open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ein Harod (Ihud)

**Ein Harod (Ihud)** (hebraisk עֵין חֲרוֹד אִחוּד) er ein kibbutz som ligg i Jezreeldalen nær Gilboafjellet nord i Israel. Landsbyen høyrer til Gilboa regionale kommune.

Kibbutzen ligg nær åstaden for det avgjerande slaget ved Ain Jalut, det første store tapet for mongolane i mellomalderen.

## Historie
Han vart grunnlagd i 1952 etter det oppstod ei ideologisk usemje i kibbutzen Ein Harod (grunnlagd 1921) der Mapam-medlemmane danna Ein Harod (Meuhad) og Mapai-medlemmane braut bort og skapte Ein Harod (Ihud), som vart med den Mapai-tilknytte Ihud HaKvutzot veHakibbutzim. I dag høyrer begge kibbutzane til den same rørsla, Den samla kibbutzrørsla. Kibbutzane har namna sine frå kjelda som er nemnt i Bibelen som staden der dommaren Gideon heldt til (Domarane 7:1).

## Miljø
Ein Harod Ihud er ein av dei første «grøne» kibbutzane i Israel. Kibbutzen har innført ei rekkje miljøsparande prosjekt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ein Harod (Ihud)|Ein Harod (Ihud)]]» frå ,  den 22. februar 2015.*
Barak i Israel

**Barak** (hebraisk בָּרָק) er ein moshav nord i Israel i Ta'anakh-området i Gilboa regionale kommune.

Moshaven vart grunnlagd i 1956 av emigrantar til Israel frå Marokko som eit ledd i planen om å busetje Ta'anakh region.

Namnet «Barak» kjem frå personen Barak i Domarane (t.d. 4: 6), som slo fiendekongen Sisera nær staden der moshaven ligg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Barak, Israel|Barak, Israel]]» frå ,  den 22. februar 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Dvora i Israel

**Devorah** (hebraisk דְּבוֹרָה) er ein moshav i Ta'anakh-området nær Afula, nord i Israel i Gilboa regionale kommune.

Han vart grunnlagd i 1956 av emigrantar til Israel frå Marokko i ein plan om å busetje Ta'anakh-området.

Namnet «Dvora» vart inspirert av profeten Devorah (Deborah) (Domarane 4:4), som slo Sisera i Domarane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dvora, Israel|Dvora, Israel]]» frå ,  den 22. februar 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Gadish

**Gadish** (hebraisk גָּדִישׁ) er ein moshav i Ta'anakh-området nord i Israel i Gilboa regionale kommune. Han vart grunnlagd av emigrantar til Israel frå Marokko i ein plan om å busetje Ta'anakh-området.

Namnet *Gadish* tyder «toppa» og syner til at ein person har meir enn nok jordbruksavlingar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gadish|Gadish]]» frå ,  den 22. februar 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
Kfar Yehezkel

**Kfar Yehezkel** (hebraisk skrift כְּפַר יְחֶזְקֵאל, tyder 'Yehezkel-landsbyen') er ein moshav ovdim nord i Israel. Han ligg i Jezreeldalen, seks kilometer søraust for Afula i Gilboa regionale kommune. I 2007 hadde moshaven eit folketal på 755.

## Historie
Kfar Yehezkel vart grunnlagd den 16. desember 1921 av pionerar under den andre Aliyah. Nybyggjarar frå Tel Hai og Hamara, som vart evakuerte på grunn av arabiske åtak frå Libanon, vart av dei som grunnla staden. Han var den andre *moshav ovdim* i Palestina, etter Nahalal.

Han heitte opphavleg Ayn Tib'un etter ei nærliggande kjelde, men fekk namnet Kfar Yehezkel til minne om Yehezkel Sassoon, som drukna i Bagdad kort tid før. Sidan han ikkje hadde arvingar, vart hans del av familieføretaket donert av brørne hans til å grunnleggje Kfar Yehezkel.

## Galleri

Fil:Keren Hayesod Album, Kfar Yehezkel ploughing (cropped).jpg|Pløying i 1928
Fil:Keren Hayesod Album, Kfar Yehezkel Entrance (cropped).jpg|Kfar Yehezkel ca. 1925-1937


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kfar Yehezkel|Kfar Yehezkel]]» frå ,  den 22. februar 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Magen Shaul

**Magen Shaul** (hebraisk מָגֵן שָׁאוּל) er ein moshav nær Gilboafjellet nord i Israel i Gilboa regionale kommune.

## Historie
Magen Shaul vart grunnlagd i 1976 av barna til familiar som budde i andre moshavar i Ta'anakh-området. Namnet «Magen Shaul» er lånt frå klagesongen som kong David song etter at Saul døydde i eit slag mot filistrane i området. Økonomien vart i starten basert på rosedyrking i drivhus.

Tidleg i 2000-åra immigrerte tretti kristne sionistfamiliar frå Canada til Israel og slo seg ned i Magen Shaul. Dei oppretta Gilboa Tooling Industries, ein fabrikk som lagar plastformer. Gilboa Instruments har kundar som Boeing, Airbus, NASA og Eaton Aerospace.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Magen Shaul|Magen Shaul]]» frå ,  den 22. februar 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Avital

**Avital** (hebraisk אֲבִיטַל) er ein israelsk busetjing i Gilboa. Vestbreidda ligg 10&nbsp;km sør for Afula. Han vart grunnlagd i 1953 av emigrantar frå Iran, Tyrkia og Kurdistan som var ein del av moshavarrørsla. I 2012 var folketalet 470.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Avital|Avital]]» frå ,  den 22. februar 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Adirim

**Adirim** (hebraisk אַדִּירִים) er ein liten moshav i Gilboa regionale kommune i Israel. Han ligg nær Barak og Dvora, 6&nbsp;km. sør for Afula. Han vart grunnlagd den 20. februar 1956 av emigrantar frå Marokko.

I 2012 hadde Adirim 239 innbyggjarar.

## Namnet
Namnet Adirim kjem frå Bibelen; «Han bad om vatn, ho gav han mjølk. Ho kom med rømme i ei **praktfull** skål.» (Domarane 5:25)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Adirim|Adirim]]» frå ,  den 22. februar 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Prazon

**Prazon** (hebraisk פְּרָזוֹן) er ein moshav i Ta'anakh-området nord i Israel i Gilboa regionale kommune.

Han vart grunnlagd i 1953 av emigrantar til Israel frå Kurdistan som den andre busetnaden i Ta'anakh-området etter Avital.

Namnet «Prazon» («landsbyane») er teken frå eit kapittel 5 vers 7 i Domarane: «Landsbyane låg aude i Israel, dei låg aude, før eg, Debora, stod fram, stod fram som ei mor i Israel.» Historia som er skildra i Domarane fann stad i denne regionen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Prazon|Prazon]]» frå ,  den 22. februar 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Ram-On

**Ram-On** (hebraisk רָם אוֹן) er ein moshav ovdim som ligg i Ta'anakh-området, sør for Jezreeldalen i Israel i Gilboa regionale kommune.

Ram-On vart grunnlagd i 1953 av barn frå familiar i moshavar kring Israel. Dei slo seg først ned i Nurit i Gilboafjellet. I 1961 vart samfunnet flytta frå fjellet til den noverande plasseringa.

Det ligg ein fabrikk i moshaven som produserer termoplast.

Moshaven er kalla opp etter Ram On Paldi, ein av dei som grunnla samfunnet og som vart drepen sør i Israel i 1957.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ram-On|Ram-On]]» frå ,  den 22. februar 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Sår hals

**Sår hals** er smerte eller irritasjon i strupen. Det er eit vanleg symptom som ofte skuldast akutt faryngitt (betennelse i halsen), men det kan òg oppstå som følgje av traume, difteri og andre tilstandar. Sår hals kan medføra mild, moderat eller ekstrem smerte.

## Differensialdiagnose
Sår hals skuldast vanlegvis irritasjon eller betennelse. Den vanlegaste årsaka (80&nbsp;%) er akutt og viral faryngitt, som er ein virusinfeksjon i halsen. Andre årsaker er streptokokkhalsinfeksjon, traume og svulstar. Ved gastroøsofageal reflukssjukdom kan magesyre straume opp i halsen og føre til sårheit. Streptokokkhalsinfeksjon er ansvarleg for 37% av tilfella av sår hals hjå barn; 5—15% hjå vaksne.

## Behandling
Analgetika som til dømes ikkje-steroide antiinflammatoriske middel og paracetamol kan bidra til behandlinga av smerte. Mayo Clinic tilrår gurgling med varmt saltvatn og stemmekvile. Symptoma plar å stå ved lag i to til sju dagar ved fråvær av aktiv behandling. Andre utbreidde lindringsmiddel er halspastillar, hostemedisin og kyllingsuppe, men desse har lite vitskapleg støtte.

## Epidemiologi
I USA er det om lag 2,4 millionar legebesøk årleg som følgje av halsrelatert uro.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sore throat|Sore throat]]» frå ,  den 23. februar 2015.*
Frostkjensle

**Frostkjensle**, også kalla *frysingar*, *gysingar* og *grøssingar*, er ei kjensle av kulde som kan oppstå ved høg feber. Symptomet er svært vanleg og treng ikkje skuldast sjukdom. Ved feber skuldast frostkjensla frigjering av cytokin og prostaglandin, som del av ein betennelsesrespons der hypotalamus aukar settpunktet for kroppstemperaturen. Det høgna settpunktet fører til at kroppstemperaturen stig (pyreksi), samstundes som ein kjenner seg kald eller kjølig fram til det nye settpunktet er nådd. Skjelving oppstår ofte saman med frostkjensla fordi kroppen skaper varme gjennom muskelsamantrekking i eit forsøk på å auke kroppstemperaturen etter det nye settpunktet. 

## Sjå òg
* feber
* gåsehud
* nattesvette
* skjelving

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chills|Chills]]» frå ,  den 23. februar 2015.*
Antipyretikum

**Antipyretika** (sing. *antipyretikum*; av gresk *anti* «imot» og *pyreticus* «tilknytt feber») eller **febernedsetjande lækjemiddel** er lækjemiddel som minskar feber. Antipyretika fører til at hypotalamus overstyrer ei interleukinindusert auking i temperatur. Kroppen jobbar då med å senka kroppstemperaturen slik at feberen minskar.

Dei fleste febernedsetjande lækjemiddel har likevel andre føremål. Til dømes blir ibuprofen og aspirin i hovudsak brukt som smertelindrande middel. Ikkje-steroide antiinflammatoriske middel er både febernedsetjande, betennelsesdempande og smertelindrande.

Det er debatt rundt bruken av slike lækjemiddel sidan feber er ein del av immunresponsen mot infeksjon. Ein studie av Royal Society hevdar at febernedsetjande lækjemiddel fører til ei 1&nbsp;% auking i influensarelaterte dødsfall, og 700 årlege dødsfall som følgje av dette berre i USA.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Antipyretic|Antipyretic]]» frå ,  den 23. februar 2015.*
Gullsjakal

**Gullsjakal** (*Canis aureus*), òg kjent som **vanleg sjakal** og i Austen òg som **asiatisk sjakal.** Han ein ein av tre kjende artar av sjakalar og høyrer til hundefamilien. Dette er den vanlegaste av sjakalane, og han finst både i det nordlege og austlege Afrika og i sørlege sentrale strøk i Eurasia .

Gullsjakal minner om ein ulv, men er mindre enn ein setter. Han er gjerne omkring 70-85 cm (60-106 cm er målt) i kroppslengd. Halen er ca. 25 cm lang og skulderhøgda er normalt ca. 38-50 cm. Vekta er normalt kring 8-15 kg. Dei nordlegaste variantane blir som regel størst. I Afrika blir gullsjakal truleg berre unnataksvis meir enn 10 kg.

Pelsen er ganske grov og raudgul med ei kvit markering på halsen. Nokre stadar er han nær  søvfarga over ryggen. Buken er lysare, nær kvit eller bleikgul. Haletippen er alltid svart. Pelsen blir gjerne noko mørkare i vinterhalvåret. Det første tilfellet av melanisme (svarte individ) blei dokumentert mot slutten av 2012. Det er òg små skilnader mellom dei ulike variantane. 

## Underartar
* *C. a. aureus*
* *C. a. algerensis*
* *C. a. anthus*
* *C. a. bea*
* *C. a. cruesemanni*
* *C. a. hadranauticus*
* *C. a. indicus*
* *C. a. maroccanus*
* *C. a. moreoticus*
* *C. a. naria*
* *C. a. riparius*
* *C. a. soundanicus*
* *C. a. syriacus*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gullsjakal|Gullsjakal]]» frå ,  den 23. februar 2015.*
Pål Golberg

**Pål Golberg** () er ein norsk langrennsløpar frå Gol som er medlem av Gol Idrettslag. Han hadde per februar 2015 vunne to renn i verdscupen i langrenn.

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
*Ski-NM 2011: Nr 4 i sprint i Steinkjer
*Ski-NM 2012: 
*Ski-NM 2013: Gullmedalje i sprint på Vang
*Ski-NM 2014: Nr 6 på 15 km på Lillehammer
*Ski-NM 2015:
*Ski-NM 2016: Nr 6 i sprint i Tromsø
*Ski-NM 2017:
*Ski-NM 2018: Sølvmedalje på 10 km i Alta
*Ski-NM 2019: Nr 6 på 50 km
*Ski-NM 2020: Gullmedalje på 30 km i Drammen
*Ski-NM 2021: Sølvmedalje på 30 km i Trondheim
*Ski-NM 2022: 
*Ski-NM 2023:

### Aktiv
Golberg vann 10 km under juniorverdsmeisterskapen i austerrikske Hinterartzen i 2010. Han deltok i ski-VM 2013 i Val di Fiemme, der han tok seg til finalen i sprintøvinga og enda på femteplassen.

I sin hittil beste sesong, OL-sesongen 2014, tok Golberg sin fyrste verdscupsiger då han 7. desember 2013 sigra i 15 km klassisk stil på Lillehammer. Den 1. mars 2014 vann han sprintøvinga, eit fristilrenn, under verdscupen i Lahti.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Pål Golberg|Pål Golberg]]» frå ,  den 23. februar 2015.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*
Christian August Lorentzen

**Christian August Lorentzen** () var ein dansk målar. Han var ein allsidig målar som laga både sjanger-, landskaps- og slagmåleri.

### Liv og gjerning
Lorentzen var son til ein urmakar. I 1771 flytta han til København der han var innom kunstakademiet, men det er usikkert om han var elev ved institusjonen. Frå 1779 til -82 var han utanlands for å lære meir, vitja både Nederlanda, Antwerpen og Paris. På denne utanlandsreisa kopierte han verk av eldre meistermålarar.

Vel heimkomen fekk han fleire bestillingar på portrett og var i samtida ein etterspurd portrettmålar, til liks med Jens Juel. Lorentzen måla elles sjangermåleri av meir folkeleg karakter, samt bilete av slag og av landskap. Til dømes kosta den seinare kong Fredrik VI i 1792 på han ei reise til *Noreg*, der han måla norske landskap. I ei rad måleri, som til dømes *Slaget på Reden* frå 1801 og *Den rædsomste nat* frå 1807, dokumenterte han sentrale hendingar i krigane mot Storbritannia i tida 1801 til 1814. Frå ikring 1809 måla han i hovudsak portrett, landskap og scener frå Ludvig Holberg sine komediar.

Lorentzen vart i 1803 utnemnd til professor ved Modelskolen på kunstakademiet i København etter Jens Juel og tok i 1809-10 over som direktør ved kunstakademiet etter Nicolai Abildgaard. Gjennom desse posisjonane hadde han stor innverknad på den neste generasjonen av danske målarar, mellom dei Martinus Rørbye.

Lorentzen døydde i København.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Christian August Lorentzen|Christian August Lorentzen]]» frå ,  den 23. februar 2015.*  
 
*
Finn Hågen Krogh

**Finn-Hågen Krogh** () er ein norsk langrennsløpar frå Alta som vart verdsmeister i sprintstafett saman med Petter Northug under Ski-VM 2015 i Falun. Krogh, som er medlem av Tverrelvdalen Idrettslag, har vunne tre renn i verdcupen sesongen 2014/15.

## Karriere
Krogh fekk sitt gjennombrot då han i Falun vart nummer to i verdscupsavslutninga, ein prestasjon han kopierte same staden to år seinare. I 2013 gjekk han inn til sølvmedalje på 15 km under NM på Voss, vel fem sekundar bak Martin Sundby.

Vinteren 2014/15 vann to sprintrenn i verdscupen, det siste i Östersund. Dagen etter siste sprinttriumfen vann han også 15 km i Östersund. Ei veke etter gjekk han sprintstafetten under Ski-VM i par med Petter Northug, og vann gullmedalje på ein overbevisande måte. 

### Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
*Ski-NM 2012: Nr 9 på 30 km på Voss
*Ski-NM 2013: Sølvmedalje på 15 km på Vang
*Ski-NM 2014: Sølvmedalje i sprint på Lillehammer
*Ski-NM 2015: Nr 4 på 30 km på Røros
*Ski-NM 2016: Gullmedalje i sprint i Tromsø
*Ski-NM 2017: Nr 6 på 10 km i Sør-Fron
*Ski-NM 2018: Bronsemedalje på 30 km på Vang
*Ski-NM 2019: Gullmedalje i sprint i Meråker
*Ski-NM 2020: Gullmedalje på 15 km i Drammen
*Ski-NM 2021: Nr 8 på 15 km i Trondheim
*Ski-NM 2022: Nr 7 på 10 km på Gran
*Ski-NM 2023:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Finn Hågen Krogh|Finn Hågen Krogh]]» frå ,  den 23. februar 2015.*
Krypt i anatomi

**Krypter** er tynne og djupe invaginasjonar i større strukturar. Eit vanleg døme på anatomiske krypter er dei lieberkühnske kryptene, som ligg i slimhinna mellom tarmtottane. Ein finn òg krypter i tonsillane. Desse kryptene går djupt inn i mandlane, og gjer mandlane utsett for infeksjon.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Crypt (anatomy)|Crypt (anatomy)]]» frå ,  den 24. februar 2015.*
Godteri

**Godteri, godter, godsaker, knask, snop, slikkeri** eller **søtsaker** er små matbitar som er laga for å smaka godt. Dei innehald typisk mykje sukker. Andre vanlege ingrediensar i godteri er sjokolade, nøtter, lakris og gelatin. Godteri har gjerne søt smak, men nokre kan også vera svært sure, medan andre kan vera meir salte eller bitre.

Godteri toler typisk å oppbevarast over lang tid. Den viktigaste eigenskapen til matvarene er at dei smakar godt, ikkje at dei er sunne eller tilfører næring. Mange inneheld tilsetjingsstoff som tilfører smak, farge og/eller konsistens eller gjev betre haldbarheit.

I vidare tyding kan godteri-omgrepet også visa til tillaga nøtter, potetgull, popkorn, iskrem, kjeks og småkaker.

## Historie
Små søtsaker av sukker byrja lagast og seljast i større mengder på 1800-talet, då råvara sukker blei billegare.
Mange av dei kunne ha form som andre ting, som hestar, klede, dampmaskinar, piper og sigarar. Nokre hadde uvanlege eigenskapar når ein åt dei, som sterk syrlegheit, brusing i munnen, seigleik eller fargebytte.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Artikler om godteri i Matportalen.no 
* Norske Sjokoladefabrikkers Forening om sukkerinntaket i Norge
* Nidar sjokoladefabrikk om kosthold 
* Sunnere godteri 
* Grønn Hverdag om miljøvennlig godteri 
* Godteri med vitaminer
* Oppskrifter på hjemmelagd godteri 
* Om sukkeravhengighet
One By One

**«One By One»** er ein song av Rickard Söderberg & Elize Ryd. Songen er skriven av Elize Ryd, Jimmy Jansson, Karl-Ola Kjellholm og Sharon Vaughn.

## Eurovision
### Melodifestivalen 2015
24. november 2014 vart «One By One» presentert som eit av bidraga i Melodifestivalen 2015, den svenske uttakinga til Eurovision Song Contest 2015 i Wien i Austerrike. Songen vart framført på engelsk av Rickard Söderberg & Elize Ryd i den fyrste semifinalen, men enda på femteplass og gjekk ikkje vidare til korkje andresjansen eller finalen.

## Fotnotar
Tonsilla tubaria

**Tonsilla tubaria** er ein av dei fire hovudmandlane som utgjer Waldeyers ring, der dei andre er svelgmandelen, to ganemandlar og to tungemandlar.

Tonsilla tubaria ligg i nærleiken av torus tubarius, der den tek sitt namn. Det er likevel viktig å skilje mellom desse.

Den er todelt, og ligg bak opninga av øyretrompeten som går inn i nasesvelget.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tubal tonsil|Tubal tonsil]]» frå ,  den 24. februar 2015.*
Tungemandel

**Tungemandlane** (av latin *tonsilla lingualis*) er to runde massar av lymfatisk vev som dekkar den bakre delen av tunga.

Dei dekkar den dorsale overflata ved basen av tunga, altså den flata som peikar bakover mot ryggen. Det lymfatiske vevet er kompakt og nodulært, og overflata er dekt med fleirlaga plateepitel med invaginasjonar som dannar ein krypt i kvar av tungemandlane. Dei er delvis omgjeve av bindevev, og har mukøse kjertlar som blir tappa gjennom kanalar direkte inn i tonsillkryptene.

## Fleire bilete

Fil:Gray1014.png|Tungemandlane er ikkje merka, men ville ha vore over kanten heilt bakerst på tunga
Fil:Gray605.png|Lymfekar i tunga
Fil:Slide1sss.JPG|Tungemandel
Fil:Slide7ttt.JPG|Tungemandel
Fil:Slide12uuu.JPG|Tungemandlar


## Sjå òg
* tonsill (mandel)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lingual tonsils|Lingual tonsils]]» frå ,  den 24. februar 2015.*
Där och då med dig

**«Där och då med dig»** (svensk for *Der og då med deg*) er ein song skriven og framført av Emelie Irewald.

24. november 2014 vart «Där och då med dig» presentert som eit av bidraga i Melodifestivalen 2015, den svenske uttakinga til Eurovision Song Contest 2015 i Wien i Austerrike. Songen vart framført på svensk av Emelie Irewald i den andre semifinalen, men enda på sjetteplass og gjekk ikkje vidare til korkje andresjansen eller finalen.

## Fotnotar
Eksplosjon i tjukktarm og endetarm

**Eksplosjon i tjukktarm** og **endetarm** er sjeldsynte, men alvorlege komplikasjonar ved kolonoskopi der det oppstår ein eksplosjon i tjukktarmen eller endetarmen som følgje av at metan og andre tarmgassar tek fyr. Komplikasjonen kan oppstå ved undersøking av kolon, og skuldast den elektriske naturen til kolonoskopet. Eksplosjonen kan føre til akutt kolonperforasjon, som er ein alvorleg og potensielt dødeleg komplikasjon.

Eksplosjonar kan òg oppstå i andre gassfylte område av tarmkanalen, mellom anna ved polyppektomi i endetarmen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Intracolonic explosion|Intracolonic explosion]]» frå ,  den 24. februar 2015.*  
 

## Vidare lesnad

*
*
*
*
Polyppektomi

**Polyppektomi** er fjerninga av ein polypp, til dømes ved kirurgi. Polyppektomi kan utførast med eksisjon viss polyppen er ekstern (på huda).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Polypectomy|Polypectomy]]» frå ,  den 24. februar 2015.*
Vesta

**Vesta** var gudinne for årestaden i romersk mytologi. Ho tilsvarer den greske Hestia. I Roma blei Vesta i første rekke gudinne for byåren, og hadde sitt eige tempel ved Forum Romanum. Vestatempelet framstilte henne ikkje gjennom bilde, men gjennom ei heilag åre med ein evig brennande eld som blei overvaka av vestalinnene.

## Kjelder

*«Vesta» (15. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 24. februar 2015.
Roy Orbison's Greatest Hits

***Roy Orbison's Greatest Hits*** er eit samlealbum av Roy Orbison frå Monument Records spelt inn studioet deira i Hendersonville i Tennessee og gjeve ut i 1962. «Love Star» var ikkje gjeven ut tidlegare, heller ikkje hitsingelen «Dream Baby».

Dette var det tredje albumet til Orbison for Monument. Det vart gjeve ut på ny i 1967.

## Innhald

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Roy Orbison&#39;s Greatest Hits|Roy Orbison&#39;s Greatest Hits]]» frå ,  den 24. februar 2015.*
Massimo Savić

**Massimo Savić** () er ein kroatisk songar. 

## Verkliste
### Studioalbum
**Dorian Gray - Sjaj u tami* (1983)
**Dorian Gray - Za tvoje oči* (1985)
**Stranac u noći* (1987)
**Riječi čarobne* (1988)
**Muzika za tebe* (1989)
**Zemlja plesa* (1990)
**Elements* (1992)
**Metal Guru - Body, Energy & Emotions* (1993)
**Benzina* (1995)
**Metal Guru - Hero in 21st Century* (1998)
**Massimo* (2003)
**Vještina* (2004)
**Massimo - Zlatna kolekcija* (2004)
**Apsolutno Uživo - live Iz Kluba Aquarius* (2005)
**Vještina 2* (2006)
**Sunce se ponovo rađa* (2008)
**Dodirni me slučajno* (2011)
Pinjekjerne

**Pinjekjernar**, også kjend som **pinjenøtter, piniolar** og **pignolar**, er dei etande kjernane til frø frå konglar av pinje og eventuelt andre tre i furuslekta. Dei kan etast rå, rista eller steikt, og kan brukast til salat, til å laga sausar som pesto eller til bakverk. 

Som andre frø og nøtter har pinjekjernar eit høgt innhald av feitt; ca. 68 g per 100 g frø. Rundt halvparten av feittet er fleirumetta og over ein tredel er einumetta. Same mengd inneheld cirka 14 gram protein. Pinjekjernar er også gode kjelder til jern og sink.

Fleire frøkjernar frå furuslekta er etande. Mange av dei liknar frøkjernane frå pinje og kan seljast som dette eller under andre namn. Historisk har ein i Noreg ete russenøtter frå russiske furutre som kom til landet gjennom pomorhandelen.

I 2000-åra blei det rapportert om fleire tilfelle av smaksforstyrringar etter at folk hadde ete pinjekjernar frå Asia. Grunnen til forstyrringane var truleg at ein hadde blanda kjernar frå to artar som ikkje er rekna som etande, *Pinus armandii* og *Pinus massoniana*, saman med dei etande kjernane frå andre tre.

## Pinjekjernar som kan etast
Etter liste frå FAO.
### Haploxylon
**P. ayacahuite*
**P. albicaulis*
**P. cembra* (sembrafuru)
**P. flexilis*
**P. gerardiana*
**P. koraiensis*
**P. lambertiana*
**P. monticola*

Piñon-furuar:
**P. pumila*
**[[Pinus sibirica|P. sibirica]]*
**P. strobiformis*

### Diploxylon
**P. coulteri*
**P. pinea* (pinje)
**P. ponderosa*
**P. sabiniana*
**P. roxburghii*
**P. torreyana*

## Kjelder

*«Pinjekjerner» (30. desember 2014), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 24. februar 2015.
*«Pinjekjerner», matvaretabellen.no
*«Pinjekjerner» , frukt.no

## Bakgrunnsstoff
Candy Man av Fred Neil

**«Candy Man»** er ein song skriven av Bevery Ross og Fred Neil. 

Roy Orbison spelte inn songen og gav han ut på singel, som B-sida til «Crying». Songen skil seg frå mange andre songar som Orbison spelte ved at han er ein bluesrock-song. Songen opnar med eit fallande gitar- og munnspel riff, som minnar om Chuck Berry sin «Memphis, Tennessee». Det meste av songen er ein mellomrask bluesrocksong med eit hint av pop. Teksten er òg meir positiv enn dei vanlege tekstane om knust hjarte.

Fred Neil vart meir kjend seinare i 1960-åra som visesongar, men var nesten ukjend då Orbison spelte inn songen hans. Neil spelte sjølv inn songen på debutalbumet sitt i 1965, *[[Bleecker & MacDougal]]*. 

Andre artistar som spelte inn songen var Rodney Crowell, Dion & the Belmonts, the Hollies, Mickey Gilly, Bobby Vee, The Ventures, Holly Gollyghtly, Wanda Jackson, Alex Campbell og The Tremeloes

## Kjelder
* Crying på Discogs

## Bakgrunnsstoff
*
Dream Baby (How Long Must I Dream)

«**Dream Baby (How Long Must I Dream)**» er ein song skriven av Cindy Walker og først spelt inn og gjeven ut av Roy Orbison som ein singel i 1962. Det vart ein stor internasjonal hit for Orbison og han nådde andreplassen i både Australia og Storbritannia, og fjerdeplassen i USA på *[[magasinet Billboard|Billboard]]*-lista. Han nådde òg topp 10 i både Canada og Noreg. Songen følgjer strukturen til ein tradisjonell 12-takts blues.

Songen har blitt spelt av mange andre artistar, som den amerikanske countryartisten Glen Campbell, som gav ut songen i mars 1971 som den første singelen frå albumet *[[The Last Time I Saw Her]]*. Versjonen til Campbell nådde sjuandeplassen i på Hot Country Singles-lista i USA. Versjonen nådde òg fjerdeplassen på countrylista i Canada. Songen vart òg spelt inn av Jerry Lee Lewis i 1967 og Waylon Jennings.

Ein versjon av countryartist Lacy J. Dalton i 1983 nådde niandeplassen på *Billboard* Hot Country Singles-lista.

## Lister
### Roy Orbison

### Glen Campbell

### Lacy J. Dalton

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dream Baby (How Long Must I Dream)|Dream Baby (How Long Must I Dream)]]» frå ,  den 24. februar 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Wojciech Jaruzelski

**Wojciech Witold Jaruzelski** () var ein polsk general og politikar som var statsminister i Polen frå 1981 til 1985, og president 1989-90.

## Liv og gjerning
Jaruzelski vart fødd Kurów i Lublin-voivodskapet. Ved byrjinga av andre verdskrigen flykta Jaruzelski-familien til Litauen den 15. september 1939. Etter Sovjetunionen tok over det austlege Polen vart han og familien deporterte til Sibir. Der arbeidde han i skogbruket. Her skadde han synet, noko som gjorde at han sidan brukte mørke briller. I Sibir vart han utdanna til offiser av det sovjetiske militæret, etter faren var død. Han deltok i andre verdskrigen frå 1943 til -45.

I 1960 vart Jaruzelski sjef for den politiske avdeling i den polske hæren. Fem år seinare vart han sjef for generalstaben og frå 1968 forsvarsminister i landet. Sidan 1971 var han medlem av politbyrået i det polske kommunistpartiet (PKP). Den 18. oktober 1981 vart han vald til generalsekretær i PKP. Gjennom statskuppet den 13. desember 1981 tok han også over posisjonen som statsminister og ordførar i WRONA (Militært råd for nasjonalt forsvar; i realiteten ein styrande junta).

Som generalsekretær i kommunistpartiet innførte Jaruzelski unntakstilstand den 13. desember 1981. Unntakstilstanden var eit svar på den faglege og politiske kampen som fagorganisjonen Solidaritet førte, men også for å hindre at Sovjetunionen skulle kome til å invadere Polen, noko polakkane omtala som ein «lagnad verre enn døden». Jaruzelski leia kommunistpartiet fram til 1989. Frå 19. juli 1989 var han Polens president fram til 21. desember 1990, då han valde å gå av etter auka trykk i folket. Den 31. januar 1991 forlet han hæren.

Både i 2006 og 2007 vart han påklaga for brot mot lover i den tidlegare folkerepublikken Polen, saker som ikkje kom til doms grunna den dårlege helsa til Jaruzelski.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Wojciech Jaruzelski|Wojciech Jaruzelski]]» frå ,  den 24. februar 2015.*  

## Bakgrunnsstoff
The Crowd

**«The Crowd»** er ein song skriven av Roy Orbison og Joe Melson, og spelt inn av Orbison i 1962. Han gav han ut som singel med B-sida «Mama», skriven av Orbison, Melson og Ray Rush. 

På «The Crowd» spelar Bob Moore's Orchestra & Chorus, medan Jim Hall's Orchestra & Chorus spelar på «Mama». 

Songen vart ikkje av dei største hittane til Orbison, og nådde berre 26. plassen på den amerikanske singellista sommaren 1962. Orbison syng på sitt mest operaaktige og eit klimaks som arrangøren Bob Moore slo ut av ein Rossini-opera «The Crowd» byggjer seg opp frå ein nesten minimalistisk opning til eit kraftig crescendo. Dei første 20 sekunda av songen er ikkje noko meir enn stemma til Orbison og ein enkel akustisk gitar som spelar den same akkorden om att og om att. På toppen av dette er teksten eksistensiell i all sin elende og tar i følgje Allmusic «aleine i menneskemassen»-temaet til eit nytt nivå.

Andre artistar som har spelt inn songen er mellom andre Waylon Jennings.

## Lister

## Kjelder
* The Crowd på Discogs

## Bakgrunnsstoff
*
George Best

**George Best** () var ein britisk-nordirsk fotballspelar. Han spelte 361 ligakampar og skåra 137 ligamål for Manchester United i tida frå 1963 til 1973. Best vart engelsk ligameister med United i 1965 og 1967, og var i 1968 med på å vinne Europacupen for serievinnarar. I finalen på Wembley skåra han to av dei fire United-måla som gav 4-1-siger over Benfica. Same sesongen vart han kåra Årets fotballspelar i Europa. Best spelte 37 landskamper for Nord-Irland frå debuten i 1964 til så seint som i 1978.

Han døydde i London.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:George Best|George Best]]» frå ,  den 24. februar 2015.*
Working for the Man

**«Working for the Man»** er ein song skriven og framført av Roy Orbison. Songen vart gjeven ut på singel den 8. september 1962 med «Leah». Begge songane vart framførte med Bob Moore's Orchestra and Chorus. 

Singelen nådde 33. plassen på singellista i USA, men gjekk heilt til topps i Australia. 

## Lister

## Kjelder
* Working for the Man på Discogs

## Bakgrunnsstoff
*
Heydər Əliyev

**Heydər Əlirza oğlu Əliyev** () eller Geidar Alijevitsj Alijev var i fleire tiår den mektigaste politikaren i Aserbajdsjan, fyrst i sovjetrepublikken Aserbajdsjan som generalsekretær i sentralkomiteen til kommunistpartiet i Aserbajdsjan i perioden 1969-82, deretter som medlem av politbyåret i Sovjetunionens kommunistiske parti (SUKP) i fem år. Generalsekretæren i partiet, Mikhail Gorbatsjov, tvinga  Əliyev til å trekke seg grunna korrupsjon. 

Etter Sovjetunionen braut saman i 1991/92 var Əliyev president i det sjølvstendige Aserbajdsjan frå 1993 til ein månad før han døydde i 2003, på eit sjukehus i Cleveland i delstaten Ohio i USA. Sterk persondyrking prega presidenttida, og eit autokratisk system bygt på slekt- og klanmedlemer tok form, smurt gjennom store oljeinntekter og eit patron-klient-system. 

Sonen İlham Əliyev tok makta i Aserbajdsjan etter faren.
 
## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Heydər Əliyev|Heydər Əliyev]]» frå ,  den 24. februar 2015.*
Halvørken

**Halvørken** viser til landområde prega av tørke, lite nedbør og svært sparsam vegetasjon. Ein reknar med at halvørkenområde har ei årleg nedbørsmengd på under 250 mm. Det finst likevel inga tydeleg grense mellom busksteppe, halvørken og eigenleg ørken.

Halvørkenar er biomar som liknar ørken. Ein finn dei til dømes i delar av sørvestlege USA og nordvestlege Mexico, der vegetasjonen er dominert av kaktus og andre sukkulentar. Halvørkenar finst vidare i indre Australia, områda nord og aust for Kaspihavet og i dei sørlege og nordlege utkantane av Sahara.

## Sjå òg
*Steppeklima

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Halvørken|Halvørken]]» frå ,  den 25. februar 2015.*
Anders C. Svarstad

**Anders Castus Gudbrandsson Svarstad**, ofte berre **A. C. Svarstad**, () var ein norsk kunstmålar frå Hole i Buskerud som er best kjend for sine bylandskap.

Svarstad var son til ein målar. Frå 1886 var han i tre år elev ved den seinare kunstskulen i Kristiania. Sidan livnærde han seg som dekorasjonsmålar i hovudstaden til etter 1900. Inn i mellom arbeidet studerte han kunst i Nord-Amerika 1895-97, og i Paris med handverksstipend hos Gustave Courtois til 1898 og deretter i København hos Lauritz Tuxen og seinare hos Christian Krohg. 

Svarstad sine måleri er mest bybilete frå Belgia, Tyskland og Italia, der han budde i fleire år, og frå Noreg. Måleria hans er forma i ein kraftig stil og haldne i ein lysfattig, men sjølvstendig koloritt. Særleg fargane svart og raudt går att i bileta hans. Elles måla han ein del gode portrett, mellom andre av Sigrid Undset som han var gift med frå 1912 til 1925.

Frå 1926 dreiv han ein målarskule i Oslo saman med Søren Onsager.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Anders Svarstad|Anders Svarstad]]» frå ,  den 25. februar 2015.*
Albumet In Dreams

***In Dreams*** er eit studioalbum av Roy Orbison frå Monument Records frå 1963. Det vart spelt inn i Hendersonville i Tennessee.

Albumet var det fjerde albumet på Monument Records, kalla opp etter hitsingelen frå albumet. Halvparten av desse songane var spelte inn for *[[Sings Lonely and Blue]]*, den andre halvparten i Nash Vegas i 1963 med Fred Foster som produsent.

Albumet vart mastra på ny i 2000-åra og gjeve ut på Legacy med fire bonusspor. I 2004 var songen «In Dreams» sett på lista til *[[Rolling Stone]]* over dei 500 beste songane gjennom tidene. 

Allmusic skreiv følgjande om albumet: 
 

## Innhald

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:In Dreams (album)|In Dreams (album)]]» frå ,  den 25. februar 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Vebjørn Sture

**Vebjørn Sture** () er ein norsk målmann frå Stavanger. Frå 2008 til 2014 sat han i sentralstyret i Norsk Målungdom, dei to første åra som økonomiansvarleg, deretter som sentralstyremedlem, før han vart nestleiar i 2011. Samstundes med nestleiarvervet var han tilsett som organisasjonssekretær for Elevorganisasjonen. I 2012 vart han vald til leiar i Norsk Målungdom. I 2013 gav han ut, saman med målkvinna Janne-Kristin Svarstad Nygård, pamfletten *Kva skal vi med sidemål?*

## Bibliografi
* *Kva skal vi med sidemål?* (essay) 2013

## Kjelder
Adenovirus

**Adenovirusa** (medlem av familien ***Adenoviridae***) er ei gruppe mellomstore (90—100 nm), membranlause (utan eit ytre bilipid lag) virus (dsDNA) med ein ikosahedral nukleokapsid fylt med dobbelstrenga DNA-genom. Namnet kjem av at dei første gong blei isolert frå svelgmandelen (adenoide vegetasjonar) hjå menneske i 1953.

Ryggbeinsdyr er ein utbreidd vert for desse virusa. Hjå menneske har ein funne heile 57 distinkte serotypar av adenovirus som kan valda ulike sjukdommar, frå milde luftvegsinfeksjonar hjå små barn til livstrugande multiorgansjukdommar hjå folk med svekka immunsystem.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Adenoviridae|Adenoviridae]]» frå ,  den 25. februar 2015.*
Dream (1944)

«**Dream**», stundom kalla «**Dream (When You're Feeling Blue)**», er ein jazz- og popstandard med tekst og musikk skriven av Johnny Mercer i 1944. Han vart opphavleg skriven som ein kjenningsmelodi for radioprogrammet hans. Songen er spelt av mange artistar, med dei mest populære versjonane spelt inn av The Pied Pipers, Frank Sinatra og Roy Orbison.

## Innspelingar
For Capitol Records spelte The Pied Pipers, med songaren June Hutton, ein versjon av «Dream») som vart ein stor hit i 1945. Vokalgruppa The Skylines, i lag med orkesteret til Ray Anthony, henta fram att balladen i 1955 for Fred Astaire–Leslie Caron-musikalfilmen *[[filmen Daddy Long Legs (1955)|Daddy Long Legs]]*. 

Andy Williams gav ut ein versjon i 1964 på albumet *[[The Wonderful World of Andy Williams]]*.

I 1970 song ein vokalkvartett med songaren Sue Allen (som song med The Pied Pipers i 1950-åra) songen med same arrangement som hitversjonen frå 1945. Den 22. oktober 2008 vart denne versjonen nytta i ein teaser for 2K Games-spelet *[[BioShock 2|BioShock 2: Sea of Dreams]]*.

«Dream» vart òg spelt inn 14. april 1958 av Betty Johnson i ein versjon som låg sju veker på singellista i USA: 19. plassen på Billboard-lista for mest spelte songar på radio, og 58. plassen på *Billboard* top 100-lista. Roy Orbison spelte inn ein versjon for det kritikarroste albumet *[[albumet In Dreams|In Dreams]]*. I nyare tid har Orbison-verjsonen blitt nytta i filmen *[[You've Got Mail]]* frå 1998.

Ein svulstig versjon med orkestrering og arrangement av Nelson Riddle finst på albumet *[[Ella Fitzgerald Sings the Johnny Mercer Songbook]]* frå 1964.

Andre kjende versjonar er mellom anna ein bestseljande singel av Frank Sinatra på Columbia Records (med Axel Stordahl Orchestra og the Ken Lane Singers, som låg sju veker på singellista og nådde femteplassen i 1945. Andre versjonar vart spelt inn av Etta James i 1961, Ringo Starr i 1970 på *[[Sentimental Journey av Ringo Starr|Sentimental Journey]]*, og Michael Bublé i 2007.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dream (1944 song)|Dream (1944 song)]]» frå ,  den 25. februar 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Austad i Bygland

**Austad** er ei bygd i Bygland kommune i Setesdal i Agder. Austad ligg på austsida av Otra. Bygda hadde 78 innbyggjarar i 2001.
Falling av Roy Orbison

**«Falling»** er ein song skriven og framført av Roy Orbison. Songen vart gjeven ut på singel 25. mai 1963. Singelen vart ein middels hit med ein 22. plass på singellista i USA, ein niandeplass i Storbritannia og ein tredjeplass i Australia. Songen vart spelt inn med Joe Tanner's Orchestra and Chorus.

B-sida til singelen var «Distant Drums» av Cindy Walker Denne songen vart framførte med Bob Moore's Orchestra and Chorus.

Songen er ein blanding av den dramatiske balladestilen Orbison var kjend for med ein latinamerikansk-aktig oreksterpop, som kan minne om the Drifters sin «Spanish Harlem» og «Under the Boardwalk». I følgje Allmusic er ikkje songen av dei aller fremste Orbison skreiv og meinte at melodien var mindre nyskapande og teksten mindre inspirert enn dei største hittane hans.

## Lister

## Kjelder
* RCS Roy Orbison-diskografi

## Bakgrunnsstoff
*
Mean Woman Blues

«**Mean Woman Blues**» er ein 12-taktsblues skriven av Claude Demetrius. Han vart spelt inn av Elvis Presley som ein del av filmmusikken til *[[filmen Loving You (1957)|Loving You]]* frå 1957. Presley gav òg ut songen på EPen Loving You. Versjonen hans nådde 11. plassen på R&B-lista i USA.

I 1959 spelte Cliff Richard og The Shadows inn ein studioversjon av songen på albumet *[[Cliff Sings]]*.

Rockabilly-artisten Glen Glen frå Los Angeles spelte inn ein versjon av songen på albumet *Everybody's Movin' Again*.

I 1963 vart songen gjeven ut som B-sida til songen «Blue Bayou» av Roy Orbison. Denne versjonen nådde femteplassen på ''Billboard'' Hot 100-lista.

Jerry Lee Lewis spelte inn sin versjon av songen på konsertalbumet *[[Live at the Star Club, Hamburg]]*. Han spelte òg inn songen i 1957 og denne var B-sida til den britiske singelutgåva av «Great Balls of Fire.» Lewis sin versjon har ein ganske annleis tekst enn Claude de Metrius-versjonen.  

Songen vart spelt inn av The Spencer Davis Group på albumet *[[Autumn '66]]* med Stevie Winwood på solovokal.

Jay and the Americans gav ut sin versjon av songen i 1969 på albumet *[[Sands of Time av Jay and the Americans|Sands of Time]]*.

Sjølv om songen vart skriven i midten av 1950-åra vart det gjeve ut fleire songar med liknande titlar. Av desse finn ein «Jimmie's Mean Mama Blues,» ein song av Jimmie Rodgers som òg vart spelt av Bob Wills, Moon Mullican sin «Mean Mama Blues» og Ernest Tubb sin «Mean Mama Blues».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mean Woman Blues|Mean Woman Blues]]» frå ,  den 25. februar 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*
Anzio

**Anzio** er ein by og ein kommune i provinsen Roma i regionen Lazio i Italia. Kommunen har vel 53&nbsp;000 ibuarar (2013) og dekker ei flatevidd på 43,6 km².

Byen, som ligg 58 kilometer sør for Roma, er ein hamne- og fiskeriby ved Tyrrenhavet. Ferjer og båtruter går til dei pontinske øyane Ponza, Palmarola og Ventotene. 

Under andre verdskrigen fann *Operation Shingle* stad ved Anzio i januar 1944, ein avgjerande landgang av allierte styrkar. I romartida var staden under namnet Antium ein kjærbadestad for eliten i Roma. 

Keisar Nero vart fødd i Antium.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Anzio|Anzio]]» frå ,  den 25. februar 2015.*
Foramen magnum

**Foramen magnum** (latin for «det store hol») er ei stor opning på 3—4 cm i bakhovudbeinet i hovudskallen hjå menneske. Det er ein av fleire ovale og runde opningar, såkalla foramina, i basen av skallen. Ryggmergen, som er ei forlenging av den forlenga merg, går gjennom foramen magnum og ut av skallen. Ut av foramen magnum kjem òg den djupe halsarterien, *[[arteria spinalis anterior]]*, *[[arteria spinalis posterior|a. spinalis posterior]]*, *[[membrana tectoria ductus cochlearis|membrana tectoria]]* og *[[ligamenta alaria]]*. Den verkar òg som ein kanal for den spinale delen av n. accessorius som går inn i skallen.

## Andre dyr
Hjå menneske ligg foramen magnum noko lenger ned under hovudet enn hjå andre store aper. På grunn av dette treng ikkje nakkemusklane (inkludert m. occipitofrontalis) å vere like robuste for å halde hovudet opprett. Ved å sjå på posisjonen til foramen magnum i tidlege hominidar kan ein estimera kor komfortabel ein spesifikk art var då han gjekk på to bein (bipedalisme), samanlikna med fire bein (kvadrupedalisme).

## Fleire bilete

Fil:Gray130.png|Indre overflate av bakhovudbeinet
Fil:Medulla_oblongata_and_foramen_magnum_animation_small.gif|Hovudskallen sett frå undersida. Ein kan sjå delar av den forlenga merg (raudt) som går gjennom foramen magnum.
Fil:Foramen_magnum_-_close-up_-_superior_view_animation.gif|Bakhovudbein. Foramen magnum er vist i raudt.
Fil:Human_brain_dura_mater_(reflections)_description.JPG|Menneskehjernen med senehinna i fullgod stand. Foramen magnum er synleg som det store holet i midten.


## Sjå òg
* bakre skallegrop

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Foramen magnum|Foramen magnum]]» frå ,  den 26. februar 2015.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Foramen stylomastoideum

***Foramen stylomastoideum*** er ein foramen mellom *[[processus styloideus ossis temporalis]]* og *[[pars mastoidea ossis temporalis]]* i tinningbeinet.

Den dannar avviklinga av *[[canalis nervi facialis]]*, og gjennom denne kjem andletsnerven og *[[arteria stylomastoidea]]*.

## Klinisk relevans
Facialisparese kan oppstå som følgje av betennelse i andletsnerven der den går ut av skallen gjennom *foramen stylomastoideum*. Pasientar med facialisparese framstår med andletslamming i den påverka sida.

## Fleire bilete

Fil:Gray141.png|Indre overflata av venstre tinningbein. *Foramen stylomastoideum* er merka som nummer tre frå botn til venstre.
Fil:Facial_canal.png|*Canalis nervi facialis*
Fil:Slide1CAC.JPG|Anatomien av hovudet sett frå sida, med disseksjon av andletsnerven.


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Stylomastoid foramen|Stylomastoid foramen]]» frå ,  den 26. februar 2015.*
Foramen ovale

Det finst fleire strukturar i menneskekroppen med namnet **foramen ovale** (pl. ***foramina ovalia***, av latin: «ovalt hol»):
* Foramen ovale i hjarta hjå foster, ein shunt frå høgre framkammer til venstre framkammer (latin: *foramen ovale cordis*)
* Foramen ovale i hovudskallen, meir spesifikt i kilebeinet i skallebasis, eit av hola der nervar passerer gjennom skallen (latin: *foramen ovale ossis sphenoidalis*)
* Patent foramen ovale, ein smal kanal i hjarta og ein rest av den føtale foramen ovale
Foramen

Ein **foramen** (pl. **foramina**) er i anatomien ei nemning som blir bruka om ei naturleg opning. Foramina i menneskekroppen verkar som ei opning der musklar, nervar, arteriar, vener og andre strukturar passerer for å kople ein kroppsdel til ein annan.

I hovudskallen hjå ryggbeinsdyr finn ein ei rekkje foramina, mellom anna foramen magnum. Foramina finn ein òg i ryggvirvlane i ryggsøyla, såkalla intervertebralforamina, som dannar ein kanal frå golvet til taket av knokkelen, der mellom anna ryggmergen passerer.

Døme på andre foramina er:
* *[[foramen apicis dentis]]*, holet øvst på tannrota
* foramen ovale i hjarta, eit hol mellom dei venøse og arterielle sidene av fosterhjarta
* *[[foramen transversarium]]*, ein av to opningar i ryggvirvlane der den djupe halsarterien passerer
* den store sittebeinsopninga (*foramen ischiadicum majus*), ein stor foramen i bekkenet
* *[[foramen interventriculare primarium]]*, i embryologien ein kortvarig opning mellom ventriklane i hjarta
* *[[foramen interventriculare]]*, kanalar som koplar ventriklane i hjernen
* den vesle sittebeinsopninga (*foramen ischiadicum minus*), ein opning mellom bekkenet og det bakre lårbeinet
* *[[foramen obturatum]]*, holet som blir danna av sittebeinet og underlivsbeinet i bekkenet
* sakralforamina, som perforerar virvelkanalen frå korsbeinet, og der sakralnervane passerer

### Variasjonar
Ein studie frå 1988 undersøkte variasjonar i høgre og venstre *[[foramen jugulare]]* i 156 hovudskallar. I 69% av skallane var den høgre *f. jugulare* større enn den venstre, og i 23% var den venstre noko større. I dei attståande skallane var begge foramina like store.

## Sjå òg
* foramina i hovudskallen
* intervertebralforamina
* fossa

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Foramen|Foramen]]» frå ,  den 26. februar 2015.*
Foramen zygomaticotemporale

***Foramen zygomaticotemporale*** er ein foramen som ligg nær midten av overflata på kinnbeinet. Den er gjennombora av *[[ramus zygomaticotemporalis nervi zygomatici]]*.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zygomaticotemporal foramen|Zygomaticotemporal foramen]]» frå ,  den 26. februar 2015.*
Foramen infraorbitale

***Foramen infraorbitale*** (IOF) er ein foramen i overkjevebeinet i hovudskallen som ligg under nedre orbitarand (IOM) i augehola. Gjennom denne kjem a. infraorbitalis, v. infraorbitalis og n. infraorbitalis, som er utgreiningar av overkjevedelen (CN V2) av trillingnerva (CN V). Distansen mellom IOF og IOM varierer frå 6,10—10,9 mm. *Foramen infraorbitale* formar den ytre enden av *[[canalis infraorbitalis|c. infraorbitalis]]* og kommuniserar med s. infraorbitalis maxillae, kanalen si opning på den indre sida.

Ramifikasjonane av dei tre hovudforgreininga av trillingnerva, ved *[[foramen supraorbitale]]*, *infraorbitale* og *[[foramen mentale|mentale]]*, er fordelt langs ei vertikal linje og passerer gjennom midten av pupillen. *Foramen infraorbitale* blir brukt som eit trykkpunkt for å teste følsemda til *n. infraorbitalis*. Palpering av *foramen infraorbitale* ved ekstraoral undersøking eller ved administrering av lokalbedøving fører til sårheit i området.

## Fleire bilete

Fil:Gray154.png|Artikulasjonane frå nase- og tårebeina med overkjeven. *Foramen infraorbitale* er merka til venstre.
Fil:Grizzly_skull.jpg|Hovudskallen til ein Grizzlybjørn med ein veldig synleg venstre *foramina infraorbitalis*
Fil:Orbita_mensch.jpg|1) *[[foramen ethmoidale anterius]]*; 2) *[[canalis opticus]]*; 3) *[[fissura orbitalis superior]]*; 4) *[[tåresekk|fossa sacci lacrimalis]]*; 5) *[[sulcus infraorbitalis maxillae|s. infraorbitalis maxillae]]*; 6) *[[fissura orbitalis inferior]]*; 7) *foramen infraorbitale*


## Sjå òg
* foramina i hovudskallen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Infraorbital foramen|Infraorbital foramen]]» frå ,  den 26. februar 2015.*