open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Hlöðufell

**Hlöðufell** er ein vulkan sørvest for Langjökull på Island. Hlöðufell vart danna då lava vart kasta gjennom Langjökull under pleistocenperioden, som var større under den siste istida. 

## Sjå òg
* Vulkanar på Island
Kerið

**Kerið** er ein vulkansk kratersjø sør på sentrale delar av Island ved ein populær turistveg kalla Den gylne sirkelen. Han er ein av fleire kratersjøar i området, danna då landområdet flytta seg over eit lokalt varmepunkt, men han er ein av dei mest synlege kalderaane som framleis er intakt. Kalderaen, som anna vulkansk stein i området, består av raud vulkansk stein. Kalderen er om lag 55 meter djup, 170 meter brei og 270 meter lang. Kalderan er estimert til å vere om lag 3&nbsp;000 år gamal, berre halvparten så gamal som det omliggande vulkanske landskapet. 

Det meste av krateret har bratte sider med lite vegetasjon, men ein vegg er slakare og er dekt av eit teppe med djup mose. Sjølve vatnet er forholdsvis grunt, 7-10 meter avhengig av regnfall og andre faktorar, men på grunn av mineral i jordsmonnet er han ikkje gjennomsiktig og kraftig blågrøn. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kerið|Kerið]]» frå ,  den 5. oktober 2007.*  
 
## Bakgrunnsstoff
Jólnir

**Jólnir** var ei tidlegare vulkanøy sør for Island. Ho voks opp av havet på grunn av tektonisk aktivitet i juli 1966. Havet slo laus på øya og ho forsvann fleire gongar under overflata for å kome opp att igjen på seinare tidspunkt.

Øya vart kalla opp etter Jólnir, ein norrøn gud (vanlegvis identifisert som eit anna namn på Odin).

Danninga av Jolnir er nært forbunden til naboøya Surtsey, som kom opp av havet i 1963. Vulkanutbrot oppstod i det omliggande havområdet, men dei nye landområda som vart danna vart raskt erodert bort av bølgjene. I 1966 braut Jólnir overflata og endring i samansettinga til materialet som kom opp forma hardare stein som stod imot erosjonen. Vulkankjegla nådde ei høgd på 70 meter over havet, men òg denne landmassen måtte til slutt gje tapt for havbølgjene. 

Etter at aktiviteten tok slutt 8. august 1966 forsvann øya raskt og forsvann i havet igjen seint i september 1966. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jólnir|Jólnir]]» frå ,  den 5. oktober 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Bilete og ei kort skildring 
* Universitet i Nord-Dakota si side om Surtsey og Jolnir
* Kort skildring frå Dartmouth
Krýsuvík

**Krýsuvík** er eit geotermisk område på halvøya Reykjanes på Island. Det ligg sør på Reykjanes i midten av ei sprekksone på Den midtatlantiske ryggen.

Krýsuvík er eit område med mange svovelhaldige kjelder og varmekjelder, som ved *Seltún*. Her kan ein finne ein tursti med skilt som forklarar fenomena ein ser. Stien fører opp til fjellet *Sveifluháls* lenger bak.

Den største innsjøen i området, Kleifarvatn, byrja å forsvinne etter eit stort jordskjelv i 2000 og 20 % av overflata har forsvunne dei siste åra. Nokre mindre innsjøar viser òg påverknad frå vulkanisme, som til dømes *Grænavatn* med sin lysande grønfarge. 

Det låg nokre gardar i området fram til 1800-talet, men dei vart gjeve opp og fråflytta. Berre eit lite kapell, Krísuvíkurkirkja bygd i 1857, står igjen. 

## Bakgrunnsstoff
* Krísuvík - Biletgalleri frå www.islandsmyndir.is
* Krísuvíkurbjarg - Biletgalleri frå www.islandsmyndir.is
* Fúlipollur i Krísuvík - Biletgalleri frå www.islandsmyndir.is
* http://www.projectdream.de/is_krisuvik.htm# ?

## Kjelde
Ljósufjöll

**Ljósufjöll** er ei vulkankjede vest på Island. Systemet hadde sitt siste utbrot for om lag 1000 år sidan og består mellom anna av ei sinderkjegle. 

## Sjå òg
* Vulkanar på Island

## Kjelde

* Global Volcanism Program &ndash; Ljósufjöll
Terje Søviknes

**Terje Søviknes** () er ein norsk politikar frå Framstegspartiet. Han var olje- og energiminister i regjeringa Solberg frå 20. desember 2016 til 30. august 2018.

Han var ordførar i Os kommune i Hordaland frå 1999 til 2016. Søviknes er også gruppeleiar for Framstegspartiet i Hordaland fylkesting, og vart i 2005 utnemnd som formann i Frps kommunalpolitiske utval. Han var 2. nestleiar i partiet 1999–2001, og vidare 2. nestleiar frå 2019.

## Liv og virke
Terje Søviknes kjem frå Søvikneset i Lysefjorden i Os kommune. Han er utdanna sivilingeniør.

Terje Søviknes vart ordførar i Os i 1999, og vart med det den første Frp-ordføraren i landet. Os kommune vart då omtalt som Framstegspartiet sitt «utstillingsvindauge» og Søviknes' popularitet og politikk gav han tilnamnet «Trollmannen frå Os» i mange aviser.

Terje Søviknes var frå 1999 til 2001 nestformann i Framstegspartiet saman med Siv Jensen og var ein profilert rikspolitikar. Han vart i denne perioden ofte omtalt som dåverande partiformann Carl I. Hagens naturlege etterfølgjar. Han trekte seg frå alle rikspolitiske verv i januar 2001 etter at det vart kjend at han hadde hatt seksuell omgang med ei 16-årig jente på ein fest i Langesund etter eit landsmøte i Framstegspartiets Ungdom. Siv Jensen og partileiinga vedgjekk seinare at dei kjende til saka då Søviknes vart nominert på førsteplass på Hordaland Frps liste til stortingsvalet 2001. Søviknes heldt fram som ordførar, men var ikkje innblanda i rikspolitikken før hausten 2002 då han var innleiar på partiets landskonferanse. Frå 2003 har han vore til stades på landsmøta. Siv Jensen uttrykte at ho ønskjer Terje Søviknes tilbake i rikspolitikken.

Ved kommunevalet i 2003 gjekk FrP si oppslutning i Os frå 36,6 til 45,7 prosent – ein framgang på nær ti prosentpoeng i forhold til valet i 1999. Os vart òg den kommunen i Noreg der partiet hadde størst tilslutning. I valet i 2007 oppnådde partiet 44,8 prosent i Os.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Terje Søviknes|Terje Søviknes]]» frå ,  den 5. oktober 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

* 
* Portrettintervju i Økonomisk Rapport (2006)
Þórólfsfell

**Þórólfsfell** er ein vulkan sør på Island av typen basaltitsk tuya. Den øvre delen av vulkanen er bygd opp av putelava. 

## Sjå òg
* Vulkanar på Island

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Thorolfsfell|Thorolfsfell]]» frå ,  den 5. oktober 2007.*  

* Thorolfsfell på eos.ubc.ca
Móðuharðindin

**Móðuharðindin** var ein naturkatastrofe på Island i åra 1783-1785 i samband med vulkanutbrotet i Lakagígar. 

Katastrofen starta med vulkanutbrotet i kraterrekka Lakagígar den 8. juni 1783, som var eit av dei største vulkanutbrota i historisk tid. Utbrotet var katastrofalt for Island og effektane på miljøet kunne merkast mange stader i verda på grunn av dei globale meteorologiske effektane svovelgassane som vart spydd ut i atmosfæren hadde. Sokneprest Jón Steingrímsson skreiv om episodar på Island under utbrotet i *[[Eldrit]]*, som vart gjeve ut i 1788.

Etter vulkanutbrotet vart heile Island dekt av ein giftig dis som brann opp beitene og tok livet av buskapen. Ein meiner at om lag 75 % av alle kyrne på øya døydde, og at om lag 20 % av islendingane mista livet. 

## Sjå òg
*Vulkanar på Island
Vatnafjöll

**Vatnafjöll** er ein vulkan søraust for Hekla på Island. Han er ein 40 km lang og 9 km brei basaltisk vulkansprekksystem og har vore ein av Island sine mest aktive vulkanar. Meir enn 20 utbrot kom frå Vatnafjöll i løpet av holocen. Vatnafjöll hadde sist utbrot for 1200 år sidan. 

## Sjå òg
* Vulkanar på Island

## Kjelde
Kreti og pleti

**Kreti og pleti** er eit uttrykk som tilsvarar uttrykkjet «kven som helst». Opphavet til uttrykkjet har ein frå Bibelen der Kong David byggjer ut og ekspanderer kongedømmet Israel. I eit lite stammesamfunn kunne det lett oppstå intrigar og interne konfliktar, og difor hyra han inn kretarar og filistarar som profesjonelle soldatar i livvakta si, eller «Cherethi et Felethi» som det står i Vulgata-omsetjinga av 2 Sam 8,18. 

I King James-omsetjinga av Bibelen er *«the Cherethites and the Pelethites»* å finne i 2. Samuelsbok 8,18, 15,18, 20,7 og 20,23, 1. Kongebok 1,38 og 1,44 og 1. Krønikebok 18,17.

Uttrykket er omsett på ein annan måte i norske bibelomsetjingar .

## Referansar
Vestmannaeyjar

**Vestmannaeyjar** (*Vestmannøyane*) er ei lita øygruppe utanfor sørkysten av Island. Berre den største øya, Heimaey, er busett.

Øyane er kalla opp etter irane som vart fanga som trælar av norrøn-gælarar. Det gamalnorske ordet *vestmann* vart nytta om irane og, som på den tida var heilt vest i den kjende verda, og ordet har vorte verande igjen på islandsk sjølv om Irland ligg lenger aust enn Island. Ikkje lenge etter at Ingólfur Arnarson kom til Island vart bror hans, Hjörleifur myrda av trælane han hadde ført med seg. Ingolfur følgde etter dei ned til Vestmannaeyjar og tok livet av alle som hemn.

20. juni 1627 vart øyane erobra av ein flåte på 15 skip frå Det osmanske riket i lag med barbareskpiratar frå Algerie under Murat Reis si leiing. Dei vart verande der i 26 dagar fram til 16. juli 1627. Styrkane til Murat Reis tok 400 menneske som slavar frå øyane og tok dei med til Algerie, ei reise som varte 27 dagar. Her vart dei fleste verande resten av livet sitt i fangenskap. Ein av fangane, Oluf Eigilsson, klarte seinare å kome tilbake til Island og skreiv ei bok om opplevingane.  Ein annan, Guðríður Símonardóttir, er også blitt kjend for ettertida. Seinare kom ein tyrkisk korsar kalla Ali Biçin Reis til øygruppa og Island, der han tok 800 slavar.

Området er særs vulkansk aktivt, som andre område på Island. Det var to store utbrot her på 1900-talet. Det mest øydeleggjande var Eldfellutbrotet på Heimaey i januar 1973 som danna eit 230 meter høgt fjell der det tidlegare hadde vore ei flat eng. Dei 5000 innbyggjarane på øya vart mellombels evakuert til fastlandet. Det andre store utbrotet kom i 1963 og danna den nye øya Surtsey.

Frå 1998 til 2003 var øyane heimstad for spekkhoggaren Keiko, stjerna i filmen *[[Free Willy]]*.

Øyane er kjende på Island for den årlege festivalen Þjóðhátíð, som trekkjer til seg mange ungdommar frå resten av landet. Festivalen vart opphavleg halden fordi øybuarane ikkje kunne delta i tusenårsfeiringa av busetjinga av Island, og valde å halde sin eigen festival. Ordet Þjóðhátíð tyder «nasjonalhøgtid». Dei første 70 åra var det hovudsakleg ein familieorientert festival, men dei siste åra har det meir vorte ein overgangsrite for tenåringar der det vert konsumert store mengder alkohol.

## Sjå òg
* Vulkanar på Island
* Islandske øyar

## Bakgrunnsstoff
* Reiseguide for Vestmannaeyjar
* Offisiell nettside
* Biletgalleri frå www.islandsmyndir.is
* Om vulkanane på Heimaey 
* Surtsey
Blanda

**Blanda** er ei elv på Island som renn frå sørvestsida av isbreen Hofsjökull og ut i Húnaflói ved Blönduós. Blanda er av dei lengste elvane på Island med ei lengd på om lag 125&nbsp;km og har eit nedslagsfelt på om lag 2&nbsp;370&nbsp;km². Utspringet til elva ligg på om lag 800 meter over havet. Elva er ei av dei største lakseelvane på Island og på ein sommar fangar ein som regel nesten 3000 laks. Før elva vart demma opp i 1990 gjekk laksen nesten heilt opp til breen. Blanda vasskraftverk nyttar fallet i elva til å generere opp mot 150 MW med straum.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Blanda|Blanda]]» frå ,  den 5. oktober 2007.*
Sundarbans

**Sundarbans** (bengali ) er eit elvedelta som inneheld den største mangroveskogen i verda. Det ligg i Gangesdeltaet, der Ganga og fleire andre elvar munnar ut i Bengalbukta. Litt over halvparten ligg i Bangladesh og resten i den indiske delstaten Vest-Bengal, der skogen er verna som **Sundarbans [[nasjonalpark]]**. Skogen og nasjonalparken er skrivne inn på verdsarvlista til UNESCO for den særeigne utforminga og biodiversiteten sin.

Sundarbansområdet er om lag 20&nbsp;000 kvadratkilometer stort. 62 % av området ligg i Bangladesh og resten i India. Det bur rundt 4 millionar menneske i Sundarbans, men mesteparten av området er utan fast busetnad. I Sundarbans finn ein mellom anna den truga bengalske tigeren, aksishjort, slangar og krokodillar. Namnet *Sundarbans* viser truleg til dei karakteristiske *sundari*-trea (*Heritiera fomes*) som veks her. *Ban* tyder 'skog' på bengali.

Sundarbans nasjonalpark i India blei peika ut som verdsarv i 1987 og den tilsvarande delen i Bangladesh i 1997. Områda oppfyller kriteria ix og x — dei er framifrå døme på økologiske og biologiske utviklingsprosessar, og inneheld eit viktig naturleg leveområde for ei rekke artar. 

## Bakgrunnsstoff
* Presentasjon av verdsarvdelen i Bangladesh ved unesco.org
* Presentasjon av verdsarvdelen i India ved unesco.org

## Kjelder
* Subir Bhaumik for BBC: «Fears rise for sinking Sundarbans»
Brúará

**Brúará** er ei elv på Island. Ho renn gjennom Rotarsandurområdet og Brúarágjela.

Elva munnar ut i Hvítá.

## Sjå òg
* Elvar i Island
Elliðaár

**Elliðaár** er ei elv i Reykjavík-området sørvest på Island. To små elvar har sitt utspring i den vulkanske fjellkjeda Bláfjöll og renn nedover til innsjøen Elliðavatn i dei austlege forstadane til byen. Utsiget frå innsjøen dannar sjølve elva. Elva renn gjennom eit naturreservat kalla *Heiðmörk*.

På veg mot sjøen og bukta Elliðavogur i Reykjavík, ikkje langt frå folkemuseet Árbæjarsafn i Árbær, dannar elva nokre små fossefall innanfor bygrensene. 
Laksefisket i elva er glimrande, men svært dyrt. 

## Dalen
Dalen *Elliðaárdalur* er eit av dei grøne rekreasjonsområda ved Reykjavík med gå- og sykkelstiar. Her finst òg eit symjebasseng, ein liten skiheis og stadar for hesteriding. 

Sidan byrjinga av 1900-talet har området vorte planta med bjørk, gran og furu. 

Området har eit variert fugleliv med svaner, åtte forskjellige ender og totalt 60 forskjellige fugleartar. Det finst òg mange songfuglar som trost. 

I 1921 vart det første vasskraftverket i landet konstruert her og er framleis i bruk. Eit museum i bygningen fortel soga om elektrifiseringa av Reykjavík.

Grunnfjellet i dalen er av basalt som vart danna av eit vulkanutbrot frå Bláfjöll om lag 25 km frå byen for 4500 år sidan.
Delstatar i Venezuela

Venezuela er delt inn i 23 delstatar, *estados*, eit venezuelansk hovudstadsdistrikt som svarar til hovudstaden Caracas og eit sentralstyrt øyterritorium kalla *[[Dependencias Federales]]*. Kvar delstat er delt inn i kommunar, *municipios*. Totalt finst det 335 kommunar, desse igjen er delt inn i tusenvis av sokn, *parroquias*. 

Venezuela gjer eit territorialt krav i Guyana, mellom statsgrensa og elva Essequibo i Guyana. Området er på 159&nbsp;500 kvadratkilometer og har vore kalla *Guayana Esequiba* eller *Zona en Reclamación*, "område med krav på".

## Delstatane

### Sentralstyrt øyterritorium

## Administrative regionar
Etter ei forordning av presidentstyresmakta har statane i Venezuela vorte gruppert saman i ni regionar, *regiones administrativas*. Desse er:
Anadromi

**Anadromi** er eit vandringsmønster hjå fisk som gyter og vert klekka ut i ferskvatn, men som vanlegvis lever heile det vaksne livet sitt i saltvatn. Fisk som lever på denne måten vert kalla **anadrome**, og kan ofte gå gjennom til dels særs imponerande vandringar før dei vender attende mot elva dei vart klekt i.

Mellom dei mest kjende anadrome fiskane kan me nemna laksefisk som laks, sjøaure og sjørøye. Det finst òg reine ferskvassbestandar av desse artane, men det vanlege er at dei vaksne lever i havet. Hjå mange artar døyr fisken rett etter at han har gytt, men somme (mellom anna laks) kan symja attende til havet og leva til neste gytesesong. Anadromi førekjem òg hjå andre fiskegrupper, mellom anna hjå havniauge, maisild, stamsild, stør og trepigga stingsild.

Anadromi står i motsetnad til katadromi.
Katadromi

**Katadromi** er eit vandringsmønster hjå fisk som gyter og vert klekt ut i saltvatn, men vanlegvis lever heile livet sitt i ferskvatn. Fisk som lever på denne måten vert kalla **katadrome fisk**.

Det mest kjende dømet på katadromi er livssyklusen til ål. Denne fisken vandrar ut or vassdraga han lever i om hausten for å gyta i Sargassohavet, i eit område ved om lag 48-74° vestleg lengd og 23-30° nord. Både europeisk og amerikansk ål gyter i same området.

Katadromi står i motsetnad til anadromi.
Åborfamilien

**Åborfamilien** er ein familie piggfinnefisk som lever i fersk- og brakkvatn på den nordlege halvkula. Gruppa omfattar rundt 200 artar fordelt på ti slekter, i Noreg finst tre: åbor, hork og gjørs.

## Kjenneteikn
Fisk i åborfamilien har som regel to ryggfinnar, den første vanlegvis med piggstrålar. Huda er dekt med kraftige skjel, og kroppen er flattrykt frå sidene. Bukfinnane sit nært opp til brystfinnane, og har ei piggstråle og fem mjuke. Gattfinnane har ein eller to piggstrålar, den andre er som regel veik.

## Kjelder
* Brabrand, Åge: «Piggfinnefisker» i *Norges dyr - Fiskene 1*, Cappelen 1992
* FishBase
Hork

**Hork** er ein liten ferskvassfisk i åborfamilien. Han er utbreidd i mellom- og nord-Europa frå Frankrike til Sibir, i tillegg til ein engelsk bestand. I Noreg finst arten naturleg på Austlandet frå Mjøsa og sørover.

## Kjenneteikn
Hork liknar åbor, men er mindre og manglar fargeteikningane til den større slektningen. Han er grågrøn til brun med mørke prikkar, og dei to ryggfinnane heng saman. På hovudet har han eit sett gropar som skil ut slim, og på gjellelokka har han piggar.

Horken er vanlegvis ikkje lenger enn 14 cm, men sør i Europa kan han bli så lang som 25 cm.

## Levevis
Hork heldt seg helst i botnsjiktet i innsjøar, tjern og ved elvebreidder. Han trivst best på litt djupare vatn med sand- og mudderområde. Arten er aktiv både og dagen og om natta, og finn vegen godt i mørket ved hjelp av sidelinjeorganet. Han er altetar, og lever for det meste av fjørmygglarver, amfipodar, makk, fiskeyngel, rogn og blautdyr.

Gytetida er seint på våren, og horken gyter på grunt vatn ved 12-15&nbsp;°C. Egga vert fest til stein og vassplanter, og klekker etter ei eller to veker. Larvane måler då om lag 4 mm, og veks sakte. Likevel kan dei bli kjønnsmogne allereie i sitt andre leveår.

## Kjelder
* Brabrand, Åge: «Hork» i *Norges dyr - Fiskene 1*, Cappelen 1992
* Riehl, Rüdiger & Baensch, Hans A.: *Akvariets lexikon*, Mergus verlag 1997 (svensk utgåve)
* FishBase

## Bakgrunnsstoff
*
Irja Seurujärvi

**Irja Anneli Seurujärvi-Kari** () er ein finsk same som er representant i det finske sametinget. Ho arbeider som lektor i samisk ved Universitetet i Helsingfors.

Seurujärvi-Kari tok eksamen som filosofie magister med engelsk som hovudemne, og med pedagogisk seminar, ved Universitetet i Uleåborg, i 1974. Ho studerete samisk som stipendiat ved Universitetet i Oslo i 1977–1978. Deretter var ho rektor ved Utsjok samiske gymnas (1978–1985). Frå og med 1986 har ho vore lektor i samisk språk og kultur ved Universitetet i Helsingfors.

Seurujärvi-Kari fekk i lag med Ulla-Maija Forsberg og Risto Pulkkinen den finske statens pris for vitskaplege publikasjonar i 2006 for leksikonet The Saami. A Cultural Encyclopaedia. 

## Publikasjonar
* Ulla-Maija Kulonen, Juha Pentikäinen & Irja Seurujärvi-Kari (toim.): *Johdatus saamentutkimukseen.* Helsinki: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 1994. ISBN 951-717-792-5.
* Irja Seurujärvi-Kari: *Beaivvi mánát - Saamelaisten juuret ja nykyaika*.. Helsinki: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 2000.
* Ulla-Maija Kulonen, Irja Seurujärvi-Kari, Risto Pulkkinen (toim.): *The Saami A Cultural Encyclopaedia*. Helsinki: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 2005.
* Irja Seurujärvi-Kari, Risto Pulkkinen, Petri Halinen (toim.): *Saamentutkimus tänään*. Helsinki: Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 2011.
Gjørs

**Gjørs** er ein stor ferskvassfisk i åborfamilien. Han er utbreidd i varmt ferskvatn og brakkvatn i Aust-Europa, Sverige og Finland. I Noreg førekjem arten i Austfold og sør i Akershus til Øyeren i Glomma.

Norsk raudliste reknar arten som sterkt truga på grunn av endringar i habitat. Han er følsom overfor forsuring.

## Kjenneteikn
Gjørs kan likna åbor, men er slankare og meir langstrakt med mindre kjeft. Fargen er grønaktig, med mørkare rygg og nesten sølvglinsande buk. I munnen har han eit stort tal på små, kvasse tenner.

Gjørs kan bli 130 cm lang med ei vekt på opp til 20 kg, men er vanlegvis mykje mindre. Dei eldste registrerte eksemplara har vore 16 år gamle.

## Levesett
Gjørs lever for det meste pelagisk, men jaktar òg langs botnen i område med lite vegetasjon. Yngelen et vasslopper, hoppekreps og fjørmyggpupper, medan den vaksne fisken stort sett berre et andre fisk. Undersøkingar viser at arten føretrekk ulike habitatar til ulike tider av året.

Gjørsen gyter ved 11&nbsp;°C i stilleflytande elver med grusbotn. Etter at egga er befrukta, hender det foreldra vaktar dei. Yngelen klekkar etter om lag ei veke, og målar då om lag 6 mm. Dei lever pelagisk nær overflata den første tida.

## Kjelder
* Brabrand, Åge: «Gjørs» i *Norges dyr - Fiskene 2* Cappelen 1992
* Artsdatabanken 
* FishBase

## Bakgrunnsstoff
*
Glerá

**Glerá** (islandsk uttale *gler-ao*) er ei elv nord på Island. Ho har utspringet sitt i isbreane i fjella på halvøya Tröllaskagi og tar òg opp vatn frå kjelder på veg nedover Glerádalen. Ho renn gjennom byen Akureyri før ho munnar ut i sjøen ved Eyjafjörður. Elva har danna sandbanken Oddeyri ved munningen. Elva var viktig i samband med industrialiseringa av Akureyri og vart på 1900-talet demma opp for å produsere elektrisitet. Kraftverket er i dag rive ned, men demninga står framleis att. 

Elva skilde tidlegare sjølve Akureyri frå bygda Glerá, som var ein busetnad nord for elva, men tidleg på 1900-talet vart bygda ein del av byen Akureyri. I dag vert delen av Akureyri nord for Glerá kalla *Glerárhverfi* (gleráområdet) eller *Þorpið* og meir enn 7000 av dei 16&nbsp;000 innbyggjarane bur i dag her. 

## Sjå òg
* Elvar på Island

## Kjelde
Hvítá

**Hvítá** (islandsk uttale *kvit-ao*) er namnet på fleire elvar på Island. Dette kjem av at dei fleste islandske elvane som har utspring frå isbreane har ein lys farge. Hvítá tyder «kvit elv» på islandsk.

Dei mest kjende elvane med dette namnet er: 
* Hvítá i Borgarfjörður, vest på Island, nær Reykholtsdalur (sjå Hraunfossar), 
* Hvítá i Árnessýsla i sør. 

## Hvítá på Sør-Island
Denne elva har sitt utspring ved brevatnet Hvítárvatn ved isbreen Langjökull på Det islandske høglandet. Elva renn 40 km før ho fell ned i eit smalt gjel ved fossen Gullfoss.

Etter denne renn ho mellom Biskupstungur og Hrunamannahreppur. Her renn Hvítá saman med tre andre elvar: Tungufljót, Brúará og Stóra-Laxá. Elva har då dobbelt så stor vassføring som ved Gullfoss. Elva renn så ut på flatare område nær Grímsnes og bak fjellet Ingólfsfjall. Like nord for byen Selfoss renn ho i saman med Sog og etter dette får ho namnet Ölfusá før ho munnar ut i Atlanterhavet. 

Sidan elva ofte flaumar over, særleg om vinteren, har ho rykte på seg for å vere den farlegaste elva på Island. 

## Sjå òg
* Elvar på Island
WinMLS

**WinMLS** er eit multifunksjonellt måle- og analyseverktøy for akustiske målingar. WinMLS er eit sokalla virtuelt målesystem, som køyrer på ein PC og nyttar lydkort for å konvertere mellom diskrete sekvensar (nytta internt i WinMLS) og analoge signal. 

## Måleprinsipp
WinMLS genererer ulike typar eksitasjonssekvensar som *eksiterer* (driv) eit testobjekt, som til dømes ein høgtalar, eit ristebord, e.l. Responsen frå testobjektet vert målt med ein mikrofon, aksellometer, e.l. og konvertert til ein diskret sekvens av lydkortet. 

Eksitasjonssignet kan vera ein maksimumlengdsekvens (MLS), eit sinussveip, e.l. WinMLS samanliknar responsen med eksitasjonssignalet og finn ut frå dette impulsresponsen til måleobjektet. Under føresetnad av at måleobjeketet er eit LTI-system inneheld impulsresponsen all informasjon som skal til for å finna og plotta frekvensrespons, gruppeløpstid, tidfrekvensplot (fossefallplott), osb. 

## Måling av romakustikk
For å måla romakustikk vert det nytta ein rundtstrålande høgttalar for å *eksitere* rommet. Responsen frå rommet vert målt med ein kalibrert målemikrofon, forsterka og lese inn via lydkortet. Under føresetnad av at høgtalaren som vert nytta er (tilnærma) lineær kan ein måla høgttalaren før ein tek til med rommålingar (sjå avsnittet «Høgtalarmålingar») og nytta resultatet for å filtrera bort innverknaden til høgttalaren. Dette gjer det mogleg å nytta ein høgtalarar som ikkje har heilt rett frekvensrespons. 

Oktavbandfiltrering vert utført i samsvar med IEC 1260 (1995)-standarden og akustiske parametre som RT60, C80, D50, osb., i samsvar med ISO 3382 (1997)-standaren.

## Høgtalarmålingar
Ein høgttalar vert målt på same måte som eit rom, men ein nyttar berre den fyrste delen av impulsresponsen. På grunn av at direktelyden frå høgtalaren til mikrofonen har ei kortare veglengd enn dei fyrste refleksjonane frå rommet filtrerer ein på denne måten bort innverkninga frå rommet.
Händels Messias

**Händels ''Messias*** (original tittel *The Messiah*) er det mest kjende [[oratorium|oratoriet]] til den tyskengelske komponisten [[Georg Friedrich Händel]]. 

Händel komponerte oratoriet i tida frå 22. august til 14. september [[1741]], og det vart urframført i [[Dublin]] [[13. april]] [[1742]]. I mars året etter sette han verket opp i [[London]], til stor begeistring, og sidan sette Händel verket opp kvart år, i noko ulike versjonar. Händel sette gjerne verket opp til inntekt for hittebarnhospitalet i London.

== Teksten ==
Det tekstlege grunnlaget for oratoriet er spreidde [[Bibelen|bibelord]] samanstilte av presten Charles Jennens. Tekstane gjev eit bilete av [[Jesus|Jesus Kristus]] og hans frelsargjerning.

[[Wolfgang Amadeus Mozart|Mozart]] omarbeidde verket i 1789, og denne moderniserte versjonen vart utgjeven i 1803. Sidan er både Händels og Mozarts versjonar vorte brukte. 

Verket har tre delar. Den første delen inneheld [[profeti]]ar om [[Messias]], flest frå [[Jesaias bok|profeten Jesaia]], nokre frå [[juleevangeliet]]. Oratoriet opnar med ein [[ouverture]] som kan gje assosiasjonar til nøden og uroa i ei verd som ventar på Messias, og sidan vekslar det mellom ein glad adventstemning og ein alvorleg manande tone. Den andre delen tar opp Jesu lidingshistorie gjennom tekstar frå [[Det gamle testamentet]] og brevtekstar frå [[Det nye testamentet]]. I den tredje delen er trua på ein oppstanden og levande frelsar gjennomgangstemaet. 



== Oppføringar ==
Sjølv om Händel først sette opp Messias til [[påske]], vert oratoriet i Noreg helst assosiert med [[julemusikk]]. I rein speletid, utan pauser, inneheld verket musikk for om lag 2 timar og eit kvarter. Av den grunn er det helst utval av satsar som vert sett opp til ein konsert, då gjerne slik at utvalet av satsar harmonerer med tida på året.

Hallelujakoret vil likevel vere eit fast innslag på alle oppføringar. Tradisjonen seier at kong [[Georg II av Storbritannia|Georg II]] reiste seg då han høyrde Hallelujakoret framført. Etter det er det blitt skikken at tilhøyrarane reiser seg under Hallelujakoret.

== Kjelder: ==
* G.F. Handel *The Messiah*, G. Shirmer Inc., 1912, (red: T. Tertius Noble, rev. av Max Spicker) ISBN 0-7935-0507-0.
* *Kristen sang og musikk*, [[Runa forlag]], 1962 (red. Lars Aanestad, Karsten Ekorness, Sigurd Lunde og Johan B. Straume).
* *Cappelens musikkleksikon'', Cappelen forlag, 1979, (red. Kari Michelsen) ISBN 82-02-03687-9.
Jökulsá á Fjöllum

**Jökulsá á Fjöllum** (islandsk uttale *jøkuls-ao ao fjødlum*) er den nest lengste elva på Island med ei lengd på 206 km. Ho har utspring ved isbreen Vatnajökull. 

Dei siste 30 km av elva, før ho munnar ut i Atlanterhavet, er dei mest interessante. Elva renn gjennom dei to fossane Selfoss og Dettifoss og gjennom gjelet i Jökulsárgljúfur nasjonalpark. Dette gjelet vart danna då ei ein vulkan eksploderte direkte under elva. Etter utbrotet har elva funne ei ny lei gjennom dei kaotiske restane av fjellet. Parken er ein av fire nasjonalparkar på Island. 

Gjelet Ásbyrgi, som er danna som ein hestesko, har òg vorte grave ut av same elv. 

## Sjå òg
* Elvar på Island

## Bakgrunnsstoff
* Bilete på isafold.de
* Bilete på bildungservice.at
Ölfusá

**Ölfusá** (islandsk uttale *ølvus-ao*) er ei elv på Island. Elva vert danna der elvane Hvítá og Sog renn i hop, like nord for byen Selfoss og renn 25 km før ho munnar ut i Atlanterhavet. Ölfusá har ei middelvassføring på 423 m³/s, noko som er størst på Island. Nedslagsfeltet til elva er 5&nbsp;760 km². Ölfusá er ei god lakseelv. 

## Sjå òg
* Elvar på Island
Öxará

**Öxará** (‘Økseelv’) er ei elv i Þingvellir nasjonalpark på Island. Ho endar ved fossen Öxarárfoss og renn til slutt ut i Þingvallavatn.


OxaraRiverThingvellirIce5.JPG|Öxará
Oexarafoss.jpg|Öxaráfoss i Öxará


## Sjå òg
* Elvar på Island

## Kjelder
Selá

**Selá** (islandsk uttale *sel-ao*) er ei elv på Island og ei av dei beste lakseelvane i landet. Elva munnar ut i Vopnafjörður. Kvart år kjem mange utlendingar for å fiske i elva. Mellom anna har den amerikanske presidenten George H. W. Bush vore på fiske her. 

## Sjå òg
* Elvar på Island
Skeiðará

**Skeiðará** (islandsk uttale *skeithar-ao*) er ei relativt kort elv på Island. Ho er 30 km lang og har utspring ved Skeiðarárjökull, ein av dei sørlege armane til Vatnajökull sør på Island. 

Trass i at ho er kort har ho dårleg rykte, særleg på grunn av dei mange farlege jökulhlaupa som oppstår i elva. 

Føre Skaftafell nasjonalpark har Skeiðará danna Skeiðarársandur, ei svart slette av lavasand og oske med mange små bekkar som dekkjer heile området mellom nasjonalparken og sjøen (om lag 40 km lang og 5-10 km brei). Det siste store jökulhlaupet fann stad i 1996 og øydela delar av hringvegur, den islandske ringvegen. Den 880 meter lange brua over elva vart øydelagd av flytande isblokker på storleik med hus. Då flaumen var på sitt høgaste hadde elva ei vassføring på 45&nbsp;000 m³/s. Ingen personar vart skada sidan flaumen var varsla av forskarar som nøye overvaka vulkanen Grímsvötn under Vatnajökull, som skapte flaumen etter utbrotet sitt. 

## Sjå òg
* Elvar på Island
Skjálfandafljót

**Skjálfandafljót** (islandsk uttale *s·k·jalvanda-fljout*) er ei elv nord på Island. Ho har utspringet sitt nordvest for Vatnajökull på Det islandske høglandet. Elva renn parallelt til fjellvegen over Sprengisandur og munnar til slutt ut i Skjálfandi. Ved nordenden av vegen Sprengisandur fell elva ned ti meter i fossen Aldeyjarfoss. I låglandet, nær hringvegur, ligg det ein annan foss kalla Goðafoss og som er av dei mest kjende fossane på Island. 

## Sjå òg
* Elvar på Island

## Bakgrunnsstoff
* Bilete
Sog

**Sog** (islandsk uttale *såg*) er ei elv på Island og ei av dei største i landet når det gjeld vassføring. Middelvassføringa er 110 m³/s. Ho renn frå Þingvallavatn og etter 21,9 km renn ho saman med elva Hvítá og dannar elva Ölfusá som renn vidare i 25 km før ho munnar ut i Atlanterhavet. 

Det er tre vasskraftverk ved elva: Ljósafossstöð (14,3 MW), Írafossstöð (16,7 MW) og Steingrímsstöð (13,5 MW).

Sog renn gjennom to innsjøar, Úlfljótsvatn og Álftavatn.

Elva har mykje aure og laks. 

## Sjå òg
* Elvar på Island

## Bakgrunnsstoff
* Kraftverket Ljósafossstöð
* Kraftverket Írafossstöð
* Kraftverket Steingrímsstöð
Elektrofag

**Elektrofag**, eller **elektro** er eit samlande omgrep som femnar om både elektromagnetisme, elektroteknikk og elektronikk. 
Ein deler tradisjonelt elektrofag i elkraft og elektronikk (av og til kalla «svakstraum»). 

## Elkraft
Elkraft handlar om generering, distribusjon og bruk av elektrisk energi med spenningar over 50 V. Grensa på 50 V er set på grunn av sikkerheit. 

## Elektronikk
Elektronikk (svakstraum) femnar om analog- og digital elektronikk. Mange fagfelt som telekommunikasjon, signalhandsaming, kybernetikk, mekatronikk, som tradisjonelt vert vore rekna som *elektrofag*, byggjer like mykje på matematikk som på elektro. Grunnen til at dei vert rekna som elektrofag er at dei tradisjonelt nyttar teknologi som høyrer inn under elektromagnetisme, elektronikk og elektroteknikk og at teknologien ofte er utvikla i elektrofagmiljø. 

## Utdanning
Elektrofag vert undervist ved universitet og høgskular og det er eit av ni yrkesfaglege utdanningsprogram i vidaregåande skule. 

## Sjå òg
* Robotteknikk
* Informasjonsteknologi
Ida Maria

**Ida Maria Børli Sivertsen** (), kjend under artistnamnet **Ida Maria**, er ein norsk pop/rock-musikar (vokal, gitar og bass) og låtskrivar fødd og oppvaksen på Nesna og busett i Stockholm. Ho vann Zoom urørt i 2006 og Urørtkonkurransen 2007 med songen «Oh My God». Ho spelte dessuten på  begge desse åra og spelte på både Øyafestivalen, Trænafestivalen og Quartfestivalen i 2007. Ida Maria er kjend for intensiteten og energien ho avleverer når ho opptrer live. I 2007 vart ho tildelt Alarmprisen under Alarmprisen.

I 2008 gav ho ut debutalbumet *[[Fortress Round My Heart]]*. Under Spellemannprisen 2008 fekk ho prisen for årets nykomar for denne plata.
Sprengisandur

**Sprengisandur** er eit høgfjellsområde på Island. Området er avgrensa av Hofsjökull og Vatnajøkull. Fjellvegen F26 Sprengisandur går her. Forteljingar og segn frå dette området inspirerte poeten Grímur Thomsen til å skrive diktet «Á Sprengisandi», seinare tonsett av Sigvaldi Kaldalóns.

## Bakgrunnsstoff
*Teksten til diktet Á Sprengisand
Vahana

**Vahana** (frå sanskrit *vah*, 'å bera') er i hinduismen eit dyr som er knytte til ein særskild guddom. Guden bruker vahanaen til å ri på, men det viktigaste ved dyret er at det symboliserer ein vektlagt gudeeigenskap, til dømes elefant for rikdom, eller tiger for villskap. Svært ofte blir desse dyra framstilte i tempel til og avbildingar av gudane.

Mange gudar har meir enn éin vahana, som gjerne står for ulike sider ved guden.

## Kjelder
Venezuelabukta

**Venezuelabukta** (spansk *Golfo de Venezuela*) er ei bukt i Venezuela med opning nordover til Det karibiske havet. Bukta strekkjer seg 120 kilometer frå nord til sør og ho er 240&nbsp;km brei på det vidaste målt frå byen Cojúla på grensa mot Colombia i vest til botnen av sidebukta Coro i aust. Lengst nord er Venezuelabukta avgrensa av halvøya Paraguaná i aust og av Guajirahalvøya i vest. I botnen i sør finst eit 54&nbsp;km langt sund som bind saman Venezuelabukta med Maracaibosjøen.

Bukta har kyststrekning til følgjande politiske einingar lista frå vest mot sør, aust og nord igjen: Departementet Guajira i Colombia, kommunane Páez og Miranda i delstaten Zulia, delstaten Falcón. Dei største byane ligg på austsida og er Punto Fijo og Coro. Utanfor bukta i Det karibiske hav ligg Aruba og Dei nederlandske Antillane.

Venezuelabukta vart første gongen skildra av ein europear i 1499 då Alonso de Ojeda saman med Amerigo Vespucci utforska kysten av Venezuela og Maracaibosjøen.

I dag er bukta ein transportveg for råolje som vert frakta ut frå Maracaibosjøen til oljeraffineri ved Punto Fijo og andre stader.

## Kjelder
* Artikkelen ''Venezuelabukten'' på svensk Wikipedia

## Bakgrunnsstoff
* Food and Agriculture Organization of the United Nations - statistik för Venezuelabukten
Harald Adolfsen

**Harald Adolfsen** () var ein norsk politikar, i perioden 2003–2015 ordførar i Værøy kommune. Han var vald for Felleslista (Høgre m.fl.).
Elvar på Island

**Elvane på Island** er ikkje særleg lange, men har ofte stor vassføring på grunn av mykje nedbør. Spesielt gjeld dette om sommaren da avsmeltinga frå breane i innlandet er stor. Ingen av elvane er viktige transportårer. Dei viktigaste elvane på Island er: 

## Sør-Island
* Hvítá
* Krossá
* Kúðafljót
* Markarfljót
* Múlakvísl
* Ölfusá (den islandske elva med størst vassføring)
* Rangá
* Skeiðará
* Sog
* Þjórsá (den lengste elva på Island, 230 km)

## Reykjavík-området
* Elliðaá

## Vest-Island
* Hvítá i Borgarfjörður
* Norðurá i Borgarfjörður

## Vestfjordene (Nordvest-Island)
* Dynjandi
* Staðará i Steingrímsfirði

## Nord-Island
* Blanda
* Eyjafjarðará
* Eystri Jökulsá
* Fnjóská
* Glerá
* Héraðsvötn
* Hörgá
* Jökulsá á Fjöllum
* Laxá
* Skjálfandafljót
* Vatnsdalur

## Aust-Island
* Lagarfljót
* Jökulsá á Dal
Flateyjardalur

**Flateyjardalur** er ein fråflytta kyst nord på Island på halvøya Flateyjarskagi. Fra stranden strekkjer seg en dal, Flateyjardalsheiði, syd til Fnjóskadalur og heilt til bukta Skjálfandi. Flateyjardalur er kalla opp etter øya Flatey, som ligg like utanfor kysten. *[[Finnboge den ramme]]*, ei av Islendingesogene, finn stad i dalen. 

Dei siste innbyggjarane reiste frå kysten i 1953. Same året vart ein veg bygd frå Fnjóskadalur til Flateyjardalur og området vart forbund til andre delar av regionen. Det står tre betonghus i dalen, bygd seint i 1920-åra, som i dag berre vert nytta som sommarhus. Ved den gamle garden Brettingsstaðir ligg ein gravplass rundt grunnmuren til ei gamal kyrkje, som vart tatt ned og flytta til Flatey etter at dalen vart fråflytta. Mange turista vitjar Flateyjardalur om sommaren. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Flateyjardalur|Flateyjardalur]]» frå ,  den 7. oktober 2007.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*Reiseguide til Flateyjardalar
Rolf Bendiksen

**Rolf Bendiksen** () er ein norsk politikar for Arbeidarpartiet. Han vart innvald på Stortinget frå Nordland i 1989. Han var vararepresentant i perioden frå 1985 til 1989, og møtte fast frå mai 1986 då Bjarne Mørk-Eidem vart fiskeriminister.

Bendiksen er fødd i Moskenes i Nordland. Han var ordførar i Moskenes kommune frå 1983 til 1987.

## Stortingskomitéar
* 1989–1993: medlem i Sjøfarts- og fiskerikomitéen
* 1985–1989: medlem i Sjøfarts- og fiskerikomitéen

## Bakgrunnsstoff
*
Berit Woie Berg

**Berit Woie Berg** var i perioden 2003-2007 ordførar i Steigen, Nordland for partiet Venstre.

## Bakgrunnsstoff

* Berit Woie Berg's logg og ukeplan
Eivind Bolle

**Eivind Bolle** () var ein norsk politikar for Arbeidarpartiet. Han vart innvald på Stortinget frå Nordland i 1973.
I perioden 1969&ndash;1973 var han vararepresentant.

Bolle var ordførar i Vestvågøy i perioden 1971&ndash;1973.

## Regjering
* 16. oktober&nbsp;1973&ndash;15. januar&nbsp;1976: Statsråd i Fiskeridepartementet (fiskeriminister) i Regjeringa Bratteli II 
* 15. januar&nbsp;1976&ndash;4. februar&nbsp;1981: Statsråd i Fiskeridepartementet i Regjeringa Nordli
* 4. februar&nbsp;1981&ndash;14. oktober&nbsp;1981: Statsråd i Fiskeridepartementet i Regjeringa Brundtland I

## Stortingskomitéar
* 1981&ndash;1985 varamedlem i Den utvida utanriks- og konstitusjonskomitéen
* 1981&ndash;1985 medlem i Kommunal- og miljøvernkomitéen
* 1981&ndash;1985 medlem i Valgkomitéen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Eivind Bolle|Eivind Bolle]]» frå ,  den 7. oktober 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Svein Bogen

**Svein Magnus Bogen** (fødd oktober 1941, Steinkjer) er ein norsk politikar (Det norske Arbeiderparti). Bogen har vore varaordførar (1986-1987) og deretter ordførar (1987-2003) i Rana kommune. Mellom 1984 og 2004 var han medlem av formannskapet i Rana kommune .
Gunnar Breimo

**Gunnar Breimo** ()) var ein norsk politikar for Arbeidarpartiet. Han vart innvald på Stortinget frå Nordland i 1993.

Breimo var frå Alstahaug i Nordland. Han var ordførar i Alstahaug i 1983&ndash;1987, 1987&ndash;1991 og 1991&ndash;1993.

## Stortingets presidentskap

* 8. oktober&nbsp;1997&ndash;30. september&nbsp;2001 Første varapresident i Stortinget

## Stortingskomitéar
* 1993&ndash;[1997: Medlem i [Energi- og miljøkomitéen
* 1997&ndash;2001: Medlem i Næringskomitéen
* 1997&ndash;2001: Medlem i Familie-, kultur- og administrasjonskomitéen

## Kjelder
*
Alfred Ingelaus Olsen Engan

**Alfred Ingelaus Olsen Engan** () var under andre verdskrigen tvangsutnemnd ordførar i Fauske kommune.

Engan vart ikkje medlem av Nasjonal Samling då han mot eigen vilje vart utnemnd som ordførar i Fauske i 1941, men han melde seg inn sommaren 1941. Ved landssvikoppgjøret vart han 7. juli 1948 dømd til 48 dagar i fengsel og ei bot på 40 000 kr.
Jonny Finstad

**Jonny Finstad** () er ein norsk politikar. Han var ordførar i Vestvågøy kommune for Høgre i perioden 2007–2015.

Finstad vart vald som stortingsrepresentant for Høgre frå Nordland fylke ved stortingsvalet i 2017. I perioden 2013-2017 var han 1. vararepresentant.

## Kjelder
Magne Greger

**Magne Greger** () var ordførar frå 2003 til 2007 i Alstahaug kommune i Nordland. Han representerte Arbeidarpartiet.
Agathon Bartholomæus Hansteen

**Agathon Bartholomæus Hansteen** () var ein norsk politikar, ordførar og stortingsmann.

Hansteen vart fødd i Moss, faren arbeidde i tolletaten. Han gjekk ut frå Kristiania skole i 1830 og tok ex. phil. året etter, før han tok teologisk eksamen i 1836.

Den 25. oktober 1837 vart Hansteen adjunkt i Trondheim. Han vart utnemnd til sokneprest i Mo i Rana den 17. august 1843 og ordinert same året. Den 18. september 1852 vart han prost i Nordre Helgeland prosti. Hansteen var kjend som ein mild og lite autoritær prest. Lensmannen i Mo i Rana omtala han som ein «i enhver henseende begavet prest, en rettlinjet karakter og en interessert kommunemann».

Hansteen var ordførar i Rana i fire år og sidan stortingsrepresentant i 1851 og 1854. Han døydde i 1895, 83 år gamal.

Hansteen vart første gong gift den 7. august 1844 med Adolphine Frederikke Dreyer (1820–1845) og deretter med Alette Schjelderup den 25. februar 1852.
Steinar Horsgård

**Steinar Horsgård** () var ordførar 2003&ndash;2007 i Dønna kommune i Nordland. Han representerer Senterpartiet, og hadde ordførarposisjonen med støtte frå Sosialistisk Venstreparti og Høgre. Horsgård stilte ikkje til valet i 2007.
Guri Ingebrigtsen

**Guri Helene Ingebrigtsen** () var ein norsk lækjar og politikar frå Arbeidarpartiet. Ho var politisk rådgjevar for den norske sosial- og helseministeren i 1996 og 1996&ndash;1997, og statsråd i det same departementet i perioden 2000&ndash;2001 i den første Stoltenberg-regjeringa.

I 1970-åra var ho medlem av AKP. I 1986 arbeidde ho som hjelpearbeidar i Afghanistan. I to periodar (1999&ndash;2007) var ho ordførar i Vestvågøy kommune i Nordland.

## Kjelder
*
Karl Ingebrigtsen

**Karl Ingebrigtsen** () i Hattfjelldal, Nordland) er ein norsk politikar (Ap). Han vart innvald på Stortinget frå Nordland i 1981.
Han var vararepresentant i periodene 1973&ndash;1977 og 1977&ndash;1981.

Ingebrigtsen var varaordførar i Hattfjelldal i perioden 1968&ndash;1969, og ordførar i periodane 1970&ndash;1971, 1971&ndash;1975 og 1975&ndash;1977.

## Stortingskomitéar
* 1977&ndash;1981: Medlem i Forsvarskomitéen
* 1981&ndash;19851: Varamedlem i valkomitéen
* 1981&ndash;19851: Medlem i Samferdslekomitéen

## Bakgrunnsstoff
*
Svein Roar Jacobsen

**Svein Roar Jacobsen** () var ordførar i Sortland kommune for Arbeidarpartiet i perioden 2003-2007. Han vart vald til ordførar i 2003 med permisjon frå jobben som pedagogisk-psykologisk rådgjevar ved PPD for Vesterålen og Lødingen kommune, der han har vore tilsett sidan 1979.
Arnt Frode Jensen

**Arnt Frode Jensen** () var ordførar (2003&ndash;2007) i Herøy kommune i Nordland. Han representerer Arbeidarpartiet. Han vart attvald som ordførar for sjuande gong i 2015.

Jensen har tidlegare vore politisk rådgjevar i Samferdsledepartementet.

## Referansar
Steinar Joakimsen

**Steinar A. Joakimsen** () er ein norsk tidlegare politikar for Ap. 
Han var ordførar i Lurøy kommune i perioden 1988–2007.

Han var òg med i styret til Rødøy-Lurøy Kraftverk AS for perioden 2006-2007.

## Kjelder
Per Karstensen

**Per Karstensen** () var ein norsk politikar (Ap). Han vart innvald på Stortinget frå Nordland i 1965.

Karstensen var varaordførar i Nord-Rana i periodane 1945&ndash;1947 og varaordførar i 1959&ndash;1963, og ordførar i 1963&ndash;1964 og 1964&ndash;1965. 

## Stortingets presidentskap

* 9. oktober&nbsp;1973&ndash;30. september&nbsp;1977 Varapresident i Stortinget
* 11. oktober&nbsp;1977&ndash;30. september&nbsp;1981 Visepresident i Odelstinget

## Stortingskomitéar
* 1977&ndash;1981 medlem i Utanriks- og konstitusjonskomitéen
* 1977&ndash;1981 medlem i Den utvida utanriks- og konstitusjonskomitéen
* 1973&ndash;1977 nestformann i Kyrkje- og undervisningskomitéen
* 1973&ndash;1977 varamedlem i Den utvida utanriks- og konstitusjonskomitéen
* 1969&ndash;1973 formann i Kyrkje- og undervisningskomitéen
* 1965&ndash;1969 medlem i Kyrkje- og undervisningskomitéen

## Bakgrunnsstoff
* Stortinget.no - Biografi
Karl Sverre Klevstad

**Karl Sverre Klevstad** () i Borge, Nordland) er ein norsk politikar (KrF). Han sat på Stortinget frå Nordland frå 1973 til 1981. 
Han var vararepresentant i perioden 1981&ndash;1985.

Klevstad var ordførar i Vestvågøy i perioden 1987&ndash;1991. Han mottok Kongens fortenestmedalje i sølv den 3. november 2008.
 
## Stortingskomitéar
* 1973&ndash;1977: Medlem i Sjøfarts- og fiskerikomitéen
* 1977&ndash;1981: Medlem i Sjøfarts- og fiskerikomitéen
* 1977&ndash;1981: Varamedlem i Den utvidede utanriks- og konstitusjonskomitéen

## Bakgrunnsstoff
*
Jann-Arne Løvdahl

**Jann-Arne Løvdahl** ()  ein norsk lokalpolitikar som representerer Arbeidarpartiet. Han var ordførar i Vefsn kommune frå 2001 til 2019.

Løvdahl vart fødd på Ytre Øksningan i Herøy i Nordland. Før han vart heltidspolitikar, var han i politiet.

## Kjelder
Finn Knutsen

**Finn Knutsen** () i Langenes, Nordland) er ein norsk politikar (Ap). Han vart innvald på Stortinget frå Nordland i 1985.
Han var vararepresentant i periodane 1969&ndash;1973 og 1981&ndash;1985.

Knutsen var ordførar i Øksnes i periodene 1967&ndash;1971, 1971&ndash;1973, 1991&ndash;1995 og 1995&ndash;1999.

## Stortingskomitéar
* 1985&ndash;1989 medlem i Forsvarskomitéen
* 1981&ndash;1985 medlem i Valkomitéen

## Utmerkingar
Knutsen fekk Kongens fortenestmedalje i sølv i 2000.

## Kjelder

*
Reidar Johnsen

**Reidar Peder Johnsen** () er ein norsk politikar. Han var ordførar i Hadsel kommune i Nordland for Senterpartiet frå 2003 til 2007. Ørjan Robertsen var før han og Kjell-Børge Freiberg kom etter han.

## Kjelder
*''Ikke fornøyd med kvinneandelen''. Artikkel hos vol.no 6. oktober 2015
Viggo Johnsen

**Viggo Johnsen** () var ordførar i Bø kommune i Vesterålen i Nordland frå 2003 til 2007. Han representerte Senterpartiet. Johnsen vart først vald inn i kommunestyret i Bø for den tverrpolitiske lista *Nordbygdas fellesliste* i 1987. Etter to periodar for denne lista gjekk han over til Senterpartiet.

## Bakgrunnsstoff
* Intervju i nettmagasinet Vesterålen online
Kurt Allan Nilsen

**Kurt Allan Nilsen** () er ein norsk lokalpolitikar. Han var ordførar i Tysfjord kommune frå 2003 til 2007 innvald frå Tverrpolitisk liste.

Han er busett i Kjøpsvik, som er administrasjonssenter i kommunen.

## Kjelder
Kurt Lenhard Olsen

**Kurt Lenhard Olsen** () var ordførar i Lødingen for SV i perioden 2003-2007. Olsen var medlem i RV, men sidan partiet hans ikkje stilte liste ved kommunevalet i Lødingen i 2003, stilte han på Sv-lista og vart vald til ordførar. Han var for øvrig kandidat på fylkesvallista til RV same året.

## Kjelder
Per-Ole Larsen

**Per-Ole Larsen** () var ordførar i Øksnes kommune i Nordland for perioden 2003–2007. Han representerer Senterpartiet.

## Bakgrunnsstoff
*
Ole Ingar Lindseth

**Ole Ingar Lindseth** () er ein norsk politikar for Arbeiderpartiet. 
Han var ordførar i Rana kommune frå 1986 til 1987. Før det var han varaordførar (1984-1985).
Frigg-Ottar Os

**Frigg-Ottar Os** ()  er ein norsk lokalpoltiker for SV som var ordførar i Beiarn kommune frå 2003 til 2011, som representant for Beiarn Bygdeliste.
Jernteppet

**Jernteppet** eller **jarnteppet** var grensa som symbolsk, ideologisk og fysisk delte Europa inn i to delar, ein vestleg, for det meste demokratisk del, og ein austleg kommunistisk del etter Den andre verdskrigen og fram til slutten av Den kalde krigen, frå omtrent 1945 til 1991. Omgrepet blei først brukt etter at Winston Churchill brukte det i ein tale ved Westminster College i Fulton, Missouri, USA.

## Politiske, økonomiske og militære realitetar

### Aust-Europa

Etter at jernteppet var kome på plass, var somme land i Aust-Europa og mange i Sentral-Europa (bortsett frå Vest-Tyskland, Liechtenstein, Sveits og Austerrike) under sovjetisk innverknad. Rett nok blei mange sentraleuropeiske statar aust for jernteppet ofte rekna for å vere ein del av Aust-Europa og ikkje sentral-Europa.

I Vesten blei det vanleg å referere til Aust-Tyskland og Tsjekkoslovakia som ein del av Aust-Europa. Sjølv om Aust-Tyskland, Tsjekkoslovakia og Polen låg lengre vest enn store delar av Austerrike, i tillegg låg Praha lengre vest enn Wien.

Dei einaste statane i aust som hadde fullt sjølvstende var Albania og Jugoslavia. Men begge desse landa var som resten av austblokka kommunistiske. 

Aust for jernteppet utvikla dei sine eigne økonomiske og militære alliansar, COMECON og Warszawapakta.

### Vest-Europa

Landa i Vest-Europa var demokratiske, bortsett frå den lange perioden med fascisme i Spania (til 1975) og Portugal (til 1974) og militærdiktatur i Hellas (1967-1974) og i fleire periodar i Tyrkia.

Statane vest for jernteppet var allierte med USA, for det meste gjennom Nato, bortsett frå Sveits, Sverige, Finland og Irland som var nøytrale, og Spania, som hadde ein eigen avtale direkte med USA. Økonomisk var EF/EU og EFTA Vesten sine motstykke til COMECON.