open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Winter Weezerland

**Winter Weezerland** er ein EP frå den USA-amerikanske alternativ rockegruppa Weezer. Denne blei berre sleppt på nettbutikken iTunes.

## Spor
2008-albumet Weezer

***Weezer***, også kjend som «The Red Album», er det sjette studioalbumet frå den USA-amerikanske alternativ rockegruppa Weezer. Albumet blei utgjeve den 3. juni 2008 og er kjend for singlar som *«Pork and Beans»*, *«The Greatest Man That Ever Lived (Variations on a Shaker Hymn)»* og *«Troublemaker»*.

## Spor

Alle songar er skrive av Rivers Cuomo med mindre noko anna er nemnd.

### Bonusspor
**Deluxe Edition (US, UK og Japan)**

**[[iTunes]]**

## Medverkande

* Brian Bell (gitar, vokal)
* Rivers Cuomo (gitar, vokal, trommer)
* Patrick Wilson (trommer, vokal, gitar)
* Scott Shriner (bass, vokal, Korg R3 synthesizer)
Christmas with Weezer

**Christmas with Weezer** er eit julealbum frå den USA-amerikanske alternativ rockegruppa Weezer. Dei seks spora vart i utgangspunktet innspelt for den tidlegare utgjevne iPhone-applikasjonen «Tap Tap Revenge Christmas with Weezer».

## Spor
Tvikamp

**Tvikamp** eller **match** er ei tevling mellom to personar eller to lag. 

Ein tvikamp kan seiast å stå i motsetnad til turnering der det vil vere fleire deltakarar, men ei turnering kan også bestå av ein serie med tvikampar.

Ein tvikamp kan utgjere heile tevlinga, og bestå ein enkelt kamp eller fleire kampar, eller den kan som ovanfor nemnt vere ei runde i f eks ei utslagsturnering (cup), der det ventar ny motstandar til nye tvikampar fram til ein avsluttande finalekamp.

## Tvikamp i sjakk

I sjakk vil ein tvikamp normalt bestå av minst to parti, slik at kvar av spelarane får eit parti med kvit og eit med svart. Det vil vere bestemt på førehand kor lang tvikampen skal vere. Tvikampane om verdsmeisterskapen i sjakk frå 1951 til 1972 var alle stipulert til 24 parti, men vart naturlegvis avslutta viss vinnaren var klar før det hadde gått 24 parti. Dette gjaldt til dømes i VM 1972 i Reykjavik, der Bobby Fischer vann det 21. partiet mot Boris Spasskij og dermed tvikampen 12,5-8,5. VM 2008 mellom Viswanathan Anand og Vladimir Kramnik skulle gå over 12 parti, men vart avslutta etter 11 parti fordi Anand då hadde vunne tvikampen med 6,5-4,5.

I Verdssjakkforbundet FIDE sine VM-turneringar frå 1998 til 2004 deltok det 128 spelarar som spelte utslagsturnering, cup. Turneringa bestod av ein serie med tvikampar, der halvparten av spelarane vart slått ut kvar runde. Spelarane spelte først to parti med vanleg tenketid, og deretter to og to parti med redusert tenketid, hurtigsjakk og lynsjakk, og til slutt gjerne eit enkelt avgjerande armageddon-parti, til ein av dei stod att som vinnar.

Det blir spela tvikampar i sjakk av mange grunnar, til dømes som treningskamp mellom to spelarar, som stikkamp for å avgjere eit turneringsresultat, og som kampar mellom profilerte spelarar om prestisje og pengepremiar. I åra 1965 til 1997 vart utfordraren til verdsmeisterskapen i sjakk kåra i ei kandidatturnering med minst 8 deltakarar, som bestod av tvikampar på minst 6 parti. Også i 2007 vart det arrangert kandidatturnering etter eit slikt system, der 16 deltakarar spelte tvikampar stipulert til 6 parti i to rundar, slik at ein stod att med 4 deltakarar til VM i Mexico i september 2007.

Ein kamp mellom to lag blir også kalla ein match, til dømes i ein sjakkolympiade (lag-VM i sjakk).

## Andre former for tvikamp
Ein kan vel kalle ein holmgang eller ein duell for ei ekstrem form for tvikamp.
Turboloid

**Turboloid** er namnet på ein EP frå den norske musikkgruppa Turboneger. Den vart sloppe på 12" vinyl i 1990, og berre 1000 kopiar vart laga.

## Spor
Torstein Grythe

**Torstein Grythe** () var ein norsk musikar og dirigent. Han er best kjend for å ha oppretta gutekoret Sølvguttene, som han òg dirigerte fram til 2004. 

## Biografi

Torstein Grythe var fødd i Oslo, då kalla Kristiania, i 1918. Som niåring byrja han å læra å spela fiolin på Musikkonservatoriet i Oslo. I 1928 vart han medlem i Olavsguttene, ein gutekor som nettopp hadde vorte oppretta. I 1930 byrja han i Oslo Domkor, der han etter kvart vart visedirigent.

I 1937 vart Grythe med i Leif Rustad sitt orkester i NRK, der han spelte bratsj. Oppmoda av Rustad stifta han eit nytt gutekor, Sølvguttene, i 1940, då Noreg var under tyske okkupasjon. I 1951 fekk han stilling som dirigent for NRKs guttekor, som i 1967 vart slått saman med Sølvguttene. Grythe valde ut eit repertoar for koret som omfatta gamal og samtidig kyrkjemusikk, folkesongar, madrigalar og vanleg kormusikk. Han hadde eiga opplæring for unge koraspirantar. Han dreiv òg med fleire fellesaktivitar for kormedlemar, mellom anna ein sommarleir for gutane og båtturar med skøyta si. Arbeidet hans fekk Sølvguttene opp på eit internasjonalt nivå, med konsertar i fleire land rundt Europa og vidare. Han fortsette å driva koret heilt fram til 2004 då, 86 år gamal, han overlet koret til den nye dirigenten Fredrik Ottestad. Ifølgje Guiness rekordbok hadde han i 2004 den lengste karrieren som dirigent i heile verda. 

I tillegg til Sølvguttene dirigerte Grythe også Mannskoret i BUL (1952), jentekoret Rødhettene (1953–63), Fosskoret (1956–72) og Den Norske Studentersangforening (1973–76). Han har også hatt stilling som musikklærer ved Foss gymnas frå 1955 til 1972 og som lektor i musikk ved Oslo lærerhøgskole frå 1972 til 1987. I 2009 gav han ut ei bok under tittelen *Sølvguttene - De første årene* som var skriven saman med Morten Wessel Krogstad.

Han døydde 1. mai 2009 i Oslo, 90 år gamal.

## Utmerkingar
Grythe fekk fleire prisar og utmerkingar for arbeidet han hadde gjort med Sølvguttene:

* Kongens fortjenstmedalje i gull 
* St.Hallvard-medaljen, 
* Heidersprisen under Spellemannprisen 1990
* Gammleng-prisen 1996 i klassen veteran 
* Riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden

## Kjelder
* Erik Østby, «Torstein Grythe», Norsk biografisk leksikon.
* «Torstein Grythe er død », *Vårt Land* 1. mai 2009.
* Sølvguttene, «Sølvguttenes historie ».

## Bakgrunnsstoff
Lars Bremnes

**Lars Bremnes** () er ein norsk musikar (gitarist og tenorsaksofonist) og låtskrivar, bror av Ola Bremnes og Kari Bremnes som han har samarbeidd med ved fleire høve. Dei er fødde i Svolvær, som barn av Ole H. Bremnes.

Lars Bremnes leidde frå 1991 sitt eige band med Terje Johannesen, Georg Buljo, Helge Harstad og Anders Engen, som vart nominert til Spellemannprisen 1994 for *Stjernesukkertøy*. Han har hatt stor suksess med melodiane *Fiolinan* og *Å kunne æ skrive*. 

Saman med Ola og Kari fekk han Spellemannprisen 2000 i klassen «viser og viserock» for albumet *Soløye*. For albumet *Hjertekaptein* med eigne melodiar, vann han Spellemannprisen 2006 i klassen viser. Han fekk Prøysen-prisen 2009 saman med broren Ola.
Lars Bremnes er gift med Marianne Bremnes, og dei har to barn.

## Verk
* søskentrioen, *Ord fra en fjord*, med tekstar av faren Ole H. Bremnes, Spinner, 1992
* Lars Bremnes Band, *Stjernesukkertøy*, 1994
* Lars Bremnes Orkester, *Søndag*, EMI 1997
* *Boarding nu*, eigne melodiar, EMI 1999
* søskentrioen, *Soløye*, Kirkelig Kulturverksted 2000
* *Røverkistebunn*, eigne melodiar, Kirkelig Kulturverksted, 2002
* *Hjertekaptein*, eigne melodiar, Kirkelig Kulturverksted, 2006
* søskentrioen, *Mit navn er Petter Dass*, 2008
* *Stayer*, 2008
* *Himmel nok tel alle*, eigne melodiar, 2015
## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lars Bremnes|Lars Bremnes]]» frå , den 3. mai 2009,; det er gjort tillegg og endringar seinare.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* larsbremnes.no
Helta Skelta

**Helta Skelta** er ei ny 1993-lansering av Hot Cars and Spent Contraceptives. Plata var utgjeve av Repulsion Records i Tyskland.

## Spor
MF «Fedjefjord»

**MF «Fedjefjord»** er ei ferje som vart bygd i 2001 i Bilbao i Spania for Bergen Nordhordland Rutelag. MF «Fedjefjord» vart sett inn i ferjesambandet Fedje-Sævrøy i mars/april 2002. Etter levering fann ein ut at innseglingsleia ved øya Fedje var for smal for nyeferja. Det var berre forsvarleg å trafikkere ferja under gode forhold med lite vind, før leia vart utbetra. Dette arbeidet vart gjort i oktober 2004. MF «Fedjebjørn» tok over denne strekninga i mai 2020.

## Skipet

MF «Fedjefjord» var byggnummer 496 ved det spanske verftet Astilleros Zamaccona i Bilbao. Ved overlevering var tonnasjen 2&nbsp;332 bruttoregistertonn, 1&nbsp;088 nettoregistertonn, og lasteevna var 3&nbsp;858 dødvekttonn. Hovudmaskinen er to dieselmotor. Oppgitt yting er 2&nbsp;136 kW.

## Grunnstøyting i 2019
I desember 2019 grunnstøtte «Fedjefjord» kort tid etter avgang frå Sævrøy kai. Det blei meldt om vassinntrenging i forskroget, men det var ikkje fare for at ferja skulle gå ned. Det blei heller ikkje meld om personskader. Årsaken til grunnstøytinga var sterk vind.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Ole H. Bremnes

**Ole Hagbart Bremnes** () var ein norsk skolemann og diktar, fødd på Bremnes i Kvæfjord og busett i Svolvær. Han var utdanna lærar, og arbeidde i over 40 år ved Svolvær barne- og ungdomsskole, der han var rektor i åra 1963-2000.

Blant utgjevingane av dikta hans er *[[Ord fra en fjord]]* (1992), der barna hans, Kari, Ola og Lars Bremnes, syng tekstane hans. Blant songane på denne plata er *Grågåsa* og *Folk i husan*. Året etter skreiv han tekstar til forestillinga *Bak hundrede Mile* for Festspillene i Nord-Norge, basert på diktinga til Knut Hamsun. 

I åra 2006-2013 skreiv Ole H. Bremnes 100 portrett-artiklar i Våganavisa, desse blei gitt ut som to bøker: *Ka du fortell* (2010) og *Ka du fortell 2* (2013).

## Prisar
* Årets verk 1990 for *Høgsarsteinen*
* Blix-prisen 1994
* Fylkeskulturprisen i Nordland 1998

## Bibliografi
* *Tolv tekster om årets gang* (tekstar) 1990
* *Salmodikon* (tekstar) 1998
* *Folk i husan* (dikt) 2001
* *Settekassen* (dikt) 2004
* *Ka du fortell* (portrett) 2010
* *Ka du fortell 2* (portrett) 2013

## Referansar


## Bakgrunnsstoff
* NRK Nordland
Bollywood

**Bollywood** er namnet på den delen av den hindispråklege indiske filmindustrien som er basert i storbyen Mumbai (tidlegare Bombay). Namnet er ei samansetjing av «Bombay» og Hollywood. Namnet blei innført på 1970-talet, då den indiske filmindustrien voks seg større enn den amerikanske. Bollywood-filmar har henta inspirasjon frå hindumytologi, sanskrit-drama, indisk folketeater, parsidrama og vestlege media gjennom Hollywood, særleg musikalar, og i nyare tid også musikkvideo.

## Soge
Indisk film starta i Bombay med stumfilmen *Raja [[Harisj-tsjandra|Harishchandra]]* av Dadasaheb Phalke, som først blei vist i Bombay i 1913. Filmen tiltrekte store folkemengder, og Phalke fekk laga fleire utgåver som blei viste i landsbyar.

På 1930-talet blei det laga over 200 filmar årleg. Den første lydfilmen, *Alam Ara* av Ardeshir Irani, kom ut i 1931. Kjærleiksfilmen blei ein stor økonomisk suksess, trekte så mange folk at politiet måtte tilkallast, og sette mønsteret for seinare indiske filmar ved å innehalda ein slager, songen «De de khuda ke naam per». Den første fargefilmen, *Kisan Kanya*, kom i 1937, og den andre, *Mother India*, året etter. Begge var produserte av Irani. Medan lyd hadde slått raskt gjennom, tok det tid før fargefilm erstatta svart/kvitt i India.

Tida etter at India fekk sjølvstende i 1947 og fram til 1960-talet er rekna som ein gullalder for Bollywood. Filmar som *Pyaasa* (1957) og *Kaagaz Ke Phool* (1959) av Guru Dutt og *Awaara* (1951) og *Shree 420* (1955) av Raj Kapoor tok opp sosiale tilhøve, særleg knytt til underklasseliv i urbane India. Populære episke filmar som Oscar-nominerte *Mother India* av Mehboob Khan og *Mughal-e-Azam* (1960) av K. Asif stammer også frå denne tida. 

Medan Bollywood hadde vore prega av romantikk sidan byrjinga, fekk valdeleg action større plass frå 1970-talet. Gangster-filmar og skodespelarar som «sinte unge menn», til dømes spelt av stjerna Amitabh Bachchan, var vanlege fram til tidleg på 1990-talet. Då pendelen svingte tilbake til meir romantiske familiefilmar kom ei ny gruppe stjerner, som Aamir, Salman og Shahrukh Khan, Sridevi, Madhuri Dixit, Juhi Chawla og Kajol.

På 2000-talet blei Bollywood-filmar meir utbreidde over resten av verda. Filmar som den storseljande *Lagaan*, *Devdas* og *Rang De Basanti* blei nominerte til internasjonale prisar. Meir pengar til produksjon førte til betre filmteknikk og større spesialeffekter, gjerne også meir oppfinnsame historier.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bollywood|Bollywood]]» frå , den 19. juni 2009.*
Problemsjakk

**Problemsjakk** eller komposisjon av sjakkproblem er kunsten å lage eller skape sjakkproblem. Ein person som lagar sjakkproblem er kalla ein problemkomponist.

Eit sjakkproblem er i denne samanhengen namnet på ei spesiell type sjakkoppgåve. For å vere eit sjakkproblem skal det gjerne innehalde følgjande faktorar:

* Sjakkposisjonen er *komponert*, dvs er ikkje tatt frå eit faktisk sjakkparti, men har blitt laga for å kunne utgjere eit sjakkproblem.
* Her er eit spesifikt mål med sjakkproblemet, f eks at svart skal settast matt i eit gitt tal trekk.
* Sjakkproblemet viser *økonomi* i konstruksjonen: Det blir ikkje brukt fleire eller sterkare brikker enn det som trengst for å skape problemet, og for å sikre at den tiltenkte løysinga er ei løysing og den einaste løysinga på problemet.
* Problemet har ein *estetisk verdi*. Sjakkproblem blir oppfatta ikkje berre som problem, men også som noko vakkert. Dette heng nøye saman med det at sjakkproblem blir søkt konstruert slik at dei viser ein klar ide på eit så økonomisk vis som mogleg.
* Sjakkproblemet har eit tema, eller ein kombinasjon av tema, som sjakkproblemet viser eller illustrerer. Mange av desse ideane har eigne namn, ofte etter dei som brukte dei først, som Novotny eller Lacny sine tema.

Det finst mange typar sjakkproblem. Dei to viktigaste er:
* **Mattoppgåver**: Kvit trekker først og set svart matt i eit gitt tal trekk, uansett svart forsvar. Oppgåvene blir gjerne kalla «matt i *n*», for eksempel «matt i tre», ein «tretrekkar».
* **[[Sluttspelstudiar]]**, eller **studiar**: Tradisjonelle problem, der stillinga på brettet gir problemet: Kvit i trekket skal klare vinst, eventuelt kvit i trekket skal klare remis. Nesten alle studiar er sluttspel-stillingar.

Det blir arrangert konkurransar både i å laga og i å løyse sjakkproblem, og det blir delt ut sjakktitlar til dei beste.

## Fotnotar
Sjakkoppgåve

**Sjakkoppgåver** kan vere av fleire typar. Vanlegvis er det snakk om ei stilling på eit sjakkbrett, med opplysing om kven som er i trekket, og med ei tilhøyrande forklaring på kva oppgåva går ut på. Vanlegvis er det kvit som er i trekket.

## Sjakkproblem
Ei sjakkoppgåve kan vere sjakkproblem, med komponerte stillingar, med krav til økonomi, tema, estetikk og eintydig løysing, f. eks. matt i 2 eller 3 trekk. Desse stillingane er stort sett så uvanlege i strukturen i forhold til stillingar frå vanlege sjakkparti at det er lite treningseffekt å hente for sjakkspelarar i å løyse slike sjakkproblem. 

Slike komponerte sjakkproblem kan også vere studiar, sluttspelstillingar med tilsvarande krav til økonomi, tema, estetikk og eintyding løysing, men der kravet antan er at spelaren i trekket skal vinne eller halde remis. Mange sluttspelstudiar inneheld element av stor praktisk nytte for turneringsspelarar, og lærebøker om sluttspel inneheld mange slike studiar.

## Praktiske sjakkoppgåver
Sjakkoppgåver kan også vere stillingar tatt frå faktiske sjakkparti, eller konstruerte partilike stillingar. Oppgåva kan då vere å kome med ei vurdering av stillinga, og kome med forslag til kva spelaren i trekket bør gjere. Viss oppgåva er av taktisk art, vil her vanlegvis vere eintydige løysingar, men det er ikkje noko i vegen for at oppgåva kan ha fleire løysingar. Viss oppgåva er av strategisk art, kan den også ha eintydige svar, men det vil då ofte vere større rom for vurderingar og at oppgåveløysaren til dømes får poeng etter kor bra trekket vedkomande foreslår er i forhold til fasitsvara. 

Det finst svært mange sjakkbøker med slike praktiske sjakkoppgåver til treningsbruk for sjakkspelarar. Bøkene og oppgåvene er gjerne av ulik vanskegrad, frå nybegynnarbøker til bøker med oppgåver for sterke spelarar. Det er gjerne aukande vanskegrad i bøkene også. I bøkene er oppgåvene ofte oppdelt etter tema, så som oppgåver som går ut på å sette matt, og oppgåver om taktiske tema, som dobbeltangrep, spiddar, binding, avdekkar osv.

## Andre typar sjakkoppgåver
Det finst alle moglege typar sjakkoppgåver i tillegg til desse hovudkategoriane - berre den menneskelege fantasien for kva ein kan få til med 64 ruter og sjakkbrikker set grensa.

Eit par eksempel:
* Retrograd analyse, der ein ut frå ei stilling skal kome fram til korleis stillinga har oppstått - kva var det siste eller dei siste trekka før stillinga oppstod?
* Springarturen - ein springar blir plassert på ei tilfeldig rute, og skal gå rundt på alle dei 64 rutene på brettet og kome tilbake til utgangspunktet utan å vere innom noko rute meir enn ein gong.
Dorestad

**Dorestad** var ein av de viktigaste og mest suksessrike internasjonale handelsstader i Nordvest-Europa frå det 7. hundreår til midten av det 9. hundreår. Staden var situert hjå det noverande Wijk hjå Duurstede i Nederland og låg hjå vegskiljet til Rhinen
med elva Lek hjå restane til ein tidlegare romersk castellum, moglegvis Levefano. I den tidlegaste byutviklinga i Nederland fekk Dorestad posisjon hennar av både lang-avstands og regional handel og produksjon. Dorestad blir òg sett på som ein usedvanleg plass, og "eksperimentell utvekslingsplass" mellom dei kristne frankarane og dei ikkje-kristne nordlege områda.

## Kjelder

* [Luit van der Tuuk. *Noormannen in de Lage Landen: Handelaren, huurlingen, en heersers.*]
Margate

**Margate** er ein badeby i England. Han ligg i distriktet Thanet i den austlege delen av Kent, 61&nbsp;km aust-nordaust for Maidstone ved North Foreland.

## Historie
Margate er nemnt som *Meregate* i 1264 og som *Margate* i 1299, men skrivemåten har variert gjennom hundreåra sidan.

I dag er det om lag 60&nbsp;000 innbyggjarar i Margate. Margate består av Cliftonville, Garlinge, Palm Bay og Westbrook.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Rune F. Hjemås

**Rune F. Hjemås** () er ein norsk forfattar og redaktør.

Hjemås kjem frå Heimdal utanfor Trondheim. Han har mastergrad i rettsvitskap frå Universitetet i Oslo og utdanning frå Skrivekunstakademiet i Hordaland. Debutboka *Eg er ikkje redd, eg er ikkje redd* kom ut på Samlaget hausten 2008. 

I 2013 starta Hjemås miniforlaget Beijing Trondheim saman med forfattar Mathias R. Samuelsen.

## Bibliografi
* *Eg er ikkje redd, eg er ikkje redd* (2008) – prosa
* *Indianarar* (2009) – novellesamling
* *Det er ikke vår, det er global oppvarming* (2012) – diktsamling
* *Et lite skritt for mennesket. Fotografier (1985–2018)* (2016) – kortprosa
* *Aurora* (2018) – roman

* *Fugleelskarar, bakgard* (2019) – attdikting av *Bird Lovers, Backyard* (2010) av Thalia Field
* *På jorda er vi glimtvis vakre* (2019) – omsetjing av *On Earth We're Briefly Gorgeous* (2019) av Ocean Vung

## Prisar
* Kåra til årets *UKA-poet* under UKA-07.

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Hjemås
* «Rune F. Hjemås»  av Per Roger Sandvik på Allkunne
* Rune F. Hjemås i Forfatterkatalogen
* Forfattarside hos Det Norske Samlaget
* Miniforlaget *[http://www.beijingtrondheim.no/ Beijing Trondheim]*
Hurtigruteskip

## Skip i fast rotasjon

## Reserve- og avløysarskip

Reserveskip og avløysarskip i hurtigruten (erstatningsruta i krigsåra er ikkje med).

## Reiarlaga i Hurtigruten
Årstala refererer til tidsrommet der reiarlaget hadde hurtigruteskip i drift.

* BDS: Det Bergenske Dampskibsselskab, Bergen (1894–1979) → Skipa seld til TFDS
* DSD: Det Stavangerske Dampskibsselskab, Stavanger (1919–1979) → Skipa seld til VDS
* FFR: Finnmark Fylkesrederi, Hammerfest (1988–1996) → Skipa seld til OVDS
* NDS: Det Nordlandske Dampskibsselskab, Bodø (1945–1958)
* NFDS: Det Nordenfjeldske Dampskibsselskab, Trondheim (1895–1988) → Skipa seld til TFDS
* ODS: Ofotens Dampskibsselskab, Narvik (1936–1988) → Fusjonerte med VDS til OVDS
* VDS: Vesteraalens Dampskibsselskab, Stokmarknes (1893–1988) → Fusjonerte med ODS til OVDS
* OVDS: Ofotens og Vesteraalens Dampskibsselskab, Narvik (1988–2006) → Fusjonerte med TFDS til Hurtigruten Group
* TFDS: Troms Fylkes Dampskipsselskap, Tromsø (1979–2006)→ Fusjonerte med OVDS til Hurtigruten Group
* HRG: Hurtigruten ASA (opphavleg Hurtigruten Group), Narvik og Tromsø (2006–)

## Litteratur
* Dag Bakka jr. – *Hurtigruten, sjøveien mot nord*. Seagull Publishing 2003 – ISBN 82-91258-17-1
* Mike Bent – *Coastal Express: The Ferry to the Top of the World* (engelsk). Conway Maritime Press Limited, 1987. ISBN 0-85177-446-6
Stinky Fingers

**Stinky Fingers** er namnet på ein delt 10" vinyl-EP frå den norske musikkgruppa Turboneger og Flying Crap.

## Spor

### Turboneger

### Flying Crap
Love It to Deathpunk

**Love It to Deathpunk** er eit samlealbum frå Turboneger som berre har blitt sloppe i Australia. Det inneheld utvalde songar frå dei fire fyrste studioalbuma deira og konsertalbumet Darkness Forever!.

## Spor
# «The Age Of Pamparius»
# «Get It On»
# «Selfdestructo Bust»
# «Are Your Ready (For Some Darkness)»
# «Just Flesh»
# «Denim Demon»
# «I Got Erection»
# «Sailor Man"»
# «Rock Against Ass" (Live)»
# «Back To Dungaree High" (Live)»
# «Prince Of The Rodeo]]" (Live)»
# «Suburban Prince's Death Song»
# «No Beast So Fierce»
# «Timebomb»
# «Librium Love»
# «Armed And Fairly Well Equipped»
# «I'm In Love With The Destructive Girls»
# «C'mon baby, make love to me!!»
Party Animals

**Party Animals** er eit album av den norske musikkgruppa Turboneger, sloppe i april 2005]] i Noreg og i mai 2005 i resten av Europa.

## Spor
Small Feces

**Small Feces** er eit todelt samlealbum frå den norske musikkgruppa Turboneger.

## Spor

### Volum ein, Feces
# «The Party Starts Now»
# «Toodlepip Fuck»
# «Prince of the Rodeo»
# «Hush, Earthling»
# «Suffragette City»
# «I Don't Care About You»
# «Sailor Man»
# «(I Fucked) Betty Page»
# «Gimme Shelter»
# «Flabby Sagging Flesh»
# «Kaerlighetens Born»
# «Kick It Out»
# «Let It Burn»
# «My Hometown»
# «Staten Och Kapitalet»
# «I Got Erection»
# «Screwed & Tattooed»
# «Young Boys' Feet»
# «War on the Terraces»

### Volum to, Small
#«Six Pack»
#«Cop Kennel»
#«No Rule»
#«Jeg Will Bly Som Jesus»
#«Starship»
#«Just to Get Away»
#«I'm In Love with the Destructive Girl»
#«Hot Cars»
#«I Walked with a Zombie»
#«Vaya Con Satan»
#«Zonked Out (On Hashish)»
#«Hand of Love»
#«Flower Box»
#«Search & Destroy»
#«Route Zero»
#«Let's Go to Mars»
#«You Had It Coming»
#«Cockwork»
#«Love in My Veins»
#«I Want You Right Now»
#«Booth Theme»
#«Killer Penis»
#«1970 (I Feel Alright)»
Gunnar Friedemann

**Gunnar Friedemann** () var ein estisk og jødisk sjakkmeister og eit offer for jødeutryddingane under andre verdskrigen (holocaust).

## Sjakkarriere
Friedemann spelte fleire gongar i den estiske meisterskapen i sjakk i Tallinn. 
* I 1932 delte han 3-4.-plass med Johannes Türn i den 4. estiske meisterskapen, Leho Laurine vann. 
* I 1933 vann han den 5. estiske meisterskapen. 
* I 1934 var han nr 3, etter Ilmar Raud og Paul Felix Schmidt i den 6. estiske meisterskapen. 
* I 1935 vart han nr 2, etter Paul Keres i den 7. estiske meisterskapen. 
* I 1939 tok han 3-plassen i den 10. estiske meisterskapen, Raud vann.

I 1935 tapte han ein liten tvekamp mot Keres i Tallinn (+1 –2 =0). 

Friedemann spelte for Estland i fleire sjakkolympiadar (lag-VM i sjakk):
* I 1935, på andre bord i det 6. sjakk-OL i Warszawa (+6 –6 =7); 
* I 1936, på tredje bord i det uoffisielle sjakk-OL i München (+9 –5 =6); 
* I 1937, som første reserve i det 7. sjakk-OL i Stockholm (+6 –2 =5); 
* I 1939, på fjerde bord i det 8. sjakk-Ol i Buenos Aires (+11 –3 =3). 

I sjakk-OL i Buenos Aires vann Estland bronsemedalje totalt, mellom anna på grunna av eit jamnt godt lag, der Keres på første bord og Friedemann på fjerde bord var dei som skåra best. Friedemann vann individuell gullmedalje for resultatet på fjerde bord.

Under andre verdskrigen spelte han to gongar mot Keres i lagkampar i 1940. 

Gunnar Friedemann døydde berre 34 år gammal, i 1944, som eit offer for nazi-Tyskland sine jødeutryddingar, holocaust.

## Minneverdige parti
* Gunnar Friedemann mot Paul Keres, Tallinn 1935, tvekamp, avslått dronninggambit, D52, 1-0
* Gunnar Friedemann mot Chris De Ronde, Buenos Aires 1939, 6. sjakk-OL, Neo-Grünfeld, D78, 1-0
* Paul Keres mot Gunnar Friedemann, Tallinn 1940, Dronningindisk, E17, 1/2-1/2

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
*Nokre av Gunnar Friedemann sine parti hos www.chessgames.com
Sigmund Monen

**Sigmund Andreas Monen** () er ein norsk pensjonert adjunkt og kulturpådrivar i Evje og Hornnes kommune. Han arbeidde ved Evje skule, men er mest kjend som pådrivar for å få etablert eit bygdemuseum i kommunen. I arbeidet med Fennefoss museum kom han i kontakt med steinmannen Theodor Gautestad og var sjølv interessert i stein og mineral. Mykje av innsatsen hans var knytt til å sikre dei verdifulle minerala i museet sine samlingar.

## Heider

15. februar 2008 vart han tildelt Kongens fortenestmedalje i sølv av ordførar Bjørn Alfred Ropstad ved eit arrangement på Fennefoss museum. På diplomet stod det at han var lektor, men det ville han ikkje at det skulle stå. Difor sende han det tilbake til kongen. Kongen gjorde om avgjerda om å gje han sølv og tildelte ved nytt vedtak 25. mars 2008 Kongens fortenestemedalje i gull. Denne fekk han tildelt 25. november av konstituert fylkesmann Svein Åril.

## Kjelder
* *[[Setesdølen]]* 25. november 2008 side 13
* Fylkesmannens tale ved tildeling av gullmedaljen
Borgarkrigen på Sri Lanka

**Borgarkrigen på Sri Lanka** var ein konflikt på Sri Lanka som varte frå 1983 til 2009. Borgarkrigen stod mellom den tamilske separatistrørsla LTTE (dei tamilske tigrane) på den eine sida og dei hovudsakleg singalesiske styresmaktene i landet på den andre.

Konflikten tok utgangspunkt i etniske motsetjingar mellom tamilar og singalesarar på Sri Lanka som oppstod under kolonitida. Ho veksla mellom open krig og våpenkvile, og omfatta store tap og menneskerettsbrot frå begge sider. LTTE nytta barnesoldatar og sjølvmordsåtak i kampen, medan styresmaktene stod bak bortføringar av mistenkte sympatisørar og valdsame åtak som råka mange sivile. Ein reknar med at mellom 80&nbsp;000 og 100&nbsp;000 menneske blei drepne i løpet av krigen. Fleire hundre tusen menneske blei flyktningar, anten internt i landet eller dei drog til andre land.

## Bakgrunnsstoff
Personar på frimerke frå Estland

Dette er ei oversikt over **Personar på frimerke frå Estland**:
* Fabian Gottlieb von Bellingshausen (2003)
* Friedrich Robert Faehlmann (1938, 1998)
* Gustav II Adolf av Sverige (1994)
* Carl Robert Jakobson (2002)
* Johann Voldemar Jannsen (1999)
* Lydia Koidula (1993, 2002)
* Johann Köler (2001, lite portrett i blokkens marg)
* Friedrich Reinhold Kreutzwald (1938)
* Adam Johann von Krusenstern (2003)
* Aleksander Kunileid (1995)
* Guglielmo Marconi (1996)
* Lennart Meri (1999)
* Felix Moor (2001)
* Alfred Neuland (1996)
* Erki Nool (2001)
* Frederic Pacius (1999)
* Louis Pasteur (1995)
* Konstantin Päts (1936)
* Arnold Rüütel (2003)
* Heinrich von Stephan (1997)
* Kristina Šmigun (2006)
* Anton Hansen Tammsaare (2003)
* Eduard Tubin (2005)
* Marie Under (1996)
* Andrus Veerpalu (2002)
Mona

**Mona** er eit kvinnenamn som kan ha fleire ulike opphav. Mona har namnedag den 4. mai i Noreg, Sverige og på Færøyane.

Namnet var særs populært i Noreg på 1960-talet, då over 1,2 % av nyfødde jenter fekk namnet. I 2009 var det 12&nbsp;575 norske kvinner som heitte Mona.

## Opphav
Mona kan vera ei kortform av det fønikiske eller latinske namnet Monika eller det spanske Ramona. Det kan vera ein engelsk skrivemåte for det irske *Muadhnait*, som er danna av *muadh*, 'god', og ei diminuitivending, eller ein transkripsjon av eit arabisk namn (منى) som betyr 'ønske', også skrive *Mouna* og *Muna*.

## Namneberarar
* Mona Darkfeather (1883–1977), USA-amerikansk skodespelar
* Mona Hofland (f. 1929), norsk skodespelar
* Mona Røkke (f. 1940), norsk politikar
* Mona Lyngar (f. 1944), norsk forfattar
* Mona Hatoum (f. 1952), palestinsk kunstnar
* Mona Sahlin (f. 1957), svensk politikar
* Mona Mur (f. 1960), tysk songar
* Mona Haugland Hellesnes (f. 1967), norsk lokalpolitikar, ordførar i Ulvik 
* Mona Grudt (f. 1971), norsk redaktør og fotomodell
* Mona Singh (f. 1980), indisk modell og skodespelar

## Annan bruk
* «Mona Lisa» blir ofte brukt som namn på eit kjent måleri av Leonardo da Vinci.

## Kjelder


* 
* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mona|Mona]]» frå , den 4. mai 2009.*
Monika

**Monika **og** Monica** er kvinnenamn av latinsk eller fønikisk opphav. Tydinga av namnet er ikkje fastsett, men det kan koma av gresk *monos*, 'åleine', eller latinsk *monere*, 'gje råd'.

Monika og kortforma Mona har namnedag den 4. mai i Noreg, Sverige og på Færøyane. Heilage Monika, mor til kyrkjefaren heilage Augustin, har festdag den 27. august, og har gjort namnet utbreidd i den kristne verda.

Monique er ei fransk form av namnet. 

## Bruk
Namna var mykje brukt i Noreg siste halvdelen av 1900-talet, med ein topp på 1970-talet. I 2009 var det 11&nbsp;742 norske kvinner som heitte Monica og 2&nbsp;913 som heitte Monika.

## Namneberarar

* Monica Dickens (1915-1992, engelsk forfatar
* Monica Kristensen Solås (f. 1950), norsk glasiolog, meteorolog og polfarar
* Monica Mæland (f. 1968), norsk politikar
* Monica Bellucci (f. 1964), italiensk skodespelar
* Monica Ali (f. 1967), britisk forfattar av bangladeshisk opphav
* Monica Seles (f. 1973), USA-amerikansk tennisspelar av jugoslavisk og ungarsk opphav
* Mónica Naranjo (f. 1974), spansk musikar
* Mónica Cruz (f. 1977), spansk artist og modell
* Monika Nordli (f. 1977), norsk musikar

## Annan bruk
* 833 Monica er ein hovudbelteasteroide
* Santa Monica er ein by i California

## Kjelder


* 
* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Monika|Monika]]» frå , den 4. mai 2009.*
Vinalopó

**Vinalopó** er ei lita elv i provinsen Alicante i Spania. Ho renn frå nord til sør og med ei lengd på 81 km er ho av dei lengste som berre renn innanfor denne provinsen. 

Gamle historikarar meiner at elva er den same som *Alebus*, som vert nemnt av Avienus i hans *Ora Maritima*.

Tre comarcaer i Alicante er kalla opp etter elva: *[[Alt Vinalopó|Vinalopó Alto]]*, *[[Vinalopó Medio]]* og *[[Baix Vinalopó]]*, som tyder Øvre, Midtre og Nedre Vinalopó.

Kjelda til elva ligg i eit fjellområde nordvest i Alicante, mellom Bocairent og Banyeres de Mariola. Ho munnar ikkje direkte ut i Middelhavet, men gjennom fleire små acequiaer, som renn sør for Elche og ut i myrområda El Fondó naturpark og Salinas de Santa Pola naturpark.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vinalopó|Vinalopó]]» frå , den 4. mai 2009.*
Segura

**Segura** (latinsk *Thader*, arabisk *War-Alabiat*) er ei elv søraust i Spania. Ho er kring 325 km lang.

Ho spring ut Sierra de Segura ved Santiago Pontones (provinsen Jaén), og renn gjennom Calasparra, Cieza, Murcia, Beniaján, Orihuela, Rojales, før ho munnar ut i Middelhavet nær Guardamar del Segura i provinsen Alicante. Somme av sideelvane hennar er Mundo (som startar nær Riópar), Alhárabe (som starta i Moratalla), Mula og Guadalentín.

Segura er vanlegvis delvis tørka inn, men stundom kan kraftig regn føre til flaum, noko som vanlegvis skjer kvart 6. til 9. år, alltid om hausten.

På 1900-talet har det vore store flaumar i 1946, 1948, 1973, 1982, 1987 og 1989. Sidan 1990 har dei nedre delane av elva vorte kanaliserte og svingar er fjerna. Dette har ført til betre flaumvern. Kanalen vart sett på prøve i september 1997 og oktober 2000 då kraftig regn førte til stor avrenning.

I den  øvre delen av elva er det bygd damanlegg som står for kraftproduksjon. Lenger sør bruker ein elvevatnet til kunstig vatning.

Elvesletta heiter Vega del Segura og er eit særs frodig jordbruksområde der det vert dyrka mykje frukt, grønsaker og blomar. Området er delt inn i tre, *Alta*, *Media* og *Baja* (øvre, midtre og nedre).

Segura er ei av dei mest forureina elvane i Europa. Dei siste åra har ein derimot drive omfattande vasshandsaming og installert reinseanlegg som har betra tilhøva i elva.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Segura|Segura]]» frå , den 4. mai 2009.*
Tove Bakke

**Tove Bakke** () er ein norsk omsetjar og gjendiktar. Ho er utdanna cand.mag. i fransk, spansk og litteraturvitskap frå Universitetet i Oslo. Ho omset hovudsakleg frå fransk og spansk, og har omsett verk av forfattarar som mellom anna Astrid Lindgren, Anna Gavalda, Laurent Gaudé, Daniel Pennac og Ian Sansom. Ho har også omsett ei rad ulike teaterstykke. Sidan 1989 har ho vore saksbehandlar i Norsk Kulturråd sin litteraturseksjon. 

Ho har motteke både Bastianprisen i 2003, og Samlagsprisen i 2008. I 2009 var ho festspeldiktar ved Dei Nynorske Festspela.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker omsette av Tove Bakke hjå Nasjonalbiblioteket
* Tove Bakke. Det Norske Samlaget.
Diskografien til The Who

Dette er ei liste som inneheld **[[diskografi]]en til [[The Who]]**.

The Who har vore på fleire forskjellige plateselskap opp gjennom åra. I Storbritannia og andre stader utanfor Nord-Amerika, vart dei opphavleg signert til Brunswick Records. I 1966 flytta dei til Polydor Records og tok rettane til innspelingane på Brunswick med seg. Dei skipa så Track Records året etter med Polydor som distributør. Dei forlet Track i 1974 og kom direkte under Polydor, der dei har vore sidan.

I Nord-Amerika vart dei opphavleg signert til Decca Records. Dei flytta til Atco Records ei kort tid i 1966 før dei kom tilbake til Decca seinare på året. Tidleg i 1970-åra vart Deccca ein del av MCA Records. Bandet endra selskap igjen i 1981 til Warner Bros. Records. Selskapet gav ut *[[Face Dances]]* og *[[It’s Hard]]*, samt singlane til desse, før The Who vart oppløyst. Seinare fekk MCA rettane til innspelingane deira på Warner Brothers. I 2003 vart MCA Records slått saman med Geffen Records. Comebackalbumet *[[Endless Wire]]* vart gjeve ut på Universal Republic i USA.

## Studioalbum

## Konsertalbum

## Samleplater

## EP-ar og filmmusikk

## Singlar

## Bakgrunnsstoff
* The Who: Innspelingar 1964 - 1999

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Who discography|The Who discography]]» frå , den 4. mai 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
John Ole Askedal

**John Ole Askedal** () er professor i germanistikk ved Universitetet i Oslo. Fagområda hans er både tysk og nordisk språkvitskap. Han har vore styrar for Germanistisk institutt. Askedal er medlem av Det Norske Akademi.
Tor Guttu

**Tor Guttu** () er ein norsk språkvitar og riksmålsmann. Han er emeritert fyrsteamanuensis i nordisk språkvitskap ved Universitetet i Oslo og har òg vore styrar for Institutt for nordistikk og litteraturvitenskap (UiO). Guttu er òg redaktør for ei rekkje ordbøker som er utgjevne av Kunnskapsforlaget. M.a. har han vore redaktør for *[[Norsk ordbok]]*, *[[Norsk rettskrivning (blå ordbok)|Norsk rettskrivning]]*, *Norsk rimordbok* og *[[Riksmålsordlisten]]*. Han er hovudredaktør for *[[Norsk Riksmålsordbok|Det Norske Akademis store ordbok]]* (Norsk Riksmålsordbok). Guttu er 1. viseformann i Riksmålsforbundet (sidan 1990) og medlem i presidiet i Det Norske Akademi for Sprog og Litteratur (sidan 1983), der han vart innvald i 1977. I 1994 fekk han Det historisk-filosofiske fakultets formidlingspris. Guttu var medlem i Norsk språkråd, som representant for Riksmålsforbundet, frå 1980 til Norsk språkråd vart lagt ned i 2005. 
Guttu vart cand. philol. i 1964 med nordisk språkleg hovudfag og tysk og musikk mellomfag. Han vart 1. januar 1965 tilsett i Det norske litterære ordboksverk, som i 1972 vart til Avdeling for bokmål då Norsk leksikografisk institutt vart oppretta ved Universitetet i Oslo. Instituttet vart i 1989 innlemma i Institutt for nordistikk og litteraturvitenskap. Guttu gjekk av med pensjon 1. januar 2006.

## Kjelder
Nils Heyerdahl

**Nils Heyerdahl** () er sjef for Radioteatret i NRK Drama. Han er utdanna magister i idéhistorie, og arbeidde som forskar ved Universitetet i Oslo før han byrja i kulturavdelinga i NRK radio. Han er òg medlem i presidiet i Det Norske Akademi.
Elisabeth Schweigaard Selmer

**Ragnhild Elisabeth Schweigaard Selmer** () var ein norsk politikar (Høgre) og jurist. Ho var den fyrste kvinnelege justisministeren i Noreg, frå 1965 til 1970, og høgsterettsdommar frå 1970 til 1990. Ho var medlem av Det Norske Akademi for Sprog og Litteratur og var varamedlem av Den norske Nobelkomitéen frå 1982 til 1990.

Elisabeth Schweigaard Selmer var gift med jusprofessor Knut Selmer. Ho vart i 1980 utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden.

## Kjelder

*
Rune Slagstad

**Rune Slagstad** () er ein norsk sosiolog, historikar, rettsteoretikar og politikar (SV). Han er professor ved Høgskolen i Oslo og Akershus, senter for profesjonsstudier. Slagstad har vore medredaktør i *[[PaxLeksikon]]* og tidsskrifta *[[tidsskriftet Kontrast|Kontrast]]* og *[[Nytt Norsk Tidsskrift]]*. Hovudverket hans er *[[De nasjonale strateger]]* frå 1998. For *Nytt Norsk Tidsskrift* vart Slagstad tildelt Fritt Ords honnør i 1996.

Slagstad tok magistergrad i sosiologi i 1975 og vart dr.philos. i 1986 med avhandlinga *Rett og politikk: et liberalt tema med variasjoner*. Han var forlagsredaktør i Pax Forlag 1971–1978 og medredaktør i *PaxLeksikon* 1978–1981. I 1989 vart han professor II i rettsteori ved Universitetet i Oslo, og vart tilknytt Institutt for samfunnsforskning frå same år.

Slagstad er medlem i Det Norske Akademi for Sprog og Litteratur, styremedlem i Fondet for dansk-norsk samarbeid (1998-), medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi (2002-) og styremedlem i *[[Morgenbladet]]* (2003-). Han har vore nestleiar i Sosialistisk Venstreparti.

## Bibliografi
* 2008 - *[[(Sporten): en idéhistorisk studie]]* Pax forlag, ISBN 978-82-530-3095-1
* 2005 - *Utvalgte polemikker* samling av publiserte debattinnlegg og artiklar, med illustrasjonar av Finn Graff. ISBN 82-530-2793-1
* 2001 - *Rettens ironi* nyutgjeving av doktorgrad frå 1987 Pax forlag, ISBN 82-530-2337-5 
* 2000 - *Kunnskapens hus. Fra Hansteen til Hanseid* Pax forlag, ISBN 82-530-2234-4 (ny og utvida utgåve 2006 ISBN 978-82-530-2920-7) 
* 1998 - *[[De nasjonale strateger]]* ISBN 82-530-2024-4 (2. utgåve 2001 ISBN 82-530-2336-7)
* 1988 - *Constitutionalism and democracy* redigert saman med Jon Elster ISBN 0-521-34530-8
* 1987 - *Rett og politikk: et liberalt tema med variasjoner* Doktorgradsavhandling frå Universitetet i Oslo
* 1980 - *Positivisme og vitenskapsteori: et essay om den norske positivismestriden* Universitetsforlaget. Oslo. (Tidlegare utgjeve som innleiingskapitell i Positivisme, dialektikk, materialisme (1976)) ISBN 82-00-01966-7
* 1976 - *Positivisme, dialektikk, materialisme* (redaktør)

## Bakgrunnsstoff
	
; Litteratur 
*Svein Sundbø: *Rune Slagstad - en kronologisk bibliografi over forfatterskapet 1962-2005.* - Oslo: Nasjonalbibliotekets bibliografier, nr. 9 2005. - 64 s. Bibliografien har også et biografisk forord.
Doug Sandom

**Doug Sandom** (fødd 1932) var den første trommeslagaren i den engelske rockgruppa The Who. Tidleg i karrieren til bandet, då dei kalla seg The Detours rundt 1962, deltok Sandom som trommeslagar. Medan dei andre i gruppa var i slutten av tenåra, var Sandom alt rundt tretti og aldersskilnaden gjorde at han aldri vart ein integrert medlem av gruppa.

Etter at The Who hadde prøvespelt for og vart avvist av plateselskapet Fontana Records tidleg i 1964, foreslo Pete Townshend for dei to andre bandmedlemmene John Entwistle og Roger Daltrey at dei skulle kutte ut Sandom, og han slutta då i april same år. Medan dei gjennomførte avtalar om spelejobbar ved hjelp av ein studiomusikar ein månads tid, kom Keith Moon og foreslo seg sjølv som trommeslagar på ein av desse spelejobbane, og meinte at han var ein langt betre trommeslagar. Han fekk jobben. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Doug Sandom|Doug Sandom]]» frå , den 4. mai 2009.*
Kenney Jones

**Kenneth Thomas «Kenney» Jones** () er ein engelsk trommeslagar som er mest kjend som medlem av Small Faces, Faces og The Who.

Jones var med i The Small Faces frå 1965 til bandet vart oppløyst i 1969. Då Steve Marriott gav seg, var han med på å starte The Faces saman med dei gjenverande medlemmene frå The Small Faces samt Rod Stewart og Ron Wood frå The Jeff Beck Group. Då Stewart fekk stor suksess som soloartist medan Wood starta å spele med The Rolling Stones, vart The Faces mellombels oppløyst i 1976. To år seinare døydde trommeslagaren i The Who, Keith Moon, og Jones tok over. Han spelte med The Who fram til 1985.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kenney Jones|Kenney Jones]]» frå , og «[[:nb:|Kenney Jones]]» frå  den 4. mai 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Riksmålsordlisten

**Riksmålsordlisten** er ei normativ ordliste for norsk riksmål, som vert gjeven ut av Kunnskapsforlaget i samarbeid med Riksmålsforbundet. Ho er godkjend av Det Norske Akademi for Språk og Litteratur og følgjer normeringa deira av riksmålet.

Den fyrste utgåva vart gjeven ut i 1952 av Dreyers Forlag og Riksmålsforbundet. Ordlista opplyser om stavemåte og bøying på riksmål for om lag 40 000 oppslagsord. Frå 6. utgåve er Tor Guttu redaktør. Grøndahl og Dreyers Forlag gav ut 6. utgåve i 1994, men frå 7. utgåve (2007) er Kunnskapsforlaget utgjevar.

Seinaste utgåva av ordlista er den åttande utgåva, som kom ut i 2015. Med henne vart det òg gjort nokre endringar i riksmålsnormeringa som inneber at skilnadene mellom riksmål og det såkalla moderate bokmålet har vorte færre. Til dømes fekk nokre lånord fornorska stavemåtar, nokre ord med sum h- fekk valfri form utan h-, og fleire gamle riksmålsfaneord gjekk ut or rettskrivinga (*sprog*, *efter* og *nu*).

## Bibliografi
* Riksmålsordliste til daglig bruk, Riksmålsforbundet, Dreyer, 1952, 1. utgåve, 109 s. 
* Riksmålsordliste til daglig bruk, Riksmålsforbundet, Dreyer, 1956, 2. rev. utgåve, 111 s. 
* Riksmålsordliste til daglig bruk, Riksmålsforbundet, Dreyer, 1958, 3. rev. utgåve, 111 s.
* Riksmålsordlisten, Riksmålsforbundet, 1973, 5. utgåve, 215 s.
* Riksmålsordlisten, Riksmålsforbundet, 1976, 5. utgåve, 2. rev. oppl., 223 s
* Riksmålsordlisten, redaktør Tor Guttu, Grøndahl og Dreyer, 1994, 6. utgåve, 233 s., ISBN 9788250421790
* Riksmålsordlisten, redaktør Tor Guttu, Kunnskapsforlaget, 2007, 7. utgåve, 270 s., ISBN 9788257319199
* Riksmålsordlisten, redaktør Tor Guttu, Kunnskapsforlaget, 2015, 8. utgåve, ISBN 9788257322151
Christoffer Torris Olsen

**Christoffer Torris Olsen** () er ein norsk politikar for Venstre. Han var Venstre sin førstekandidat og blei vald inn i Frogner bydelsutval for perioden 2011–2015. Olsen er generalsekretær i foreningen Digitalt personvern.

## Organisasjonsliv

Olsen har tidlegare vore nestleder i Norges Unge Venstre for perioden 2008&ndash;2009. Christoffer Torris Olsen har tidlegare vore styremedlem i Oslo Unge Venstre sidan 2005, og nestleiar i fylkeslaget frå 2007. Han var landsstyremedlem i ungdomspartiet frå 2006. 
Han er òg nestleiar i Frogner/Majorstuen Venstre.

Christoffer var òg medlem av landsstyret i Forbundet Unge Forskere frå februar 2003 til februar 2005.

## Utdanning
Christoffer gjekk fyrst på Oslo Montessoriskole. Vidare gjekk han på musikklina på Manglerud vidaregåande skule, og han spelar bass. Der var han ansvarleg for Manglerudrevyen i 2003 og 2004.

## Bakgrunnsstoff

* Christoffer Torris Olsen sin nettstad
Jørn Lund

**Jørn Lund** () er ein dansk språkforskar. Han var professor i dansk språk ved Danmarks Lærerhøjskole frå 1980.

Lund var direktør i Det Danske Sprog- og Litteraturselskab 2002-2011. Han vart sjefredaktør i *[[Den Store Danske Encyklopædi]]* i 1991–2001, og har vore direktør i det danske forlaget Gyldendal. Han har vore leiar for to språkpolitiske utval oppnemnd av kulturdepartementet.

Han har vore medlem i Det Danske Akademi frå 1989, m.a. som sekretær. Han er òg medlem i Dansk Sprognævn, og korresponderande medlem i Det Norske Akademi for Sprog og Litteratur. Han er medlem av Det Norske Videnskaps-Akademi.

Lund har skrive fleire bøker.

## Kjelder
Dansk Sprognævn

**Dansk Sprognævn** (DSN) er den statlege danske språknemnda, og har ansvar for å følgja dansk språkutvikling og slå fast den offisielle rettskrivinga på dansk. Ho vart oppretta i 1955, og verksemda er regulert i ein lov frå 1997, Retskrivningsloven. Nemnda gjev ut ei rettskrivingsordliste og bladet *Nyt fra Sprognævnet*, som sidan 2017 berre har kome ut digitalt.

Dansk Sprognævn fekk hovudkvarter i Bogense på Nordfyn i 2019. Nemnda er medarrangør av den årlege språkfestivalen Sprogense, som fyrst blei halden i Bogense i 2021 med støtte frå Nordfyns Kommune.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Gullborg

**Gullborg** og **Gullbjørg** er kvinnenamn danna av Gudborg/Gudbjørg som kjem frå norrønt *[[gud-|guð]]*, 'gud' og *[[bjǫrg]]*, 'vern'. Gullborg har namnedag den 5. mai.

I 2009 var det 190 kvinner i Noreg som heitte Gullborg.

## Namneberarar
* Anne Gullbjørg Digranes (f. 1950), norsk forfattar

## Anna
Gullbjørg er ein figur i teikneserien *[[Vangsgutane]]*.

## Kjelder

* norskenavn.no
Gudbrand

**Gudbrand** er eit norrønt mannsnamn, sett saman av *guð*, 'gud', og *brandr*, 'sverd'. **Gulbrand** er ein variant. Gudbrand har namnedag i den 5. mai.

## Namneberarar
* Dale-Gudbrand (1000-talet), norsk stormann
* Gudbrand Eriksen Tandberg (1775-1849), norsk stortingsmann
* Gudbrand Skjellerud (1819–1901), norsk spelemann
* Gudbrand Skatteboe (1875–1965), norsk skyttar
* Gulbrand Lunde (1901–1942), norsk politikar og minister (Nasjonal Samling)

## Annan bruk
* Gudbrandsdalen er ein norsk dal
* «Gamle Gulbrand» er eit namn på ein norsk vandreslått.
* «Gudbrand i Lia» er eit kjent norsk folkeeventyr.
José Raúl Capablanca

**José Raúl Capablanca y Graupera** () var ein kubansk sjakkspelar. Han var den tredje verdsmeisteren i sjakk, frå 1921 til 1927.

Capablanca vart verdsmeister ved å vinne tvikampen om VM-tittelen mot den førre verdsmeisteren Emanuel Lasker i 1921. Lasker meinte i 1920 at Capablanca var blitt alt for sterk for han, og gav opp VM-tittelen til fordel for Capablanca. Capablanca ville gjerne spele VM-kamp, og det gjekk Lasker med på, men insisterte på at Capablanca var verdsmeister og at han var utfordrar. Verdsmeisterskapen vart spela i Havana på Cuba, og etter 14 parti gav Lasker opp kampen. Då leia Capablanca med 4 sigrar og 10 remisar, ingen tap. Det skulle gå 79 år før nokon annan vann VM utan tap, til Vladimir Kramnik slo Garri Kasparov i London i 2000, med +2, =13, ingen tap.

Capablanca var svært vanskeleg å slå, og det var dermed ei stor overrasking at Alexandre Alekhine vann tvikampen om VM-tittelen i Buenos Aires i 1927. Kampen skulle gå til førstemann til 6 vinstar, og etter 34 parti vann Alekhine sitt 6. parti, då hadde Capablanca vunne 3 parti, 25 parti vart remis.

Capablanca forsøkte gjentatte gongar å få spele omkamp om VM-tittelen, men forhandlingane med Alekhine førte aldri til noko resultat.

Capablanca var eit sjakk-vedunderbarn, og slo mellom anna den cubanske meisteren i ein tvikamp berre 13 år gamal i desember 1901. 

Capablanca døydde i 1943 i New York.

## Bakgrunnsstoff
* Capablanca sine parti hos chessgames.com
* 50 kritiske stillinger fra Capablancas partier
Nassersjøen

**Nassersjøen** er ein stor kunstig innsjø i Afrika, på grensa mellom Egypt og Sudan. Sjøen er ein del av Nilen,
og er danna gjennom oppdemming av elva. Han er 50 mil lang og har eit areal på 6000 km2 Når vasstanden er høgast er Nassersjøen verdas størst kunstige sjø med nesten 170 milliardar m³ vatn.

Sjøen blei til då Storbritannia bygde Aswandemningane mellom 1898 og 1902. Etter at Egypt fekk sjølvstende blei demningane utvida med sovjetisk hjelp og sjøen kalla opp etter president Gamal Abdel Nasser. Oppdemminga førte til at ein måtte flytta oldtidstempla ved Abu Simbel.