Litapole tše bose

**Dipotata** goba **potata** [ a ] ( *Ipomoea batatas* ) ke sebjalo sa dicotyledonous ka lapeng la letago la mesong, Convolvulaceae . Medu ya yona ya tuberous ye megolo, ya starchy, ya tatso ye bose e šomišwa bjalo ka morogo wa medu,   yeo e lego dijo tšeo di tlwayelegilego dikarolong tša lefase. Dikhalthiba tša dipotata tše bose di tswadišitšwe go tšweletša di tubers tšeo di nago le nama le letlalo la mebala ya go fapafapana. Go feta moo, mahlare a manyenyane le matlakala ka dinako tše dingwe di jewa e le dimela tše tala. Ditapola le potata di tswalana kgole fela, bobedi bja tšona di ka tatelano ya Solanales. Ga e šita le ge ditapola tša lefsifsi gantši di tsebja e le di yam dikarolong tša Amerika Leboa, di kgole le go feta le di- yam tša kgonthe, tšeo e lego di monocot ka tatelano ya Dioscoreales. 

Dipotata tše bose ke tša setlogo dileteng tša borutho tša Amerika Borwa kua Ecuador ya lehono.   Go meloko ye e ka bago ye 50 le mehuta ya go feta 1,000 ya Convolvulaceae, *I. batatas* ke yona fela sebjalo sa dibjalo sa bohlokwa bjo bogolo tše dingwe le tše dingwe di šomišwa mo lefelong (mohlala,  ‘kangkong’ bjalo ka morogo wo motala), eupša tše ntšhi di nale mpholo. Mohuta wa *Ipomoea* wo o nago le ditapola tše bose gape o akaretša matšoba a mmalwa a serapeng ao a bitšwago morning glories, eupša lereo leo ga se gantši le katološetšwa go *I. batatas* . Dikhalthiba tše dingwe tša *I. batatas* di bjalwa bjalo ka dibjalo tša go kgabiša ka fase ga leina la tuberous morning glory gomme di šomišwa ka seemo sa temothuo ya dihlare. Ditapola tše bose le tšona di ka bitšwa di- yam kua Amerika Leboa. . &#x5B; **' &#x5D;</sup>

Semela ke morara wa mesunkwane wa go phela nako ye telele, o tšweletša matlakala a go fapana a sebopego sa khutlotharo goba a go ba le diphaphathi le matšoba a bogolo bja magareng a sympetalous. Gantši dikutu di gagabela fase gomme di bopa medu ya go se letelwe mo di node. Matlakala a screwed go bapa le dikutu. Lehlaka la matlakala le botelele bja 13 to 51 centimetres (5 to 20 inches). Dithipa tša matlakala di fetoga kudu, 5 to 13 cm (2 go ya go 5 ka) telele, sebopego ke pelo dipshio go ya go lee sebopego, nkgokolo goba khutlotharo le lerumo sebopego, mošito e ka ba ka moka, meno goba gantši makga a mararo go ya go a šupago , segwa goba arolwa. Bontši bja bokagodimo bja matlakala bo hlobotše, ke ka sewelo boya, gomme ntlha ye nkgokolo go ya go ntlha. Matlakala a bontši bja mmala a matala, eupša go kgoboketšwa ga di anthocyanins, kudukudu go bapa le methapo ya matlakala, go ka a dira gore a be a pherese. Go ya ka mohuta, palomoka ya botelele bja kutu e ka ba magareng. Dikhalthiba tše dingwe gape di bopa mahlare a go fihla go 16 m (52). ft) ka bolelele. Lega go le bjalo, tše ga di bope ditho tša polokelo ya ka tlase ga mobu. <sup class="noprint Inline-Template Template-Fact" style="white-space:nowrap;">&#x5B; **' &#x5D;

Matšoba a hermaphrodite, a makga a mahlano le a mahlakore a makopana ke a tee goba a mmalwa ka dithunya tša mahlare, tša zymous tšeo di tšwelelago go tšwa go di axil tša matlakala gomme di eme thwii. E tšweletša matšoba ge letšatši e le le lekopana. Di sepal tše nnyane di telele ebile di sesane go fihla ntlheng e bile di na le ditlhale gomme (ke ka sewelo di 7 fela).     telele, gantši e na le moriri o mosese goba ciliate. Tše tharo tša ka gare di telele go se nene. tse     telele, overgrown le funnel bōpehileng joaloka, mene moqhaka, le hem e khutšo ye nnyane, e ka ba lavender ho pherese lavender ka mmala, memetso  ye lefifi ka mmala, efela šweu meqhaka e ka boela hlaga. Di-stamen tše di tswaletšwego ke tša botelele bjo bo sa lekalekanego ka ditlhale tša glandular. Mae a dikgogo a diphapoši tše pedi ke ka godimo ga go se fetoge ka setaele se se kopana kudu. &#x5B; ** &#x5D; Dipeu di tšweletšwa fela go tšwa go go selaganya peu. 

Matšoba a bulega pele letšatši le hlaba gomme a dula a bulegile diiri tše mmalwa. Di tswalela gape mesong gomme di thoma go pona. Modu wa tuberous wo o jegago ke wo motelele ebile o sesane, o na le letlalo le boreledi leo mmala wa lona o lego magareng ga boserolwane, namune, bohwibidu, boso, bopherese le beige. Nama ya yona e tloga go beije go ya go ye tšhweu, ye khubedu, ye pinki, ya violet, ye serolane, ya namune le ye pherese. Dikhalthiba tša ditapola tše di nago le nama ye tšhweu goba ye serolwane ye e phadimago ga di bose kudu le monola go feta tšeo di nago le nama ye khubedu, ye pinki goba ya mmala wa namune.