Hlapi

**hlapi** ke phoofolo ya go phela goba go dula ka meetseng, yeo e nago le dinama goba mafofa a go rutha le legata leo le tiilego go šireletša bjoko, eupša ga e na maoto le menwana goba matsogo. Dihlapi di ka kgoboketšwa ka gare ga *dihlapi* tše di se nago mehlagare le dihlapi tšeo di tlwaelegilego tša mehlagare, tša mafelelo di akaretša dihlapi ka moka tše di phelago tša tšeo di nago le dikgeleswa le tša marapo, gammogo le di placordema. Ka go kgaogana le setšo sa kgale sa go kgoboketša dihlapi ka moka ka sehlopha se tee (di-Pisces), thuto ya dihlapi ya sebjalebjale e lebelela dihlapi bjalo ka seo se akaretšago diphoofolo ka moka tša lerapo la mokokotlo. Ka Seisemane, bontši bja "hlapi" ke hlapi ge go bolelwa ka botee le dihlapi ge go bolelwa ka mehuta ya dihlapi.

Bontši bja dihlapi ke tšeo di nago le madi ago tonya

, themperetšha ya mmele wa tšona e fapana le meetse ao a e dikologilego, gaešita le ge basesiši ba bangwe ba bagolo le ba mafolofolo ba bjalo ka shaka e tšhweu le tuna ba ka boloka themperetšha e phagamego ya motheo . Dihlapi tše dintši di kgona go boledišana ka medumo, go swana le nakong ya thobalano . Thuto ya dihlapi e tsebja bjalo ka **ithyology** .

Go na le mehuta ya ka godimo ga 33 000 ya dihlapi yeo e sa lego gona, gabonolo sehlopha se segolo kudu sa diphedi tša marapo a mokokotlo le go feta mehuta ka moka ya dihlopha tše dingwe tša setšo, e lego diphedi tša ka meetseng, digagabi, dinonyana le diamusi, ge di kopantšwe. Bontši bja dihlapi ke tša sehlopha sa Actinopterygii, dihlapi tša maphegwana a mahlasedi, tšeo di dirago mo e ka bago seripagare sa diphedi ka moka tše di phelago tša marapo a mokokotlo.

Dihlapi tša mathomo di tšweletše nakong ya Cambrian bjalo ka difepi tše nnyane tša sefa ; di ile tša tšwela pele go tšwelela ka Paleozoic, tša fapafapana ka dibopego tše dintši. Dihlapi tša pele tšeo di nago le di-gill tše di ineetšego tša go hema le maphegwana a maphegwana a mabedi, e lego di-ostracoderm, di be di na le dipoleiti tše boima tša marapo tšeo di bego di šoma e le di- exoskeleton tšeo di šireletšago kgahlanong le diphoofolo tše di jago diphoofolo tše di se nago marapo a mokokotlo . Hlapi ya mathomo yeo e nago le mehlagare, di-placoderm, di tšweletše ka Silurian gomme tša fapafapana kudu nakong ya Devonian, "Mengwaga ya dihlapi".

Dihlapi tša marapo, tšeo di hlaotšwego ka go ba gona ga ditšhika tša go rutha le di- endoskeleton tšeo ka morago di fetotšwego marapo, di ile tša tšwelela e le sehlopha se segolo sa dihlapi ka morago ga ge go fedišwa ga mafelelong-Devonian go fedišitše diphoofolo tše di jago diphoofolo tša ntlha, e lego di- placoderm. Dihlapi tša marapo di arotšwe gape ka dihlapi tša maphegwana a lobe le a maphegwana a mahlasedi . Mo e ka bago 96% ya mehuta ka moka ya dihlapi tše di phelago lehono ke di- teleost - sehlopha sa mphapahlogo sa dihlapi tša maphegwana a mahlasedi tšeo di ka tšwelelago mehlagare ya tšona . di-tetrapods, e lego clade yeo bontši bja yona e lego ya lefaseng ya diphedi tša marapo a mokokotlo tšeo di bušitšego maemo a godimo a trophic ka bobedi ditshepedišong tša tswalano ya diphedi le tikologo ya tšona tša ka meetseng le tša lefaseng go tloga ka Late Paleozoic, di tšweletše go tšwa go dihlapi tša maphegwana a lobe nakong ya Carboniferous, e hlagolela maswafo a go hema moya ao a swanago le ditšhika tša go sesa.

## Ditšhupetšo