. Hodíłchʼiltah wódayiitsahí éí dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8&ndash;9di asdzoh ádaníłtso, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ wóyiyiitsahí bidaaʼ shiyishígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Oncostoma cinereigulare"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bidaaʼ éí diłhił dóó tʼóó bíyó shiyish.

Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ wóyiyiitsahí bidaaʼ shiyishígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Wódayiitsahí bidaaʼ shiyishígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Oncostoma"* deiłníigo dayózhí. Wódayiitsahí bidaaʼ shiyishígíí éí naaki ałʼąą átʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;6di asdzoh ádaníłtso; bidaaʼ éí diłhił dóó tʼóó bíyó shiyish.

Wódayiitsahí bidaaʼ shiyishígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Wóyiyiitsahí yázhí bitéél halzhinígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Taeniotriccus andrei"* (éí doodaiiʼ *"Poecilotriccus andrei"*) deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Taeniotriccus"*-jí atah yisdzoh.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3&ndash;4di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dibéłchíʼí; bitéél dóó bitʼaʼ dóó bitsiitʼáád éí halzhin; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.

Wóyiyiitsahí yázhí bitéél halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahíchilí diłhiłgo diniltsooígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Phylloscartes kronei"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3&ndash;4di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo diniltso; bizééʼ dóó bitéél éí dinilbá; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó łitsogo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.

Dǫ́ʼiiyiyiitsahíchilí diłhiłgo łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsintah dǫ́ʼiidayiitsahíchilí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí  dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Phylloscartes"* deiłníigo deiyózhí. Tsintah dǫ́ʼiidayiitsahíchilí éí 23 ałʼąą ádaatʼé.

Díí tsídii éí 3&ndash;4di asdzoh ádaníłtso łeh, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Wóyiyiitsahíłbáí bitłʼaaʼ łigaaígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Serpophaga munda"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bizééʼ éí dinilbá; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.

Wóyiyiitsahíłbáí bitłʼaaʼ łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Wóyiyiitsahíłbáí bitsiitʼáád diłhiłígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Serpophaga griseicapilla"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼí; bitsiitʼáád éí diłhiłgo halbá; bitłʼaaʼ éí diniltso; bidaaʼ éí diłhił.

Wóyiyiitsahíłbáí bitsiitʼáád diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Wódayiitsahíłbáí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Serpophaga"* deiłníigo deiyózhí. Wódayiitsahíłbáí éí hastą́ą́ ałʼąą ádaatʼé.

Díí tsídii éí 4&ndash;5di asdzoh ádaníłtso łeh, áádóó éí bitsʼíís łibá dóó bitʼaʼ diłhił.

Wódayiitsahíłbáí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.
Daantélí (Ałtsʼáʼáztiin)

*Daantélí ndaashchʼąąʼígíí
*Daantélí daaltsooígíí
*Tsinyiʼ daantélí
*Shádiʼááhdę́ę́ʼ ayáásh daantélí
*Wódayiitsahí daantélí
*Dzidzé yiyiitsahii daantélí
----
*Tó wónaanídę́ę́ʼ ayáásh daantélí
*Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii daantélí

*Daateel
|}
Chʼilaghání

&nbsp;éí Dookʼoʼoosłííd yikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Packera franciscana"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí
Chʼilaghání éí tʼáá dííkwíí asdzo áníłtso, áádóó éí bílátah łitso. Bitsiin dóó bitʼąąʼ éí tʼóó bíyó diʼil łeh; bitʼąąʼ éí 1di asdzoh ádaníłnéez łeh. Tsézhiintah éí tʼóó ahayóigo sikaad.

*Chʼilaghání @ plants.usda.gov
Wóyiyiitsahítsoh bidaaʼ łizhinígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Agriornis montana"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9&ndash;10di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin dóó kʼídzígai; bidaaʼ éí łizhin.

Wóyiyiitsahítsoh bidaaʼ łizhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; łahda naʼashǫ́ʼii dóó dahiitį́hii haalzheeh ałdóʼ.
Wódayiitsahítsoh

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Agriornis"* deiłníigo deiyózhí. Wódayiitsahítsoh éí ashdlaʼ ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8&ndash;12di asdzoh ádaníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó diłhił łeh; bidaaʼ éí łizhin.

Wódayiitsahítsoh éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; łahda naʼashǫ́ʼii dóó dahiitį́hii hadaalzheeh ałdóʼ.
Dziłtah wóyiyiitsahíshzhiin binághah halchíʼígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Lessonia oreas"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;5di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; binághah éí halchííʼ; bidaaʼ éí diłhił. Baʼááʼdígíí éí bitsʼíís łibá.

Dziłtah wóyiyiitsahíshzhiin binághah halchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Daantélí bitseeʼ łibáhígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Ramphotrigon fuscicauda"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo łitso; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bitseeʼ éí łibá; bidaaʼ éí diłhił.

Daantélí bitseeʼ łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Tsinyiʼ daantélí binákʼee łigaaígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Rhynchocyclus brevirostris"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łitso; bitéél éí diniltso; bizééʼ dóó binákʼee éí łigai; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łizhin dóó łitsogo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.

Tsinyiʼ daantélí binákʼee łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Chʼíshiibeezhii yił ahidaałtʼéhé (Ałtsʼáʼáztiin)

*Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼíshiibeezhii yił ahidaałtʼéhé
*Tó wónaanídę́ę́ʼ chʼíshiibeezhii yił ahidaałtʼéhé
|}
Chʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé bitsiitʼáád noodǫ́zígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Uromyias agilis"* (éí doodaiiʼ *"Anairetes agilis"*) deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago diniltso; bitsiitʼáád éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bidaaʼ éí diłhił.

Chʼíshiibeezhii yił aheełtʼéhé bitsiitʼáád noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼíshiibeezhii yił ahidaałtʼéhé

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Anairetes"* (dóó *"Uromyias"*) deiłníigo deiyózhí. Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼíshiibeezhii yił ahidaałtʼéhé éí náhástʼéí ałʼąą ádaatʼé.

Díí tsídii éí 4&ndash;5di asdzoh ádaníłtso łeh, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.

Tʼááłáhági átʼéego:Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼíshiibeezhii yił ahidaałtʼéhé
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bikʼos łigaaígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Polystictus pectoralis"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bikʼos éí łigai; bitéél éí diniltsxo; bidaaʼ éí diłhił.

Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bikʼos łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Haltsooítah wóyiyiitsahí tseechʼį́dígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Muscigralla brevicauda"* deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Muscigralla"*-jí atah yisdzoh).

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bizééʼ dóó bitéél éí dinilbá; binátsʼiin éí łigai; bitsiitʼáád éí dah dzíltso; bitseeʼ éí doo nineez da; bidaaʼ éí diłhił.

Haltsooítah wóyiyiitsahí tseechʼį́dígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Tseekʼíjíjinii bitłʼaaʼ dibéłchíʼígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Neoxolmis rufiventris"* deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Neoxolmis"*-jí atah yisdzoh).

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitłʼaaʼ éí dibéłchíʼí; binátsʼiin éí dinilgai; bináyaah éí dinilzhin; bitseeʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí diłhił.

Tseekʼíjíjinii bitłʼaaʼ dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Wóyiyiitsahí binákʼee łigaaígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Hymenops perspicillatus"* deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Hymenops"*-jí atah yisdzoh).
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin dóó binákʼee łigai, baʼáádígíí éí bitsʼíís łibá dóó bitʼaʼ dibéłchíʼí; bidaaʼ éí dinilgai.

Wóyiyiitsahí binákʼee łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Haltsooítah wóyiyiitsahí bitłʼaaʼ halchíʼígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Cnemarchus erythropygius"* deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Cnemarchus"*-jí atah yisdzoh).

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitsiiʼ dóó bitéél éí dinilbá; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bitłʼaaʼ éí halchííʼ; bitseeʼ éí łichííʼ dóó kʼíjíjin; bidaaʼ éí diłhił.

Haltsooítah wóyiyiitsahí bitłʼaaʼ halchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Tsin bineestʼąʼ yiyiitsahí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Legatus leucophaius"* deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Legatus"*-jí atah yisdzoh).
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bizééʼ dóó bitéél éí łigai dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; binátsʼiin éí łigai; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.

Tsin bineestʼąʼ yiyiitsahí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.
Chʼiyíítʼogii yił aheełtʼéhé yázhí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Philohydor lictor"* deiłníigo dayózhí (łaʼ éí *"Pitangus lictor"* deiłní). Tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Philohydor"*-jí atah yisdzoh.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6&ndash;7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łitso; bitsiiʼ éí łizhin; bizééʼ dóó binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.

Chʼiyíítʼogii yił aheełtʼéhé yázhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Wóyiyiitsahí łitsooígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Capsiempis flaveola"* deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Capsiempis"*-jí atah yisdzoh).
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitsiiʼ dóó binághah éí diłhiłgo łitso; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó łitsogo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.

Wóyiyiitsahí łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ wóyiyiitsahí bitéél łitsooígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Tumbezia salvini"* deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Tumbezia"*-jí atah yiszoh).

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; binághah dóó binákʼee dóó bitsiitʼáád éí dinilzhin; bidaaʼ éí diłhił.

Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ wóyiyiitsahí bitéél łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Chʼiyíítʼogii dóó Wódayiitsahí dóó bikʼéí

&nbsp;dóó **Wódayiitsahí** dóó bikʼéí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Tyrannidae"* deiłníigo deiyózhí.

Chʼiyíítʼogii dóó wódayiitsahí dóó bikʼéí éí 437 ałʼąą ádaatʼé.

Díí tsídii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ łeh; łaʼ éí naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yázhí deilghał ałdóʼ.

Tʼááłáhági átʼéego:Chʼiyíítʼogii dóó Wódayiitsahí dóó bikʼéí
Ayáásh daantélí bitsiitʼáád łigaaígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Platyrinchus platyrhynchos"* deiłníigo dayózhí.
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3&ndash;4di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitłʼaaʼ éí diniltso; bizééʼ dóó binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił dóó nteel.

Ayáásh daantélí bitsiitʼáád łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Ayáásh daantélí tseechʼį́dígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Platyrinchus cancrominus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3&ndash;4di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ éí dinilzhin; bitseeʼ éí doo nineez da; bidaaʼ éí diłhił dóó nteel.

Ayáásh daantélí tseechʼį́dígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ ayáásh daantélí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Platyrinchus"* deiłníigo deiyózhí. Shádiʼááhdę́ę́ʼ ayáásh daantélí éí tsostsʼid ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3&ndash;4di asdzoh ádaníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh.

Shádiʼááhdę́ę́ʼ ayáásh daantélí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.
Ayáásh daantélí dootłʼizhígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Calyptomena viridis"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6&ndash;7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitʼaʼ éí łizhingo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí chʼilgo dootłʼizh dóó nteel.

Ayáásh daantélí dootłʼizhígíí éí hashkʼaan dijéʼé yiłchozh.
Ayáásh daantélí bitsiitʼáád halzhinígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Smithornis capensis"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitéél éí diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bitʼaʼ éí dinilzhin; bitsiitʼáád éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił dóó nteel.

Ayáásh daantélí bitsiitʼáád halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼiidóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Tó wónaanídę́ę́ʼ ayáásh daantélí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Calyptomenidae"* deiłníigo deiyózhí. Tó wónaanídę́ę́ʼ ayáásh daantélí éí hastą́ą́ ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh daantélí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Smithornis"* deiłníigo deiyózhí. Tó wónaanídę́ę́ʼ ayáásh daantélí éí tááʼ ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;6di asdzoh ádaníłtso. Bitsʼíís éí łigai dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił dóó nteel.

Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh daantélí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼiidóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.
Ayáásh dootłʼizhí bidaaʼ shiyishígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Neodrepanis coruscans"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3&ndash;4di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił dóó chʼilgo dootłʼizh; bizééʼ dóó bitéél éí diłhiłgo łitso; binákʼee éí yágo dootłʼizh łeh; bitseeʼ éí doo nineez da; bidaaʼ éí diłhił dóó shiyish.

Ayáásh dootłʼizhí bidaaʼ shiyishígíí éí dahiitį́hiigi átʼéego chʼil bijeeh yidlą́.
Ayáásh bidaaʼ shiyishígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Neodrepanis"* deiłníigo dayózhí. Ayáásh bidaaʼ shiyishígíí éí naaki ałʼąą átʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3&ndash;4di asdzoh ádaníłtso. Binákʼee éí yágo dootłʼizh; bitseeʼ éí doo nineez da; bidaaʼ éí diłhił dóó shiyish.

Ayáásh bidaaʼ shiyishígíí éí dahiiyį́hiigi átʼéego chʼil bijeeh deidlą́.
Tsídii binákʼee naashchʼąąʼígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Philepitta schlegeli"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4&ndash;5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitsiiʼ éí łizhin; bitʼaʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee dóó binátsʼiingoʼ éí yágo dóó chʼilgo dootłʼizh; bitseeʼ éí doo nineez da; bidaaʼ éí diłhił.

Tsídii binákʼee naashchʼąąʼígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii ndaashchʼąąʼígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Philepittidae"* deiłníigo deiyózhí. Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii ndaashchʼąąʼígíí éí dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3&ndash;5di asdzoh ádaníłtso; łaʼ éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh, náánáłaʼ éí dahiitį́hiigi átʼéego chʼil bijeeh deidlą́.
Ayááshiłtsoii bitsiitʼáád noodǫ́zígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Calyptura cristata"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3&ndash;4di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago łitso; bitʼaʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí łitso dóó łizhingo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí diłhił.

Ayááshiłtsoii bitsiitʼáád noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí dóó dzidzé yildeeł.
Dzidzé yiyiitsahii bitʼaʼ noodǫ́zígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Piprites chloris"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3&ndash;5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łitso dóó chʼilgo dootłʼizh; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bináyaah éí halbá; bidaaʼ éí łibá.

Dzidzé yiyiitsahii bitʼaʼ noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí dóó dzidzé yildeeł.
Dzidzé yiyiitsahii daantélí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Sapayoa aenigma"* deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Sapayoa"*-jí dóó *"Sapayoidae"*-jí atah yisdzoh

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łitso; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bidaaʼ éí diłhił.

Dzidzé yiyiitsahii daantélí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí dóó dzidzé yildeeł.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ daakíní łikizhígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Oxyruncus cristatus"* deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Oxyruncus"*-jí dóó *"Oxyruncidae"*-jí atah yisdzoh
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7&ndash;8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai dóó łibáago łikizh; bitʼaʼ diłhiłgo łitso dóó dinilzhin; bidaaʼ éí diłhił dóó deekį́.

Shádiʼááhdę́ę́ʼ daakíní łikizhígíí éí dzidzé dóó tsin binaastʼąʼ iłchozh; chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Chéchʼil bisii bidaaʼ łizhinígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Catharus gracilirostris"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí łizhin.

Chéchʼil bisii bidaaʼ łizhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Kʼishbisii bikʼis

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Deeteel Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Catharus bicknelli"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6&ndash;7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bizééʼ dóó bitéél éí łigaigo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo halkizh; bidaaʼ éí łibá.

Kʼishbisii bikʼis éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Chʼiyíítʼogii dóó bikʼéí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Binááʼádaałtsʼózídóó Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dahólǫ́; Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó éí tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Tyranni"* deiłníigo deiyózhí.

Chʼiyíítʼogii dóó bikʼéí éí nahasdzáán bikáaʼgi 1,000 bilááh anéelą́ąʼgo ałʼąą ádaatʼé.

Tʼááłáhági átʼéego:Chʼiyíítʼogii dóó bikʼéí
Tsinyiʼ bisii bitsiiʼ łizhinígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí  dóó  dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Catharus mexicanus"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5&ndash;6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitsiiʼ éí łizhin; bizééʼ dóó bitéél éí halbá; bidaaʼ éí łitsxo.

Tsinyiʼ bisii bitsiiʼ łizhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Bisii

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Catharus"* deiłníigo deiyózhí. Bisii éí 13 ałʼąą ádaatʼé.

Díí tsídii éí 5&ndash;7di asdzoh ádaníłtso łeh, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ téél halkizhii

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Zoothera neilgherriensis"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 10&ndash;12di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai dóó dibéʼchíʼíigo naashchʼąąʼ; bitéél dóó binághah dóó bitʼaʼ éí diłhiłgo łikizh; bidaaʼ éí łizhin.

Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ téél halkizhii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Téél halkizhii bidaaʼ nineezígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó  dóó Haʼaʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Zoothera monticola"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8&ndash;10di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí diłhiłgo łikizh; bidaaʼ éí łizhin dóó nineez dóó tʼóó bíyó shiyish.

Téél halkizhii bidaaʼ nineezígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; tsin bineestʼąʼ dóó chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tąądee naagháhii yiyiitsahí binághah dibéłchíʼígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Geokichla dohertyi"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7&ndash;9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; binághah dóó bikʼiiz éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí diłhił.

Tąądee naagháhii yiyiitsahí binághah dibéłchíʼígíí éí tąądee naagháhii dóó łeeyiʼ chʼosh dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tąądee naagháhii dayiitsahí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí  dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Geokichla"* deiłníigo deiyózhí. Tąądee naagháhii dayiitsahí éí 21 ałʼąą ádaatʼé.

Díí tsídii éí 7&ndash;9di asdzoh ádaníłtso łeh. Bitsʼíís dinilgai dóó dinilzhin dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ łeh.

Tąądee naagháhii dayiitsahí éí tąądee naagháhii dóó łeeyiʼ chʼosh dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dootłʼizhígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Grandala coelicolor"* deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Grandala"*-jí atah yisdzoh).
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8&ndash;9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yágo dóó diłhiłgo dootłʼizh; bitʼaʼ éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.

Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Haʼaʼaahdę́ę́ʼ téél halkizhii

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Hylocichla mustelina"* deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Hylocichla"*-jí atah yisdzoh).
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7&ndash;8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí łigai dóó dibéłchíʼíigo halkizh; bidaaʼ éí łibá.

Haʼaʼaahdę́ę́ʼ téél halkizhii éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ tsídii dinilzhinígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Cataponera turdoides"* deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Cataponera"*-jí atah yisdzoh).

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7&ndash;8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bizééʼ dóó bitéél éí halbá; bitsiitʼáád éí halzhin; bidaaʼ éí łitsxo.

Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ tsídii dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ téél dinilzhiní

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Shádiʼááhjí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Ridgwayia pinicola"* deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Ridgwayia"*-jí atah yisdzoh).
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8&ndash;9.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitłʼaaʼ éí łigai; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí łizhin dóó kʼídzígai; bidaaʼ éí łitsxo.

Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ téél dinilzhiní éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí dibéłchíʼígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Stizorhina fraseri"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7&ndash;8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí diłhił.

Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí dibéłchíʼígíí éí tséʼédǫ́ʼii dóó wólachííʼ dóó tsinaʼayąʼii yildeeł.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ téél halkizhii

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Psophocichla litsitsirupa"* deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Psophocichla"*-jí atah yisdzoh).
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8&ndash;10di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bizééʼ dóó bitéél éí łigai dóó diłhiłgo halkizh; bidaaʼ éí łibá dóó łitsxo.

Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ téél halkizhii éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Ńdíshchíitah tsídii łitsxo dóó łibáhígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Eʼeʼaahjí Tónteel bibąąhgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Ixoreus naevius"* deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Ixoreus"*-jí atah yisdzoh).
thumb|left|250px|Bikąʼígíí
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8&ndash;10di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxo; binághah dóó bitseeʼ éí łibá; bitʼaʼ éí łizhin dóó łitsxogo naashchʼąąʼ; bikąʼígíí éí bitéél dóó binákʼee dóó bitsiitʼáád halzhin; bidaaʼ éí diłhił.

Ńdíshchíitah tsídii łitsxo dóó łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; jiłhazhí dóó chiiłchin dóó dzidzéʼałtaaśʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsin bineestʼąʼ yiníłʼíní

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Chlamydochaera jefferyi"* deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii *"Chlamydochaera"*-jí atah yisdzoh).
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8&ndash;10di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; binákʼee dóó bitéél éí halzhin; bizééʼ dóó bítááʼ éí łitsxo; bitʼaʼ éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.

Tsin bineestʼąʼ yiníłʼíní éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.
Chʼólii

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Sialia sialis"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6&ndash;8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yágo dootłʼizh; bizééʼ dóó bitéél éí halchííʼ; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.

Chʼólii éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Chʼosh dayiitsahí dadootłʼizhígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí  dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Cochoa"* deiłníigo deiyózhí. Chʼosh dayiitsahí dadootłʼizhígíí éí dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 10&ndash;11di asdzoh ádaníłtso, áádóó éí chʼosh yázhí dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Akałii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yishtłizhígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó  dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Turdus grayi"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9&ndash;11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łitso.

Akałii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Chʼosh yiyiitsahí bitsiiʼ dootłʼizhígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Cochoa viridis"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 10&ndash;11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dóó diłhiłgo dootłʼizh; bitsiiʼ éí yágo dootłʼizh; bitseeʼ éí yágo dootłʼizh dóó kʼíjíjin; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.

Chʼosh yiyiitsahí bitsiiʼ dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Téél halbáhí bizééʼ łigaaígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Turdus albicollis"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8&ndash;10di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił; bitéél éí halbá; bizééʼ éí łigai; bikʼiiz éí halchííʼ; bidaaʼ éí łitsxo.

Téél halbáhí bizééʼ łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ téél halbáhí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Turdus cardis"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8&ndash;9di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łibá dóó bidaaʼ łitso, baʼáádígíí éí bitsʼíís dibéłchíʼí dóó bidaaʼ łibá; bizééʼ dóó bitéél éí łigai dóó diłhiłgo halkizh.

Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ téél halbáhí éí chʼosh yázhí dóó tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Téél halkizhii dibéłchíʼígíí

&nbsp;éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Turdus eremita"* deiłníigo dayózhí (*"Nesocichla eremita"* deiłníí ńtʼę́ę́ʼ).
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8&ndash;10di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél éí łigaigo halkizh; bidaaʼ éí łibá.

Téél halkizhii dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó tąądee naagháhii dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.