open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bíniiʼtsohí

&nbsp;éí mąʼii ndaatʼáʼii dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Nyctimene robinsoni"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitsʼíís éí 3&ndash;4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó dah daalgai.

Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bíniiʼtsohí éí tsin bineestʼąʼ dóó hashkʼaan dóó atʼaʼ yiltʼąąʼí bineestʼąʼ yiłchozh.
Mąʼii naatʼáʼii bitsiitʼáád łitsooígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Acerodon jubatus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí mąʼii naatʼáʼii bitʼaʼ éí 4&ndash;5di adéesʼeez áníłnééz; bitsʼíís éí 10&ndash;12di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitsiitʼáád éí łitsxo; bitʼaʼ éí diłhił; binááʼ éí łichííʼ.

Mąʼii naatʼáʼii bitsiitʼáád łitsooígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó hashkʼaan dóó atʼaʼ yiltʼąąʼí bineestʼąʼ yiłchozh.
Magíniiʼí

&nbsp;éí jaaʼabaní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Mirimiri acrodonta"* deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá jaaʼabaní *"Mirimiri"*-jí atah yisdzoh.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí mąʼii naatʼáʼii bitsʼíís éí 7&ndash;8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ éí dinilzhin; binááʼ éí łichííʼ; bitseeʼ éí ádin.

Magíniiʼí éí tsin bineestʼąʼ dóó hashkʼaan dóó atʼaʼ yiltʼąąʼí bineestʼąʼ yiłchozh.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ mąʼii naatʼáʼii

&nbsp;éí jaaʼabaní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Acerodon celebensis"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí mąʼii naatʼáʼii bitsʼíís éí 9&ndash;10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łitsxo dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí dinilzhin; binááʼ éí łichííʼ.

Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ mąʼii naatʼáʼii éí tsin bineestʼąʼ dóó hashkʼaan dóó atʼaʼ yiltʼąąʼí bineestʼąʼ yiłchozh.
Mąʼii naatʼáʼii binátsʼiin łigaaígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Styloctenium wallacei"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí mąʼii naatʼáʼii bitsʼíís éí 5&ndash;6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; binátsʼiin dóó bizábąąh éí łigai; bitʼaʼ éí diłhił.

Mąʼii naatʼáʼii binátsʼiin łigaaígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó hashkʼaan dóó atʼaʼ yiltʼąąʼí bineestʼąʼ yiłchozh.
Atʼaʼ yiltʼąąʼítah mąʼii naatʼáʼii niłhinígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Eidolon helvum"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí mąʼii naatʼáʼii bitsʼíís éí 6&ndash;9di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin; bizééʼ éí łitso; bitʼaʼ éí diłhił.

Atʼaʼ yiltʼąąʼítah mąʼii naatʼáʼii niłhinígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó hashkʼaan dóó atʼaʼ yiltʼąąʼí bineestʼąʼ yiłchozh.
Atʼaʼ yiltʼąąʼítah mąʼii naatʼáʼii

&nbsp;éí jaaʼabaní dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Eidolon"* deiłníigo dayózhí. Atʼaʼ yiltʼąąʼítah mąʼii naatʼáʼii éí naaki ałʼąą átʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí mąʼii naatʼáʼii bitsʼíís éí 6&ndash;9di asdzoh ádaníłnéez łeh, áádóó éí tsin bineestʼąʼ dóó hashkʼaan dóó atʼaʼ yiltʼąąʼí bineestʼąʼ deiłchozh.
Náátsʼózídę́ę́ʼ mąʼii naatʼáʼii chį́į́shchʼį́dígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Cynopterus brachyotis"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí mąʼii naatʼáʼii bitsʼíís éí 2&ndash;4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitʼaʼ éí łizhin.

Náátsʼózídę́ę́ʼ mąʼii naatʼáʼii chį́į́shchʼį́dígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó hashkʼaan dóó atʼaʼ yiltʼąąʼí bineestʼąʼ yiłchozh.
Mąʼii ndaatʼáʼii chį́į́shchʼį́dígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí  dóó Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Cynopterus"* deiłníigo deiyózhí. Mąʼii naatʼáʼii chį́į́shchʼį́dígíí éí tsostsʼid ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí mąʼii naatʼáʼii bitsʼíís éí 2&ndash;6di asdzoh áníłnéez łeh, áádóó éí tsin bineestʼąʼ dóó hashkʼaan dóó atʼaʼ yiltʼąąʼí bineestʼąʼ deiłchozh.
Mąʼii ndaatʼáʼii dóó bikʼéí

&nbsp;éí jaaʼabaní dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi dóó  dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dahólǫ́.

Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Pteropodidae"* deiłníigo deiyózhí; tʼáá díí tʼéiyá jaaʼabaní *"Megachiroptera"*-jí atah daasdzoh. Mąʼii ndaatʼáʼii dóó bikʼéí éí 197 ałʼąą ádaatʼé.

Mąʼii ndaatʼáʼii dóó bikʼéí éí tsin bineestʼąʼ dóó hashkʼaan dóó atʼaʼ yiltʼąąʼí bineestʼąʼ deiłchozh; łaʼ éí chʼil bijeeh tʼéiyá deidlą́.

Tʼááłáhági átʼéego:Mąʼii ndaatʼáʼii dóó bikʼéí
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaníchilí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Pipistrellus coromandra"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitsʼíís éí 1.5&ndash;2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaníchilí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó iichʼąhii dóó wóʼałtaasʼéí haalzheehgo naatʼá.
Tó wónaanídę́ę́ʼ jaaʼabaníchilí

&nbsp;éí jaaʼabaní dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi dóó dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Pipistrellus"* deiłníigo deiyózhí. Tó wónaanídę́ę́ʼ jaaʼabaníchilí éí 35 ałʼąą ádaatʼé.

Díí jaaʼabaní bitsʼíís éí dibéłchíʼíi łeh; bitʼaʼ éí łizhin; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Tó wónaanídę́ę́ʼ jaaʼabaníchilí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó iichʼąhii dóó wóʼałtaasʼéí hadaalzheehgo ndaatʼá.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí diniltsooígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́;  éí tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Histiotus laephotis"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10&ndash;12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 4&ndash;5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diniltso; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí diniltso ałdóʼ; bijaaʼ éí ntsaa; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí diniltsooígíí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó iichʼąhii dóó wóʼałtaasʼéí haalzheehgo naatʼá.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Histiotus"* deiłníigo deiyózhí. Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí éí 11 ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10&ndash;12di asdzoh áníłnéez łeh; bitsʼíís éí 4&ndash;5di asdzoh áníłnééz.

Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó iichʼąhii dóó wóʼałtaasʼéí hadaalzheehgo ndaatʼá.
Akał Bitłʼaajįʼééʼí Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó  hólǫ́; Akał Bitłʼaajįʼééʼí Bikéyahdi éí tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Plecotus macrobullaris"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼniłtsʼílí bitʼaʼ éí 10&ndash;11di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 1&ndash;2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí diłhił; bitéél éí dinilgai; bijaaʼ éí ntsaa; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Akał Bitłʼaajįʼééʼí Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó iichʼąhii dóó wóʼałtaasʼéí haalzheehgo naatʼá.
Tó wónaanídę́ę́ʼ hííłchʼįʼgo ndaatʼaʼí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó  dóó Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahidi dóó Náhookǫsjí Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Nyctalus"* deiłníigo deiyózhí. Tó wónaanídę́ę́ʼ hííłchʼįʼgo ndaatʼaʼí éí tseebíí ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Tó wónaanídę́ę́ʼ hííłchʼįʼgo ndaatʼaʼí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó iichʼąhii dóó wóʼałtaasʼéí hadaalzheehgo ndaatʼá.
Tó wónaanídę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó  dóó Binááʼádaałtsʼózíidi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Plecotus"* deiłníigo deiyózhí. Tó wónaanídę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí éí 18 ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼniłtsʼílí bitʼaʼ éí 8&ndash;10di asdzoh áníłnéez łeh; bitsʼíís éí 1&ndash;2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíi łeh (łaʼ éí daalbá); bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; bijaaʼ éí ntsaa; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Tó wónaanídę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó iichʼąhii dóó wóʼałtaasʼéí hadaalzheehgo ndaatʼá.
Jaaʼniłtsʼílí bizábąąh ditłʼooígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí dóó Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Barbastella barbastellus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼniłtsʼílí bitʼaʼ éí 8&ndash;10di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2&ndash;3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ éí dinilzhin; bitéél éí halbá; bitłʼaaʼ éí dinilgai; bijaaʼ éí ntsaa dóó nineez; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Jaaʼniłtsʼílí bizábąąh ditłʼooígíí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó iichʼąhii dóó wóʼałtaasʼéí haalzheehgo naatʼá.
Jaaʼniłtsʼílí ntsaaígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Hoozdo Hahoodzodi dóó Yootó Hahoodzodi hólǫ́ǫ́ dóó Diné Bikéyahdi yitʼį́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Idionycteris phyllotis"* deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá jaaʼniłtsʼílí *"Idionycteris"*-jí atah yisdzoh.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼniłtsʼílí bitʼaʼ éí 12&ndash;14di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2&ndash;3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitʼaʼ éí diłhił; bitéél dóó bizééʼ éí dinilbá; bijaaʼ éí ntsaa dóó nineez; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Jaaʼniłtsʼílí ntsaaígíí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó iichʼąhii dóó wóʼałtaasʼéí haalzheehgo naatʼá.
Jaaʼniłtsʼílí łikizhígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫs dóó Eʼeʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Euderma maculatum"* deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá jaaʼniłtsʼílí *"Euderma"*-jí atah yisdzoh.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼniłtsʼílí bitʼaʼ éí 12&ndash;14di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 4&ndash;5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ dóó łigaigo łikizh (dah daalgai); bitʼaʼ éí diłhił; bijaaʼ éí ntsaa dóó nineez; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Jaaʼniłtsʼílí łikizhígíí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó iichʼąhii dóó wóʼałtaasʼéí haalzheehgo naatʼá.
Jaaʼniłtsʼílí

&nbsp;éí jaaʼabaní dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózíidi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Plecotini"* deiłníigo deiyózhí. Jaaʼniłtsʼílí éí 30 ałʼąą ádaatʼé.

Jaaʼniłtsʼílí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó iichʼąhii dóó wóʼałtaasʼéí hadaalzheehgo ndaatʼá.
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó  dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó  dóó  dóó Eʼeʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Otonycteris hemprichii"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼniłtsʼílí bitʼaʼ éí 8&ndash;10di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2&ndash;3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó dinilgai; bitʼaʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí ntsaa dóó ayóo nineez; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó iichʼąhii dóó wóʼałtaasʼéí haalzheehgo naatʼá; naʼashjéʼii dóó séígoʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Áhééháshį́į́hdę́ę́ʼ łóóʼ haalzheehii (jaaʼabaní)

&nbsp;éí naʼastsʼǫǫsí yiljaaʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ayaaí Ahééháshį́į́h bibąąhgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Myotis vivesi"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 14&ndash;16di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 5&ndash;6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ éí dinilzhin; bitéél éí łigai; bijaaʼ éí naʼastsʼǫǫsí bijaaʼ nahalin; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Áhééháshį́į́hdę́ę́ʼ łóóʼ haalzheehii éí łóóʼ haalzheehgo naatʼá; chʼosh bikágí dantłʼizí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí yiljaaʼí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫs dóó Eʼeʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́ǫ́ dóó Diné Bikéyahdi yitʼį́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Myotis californicus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10&ndash;12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 3&ndash;4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ éí dinilzhin; bitéél éí łigai; bijaaʼ éí naʼastsʼǫǫsí bijaaʼ nahalin; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Áhééháshį́į́hdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí yiljaaʼí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó kʼaalógii dóó iichʼąhii haalzheehgo naatʼá.
Náátsʼózídę́ę́ʼ jaaʼabaní bílaʼ nineezígíí

&nbsp;éí naʼastsʼǫǫsí yiljaaʼí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Myotis macrodactylus"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 9&ndash;10di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 1.5&ndash;2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilbá; bitʼaʼ éí dinilzhin; bijaaʼ éí naʼastsʼǫǫsí bijaaʼ nahalin; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Náátsʼózídę́ę́ʼ jaaʼabaní bílaʼ nineezígíí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó kʼaalógii dóó iichʼąhii haalzheehgo naatʼá.
Naʼastsʼǫǫsí yiljaaʼí (jaaʼabaní)

&nbsp;éí jaaʼabaní dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí dóó Hakʼaz Dineʼé Bikéyah, ńléidi éí ádaadin. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Myotis"* deiłníigo deiyózhí. Naʼastsʼǫǫsí yiljaaʼí éí 128 ałʼąą ádaatʼé.

Naʼastsʼǫǫsí yiljaaʼí éí bitsʼíís dibéłchíʼí dóó bitʼaʼ dinilzhin łeh; áádóó éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó kʼaalógii dóó iichʼąhii hadaalzheehgo ndaatʼá.
Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ dįʼ łizhinígíí

&nbsp;éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó  dóó  dóó Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Lyrurus mlokosiewiczi"* (éí doodaiiʼ éí *"Tetrao mlokosiewiczi"*) deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí dįʼ éí bitsʼíís łizhin; biwos éí dah dzílgai; bidaaʼ éí łibá. Bitsʼíís éí 1&ndash;1.5 adéesʼeez áníłtso.

Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ dįʼ łizhinígíí éí chʼil bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.
Dziłtah tábąąsdísí

&nbsp;éí tábąąsdísí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó  dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Gallinago solitaria"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 10&ndash;12di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilgaigo yistłʼin; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí ayóo nineez; binááʼ éí łizhin.

Dziłtah tábąąsdísí éí chʼosh dóó tąądee naagháhii deildeełgo naakai.
Naalʼeełítsoh bitsiitsʼiin noodǫ́zígíí

&nbsp;éí  dóó  dóó Eʼeʼaahjí  hólǫ́; haigo éí Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahgóó ałnáádaatʼaah. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Branta bernicla"* deiłníigo deiyózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełítsoh éí 1&ndash;2di adéesʼeez áníłtso, 4&ndash;7 dahidídloʼ ádaníłdáas łeh; bitsʼíís éí łigai dóó dinilbá; bikeeʼ dóó bidaaʼ éí łitsxo.

Naalʼeełítsoh bitsiitsʼiin noodǫ́zígíí éí daʼałchozhgo naakai: tłʼoh dóó chʼil binááʼ deiłchozh.
Halgai Hóteeldę́ę́ʼ jaaʼabaníłchííʼ

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; Halgai Hóteelígíí bikááʼgóó éí tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Lasiurus borealis"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10&ndash;11di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2&ndash;3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łichííʼ; bitéél éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Halgai Hóteeldę́ę́ʼ jaaʼabaníłchííʼ éí iichʼąhii haalzheehgo naatʼá; tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Jaaʼabaníłchííʼ

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Lasiurus"* deiłníigo deiyózhí. Jaaʼabaníłchííʼ éí 13 ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10&ndash;11di asdzoh áníłnéez łeh; bitsʼíís éí 2&ndash;3di asdzoh áníłnééz.

Jaaʼabaníłchííʼ éí iichʼąhii hadaalzheehgo ndaatʼá; tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní łichíiʼii

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Eptesicus serotinus"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 14&ndash;15di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 3&ndash;4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní łichíiʼii éí iichʼąhii haalzheehgo naatʼá; tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tónteel tsídii

&nbsp;éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó  dóó Eʼeʼaahjí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Larus armenicus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
Tónteel tsídii éí tónteel dóó tó siyíní dóó beʼekʼid bibąąhgi dahiná; niʼgóó bitʼoh ádeilééh.
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 20&ndash;24di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ éí dinilbá dóó kʼíjíjin; binághah éí dinilbá ałdóʼ; bidaaʼ dóó binááʼ éí łitso; bikeeʼ éí dinilchíiʼ łeh.

Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tónteel tsídii éí łóóʼ deilghał dóó chʼosh deildeeł; tsídii biyęęzhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Jaaʼabaní daalchíiʼii

&nbsp;éí jaaʼabaní dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí, ńléidi éí ádaadin. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Eptesicus"* deiłníigo deiyózhí. Jaaʼabaní daalchíiʼii éí 28 ałʼąą ádaatʼé.

Jaaʼabaní daalchíiʼii éí iichʼąhii hadaalzheehgo ndaatʼá; tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaníłtsoii

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Scotophilus dinganii"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10&ndash;12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 4&ndash;5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó niłhingo naashchʼąąʼ; bitéél éí diniltso; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaníłtsoii éí chéłchaaʼ haalzheehgo naatʼá; iichʼąhii dóó tsʼíʼii dóó aniłtʼánii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Jaaʼabaní ditłʼooí naashchʼąąʼígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi dóó  dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Kerivoula picta"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 9&ndash;11di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 1.5&ndash;2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łitsxo; bitʼaʼ éí łitsxo dóó łizhingo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí dibéłchíʼí; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Jaaʼabaní ditłʼooí naashchʼąąʼígíí éí chéłchaaʼ haalzheehgo naatʼá; iichʼąhii dóó tsʼíʼii dóó aniłtʼánii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Jaaʼabaní daditłʼooígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí  Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi dóó  dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Kerivoula"* deiłníigo deiyózhí. Jaaʼabaní daditłʼooígíí éí 23 ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8&ndash;12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 1&ndash;2di asdzoh áníłnééz.

Jaaʼabaní daditłʼooígíí éí chéłchaaʼ hadaalzheehgo ndaatʼá; iichʼąhii dóó tsʼíʼii dóó aniłtʼánii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Jaaʼabaní bíniiʼtsohí dinilzhinígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Murina ussuriensis"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 7&ndash;9di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 1&ndash;2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél éí halbá; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí łizhin; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Jaaʼabaní bíniiʼtsohí dinilzhinígíí éí iichʼąhii dóó tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.
Hííłchʼįʼgo naatʼaʼí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫs dóó Haʼaʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Nycticeius humeralis"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 7&ndash;9di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2&ndash;4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó diniltsgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Hííłchʼįʼgo naatʼaʼí éí iichʼąhii dóó chéłchaaʼ dóó tséʼédǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.
Kéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełídę́ę́ʼ jaaʼabaní dinilbáhígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Lasiurus semotus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 12&ndash;14di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 5&ndash;6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ; bitsiitsʼiin éí diniltsxo dóó niłhin; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Kéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełídę́ę́ʼ jaaʼabaní dinilbáhígíí éí iichʼąhii dóó chéłchaaʼ dóó tséʼédǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.
Jaaʼabaní diniltsooígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Hoozdo Hahoodzodi dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Dasypterus xanthinus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8&ndash;10di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 4&ndash;5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diniltso dóó niłhingo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí dinilzhin; bijaaʼ éí tʼáá łichííʼ; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Jaaʼabaní diniltsooígíí éí iichʼąhii dóó chéłchaaʼ dóó tséʼédǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.
Jaaʼabaní łizhin dóó łigaaígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Glauconycteris superba"* (éí doodaiiʼ éí *"Niumbaha superba"*) deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8&ndash;10di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 3&ndash;4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí łizhin; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Jaaʼabaní łizhin dóó łigaaígíí éí iichʼąhii dóó chéłchaaʼ dóó tséʼédǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.
Jaaʼabaní niłhinígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫs dóó Eʼeʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó  hólǫ́ǫ́ dóó Diné Bikéyahdi yitʼį́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Antrozous pallidus"* deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá jaaʼabaní *"Antrozous"*-jí atah yisdzoh.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 14&ndash;16di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2&ndash;3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Jaaʼabaní niłhinígíí éí iichʼąhii dóó chéłchaaʼ dóó tséʼédǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.
Jaaʼabaní tsídígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyah dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó  dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó  dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Vespertilio murinus"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10&ndash;13di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2&ndash;3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Jaaʼabaní tsídígíí éí iichʼąhii dóó chéłchaaʼ dóó tséʼédǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ hííłchʼįʼgo naatʼaʼí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Laephotis capensis"* (éí doodaiiʼ éí *"Neoromicia capensis"*) deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10&ndash;12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2&ndash;3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí halbá; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ hííłchʼįʼgo naatʼaʼí éí iichʼąhii dóó chéłchaaʼ dóó tséʼédǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.
Jaaʼabaní íiyisígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí, ńléidi éí ádaadin. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Vespertilionidae"* deiłníigo deiyózhí. Jaaʼabaní íiyisígíí éí 350 ałʼąą ádaatʼé.

Tʼááłáhági átʼéego:Jaaʼabaní íiyisígíí
Jaaʼabaní tseechʼį́dí dibéłchíʼígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Carollia castanea"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8&ndash;10di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2&ndash;3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél éí halbá; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Jaaʼabaní tseechʼį́dí dibéłchíʼígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó hashkʼaan dóó dzidzé yiłchozh łeh; tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní tseechʼį́dígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Carollia"* deiłníigo deiyózhí. Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní tseechʼį́dígíí éí náhástʼéí ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8&ndash;10di asdzoh áníłnéez łeh; bitsʼíís éí 2&ndash;3di asdzoh áníłnééz.

Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní tseechʼį́dígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó hashkʼaan dóó dzidzé deiłchozh łeh; tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní dahiitį́hígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Lonchophylla robusta"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10&ndash;11di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2&ndash;3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diniltso dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dibéłchíʼí; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní dahiitį́hígíí éí dahiitį́hiigi átʼéego naatʼá dóó chʼil dóó hosh bijeeh yidlą́.
Haltsooítah jaaʼabaní biwos łitsooígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Sturnira hondurensis"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10&ndash;11di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 3&ndash;4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; biwos éí łitso; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dibéłchíʼí; binááʼ éí áłtsʼíísí.

Haltsooítah jaaʼabaní biwos łitsooígíí éí tsin bineestʼąʼ yiłchozh.
Ałhidadiikʼą́ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní binááʼtsohí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Shádiʼááhjí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Chiroderma salvini"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10&ndash;11di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 3&ndash;4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; binátsʼiin dóó bináyaa éí dah dzígai; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; binááʼ éí ntsaa.

Ałhidadiikʼą́ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní binááʼtsohí éí tsin bineestʼąʼ yiłchozh; hashkʼaan dadijoolí ayóo bił łikan.
Jaaʼabaní binááʼtsohí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó  dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Chiroderma"* deiłníigo deiyózhí. Jaaʼabaní binááʼtsohí éí tseebíí ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 9&ndash;10di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2&ndash;4di asdzoh áníłneéz łeh.

Jaaʼabaní binááʼtsohí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh; hashkʼaan dadijoolí ayóo bił łikan.
Hashkʼaan dijoolí

&nbsp;éí *"Ficus carica"* wolyéego tsin bineestʼąʼ átʼé. Hashkʼaan dijoolí éí Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hahóólįįd jiní.

Hashkʼaan dijoolí éí 1&ndash;2di asdzoh áníłnéezgo dadijool dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ.

thumb|left|300px
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ atʼąąʼ yilchį́į́hí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Shádiʼááhjí Hoozdo Hahoodzodi dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Macrotus californicus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10&ndash;12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2&ndash;3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí halbá; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin.

Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ atʼąąʼ yilchį́į́hí éí chéłchaaʼ dóó nahachagii dóó nahakʼízii dóó kʼaalógii dóó iichʼąhii haalzheehgo naatʼá.
Atʼąąʼtah jaaʼabaní łigaaígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Ectophylla alba"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 5&ndash;7di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 1&ndash;2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łigai; bíchį́į́h dóó bijaaʼ éí łitso; bitʼaʼ éí dinilzhin.

Atʼąąʼtah jaaʼabaní łigaaígíí éí hashkʼaan dadijoolí yiłchozh.
Atʼąąʼ yilchį́į́hí ditłʼooígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Rhinophylla pumilio"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8&ndash;10di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 1&ndash;2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bíchį́į́h dóó bijaaʼ éí tʼáá łichííʼ; bitʼaʼ éí diłhiłgo dootłʼizh.

Atʼąąʼ yilchį́į́hí ditłʼooígíí éí chʼil dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.
Jaaʼniłtsʼílí bíchį́į́h diʼilígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Mimon crenulatum"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8&ndash;10di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 3&ndash;4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ; bíchį́į́h éí diʼil; bitʼaʼ éí dinilzhin.

Jaaʼniłtsʼílí bíchį́į́h diʼilígíí éí chéłchaaʼ dóó tséʼédǫ́ʼii dóó naʼashjéʼii haalzheehgo naatʼá.
Jaaʼabaní ałchozhí yilzhólígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí  dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Enchisthenes hartii"* deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá jaaʼabaní *"Enchisthenes"*-jí atah yisdzoh.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8&ndash;10di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 1&ndash;2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél éí halbá; binátsʼiin éí dah dzígai łeh; bijaaʼ éí łitso; bitʼaʼ éí dinilzhin.

Jaaʼabaní ałchozhí yilzhólígíí éí tsin bineestʼąʼ yiłchozh; hashkʼaan dadijoolí éí ayóo bił łikan.
Jaaʼabaní biniiʼ niiłtsǫǫzígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí  dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Centurio senex"* deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá jaaʼabaní *"Centurio"*-jí atah yisdzoh.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10&ndash;11di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2&ndash;3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí dinilzhin.

Jaaʼabaní biniiʼ niiłtsǫǫzígíí éí tsin bineestʼąʼ yiłchozh.
Jaaʼabaní naalzheehii

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí  dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Vampyrum spectrum"* deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá jaaʼabaní *"Vampyrum"*-jí atah yisdzoh.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 2&ndash;2.5di adéesʼeez áníłnééz; bitsʼíís éí 6&ndash;7di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin.

Jaaʼabaní naalzheehii éí tsídii dóó hazéí dóó naʼastsʼǫǫsí haalzheehgo naatʼá.
Jaaʼabaní tsiiʼdétáán yilchį́į́hí dibéłchíʼígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Phyllostomus hastatus"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 15&ndash;18di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 4&ndash;5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin.

Jaaʼabaní tsiiʼdétáán yilchį́į́hí dibéłchíʼígíí éí tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Kéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ jaaʼabaní bitsooʼ nineezígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Monophyllus redmanii"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8&ndash;10di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 3&ndash;4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilgai dóó łibáago naashchʼąąʼ; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin.

Kéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ jaaʼabaní bitsooʼ nineezígíí éí chʼil bijeeh yidlą́ągo naatʼá.
Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní tseechʼį́dígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Łeesdísí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Mystacina tuberculata"* deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá jaaʼabaní *"Mystacina"*-jí atah yisdzoh.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10&ndash;12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2&ndash;3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bíchį́į́h éí tʼáá łichííʼ; bitʼaʼ dóó bjaaʼ éí dinilzhin.

Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní tseechʼį́dígíí éí chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitsooʼ nineezígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Choeronycteris mexicana"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10&ndash;12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2&ndash;3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bíchį́į́h dóó bitsooʼ éí nineez; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin.

Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitsooʼ nineezígíí éí chʼil dóó hosh bijeeh yidlą́ągo naatʼá.
Jaaʼabaní bíchį́į́hnézí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí  dóó  dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Leptonycteris"* deiłníigo dayózhí. Jaaʼabaní bíchį́į́hnézí éí tááʼ ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 9&ndash;10di asdzoh áníłnéez łeh; bitsʼíís éí 2&ndash;3di asdzoh áníłnééz.

Jaaʼabaní bíchį́į́hnézí éí hosh dóó tsáʼáziʼ bijeeh deidlą́.
Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bíchį́į́h nteelígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Platyrrhinus recifinus"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10&ndash;11di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 3&ndash;4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; biniiʼ éí łigaigo noodǫ́ǫ́z; binághah éí dah dzígai; bijaaʼ éí diniltso; bitʼaʼ éí dinilzhin.

Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bíchį́į́h nteelígíí éí tsin bineestʼąʼ yiłchozh; hashkʼaan dadijoolí ayóo bił łikan.
Jaaʼabaní dadinilzhinígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Phyllostomidae"* deiłníigo deiyózhí. Jaaʼabaní dadinilzhinígíí éí 192 ałʼąą ádaatʼé.

Tʼááłáhági átʼéego:Jaaʼabaní dadinilzhinígíí
Jishcháaʼtah jaaʼabaní bidághaaʼ łizhinígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi dóó  dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Taphozous melanopogon"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10&ndash;11di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2&ndash;3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ éí łizhin; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin.

Jishcháaʼtah jaaʼabaní bidághaaʼ łizhinígíí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó chéłchaaʼ haalzheehgo naatʼá.
Jishcháaʼtah jaaʼabaní bitéél łigaaígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi dóó  kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Taphozous mauritianus"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10&ndash;11di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 3&ndash;4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin.

Jishcháaʼtah jaaʼabaní bitéél łigaaígíí éí kʼaalógii dóó iichʼąhii dóó chéłchaaʼ haalzheehgo naatʼá.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní niłchxoní

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Emballonura atrata"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8&ndash;10di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2&ndash;3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin.

Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní niłchxoní éí kʼaalógii dóó iichʼąhii dóó tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.
Jaaʼabaní niłchxoní

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózíidi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Emballonuridae"* deiłníigo deiyózhí. Jaaʼabaní niłchxoní éí 51 ałʼąą ádaatʼé.

Jaaʼabaní niłchxoní éí kʼaalógii dóó iichʼąhii dóó tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii hadaalzheehgo ndaatʼáa łeh.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ atʼąąʼ yilchį́į́hí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Hipposideros commersoni"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10&ndash;12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 3&ndash;4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikʼiiz éí dah dzílgai; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí łizhin; bíchį́į́h éí chʼil bitʼąąʼ nahalin jiní.

Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ atʼąąʼ yilchį́į́hí éí chéłchaaʼ haalzheehgo naatʼá.
Tsintah atʼąąʼ yilchį́į́hí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhí Bikéyah Dah Naaʼeełígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Hipposideros speoris"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8&ndash;10di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 1&ndash;2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; bíchį́į́h éí chʼil bitʼąąʼ nahalin jiní.

Tsintah atʼąąʼ yilchį́į́hí éí chéłchaaʼ dóó tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.
Hodíłchʼiltah łį́į́ʼ bikeeʼ yilchį́į́hí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Rhinolophus fumigatus"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8&ndash;12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2&ndash;4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí halbá; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; bíchį́į́h éí łį́į́ʼ bikeeʼ nahalin jiní.

Hodíłchʼiltah łį́į́ʼ bikeeʼ yilchį́į́hí éí chéłchaaʼ dóó tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.
Łį́į́ʼ bikeeʼ yilchį́į́hí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí tó wónaanídi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Rhinolophidae"* deiłníigo deiyózhí. Łį́į́ʼ bikeeʼ yilchį́į́hí éí 106 ałʼąą ádaatʼé.

Łį́į́ʼ bikeeʼ yilchį́į́hí éí chéłchaaʼ dóó tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii hadaalzheehgo ndaatʼá.
Tsé Bee Bighan Naakaii Łizhiní Bikéyah

&nbsp;éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi siʼą́.

Tsé Bee Bighan Naakaii Łizhiní Bikéyah éí 150,872 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 12,973,808 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2012góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).

Tsé Bee Bighan Naakaii Łizhiní Bikéyah biwááshindoon éí Tówoł Hadahiilíinii holyéedi bił hazʼą́. 

Tʼááłáhági átʼéego:Naakaii Łizhiní Bikéyah
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitseeʼ hólóní

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Hoozdo Hahoodzodi dóó  dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Eumops perotis"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 18&ndash;22di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 5&ndash;7di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez.

Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitseeʼ hólóní éí iichʼąhii dóó tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitseeʼ hólóní

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Otomops wroughtoni"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10&ndash;12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 3&ndash;4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiiyah éí halzhin; bitseeʼ éí nineez.

Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitseeʼ hólóní éí kʼaalógii dóó iichʼąhii dóó tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó chéłchaaʼ haalzheehgo naatʼá.
Haʼaʼaahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitseeʼ hólóní

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Gah Bikeeʼ Taah Yíʼáhí hoolyéedi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Eumops floridanus"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8&ndash;10di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2&ndash;3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił; binághah éí łigai; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; bitseeʼ éí nineez.

Haʼaʼaahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitseeʼ hólóní éí kʼaalógii dóó iichʼąhii dóó tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó chéłchaaʼ haalzheehgo naatʼá.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitseeʼ hólóní yázhí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi dóó  kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Chaerephon pumilus"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8&ndash;9di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 1&ndash;3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin łeh; bitseeʼ éí nineez.

Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitseeʼ hólóní yázhí éí kʼaalógii dóó iichʼąhii dóó tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó chéłchaaʼ haalzheehgo naatʼá.
Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní yilzhólí bitseeʼ hólóní

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́;  dóó Shádiʼááhjí  éí tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Molossus currentium"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10&ndash;11di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 3&ndash;4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí łizhin; bitseeʼ éí nineez.

Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní yilzhólí bitseeʼ hólóní éí kʼaalógii dóó iichʼąhii dóó tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó chéłchaaʼ haalzheehgo naatʼá.
Jaaʼabaní yilzhólí bitseeʼ dahólónígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí  dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Molossus"* deiłníigo deiyózhí. Jaaʼabaní yilzhólí bitseeʼ dahólónígíí éí 11 ałʼąą ádaatʼé.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8&ndash;13di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2&ndash;4di asdzoh áníłnééz, áádóó éí kʼaalógii dóó iichʼąhii dóó tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó chéłchaaʼ hadaalzheehgo ndaatʼá.
Jaaʼabaní bitseeʼ dahólónígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí, ńléidi éí ádaadin. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Molossidae"* deiłníigo deiyózhí. Jaaʼabaní bitseeʼ dahólónígíí éí 110 ałʼąą ádaatʼé.

Jaaʼabaní bitseeʼ dahólónígíí éí kʼaalógii dóó iichʼąhii dóó tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó chéłchaaʼ hadaalzheehgo ndaatʼáa łeh.
Halchíítah Naakaii Łizhiní Bikéyah

&nbsp;éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi siʼą́; Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyah dóó Tsé Bee Bighan Naakaii Łizhiní Bikéyah bitaʼdi éí bił hazʼą́.

Halchíítah Naakaii Łizhiní Bikéyah éí 224,610 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 2,024,904 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2011góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Halchíítah Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bijáád ádinígíí

&nbsp;éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Acontias kgalagadi"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 15&ndash;20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó dinilzhingo noodǫ́ǫ́z; bijáád éí ádin; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.

Halchíítah Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bijáád ádinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí yildeeł.
Náátsʼózídę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí yił aheełtʼéhé ntsaaígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Lyroderma lyra"* deiłníigo dayózhí.

### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8&ndash;10di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2&ndash;4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dibéłchíʼí.

Náátsʼózídę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí yił aheełtʼéhé ntsaaígíí éí tsídii yázhí dóó naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.
Jaaʼniłtsʼílí yił aheełtʼéhé łitsooígíí

&nbsp;éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí *"Lavia frons"* deiłníigo dayózhí.
thumb|left|250px
### Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10&ndash;12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2&ndash;4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí łitso.

Jaaʼniłtsʼílí yił aheełtʼéhé łitsooígíí éí kʼaalógii dóó iichʼąhii dóó tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.