open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tidshjulet

***Tidshjulet*** (originaltittel på engelsk ***The Wheel of Time***) er ein fantasy-bokserie skrive av Robert Jordan. Elleve bøker har kome ut, og av dei er alle er omsette til norsk. Dei norske omsetjingane blir gjevne ut av Tiden Norsk Forlag. Handlinga i Tidshjulet føregår i eit oppdikta univers med eit mellomaldersk preg. Hovudpersonen er Rand al'Thor, den *Gjenfødte Dragen*, som ifølgje profetiane skal øydeleggja verda samstundes som han reddar ho frå *Shai'tan*, ein gudelik mørkefigur. 

Robert Jordan døydde før han var ferdig med den tolvte og siste boka, og kona til Robert, Harriet Popham Rigneyvald, valde fantasyforfattaren Brandon Sanderson til å fullføra boka.

## Bøker i serien

* *[[Verdens øye]]* (*The Eye of the World*, 1990)
* *[[Den store jakten]]* (*The Great Hunt*, 1990)
* *[[Den gjenfødte dragen]]* (*The Dragon Reborn*, 1991)
* *[[Skyggen stiger]]* (*The Shadow Rising*, 1992)
* *[[Himmelens flammer]]* (*The Fires of Heaven*, 1993)
* *[[Kaosets herre]]* (*Lord of Chaos*, 1994)
* *[[Sverdkronen]]* (*A Crown of Swords*, 1996)
* *[[Dolkenes vei]]* (*The Path of Daggers*, 1998)
* *[[Vinterens hjerte]]* (*Winter's Heart*, 2000)
* *[[Skumringens korsvei]]* (*Crossroads of Twilight*, 2003)
* *[[Drømmenes kniv]]* (*Knife of Dreams*, 2005)

### Førhistorie
* *[[Ung vår]]* (*A New Spring*) (2004)

### Planlagde utgjevingar
* *Tårn i natten* (*Towers of Midnight*, 2010) (Norsk tittel usikker)
* *Et minne om lys* (*A Memory of Light*, 2011) (Norsk tittel usikker)

## Kjelder
Sløkje

**Sløkje** eller **sløke** (*Angelica sylvesteris*) er ein plante i skjermplantefamilien.

Sløkja vert opptil ein meter høg. Stengelen er hol og har dunhår øvst, og har fint sagtakka småblad. Bladstilken har ei djup, brei renne. Sløkja blomtrar i juli med stor, litt flattrykt blomsterstand med talrike blomstrar med skitenkvite kronblad, nokre gonger raudlege. 

Sløkje veks på fuktig beitemark og ved bekkar opp til tregrensa, i Noreg opp til 1300 moh, og elles i skogområde i Europa og nordvestlege Asia. På dei fuktigaste stadene kan sløkja vekse saman med den særs giftige selsnepa, som ho òg kan forvekslast med.

Det første året etter frøspiringa utviklar planten ein bladrosett; rotstokken står loddrett, men strekkjer seg ikkje, slik at blada vert nede ved marka. Tidlegast andre leveåret, når rotstokken har samla tilstrekkeleg med næring, skyt han i veret, blomstrar og dannar frukt. Etter frøsetjinga døyr planten. 

Plantenamnet *sløkje* heng saman med ordet 'sluk', med opphav i den hole, røyrforma stengelen. Namnet vert i mange dialekter brukt om blomstrande kvann, *Angelica archangelica*. I desse dialektane kan sløkja kallast *geitsløkje* el.l.

Planten kan brukast til farging av ull, og gjev ein gul varig farge. Han har som den nærskylde kvanna vore bruka som grønsak, men i mykje mindre omfang. Rafn oppgjev av planten i Sverige skal ha vore bruka som medisinplante mot hysteri.

## Kjelder
* C.A:M. Lideman *Nordens Flora* Gyldendal Norsk Forlag 1977 ISBN 82-05-08681-8
* Johannes Lid *Norsk og svensk flora* Det Norske Samlaget 1974 ISBN 82-521-0297-2
* Knut Fægri: *Norges planter* J.W. Cappelens Forlag 1958
* Carl Gottlob Rafn: *Danmarks og Holsteens Flora*. Kiøbenhavn 1800
;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Den tapre soldat Svejk og hans eventyr i verdenskrigen

**Den tapre soldat Svejk og hans eventyr i verdenskrigen** er namnet på ein ufullført satirisk roman av den tsjekkiske forfattaren Jaroslav Hašek. Originaltittelen er *Osudy dobrého vojáka Švejka za světové války*, direkte omsett *Lagnaden til den gode soldaten Švejk i verdskrigen*.

Švejk var planlagd utgjeven i seks delar men forfattaren døydde før han var ferdig med den fjerde. Romanen har inspirert mellom anna Bertolt Brecht og Jospeh Heller og er omsett til 58 språk. Den er filmatisert og dramatisert ei rekke gonger.

Boka kom på norsk i 1958 (i revidert utgåve i 1968), omsett frå tysk, svensk og dansk av av *Odd Bang-Hansen*. Den norske omsetjinga er noko forkorta. Mellom anna er forfattaren si innleiing utelaten, samt at nokre eksplisitt politiske ytringar ikkje er tekne med. Ei oppdatert og fullstendig svensk utgåve, omsett av Karin Mossdal, kom ut sist i 2004.

## Bakgrunnsstoff
* Švejk Central (på engelsk)
* Jaroslav Šerák si side om Švejk (på tsjekkisk)
Michel Petrucciani

**Michel Petrucciani** () var ein fransk jazzpianist.

Faren, Tony Petrucciani, var jazz-gitarist. Sonen fekk skolering i klassisk musikk, men opptredde likevel frå 13-årsalderen offentleg som jazz-musikar. Han spelte tidleg med Kenny Clarke og Clark Terry og drog til Paris i 1979 og fekk utgjeve debutalbumet *Flash* året etter. I 1982 flytta Petrucciani til California og starta eit nært samarbeide med Charles Lloyd, mellom anna spela dei på Montreux Jazz Festival. Han fekk kontrakt med det vidgjetne jazz-forlaget Blue Note, den første innspelinga der var hans første solo-plate, *100 hearts*. Seinare kom mellom anna den kjente *Power Of Three* med Petrucciani på piano, Wayne Shorter på saksofon og Jim Hall på gitar.

Spelestilen hans var tidleg påverka av Bill Evans, men han var òg samanlikna med Keith Jarrett.

Petrucciani fekk Prix Django Reinhardt i 1982, og den franske Æreslegionen i 1992. Han hadde den medfødde skjelett-lidinga osteogenesis imperfecta og var derfor uvanleg kortvokst. Tidleg i karrieren måtte han berast av og på scena, etter kvart klarte han seg med krykker. Han døyde av lungebetennelse, ein komplikasjon til sjukdommen. Petrucciani er gravlagd på kyrkjegarden Père Lachaise i Paris.

## Diskografi
### Viktige plater
* Charles Lloyd: "Montreux '82" 
* Charles Lloyd: "A Night In Copenhagen" med Bobby McFerrin

### Plater under eige namn
* *Flash* (1980)
* *Michel Petrucciani Trio* (1981)
* *Date with Time* (1981)
* *Michel Petrucciani* (1981)
* *Oracle's Destiny* (1982)
* *Toot Sweet* (1982), Owl (mit Lee Konitz)
* *100 Hearts* (1983)
* *Live at the [[Village Vanguard]]* (1984)
* *Note'n Notes* (1984)
* *Cold Blues* (1985)
* *Pianism* (1985)
* *Power of Three* (1986), med Wayne Shorter og Jim Hall
* *Michel plays Petrucciani* (1987)
* *Music* (1989)
* ''The Manhattan Project'' (1990) med Wayne Shorter, Stanley Clarke, Lenny White, Gil Goldstein og Pete Levin
* *Playground* (1991)
* *[[From the Soul]]* (1991) konsertopptak 28. desember, 1991 med Joe Lovano
* *Promenade with Duke* (1993)
* *Marvellous* (1994)
* *Conference De Presse* (med Eddie Louiss) (1994)
* *Darn that Dream* (1996)
* *Flamingo* (med Stephane Grappelli) (1996)
* *Au Theatre Des Champs-Elysees* (1997)
* *Both Worlds* (1998, med Stefano Di Battista)
* *Solo Live in Germany* (1998)
* *Estate* (1999)
* *Live in Tokyo*, med Steve Gadd og Anthony Jackson (1999)
* *[[Bob Malach]] & Michel Petrucciani* (2000)
* *Concerts Inédits /Live* (2000)
* *Conversation*, med faren Tony Petrucciani (2001)
* *Days of Wines and Roses - The Owl Years 1981-1985* (2001)

## Bakgrunnsstoff
* Nekrolog på International Herald Tribune
* Biografi på Jazz Professional
Den andre polske republikken

**Den andre polske republikken** er namnet som vert nytta om Republikken Polen mellom første og andre verdskrig.

Då landegrensene til staten vart fastsett i 1922 etter fleire krigar grensa republikken mot Tsjekkoslovakia, Tyskland, Fristaden Danzig, Litauen, Latvia, Romania og Sovjetunionen, pluss ei lita kyststripe mot Austersjøen rundt byen Gdynia. Republikken hadde eit areal på 388&nbsp;634&nbsp;km² (sjette største i Europa, hausten 1938 auka arealet til 389&nbsp;720&nbsp;km² etter annekteringa av Zaolzie) og 27,2 millionar innbyggjarar same året. I 1939, like før den andre verdskrigen braut ut er det estimert at folketalet var 35,1 millionar innbyggjarar. Nesten ein tredjedel av desse var minoritetar (13,9 % ukrainarar, 3,1 % kviterussarar, 8,6 % jødar, 2,3 % tyskarar og 3,4 % litauarar, russarar og tsjekkarar.

Den andre republikken vert ofte assosiert med periodar med mykje motgang, problem og triumf. Det var store økonomiske vanskar og øydeleggingar etter den første verdskrigen, etterfølgd av den sovjetiske invasjonen under den polsk-sovjetiske krigen, og det stadig meir fiendtleg innstilte Nazi-Tyskland. Landet klarte likevel å stå imot og til og med utvide landområda sine. Polen hadde ikkje oversjøiske koloniar, men klarte likevel å halde eit nivå av økonomisk utvikling og velstand som kunne samanliknast med det ein fann lenger vest. Dei store kultursentera Warszawa, Kraków, Poznan, Wilno og Lwów gjorde dei til store europeiske byar. Her var òg internasjonale anerkjende universitet og andre høgare utdanningsinstitusjonar. I 1939 hadde republikken vorte ei stor verdsmakt både politisk og økonomisk.

Den andre polske republikken enda i september 1939, då både tyske og sovjetiske styrkar rykte inn i landet. Folkerepublikken Polen vart oppretta etter den andre verdskrigen tok slutt i 1945.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Second Polish Republic|Second Polish Republic]]» frå , den 10. juni 2008.*
Atari 400

**Atari 400**  er ein 8-bits datamaskin laga av det amerikanske føretaket Atari. Datamaskina skulle eigentleg seljast med 4kb minne, men då prisen på minnebrikker sokk før datamaskina var ferdigutvikla, dobla ein størrelsen på minnet til heile 8kb som standard.

## Bakgrunnsstoff
* www.atarimuseum.com om Atari 400
Atari ST

**Atari ST** er ein serie heimedatamaskinar/personlege datamaskinar som vart lansert av Atari Corp. i 1985. Serien var kommersielt populær frå 1985 til tidleg på 1990-talet. «ST» står offisielt for «Sixteen/Thirty-two», (*Seksten/Trettito*) som refererte til bussen på Motorola 68000 prosessoren som var 16-bitar eksternt og 32-bitar internt.
Atari XL

**Atari XL** er ein serie 8bits datamaskinar som vart produsert av føretaket Atari inc.
Den første var Atari 1200XL som vart produsert frå 1982 og fram til 1983, då 600XL og 800XL kom ut.
Ilåt

**Ilåt**, av norrønt *ílát* (av late), er ein ting til å ha noko i. I delar av landet er ordet bruka om bytter, kar, posar og liknande. Andre stader, som Nord-Vestlandet og nordafjells, er det helst bruka om tarmar og magesekk bruka som ilåt for pølser.

Ilåt kan ein lage av godt reingjorte tarmar, skrapte reine for feitt. Eit ilåt sydd av vomma kan ein kalle eit *vomilåt*. 

## Overført tyding og andre språk
*Vomilåt* vert ikkje like fine som andre ilåt, difor er ordet 'vomilåt' bruka som nedsetjande karakteristikk; «ho såg ut som eit vomilåt» (Helgeland).

Det engelske ordet for «ilåt» er *container*.

## Kjelder
* Ilåt som Dagens ord ved Ivar Aasen-tunet (frå *[[Norsk Ordbok]]*)
* Nynorskordboka
* Vik i Sogn 
* Bulandet og Værlandet
* Bodil Skjæveland Soltvedt, døme på ilåt til å ha noko i, i *Dalane Tidende*, 18. februar 2009

## Bakgrunnsstoff
*Ilåt i matlaging:*
* Norsk nettskole 
* Matoppskrift.no
1001 Gaussia

**1001 Gaussia** er ein asteroide i det ytre av hovudbeltet. Han blei oppdaga den 8. august 1923 av Sergej Beljavskij ifrå Krim-observatoriet i Simejiz.

## Kjelder
* *[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=1001 1001 Gaussia - baneparametrar hjå] [http://ssd.jpl.nasa.gov/ JPL Solar System Dynamics]*
* *Oppdagarar og oppdagingsplassar i [http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_asteroids_%281001-2000%29 Engelsk Wikipedia sine asteroidelister]. Listene baserer seg på [http://www.cfa.harvard.edu/iau/lists/NumberedMPs.html Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»]*
Nuristanske språk

**Nuristanske språk** er ei undergruppe av dei indoiranske språka og blir snakka i Afghanistan og Pakistan, i isolerte fjellområde i Hindukush.

## Klassifikasjon

Dei nuristanske språk blei først skildra av språkforskarar på 1800-talet. Ettersom det gamle namnet på området dei blir tala i var Kafiristan, var dei først kjende som kafiiri, kafiristani eller kaffirspråk, men ettersom «kaffir» tyder 'vantru' blei området omdøypt til Nuristan &ndash; Nur tyder 'lys'.

Det er nå vanleg å klassifisera dei nuristanske språka som ei eiga grein av den indoiranske språkgruppa, men dei er også blitt klassifiserte som  ei undergruppe av dardiske språk, som indoariske språk og som opphavleg iranske språk med sterk påverking frå dardiske språk.

## Språk
Det er fem nuristanske språk, alle med forskjellige dialektar:
*Askunu (2&nbsp;000&nbsp;talarar)
*Kamkata-viri (24&nbsp;200&nbsp;talarar)
*Vasi-vara (2&nbsp;000&nbsp;talarar)
*Tregami (1&nbsp;000&nbsp;talarar)
*Kalasha-ala (2&nbsp;000&nbsp;talarar)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nuristanske språk|Nuristanske språk]]» frå , og «[[:en:Nuristani languages|Nuristani languages]]» frå  den 10. juni 2008.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Kendall D. Decker (1992) *Languages of Chitral* http://www.ethnologue.com/show_work.asp?id=32850
* Georg Morgenstierne (1926) *Report on a Linguistic Mission to Afghanistan*. Instituttet for Sammenlignende Kulturforskning, Serie C I-2. Oslo. ISBN 0-923891-09-9
* Karl Jettmar (1985) *Religions of the Hindu Kush* ISBN 0-85668-163-6
*J. P. Mallory, *In Search of the Indo-Europeans: Language, Archaeology and Myth*, Thames and Hudson, 1989.
*James P. Mallory & Douglas Q. Adams, "Indo-Iranian Languages", *[[Encyclopedia of Indo-European Culture]]*, Fitzroy Dearborn, 1997.  
*SIL Ethnologue http://www.ethnologue.com/show_family.asp?subid=90795
** Nuristani Languages
** Kamviri, a Language of Afghanistan
** Kati, a Language of Afghanistan
** Prasuni, a Language of Afghanistan
* Strand, Richard F. (1973) "Notes on the Nûristânî and Dardic Languages."  *Journal of the American Oriental Society*, 93.3: 297-305.
*Richard Strand's Nuristân Site  (engelsk)
Hn/Sex Pistols

**The Sex Pistols** var ei britisk pønkgruppa som vart skipa i 1975 og løyst upp i 1978.

## Medlemer

*John Lydon alias Johnny Rotten (vokal).
*Steve Jones (gitar)
*Glen Matlock, som i 1977 vart bytt ut med Sid Vicious (bass)
*Paul Cook (trommer)
*Ronnie Biggs (vokal) var med i staden for Lydon ein stutt tidbolk i 1978.

## Stutt historikk

Manageren Malcolm McLaren, som tidlegare havde jobba med The New York Dolls, skipa Sex Pistols i 1976. Jones og Cook var dei fyrste han fekk med i bandet. Hovudmålet deira var å spela rå, aggressiv rock & roll (pønk), inspirera av New York Dolls og The Ramones frå Sambandsstatane, og å sjokkera Storbritannia so mykje som råd. McLaren, Jones og Cook fekk med seg Lydon og Matlock, som var dei beste låtskrivarane i gruppa, og etter å hava skapt seg eit namn med spelejobbar i London, fekk dei kontrakt med eit stort sellskap og gav ut singelen *Anarchy in the U. K.* i 1976. Etter å hava gjort skandale både på riksdekkjande fjerrsyn og i gatone i London, for ikkje å snakka um jukeboksar og skift bassist (til Vicious, som var heilt ut umusikalsk, men som derimot var tolleg god på skinnjakka), gav dei ut singlane *God Save the Queen*, *Pretty Vacant* og *Holidays in the Sun* og det vidgjetne albumet Never Mind the Bollocks, Here's the Sex Pistols i 1977. Sex Pistols fór på store Storbritannia-turnéar, og allstad dei hadde vore spratt det upp nye pønkgruppor (til dømes The Clash i London og Buzzcocks og Joy Division i Manchester).

Konserten til gruppa på Penguin Club i Oslo 20. juli 1977 vert rekna som starten på pønken i Noreg.

På um lag same tidi byrja det veksa fram ein intern splid i gruppa. Lydon, som vert rekna som den musikalske heilen i bandet, rauk uklår med dei hine, i ser McLaren og Vicious, med anna med di McLaren vilde at gruppa meir skulde handla um (ofte iscenesett) provokasjon helder en um musikk. Under den fyrste USA-turnéen med bandet, i 1978, trakk Lydon seg ut av bandet, og mange set uppløysingi av bandet til dette tidspunktet. McLaren heldt rett nog fram med å bruka namnet, til dømes på Vicious sin solosingel *My Way* (1978) og filmen The Great Rock 'n' Roll Swindle (1979), men då Vicious døydde i 1979 var det på alle måtar yver. McLaren heldt fram med innkomegjevande prosjekt utetter 80-talet, inntil dei gamle medlemene i Sex Pistols stogga honom med ei rettssak.

Lydon hadde starta Public Image ltd. for å spela den musikken han helst vilde i 1978, og jamvel dette bandet skreiv seg inn i rockesoga. Jones og Cook starta The Professionals og Matlock The Rich Kids - båe pønkgruppor med stutt lìvetid. Det upphavlege Sex Pistols kom saman att i 1996, og spelar framleides konsertar frå tid til onnor. McLaren prøvde seg som manager for fleire andre band, og som musikar.

## Diskografi

**[[Never Mind the Bollocks, Here's the Sex Pistols]]*, 1977
**[[The Great Rock 'n' Roll Swindle]]* (filmmusikk), 1979
**Flogging a Dead Horse* (samleplate), 1980
**Filthy Lucre Live* (live), 1996
**Jubilee* (samleplate), 2002

Attåt desse finst det ei lang rekkja samle- og liveplator av ymse slag.

## Bakgrunnsstoff
Syphilia Morgenstierne om konsterten i Oslo
Atari 800

**Atari 800** er ein 8-bits datamaskin som vart laga av det amerikanske føretaket Atari. Datamaskina. Datamaskina var den større utgåva av Atari 400.

## Bakgrunnsstoff
* www.atarimuseum.com om Atari 800
Eugenio Montejo

**Eugenio Montejo** () var ein venezuelansk diktar.

## Utgjevingar
### Poesi
* *Elegos* (1967)
* *Muerte y memoria* (1972)
* *Algunas palabras* (1977)
* *Terredad* (1978)
* *Trópico absoluto* (1982)
* *Alfabeto del mundo* (1986)
* *Adiós al Siglo XX* (1992)
* *Chamario* (2003, for barn)

## Essay
* *La ventana oblicua* (1974)
* *El taller blanco* (1983)
* *El cuaderno de Blas Coll* (1981)

## Bakgrunnsstoff
* Biografi og tekstar hjå Salt Publishing
International House of Prayer

**International House of Prayer** er ein karismatisk kristen organisasjon i Kansas City i Missouri. Det er eit av fleire døgnopne bønesenter i USA. Kyrkja som er knytt til senteret heiter Forerunner Christian Fellowship.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad 
* The Prayer Room
Szczecin

**Szczecin** (tysk *Stettin*, kasjubisk *Sztetëno*; latinsk *Stetinum*) er ein by i Polen og hovudstaden i Vestpommerske voivodskap. Han er den sjuande største byen i landet og har den største hamna ved Austersjøen.

Szczecin ligg ved elva Oder, sør for Stettiner Haff og Pommernbukta. Byen ligg langs sørvestsida av Dąbiesjøen, på begge sider av Oder, og på fleire større øyar mellom den vestlege og den austlege greina av elva. 

Szczecin grensar til Police - ein mindre by ved Oder. 

## Historie

Byen var i byrjinga hovudsenteret for ei lita vestslavisk stamme som budde mellom hovudgreinene til elvane Oder og Randów. Det er ikkje sikkert om stammen var pommersk eller polabisk. Det er truleg at Mieszko I, som i åra 967-972 erobra Pommern, òg tok kontroll over Szczecin og Wolin. I andre halvdel av 1100-talet slo ei gruppe tyske handelsmenn seg ned i byen, som i 1268 fekk Magdeburgrettar. På den tida var tyskarane den største folkegruppa i byen, medan den slaviske folkesetnaden minka. 

Byen vart medlem av Hansaen i 1278, og vart frå 1309 til 1630-åra styrt av det slaviske Gryf-dynastiet. Utover på 1630-talet var byen med omkringliggjande område vorte fullstendig germanisert. Etter at Gryf-dynastiet døydde ut, kom byen under Sverige som hovudstad i Svensk Pommern frå 1648 til 1720. Han vart så ein del av Kongedømet Preussen i 1720, og utvikla seg til å verte den tredje største hamnebyen i Det tyske keisardømet. 

Under andre verdskrigen vart byen sterkt råka av dei allierte sine bombetokt og kampar mellom tyske og sovjetiske troppar. Innbyggjarane flykta frå byen før han vart erobra av den raude arméen i 1945. Det var usikkert om byen skulle vere ein del av Tyskland eller verte innlemma i Polen, men vart til slutt polsk i 1946. Ein stor del av den tyske folkesetnaden som kom tilbake til byen etter krigen vart deportert tidleg på 1950-talet. Polakkar som hadde vorte forvist frå tidlegare polske område som vart annektert av Sovjetunionen tok over heimane deira.

## Bilete

Mk Stettin Hafen2.jpg|Hamn
Szczecin town hall.jpg|Gamlebyen
0908 PAZIM Szczecin SZN 1.jpg|PAZIM
Pomeranian Medical Academy in Szczecin.jpg|Det pommernske medisinske universitetet
PolandSzczecinSeaMuseum.JPG|Nasjonal Museum 


## Personar
* Katarina den store (1729-1796), russisk tsarina
* Friedrich Gilly (1772-1800), tysk arkitekt
* Friedrich Graf von Wrangel (1784-1877), prøyssisk feltmarskalk
* Alfred Döblin (1878-1957), tysk forfattar og lege
* Heinrich George (1893-1946), tysk skodespelar
* Manfred Stolpe (f. 1936), tysk politikar
* Christian Tomuschat (f. 1936), tysk jurist
* Chava Alberstein (f. 1947), israelsk songar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Szczecin|Szczecin]]» frå , og «[[:nb:Szczecin|Szczecin]]» frå  den 10. juni 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
ABC 80

**ABC 80** (Advanced BASIC Computer 80) er ein 8bits heimedatamaskin som vart laga av det svenske føretaket Luxor.

ABC 80 var populær i Sverige takka all den svenskspråklege programvara som var tilgjengeleg, samt den sterke BASIC dialekta. Den kunne likevell ikkje stå imot mot seinare datamaskinar med fargegrafikk og betre lyd, sjølv då det etterkvart kom ein billegare utgåve som kunne koplast til eit fjernsyn istaden for ein monitor. 

I kontormarknaden hadde Luxor fotfeste litt lenger med ABC 800 som hadde større skjermoppløysing og meir minne. Luxor prøvde å konkurrere mot IBM-kompatible pcar med ABC 1600- og 9000-seriane med operativsystemet UNIX, utan suksess.

## Bakgrunnsstoff
* www.old-computers.com om ABC 80
Bømlo vidaregåande skule

**Bømlo vidaregåande skule** ligg sentralt til på Bømlo i Sunnhordland. Skulen er den einaste på Bømlo med tilbod om studiespesialiserande fag. I tillegg er det liner for mellom anna helse- og sosialfag og service og samferdsel.
BBC Micro

**BBC Microcomputer System** eller **BBC Micro**, er ein heimedatamaskin som vart produsert av Acorn Computers Ltd for den britiske radio- og fjernsyn-kringkastaren BBC.

Tidleg på 1980 talet starta BBC eit prosjekt kalla *"BBC Computer Literacy Project"* som ei respons til ITV dokumentaren *"The Mighty Micro"* som spådde ei komande mikrodata revolusjon og verknaden den kom til å ha på økonomien, industrien og levestilen til britane.

BBC ville ha ei datamaskin som kunne utføre oppgåver som programmering, grafikk,lyd og musikk og diverse anna. Dermed gjekk ein ut til diverse britiske dataføretak, som Sinclair Research, Dragon Data og til sist Acorn Computers som alt jobba med ein ettertakar til Atom modellen deira, kjend som Proton. Prototypen som Acorn så viste fram til BBC var den einaste som nådde spesifikasjonane som BBC hadde sett. Dermed vart maskina lansert i 1981 som BBC Micro, og vart ei populær datamaskin i Storbritannia. 

I 1986 kom Acorn med etterfølgjaren BBC Master.
Astrid Langjord

**Astrid Langjord** () var ei norsk bondekone, diktar og organisasjonskvinne frå Vefsn.

Astrid Langjord var fødd på Myrnes ved Fustvatnet. Mora var Berit Danielsdotter, og faren var læraren Olaus Ottesen Myrnes, som døydde då Astrid var fem år gammal. Då flytta mora med fire småjenter heim til Langjorda i Bjørnådalen. Nitten år gammal vart Astrid gift med onkelen Harald Langjord, som kom heim til Bjørnådalen etter å ha vore gullgravar i Amerika.

Utover folkeskulen fekk Astrid Langjord eitt års utdanning på Vefsn folkehøgskule på Halsøy, i 1902, eit fire månaders vevkurs på Statens Industriskule i Kristiania og eitt år ved Voss folkehøgskule, i 1919. Langjord engasjerte seg i mållaget og ungdomslaget, og i 1926–28 var ho formann i nemnda som skulle granske gammal kledebunad i bygdene på Helgeland og utarbeide framlegg til ein nordlandsbunad. I 1949 vart Langjord, som fyrste kvinne, vald inn i styret i Noregs Mållag.

Langjord skreiv dikt og noveller for handskrivne lagsblad og mellom anna for blada *[[Bladet Skuld|Skuld]]* og *[[Unglyden]]*. I 1951 fekk ho gjeve ut diktsamlinga *Flyg mine fuglar* og i 1956 *Ei lita gjente gøymer seg*. 

I 1984 gav Vefsn kulturstyre ut samlinga *Skrifter 1909–1955*.

## Kjelder
* «Astrid Langjord» av Kristian Halse i *Skrifter 1909–1955* (1984 – ISBN 82-991236-0-7).
* «Astrid Langjord» av Rønnaug Tuven i *Spor etter mødrene* (1996 – ISBN 82-993918-0-6).
* «Astrid Langjord» hjå Nordland fylkesbibliotek, innhenta 11. juni 2009.
* «Astrid Langjord» i Allkunne, innhenta 29. desember 2009.
BBC Master

**BBC Master** er ein heimedatamaskin som vart produsert av Acorn Computers i 1986 for den britiske radio- og fjernsyn-kringkastaren BBC. Master var etterfølgjaren til BBC Micro som kom ut i 1982.
Bydgoszcz

**Bydgoszcz** (tysk *Bromberg*, litauisk *Bydgoščius*, latinsk *Bydgostia*) er ein by nord i Polen ved elvane Brda og Wisła. Med om lag 340&nbsp;000 innbyggjarar er han den åttande største byen i landet. Han er i dag hovudstad i Kujaviskpommerske voivodskap og var tidlegare (1947–1998) hovudstad i Bydgoszcz voivodskap og (1945–1947) Pommerske voivodskap. 

Bydgoszcz er ein del av storbyområdet Bydgoszcz-Toruń i lag med Toruń, som berre ligg 45 km unna, med totalt 850&nbsp;000 innbyggjarar. I Bydgoszcz ligg Kazimierz Wielki Universitet, Teknologi- og biovitskapsuniversitetet og eit konservatorium. Bydgoszcz har ein kjend konserthall (Filharmonia Pomorska), operahuset Opera Nova. Frå Bydgoszcz Ignacy Jan Paderewski lufthamn er det ruter til Warszawa, London, Dublin, Liverpool, Berlin, Katowice, Wien, København og Düsseldorf-Weeze, samt charterruter til Antalya, Kreta og Tunis. Sidan han ligg mellom elvene Wisła og Oder ved Bydgoszcz-kanelen, er byen eit viktig knutepunkt i vassvegsystem langs Noteć, Warta, Oder, Elbe og Rhinen til Rotterdam.

## Historie

Byen fekk byrettar i 1346 av Kasimir III den store. På 1400- og 1500-talet var han ein viktig stad for kornhandel. 

I 1772 vart Bydgoszcz annektert av Det kongelege Preussen under den første delinga av Polen og seinare inkorporert i Vest-Preussen. I 1807 var tbyen del av Storhertugdømet Warszawa. I 1815 kom han igjen under prøyssisk styre som del av det autonome Storhertugdømet Poznań. Etter 1871 vart byen ein del av Det tyske keisardømet og provinsen Posen. Etter den første verdskrig og det storpolske opprøret i 1919 kom Bydgoszcz tilbake til Polen. 

Under andre verdskrig – frå 1939 til 1945 – vart byen annektert og okkupert av Nazi-Tyskland. I 1939 kom det til uro mellom polakker og tyske partisanar støtta av lokale tyskarar (mellom anna medlemmer av Hitlerjugend), med tap på begge sider. Hendinga vart utnytta som nazistisk propaganda, og etter at Wehrmacht hadde rykt inn i byen byrja represjonar på den polske folkesetnaden. Fleire vart avretta eller sendt til tyske konsentrasjonsleirar. Under andre verdskrig mista 37&nbsp;000 av innbyggjarane i byen livet her. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bydgoszcz|Bydgoszcz]]» frå , og «[[:nb:Bydgoszcz|Bydgoszcz]]» frå  den 12. juni 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Mellom-Amerika

**Mellom-Amerika** eller **Sentral-Amerika** byrjar ved den sørlege grensa av Mexico (i Nord-Amerika) og den nordlege grensa til Colombia (i Sør-Amerika).
Geografisk strekkjer Mellom-Amerika seg frå Tehuantepeceidet i nord til Panamaeidet i sør, der ein også finn Panamakanalen. Normalt blir heile Panama rekna med i Mellom-Amerika.
Ein reknar ofte dei meksikanske delstatane Campeche, Chiapas, Tabasco, Yucatán og Quintana Roo som ein geografisk del av Mellom-Amerika.

Området omfattar desse suverene nasjonane:

*Belize
*Guatemala
*Honduras
*El Salvador
*Nicaragua
*Costa Rica
*Panama

Det totale innbyggjartalet for Mellom-Amerika er ca. 42 millionar. Om ein ikkje reknar med dei fem meksikanske delstatane til Mellom-Amerika, blir folketalet ca. 41,5 millionar.

## Geografi
Dei fleste landa i Mellom-Amerika har kyst mot både Stillehavet og Atlanterhavet (Det karibiske havet), bortsett frå El Salvador, som berre har stillehavskyst, og Belize, som berre har atlanterhavskyst. Breidda av land mellom Stillehavet og Det karibiske havet er frå rundt 560 km til rundt 50 km.

Det meste av Mellom-Amerika er fjellandskap. Vulkanske foldefjell går i aust–vestleg retning, og er høgast mot Stillehavet. Det finst over 80 vulkanar i området, rundt 40 av dei er aktive. Dei høgaste vulkanane er Tajumulco og Tacana (begge over 4000 moh.). Yucatánhalvøya og låglandet sør og aust for denne er bygd opp av kalkstein i horisontale lag.

## Klima

Langs atlanterhavskysten er klimaet varmt og fuktig. Her gjev nordaustpassaten mykje nedbør, over 3000 mm årlig. I høglandet er det mindre nedbør og lågare temperatur. Stillehavskysten ligg i regnskugge for nordaustpassaten, men har to regntider.  Ein skil mellom ei tropisk låglandssone, *tierra caliente* eller 'den tempererte sona' mellom 700 og 1800 moh., *tierra templada* eller 'den kjølige sona' frå 1800 moh. og opp til dei høgaste toppane, *tierra fria*.

## Natur
I den heite sona finst det tropisk regnskog på austkysten, og det veks mellom anna mahogni, gummitre og kakao her. I den tempererte sona dyrker ein kaffi og sukkerrøyr. I den kalde sona kan ein dyrka kveite, potet og frukt. Tregrensa ligg på ca. 4000 m, like nedanfor denne finst det furuskog og gress i den kjølige sona.

## Kjelder
Lublin

**Lublin** er den største byen aust i Polen og hovudstaden i Lublin-voivodskapet med om lag 340&nbsp;000 innbyggjarar. Han er den niande største byen i landet. 

## Historie
Byen vart fleire gonger angripe på folkegrupper i området på 1200- og 1300-talet. I 1317 fekk han byrettar av Kasimir den store. Byen fekk viktige handelsprivilegia av kong Władysław Jagiełło og etter Polen og Litauen kom i fred med kvarandre, utvikla byen seg til eit handelssentrum. Den største marknaden i Det polsk-litauiske samveldet vart halde i Lublin. 

På 1600-talet gjekk det nedover med byen på grunn av invasjonar frå Sverige under Karl Gustav-krigane. Etter den tredje delinga av Polen i 1795 vart Lublin ein del av Det austerrikske riket, og sidan 1809 ein del av Hertugdømet Warszawa. I 1815 kom byen under russisk styre som ein del av Kongress-Polen.

Under den andre verdskrigen var byen tysk hovudkvarter for Operasjon Reinhardt, det største forsøket til Tyskland på å utrydde jødane i det okkuperte Polen. Jødane i byen vart plassert i ein ghetto før om lag 26&nbsp;000 av dei, størsteparten, vart deportert til dødsleiren Bełżec våren 1942. Den 24. juli 1944 vart byen frigjeve av den raude arméen og han vart mellombels hovudstad i den sovjetiskstyrte kommunistiske polske komiteen for nasjonal frigjering. Hovudstaden vart flytta til Warszawa i januar 1945. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lublin|Lublin]]» frå , den 12. juni 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Wladimir Köppen

**Wladimir Peter Köppen** () var ein russiskfødd geograf, meteorolog, klimatolog og botanikar. Etter studiane sine i St. Petersburg, der han vart fødd, studerte han i Heidelberg og Leipzig, og levde og arbeida det meste av livet sitt i Tyskland og Austerrike. Det viktigaste arbeidet han gjorde var å utvikle klassifiseringsystemet for klima, som framleis vert nytta i dag, med visse omformingar.

Frå 1879 var han leiar av den meteorologiske avdelinga ved Deutsche Seewarte i Hamburg.

I tillegg til klassifiseringssystemet konstruerte han mellom anna drakar til å utføre meteorologiske observasjonar i høge luftlag, noko som fekk tyding for utviklinga av aerologien. Vidare utarbeidde han vindkart for verdshav, som i tillegg til at dei var viktige for skipsfarten, var viktige bidrag til forståinga av den atmosfæriske sirkulasjonen. Köppen var ei drivande kraft i arbeidet med å legge grunnlaget for den meteorologiske sikringstenesta for luftfarten over hava.

Av utgjevingar innan klimaarbeida hans finn ein *Klassifikation der Klimate der Erde* (1923), *Die Klimate der geologischen Vorzeit* (1924), saman med A. Wegener *Grundriss der Klimakunde* (1931) og i saman med R. Geiger *Handbuch der Klimatologie* i fem bind (1930).

Köppen nedla òg eit stort arbeid for utbygging av eit internasjonalt meteorologisk samarbeid.

## Kjelder

*
----
* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Wladimir Köppen|Wladimir Köppen]]» frå , den 12. juni 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Allaby, Michael (2002). *Encyclopedia of Weather and Climate*. New York: Facts On File, Inc. ISBN 0-8160-4071-0.
Matakanaøya

**Matakana** er ei øy som ligg vest i Bay of Plenty på Nordøya på New Zealand. Øya er lang og flat, 20 km lang, men knapt meir enn tre kilometer brei. Øya har vore busett kontinuerleg i fleire hundre år av ulike maori-iwiar (stammar) som for det meste har slektskap med Ngāi Te Rangi. Øya er delt i to delar, 20 km² landbruks- og hagebruksland kring den indre hamna, der dei fleste innbyggjarane er busette, og ei skogkledd kyststripe som dekkjer 40 km².

Ved folketeljinga i 2006 var innbyggjartalet 225, og øya er det tynnast busette området i den vestlege delen av Bay of Plenty. Der var ved teljinga berre 84 bustadar i bruk.

Øya gir ly til innløpet til hamna i Tauranga, og strekkjer seg frå Athenree til Mount Maunganui. Ho er for ein stor del dekt av furuskog.

Dei lange, kvite sandstrendene på øya er populære blant surfarar. Dei kjem hit enten ved å ta taxibåt frå Mount Maunganui, eller ved å padla til øya over munningen til Tauranga Harbour, dersom det er vêrtiløve til det.

Stillehavssida til Matakana er hekkeplass for ei stor mengde sjøfuglar, mellom dei den trua arten rustbuklo *(Charadrius obscurus)*.

I 2007 kartla og estimerte fiskeritilsynet *(New Zealand Fisheries Management Research Database)* at det var 325 piggrokker i estuarfarvatnet mellom Matakana Island og naboøya Rangiwaea Island.

## Referansar


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Matakana Island|Matakana Island]]» frå , den 12. juni 2008.*
Feøy skole

**Feøy skule** er ein tidlegare barneskule på Feøy i Karmøy kommune.

Feøy var ein fådelt skule med berre eit klasserom. Skuleåret 2008/2009 hadde skulen 4 elevar. I tillegg hadde skulen kontor, datarom, kjøkken, gymsal og bibliotek.

Desember 2009 vedtok kommunestyret i Karmøy at Feøy skole skulle leggjast ned. 
Han blei lagt ned i 2010, og skulebygget blei halde ved like av Feøy Velforening. I 2016 vedtok Karmøy formannskap å gje skulebygget til velforeininga, som fekk i oppdrag å driva bygningen som grendahus.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Arkivert nettside for skulen
Ngāi Te Rangi

**Ngāi Te Rangi** (også skrive **Ngāiterangi**) er ein maori-iwi (stamme), som held til i Tauranga. Dei reknar seg som etterkomarar av innvandrarane som kom til New Zealand (Aotearoa) i kanoen (waka) Mataatua.

## Referanse

## Bakgrunnsstoff
* Heimeside til Ngāi Te Rangi
Sigurd Kolsrud

**Sigurd Kolsrud** () var ein norsk filolog og målføregranskar som verka som professor ved Universitetet i Oslo i over tretti år (1923-1957).

Kolsrud var fødd på Østre-Toten, og var bror til kyrkjehistorikaren Oluf Kolsrud.

Den første arbeidsplassen til Kolsrud var Riksarkivet, og han heldt fram med å dyrke dei arkivariske interessene sine da han fekk skipa Norsk Målførearkiv i 1936. Samstundes var han ein av dei første styrarane av Norsk Ordbok.

Som professor i nynorsk skreiv han om norske målføre, særleg på Austlandet, og gav ut kjeldeskrifter til målsoga og kultursoga elles.

Det har vorte innvendt at Kolsrud var noko av ein tradisjonalist og at han hadde eit konservativt fagleg syn. Dette blir mellom anna brukt til å forklare kvifor det junggrammatiske teorigrunnlaget fekk eit lengre liv innanfor den norske målføregranskinga enn det gjorde i mange andre land.

## Litteratur
* *Maal og maalgransking* (1922)
* *Nynorsken i sine målføre* (1951)
* *Målet i Sørum* (1961)

;Om han
* Kjell Venås. *Sigurd Kolsrud*. (2005)
Aftansong

**Aftansong** eller **vesper**, av latin *vesperae*, 'aftan', er dagens nest siste tidebøn, eller ei gudsteneste halden om kvelden, med liturgi som byggjer på den katolske vesperen. 

I den katolske kyrkja vert feiringa av dei kyrkjelege høgtidene innleia med vesperen den føregåande dagen. 

## Liturgi
Aftansongen har fått plass i Gudstenestebok for den norske kyrkja. Liturgien for aftansongen inneheld følgjande ledd:
# Innleiing
# Kveldssalme	
# Bibelske salmar – ein, to eller tre bibelske salmar; ein av dei kan vere henta frå lovsongane i Det nye testamentet
# Tekstlesing
# Preike eller tekstmeditasjon
# Marias lovsong – dette leddet er spesielt for aftansongen
# Bøn
# Herrens bøn
# Slutningssalme
# Avslutning – lovprising, velsigning og evt postludium.

I anglikansk tradisjon har evensong ein seintral plass. 

## Musikk
Delar av vesperen vart alt i mellomalderen framført fleirstemmig, spesielt «Marias lovsong» (Magnificat). Kjende tonsetjingar er Monteverdis «Mariavesper» (1610) og Mozarts «Vesperae soleennes de confessore» (1781). 

Innan luthersk tradisjon er det komponert festvesper med rike musikalske innslag, men med lausare tilnyting til den opphavlege vesperen.

## Sjå òg
* Den sicilianske aftansongen

## Kjelder
* Cappelens musikkleksikon (1980) ISBN 82-02-03690-9
* *Gudstenestebok for Den norske kyrkja del I Gudstenester* ISBN 82-543-0507-2
* www.katolsk.no
Motutapu

**Motutapu** er ei øy i Haurakigolfen nordaust for Auckland på New Zealand. Ho er ein del av det verna området Hauraki Gulf Maritime Park. 

Det fulle namnet til øya &mdash; som sjeldan vert nytta &mdash; er*Te Motutapu a Taikehu*, «Den heilage øya til Taikehu». Taikehu skal ha vore ein tohunga (stammeprest) i Tainui-iwien. *Motutapu*, som tyder «heilag» eller «heilagdom», er ei nemning som vert nytta om fleire ulike øyer i polynesiske kulturar.

## Geografi

Øya er no bunden saman med den mykje yngre vulkankjegla til øya Rangitoto Island med ei kunstig landbru. Før utbrotet til vulkanen, hadde øya vore busett av māoriar i meir enn 100 år. Utbrotet, som fann stad for om lag 700 år sidan, øydela busetnadane deira, men der er indisie på at somme av innbyggjarane kan ha kome unna utbrotet, truleg i wakaer (kanoar). Av dei mange arkeologiske utgravingane som er gjorde, viser ein fotspor frå menneske i forsteina oske. Dei har vore verna frå erosjon av eit oskelag frå det neste utbrotet.

Vulkanoska vart til eit nytt lag med grøderik jord, og busetnadane vart snart bygde opp att. Mange av dei arkeologiske funna tyder på at sjøfuglar og skaldyr var ein viktigare del av kosthaldet enn det som vart dyrka på land. Der er leivningar av fleire paar på øya.

Under den andre verdskrigen var øya ein viktig del av kystforsvaret. Militære tunellar og bunkerar er enno å sjå på øya. Landbrua, som er ganske brei, vart bygd på denne tid for å letta sambandet mellom Motutapu og Rangitoto.

I dag manglar øya skog, slik det finst på naboøya Rangitoto Island, og det meste av jorda er grasmarker og marskland. Det er få store tre på øya.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Motutapu Island|Motutapu Island]]» frå , den 13. juni 2008.* 


## Bakgrunnsstoff
* New Zealand Geographic artikkel om Rangitoto
* Motutapu Restoration Trust
* Motutapu Outdoor Education Camp Trust &mdash; ein friluftsleir
* Frå Miljødepartementet - Motutapu Island Recreation Reserve
Morgonsong

**Morgonsong**, **ottesong** (norrønt *óttusǫngr*) eller **laudes**, latin for 'lovprisingar', er ei av morgonens tidebøner, eller ei gudsteneste halden om morgonen.

Den  katolske tidebøna har namnet *laudes*.  Tidebøna har namn etter opningsorda i salmane 148-150, som opnar med orda Lovsyng Herren. 
I den katolske kyrkja er laudes og vesper dei viktigaste tidebønene.

I Den norske kyrkja blir det halde ottesong på førstedagane i dei store høgtidene i visse kyrkjelydar, særleg i byane. Gudstenesta består av ein forkorta høgmesseliturgi.

## Liturgi
I den katolske kyrkja vert laudes lesen på latin. Morgonsongen har i norsk form fått plass i Gudstenestebok for den norske kyrkja. Liturgien for morgonsongen inneheld følgjande ledd:
# Innleiing
# Morgonsalme	
# Bibelske salmar – ein, to eller tre bibelske salmar; anten frå Salmane eller ein annan bibelsk salme i bunden form
# Tekstlesing
# Preike eller tekstmeditasjon
# Sakarjas lovsong (*Benedictus*) – dette leddet er høgdepunktet i laudes
# Bøn
# Herrens bøn
# Slutningssalme
# Avslutning – lovprising, velsigning og eventuelt postludium.

## Referansar
Sakarjas lovsong

**Sakarjas lovsong**, eller, etter opningsorda *Benedictus Dominus* («Lova vere Herren»), er ein bibelsk salme som står i opningskapittelet i Evangeliet etter Lukas.

Sakarja var ifølgje Bibelen gift med Elisabeth og far til Johannes døyparen.

*Benedictus Dominus* er høgdepunktet i *[[laudes]]*, tidebøna om morgonen. Tidleg i mellomalderen var *Benedictus Dominus* lesen eller sungen på den staden i den franske messa der *[[Gloria in Excelsis deo]]* seinare fekk fast plass.

Mange komponistar har skrive musikk til *Benedictus Dominus*.

Benedictus kan òg vise til *[[Benedictus qui venit]]*, Mark. 11.9.

## Kjelder
* *Kristen sang og musikk* Runa forlag 1962
### Referansar
Neiden kapell

**Neiden kapell** er ei langkyrkje frå 1902 i Neiden i Sør-Varanger kommune i Finnmark fylke. Kapellet er bygd i tre i drakestil og er raudmåla med kvitmåla listeverk. Det ligg ved ein sidearm til Neidenfjorden. 
 
I 1898 vende 26 familiefedrar i Neiden seg til Kyrkje- og undervisningsdepartementet og spurde om å få oppført ei kyrkje med kyrkjegard i Neiden. Berre fire år seinare stod kyrkja ferdig. Ynsket til dei fastbuande nordmennene i området om å få ei kyrkje fall saman med ynsket til styresmaktene om å tryggje grenseområda mot finsk-russisk ekspansjon. Arkitekt Karl Norum var særs interessert i stavkyrkjer, og han lagde eit byggverk som skulle vere eit uttrykk for norsk kultur og nasjonal samkjensle i eit grenseområde. Kapellet fekk 155 sitjeplassar og vart levert av ferdighusfirmaet Jacob Digre i Trondheim. Det vart vigsla sjuande sundag etter trinitas, 13. juli 1902. 

Inventaret i kapellet er frå byggeåra eller seinare.

Ei systerkyrkje er Buksnes kyrkje i Buksnes i Vestvågøy.

Ein kan koma til staden er via Fv352 og E6/Rv893.

## Kjelder
* Arkitekturguide for Nord-Noreg og Svalbard

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Om Sør-Varanger sokn på nettstaden til Den norske kyrkja
* «Kirker og kapeller» på nettstaden til Sør-Varanger kyrkjelyd 
* NFI rapport for eit forskingsprosjekt
* Kart frå 1979 som viser kyrkjestader og soknegrenser, på nettstaden til Universitetet i Bergen
* «Kirkebøker, Finnmark» på nettstaden til Arkivverket
Nesseby kyrkje

**Nesseby kyrkje** er ei langkyrkje frå 1858 i Nesseby kommune i Finnmark.
Byggverket er i tre og er bygd med 250 plassar. Arkitekt for kyrkja var Christian Heinrich Grosch.

Dette er den andre kyrkja på staden, den fyrste var gamle Kiberg kyrkje som blei flytta til Nesseby i 1746. Denne kyrkja blei rive da noverande kyrkje vart reist.

Kyrkja blei ståande uskada under nedbrenninga av Finnmark og Nord-Troms under andre verdskrigen.
 
Delar av inventaret er gåver til kyrkja gjevne på 1600-1700 talet og noko er frå andre kyrkjer. Altartavla er i barokk 
og frå gamle Kiberg kyrkje. I midtpartiet er det måla ei framstilling av nattverden og ho er omkransa av to store utskorne figurar. Altartavla er frå rundt 1720 og laga av bilethoggaren Georg Christoffer Schauer.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*  
*
Måsøy kyrkje

**Måsøy kyrkje** er ei langkyrkje frå 1953 i Måsøy kommune i Finnmark.

Byggverket er i betong og er bygd med 120 plassar.

## Kjelder
*

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Nuvsvåg kyrkje

**Nuvsvåg kyrkje** er ei kyrkje som står i Nuvsvåg i Loppa kommune i Finnmark.

Kyrkja er bygd som langkyrkje i treverk og er frå 1961.

## Kjelder
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Polmak kyrkje

**Polmak kyrkje** er ei langkyrkje frå 1853 i Tana kommune i Finnmark fylke. Kyrkja ligg i bygda Polmak ved Tanaelva, under ein kilometer i luftlinje frå finskegrensa. Riksveg 895 går like ved kyrkja.

Byggverket er i tre og er bygd med 180 sitjeplassar.Den blei sannsynlegvis reist etter teikningar laga lokalt og med merknadar frå Johan Henrik Nebelong.

Kyrkja er langstrakt og sett saman av fire delar og midtpartiet som inneheld skipet og koret er den eldste.

Kyrkja var i dårleg forfatning etter andre verdskrig. I samarbeid med Riksantikvaren stod Trond Dancke for ei utviding og restaurering av kyrkja i 1959. Inngangspartiet blei fornya og kyrkjeskipet forlenga. Kyrkja fekk òg eit galleri.

## Referansar

## Litteratur
* 

## Bakgrunnsstoff
* Fotografi av kyrkja teke av Knud Knudsen i perioden 1895-1905
*
Maud Diver

**Maud Diver** () var ein angloindisk forfattar som skreiv romanar, noveller, biografiar og journalistiske stykke.

Diver var fødd som Katherine Helen Maud Marshall i Murree nord i Britisk India, noverande Pakistan, der faren Charles Henry Tilson Marshall tenestegjorde som offiser i den britisk-indiske hæren.  Ho voks opp i India og på Ceylon (no Sri Lanka), men blei utdanna i England. Ho var venninne livet ut med systera til Rudyard Kipling, Trix Fleming. Maud gifta seg med Thomas Diver (1860–1941), ein offiser i Royal Warwickshire Regiment, om lag 1896, og dei busette seg i England. Dei fekk éin son.

Maud Diver gav ut sin første roman, *Captain Desmond, V. C.*, i 1907. Denne og fleire seinare bøker hadde suksess og låg på bestseljarlistene. Ho var ein romantisk imperialist som var populær i samtida, men stort sett blei gløymd av ettertida, til forskjell frå Kipling frå same tid og miljø, som heldt fram å vera vidkjend. Ho er i nyare tid blitt henta fram att for å studera den angloindiske kulturen ho skildrar.

Romanane hennar tok særleg opp korleis engelskmenn burde leva i Britisk India, og skildra mellom anna blanda ekteskap (til dømes i *Lilamani*) mellom indarar og engelskmenn som ei mogleg positiv handling som kunne bringa Aust og Vest saman. Samstundes tok ho standpunktet at ein ikkje burde vatna ut britisk blod for mykje, som i *Desmond’s Daughter*.

## Utgjevingar
* *Captain Desmond, V.C.* (roman, 1907)
* *The Great Amulet* (roman, 1908)
* *Candles in the Wind* (1909)
* *The Englishwoman in India* (sakprosa, 1909)
* *Lilamani. A Study in Possibilities* (1911)
* *Sunia: and other stories* (1913)
* *The Judgment of the Sword. The tale of the Kabul tragedy, and of the part played therein by Major Eldred Pottinger, the hero of Herat* (1913)
* *The Hero of Herat : A Frontier Biography in Romatic form* (1915) 
* *Desmond’s Daughter* (1916)
* *Unconquered: a romance* (1917)
* *Strange Roads* (1918)
* *The Strong Hours* (1919)
* *Far to seek. A romance of England and India* (1921)
* *Lonely Furrow* (1923)
* *Siege Perilous, and other stories* (1924)
* *Coombe St. Mary’s* (1925)
* *But Yesterday-* (1927)
* *Together* (1928)
* *A Wild Bird* (1929)
* *Ships of Youth: a study of marriage in modern India* (1931)
* *The Singer Passes: an Indian tapestry* (1934)
* *Kabul to Kandahar* (1935)
* *Honoria Lawrence : a fragment of Indian history* (1936)
* *The Dream Prevails* (1938)
* *Sylvia Lyndon. A novel of England* (1940)
* *Royal India. A descriptive and historical study of India’s fifteen principal states and their rulers* (1942)
* *The Unsung. A record of British services in India* (1945)

## Kjelder

* «Australian Academics Explore Stories from the Raj» (6. september 2007, by Neena Bhandari)
* Descendants of Sir Frederick Pollock
*"Diver, Maud"  *The Oxford Companion to Edwardian Fiction*. Sandra Kemp, Charlotte Mitchell and David Trotter. Oxford University Press 2002. Oxford Reference Online. Oxford University Press. 
* *Who Was Who* (A&C Black, januar 2007, KnowUK)

## Bakgrunnsstoff
* Bøker av Diver på Project Gutenberg
* Kort omtale ved Vadams books
Mehamn kyrkje

**Mehamn kyrkje**, tidlegare kalla *Mehamn kapell*, er ei langkyrkje frå 1965 i Mehamn i Gamvik kommune i Finnmark.

Byggverket er i betong og er bygd med 203 plassar. Arkitekt for kyrkja var Hans Magnus.

Atkomst til staden er via Fv263 og Rv888.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Arkitekturguide for Nord-Norge og Svalbard
*
Kanfen

**Kanfen** er ein kommune nordaust i Frankrike i departementet Moselle i Grand Est. Kommunen har om lag 1&nbsp;200 innbyggjarar.
Han ligg 12 km nord for Thionville og 20 km sør for byen Luxembourg, og nokre kilometer unna grensa til Luxembourg.

## Bakgrunnsstoff

*
Britiske monarkar

Dette er ei liste over **britiske monarkar**. Ulike monarkar herska over England og Skottland kvar for seg, fram til det desse landa gjekk inn i union og det sameinte kongedømet Storbritannia blei oppretta. 

Lista dekker monarkar av England (med Wales frå 1536) og Skottland fram til 1707, Kongeriket Storbritannia (unionen mellom England og Skottland) 1707–1801, Det sameinte kongeriket Storbritannia og Irland 1801–1927, og Det sameinte kongeriket Storbritannia og Nord-Irland frå 1927.

Frå 1328 til 1801 hadde dei engelske og seinare britiske monarkane også tittelen «konge/dronning av Frankrike». Dette blei avskaffa i Unionsloven 1800, etter at Frankrike hadde vore ein republikk i ti år.

Sjå òg herskarar av Wales.

## Monarkar