De seksten former for tomhet

**De seksten former for tomhet** (sanskrit: *ṣoḍaśaśūnyatā*, devanāgarī: ओडस्हशून्यता, tibetansk: སྟོང་ཉིད་བཅུ་དྲུག, *tongnyi chudruk*; wylie: *stong nyid bcu drug*) er et teknisk begrep innenfor den buddhistiske skolen madhyamaka. Det er en kategorisering og en videre utdypning av den buddhistiske læren om «tomheten» *(śūnyatā)*. De 16 kategoriene er nevnt i verket *[[Madhyamakāvatāra]]* av den sørindiske madhyamakafilosofen Candrakīrti (600–650 e.Kr.):

#den ytre tomheten (sanskrit: *bahirdhā śūnyatā*, devanāgarī: बहिर्धा शून्यता, tibetansk: ཕྱི་སྟོང་པ་ཉིད་, *chi tongpa nyi*; wylie: *phyi stong pa nyid*) 
#den indre tomhethet (sanskrit: *adhyātmaśūnyatā*, devanāgarī: अध्यात्मशून्यता, tibetansk: ནང་སྟོང་པ་ཉིད་, *nang tongpa nyi*; wylie: *nang stong pa nyid*)
#tomheten i det ytre og det indre (sanskrit: *adhyātmabahirdhāśūnyatā*, devanāgarī: अध्यात्मबहिर्धाशून्यता, tibetansk: ཕྱི་ནང་སྟོང་པ་ཉིད་, *chi nang tongpa nyi*; wylie: *phyi nang stong pa nyid*)
#den store tomheten (sanskrit: *mahāśūnyatā*, devanāgarī: महाशून्यता, tibetansk: ཆེན་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་, *chenpo tongpa nyi*; wylie: *chen po stong pa nyid*)
#tomheten i det som er uten begynnelse og uten opphør (sanskrit: *anavarāgraśūnyatā*, devanāgarī: अनवराग्रशून्यता, tibetansk: ཐོག་མ་དང་མཐའ་མ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་, *tokma dang tama mepe tongpa nyi*; wylie: *thog ma dang mtha' ma med pa'i stong pa nyid*)
#tomheten i det betingede (sanskrit: *saṁskṛtaśūnyatā*, devanāgarī: संस्कृतशून्यता, tibetansk: འདུས་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་, *dü je tongpa nyi*; wylie: **dus byas stong pa nyid'')<br>
#tomheten i det [[asaṁskṛta|ubetingede]] (sanskrit: ''asaṁskṛtaśūnyatā'', devanāgarī: असंस्कृतशून्यता, tibetansk: འདུས་མ་བྱས་སྟོང་པ་ཉིད་, ''dü mache tongpa nyi''; wylie: **dus ma byas stong pa nyid *)<br>
#tomhetens tomhet (sanskrit: *śūnyatāśūnyatā*, devanāgarī: शून्यताशून्यता, tibetansk: སྟོང་པ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་, *tongpa nyi tongpa nyi*; wylie: *stong pa nyid stong pa nyid*)<br>
#tomheten hinsides ytterlighetene (sanskrit: *atyantaśūnyatā*, devanāgarī: अत्यन्तशून्यता, tibetansk: མཐའ་ལས་འདས་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་, *tale depe tongpa nyi*; wylie: *mtha' las 'das pa'i stong pa nyid*)<br>
#den naturlige tomhet (sanskrit: *prakṛtiśūnyatā*, devanāgarī: प्रकृतिशून्यता, tibetansk: རང་བཞིན་སྟོང་པ་ཉིད་, *rangshin tongpa nyi*; wylie: *rang bzhin stong pa nyid*)<br>
#tomheten i det uobserverte (sanskrit: *anupalambhaśūnyatā*, devanāgarī: अनुपलम्भशून्यता, tibetansk: མཚན་ཉིད་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་, *tsennyi mepe tongpa nyi*; wylie: *mtshan nyid med pa'i stong pa nyid*)<br>
#den ultimate tomhet (sanskrit: *svabhāvaśūnyatā*, devanāgarī: स्वभावशून्यता, tibetansk: ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་, *ngowo nyi tongpa nyi*; wylie: *ngo bo nyid stong pa nyid*)<br>
#tomheten i det uunnværlige (sanskrit: *anavakāraśūnyatā*, devanāgarī: अनवकारशून्यता, tibetansk: དོར་བ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་, *dorwa mepe tongpa nyi*; wylie: *dor ba med pa'i stong pa nyid*)<br>
#tomheten i den essensielle naturen til ikke-entiteter (sanskrit: *abhāvasvabhāvaśūnyatā*, devanāgarī: अभावस्वभावशून्यता, tibetansk: དངོས་པོ་མེད་པའི་ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་, *ngöpo mepe ngowo nyi tongpa nyi*; wylie: *dngos po med pa'i ngo bo nyid stong pa nyid*)<br>
#tomheten i alle fenomener (sanskrit: *sarvadharmaśūnyatā*, devanāgarī: सर्वधर्मशून्यता, tibetansk: ཆོས་ཐམས་ཅད་སྟོང་པ་ཉིད་, *chö tamche tongpa nyi*; wylie: *chos thams cad stong pa nyid*)<br>
#tomheten i spesifikke egenskaper (sanskrit: *svalakṣaṇaśūnyatā*, devanāgarī: स्वलक्षणशून्यता, tibetansk: མཚན་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་, *tsen nyi tongpa nyi*; wylie: *mtshan nyid stong pa nyid*)<br><noinclude>

I [[Prajñāpāramitāsūtraen i 10 000 vers]] så vel som i verket [[Abhisamayalankara]] av [[Maitreyanātha]] (270–350 e.Kr.) nevnes ytterligere to tomheter, og der opereres det med «18 former for tomhet» (sanskrit: *aṣṭadaśaśūnyatā*, devanāgarī: अष्टदशशून्यता, tibetansk: སྟོང་ཉིད་བཅོ་བརྒྱད་, *tongnyi chogye*; wylie: *stong nyid bco brgyad*): 

:17. tomheten i det konkrete (sanskrit: *bhāvaśūnyatā*, devanāgarī: भ्वशून्यता, tibetansk: དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་, *ngöpo tongpa nyi*; wylie: *dngos po stong pa nyid*)<br>
:18. tomheten i det ukonkrete (sanskrit: *abhāvaśūnyatā*, devanāgarī: अभावशून्यता, tibetansk: དངོས་པོ་མེད་པའི་སྟོང་པ་ཉིད་, *ngöpo mepe tongpa nyi*; wylie: *dngos po med pa'i stong pa nyid*)<br>

I teksten *Portalen til kunnskap* [22:61 til 22:65] av [[Nyingma]]mesteren [[Jamgön Mipham Rinpoche]] (1854–1812), nevnes ytterligere to tomheter, og der opereres det med «20 former for tomhet» (sanskrit: *viṃśatiśūnyatā*, devanāgarī: विंशतिशून्यता, tibetansk: སྟོང་ཉིད་ཉི་ཤུ་, *tongnyi nyishu*; wylie: *stong nyid nyi shu*):

:19. tomheten av identitetens natur (tibetansk: [[ངོ་བོ་ཉིད་སྟོང་པ་ཉིད་]], *ngowo nyi tongpa nyi*; wylie: *ngo bo nyid stong pa nyid*)<br>
:20. tomheten av substans (sanskrit: *svabhāvaśūnyatā*, devanāgarī: स्वभावशून्यता, tibetansk: གཞན་གྱི་དངོས་པོ་སྟོང་པ་ཉིད་, *shengyi ngöpo tongpa nyi*; wylie: *gzhan gyi dngos po stong pa nyid'')

## Eksterne lenker
* Sixteen kinds of emptiness i Rigpa Shedra
* Eighteen kinds of emptiness i Rigpa Shedra
* Twenty kinds of emptiness i Rigpa Shedra
* Eighteen types of emptiness  i Eighteen types of emptiness