open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Nthame primary school

Hisitori ya Nthame ''Primary School''
thumb|232x232px|phorofentshe ya Limpopo

**[[Nthame Primary school|Nthame ''Primary school'']]** se thomilwe ka ngwaga wa 2000 motseng wa Ga-madiseng ka ntlenyana ga toropo ya *[[Burgersfort]]* ka Limpopo. Nthame ke leina leo le tlilego ka baetapele ba motse wa Ga-Madiseng ka tirišanommogo le mmušo wa Aforika Borwa. Pele ga gore sekolo se se bitšwe Nthame, se be se bitšwa Sekabatana, se theilwe ka leina la sekolo sa fase seo se be go se le sekolo sa fase se le tee moo motseng, e le go Sekabate ''Primary School''. kago ya Sekabatana e hueditšwe ke gore bana ba mengwaga ya tlase ba be ba swanetše ba taboge tsela yeo e lego ye šoro ya R37, le noka ya Kgodiopong yeo e bago ye kotse ge dipula tša matlorotloro di ena, ba e ya Sekabate Primary School seo se lego kgole.

Basadi ba motse le barutiši ba kopantše dihlogo ba bona go le bokaone gore go agwe sekolo se se nnyane seo se tlogo amogela bana ba motse ba mengwaga ya ka tlase. Basadi ba motse ba ile ba neela ka dikago (ditena, diphata, masenke le diforeime tša mafasetere) gomme ba šomiša matsogo a bona le mmu go aga diphapoši tše pedi tša mphatho wa mathomo (grade 1) le mphato wa bobedi (grade 2). 

## 2009-2024
Nthame Primary  School e butwše semmušo ka ngwaga wa 2009 motseng wa Ga-Madiseng ka ntlenyana ga toropo ya Burgersfort Limpopo go bapa le tsela ya R37. ke sekolo sa setšhaba seo barutwana ba rutwago ntle le tefo. ka se sebaka Nthame e na le barutwana ba lego tekano ya 1 225 go iša go 1 263 ka se sebaka le barutiši ba masometharotee (31).  

Dintlha tša kgokagano                                               

Hlogo ya sekolo: Marole A.T.

Aterese: Ga-Madiseng, Setaseng sekešene

Aterese: P.O Box 3208

Tšhupetšo
ReaderWorld NPC

ReaderWorld ke khamphani yeo e sa dirego poelo yeo e šomago ka go ikgetha le makgobapuku go tšwetša pele setšo sa go bala. E nyaka go bea makgobapuku maemong bjalo ka disenthara tša go tsenela setšhaba, go abelana tsebo le tlhabollo, ka mananeo a go bala a tirišano moo maloko a setšhaba a fiwago sebaka sa go bala, go kopana, go tsenela, le go ithuta go tšwa go yo mongwe le yo mongwe.

ReaderWorld e hlomilwe ke maloko a peleng a sehlopha sa dipuku sa Bokgobapuku bja Motse wa Johannesburg bao ba bego ba na le kgahlego ye e abelanwago ya go hlola mafelo a go swana a sehlopha sa dipuku go babadi mmogo makgobapukung a mangwe. Ge sehlopha sa dipuku se dutše se hwetša go gogwa, go ile gwa nyakega ka mo go akgofilego ga bobueletši bja Bokgobapuku le Ditirelo tša Tshedimošo.

## Dihlopha tša Dipuku
Khamphani e hloma dihlopha tša dipuku makgobapukung moo babadi ba hlohleletšwago go bala seo ba se ratago, ka sebopego sefe (dipuku, dikuranta, di-blog, ditokomane, bjalobjalo).

Dihlopha tša dipuku:

• Tlelapo ya Dipuku ya Kimberley

• Sehlopha sa Dipuku sa Bokgobapuku bja Meadowlands

• Sehlopha sa Dipuku sa Bokgobapuku bja Randburg
Leeto la go ba setsebi sa polelo

left|thumb|Mofetoledi wa polelo ya diatla
Bjale ka moithuti wa go **ithutela tša polelo** e lego (Language Practice) gona unibesithing ya **Tshwane Unirvesity of** **Technology** ,ke ka hlatsela le go bolela gore go ithutela tša polelo go botse kudu gobane o ihwetša o na le  maitemogelo a magolo mo dipolelong.Lehlakore leo le lego botse ka tša polelo ke gore o kgona go ithuta dipolelo le go ba setsebi dipolelong.Go bolela maleme a go feta a mabedi ke selo seo se kgahlišago e le kudu gobane o kgona go tsenela le go amogela batho bohle.

## Mešomo ya tša polelo
thumb|Go rulaganya
Tsela ye ga e bonolo efela ditlhohlo tša gona di tla go tšwela mohola. Motho yo a ithutetšego tša polelo a ka akanya go ba Mofetoledi, Morulaganyi ,Mmadi wa bohlatse , Mofetoledi wa kgoro ya tsheko goba dikopanong magareng ga batho bao ba bolelago **dipolelo** tša go fapanafapana le tše dingwe.

## References
Letlakala le Legolo

= We welcome you  Re a go amogela mo Wikipedia  =
Letsatsi la matlhatso
ke lapile




## 

the fire burns three buildings,the mother provokedMollo o sentše meago ye meraro gomme wa tšhošetša Mount Graham International Observatory ka boripana.  (**Sehlogo se se feletšego...&nbsp;**) disaster that happened 



*
* *[[Battle Birds|Fighting birds Dinonyana tša Ntwa]]*
*


*
* ****
*
*


## Na o be o tseba ...&nbsp;did you know


*
*
*
*
*
*
*
*


*
*
*











*
*
*
*



**
**
**


*
*
*
*
*
*

*








*
*
*
*
*


*
*
*
*


*
*
*

*
* **[https://lists.wikimedia.org/postorius/lists/daily-article-l.lists.wikimedia.org/]**
*
Maamerika a Maafrika

Ma-Amerika a ma-Afrika ke e nngwe ya dihlopha tše dikgolo kudu tša merafo e mentši kua United States. Maamerika a Maafrika kudu ke a lešika la Maafrika, eupša ba bantši ba na le bagologolo bao e sego Bathobaso le bona. Maamerika a Maafrika kudu ke ditlogolo tša batho bao ba dirilwego makgoba bao ba tlišitšwego go tšwa dinageng tša gabo bona tša Afrika ka kgapeletšo go yo šoma Lefaseng le Lefsa. Ditokelo tša bona di be di lekanyeditšwe kudu, gomme ka nako e telele ba ile ba ganetšwa go tšea karolo e swanetšego tšwelopeleng ya tša boiphedišo, ya tša leago le ya tša dipolitiki ya United States.
Ma-Gypsy

Batho ba Romani ke sehlopha sa morafo wa batho bao ka setšo ba sepelago-sepela bao ba thomilego ka leboa la India eupša ba phela mehleng ya mehleng yeno lefaseng ka bophara, kudu-kudu kua Yuropa. Bontši bja Baroma bo bolela mohuta o itšego wa Seroma, e lego leleme leo le tswalanago kgaufsi le maleme a mehleng yeno a Indo-Europe a ka leboa la India, gotee le leleme le legolo la naga yeo ba dulago go yona. Ka kakaretšo go dumelwa gore dihlopha tša Baroma di tlogile India ka go huduga leboelela le gore di be di le Peresia lekgolong la bo-11 la nywaga, ka borwa-bohlabela bja Yuropa mathomong a lekgolo la bo-14 le ka bodikela bja Yuropa ka lekgolong la bo-15 la nywaga. Seripa sa bobedi sa lekgolo la bo-20 la nywaga di be di phatlaletše kontinenteng e nngwe le e nngwe yeo e nago le badudi.
Ukraine

**Ukraine** ke naga ya Yuropa Bohlabela. Ke naga ya bobedi ka bogolo ya Yuropa ka morago ga Russia, yeo e lego mollwaneng wa yona ka bohlabela le leboa-bohlabela. E bile e le mollwaneng wa Belarus ka leboa; Poland le Slovakia ka bophirimela; Hungary, Romania le Moldova ka borwa-bodikela; ka lebopong la lewatle go bapa le Lewatle le Letšo le Lewatle la Azov ka borwa le borwa-bohlabela. Kyiv ke motse-mošate wa setšhaba le motse o mogolo kudu, gomme ya latelwa ke Kharkiv, Dnipro le Odesa. Leleme la semmušo la Ukraine ke Seukraine.
Bitcoin

thumb|188x188px|Letshwao la Bitcoin.
**Bitcoin** ke tšhelete ya dijithale yeo e sa laolegwago ke mmušo goba dibanka. E thomile ka 2009 ke motho yo a tsebjago ka leina la Satoshi Nakamoto, eupša ga a tsebje gabotse gore ke mang. Bitcoin e šomiša theknolotši yeo e bitšwago blockchain go boloka dipoelo tša ditšhelete le ditiragalo tša ditransekšene. Ga e laolege ke motho o tee, ebile e šomiša mokgwa wa cryptography go šireletša ditiragalo tša tšhelete. Bitcoin e ka fetolwa gore e be tšhelete ya setlogo, gape e ka šomišwa go reka dilo goba go romela tšhelete go batho ba bangwe. Le ge go le bjalo, e na le diphetogo tše dikgolo tša theko ka lebaka la go se laolege ke mmušo.

## Ditšhupetšo
Tšhelete ya Crypto

thumb|241x241px|Matshwao a dikgwebo a tše dingwe tša ditšhelete tša crypto tše di tsebjago kudu.
**Tšhelete ya Crypto** ke mokgwa wa ditšhelete tša dijithale tšeo di šomišwago go rekišana le go kgwebišana ka Inthanete. Di šomiša theknolotši yeo e bitšwago blockchain, yeo e bolokago ditiragalo tša ditšhelete ka mokgwa o sa fetogego le o sa kaonefatšwago. Tšhelete ya Crypto e šoma ka mokgwa wo o sa laolegwago ke mmušo goba dibanka, eupša e laolwa ke methopo ya yona ya theknolotši le batho ba e šomišago.

Bitcoin ke Tšhelete ya Crypto ya mathomo le ye e tumilego kudu. E hlagile ka 2009 gomme e hlolotšwe ke motho yo sa tsebjego yo a bitšwago Satoshi Nakamoto. Go šala le Bitcoin, go na le tše dingwe tše dintši tša ditšhelete tša crypto, tše bjalo ka Monero, Ripple, le Litecoin.

Tšhelete ya Crypto e na le melemo e mentši. Ga e laolwe ke mmušo, e ka šomišwa mafelong ohle a lefase, gomme e fapana le ditšhelete tša setlogo. Le ge go le bjalo, e na le diphephetšo tše dintši, go akaretša go fetofetoga ga boleng bjo bogolo, go šomišwa gampe go dira ditiragalo tša bosholu, le go se laolwe gabotse ke melao ya mmušo.

Ka baka leo, Tšhelete ya Crypto e tšwela pele go ba taba ya bohlokwa ye e hlohleletšago diphetogo tše dikgolo lefapheng la ditšhelete le theknolotši.

## Ditšhupetšo
Monero

thumb|172x172px|Logo la Monero.
**Monero** ke tšhelete ya crypto ye e dirilwego ka 2014. E fapana le Bitcoin ka gobane ditransakšene tša yona di patagantšwe, gomme ga go motho yo a ka di latelago. Se se ra gore ge motho a romela goba a amogela Monero, tshedimosetšo ya gagwe ga e bonagale mo bathong ba bangwe.

Monero e šomiša Proof-of-Work go netefatša gore ditransakšene di bolokegile, gomme ga e laolwe ke banka goba mmušo. Batho ba e diriša go lefela dithoto le ditirelo ka mo inthaneteng le mafelong a mangwe.

Ka gobane Monero e fana ka boinotši bjo bo feletšego, e ka dirišwa ke batho ba nyakago tšhireletšo ya tshedimosetšo ya bona ya ditšhelete. Efela, se se begile go ba le puisano ka gobane se ka šomišwa mo ditirong tša bosenyi bjalo ka thekollo ka dikgoka goba go rekiša le go reka dithoto tša go se dumelelwe.

## Ditšhupetšo
Litecoin

thumb|157x157px|Logo la Litecoin.
**Litecoin** ke tšhelete ya crypto yeo e šomišago mokgwa wa blockchain. E hlamišitšwe ka 2011 ke Charlie Lee, gomme mošomo wa yona o swana le wa Bitcoin, eupša e na le diphetogo tše dingwe tšeo di nolofatšago dipagelo gore di dirwe ka lebelo le ka ditshenyegelo tše nnyane. Litecoin e šomiša algorithm ya Scrypt bakeng sa go e hwetša, e fapana le Bitcoin yeo e šomišago SHA-256.

## Ditšhupetšo
Muhsin Hendricks

**Muhsin Hendricks** e be e le imam wa Afrika Borwa, seithuti sa Boiselamo le molwela-LGBT. O be a amega dihlopheng tše di fapafapanego tša bobueletši bja Mamoseleme a LGBT gomme e be e le mmueledi wa kamogelo ye kgolo ya batho ba LGBT ka gare ga Boiselamo. O hlalositšwe bjalo ka imam wa mathomo wa lefase wa go ba gay pepeneneng, ka ge a tšwile ka 1996. Hendricks o hlokofetše ka lebaka la dintho tša dithunya tlhaselong yeo e nepišitšwego ka Hlakola 2025 ka Bethelsdorp, Afrika Borwa.

## Ditšhupetšo
LGBTQ

thumb|Folaga ya molalatladi e emela setšhaba sa LGBTQ.
**LGBTQ** (Lesbian, Gay, Bisexual, Transgender, Queer) ke batho bao ba ratago ba bong bjo bo swanago, ba go ratana le bathong ba mefuta e mebedi, le bao ba ikwetšago ka mokgwa o fapafapanego le bong bja bona bja tlhago. Jehofago la Afrika Borwa, molao o šireletša ditokelo tša batho ba LGBTQ, gomme lenyalo la basadi goba banna ba babedi le dumeletšwe.
Hugo Broos

**Hugo Broos** ke motsebedi wa kgwele ya maoto wa Belgium yo e lego mohlophisi wa sehlopha sa kgwele ya maoto sa naga ya Afrika Borwa. O thwetšwe bjalo ka mohlophisi wa Bafana Bafana ka 2021.
Ripple

thumb|188x188px|Letshwao la Bitcoin.
**Ripple** ke tšhelete ya crypto le tshepedišo ya tefo ye e hlamišitšwego ka 2012. E fapana le Bitcoin ka gobane e laolwa ke khamphani ya Ripple Labs gomme e dira ditransakšene ka lebelo le le godimo. Ripple e šomiša **XRP** go nolofatša phetisetšo ya tšhelete gare ga mafelo a kgwebo le dibanka.

## Ditšhupetšo
Hlohleletšo ya mmino wa HIP HOP

**Mmino** wa Hip-Hop ke mmino wo o tumilego wo o theeletšago ke baswa. Bašwa ba rata wona mmino wo ka gobane bontšhi o opelwa ke baswa. Bothata bja mmino wo ke gore baopedi ba bangwe ba opela ka diokobatši, dintwa, dipolao le dihlabani goba dithunya. Potšišo ke gore na mmino wo o hlohletša baswa go šomiša diokobatsi goba maitshwaro ago bea maphelo a bona kotsing na? Go ya ka ditsibi tša menagano, mmino o kgwatha goba go tsoša maikututlo a motho. Ba laetsa gore mmino gase wago theeletša feela, o ka ba le hlohleletšo mo maitshwarong a motho. 
thumb|Hip Hop

## Teori ya setsibi sa monagano
Go ya ka teori ya B.F Skinner ye elego "Behavourism", motho aka hlohleletšwa ntle le temogo ya gagwe. Teori ye eka šomišwa go hlaloša gore mmino wa Hip Hop o hlohleletša mekgwa ya baswa bjang. Baswa bago theeletša mmino wo wago bolela kago šomiša diokobatši goba mekgwa ye mengwe ya go tšwa tseleng, go ya ka teori ya "Behaviorism", mantšu ao ba theeletšago goba ba opelago gotšwa go mmino, a ka ba le khuetšo mo maitshwarong a bona ntle le temogo ya bona. Bontšhi ba baswa bago theeletša mmino wa Hip-Hop ba šomiša diokobatši mara ga ba tsebe gore lebaka la gore ba šomiše diokobatši ke la eng. Bontshi bja di bitio tša mmino wa Hip-Hop di bontšha baswa ba swere dithunya le dihlabani lego opela ka go tšeelana maphelo gareng ga dihlopha tša bosenyi.

## Ditšhupetšo
Go lora

* The Dreaming, e lego lereo la pono ya lefase ya bodumedi le setšo ditšong tša Maaborijene a Australia
* Go lora (bokgabo bja Maaborijene a Australia), e lego lereo leo le dirišetšwago meralo bokgabong bja mehleng yeno bja setlogo bja Australia
* The Dreaming: Australia’s International Indigenous Festival, monyanya wa bokgabo le setšo wo o swerwego go tloga ka 1997 go fihla ka 2012
Dikoma tsa Bushbuckridge

**[[Lefase]]** **la Bushbuckridge** le a tsebega gore mongwageng o mongwe le omonngwe bana ba ishwa komeng kgweding ya  Phuphu, mo elego gore banna ba ilo dula thabeng dikgwedi tse pedi baithuta bonna. 

## GO TLOGA GO DIRAGANG
Etloga ele le emaema nakong eo kagore ebile ele lethabo  Bushbuckridge ka bophara.  Batswadi ba bangwe ba lla mogoshi gw bana ba bona iya komeng gobane batseba gore bana ba ilo phila le bone ge bantse ba ithuta bonna. Bana ba basetsana gomme bona ba dula ka lapeng la motei wa komeng nakong e lakanga dikgedi tse pedi ba hlokomeditswe ke batei ba koma.

## DITSHUPETSO
Moferefere

**Lebaka** la go hlola moferefere bathong go fapane. 

## Mekgwa ya go hlola moferefere bathong
thumb|Added image
Batho ba bangwe ga ba na poledišano ye botse, bjalo seo se hlola moferefere. Ba bangwe ba na le polelo ya go se hlweke, yona yeo e kgopiša batho kudu. Diphaphano tše dingwe ka gae, meberekong ga mmogo le mafelong a go fapafapana di hlola ke batho ba go bolela maaka, ba goba le lesebo le mona. Tšohle tšeo di hlola moferefere, le gona di dira gore batho ba se kwane.

## Tšhupetšo
Pheladi

**Pheladi** ke letolo la lapa la bakone, le sechaba. 

## Mogolo Baneng
O  hlohleletsa baswa go tsena sekolo gore batle babe baetapele ba maikarabelo. O ba gogela dipapading le kerekeng gore ba tloge mekgotheng. Ke motho wa go rata gape le hlabologo sechabeng, o tlisa diterelo tsa go swana le ditsela. Dikolo le tsona o di hlabolotse bjale gona le bahlokomedi.

## Tšhupetšo
Kokovha

***Kokovha*** ke album ya seopedi-mongwadi wa dikoša tsa Afrika Borwa Makhadzi, yeo e lokolotšwego ka la 16 Diphalane 2020 ka Open Mic.

Alebamo ye e netefaditšwe ka gauta ka Afrika-Borwa. 

## Tiragatšo ya kgwebo
*Kokovha* e bile le katlego ya kgwebo gomme ya rewa leina la alebamo ya basadi yeo e bapalwago kudu ke Apple Music ka Afrika-Borwa. 

## Lenaneo la koša
DSP ya

## Go diriša dikhomphuthara

* Digital signal processing, go dirišwa gampe ga dipalo ga leswao la tshedimošo
* Digital signal processor, e microprocessor etselitsoeng dijithale pontšo tshebetso
* Dynamic Reconfiguration boema-kepe
* Yamaha DSP-1, e mong'a dijithale pontšo processor
* Demand-side platform, tsamaiso ea ho nolofatsa ho reka papatso inthaneteng
Mabokelele

**Mabokelele** ke motse wo o lego kgauswi le Koloti ka Mmasepaleng wa Selete sa Capricorn . O beilwe tseleng ya R567, 25&nbsp;km ka leboabodikela bja Polokwane, motsemošate wa Porofense ya Limpopo ka Afrika Borwa .
DJ Maphorisa

**Themba Sekowe** (o belegwe ka la 5 Ngwatobošego 1987),  yo a tsebegago  ka **DJ Maphorisa**,  ke DJ ya Afrika Borwa, motšweletši wa direkhoto, seopedi, le mongwadi wa dikoša.   Bjalo ka motšweletši wa rekoto ka motswako wa mmino wa ntlo, Amapiano le Afropop, o šomile batho ba bantši gomme o amogetše dikrediti tša tšweletšo go tšwa go boradibokgabo ba mmalwa ba go lemogwa, go akaretšwa Wizkid, Sizwe Alakine, Kwesta, Uhuru, Drake, Black Coffee, Major Lazer, Runtown, C4 Pedro, TRESOR, Kabza De Small, Era Istrefi, Mpura, Young Stunna le Mmolai Kau .   O saennwe go Kalawa Jazmee Records pele a hloma leina la gagwe la direkhoto, BlaqBoy Music.
Mohumagadi Modjadji V

**Mokope Modjadji V** (o belegwe ka la 27 Moranang 1937 –a hlokofala ka la 28 Mosegamanye 2001) e bile Kgošigadi ya bohlano ya go neša Pula ya Setšhaba sa Balobedu ka Profenseng ya Limpopo ya Afrika Borwa go tloga ka la 1981 go fihla lehung la gagwe ka 2001.

Mokope Modjadji o be a le setšo kudu mo temaneng ya gagwe bjalo ka Kgošigadi ya Pula. O be a dula karolong ka Moago wa Bogoši ka Motseng wa Khetlhakone gomme a latela meetlo ka moka yeo Kgošigadi ya Pula e bego e swanetse go e latela.
Woza Albert wa go swana le yena!

***Woza Albert!***  ("Come Albert!") ke papadi ya dipolotiki ya kgegeo ya Afrika Borwa yeo e ngwadilwego ke Percy Mtwa, Mbongeni Ngema, le Barney Simon ka  ngwaga wa 1981 gomme e diragaditšwe la mathomo ka Market Theatre gola Johannesburg. Papadi ye e bontšha banna ba babedi yeo e nago le dikgatišo tše 26. 

Papadi e akanya ka go tla ga Jeso Kriste nakong ya  kgatelelo bjalo ka ge go bile le phihlelo ya mehutahuta ya maAfrika Borwa a baso. *Woza*  *Albert! ke* karolo ya theater ya boipelaetšo ebile e nyaka go phegiša go se lekane le kgatelelo ya kgethologanyo ka Afrika Borwa. *Woza Albert!* e ile ya fetošwa go ba filimi yeo e lego mohlala o mogolo wa mokgatlo wa Workshop Theatre ka Afrika Borwa gomme ya ba ye nngwe ya dipapadi tša Afrika Borwa tšeo di tšweleditšwego kudu ka Afrika Borwa le ka boditšhabatšhaba. Papadi ye e retwa kudu ka baka la go šomiša metlae le bokgoni bja go hlabiša seetša le go swaya diphošo kgatelelong ya maAfrika Borwa a baso ka tlase ga pušo ya kgethologanyo.
Skeem Saam

***Skeem Saam*** ke soap opera ya Afrika Borwa yeo e hlotšwego ke Winnie Serite, yeo e gašitšwego go SABC 1 go tloga ka 2011.   Pontšo e bapalelwa Maboneng le Mankweng. E ile ya rotogela botumo ga e sa le e fihla, e phadišana le *Generations* . Pontšo yeo e lebanego le bontši bja bafsa, *Skeem Saam* ke tšweletšo ya Thuto ya SABC . E na le di tsweletxi txe lesome e le gona. Ka Pherekgong 2021, SABC e tsebišitše gore pontšho ye e tla ya go khutša go tswelela go thoma ka la 1 Mopitlo 2021 ka lebaka la go fokotšega go gogolo ga babogedi. 

Kanegelo ye e latela maphelo a badudi ba Turfloop bao ba lebanego le mahloko le ditlaišego tša letšatši ka letšatši ge e atlega. E latela gape maphelo a bahumi ka Maboneng le ka fao ba swaraganago le ditlhohlo tšeo ba lebanego le tšona dikgwebong tša bona gomme gape e latela maphelo a bahumi le badidi bao ba dulago ***Turfloop*** .

## Babapadi ba ba bontšhitšwe ka go bula papatxo

* Clement Maosa
* Hungani Ndlovu
* Samukele Mkhize
* Dieketseng Mnisi
* Thabiso Molokomme
* Phillip Thobejane o ile a re
* Putla Sehlapelo
* Cedric Fourie o ile a hlokomela

## Batšeakarolo le baanegwa

### Batseakarolo ba bohlokwa

### Batšweledi ba kgale
Dumisa Ngobe

**Vincent Dumisani Ngobe** (o belegwe ka la 5 Hlakola1973) ke sebapadi sa peleng/sa kgale sa kgwele ya maoto sa profešenale sa Afrika Borwa seo se ralokilego bjalo ka sebapadi sa bogareng .O ralokile makga a 32 sehlopheng sa bosetšhaba sa Afrika Borwa gomme ga bjale o šoma bjalo ka hlogo ya tlhabollo ya Mpumalanga Black Aces .

## Mošomo wa boditšhabatšhaba
Ngobe ohweditše dicaps tše 32 a nweša dino tše 2 ge a ralokela sehlopha sa  South Africa national football team, a kgethwa bakeng sa 1997 FIFA Confederations Cup, 1998 le 2000 Africa Cup of Nations le 2000 Summer Olympics, bjalo ka moraloki yo a fetilego dilemo.

## Dikgokagano tša ka ntle

* Dumisa Ngobe at National-Football-Teams.com
Brian Baloyi

**Brian Baloyi** o belegwe ka di 16 Hlakola 1974.   ke  moswaradino wa kgwele ya maoto wa sehlopha sa Afrika Borwa yo a tlogetsego modiro .

Baloyi o dirile maemo a gagwe a mathomo a profešenale ka 1993. O tsenetše ngangisano ba liki ya Mamelodi Sundowns ka ngwaga wa 2004 ka morago ga go bapalela Kaizer Chiefs mengwaga ya go feta ye lesome. o tlwaetswe go bitswa ka leina la "Spiderman".

## Mošomo wa boditšhaba ka moka
Baloyi o dirile papadi ya gagwe ya mathomo kgahlanong le Netherlands ka la 4 Mosegamanye  ngwageng wa 1997. Papading yeo, yeo e feletšego ka go loba ka  2-0 bakeng sa Bafana Bafana, o bonwe  seno sa kgole ke Giovanni van Bronckhorst .   O raloketse  sehlopha sa kgwele ya maoto sa setšhaba sa Afrika Borwa gomme o be a le karolong ya sehlopha seo se ilego sa ya Saudi Arabiasebakeng sa Sebjana sa FIFA Confederations sa 1997. Moo a ralokilego papadi ya bona ya mafelelo ya kgato ya sehlopha ka tahlego ya 4-3 kgahlanong le Uruguay . O ralokile gape ka Sebjaneng sa Ditšhaba sa Afrika sa 1998, Sebjana sa Lefase sa FIFA sa 1998  le Diolimpiki tša Selemo tša 2000 .

Le ge go na le di tseko  tša go rola modiro, Baloyi o ile a bitšwa ke Joel Santana sebakeng sa Sebjana sa FIFA Confederations sa 2009. Eupša e be e le fela kgetho ya boraro ya Santana ka morago ga Itumeleng Khune le Rowen Fernandez .

## Bophelo bja motho a nnosi
Mosadi wa Baloyi, yoo e lego Phungi, ke mophologi  wa bolwetsi bja kankere ya matswele . E be e le yo mongwe wa bao ba  llago polokong ya mosadi wa Lucas Radebe, Feziwe. Yoo a ilego a fiwa dipheta tše dipinki gore a di apare go lemoša batho ka kankere. O na le morwa yo  e lego Kgosi. 

## Ditshupiso
King Monada

**Khutso Steven Kgatla**, yo a tsebegago kudu ka leina la gagwe la sefala **King Monada**, ke seopedi sa Afrika Borwa, mongwadi wa dikoša wa metlae, le motšweletši wa direkhoto.   O ile a tuma ka morago ga go ntšha dikoša tšeo di latelago "Ska Bhora Moreki" (2016) le "Malwedhe" (2018), tseo di ilego tša fihla maemong a godimo a #9 iTunes Chart le #54 Apple Music Chart .  O tsebega ka go opela ka polelo ya Khelobedu,  yeo e lego ye nngwe ya dimmotwana tša Sesotho sa Leboa . 

## Bophelo le mošomo
Khutso Steven Kgatla o belegwe ka la 25 dibatsela 1992 kua Tzaneen ka Limpopo . Monada o na le baratho ba babedi le bana babo ba bangwe ba babedi. O tsene sekolo sekolong sa tlasana sa Sebone le sekolong se se phagamego sa Magoza moo a ilego a tlogela sekolo ka Mphato wa 8 go tšwetša pele mošomo wa gagwe wa mmino. Ka la 9 dibatsela 2018, **Malwedhe** e ile ya lokollwa gomme ya boutela #2 go Ukhozi FM Song Of The Year. 

## Bophelo bja motho ka noši
O nyetše Lerato Ramawela le Cynthia Nthebatse Leon.  

## Diskhokrafi

* *[[Molamo]]* (2016) M
* *[[Noka Yao Goma]]* (2020) .
* *[[wa mpona na]]* (2022) .
* *Lefelo* (2023) .
* *[[Lemenemene]]* (2023) (2023) 1.1.

## methopo
Sefoka Mokgadi Emelda

**Mampuru II** wa bobedi e be e le kgoši ya batho ba Pedi ka borwa bja Afrika, go tloga ka 1824 go fihla ka 22 Dibatsela 1883. Mampuru e be e le morwa wa mogolo wa Sekwati (yo a tsebegago ka Maripane Thobejane) gomme o bolela gore o kgethilwe bjalo ka mohlahlami wa gagwe.

Sekwati o tserwe ke phiri ka ngwaga wa 1861 gomme morwa wa gagwe, Sekhukhune o ile a ntsha polelo ya gore o nyaka go tsorama  sedulo sa bogoši. Sekhukhune o bušitše go fihla ka  ngwaga wa 1879, ge tlhaselo ya Mosea-Swazi e mo folosha setulong gomme ya nametsa Mampuru bjalo ka kgoši. Mampuru o ile a ntsha polelo ya polao ya Sekhukhune ka  ngwaga wa 1882,ka fao o ilego a swarwa le go fegwa ke Maburu a Repabliki ya Afrika Borwa ngwageng wa go latelago. Mampuru o tšewa bjalo ka leswao la mokgatlo wa tokologo ya ka pela ka Afrika Borwa gomme ntloleswiswi yeo a bolailwego go yona ile ya rewa  leina le lefsa go mo hlompha.
Victor Thulare III

**Kgošikgolo Thulare III,** yo a tsebjago  bjalo ka Kgoši **Victor Thulare III** (24 Manthole 1980 – 6 Pherekgong 2021) e be e le kgoši  kgolo ya setšhaba sa BaPedi (Bokgošikgolo bja Bapedi) ka Afrika Borwa. O be a tsebja kudu ka go ba molwela tokologo ya tša boiphedišo bakeng sa naga le toka. O hlokofetše ka la 6 Pherekgong 2021, ka lebaka la mathata a COVID-19 nakong ya leuba la COVID-19 ka Afrika Borwa. O hlokofetše a na le mengwaga ye 40. Poloko ya Kgoši Thulare III e swerwe ka la 17 Pherekgong 2021 ka Mohlaletsi, Limpopo, Afrika Borwa. O amogetše poloko ya Semmušo ye e Kgethegilego ya Legoro la 1. e tlišitšwe ke Morena kgodiso Morei wa Afrika Borwa .    

## Bokamorago
Kgoši Thulare III e be e le morwa wa Kgoši Rhyane Thulare Sekhukhune III yo a hlokofetšego ka ngwaga wa  2007. Ka nako yeo Thulare III o be a sa le yo monyenyane kudu gore a ka rwešwa mphapahlogo bjalo ka kgošikgolo ya Bapedi.

Thulare III o tšere boetapele bjalo ka kgoši ya Bapedi ka Phupu 2020, ka morago ga ntwa ya molao yeo e tšerego nako ye telele kgorong ya tsheko. O ile a ganetšwa bogoši bja kgoši ya mošomo  ke malome wa gagwe Kgagudi Kenneth Sekhukhune yo a ilego a lwela gore morwa wa gagwe Sekwati II Khutjo Sekhukhune gore e be mojabohwa. Kahlolo ya kgorotsheko ya Molaotheo ka 2018 e amogetše Thulare III bjalo ka yo a lego maemong.      

Go hlongwa ga gagwe  semmušo bjalo ka kgoši kgolon ya Bapedi go be go swanetše go ba go diregile ka 2021.

## Basadi
 

* Mosadi wa pele Kgošigadi Phindile Ntombifuthi Thulare (ba šegofatšwa ka diemakgorong tše pedi).
* Mosadi wa bobedi Kgošigadi Zimkhitha Swartbooi Thulare (ba šegofatšwa ka diemakgorong  tše pedi le segameetse se tee).
Kabeane

**Kabeane** ke motse wa Mmasepala wa Selegae wa Mogalakwena wa Mmasepala wa Selete wa Waterberg wa profense ya Limpopo ka Aforika Borwa . Toropo ya motse wo ke Mokopane . Motse wo o reeletšwe ka "Noka ya Kabeane" yeo e lego ye nngwe ya dinoka tše di tšhelelago Noka ya Mogalakwena .

## Methopo ya meetse
Badudi ba motse wa Kabeane ba hwetša meetse go tšwa Nokeng ya Kabeane, yeo e tšhelelago Noka ya Mogalakwena ka meetse.

## Setšhaba
Go ya ka kgoboketšo ya datha ya *City-Facts*, ka 1975 palo ya badudi e be e akanyetšwa go 236, 319 ka 1990, 348 ka 2000 le 360 ka 2015. Ngwaga wa 2015 palo ya batho e be e akanyetšwa go batho ba 360, banna ba akanyetšwa go 164 ba dira 45.4%, gomme basadi ba akanyetšwa go 196 yeo e lego palo ya godimodimo ka 54.6%, e laetša gore palo ya batho e fetogilego go tloga ka 1976 go fihla ka 2015 fao e ilego  godimo ka +52.5% ge e bapetšwa le palo ya batho yeo e fetogilego go tloga ka 2000 go ya go 2015, ka kelo ya fase ya kgolo ya +3,4% . 

## Tlhabollo
Kabeane ke ye mongwe ya metse yeo e hlokago kabo ya ditirelo tša masepala yeo abjwago ke Mmasepala wa Selegae wa Mogalakwena wo o eteletšwego pele ke Mmasepala wa Selete wa Waterberg wa ANC (African National Congress) . Motse wa Kabeane e be e le o mongwe wa metse ye 38 yeo e beakanyeditšwego ke Mmasepala wa Selegae wa Mokgalakwena gore e akeretšwe go PROJEKENG YA MEETSE yeo e tlago thuša setšhaba sa motse wo ka meetse, projeke ye e be e le boleng bja R300 Milione.  Ditlhohlo tše kgolo tša motse wo di akaretša *go bora meetse le go tlabakela meetse ao a borilwego, meetse a go sepediša ditšhila, tlholo ya mešomo, dikhontheina tša bontši, mabone a go tšea gabotse, dinolofatši tša dipapadi, holo ya setšhaba, ofisi ya ditirelo tša selegae,* di di begilwe ngwageng leanong la tlhabollo la 2020/2021 ke Mmasepala wa Selegae wa Mogalakwena wa ANC.  Sekolo sa Praemari sa Nkontlha se šomišwa bjalo ka seteišene sa go boutela badudi ba Kabeane nakong ya Dikgetho tša Bosetšhaba ka Afrika Borwa.

## Dikolo

### Motheo

* Sekolo sa tlasana sa Nkontlha 

### Sekolo sa sekontari
Baithuti ba go tšwa motseng wa Kabeane, ba tsena dikolo tša sekontari go tšwa metseng ya kgauswi e lego  Jakkalskuil 's Mookamedi Secondary School le Nkogru High kua Basterspad, tšeo ka bobedi di lego ka Borwa bja Bakenberg. Nakong ya mengwaga ye mmalwa, dikolo tše pedi tša magareng di fetogile dikolo tše di etilego pele tša godimo Seleteng sa Borwa sa Bakenberg.

#### Histori ya Sekontari ya Mookamedi
Mookamedi Secondary School, e tsebja ke batho bao ba dulago metseng ye gore mathomong e be e swanetše go agwa kua Kabeane, setšhaba sa Jakkalskuil se kgopetše setšhaba sa Kabeane go dumelela sekolo se be magareng ga Kabeane le Jakkalskuil gore barutwana ka bobedi go tšwa metseng ye ba kgone go tsena sekolo. Sekolo se hlomilwe ka 1985 bjalo ka *"Mookamedi Secondary School"*, yeo ka morago batho go tšwa Jakkalskuil ba ilego ba hudugela kgauswi le sekolo se, ebile gabjale ke karolo ya Jakkalskuil yeo e tsebjago bjalo ka Mookamedi.

## Ditšhupetšo
Lepatlelo la Seshego

**Seshego Stadium** ke lepatlelo leo le šomišwago gantši ka Seshego, Limpopo, Afrika Borwa . Ga bjale e šomišwa kudu go dipapadi tša kgwele ya maoto gomme ke lefelo la gae la Magesi le Copperbelt Ladies .

Lepatlelo le ile la bulwa gape ka la 8 Hlakola 2025 ka papadi ya mathomo ya PSL yeo e swerwego mo mengwageng ye 23 go bona Magesi e kgonthišiša phenyo ya 2-0 godimo ga Cape Town City .  

Papadi ya mathomo ya SAFA Women's League e rulagantšwe go ba ka la 2 Mopitlo ka Copperbelt Ladies e tla lwa le Yunibesithi ya Pretoria .

Mmasepala wa Selegae wa Polokwane o dirišitše R19 milione go mpshafatša lepatlelo le. 

## METHOPO
Reakgona Disability Centre

thumb|Reakgona Disability Centre mo UL
**Reakgona** Disability Cetre ke moago yoo o hwetšagalago University ya Limpopo .Moago yo o butšwi kadi 13 Mopitlo 2002 ke ministara wa Public Enterprises Mr .J. Radebe. Ba dirile moago yo ba thuša ke ba motlagase(ESKOM) ka tša mašeleng le ba bangwe. Moago yo ke yo bohlokwa kudukudu University of Limpopo. O diretšwe gore bagolofadiba ba tekwe ba lokologile bale gae mo Univesity ya Limpopo.

## Baithuti ba University ya Limpopo
Baithuti ba University ya Limpopo ba bagolofadi ba ya mo ge ba nyaka tshedimošo ka se sengwe goba ge ba ngwala molekwana wa bona.Le ge ba bala baya moo ba hwetša dilo tše badi hlokago go bala. Maogo yo ka gare o na le dilo tše ntšhi tšeo batho ba bagolofadi badi hlokago. 

Baithuti ba bagolofadi go akaretša: 

* ba go se bone
* ba go se  kgone go sepela 
* ba go se kgone go bolela
* maswefa

* le ba bangwe

## Bafahloši ba bagolofadi
Bafahloši ba bagolofadi ba fahlolla baithuti ba gona moo moagong owe wa bona goya le ka fahlollo yeo bae nyakang. Go bonolo kudu ko swaya melekwana ya baithuti ba ge ba feditše go ngwala. Baithuti ba ba swara go lekana go sa kgathale gore o mo golofadi go ba aowa.
Bo botse bja lenyalo la setso le sekgowa

**Lenyalo** ka nnete ke maemo. Go batho ka moka bao ba sa tsebego gore lenyalo ke eng , ke mo go le hlalosetša ka lenyalo.Bagologo ba boletše bare nonyana yeo e sa etego e nyala kgaetšedi ya yona. Nnete ke gore lenyalo lona le tliša kege lesogana le itopetše mamoratwana wa gagwe ke ra yona naletšana yeo e ikgethetšego yona ya re yo ke waka wa senepe sa lebotong ke nyaka go mo rweša palamonwana. Lenyalo ke fao re kgobokang kgorong bjale ka banna le basadi gomme ra phethagatša sesotho sa leboa ka go šala melao le ditlabakelo tša sona morago.

**Melao ya lenyalo la setšo** 

Pele mosadi a rwešwa palamonwana o swanetše ke gore a apare setšo sa bo monna go laetša gore o ikgantšha ka setšo sa bo mogatšagwe. Seo se re laetša gore mosadi o tlo hlompha monna wa gagwe ebile abe a mo rata kage ba dumelelane goba monna le mosadi. Setšo se re mosadi o swanetse go apara dintepa gore a laetxe gore otswa go thopa bosadi. Ge ele gore mosadi ga se aya go thopa bosadi go ra gore ga se a swanela kego apara dintepa ge a nyalwa. Ge re etla ka go lefapa la banna, monna ga ana le tokelo ya gore aka kgobokana le banna bao ba nyetsego kgorong lebaka ele gore batlabe ba bolela tsa bonna a gomme yena asa di tsebe. Go ba mopedi go bose gobane dilo tse ka moka di tsamaya ka melao.

**Lenyalo la sekgowa**

Mo ke moo monyadi le monyadiwa ba swaranago ka matsogo gomme go tupago lerwele. Lenyalo le la sekgowa le bose kudu re bona batho ba swanela gomme monyadiwa ka leshira le le sweu la mosela ka morago.

**Ditshupetso**
Bokoni Platinum Mine

thumb|Bokoni Platinum Mine that was closed.
**Bokoni** Platinum Mine ke moepo wo o hwetšwago ka porofentsheng ya Limpopo, magare ga toropokgolo ya Polokwane le toropo ya Burgersfort lefelong la Atok, ka nageng ya Arika Borwa. 

## Lebaka la tswalelo ya moepo
Moepo wo o tswaletšwe ka ngwaga wa 2017 ka lebaka la gore beng ba wona ba be ba hloka mašeleng a go hlokomela moepo wo le go lokiša metšhene yeo e šomišago ke bašomi ba moepo wo. Beng ba moepo ba be ba thoma go katana le go hlokomela moepo gore bašomi ba phele ba tšhireletšegile ge ba šoma, gape ba palelwa ke go patela bašomi mašeleng ao ba a bereketšego.

Ka ge moepo wo go be go epša polatinamo fela, go tlile go eba boima gore beng ba moepo wo ba dire mašeleng go wona ka gobane theko ya polatinamo e tlile e fokotšega kudu gomme le mašeleng ao moepo a dirwago ke moepo a ba a mannyane. Bašomi ba ile ba thoma go dira boipelaetšo, gomme boipelaetšo bjo ba dira gore ditsela tšeo bana ba dikolo ba di šomišago ge ba eya sekolong, le bašomi le badudi ba naga ya Atok, ya tswalelwa. 

Beng ba moepo ba tšea sephetho sa go tswalela moepo owe.Sephetho se se tšerwe ke Anglo America Platinum le Atlatsa Resourses.

## Ditšhupetšo
HIV thutong e phahameng

thumb|Dipoelo tsa diteko HIV
**HIV** thutong e phahameng, diyunibesithi ke mafelo ao baithuti ba ithutago le go gola, eupša gape ba lebana le ditlhohlo tša go swana le HIV. Bafsa ba na le kgonagalo ye kgolo ya go tsenela maitshwaro a kotsi, gomme seo se oketša kotsi ya go fetelwa ke HIV.

## Nnete ye e tšhošago
Diphetetšo tša HIV magareng ga bafsa di a oketšega, gomme diyunibesithi ga di šireletšege go seemo se. Baithuti, kudukudu bao ba lego mahlalagading le mathomong a mengwaga ye masomepedi, ba na le kgonagalo ye kgolo ya go dira maitshwaro a kotsi, go swana le thobalano ye e sa šireletšegago le tšhomišo ya diokobatši. Ditlamorago di ka ba tše šoro: bophelo bja go laola bolwetši bjo bo sa folego, go swarwa ke dihlong, le kgonagalo, bophelo bjo bo kopana.

## Ke ka lebaka la eng diyunibesithi di swanetše go tšea magato
Diyunibesithi di na le tema ye bohlokwa yeo e swanetšego go e kgatha go thibela go phatlalala ga HIV gare ga baithuti. Ka go fana ka thuto ye e feletšego ya maphelo a tša thobalano, phihlelelo ya dikhontomo le diteko, le ditirelo tša thekgo go baithuti bao ba phelago ka HIV, diyunibesithi di ka thuša go fokotša kotsi ya phetetšo le go tšwetša pele go phela gabotse ga baithuti. 

## Go roba mapheko
Ye nngwe ya ditlhohlo tše kgolo tša go lwantšha HIV mo khamphaseng ke kgethologanyo. Baithuti ba bantši ba dikadika go dira diteko goba go utolla maemo a bona ka lebaka la go tšhaba go ahlolwa goba go ganetšwa. Diyunibesithi di ka thuša go fediša mapheko a ka go hloma Tokologo Mmusogae ya thekgo le ye e akaretšago bohle, moo baithuti ba ikwago ba lokologile go nyaka thušo le go boledišana ka dipelaelo tša bona.

## Nako ya go tšea magato e fihlile
Tšhošetšo ya HIV mo khamphaseng ke ya nnete, eupša ga se ya ka ya fenywa. Ka go šoma mmogo, diyunibesithi di ka hloma setšo sa temošo, thekgo le thibelo. Nako ya go tšea magato ke bjale – a re beeng pele maphelo le boiketlo bja baithuti, le go netefatša gore moithuti yo mongwe le yo mongwe o na le sebaka sa go atlega.

## Methopo
Morupelo (Dikoma tša Bushbuckridge)

thumb|'''Morupelo'''( Dikoma tša Bushbuckridge)

**Morupelo** ke mokete wo o  ketekwago Mapulaneng morago ga go re koma (intiation school) e boye gaye. Morupelo ke tsela yeo Mapulana a shupetsago lethabo ka gona.Morupelo o txwelela ka dibopego goba ditsela tše pedi le le go go bina le go opela.

## Botšo bja Morupelo
Leina le morupelo ke hwetšagala Bushbuckridge goba Mapulaneng fela. Morupelo ke mokgwa wo Mapulana a ketekago dikoma ngwaga ka ngwaga.Lebaka ka gore Mapulana a keteke ke gore bašemane e bile banna ebile basetsana e bile basadi. Ngwaga ka ngwaga ka Ngwatobošego go fihla Phato Mapulana a thuntšha lerole ka go bina morupelo.
thumb|'''Morupelo''' (Dikoma tša Mapulaneng)
Mapulana a šomiša phalafala, ditšhwatšhwathi, le lediane o keteka goba go bina koma goba morupelo. Morupelo ke setšo sa Mapulana.

## Dikoma ke eng?
Koma ka leleme sa seisemane ke *intiation school.* Mapulana ba thoma bofsa bja bona go ba bosadi le bonna. Sekolo sa go thoma (koma) se swarwa ka marega (gare ga Ngwatobošego go fihla bogareng bja Phato). Dikoma goba sekolo sa go thoma se swailwe ka sephiri. Bašemane bao ba dirilego banna mmogo e tla ba ba mphato/moroto (regiment) e tee. Tshepedišo ye e raraganego e a šoma go kgetholla mphato goba koma  go tšwa go ye nngwe go ya ka gore koma e thomilwe neng. Bao ba sa thomago ba ka se kgone go etela koma tša ngwaga wo. Dilo tsa ka Komeng ke sephiri go bao ba sa ya go komeng.

## Tšhupetšo
Mehola le mafokodi a dipukukgakollo

**Pukukgakollo** ke mohutangwalwa wo o hlahlago barutabana le barutwana peakanyong ya go ruta le go ithuta, ba le ka ntle goba ka gare ga phapoši-borutelo, gore ba šomišane bokaone, le barutwana ba kwešiše ka bjako, gabotse le gabonolo. 

## '''Mehola ya dipukukgakollo'''
thumb|'''Diphoso tša bokantle bja puku'''
**Dipukukgakollo** di tšweletša sebopego le lenaneothuto, ntle le dipukukgakollo lenaneo-thuto le tla hloka motheo, mola barutwana le bona ba ka se hwetše lenaneo-thuto le le beakantšwego. Di thuša go lekanyetša ditaelo, šhomišo ya dipukukgakollo mo go lenaneothuto di netefatša gore barutwana ba diphapoši tša go fapana ba hwetša thuto ya go swana le go elwa ka tsela ya go swana.Dipukukgakollo di netefatša boleng thutong, go swanetšwe go šomišwa pukukgakollo ye e gatišitšwego gabotse, pukukgakollo e swanetše e be ye e lekotšwego go ya le ka motheo wa thuto wo o beilwego. Gape di tšweletša methopo ya go fapana ya go ithuta, gantši dipukukgakollo di tšweletšwa le dipukwana tša go šomela, diCD le dibidio le puku ya morutabana, go tšweletša thuto ya go nona. Pukukgakollo e tšweletša methopo ya go fapana ye e ka šomišwago ke barutabana le barutwana. Di boloka nako, dipukukgakollo di dira gore barutwana ba šomiše nako ye ntši ge ba ruta bana ntle le go tšea nako ya bona ye ntši ba hlama tše ba rutwago ka tšona. E tšweletša mehlala le ditšhišinyo gabotse, dipukukgakollo di ka thekga barutabana ba leleme la bona la pele e sego Seisemane, ba ba ka se kgonego go tšweletša ditšhišinyo tša polelo ka bobona. Di kgona go ruta barutabana, Pukukgakollo e ka šomišwa go ruta barutabana ba go hloka maitemogelo a a lekanetšego. Di na le ponagalo ya go kgahliša, Gantši dipukukgakollo tše di rekišwago, di na le tšweletšo le peakanyo tša maemo a godimo, ke ka mo di gogago šedi ya barutwana le barutabana. Le ge go le bjalo, Le ge re na le mehola go na le tše e ka bago mafokodi a dipukukgakollo. Mohlala:

## '''Mafokodi a dipukukgakollo'''.

Di ka tšweletša polelo ya go se be ya maleba, Ka nako tše dingwe dipukukgakollo di tšweletša polelo ye e sego ya maleba ka ge mantšu, mafoko, dipoledišano le dintlha tše dingwe tša polelo di ngwadilwe fela go lebeletšwe dintlha tša go ruta fela eupša di sa tšweletše tšhomišo ya nnete ya polelo. Di ka šweletša thuto ye e fošagetšego, gantši di tšweletša dikgopolo tša batho gomme tša palelwa ke go tšweletša tše e lego tša nnete. Ba efoga dintlha tša maleba tše di ka tsošago ngangišano gomme ba šetša kgopolo ya motho yo mongwe. Di ka no se tšweletše dinyakwa tša barutwana, ka ge dipukukgakollo di ngwalelwa go rekišwa, gantši ga di tšweletše dinyakwa tša barutwana, go lebeletšwe fela go dira mašeleng. Dipukukgakollo di ka rutolla barutabana, barutabana ba ka ba le tsebo ye nnyane ge ba šomiša pukukgakollo fela gomme ba tlogela tše dingwe tša methopo ya go ruta. Sa mafelelo theko ya tšona ke ya godimo, e tliša mathata a ditšhelete go barutwana ka ge barutwana ba hloka tšhelete ya go reka dipukukgakollo tše.
Dipolelosemmotwana tša Sesotho sa Leboa

**Dipolelosemmotwana tša Sesotho sa Leboa**

Sesotho sa Leboa se na le dipolelosemmotwana tše dintši kudu tšeo di balelwago go 30. Di hwetšagala kudu Limpopo, Mpumalanga, le Gauteng. Dipolelosemmotwana tše di amantšhwa kudu le ditšhaba tša go fapafapana tšeo di hwetšagalalo diprofenseng tša ka godimo. Ka ge ditšhaba di na le magoši, se se hlaloša gore dipolelosemmotwana tše di na le magoši. Dipolelosemmotwana di fapana go ya le ka fao medumo e hlabošwago, mantšu a go fapana mola le setšo se ka fapana ka bosona. Le ge phapano e le gona go mehuta ye ya polelo, gantši diboledi tša go tšwa mafelong a go fapana ebile di bolela dipolelosemmotwana tša go fapana di kgona go kwešišana le ge yo mongwe le yo mongwe a bolela polelosemmotwana ya gagwe. 

## Mehuta ya dipolelosemmotwana tše dingwe
Re na le dipolelosemmotwana tša go swana le Sepedi, Selobedu, Sepulana, Setlokwa, Sepai, Sekutswe, Sekone, Sentwana, Sekopa, Sehananwa, Sebirwa, Setswapo, Sekgaga, Seroka le tše dingwe. Ka dinako tše dingwe, o ka hwetša polelosemmotwana e na le mehutana ye mengwe ye e fapanego le ge e le polelosemotwana ye e bitšwago ka leina le tee. Go fa mohlala, Selobedu go na le sa thoko ya Tzaneen mola go na le sa Khethagoni. Go dio swana le Sepedi, go na le sa Ga-Masemola, Mphahlele le tše dingwe. Sa go kgahliša ke gore ba kgona go kwana ka leleme ge motho yo mongwe le yo mongwe a bolela leleme goba polelosemmotwana ya gagwe. Dipolelosemmotwana tše ka moka di phuthilwe ke polelosemmušo ya Sesotho sa Leboa seo se šomišwago sekolong, tša bongwadi, le kgašong ya bosetšhaba.
Mmilo

## Mmilo ke eng?
**Mmilo** ke mohuta wa sehlare wa go dira  dienywa tša bogologolo. Mmilo o dira dienywa tša go bitšwa mabilo ge e le a mantši gomme ya ba lebilo ge e le le le tee. Mabilo goba lona lebilo ka sepobego ke la nkgokolo gomme le boreletšana ka ntle ge le sa le le le tala le ge le thoma go butšwa. Lebilo e thoma e le le tala ka mmala gomme ge le butšwa le thoma go ba le le sotho ge le butšwa. Ge o le tloša matlakala o kgahlanetšwa ke selo sa boletana sa go jewa gomme sona se dutše godimo ga dithapo. Ka ge lebilo e le le le nnyane ka sebopego, se kgona go ba le dithapo tsa go balega ka gare. Mmilo o hwetšagala porofenseng ya Limpopo. Mmilo o hwetšagala kudu kua Moletjie ka ntle nyana ga toropongkgolo ya Polokwane.   

## Mabilo a jewa neng, kae?
thumb|Lebilo
Ka ge mabilo a hwetšagala nageng, badiši le basadi ba goya dikgonyeng ba be ba kga mabilo ge ba le gare ba dira mešongwana yeo ya nageng. Ka dinako tše dingwe ba be ba kga mabilo go išetša bana ba bona kua gae. Mabilo ga a be gona sehla se sengwe le sengwe, a ba gona magareng ga Pherekgong le Dibokwane ge selemo se eya go felelela gomme ge re ya go tsena go lehlabula. 

## Tatso ya lebilo.
Ge o le iša ganong, o tla kwa gore ka tatso le a baba ebile le bose. Mabilo a ka jewa a le boreletšana le ge a omile. Ba bangwe batho ba rata go a bea matšatšinyana gore a ome gomme ba kgona e le gona ba a ja a omile.

## Methopo
Meetse ke elemente ye bohlokwa ya bophelo

### Diathomo tseo di bopilego meetse le bohlokwa bja meetse
thumb|Meetse ke elemente ye bohlokwa kudu
**Meetse** a dirilwe ka diathomo tse pedi tsa hadrogene le ye tee ya oksijene.Selo se sengwe le sengwe seo se bušhago moya mo lefaseng, se hloka meetse gore se phele se bušhe gape se gole.Batho,dimela le diphoofolo kamoka di hloka meetse go goleng ga tšona.Meetse mo mmeleng wa motho a thušha go netefatša gore themphereitšha e maemong a maleba.Wona a dira gore mmele o seke wa tšuluka ka letamo la dithitho le go kwa go fiša kudu.Meetse a iša difepammele le oksijene go  disele  tseo di hwetšwago mmeleng wa motho.

#### Bohlokwa bja meetse bophelong bja motho le botšo bja meetse
Meetse a šoma bjalo ka setlotšwa sa manonyeletšo,seo se dumelelago gore motho a sepele gabotse ntle le go gobala le go kwa bohloko.Wona are thuša le kua botshwelamare ge re ntšha mampho le mohlapologo.Meetse a thuša go netefatša gore gao dukuloge goba gona go rengwa ke hlogo.Ge o le moraloki wa dipapadi o tloga o hloka meetse gore a go thuše gore o kgone go dira ka makgethe papading ntle le ditšhitišho.Meetse a hwetšwa matamong,dinokeng le mawatleng gomme, a tla ka magaeng a batho ka diphaephe a tšwa dipomping.Pula le yona e refa meetsi ka ge ere go tshwelatswela  dinoka le matamo tša falala,ra ja lehlabula.

##### Mehola ye mengwe ya meetse
Re šomiša  meetse go hlapa ra le matlalo a mobotsana ra nkga gabotse.Re aga dintlo ra ba le fao re fihlago dihlogo tša rena gona ka nako ya diphefo,matšatši le dipula ka thušo ya meetse.Re hlatswa diaparo tša  rena ,ra koropa magae a rena a hlweka.

###### Ela hloko se: Enwa digalase tse seswai tša meetse ka mehla letsatsi le lengwe le lengwe.
Barutiši ba lehono

thumb|Morutabana
**Morutiši** ke motho yoo a hlathollago tsebo ya gagwe go barutwana gore le bona ba be le tsebo ya go tlala seatla.Morutiši ke motho yoo a rutago bana gore ba gole ba na le tsebo ka ge go thwe 'mohlare o kobollwa o sale monanana". Barutwana ke bana bao ba sa tsebego selo, ba nyakago tsebo yeo e lekanego go ka ba tšweletša bophelong. Barutiši ba kgatha tema yeo e kgotsofatšago ka ge ele bona ba thušago barutwana go ka tšwelela bophelong.   

## Barutišigadi
Barutišigadi ke barutiši bao ba rutago bana gore ba be le tsebo yeo e lekanego go ka ba tšweletša gore ba tle ba be se sengwe bophelong. Barutišigadi e ka ba barutiši efela gape ke batswadi go barutwana bao ba ka bago ba hloka thušo mabapi le dilo tše dingwe tšeo di ka bago di sa amane le thuto. Barutišigadi ba ka thuša ga ntši banenyana ge ba swaregile goba ba na le mathata ao a sa amanego le tša thuto.Barutiši
Reakgona Disability Center

thumb|Reakgona Disability Center go la Yunibesithi ya Limpopo

**<br />
**Reakgona** Disability Center** '''ke moago wo o agilwego Yunibesithing ya Limpopo ka maikemišetšo a go amogela baithuti ba go phela ka bogolofadi bjo bo itšego, e ka ba bja go se kwe, go se bone le a mangwe. Moago wo o na le di ditlabakelo tša mehuta tšeo di dirišwago go ya le ka tlhokego ya tšona go baithuti. Baithuti ba fiwa šedi go ya ka go fapana ga bona. Yunibesithi ya Limpopo e dira bonnete bja gore baithuti ba hwetše thušo yeo ba e hlokago gore ba kgone go atlega le go ikwa ba amogelegile ka dinako ka moka. 

## Bohlokwa bja Reakgona Disability Centre
Seo se kgahlišago ka moago wo ke gore o phela o hlwekile ebile go na le setu go hlompha bao ba lego gare ka go bala. Go na le mehuta ye itšego ya didirišwa tša baithuti go ya ka tlhokego yeo e nyakago šedi go swana le dikhomphutara, JAWS le Braille. Go na le bašomedi bao ba nago le bokgoni le maitemogelo a go fahloša le go hlala  go thoma ka go ba bontšha mafelo a fapanego go swana le bokgobapuku, tleliniki le mafelo a dijo. Baithuti, bafahloši ga mmogo le SRC ba ikgafile go fediša kgethologanyo le tlaišo ya baithuti bangwe. 

## Tshwaro ya baithuti Yunibesithing ya Limpopo
Batho ka moka ba hlohleletšwa go rata le go amogela baithuti ba dinyakwa tše bohlokwa ntle le go ba kgetholla goba go ba swara ga mpe. Leina la moago wo "Reakgona" le fa baithuti maatla a gore ba se inyatše go ya le ka tsela ye ba lego ka gona eupša ba tsebe gore ba ka atlega go dilo ka moka go swana le bauithuti ba bangwe. Leina le le ba fa mafolofolo le boitshepo bja gore ba kgona go fihlelela maemo a makaone bophelong go sa kgathale gore ba fapana bjang le batho ba bangwe.

## Ditshupetšo