Projeke ya SWiP

thumb|SWiP Project banner
Porojeke ya **SWiP** e šomiša thekinolotši ya polelo, tshedimošo le tsebo go tšwetša pele tekatekano ya polelo gare ga maleme ka moka a semmušo a Afrika Borwa. Boemo bja go buša ga polelo ya Seisemane (gomme go fihla bokgoleng bjo bonnyane bja Afrikaans) bo feleleditše ka gore Seisemane se fetogile leleme la go ithuta le go ruta leo le nyenyefatšago thuto ya Afrika,  ka go realo maleme a Afrika a selegae ka tlwaelo a ka tlase ga methopo. **SWiP** e hlalosa badirišani ba bararo ba bagolo ka tirišanong ya setšhaba magareng ga SADiLaR, encyclopedia ya mahala ya Wikipedia le PanSALB bao ba šomago le ditšhaba tša polelo le polelo ya selegae ka gare ga Academica, go rarolla tekatekano ya polelo ka go šomiša thekinolotši ya digital, kudukudu Wikipedia.

Ka tlase ga kgethologanyo, maleme a mangwe a ile a hlokomologwa, go akaretšwa isiNdebele, Siswati, Xitsonga le Tshivenda. Go rarolla go se be gona ga dipolelo tša setlogo tša Afrika Borwa, mekgatlo ye meraro e šomišana go aga dipolelo tše kaone tša go se be le methopo e mentši. Mekgatlo ye ke:

* Lefelo la Afrika Borwa la Dithoto tša Polelo ya Digital (SADiLaR),
* Wikimedia Afrika Borwa, (Wikipedia) 
* Pan South African Language Board (PanSALB).

Wikipedia ke mothopo wo o tlwaelegilego wa tshedimošo ya polelo bakeng sa tshepedišo ya polelo ya tlhago (NLP). Maleme ao a nago le methopo ya fase a na le corpra ye e lekanyeditšwego ya sengwalwa (dipego tša polelo, sengwalwa se se nago le ditlhaloso le mehuta ye mengwe ya tshedimošo ya polelo) bakeng sa LLMs go šomiša NLP. Porojeke ya SWiP e tšweleditše dikgonagalo tše di fapafapanego tša go kgoboketša le go kgoboketšwa ga dingwalwa tše di swanetšego bakeng sa maleme ao a nago le methopo ya fase, gomme ya tšweletša se ka tekanyo ya setšhaba. Corpra ye e ka šomišwa go hlama dipukuntšu tšeo di theilwego godimo ga corpus goba phetolelo ya semi-automatic. 

Porojeke ye ya tirišano gape e reretšwe go tšwetša pele, go šireletša le go dira gore maleme a setlogo a Afrika Borwa le tsebo ya setšo di be gona ka mokgwa wa elektroniki ka go godiša go ba gona ga tšona go ditshepedišo tša digital tša go swana le Wikipedia. Ka go dirišana le mekgatlo ya setšo le ya maleme, porojeke e be e hlametšwe go tswalela sekgoba sa digital le go netefatša gore maleme a selegae le dikanegelo tša setšo di bolokwa le go abelanwa inthaneteng.

## Mafelelo
Go letetšwe gore Porojeke ya SWiP e tla: 

* Kaonafatša go ba gona ga dipolelo tša setlogo tša Afrika Borwa go ditshepedišo tša go swana le Wikipedia.
* Go matlafatša ditšhaba ka go hlama diteng tša digital ka tlwaetšo le go aga bokgoni.
* Go phatlalatša tsebo ya setšo le bohwa ka maleme a setlogo.
* Go hlohleletša tirišano ya go ya go ile magareng ga ditšhaba tša thuto, tša setšo le tša digital ka Afrika Borwa.

## Histori
 Mogato wa 1 wa Porojeke ya SWiP o ile wa thongwa ka la 20 Setemere 2023 ka UNISA le Mohumagadi Enock Makhosoke II Mabhena, Kgoši ya AmaNdebele, yo a bego a le gona. Tiragalo ye e thomile ditiragalo tše mmalwa tšeo di lokeleditšwego ka fase gomme ya phethwa ka katlego. Mogato wa 2 wa porojeke o thomile ka November 2024 gomme o tšwela pele. 

## Maiteko le Ditiragalo

### Kgokagano ya Wikipedia ya IsiNdebele
Katlego ya pele ya porojeke e be e le go kopanywa ga IsiNdebele ka gare ga Wikipedia. Mathomong e be e emelwa ke dihlogo tše 11 fela ka go Wikipedia Incubator, leleme le ile la gola ka lebelo go fihla go dihlogo tša ka godimo ga tše 140 ka ngwaga (ga bjale ke tše 164), go swaya phetogo ya lona go sebopego se segolo sa Wikipedia.

### Tlwaetšo ya Setšhaba le Boitlamo
Porojeke e sepetše mananeo a tlwaetšo a magolo, a akaretša batšeakarolo ba ka godimo ga ba 300 go tšwa diyunibesithing tše di fapafapanego tša Afrika Borwa. Bahlahli ba tsebišitše diithuti go Wikipedia gomme ba ithutile bokgoni bja go ba mongwadi wa dihlogo (go tlaleletša diteng, ditsopolo le dinepe) le go itlwaetša go fetolela ka go šomiša sedirišwa sa phetolelo ya Wikipedia.
thumb|SWiP NMU
Ditiragalo tše di feleleditše ka go hlangwa ga dihlogo tše makgolo tše mpsha, diketekete tša go lokiša, le dikabelo tše bohlokwa tša diteng tše di ngwadilwego, ditšhupetšo le Di-multimedia. Maiteko a a hlohleleditše go bala le go ngwala ga digital le go kgatha tema ga setšhaba mola a kaonafatša kudu diteng tša polelo ya setlogo ya Wikipedia.

## Tutuetšo le Katlego
Go tloga mathomong a yona, Porojeke ya SWiP e na le:

* **Dikagare tše di katološitšwego tša Digital:** Makgolokgolo a dihlogo tše difsa tša Wikipedia di hlodilwe ka maleme a setlogo.
* Dipego tša Setšo tše di Šireleditšwego: Porojeke e kgonthišeditše gore dikanegelo tša setšo, maleme le ditšo di hwetšagala go batheetši ba lefase ka bophara.
* **Ditšhaba tše di Matlafaditšwego:** Ka mananeo a tlwaetšo le ditherišano tša tirišano, batšeakarolo ba ka godimo ga ba 300 ba fetogile batšweletši ba mafolofolo ba diteng tša digital.

* **Go Kaonafatšwa ga Ponagalo:** Dikagare tše di sa tšwago go hlangwa di kgobokeditše dipono tše dimilione ka moka, go bontšha go fihlelela ga di-digital tše di nabilego.

## Letlakala la Dithušo la SWiP
 le hwetšagala go mang le mang yo a nago le kgahlego ya go ithuta go rulaganya Wikipedia. 

## Ditšhupetšo