open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Polao ye setlhogo ya Sharpeville

thumb|Sharpeville massacre
**Polao ya Sharpeville** e bile tiragalo ye e nyamišago yeo e diregilego ka di 21 Mopitlo 1960 ka Sharpeville, Aforika Borwa.Ka letšatši leo, maAforika Borwa a mantšhi a batho ba mmala o moso ba ile ba kgobokana segologolo e le go ipelaetša kgahlanong le melao ya go ba le kgethollo, yeo e bego e ba gapeletša go phela ba swere mangwalo a boitsibišo ka nako tšohle.
Boipelaetšo ebe e le bja khutšo,eupša maphodisa a ile a thuthupiša dithunya tša bona e le ge ba thunya lešaba la batho ba mmala o moso. Batho ba bantšhi ba ile ba bolawa mola ba bangwe ba bantšhi ba ile ba itemogela dikgobalo tše šoro tša go šiša dinama tša mmele. Tiragalo ye e ile ya tšhoša naga ya Aforika Borwa le lefase ka bophara.

Ka morago ga polao ye e sehlogo ya Sharpeville,mmušo wa Aforika Borwa o ile wa lebelelwa ka leihlo la ntšhotšhonono go tšwa dinageng tše dingwe e le ge ba ba bontšha diphošo tšeo ba di dirilego.Ka morago ga gore tiragalo ye e šoro e fetše go direga,go ile gwaba le diphetogo tše dintšhi kudu ka nageng ya Aforika Borwa kgahlanong le kgethollo ya mmala.Lehono, Aforika borwa e gopola tiragalo ye ngwaga o mongwe le o mongwe ka letšatši la ditokelo tša botho go tlhompha bao ba lahlegetšwego ke maphelo a bona le go tšwetša pele tekatekano ya mmala le ditokelo tša botho ka mo nageng ya Aforika Borwa.

## Methopo
Bodida

thumb|senepe sa batho bao hloka legae
**Bodiidi**

Go hlokega ga mesomo ke selo se segolo seo se bakang bodiidi.Ka ge mesomo e mentsi e hlaela,kuku kuku mafapheng a itsego,malapa ao hloka letseno le le tsepamego..Lehono,batho ba bantsi ,kuku kuku dinagamagaeng ,ba katana le go hwetsa dinyakwa tsa motheo tse bjalo ka dijo ka dijo,meetse le madulo.

## Ditshupetso
Bogolofadi

thumb|Bogolofadi
**Bogolofad**i ke seemo seo motho a bago le sona mmeleng goba monaganong seo se mo thibela go dira dilo tše dingwe ka mokgwa wa o ka belegwa le bona, bjatla ka morago ga kotsi goba botšofadi.Go na le mehuta yeo e fapanego ya bogolofadi.Go na le bogole bja go se kgone go sepela, go se bone, go se kwe le bja monagano.

Le ge motho a ka ba le bogolofadi, seo a se ra gore ga ana bokgoni.Ba swanetše go fiwa menyetla yeo e lekanago le ya batho bago itekanela kua dikolong, mešomong, dikerekeng le setšhabeng.

## Methopo
Koma ya Aforika Borwa

thumb|Se ke senepe sa sealoga.**Koma** ke sekolo sa setso seo se hwetsagalago kudu ka borwa bja Afrika, dithabeng tse dintsi, di godisa bana go ba batho ba bagolo. Ditso tsa go swana le tsa Bapedi, Mathosa, gammogo le MaNdebele di latela setso sa koma kudu. Go na le ditso tse dingwe tseo di senago le koma, bjalo ka Mazulu. Koma ga e gona setsong sa bona.E phethwa ke bana ba basimane le bana ba basetsana, ga e kgethe bong. Koma e direlwa mafelong a sephiri kudu dithabeng goba dinageng. Gona moo bana ba dula gona ba rutwa, gomme tseo di dirwago goba di rutwago moo ke diphiri.

Bana ba rutwa molao le ka setso sa bona, go ba le maikarabelo, mesomo ya bona setshabeng, tlhompho, le tia, le tse dingwe.  Le ge go le bjalo, dikoma di swanetswe go ngwadiswa go molaong gore go se be le dikotsi tsa maphelo, go se be le dikgobalo tse kgolo le mahu a mantsi. Mo Aforika Borwa, dikoma di swanetse go ngwadiswa molaong gore di kgone go latela melao ya tshireletso le maphelo. 

Le ge melao ye e le gona, go sa na le dikoma tsa go se be molaong tseo di somago. Tse dingwe di dirwa ka lebaka la tshelete goba kgwebo.

## Methopo
Phiri ya Mexico

**Phiri** ye talalerata ya Mexico (Canis lupus baileyi) goba “lobo” ke lešika leo le fapanego kudu ka dikarolwana tša leabela la diphiri tše talalerata ka Karolong ya Bodikela ya Lefase, le ye nngwe ya diamusi tšeo di lego kotsing kudu ka Amerika Leboa. Bogareng bja bo-1980, go tsoma, go swara le go tsenywa mpholo go ile gwa baka go fedišwa ga di- lobos nageng, go šetše tše sego kae feela bothopša.  Ka 1998 diphiri di ile tša tsenywa gape nageng e le karolo ya lenaneo la go tsenya gape la mmušo ka tlase ga Molao wa Mehuta ya Diphedi tšeo di lego Kotsing. Lehono ka U.S., go na le palo e tee ya naga yeo e akaretšago batho ba 131 fela - koketšego go tšwa go ba 114 bao ba balwago mafelelong a 2017.

## tšhupetšo
Setso

thumb|the beauty of culture
Ke  ka tsela yeo setshaba seo se itsego se lotago bohwa ka gona. ekaba ka mokgwa wa moaparo, go bina goba mekete ya bona ya setso ke molao  wa bophelo bja setshaba. bohlokwa bja setso ke go kopanya batho gore ba be ngata e tee. ka kakaretso, setso ke lefa leo le bolokago botho le Histori ya africa ya setshaba.https://upjourney.com/why-is-culture-important

## Go atlega
Go atlega ke go fihlelela selo seo se itsego kudu kudu toro, mohlala ge o soma ka thata o kodumela gomme wa hwetsa mosomo wa ditoro tsa gago o atlegile bophelong. go atlega ke go bona dipoelo tse di botse ka morago ga go soma ka thata.

## Methopo
Soweto

center|thumb|800x800px|NAGA ya SOWETO

Hlogo ya sengwalwa: Soweto

Soweto ke toropo ye kgolo ya ditoropong yeo e lego borwabodikela bja Johannesburg ka Gauteng, Afrika Borwa. Leina la yona ke khutsofatšo ya “Ditoropokgolo tša Borwa. Leina la yona ke khutsofatšo ya “Ditoropokgolo tša Borwa Bodikela.” Soweto e hlomilwe ka nako ya kgethologanyo ge MaAfrika Borwa a Bathobaso a be a hudušwa ka kgapeletšo go tšwa dikarolong tše dingwe tša toropo. Go theoša le mengwaga, e hlabologile go ba ye nngwe ya mafelo a ditoropong ao a nago le badudi ba bantši kudu le a bohlokwa bja setšo ka Afrika Borwa. Soweto o kgathile tema ye bohlokwa ntweng kgahlanong le kgethologanyo, kudu nakong ya phetogelo ya baithuti ka 1976, Soweto e hlomilwe ka nako ya kgethologanyo ge MaAfrika Borwa a Bathobaso a be a hudušwa ka kgapeletšo go tšwa dikarolong tše dingwe tša toropo. Go theoša le mengwaga, e hlabologile go ba ye nngwe ya mafelo a ditoropong ao a nago le badudi ba bantši kudu le a bohlokwa bja setšo ka Afrika Borwa. Soweto o kgathile tema ye bohlokwa ntweng kgahlanong le kgethologanyo, kudu nakong ya phetogelo ya baithuti ka 1976, ge boipelaetšo  ya mmušo wa kgethollo gomme ya ba seka sa kganetšo le go lwela bafsa. Toropokgolo ye e tsebja ka bohwa bja yona bjo bo humilego bja setšo, go akaretša mmino, tantshi, dingwalo le bokgabo bja go bonwa. E tšweleditše boradibokgabo le boradimuši ba bantši ba ba nago le khuetšo ya Afrika Borwa, kudukudu ka mehutahuta ya go swana le jazz, kwaito, le hip-hop. Menyanya ya setšo le ditiragalo tša setšhaba di tšwela pele go keteka ditšo tša bokgabo tša Soweto.

Diphoofolo tša Lešoka le Pabalelo Phaka ye ke legae la Big Five—tau, nkwe, tlou, tšhukudu le dinare—gotee le mehuta e makgolo ya dinonyana, digagabi le diamusi tše dinyenyane. E kgatha tema ye bohlokwa ka pabalelo, nyakišišong, le maitapišong a go lwantšha go tsoma ka tsela ye e sego molaong.

## DITSHUPETSO
Bohlokwa bja ba go ba Eanest

Bohlokwa bja go ba Earnest

Letlakala
Poledišano
Bala
Fetola
Edit source
Laetša histori

Dithulusu

oscar wsilde
thumb|oscar wilde

Bohlokwa bja o ba earnest, ke komedi ya tsegitsa batho ba tlhoko, yona e bapala ke Oscar Wilde, tsa nne tsa mafelelo tsa go thala phaphutsing ya go bapala, go latela balatedi ba mosadi Windermere (1892), mosadi ya go botlhaka (1893) mogudi yo mobotse. BAbadi ya mathomo yona e babetswe ka la di 14 dibokwane (1895) ko teetha ya St james ko London.

Bošego bja go bula bjo bo atlegilego bo swaya seremo sa mošomo wa Wilde eupša bo ile bja latelwa ka dibeke tše mmalwa ke go wa ga gagwe Marquess of Queensberrywa gagwe Lord Alfred Douglas e bego e le moratiwa wa Wilde, o ile a loga maano a go lahlela merogo e mentšhi e e bodilego go mongwadi wa diterama mafelelong a tiragatšo . taba ye e ile ya lebiša go lelokelelo la ditsheko tša molao go tloga ka Mopitlo go fihla ka Motsheganong ngwageng wa 1895 wilde oile a feleleditša a bonwa molato le go tswalelwa terongnkong mabapi le ditiragalo tsa bosodooma. Go sa kgathalege gore go ya le ka moo papadi e ile ya tšwelela ka kgona, go ile wa lebana ke gore di tšwalelwe ka ngwedi ya Motsheganong morago ga dithaloko tse 89.Ka morago ga gore a tšwe teronkong go tswa ngwageng wa 1897, o ile a gaditša kgatha gotšwa paris , eupša o be a sa hla a ngwala komik le mešomo ya go tshegitša
Monagano

thumb|176x176px|Se ke senepe sa bobjoko
Monagano

**Monagano** ke se sengwe seo o ka se hwetsago mmeleng wa motho goba diphoofolong, matsatsa a, le thekinolotsi e na le seo re se bitsago "monagano". Gantsi re somisa monagano , go ja marapo a hlogo ka seo se tlabego se re tlaba, goba seo se lego kgopolong ya rena. This is my first attempt at writing on a Wikipedia platform. 

## Mothapo
Khekhe

right|thumb|250x250px|Lera kuku
**Khekhe** ke semonamone sa moapei seo gantši se dirwago ka folouru, swikiri le didirišwa tše dingwe gomme gantši se a apeiwa. Ka dibopego tša tšona tša kgale, khekhe e be e le diphetogo tša borotho, eupša dikuku bjale di akaretšwa ka mehutahuta ya ditokišetšo tšeo di ka bago bonolo goba tše di raraganego le tšeo di nago le dibopego tše di swanago le diphuthelwana tša go swana le dikuku, Di-meringues, custards le di-phae.

Ditswaki tše di tlwaelegilego kudu di akaretša folouru, swiikiri, mae, makhura (tše bjalo ka botoro, makhura goba matšarene ), seela le komelo, se bjalo ka soda goba lerole la go paka . Metswako ya tlaleletšo e tlwaelegilwego e akaretša dienywa tše di omilego, tše di swerego malekere goba tše difsa, dinate, cocoa, le ditsopolwa tše bjalo ka vanilla, le dilo tše dintši tšeo di tšeelwago legato la metswako ya mathomo. Khekhe gape di ka tlatšwa ka dilo tšeo di bolokilwego dienywa, dinate goba di-soso tša di-dessert (go swana le custard, jeli, dienywa tše di apeilwego, whipped cream, goba di- syrup ),  di tsenywa aese ka khirimi ya botoro goba di- icing tše dingwe, gomme tša kgabišwa ka marzipan, mellwane ya diphaephe goba dienywa tše di swerego malekere.

Gantši khekhe e newa e le sejo sa go keteka dinakong tša moletlo, tše bjalo ka manyalo, segopotšo, le matšatši a matswalo. Go na le diresepe tše di sa balegego tša kuku; tše dingwe di swana le bogobe, tše dingwe di humile e bile di  a fahlela, gomme tše dintši di na le ngwaga-kgolo ya kgale. Go dira dikuku ga e sa le ditshepedišo tše raraganego; mola ka nako e nngwe mošomo o mogolo o ile wa ya go direng dikuku (kudu-kudu go tšhollwa ga mafofa a mae), didirišwa tša go paka le ditaelo di nolofaditšwe e le gore gaešita le baapei bao ba sa tsebego mošomo kudu ba ka paka kuku.
Lerato

**Lerato** ke maikutlo ao a akaretšago kgogedi ye maatla, lerato, kgokagano ya maikutlo goba go tshwenyega ka motho, phoofolo goba selo. Lerato le bontšhwa ka mekgwa ye mentšhi, go bontšha maikutlo a lerato 

Lerato le lebelelwa e le le lebotse le le lebe, ka bokwala bja lona bjo bo emelago botho, kwelobohloko le lerato  "go tshwenyega mo go se nago boithati, mo go botegago le ka botho ka botse bja yo mongwe" gomme bobe bja lona bo emela phošo ya boitshwaro yeo e swanago le lefeela, boithati, le boikgogomošo .Le ka hlaloša gape ditiro tša kwelobohloko le tša lerato go batho ba bangwe, motho ka noši goba diphoofolo.Ka dibopego tša lona tše di fapanego, lerato le šoma bjalo ka mofahloši yo mogolo wa dikamano tša magareng ga batho, gomme ka lebaka la bohlokwa bja lona bja bogareng bja monagano, ke ye nngwe ya dihlooho tše di tlwaelegilego kudu bokgabong bja boitlhamelo .Lerato le beilwe bjalo ka mošomo wo o bolokago batho mmogo kgahlanong le ditšhošetšo le go nolofatša tšwelopele ya mohuta wa diphedi.

Bo-radifilosofi ba bogologolo ba Bagerika ba ile ba hlaola dibopego tše tshela tša lerato : lerato la lapa, lerato la bogwera, lerato la lerato, go ithata, lerato la baeti , le lerato la Modimo goba leo le se nago mabaka. Bangwadi ba mehleng ya lehono ba hlaotše mehuta ye mengwe ya lerato: lerato le le sa kwagalego , lerato leo le sa arabjego, lerato le le se nago selo, lerato la bogwera, lerato le le feletšego, lerato le le nago le kwelobohloko, lerato le le kgahlwago kudu ( lerato le le fišegago), lerato le le feteletšego, le lerato la kgorong.

Teori ya khutlotharo ya lerato e šišinya gore thobalano,phišego, le boikgafo ke dikarolo tša motheo tša lerato. Lerato le na le tlhalošo ye e oketšegilego ya bodumedi goba ya moya . Go fapafapana mo ga ditirišo le ditlhalošo, go kopantšwe le go raragana ga maikutlo ao a akaretšwago, go dira gore lerato le be thata ka mo go sa tlwaelegago go le hlaloša ka go se fetoge, ge le bapetšwa le maemo a mangwe a maikutlo.

## Ditlhalošo
Lentšu le "lerato" le ka ba le ditlhalošo tše di fapafapanego tšeo di amanago eupša e le tše di fapanego maemong a go fapana. Maleme a mangwe a mantši a šomiša mantšu a mantši go tšweletša tše dingwe tša dikgopolo tše di fapanego tšeo ka Seisemane di swantšhwago bjalo ka "lerato"; mohlala o mongwe ke bontši bja dikgopolo tša Segerika tša "lerato".  Diphapano tša setšo go hlama kgopolo ya lerato di dira gore go be boima go hloma tlhalošo ya legohle.
Ngwedi

Ngwedi
thumb|189x189px|Se ke seswantsho sa ngwedi
**Ngwedi** ke sathalaete e nnoši ya tlhago ya Lefase le selo se se phadimago kudu leratadimeng la rena la bošego. Ka nywaga e dikete, e tutueditše setšo sa batho, dialmanaka, bodumedi, thutamahlale le go nyakišiša. Le ge e bonagala e le ye nnyane go tšwa Lefaseng, Ngwedi o kgatha tema ye maatla go bopeng tikologo ya polanete ya rena le go tsepama. Tšwago le Sebopego Bo-rathutamahlale ba dumela gore Ngwedi o bopilwe mo e ka bago nywaga e dimilione tše dikete tše 4,5 e fetilego. Ditlakala tšeo di tšwago go khuetšo ye e kgolo mafelelong di ile tša kgobokana gomme tša bopa Ngwedi. Bogolo le Sekgala Ngwedi o na le bophara bja dikhilomithara tše ka bago tše 3 474, e lego seo se dirago gore o ka ba kotara ya bogolo bja Lefase. E dikologa polanete ya rena ka palogare ya bokgole bja dikhilomithara tše ka bago 384 400 (dikhilomithara tše 238 855).  Go sa šetšwe bokgole bjo bjo bogolo, e bonagala e tšwelela leratadimeng ka gobane e le kgaufsi kudu ge e bapišwa le dilo tše dingwe tša legodimo.

## Methopo
Theknolotsi

Theknolotsi
thumb|se ke seswantsho sa technology
**Theknolotsi** ke tshomiso ya tsebo ya saense, bokgoni le didiriswa go rarolla mathata, go kaonafatsa bophelo le go pethagatsa mesomo ka bokgoni bjo bogolo. Theknolotsi ke dilo ka moka tseo batho ba di dirago go nolofatsa bophelo goba go fihlelela maikemisetso a itsego. E akaretsa didiriswa, metshene le dillathekeng. Theknolotsi e bohlokwa ka lebaka la gore e kaonafatsa poledisano, e boloka nako le maatla, e tswetsa pele kalafo, e oketsa tsweletso le go kopanya lrfase ka bopfara ka dikgokaganyo  tsa leago. Teknolotsi e nolofatsa mesomo ebile e thusa dikhampani le  dikolo, mohlala, mananeo a go thusa go ithuta (AI). Ka bokopana theknolotsi e thusa batho go kaonafatsa maphelo a bona le go rarolla mathata a letsatsi ka letsatsi. 

## Methopo
Bofeela bja bjaneng

thumb|Bana Leoatleng (1908) ka Joaquin Sorolla
Ditšhabeng tša mehleng yeo, go swanela gore **go hlobola ga bjaneng** maemong a fapa-fapanego go ngangišanwa, ka diphapano tše dintši boitshwarong mo lefaseng ka bophara. Go ithekga ka dikgopolo tša go hloka molato ga baneng le thobalano ka kakaretšo, ditšhaba di ka lebelela go hlobola ga leago pele ga go tsena mahlalagading, e le mo go tlwaelegilego, e le mo go amogelwago maemong a itšego a bjalo ka dihlopha tša bong bjo bo swanago, goba go sa amogelego.

Go fihla mengwageng e ka lekanago ye 20, 000 yeo e fetilego, batho ka moka ba be ba le batsomi-bakgoboketši bao ba dulago kgauswi le tikologo ya bona ya tlhago. Go tlaleletša tabeng ya go abelana tsela ya bophelo, ba be ba hlobotše nakong ye ntši. Ditšhabeng tša bodiši tša pele ga histori, mafelong a borutho a leratadima batho ba bagolo ba ka ba ba apere gannyane goba ba apotše diaparo ge ba šoma, gomme bana ba ka no se apare diaparo go fihla ge ba tsena mahlalagading. [ 1 ] .
Kereke ya Sione

thumb|Senepe sa Morena Engenas lekganyane

## Tikologo ya kereke ya zcc.
Morago ga gore lehu la Morena Engenas Lekganyane ka ngwaga wa lesomesenyane masomenneseswai go ile gwa direga karogano ye kgolo ka kerekeng, karolo ye kgolo ka kerekeng ya bašomi ba banna ba bafaladi ka kakaretšo e be e thekga morwa yo mogolo yo a sa phelago wa  Engenas Lekganyane, e le go Ngaka Edward Lekganyane wa go ba le bokgoni bja go kgahliša, go hlatlama tatagwe bjalo ka Mobišopo wa ZCC. Motheo wa kereke ya magaeng, go sa le bjalo o ile wa thekga morwa yo monyenyane, Mohlomphegi Josefa gore a tšee boetapele bja kereke. Le ge ditiragalo di ngangišwa kudu, go bonagala Morena Engenas Lekganyane ka boyena a ratile Joseph le ge e le gore  Edward e be e le yo a kgethilwego yo a šomilego bjalo ka moeletši le mootledi wa tatagwe nakong ya ngwaga wa lesomesenyane mashome a mane ya ka ditšo tše dingwe nakong ya go lla ga Engenas Lekganyane, bathekgi ba Edward ba ile ba kgobokana ka Witwatersrand gomme ba thwala dibese go ba iša Moria, ka morago ga go fihla, sehlopha se se segolo seo se itlhamilego se ile sa kgona go raka sehlopha seo se thekgago Josefa gomme sa tšea ntlokgolo ya kereke le mananeokgoparara. Direkoto tša sebjalebjale tšeo di amanago le tiragalo ye di bontšha gore Edward o ile a hlongwa ka khutšo ka Paseka ngwaga wa lesomesenyane masomenne senyane moletlong o mogolo, ke malome wa gagwe Mohlomphegi Reuben, dipego tše dingwe tše di ngwadilwego go tšwa ngwageng wo o latelago di laetša gore kganetšo ye maatla go boetapele bja gagwe e be e tšweletše gare ga "bontši bja bareri" ka Zion christian church bao ba ilego ba "tšhošwa" ke Edward: "ba latola morwa wa Lekganyane yo mogolo ba re ga se moetapele wa kereke. Mathomong dihlopha tše pedi di ile tša dula di le gotee, eupša kapejana Edward o ile a phegelela gore ditho ka moka di tsebagatše potego ya tšona phatlalatša, gomme se se ile sa lebiša go aroganeng ga sa ruri. ZCC e ile ya tšwela pele ka tlase ga boetapele bja Moruti wa maleba Edward mola Mohlomphegi Josefa a ile a aroga gomme a hloma Kereke ya Bokriste ya St. Engenas Zion ka ngwaga wa lesomesenyane masomenne-senyane.

https://sahistory.org.za/article/zion-christian-church-zcc

https://en.wikipedia.org/wiki/Zion_Christian_Church

## DITŠHUPETŠO
Marula

Marula
thumb|Seswantšho sa seenywa sa marula
**Marula** ke seenywa seo se bopegileng ka sebopego sa sediko gomme ka mmala e thoma e le a matalamorogo go fihlela a e ba a serolwane . Gape a tsebega ka 'Elephant tree" ka Seisimane.

Marula a hwetšagala godimo ga mohlare o we gantšhi o melang ka mašemong kgole le moo go dulang batho , ga se gantšhi o ka hwetša mohlare wa marula ka motseng moo go dulang batho. Mohlare wa seenywa sa marula ke o motelele magareng ga dimetara tše senyane go ya go tše lesomeseswai . Marula a kgona go enywa le ka sehla sa komelelo. Marula ga a jewe fela bjalo ka seenywa eupša a šomišwa go dira bjala bjo bo bitšwang "Amarula" bjo bo dirilweng go na ka mo nageng ya Africa Borwa.

Gape batho ba bangwe ba šomiša marula go dira dilo tša go tlola mmele . Gomme marula ka gare ga dilo tša go tlola mmele a thuša ka go tloša makhura a mantšhi godimo ga letlalo , a thuša letlalo leo le omileng gomme ba bangwe ba šomiša marula go boloka meriri ya bona.

Go tša maphelo marula a thuša ka go oketša maatla a mmele a go lwantšha malwetši , a thuša ka go kolotša dijo ebile a na le di-antioxidants.

## Methopo
Kereke ya sione

**Kereke ya Sione** (**ZCC**) ke e nngwe ya dikereke tše kgolo kudu tšeo di thomilwego mo Aforika tšeo di šomago ka Borwa bja Aforika, gomme ke karolo ya mokgatlo wa Sione ya Aforika. Ntlokgolo ya kereke e kua Zion City Moria ka Profense ya Limpopo (Northern Transvaal ya kgale), Aforika Borwa.

Go ya ka Palo ya Batho ya Aforika Borwa ya 1996, kereke e be e na le maloko a dimilione tše 3.87. Ka 2001, go ya ka Palo ya Batho ya Aforika Borwa, maloko a yona a oketšegile go fihla go maloko a dimilione tše 4,97.&nbsp;&nbsp;
Naga ya Johnesburg

**Johannesburg** ( /dʒ oʊ ˈ h æ n ɪ s b ɜːr ɡ / joh-HAN -iss-burg ,

Johannesburg e hlomilwe ka 1886,  ka morago ga go utollwa ga gauta, mo nageng yeo e kilego ya ba naga ya dipolasa.Ka mengwaga e lesome, palo ya badudi e ile ya oketšega go fihla moo ba fetago 100 000, e lego seo se ilego sa hlohloletšwa ke dipeeletšo tše dikgolo tša gauta tšeo di hweditšwego go lefapa le Witwatersrand.  Johannesburg ya sebjalebjale ke kopanyo ya dinaga tšeo pele e bego e arogane, ditoropokgolo le madulo, yeo e bontšhago melawana ya karoganyo ya sebaka ya mehleng ya kgethologanyo. Soweto ("South-Western Townships"), e kgetilwe go ba toropo ya "bathobaso fela" go fihla ka 1994, ke ye nngwe ya mafelo a bohlokwa kudu go ditirago tša segologolo go Afrika Borwa ya sebjalebjale.Legae la baetapele ba bohlokwa ba kgahlanong le kgethologanyo, go akaretšwa Nelson Mandela le Desmond Tutu, e ile ya ba bogare bja Phetogelo ya Soweto ya 1976, moo boipelaetšo bja baithuti bja khutšo bo ilego bja kopana le maatla a sehlogo.  Ka go fapana, Lenasia e dulwa kudu ke matšwantle ba ma- Afrika Borwa ao a bolelago sejatlhapi (batho ba setlogo sa ma-India le ma-Asia Borwa). Mafelo ao pele e bego dula "bašweu fela" a akaretša Sandton, yeo e tsebjago bjalo ka bjale a ,Randburg le Roodeport.
Diteng 4

This is my draft number 

Tlou ya Aforika
thumb|senepe sa tlou ya Aforika
**Tlou ya Aforika** ke phoofolo ye kgolo go di feta mo lefaseng ,e hwetswa ka savanna le dithokweng go kgabaganya Borwa bja Sahara bja Aforika. Di tsebja ka ditsebe tse kgolo,manaka le ditswalano tse maatla tsa lapa,dibopiwa tse tsa seswantsho di kgatha tema ye bohlokwa go hlokomela diphedi tsa tlhago.
Nonyana

**Dinonyana** ke sehlopha sa di-dinosaur tša theropod tša madi a borutho tšeo di bopago sehlopha sa **aves** seo  se hlaolwago ka mafofa, mehlagare ya melomo yeo e se nago meno, go beela mae a dikgapetla tše thata, tekanyo e phagamego ya metaboliki, pelo ya diphapoši tše nne le marapo a tiilego eupša e le a boima bjo bonyenyane . Dinonyana di phela lefaseng ka bophara gomme di fapana ka bogolo go tloga go 5.5 centimeta nnosi ya humming nonyana  go ya go  mpšhe e tlwaelegilego . Go na le mehuta ya diphedi ya go feta 11,000 gomme di arotšwe ka ditaelo tše masomenne nne. Go feta seripagare ke dinonyana tša passerine(ng) goba "perching". Dinonyana di na le mafego  ao tšwelopele ya tšona e fapanago go ya ka mehuta ya diphedi; dihlopha feela tše di tsebjago tšeo di se nago maphego ke dinonyana tša moa le ditlou tšeo di hwilego . Maphego, ao e lego ditho tša ka pele tše di fetotšwego, a ile a ne a  dinonyana bokgoni bja go fofa, gea šhita le ge tlhagelelo e oketšegilego e dirile gore dinonyana tše dingwe di lahlegelwe ke go fofa, go akaretša le diratites, dipenguin le mehuta e fapa-fapanego ya dihlakahlakeng tšeo di lego lefelong leo . Ditshepedišo tša tšhilo ya dijo le tša go hema tša dinonyana le tšona di tlwaeditšwe ka mo go kgethegilego  sa go fofa.
Pleasure Madimetja Peta

**Pleasure Ramadumetja Peta** o belegwe ka ngwaga wa 1980 Mopitlo ka di 01ka motseng wa Tjiane,Ga-Mphahlele ka profenseng ya Limpopo Aforika Borwa. Pleasure ke morwedi wa thomo wa Manase Seroanye Maja le Rangoato Agineth Maja.Pleasure o tsebega kudu ka leina la Pleasure tša manyalo, ke seopedi sa mmino wa setšo wa sedumedi le mmino wa manyalo ka mo Aforika Borwa.Mabokgoni a Pleasure a go kgona go opela a godišitšwe nakong ya ge a sa gola ka kerekeng ya Revelation Assembly,moo rakgolo wa gagwe,mohu Mopišopo Nkotsane Charles Maja ebego e le moruti o mogolo gona.

O tsene sekolo sa Tjiane phoremari go thoma ka ngwaga wa 1984 gomme ka morago a tšwetša dithuto tša gagwe sekolong se phagamilego sa Phutlo, gona moo a phethilego marematlou a gagwe gona ka ngwaga wa 1996. O ile a tšwetša dithuto pele ka goya kholetšheng ya tša temo ya Tompi Seleka, a hwetša Diploma ya Bosetšhaba ya tšweletšo ya diphoofolo.Ka morago ga moo o hweditše legoro  la Bachelor ya thekenolotši(B-Tech) ka taolo ya temo go tšwa Yunibesithing ya Aforika Borwa(UNISA).Pleasure o ile a šoma bjale ka lephodisa ka nagang ya Aforika Borwa.

Ka kgwedi ya Hlakola 2005,o ile a hlama goba gona go rekhota alebamo ya gagwe ya mathomothomo e bitšwago MaAndrews Vol.1 (Sheba Nna),ka thušo ya Rufus Mphahlele le Andrews Maakomane. Ka moragp ga mengwaga Pleasure o ile a ntšha alebamo ya gagwe a nnoši ntle le thušo ya batho,yona alebamo yeo e bitšwa Pleasure Vol.1 Mosadi wa setagwa.Go tlogeng fao Pleasure o ile a ntšha dialebamo tše dintšhi ka go latelana a sa khutše. Batho ba ile ba thoma go molemoga ga mmino wa gagwe wa go opela dikoša tša manyalo ka leleme la Sepedi.Tše dingwe tša dikoša tšeo Pleasure a tumilego ka tšona ke tše dilatelago;Lefotwana,Laela,Ke Lorile,Ntshike ka Diatla,Modimo ke Sethakga,Sekgameetse,Kgalemela Lenyatšo,Malapa ga a Lekane,Banyadi,Rakgadi ya Ngwana,Mmušetše Gae,Mohweleretshipi,Moipone,Bogadi bja Swikiri,Sadi o Tsamaiša Matepe,Mengwaga ye Lesome,Sebatana.

Koša ya gagwe ya Ke Lorile e tšere maemo a bobedi ka ngwaga wa 2022 seyamoyeng sa Thobela FM, seo elego seyalemoya sa mathomo sa mmamoratwa ka profenseng ya Limpopo.

## Methopo
Kruger national park

Athikele ya : Phaka ya Sechaba ya Kruger 

Phaka ya Setšhaba ya Kruger ke ye nngwe ya mafelo a magolo le a go tuma kudu a diphoofolo tša go boloka diphoofolo ka Afrika Borwa le ye nngwe ya mafelo a go eta pele a pabalelo ya diphoofolo tša naga kontinenteng. E tsebja ka mehuta ya yona ya diphedi le diphoofolo tša seswantšhetšo tša Afrika tša go swana le ditau, ditlou, ditšhukudu, mangau le dinare. ￼ Histori Lefelo le mathomong le be le šireleditšwe ka dikarolo ke balemirui le bengnaga ba praebete mafelelong a ngwagakgolo wa bo-19 pele ga ge dipolokelo tša semmušo di hlongwa. Ka 1898, Sabi Game Reserve e ile ya hlolwa, ya latelwa ke go tsebatšwa ga Phaka ya Setšhaba ya sebjalebjale ya Kruger ka 1926 ka morago ga gore thekgo ya molao e kopanye dinaga go šireletša diphoofolo tša lešoka. ￼ Thutafase le Bogolo Phaka ya Setšhaba ya Kruger e akaretša dikhilomithara tše di nyakilego go ba disekwere tše 20,000 ka leboa-bohlabela bja Afrika Borwa, e le mollwaneng wa Mozambique le Zimbabwe. E akaretša diprofense tša go swana le Limpopo le Mpumalanga gomme e akaretša mafelo a go fapafapana a bodulo, go tloga ka savannah go fihla mafelong a dithokgwa. ￼ Diphoofolo tša Lešoka le Pabalelo Phaka ye ke legae la Big Five—tau, nkwe, tlou, tšhukudu le dinare—gotee le mehuta e makgolo ya dinonyana, digagabi le diamusi tše dinyenyane. E kgatha tema ye bohlokwa ka pabalelo, nyakišišong, le maitapišong a go lwantšha go tsoma ka tsela ye e sego molaong. ￼ Boeti Phaka ya Setšhaba ya Kruger e goketša baeti ba dimilione ngwaga le ngwaga bao ba tlago bakeng sa go otlela ka safari, go sepela ka tsela e hlahlago, go bogela dinonyana le diphihlelo tša setšo. Phaka e thekga gape ditšhaba tša selegae ka letseno la boeti. ￼ 

**Ditšhupetšo Tsopola:**
Thaba ya Tafole

**Thaba ya Tafole** (        ;    ) ke thaba ya godimo ga mphaphathi yeo e bopago leswao le le tšwelelago leo le lebeletšego toropo ya Motse Kapa ka Afrika Borwa .

Ke lefelo la bohloka la go gogela baeti, ka baeti ba bantšhi e ka ba šomiša tsela ya megala goba go haeka go ya godimo .  Thaba e na le mehuta ya dimela tše 8,200, tšeo e ka bago 80% ya tšona e lego fynbos (Afrikaans bakeng sa ‘sethokgwa se sebotse’). &#x5B; *&#x20;&#x2013; ahlaahla* &#x5D; National pak ke phaka ke phaka ya setšhaba yeo e etetšwego kudu ka Aforika Borwa,e goketša batho ba dimilione tše 4.2 ngwaga o mongwe le o mongwe bakeng sa mediro ya go fapafapana.E bopa karolo ya dinaga tšeo pele di dulwa ke dikgoro tšeo di bolelago Khoi, go swana le!!("Leloko la godimo").

Thaba ya Tafola ke legae la lenaneo le legolo la dimela le diphoofolo tšeo bontši bja tšona e lego tša lefelong leo . bogodimo bja gona bo  hlatloga ka 1,000 m ka godimo ga toropo yeo e dikologilego, e dira gore go sepela ka maoto mo go tumilego go ya godimo ka mehuta ye megolo ya ditsela tše di fapanego, gantši tše di phagamego le tša matlapa e be leeto le le tseneletšego la dithaba leo le nyakago go swanela, go itokišetša le didirišwa tša go sepela ka maoto .

## Dibopego
Sphahlo

thumb|Se ke sphatlho
**Sphahlo** ke dijo tša go dirwa ka kotara ya borotho bjoo bo nago le dijo tše dingwe ka gare tsa go swana le matsapane ao a gadikilwego, nama, le tse dingwe. Sona se thomile ke badudi ba Gauteng.   Mafelo a mangwe mo Aforika Borwa a tseba sphahlo bjalo ka kota goba skhambane. E tlwaelegile kudu ditownship. Sphahlo ke dijo tšeo di ratago ke batho ka ge se na le theko ya fase gomme se a kgoriša. Se thuša kudu batho bao ba sa nyakego go apea gore ba kgone go lala ba jele. Mo nakong ya lehono, sphahlo se fetogile karolo ya dijo tša Aforika Borwa ka ge se rata ke ditšhaba tse dintši.

Sphahlo ke dijo tšeo di rekišwago mebileng, mabenkeleng a ma nnyane, gomme ga se rekišwe mabenkeleng a magolo. Ke dijo tseo di ratago kudu ke bafeti ka tsela, batho bao ba šomago mebileng ba sena nako ya ko ikapeela ka gae le setšhaba seo se ratago dijo tsa makhura. Sphahlo se tla ka ditsela tšeo di farolloganego. Go na le tša nama ya kgomo, ya kgogo ya nku, le tše dingwe. Dipaese tsa gona le tšona di a farologana. Se rekišwa di renkeng, dikolong le mafelong a mantši moo go tletšego batho. Sphahlo ke borotho boo bo khupeditšwego ka dijo tše digwe ka gare.

## Methopo
Jaguar ya go swana le

thumb|katse ya hlaga

**Jaguar** ( ***Panthera onca*** ) ke mohuta wo mogolo wa katse le setho se nnoši se se phelago sa mohuta wa *Panthera* seo se tšwago Amerika. Kobo ya yona ye e swailwego ka mo go kgethegilego e na le boya bja mmala wo mosehla wo o phadimago go ya go wo motsothwa wo o khupeditšwego ke matheba ao a fetogelago go dirosete ka mahlakoreng, le ge e le gore kobo ye ntsho ya melanistic e tšwelela go batho ba bangwe. Ka bolelele bja mmele bja go fihla go tee masomeseswai hlano adi  metera (6 ft 1), ka le boima bja go fihla go lekgolo la masomehlano seswai a dikhilometara  (makgolo a mararo le masomenne seswai) ( lb), ke mohuta wo mogolo wa dikatse ka Amerika le wa boraro ka bogolo lefaseng. Go loma mo go matla ga jaguar go e dumelela go phunya di- carapaces tša dikhudu, le go diriša mokgwa o sa tlwaelegago wa go bolaya, e loma ka go lebanya ka legata la diamusi tšeo di bolailwego magareng ga ditsebe go tliša kotlo e bolayago bjokong.

https://www.nationalgeographic.com/animals/mammals/facts/jaguar

https://animaldiversity.org/accounts/Panthera_onca/

## DITŠUPETŠWA
Diteng 5

Setso   

**Setso** ke karolo ye kgolo ya seo re lego sona ,gomme mo Afrika Borwa ,re na le bohwa bjo bo humilego bja setso.Naga ya rena ke legae la ditso tse dintsi tse di fapanego,go akaretsa le sezulu,sexhosa,sesotho,le tse dingwe tse ntsi.Setso se sengwe le se sengwe se le ditso,maleme le meetlo ya sona ya maswananosi.
thumb|setso sa gaborena
Go tloga go mmino wa setso le tantshi go ya go dijo le menyanya,setso ke sona se dirago gore bophelo bo kgathise le go fapafapana.
Kaiser Chiefs FC

**Kaizer Chiefs Football Club** ( e tsebjago bjalo ka **Chiefs** ) ke sehlopha sa kgwele ya maoto sa profešenale sa Afrika Borwa seo se lego Naturena, Johannesburg south, seo se bapalago ka Premiership . Sehlopha se bitšwa sereto sa *AmaKhosi*, seo se Ra go  gore "Dikgoši”goba "Chiefs" ka Sezulu, le *Phefeni Glamour Bashimane* . Chiefs e thopile dithaetlele tšentši tša liki le dikgwele tša komiki. Sefoka sa morago bjale sa ka gae e bile Sebjana sa Nedbank sa 2024–25 . Ba swere dikgwele tša Maoto tše ntši gare ga dihlopha ka moka tša Afrika Borwa gomme ke sehlopha seo se atlegilego kudu historing ya kgwele ya maoto ya Afrika Borwa go tloga mola sefofane sa godimo se thomago ka 1970. 

Sehlopha se na le phenkgišano ye maatla ya selegae, Soweto derby, le Orlando Pirates, sehlopha sa Soweto-gotee seo mothei wa Chiefs Kaizer Motaung a se ralokilego mošomong wa gagwe wa mathomo wa go bapala.  Dibapadi tše di tumilego tšeo di bego di apere jesi ya mmala wo motsothwa le gauta nakong ye e fetilego di akaretša dikapotene tša peleng tša sehlopha sa setšhaba Neil Tovey le Lucas Radebe gammogo le Patrick Ntsoelengoe, Gary Bailey, John "Shoes" Moshoeu, Dayson Balzani,Shaun Bartlett, Steve Komphela, Siyabonga Nomvete,Ngaka Khumalo,le Siphiwe Tshabalala .
Ntlo.

**Ntlo** ke moago wa bodulo wa yuniti e tee fela. E ka ba ka go raragana go tloga go mokutwana wa motheo go ya go sebopego se se raraganego sa dilo Ra, masenke, sekontiri goba dilo tše dingwe, tšeo di nago le ditshepedišo tša diphaephe tša meetse, tša mohlagase le tša go ruthetša, tša go tsenya moya le tša go laola moya .   Dintlo di šomiša mohlwaela wa ditshepedišo tša go fapana tša go rulela go bolokega kgahlanong le  pula ya go swana le pula e sa tsene ka lefelong la bodulo. Dintlo ka kakaretšo di na le mejako goba senotlelo tša go šireletša lefelo la budulo le go šireletša badudi ba lona le dikagare go bahlakodi goba bahlakodi ba bangwe. Bontši bja dintlo tše di tlwaelegilego tša mehleng yeno ditšong tša ka Bodikela di tla ba le phapoši e tee goba tše dintši tša go robala le dintlwana tša go hlapela, khitšhini goba lefelo la go apea le phapoši ya bodulo . Ntlo e ka ba le phapoši ya go jela yeo e arogilego, goba lefelo la go jela le ka kopanywa  ka khitšhing goba phapošing e nngwe.
Vredefort dome

hlogo: Vredefort Dome – Lefelo la Kgale kudu la Kgahlamelo ya Meteor Lefaseng 

Vredefort Dome ke sebopego se segolo sa thutafase ka Profenseng ya Free State ya Afrika Borwa. Ke lefelo la kgale kudu leo le tsebjago la khuetšo ya meteor Lefaseng le le lengwe la dibopego tše kgolo tša khuetšo lefaseng. Crater e bopilwe nywageng e dimilione tše dikete e fetilego ge asteroid e kgolo e be e thula Lefase, e tlogela sebopego se se raraganego sa thutafase seo se neago temogo e bohlokwa historing ya mathomo ya polanete. 

Histori le Kutollo Sebopego sa khuetšo ya Vredefort se hlotšwe ke meteor yeo e ilego ya thula mengwaga ye e ka bago ye dibilione tše 2 ye e fetilego. Matla a khuetšo e be e le a magolo kudu, a tloša legaga la mathomo gomme a tlogela feela maswika ao a phuthetšwego ka mo go tseneletšego le dillaga tša domed tšeo ditsebi tša thutafase di ka ithutago tšona lehono. Sebopego se se lemogilwe le go ithutwa ke bo-rathutamahlale go tloga mathomong a lekgolo la bo-20 la nywaga. Thutafase Dome ya Vredefort e kgauswi le toropo ya Vredefort ka Profenseng ya Free State, e ka bago 120 km ka borwabodikela bja Johannesburg. Sebopego ka bosona se akaretša bophara bja dikhilomithara tše ka bago tše 300, e lego seo se dirago gore e be gare ga dibopego tše kgolo tša khuetšo tšeo di tsebjago Lefaseng. ￼ Bohlokwa bja Mahlale Vredefort Dome e bohlokwa kudu go mahlale a Lefase ka gobane: • E thuša boramahlale go kwešiša ditlamorago tša dipolanete le ka fao di bopago bokagodimo bja dipolanete. • Sebopego se na le maswika ao a golofetšego kudu ao a utollago maemo nakong le ka morago ga khuetšo. Lefelo le le fa bohlatse bja ka fao Lefase la mathomo le ilego la arabela ka gona dithulanong tše kgolo tša meteor.

Temogo Ka lebaka la bohlokwa bja yona go thutafase le histori ya Lefase, Vredefort Dome e kgethilwe bjalo ka Lefelo la Bohwa bja Lefase la UNESCO. Temogo ye e thuša go šireletša lefelo le go hlohleletša nyakišišo ya mahlale le thuto ka ga ditshepedišo tša bogologolo tša dipolanete.

Ditšhupetšo 

 https://www.holidify.com/pages/facts-about-south-africa-6548.html
Setšo sa Afrika Borwa

### <u>Theto</u>
thumb|pelo e bohwibidu
Afrika Borwa e na le setšo se se humilego sa direto tša molomo . Direti tše mmalwa tša Afrika tše di nago le khuetšo di tšweletše ka bo 1970 go swana le Mongane Wally Serote, yoo mošomo wa gagwe wo o tumilego kudu (*No Baby Must Weep)* o filego temogo ya maphelo a letšatši le letšatši a bathobaso ba Afrika Borwa ka fase ga kgethollo. Mongwadi yo mongwe wa dipadi wa mothomoso yo a tumilego, Zakes Mda o ile a fetoga go tšwa go direto le dipapadi go ya go padi nakong ye e swanago. Puku ya gagwe ke (*Pelo*  e bohwibidu) e thopile Sefoka sa Bangwadi ba Commonwealth sa 2001 gomme ya akaretšwa ka gare ga kharikhulamo ya sekolo go ralala le Afrika Borwa.

https://en.wikipedia.org/wiki/South_African_poetryhttps://scispace.com/pdf/n

https://pennyspoetry.fandom.com/wiki/South_African_poetry
Bohlokwa bja temokrasi

Bohlokwa bja temokrasi ka gare ga sechaba
thumb|Go kgetwa ga ba eteledi pele nageng ya goba le temokrasi
**Democracy** goba temokrasi(nso) ke tšhepedišo ya mmušo yeo go yona setšhaba ka moka goba maloko a sona   ao a nago le maswanedi a go kgetha baetapele ba bona.

Temokrasi e bohlokwa kagore e tšhireletša ditokelo tsa batho le ditokologo.Temokrasi e šireletša ditokelo tša botho le tokologo tša setšhaba ka go fana ka magato a semolao le a setheo go thibela tšhomišo ya maatla gampe.Temokrasi e tliša tekatekano le. Temokrasi e hlohleletša tekatekano ya sepolotiki le go netefatša gore dikgopolo tše di fapafapanego di ya kwagala ebile ditseyelwa hlogong.Temokrasi e hlohleletsa boikarabelo le ponagatšo.Baetapele bao ba kgethilwego ba ikarabela go setšhaba, gomme ditshepedišo tša temokrasi di tšwetša pele ponagatšo, yeo e fokotšago bomenetša le go aga tshepo go bao ba bušago.Temokrasi e tliša khutšo gare ga setšhaba.Setšhaba sa temokrasi ga se na kgonagalo ya go ya ntweng, e kgetha go rarolla dithulano ka dipoledišano le ditherišano.Temokrasi e tšwetšapele setšhaba.Phadišano ya dikgopolo ka  tša temokrasi e hlohleletša boitlhamelo, tlhabollo ya leago le kgolo ya ekonomi,se se  hola badudi ka bophara. Temokrasi e bohlokwa ka lebaka la gore e fa badudi maatla, e šireletša ditokologo tša motho ka noši, e hlohleletša tekatekano le go hlohleletša tšwelopele ya setšhaba ka pušo ye e nago le maikarabelo.

Temokrasi ga se fela tshepedišo ya dipolotiki.E šoma bjalo ka tlhako ya go maatlafatša batho, go šireletša ditokelo le go aga setšhaba. Bohlokwa bja yona bo tšwa go hlohleletša go kgatha tema, go netefatša maikarabelo, le go tšwetša pele tlhabollo ya batho, go e dira motheo wa ditšhaba tše di lokologilego lefaseng ka bophara

## Ditšhupetšo
Baithuti ba go dula madulong a yunibesithi

Baithuti ba go dula madulong a yunibesithi
thumb|Baithuti ka phapošing
**Baithuti** ka bophara ba fetola maphelo a bona ge ba fihla dikolong tše di phagameng ke ra tšona diyunibesithi.O gopole gore ba tlo ga ba e tšwa mafelong a go fapana, le dikgodišo tša bona di a fapana, bangwe ba telela go tloga bonnyaneng ba bona bjale go ba boima gore ba thome ba šetše e le ba bagolo.Go na le dilo tše dingwe o tlametše go gola ka tšona. Yunibesithi ke fao botho bja bafsa ba basetsana bo tlhotlwago gona.

Bontšhi ba bona ba itlathela menateng fao ba kopanago le banna ba go ba diriša dilo tša go se ye ka tsela go swana le diokobatši,madila le tše dingwe tša go se ye ka tsela.Ba thoma go rekiša le mebele ba direla ditšhelete le maphelo a mabaibai.Ba ratana le batho ba o ba ka lekanago le batswadi ba bona ka mengwaga ebile go hwetša mo gongwe ba feta le batswadi ba bona. Ba ithuta maphelo a ese go a bona ba lebala le mabaka ao a ba išitšego sekolong.Ba bangwe ba boya ba le mebeleng ebile ba e na le malwetši ao a sa folego.

Re ka ba thuša ka go boledišana le bona, ra ba bontšhiša gore e sa le ba bannyane go re ba ka kitimišana le maphelo a go se ba lokele.Re ka dira ditemošo le tše dingwe gore basetsana ba go dula madulong a sekolong ba fetole maitshwaromabe a bona ba se gokagoke ke dilo tše di iphethelago ka tsela.[1]

## DITŠHUPETŠO
Go hlokega ga mešomo ga bafsa

right|thumb|240x240px
**Tlhokego ya mešomo ga  bafsa** go šupa karolo ya bašomi ba mengwaga ye 15 -24 bao ba se nago mošomo eupša ba nyaka mešomo.  Go hlokega mošomo ga bafsa ba bagolo go šupa tlhokego ya  mošomo gare ga mengwaga ye 25–34.
Winnie Mandela ke yena

## winnie madikizela mandela o ile a gogela morago dipolotiking ngwageng wa: 2003–2007
Ka ngwaga wa 2003,  Mandela o ile a ithaopa go šoma bjalo ka kotse ya motho pele ga tlhaselo ya Iraq ka ngwaga wa 2003 . Gape ka 2003 o ile a thuša go fokotša boemo bja go thopša Yunibesithing ya Wits moo moithuti yo a bego a šaletšwe morago ka ditefelo a ilego a tšea setho sa bašomi e le bothopša ka mphaka. 

Ka la 24 Moranang 2003, Madikizela-Mandela o ile a bonwa molato wa melato ye 435 ya bofora le ye masomepedihlano ya bohodu, gomme mogwebi wa gagwe, Addy Moolman, o ile a bonwa molato ka melato ye 58 ya bofora le ye 25 ya bohodu. Bobedi bja bona ba be ba ipolela gore ga ba na molato. Ditefišo di be di amana le tšhelete yeo e tšerwego go tšwa diakhaontong tša bakgopedi ba ka godimo bakeng sa letlole la poloko, eupša yeo bakgopedi ba sa holego go yona. Madikizela-Mandela o ile a ahlolelwa mengwaga ye mehlano kgolegong. Kapejana ka morago ga go bonwa molato, o ile a rola modiro maemong ka moka a boetapele ka ANC, go akaretša le setulo sa gagwe sa palamente le bopresidente bja ANC  mokgatlong wa basadi

Ka Phupu 2004, moahlodi wa boipiletšo wa Kgorokgolo ya Tsheko ya Petori o ile a ahlola gore "bosenyi bjo ga se bja dirwa ka lebaka la go ikhola". Moahlodi o ile a fediša kahlolo ya bohodu, eupša a thekga yeo ya bofora, a mo nea kahlolo ya nywaga e meraro le dikgwedi tše tshela yeo e fegilwego.  

thumb|Winnie Madikizela Mandela
https://www.sajr.co.za/farewell-to-winnie-madikizela-mandela/

https://www.bbc.com/news/world-africa-43630442

## DITŠHUPETŠO
Mpoloke

Mpoloke

Moithuti wa Tshwane University of Technology yo a ikhweditšeng seemong sa masetlapelo lefelong la boithabišo o kgopela go thušiwa ka bonakwana. Ka labohlano mathapama ka 15 Pherekgong, Tetelo Madisa moithuti wa Tshwane University of Technology oile atšwa le bagwera bao ba eilego ba bea bophelo bja gagwe kotsing ka ge abe ase a tlwaela bophelo bja maswiswing ele mosetsana wago tsena kereke efela ka lebaka la seemo saka gae a bona ele bokaone gore agereme le mebila mašego. Tetelo oeile go fihla lefelong lago ithabiša le bagwera ba gagwe bakwa bose kudu pele gage bagwera ba gagwe amo rekišetša banna tsoko ba ba raro ba ba mengwaga e ekabago ya tatago Tetelo ntle le tsebo ya gagwe,gore ba hwetše mašeleng, Tetelo orile go lemoga gore bagwera ba gagwe ba sepetše a thoma go gagabiša mahlo okabare motho yo a lahlegetšwego.

Banna bao baile ba itokonya ka lekgarebe leo gomme seo se ile sa dira gore Tetelo a boele Ntlong kgethwa go yo kgopela tšhwarelo ka tšohle lego kgopela go bolokiwa ka gare ga tšhohle tšedi diregago maswiswing gona kua di univerisity, se seile sa lemoša Tetelo bagwera lego gerema mašigo gore gase bophelo. Tetelo oile a bolela mantšwe a " Mpoloke Morena ke efogile tsela ya gago ka tšea ketša lefase, efela kea tsena gore go wena khutšo e gona'.

Mpoloke Morena go tšeo di diregago nna kesego, mpoloke kese efogele thokong ke dule ke sepela tseleng ta gago tsela ya nnete le bophelo, kerile kere ke tseba seo kese nyakago ka bophelo bjaka ka felletša ke itshenyetsša bokamoso, bokamoso bjo mme waka ašomilego ka maatla go nthuša go boaga, ke kamo kerego mpoloke Morena ke tsebe tsela ya gago fela.[

Methopo

https://www.thestudentroom.com[1]

http:/www.npa.gov.za/[2]

[3]

Methopo

[4]

"Den of Geek | The Best in TV, Movies, Games, Comics, and More!". Den of Geek. 2020-02-20. Retrieved 2026-02-26.

"NPA Home | NPA". www.npa.gov.za. Retrieved 2026-02-26.

"NPA Home | NPA". www.npa.gov.za. Retrieved 2026-02-26.

"Latest news, sport and opinion from the Guardian". www.theguardian.com. Retrieved 2026-02-25.
Tlhokego

Go tlhokega ga mešomo setšhabeng

**Tlhokego ya mešomo setšhabeng** ke seemo seo se ama batho ba bantšhi ke ge ba bangwe ba feditše le sekolo ebile ba na le mangwalo, efela a ba humane mešomo. Gape re a tseba gore mošomo ke mothopo wa letseno seriti le bophelo bjo bokaone. Gantšhi mabaka a go tlhoka mešomo a hlola ke go hloka thuto le bokgoni bjo lekanego le ekonomi ye e sa goleng gabotse, go tlala ga baagi, kgwebo ya go tloša bašomi le go se lekane ga menyetla ya mešomo.thumb|217x217px|Tlhokego ya mešomo setšhabeng
Bothata bo bongwe ka tlhokego ya mešomo ke gore, go oketšega bosenyi setshabeng ka ge tlala e tla be e tseari karolo malapeng. Ke mo batho ba kopanang le kgatelelo ya monagano le go fela pelo. Bontšhi bja batho ba ithekga ka dithušo tsa mmušo.  Motho goba batho ba go se šome gantšhi ba itemoga ba se na boitshepo le seriti, gomme se se ka ama bophelo bja gagwe ba monagano le dikamano tša gagwe le ba bangwe.

Ditsela tša go e fokotša tlhokego ya mešomo, ke thuto le koledišo, go thekga dikgwebo tše nnyane, tlhabollo ya bokgoni le maano a mmušo a go kwagalela mešomo le go hlohloletša batho gore ba itirele mešomo gore ba kgone go dira mešomo e mengwe.

Ka bokopana, tlhokego ya mešomo ke bothata bjo bogolo kudu ebile taba ye ama maphelo a batho le ekonomi ya naga ka moka. Go nyakega tshomišano ya mmušo, dikgwebo le setšhaba go hwetša tharollo ya go ya pele. Ge batho kamoka ba ka kopana ba bolela gore ba ka dirang eng gore taba ya tlhokego ya mešomo fokotšege, naga ye ya rena e tlo hlabologa ele ruri.

## Ditšhupetšo
Lapa

Lapa
left|thumb|Lapa

Motheo wa Lerato, Thekgo le Boitsebišo
link=Seswantšho:Family_eating_their_lunch.jpg|left|thumb|Lapa
**Lapa** ke ye nngwe ya dikarolo tše bohlokwa kudu bophelong bja motho. Gantši ke lefelo la mathomo moo batho ba itemogelago lerato, tlhokomelo le maikutlo a go ba karolo ya selo se sengwe. Go tloga bonyenyaneng, maloko a lapa a thuša go bopa semelo le maitshwaro a motho. Ba fana ka tlhatlo le thekgo tšeo di amago tsela yeo motho a golago le go dirišana le lefase leo le mo dikologilego.[ ]

[ ]Lapa le bopša ke batho bao ba kgokaganego ka madi, lenyalo goba dikgokagano tša maikutlo. Le ka akaretša batswadi, bana ba motho, borakgolokhukhu, borakgadi, borangwane le bagwera ba kgauswi bao ba tšewago bjalo ka karolo ya lapa. Leloko le lengwe le le lengwe le bapala karolo ye bohlokwa go boloka kopano le maatla a lapa. Batswadi gantši ba tšea maikarabelo a go hlokomela le go šireletša lapa, mola bana bona ba thuša ka go ithuta, go thuša le go hlompha ba bangwe ka gae. Ye nngwe ya mešomo ye bohlokwa ya lapa ke go fana ka thekgo ya maikutlo. Dinakong tše boima, bjalo ka dinako tša kgateletšego, go palelwa goba manyami, maloko a lapa gantši ke bona ba mathomo go fana ka khomotšo le kgothatšo. Ba keteka katlego mmogo le go fana ka tshepo ge go na le mathata. Maikutlo a thekgo a thuša batho go aga tshepo le maatla a go kgotlelela.Malapa gape a bapala karolo ye kgolo go ruta meetlo, ditlwaelo le mekgwa ya setšo.[] Ka ditiro tša tšatši ka tšatši le maitemogelo ao ba abelanago, bana ba ithuta ka ga tlhompho, maikarabelo, tirišano le bohlokwa bja poledišano. Meetlo ya lapa, bjalo ka dikopano, meketeko goba dijo tša mmogo, e thuša go tiiša dikamano le go hlola dikgopolo tše di sa lebalegego. Le ge ka dinako tše dingwe go ka ba le go se kwane ka lapeng, dikganetšo tše di ka feleletša ka kwešišo ye kaone le dikamano tše di tiilego ge di rarollwa ka go se fele pelo le tlhompho. Go ithuta go rarolla diphapano ka khutšo ke bokgoni bjo bohlokwa bophelong bjo gantši bo hlabollwago ka gare ga tikologo ya lapa.[]

Ka kakaretšo, lapa ke tlhabollo ya motho. Ke ka lapeng moo batho ba thomago go ithuta ka lerato, tshepo le maikarabelo. Le ge go ka ba le mathata, go ba gona ga lapa leo le nago le tlhokomelo le thekgo go ka fa maatla bophelong bja motho.

## Methopo

[lokiša]

: 

* CS1 American English-language sources (en)
* CS1 Seisimane-language sources (en)
* Lerato
* Thekgo