Bolwetši bja marapo

**Ramatiki** ke lereo leo le akaretšago la tša kalafo, leo le dirišetšwego go hlalosa bolwetši bjoo go bjona legato le boreledi ba fufuru leo le okeletšago lelokololo le lahlegago, e lego seo se feleletšago ka go šila ga marapo ,nakong ya ge manonyeletšo a sepela.   Di kakaretšo di akaretša bohlokwa bja manonyeletšo le go gagamala. Dika tše dingwe di ka akaretša go ba le mmala o mohwibidu, go ruthetša, go ruruga, le go fokotšega ga tekano ya go šikinyega ga manonyeletšo ao a kgomilwego.  Mehuteng e itšego ya ramatiki, ditho tše dingwe, tše bjalo ka letlalo, le tšona di a kgongwa. Go thoma e ka ba ganyenyane ,goba gatee. 

Go na le mehuta ye mmalwa ya ramatiki.Dibopego tše di tlwaelegilego kudu ke ramatiki ya marapo (yeo e bonwago kudu manonyeletšong a go rwala boima bja mmele) le ramatiki  . Gantši bolwetši bja marapo bo direga ge motho a tšofala, gomme gantši bo kgoma matheka, mangwele, magetla le menwana. Ramatiki ke bolwetši bja go itšhireletša ga mmele bjo gantši bo kgomago diatla le maoto. Mehuta e mengwe ya ramatiki e akaretša lesogodi, lefu la sesea-mmele le ramatiki ya sepsis . Ye ke mehuta ya bolwetši bja ramatiki bjo bo theilwego godimo ga go ruruga .

Kalafo ya ka pela ya ramatiki ka tlwaelo, e akaretša go khutša lelokololo leo le amegilego le megato a go boloka go swana le go ruthetša goba go dira aese. Go fokotša boima bja mmele, le go itšhidulla, le gona go ka ba le mohola go fokotša matla a go putla lelokololo la go rwala boima. Tseno gare ya dihlare bakeng sa dika e ithekgile ka mokgwa wa ramatiki. Tše di ka akaretša dihlare tša go lwantšha go ruruga, tše bjalo ka meriana (acetaminophen). Ka ditiragalo tše šoro tša ramatiki, go ka nyakega go buiwa ga go bušetša manonyeletšo legato . 

Bolwetshi bja manonotshwa ke mokgwa wo o tlwaelegilego kudu wa ramatiki ,wo o amago batho ba go feta 3.8%, mola ramatiki e le ya bobedi ye e tlwaelegilego kudu, yeo e amago batho ba ka bago 0.24%.  Kua Australia mo e ka bago 15% ya batho ba kgongwa ke bolwetši bja marapo,  mola kua United States ba feta 20% ba na le mohuta wa ramatiki. Ka kakaretšo ramatiki e ba e tlwaelegilego kudu ge motho a tšofala. Ramatiki ke lebaka le le tlwaelegilego, leo ka lona batho ba sa kgonego go phethagatša mešomo ya bona, gomme e ka feleletša ka go fokotšega ga bokgoni bja go phetha mediro ya bophelo bja letšatši. Polelo ya ramatiki e tšwa go **' (yeo e rago gore ‘lelokololo’) le **' (yeo e rago gore ‘go ruruga’).

Go na le malwetši a mmalwa moo bohloko bja manonyeletšo e lego seka se se tšwelelago kudu. Ka kakaretšo ge motho a na le ramatiki go ra gore o na amangwe a malwetši a a latelago:

Bohloko bja manonyeletšo, le bona e ka ba seka sa malwetši a mangwe. Tabeng ye, motho y a ka no se be le ramatiki gomme go e na le moo a ba le le lengwe la malwetši a a latelago:

* Ramatiki ya ramatiki : 0.1% ka Algeria (sebaka sa toropo); 0.6% ka Democratic Republic of Congo (sebaka sa toropo); 2.5% le 0.07% maemong a ditoropong le dinagamagaeng ka Afrika Borwa ka go latelelana; 0.3% ka Egepeta (sebaka sa magaeng), 0.4% ka Lesotho (sebaka sa magaeng)
* Osteoarthritis : 55.1% ka Afrika Borwa (sebaka sa ditoropong); e be e tloga go 29.5 go ya go 82.7% go maAfrika Borwa a mengwaga ye 65 le go feta
** Bolwetši bja marapo bja lengwele bo na le go ata kudu go tšwa go mehuta ka moka ya marapo, ka 33.1% ka dinagamagaeng tša Afrika Borwa
* Ankylosing spondylitis : 0.1% ka Afrika Borwa (sebaka sa mahaeng) .
* Psoriatic arthritis : 4.4% ka Afrika Borwa (sebaka sa toropo) .
* Gout : 0.7% ka Afrika Borwa (sebaka sa toropo) .
* Juvenile idiopathic ramatiki : 0.3% ka Egepeta (sebaka sa toropo) .

## Ditšhupetšo