open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Mikkjelsmesse

**Mikkjelsmesse** er ei gammal kristen høgtid feira den 29. september til minne om erkeengelen Mikael. Dagen var ei viktig høgtid i mellomaldereuropa, og det knytte seg mange ulike tradisjonar til han. På primstaven blei denne høgtida vist mellom anna med ei skålvekt eller eit strålande englefjes. 

## Historie
Ein tok til å dyrka erkeengelen Mikael i Austkyrkja på 300-talet. I løpet av det neste hundreåret spreidde skikken seg til Vestkyrkja. Fordi Mikael blei sett på som leiar for den himmelske hærskaren blei dette ein dag ein kunne feira alle englane på.

Mikkjelsmesse var etter Kristian den femtes norske lov heilagdag under namnet *St. Mikkels Dag* fram til 1770 i Noreg, då han vart avskaffa under Festdagsreduksjonen.  Dagen vart feira for å takka Gud for grøden. I kyrkjene vart det preika over Evangeliet etter Matteus, 18. kapittel, versa 1 - 10, *Kven er den største i Himmelriket*.

## Mikkjelsmesse i Den norske kyrkja
I mai 1999 vedtok Kyrkjemøtet å gjeninnføre markeringa av «Erkeengelen Mikael og alle englars dag»
som ein valfri høgtidsdag. Feiringa er lagt til søndagen som kjem nærast Mikaelsdagen den 29. september. 

Det er fastsett ein eigen liturgi for Mikkjelsmesse.  Preiketeksten etter første tekstrekka er som før henta frå det 18 kapitlet i Matteusevangeliet, etter andre rekka er det henta frå Johannesevangeliet 1,47-51. Temaer ein kan vektleggje ved gudstenester denne dagen er: 
#Den kosmiske striden mellom gode og onde makter 
#Den kristologiske forankringa av kampen mot og sigeren over det onde
#Erkeengelen Mikael 
#Lovsongen englane syng for Guds trone
#Englene som Guds tjenere som sendes ut til vår hjelp.
#Verneenglane til kvart einskild menneske 
#Bøn om hjelp frå englane 
#Takk for at Gud har skapt englane og for at han sender dei til vår hjelp

## Tradisjonar
### I Noreg
Dagen markerte slutten på innhaustinga og byrjinga på jaktsesongen. Slik vêret var denne dagen, skulle det òg bli neste sommar.

### I Storbritannia
Det var vanleg å eta gås til Mikkelsmesse. I følgje folketrua var dette òg siste dagen ein kunne plukka og bruka bjørnebær.

Sidan mange engelske universitet startar skuleåret sin rundt denne dagen blir haustterminen ofte kalla mikkelsmesseterminen.

## Bakgrunnsstoff
*  Bibelsk gjennomgang av Mikkelsmessa (og høsttakkefesten) ved Bibelselskapet (bokmål)

## Kjelder
Helen Bjørnøy

**Helen Oddveig Bjørnøy** () er ein norsk prest, SV-politikar og fylkesmann i Buskerud frå 2013.

Bjørnøy har Examen artium frå Ålesund gymnas (1973), cand.theol. frå Menighetsfakultetet (1980) og vart ordinert som prest i Den norske kyrkja i 1981. Ho var kapellan ved Tromsø domkirke (1985–1987) og prest ved Tangen kyrkje i Drammen) (1987–1991). Ho var høgskulelektor ved Lovisenberg diakonale høgskule (1991–1999) og generalsekretær for Kirkens Bymisjon i Oslo (1999–2005). Ho var i 2004 kandidat til stillinga som biskop i Oslo bispedøme. Ho var nestleiar for Nei til EU i 1994, og har vore medlem av Pressens faglige utvalg. Frå 1. juni 2008 var ho generalsekretær for Plan Norge. 

Ho er gift med presten Torstein Lalim, har fire ungar og er busett i Drammen.

## Miljøvernminister
I 2005 vart Bjørnøy utnemnd til miljøvernminister for SV i Regjeringa Stoltenberg II, ei stilling ho hadde fram til oktober 2007, då ho vart etterfølgd av Erik Solheim. Som miljøvernminister fekk ho kritikk frå mange.

## Bibliografi
* *Konfirmasjonstiden*, Aschehoug (1994), to medforfattarar
* *Lederveiledning til konfirmasjonsboken "Ærlig talt"*, Aschehoug (1994)
* *Sosialfag, service og etikk*, Universitetsforlaget (1995). Lærebok til bruk i videregående skole
* «Yrkesetikk og seksuelle overgrep», i Yrkesetikk for prester (red.: Egil Morland), i serien *Presteforeningens studiebibliotek*, nr. 42 
* «Til en aktet redaktørstand», i boka *Status redaktør*. Norsk redaktørforening (1996)
* «Den norske kirkes menneskerettighetsengasjement», i utgreiinga *Religion, livssyn og menneskerettigheter*, Universitetsforlaget (1997)

## Bakgrunnsstoff
*
Anne-Grete Strøm-Erichsen

**Anne-Grete Strøm-Erichsen** () er ein norsk arbeidarparti-politikar frå Bergen. Frå 2005 til 2009 og i 2012-2013 var ho forsvarsminister og frå 2009 til 2012 var ho helseminister i regjeringa Stoltenberg II. Strøm-Erichsen vart også innvald på Stortinget frå Hordaland i 2005 og attvald i 2009.

Strøm-Erichsen gjekk reallinja på Langhaugen gymnas mellom 1965 og 1968 og Danielsen skole frå 1968 til 1969. Deretter utdanna ho seg til EDB-ingeniør ved Høgskolen i Bergen frå 1970 til 1974 og tok South Dakota School of Mines & Technology i perioden 1980–1981.

Strøm-Erichsen var operatør ved EDB-avdelinga på Universitetet i Bergen frå 1974-1977, og deretter arbeidde ho som programmerar på Nordisk Institutt ved Universitetet i Bergen frå 1977 til 1984, før ho byrja som systemkonsulent og systemsjef i GPI AS i perioden 1984–1987 og som dagleg leiar i Talesystemer AS i perioden 1987–1988. Ho var seniorkonsulent i Siemens Nixdorf mellom 1988 og 1991 og seniorkonsulent i BDC AS frå 1991 til 1995.

Strøm-Erichsen har også vore varaordførar (1998–1999), ordførar (1999–2000) og byrådsleiar (2000–2003) i Bergen. Ho har i tillegg representert Bergen som president i Organization of World Heritage Cities.

Ho er gift med Arve Strøm-Erichsen, som arbeider i IT-bransjen, og dei har to ungar.

## Kjelder
*
Ґ

**Ґ** er ein kyrillisk bokstav som vert uttala som *[[G]]* i «gut».
Han er den femte bokstaven i det ukrainske alfabetet og i belarusisk klassisk ortografi.

Bokstaven var brukt i eldre ukrainsk og belarusisk ortografi, men under Sovjetunionen vart han erstatta med *[[Г]]*.

I ukrainsk heldt diasporaen (spreidde folkegrupper) fram med å bruke han, og han har vorte gjeninnført i alfabetet etter at Ukraina fekk sjølvstende. Bokstaven har òg vorte føreslått gjeninnført i belarusisk, men det har til no ikkje hendt.

## Kjelder
Ѓ

**Ѓ** er ein bokstav i det kyrilliske alfabetet, og vert brukt i makedonsk. Nokre gonger er han likeverdig med ђ, for det meste i serbiske ord.

## Kjelder
Václav Klaus

**Václav Klaus** () er ein tsjekkisk økonom og politikar. Han var den andre presidenten i Tsjekkia, og hadde dette embete i perioden mellom 2003 og 2013. Før det var han finansminister i Tsjekkoslovakia 1989–1992, og statsminister i Tsjekkia 1993–1997.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
*Václav Klaus i nettstaden til den tsjekkiske presidenten.
Jaala

**Jaala** er ein kommune i Kymenlaakso sør i Finland.

Kommunen er finskspråkleg og har 1&nbsp;906 innbyggjarar (2003). Med ei flatevidde på 563 km² (129.89 km² av desse er vatn) gjev det ein folketettleik på 3,4 innbyggjarar per km².
Itis

**Itis** (finsk: *Iitti*) er ein kommune i Finland. Itis ligg i landskapet Kymmenedalen i lenet Etelä-Suomi. 

Kommunen har om lag 7&nbsp;360 innbyggjarar og eit areal på 685,08 km².
Ђ

**Ђ**, transkribert đ på norsk, er ein kyrillisk bokstav som blir brukt til å skriva serbisk og montenegrinsk. 
Han representerer ein stemd alveolo-palatal affrikat , og er den sjette bokstaven i det serbiske alfabetet 

Bokstaven blei utforma på førespurnad frå Vuk Stefanović Karadžić. Det blei laga fleire forslag til utforming (eit av Pavle Solarić, eit anna av Gligorije Geršić). Varianten som blei teken i bruk blei utforma av Lukijan Mušicki; som modifiserte bokstaven Ћ. Denne igjen bygde på den gammalkyrilliske bokstaven Ꙉ. Den nye bokstaven blei teken med i Karadžić si ordbok frå 1818, og blei deretter allment utbreidd.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dje|Dje]]» frå ,  den 7. november 2023.*
Roman Šebrle

**Roman Šebrle** () er ein tsjekkisk friidrettsutøvar. Han har verdensrekorden i tikamp med 9026 poeng.

Han fekk sølv under VM i friidrett 2003, men gjekk heilt til topps under OL 2004 i Athen. Under VM i friidrett 2005 vart det ein ny sølvmedalje.

## Bakgrunnsstoff
*
Regjeringa Stoltenberg I

**Jens Stoltenberg si fyrste regjering** var den norske regjeringa som sat frå 17. mars&nbsp;2000 til 19. oktober&nbsp;2001. 

Stoltenberg I-regjeringa var ei mindretalsregjering utgått av Arbeidarpartiet, som hadde 65 av dei 165 representantane i Stortinget bak seg. Regjeringa kom til makta då den første Bondevikregjeringa stilte kabinettspørsmål på gasskraftsaka. Fleirtalet i Stortinget, Arbeidarpartiet og Høgre, stemte for å senka utsleppskrava frå nye planlagde gasskraftverk og Bondevik-regjeringa gjekk av. Jens Stoltenberg fekk oppdraget med å danna ny regjering, som leiar for det største opposisjonspartiet.
Regjeringa sat fram til Stortingsvalet 2001.

Desse sat i den første Stoltenberg-regjeringa:

**[[Norske statsministrar|Statsminister]]**
* Jens Stoltenberg
**[[Norske utanriksministrar|Utanriksminister]]**
* Thorbjørn Jagland
**[[Norske bistandsministrar|Bistandsminister]]**
* Anne Kristin Sydnes
**[[Norske finansministrar|Finansminister]]**
* Karl Eirik Schjøtt-Pedersen
**[[Norske forsvarsministrar|Forsvarsminister]]**
* Bjørn Tore Godal
**[[Norske fiskeriministrar|Fiskeriminister]]**
* Otto Gregussen
**[[Norske sosialministrar|Sosialminister]]**
* Guri Ingebrigtsen

**[[Norske helseministrar|Helseminister]]**
* Tore Tønne
**[[Norske samferdsleministrar|Samferdsleminister]]**
* Terje Moe Gustavsen
**[[Norske kommunalministrar|Kommunalminister]]**
* Sylvia Brustad
**[[Norske næringsministrar|Nærings- og handelsminister]]**
* Grete Knudsen
**[[Norske olje- og energiministrar|Olje- og energiminister]]**
* Olav Akselsen
**[[Norske justisministrar|Justisminister]]**
* Hanne Harlem

**[[Norske arbeids- og administrasjonsministrar|Arbeids- og administrasjonsminister]]**
* Jørgen Kosmo
**[[Norske barne- og familieministrar|Barne- og familieminister]]**
* Karita Bekkemellem Orheim
**[[Norske landbruksministrar|Landbruksminister]]**
* Bjarne Håkon Hanssen
**[[Norske miljøvernministrar|Miljøvernminister]]**
* Siri Bjerke
**[[Norske kyrkje-, utdannings- og forskingsministrar|Kyrkje-, utdannings- og forskingsminister]]**
* Trond Giske
**[[Norske kulturministrar|Kulturminister]]**
* Ellen Horn

## Kjelder
* Regjeringa Stoltenberg I hos regjeringen.no, vitja 26. desember 2009
Erik Solheim

**Erik Solheim** () er ein norsk diplomat og tidlegare politikar for SV. Han er leiar for miljøprogrammet til SN og assisterande generalsekretær i SN frå 2016.

## Liv og virke
### Utdanning
Solheim er utdanna cand.mag. med faga historie og sosiologi.

### Valobservatør
Solheim har vore valobservatør i Russland, Georgia, Kviterussland og Ukraina. I tillegg til engasjement for fred og konfliktløysing har Solheim alltid vore svært oppteken av miljøspørsmål, og han var mellom anna med på SN sin miljøkonferanse i Rio i 1992. I utviklingspolitikken har han, i tillegg til fred og miljø, vore oppteken av kvinner og likestilling, samt olje- og energispørsmål.

### Politisk karriere
Solheim var leiar i Sosialistisk Ungdom i åra 1977–1980, partisekretær i SV frå 1981 til 1985, og leiar for SV i perioden mellom 1987 og 1997. Han var stortingsrepresentant frå Sør-Trøndelag i perioden 1989–1993, og frå Oslo i perioden 1993–2001. Den personlege rådgjevaren til Solheim då han var SV-leiar og stortingsrepresentant var i fleire år Thor Gjermund Eriksen, som seinare vart redaktør i *[[Dagbladet]]*. Som SV-leiar etterfølgde han Theo  Koritzinsky, og vart sjølv etterfølgd av Kristin Halvorsen.

Frå våren 2000 hadde han permisjon frå Stortinget for å vere spesialrådgjevar for det norske Utanriksdepartementet på Sri Lanka. Målet var å arbeide fram ein fredsavtale mellom styresmaktene i landet og LTTE. Vararepresentanten hans i utanrikskomitéen på Stortinget var i denne perioden Lisbet Rugtvedt.

Den 17. oktober 2005 vart han utnemnd til statsråd i Regjeringa Stoltenberg II med ansvar for utviklingssaker (utviklingsminister). Hausten 2007 fekk han òg ansvaret for Miljøverndepartementet. Han gjekk av som minister i 2012.

## Kjelder
* 

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Erik Solheim|Erik Solheim]]» frå ,  den 14. april 2010.*  

;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Knute Rockne

**Knute Kenneth Rockne** () var ein norsk-amerikansk utøvar og trenar innan amerikansk fotball.

Han var fødd **Knut Rokne** på Voss og emigrerte alt som barn til Chicago i Illinois, USA. Han arbeidde som laboratorieassistent hjå Julius Arthur Nieuwland ved University of Notre Dame, men sa frå seg vidare arbeid innanfor kjemi etter å ha fått tilbod om å verta fotballtrenar. Han hadde sjølv i åra 1910-1913 spela amerikansk fotball på universitetslaget, utan å merkja seg ut i særleg grad før dei to siste åra. Han gifte seg i 1914 med Bonnie Gwendolyn Skiles, og dei fekk fire born saman; Bill, Knute jr., Mary Jean og Jack.

## Fotballtrenaren
Som hovudtrenar for *«The Fighting Irish»*, laget til University of Notre Dame i South Bend i Indiana frå 1918 til 1930 såg Rockne laget sitt sigra i 88,1 % av alle kampane sine, ein sigersprosent som ikkje noko lag seinare har overgått. I dei 13 åra Rockne var hovudtrenar, hadde laget 105 sigrar, 12 tap og fem uavgjorte kampar. Det vann seks nasjonale meisterskap og var ubesigra i fem sesongar. 

Rockne innførte ei oppstilling kjend som «shift», der bakdelen av laget byrja i ei T-oppstilling før dei gjekk til eine eller andre sida rett før ballen blei teken. Han gjorde også framoverpasningar populære.

## Reklamearbeid

Knute Rockne var også klar over underhaldningssida ved college-idretten, og knytte band til media for å få gratis reklame for laget sitt. Han samarbeidde også med den lokale bilfabrikanten Studebaker frå 1928, mest med sals- og marknadsføringsoppgåver. Tidleg i 1931 marknadsførte Studebaker ein bil med namnet til Rockne, *«Studebaker Rockne Sedan Six 65*». Modellen var i produksjon fram til 1934, og det vart laga i alt 30 239 bilar. Av desse kom om lag 100 til Noreg.

## Flystyrten
Rockne døydde i ein flystyrt nær Cottonwood Falls i Kansas på veg for å delta i produksjonen av filmen *The Spirit of Notre Dame*. Han er gravlagd på Highland Cemetery i South Bend. Studentane sin idrettsbygning på universitetet har fått Rockne sitt namn, likeeins ei gate i South Bend, og eit par andre stader i Kansas og Indiana.

Kong Haakon VII av Noreg slo Rockne posthumt til riddar og sendte ein personleg utsending (Olaf Bernts, norsk konsul i Chicago) til gravferda hans.

## Anna
* Knute Rockne vart portrettert i filmen *Knute Rockne, All American* i 1940, med Ronald Reagan i ei av rollene.
* Ein bronseskulptur av Knute Rockne, laga av biletkunstnaren Jerry McKenna, vart avduka med kunstnaren Jerry og son til Knute, Jack Rockne, tilstades på Voss 31. mars 2006, på 75 årsdagen for Knute Rockne sitt dødsfall. 
* I 1988 gav det amerikanske postverket United States Postal Service ut eit frimerke til minne om Rockne.

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Knute Rockne|Knute Rockne]]» frå , den 6. september 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
Terje Riis-Johansen

**Terje Riis-Johansen** () er ein norsk senterpartipolitikar frå Skien. Han var landbruks- og matminister 2005–2008 og olje- og energiminister i Jens Stoltenberg si andre regjering 2008-2011. Riis-Johansen gjekk av 4. mars 2011 og vart etterfølgd av partifellen Ola Borten Moe. 5. oktober 2011 vart han vald til fylkesordførar i Telemark og sat til 2015.

## Karriere
Riis-Johansen er utdanna innan agronomi og landbruksteknikk. Ved kommune- og fylkestingsvalet i 1991 vart han vald inn i Skien bystyre og Telemark fylkesting for Senterpartiet, og i 1993 vart han vald inn på Stortinget, men mista plassen sin der i 1997. Frå 17. oktober 2005 og fram til 20. juni 2008 var han statsråd i Landbruks- og matdepartementet i same regjeringa Stoltenberg II.

Under regjeringa Bondevik I var han rådgjevar i Finansdepartementet. Han var fram til han vart utnemnd som statsråd styremedlem i Noregs Bondelag (2000–2005). Elles har Riis-Johansen mellom anna vore sentralstyremedlem i Norges Bygdeungdomslag (1989–1991) og nestleiar i Nei til EU (1995–1997).

I 2009 vart Riis-Johansen trekt inn i ein kritikk av Innovasjon Norge, då det kom fram at han i 2007 fekk 500&nbsp;000 kroner i rein støtte frå innovasjonsføretaket for å pusse opp ein fjøs.

Etter kommunevalet i 2023 blei han vald til fylkesvaraordførar i nye Telemark fylke.

Terje Riis-Johansen er gift og har tre ungar.

## Kjelder
* «Terje Riis-Johansen» hjå Store Norske Leksikon, innhenta 30. oktober 2009 (lisensiert under CC-BY-SA).

;Referansar

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Terje Riis-Johansen|Terje Riis-Johansen]]» frå ,  den 11. mars 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Anjalankoski

**Anjalankoski** er ein kommune sør i Finland. Størsteparten av innbyggjarane bur rundt elva Kymmene älv, med Myllykoski og Ingerois (finsk Inkeroinen) som dei tettast busette stadane.

Industrien er mellom anna basert på skogsindustri langs elva. Stora Enso Oyj og Myllykoski Paper Oy er hovudarbeidsplassane i Anjalankoski, i tillegg til kommunen sjølv.

Kommunen ligg i landskapet Kymmenedalen (fi. Kymenlaasko) i lenet Södra Finlands län. 

## Venskapskommunar

Anjalankoski har desse venskapskommunane:

* Grums (Sverige)
* Vologda (Russland)
* Sindi (Estland)
* Eilenburg (Tyskland)

## Bakgrunnsstoff

*
Elimäki

**Elimäki** er ein kommune i Finland. Kommunen ligg i landskapet Kymenlaakso (Kymmenedalen) i lenet Etelä-Suomen lääni (Södra Finlands län).
Kouvola

**Kouvola** er ein kommune og by i Finland. Kommunen ligg i landskapet Kymmenedalen. Etter den gamle lensinndelinga var Kouvola hovudstad i Kymmene län. Det bur 31&nbps;242 menneske i Kouvola, viss vi tar med nabokommunane som soknar til Kouvola sentrum blir talet 97&nbsp;818, det vil seie Finlands niande største byregion.

Kouvola vart i si tid danna ved krysset mellom fire jarnvegar. Etter dette har staden vakse til eit variert sentrum. Jarnvegane er banen via Lahtis og Riihimäki til Helsingfors, 2) banen til Kotka, 3) banen til S:t Michel og Pieksamäki, og banen til St. Petersburg. Banen til Russland er viktig for Kouvola, det er særleg ein stor trafikk av olje via jarnvegen frå Russland.

Kouvola er kjend for å ha ei underavdeling av Universitetet i Helsingfors som utdannar tolkar og omsetjarar.

I Kouvola finst det kjende tivoliet Tykkimäki.

Det finske innanriksdepartementet har gjort framlegg om at Kouvola skal bli slått saman med nabokommunane Anjalankoski, Elimäki, Jaala, Kuusankoski og Valkeala.

## Bydelar
* Eskolanmäki
* Kankaronmäki
* Kaunisnurmi
* Sentrum
* Kotiharju
* Käpylä
* Lehtomäki
* Ojaniitty
* Pikku-Palomäki
* Ravikylä
* Rekola
* Sarkola
* Tornionmäki
* Vahtero
* Vahteronmäki
* Viitakumpu
Virolahti

**Virolahti** er ein kommune i Finland. Kommunen ligg i landskapet Kymenlaakso (Kymmenedalen) i Södra Finlands län.
Den arabiske ligaen

**Den arabiske ligaen** () er ein politisk organisasjon med 22 medlemsland frå den arabiske verda. Ligaen arbeider for samarbeid innan næringsliv, finansvesen, transport, kultur, helsevesen, medlemslanda sin suverenitet og fremje av sams interesser. Ligaen arbeider for at Palestina skal anerkjennast som sjølvstendig stat.

Ligaen har inga overnasjonal myndigheit over medlemslanda, og spelar slik ei mindre omfattande rolle enn organisasjonar som til dømes Den europeiske unionen (EU).

## Historie

Den arabiske ligaen vart grunnlagt 22. mars 1945 i Kairo, der han har sete. Sju land var med på opprettinga.

I byrjinga jobba ligaen i særleg grad for å sikre sjølvstende for land under kolonistyre. Seinare vart hovudfokuset retta mot å fremje samarbeid mellom medlemslanda. Ligaen har også spelt ei rolle i Israel-Palestina-konflikten. I 1948 gjekk seks av medlemslanda (Irak, Syria, Libanon, Transjordan, Egypt og Saudi Arabia) til angrep mot den nyoppretta staten Israel.

## Medlemsland

Den arabiske ligaen er samansett av 22 medlemsland; 21 nasjonalstatar i Nord-Afrika og Midt-austen forutan Palestina.

Det bur over 300 millionar menneske innanfor ligaen. Talet (i millionar) på innbyggjarar i kvart land står i parentes bak landet.


*1 ^ Grunna ein fredsavtale med Israel var landet suspendert frå ligaen mellom 1979 og 1988.

*2 ^ Grunna styresmaktene si handtering av den libyske borgarkrigen var landet suspendert frå ligaen mellom 22. februar og 27. august 2011.

*3 ^ Grunna styresmaktene si handtering av den syriske borgarkrigen vart landet suspendert frå ligaen 12. november 2011.

## Toppmøte

## Generalsekretærar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arab League|Arab League]]» frå ,  den 8. april 2006.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Tsjetsjenia

**Tsjetsjenia** er ein republikk i den russiske føderasjonen som ligg nord i Kaukasia, og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Han grensar til Stavropol kraj i nordvest, Dagestan i aust og nordaust, Georgia i sør og Ingusjetia og Nord-Ossetia i vest. 

Sidan 1994 har nasjonalistiske styrkar som kjemper for sjølvstende for landet vore i væpna konflikt med dei russiske styresmaktene. Krigen i Tsjetsjenia har ført til mykje uro og sabotasjeangrep på russisk territorium som vanligvis skjer i krigen mellom to stater.

## Folkesetnad
Ved folketeljinga i 2010 var den etniske samansetjinga:

* Tsjetsjenarar: 95,1 %
* Russarar: 1,9 %
* Kumykar: 1,0 %

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Huftarøy

**Huftarøy** er den største øya i Austevoll kommune rekna etter både areal og innbyggjartal. Arealet er 50,4 kvadratkilometer og det bur ca. 3000 personar her.

Øya ligg mellom Møkstrafjorden i vest, Bjørnafjorden i aust, Langenuen og Selbjørnsfjorden i sør og Korsfjorden i nord.

Nord på Huftarøy ligg kommunesenteret Storebø, med 1658 innbyggjarar (2023). Bygdene Kolbeinsvik og Vik ligg òg på Huftarøy.

## Kommunikasjon
Det går ferje frå Hufthamar nord på Huftarøy til Krokeide i Fana bydel i Bergen kommune, og til Hundvåkøy. Dette ferjesambandet vert trafikkert av to ferjer. Søraust på Huftarøy, i Husavik, går det ferje til Sandvikvåg i Fitjar kommune på øya Stord.

HSD sine hurtigbåtar og Flaggruten går innom transportknutepunktet Hufthamar nord på Huftarøy.

På sørspissen av Huftarøy går Selbjørnsbrua over til Selbjørn, som er den nest største øya i Austevoll. Hausten 2005 vart bruprosjektet Austevollsbrua sett i gang, og i 2008 stod bruprosjektet som skal binde Huftarøy saman med Hundvåkøy ferdig.

**Folketalsutvikling:**

1 Med Drøna, Rostøya og mindre holmar.

## Kjelder
Musikkgruppa Dronning Mauds Land

:*Sjå òg det norske bilandet [[Dronning Maud Land]]*

**Dronning Mauds Land** er namnet på ei norsk musikkgruppe stifta av Oslo-paret Arne Berggren og Ingeborg Magerøy. Dei syng på norsk og produserer mjuk popmusikk med elektronisk preg.

## Utgjevingar
* *Dronning Mauds Land* (1990)
* *Noe som har hendt* (1993)
* *Tiden kler seg naken* (1994)
* *Smelter på tungen* (1997)
Odd Roger Enoksen

**Odd Roger Enoksen** () på Andenes) er ein norsk senterpartipolitikar. Han var forsvarsminister i Regjeringa Støre frå 2021 til 2022. 

Frå oktober 2005 til 21. september 2007 var han statsråd i regjeringa Stoltenberg II med ansvar for olje- og energidepartementet. 

Enoksen vart innvald på Stortinget frå Nordland fylke i 1993, der han sat fram til 2005. Han hadde vore vararepresentant frå 1989.

I regjeringa Bondevik I var Enoksen kommunalminister. Han har vore varaordførar i Andøy kommune, og er utdanna agronom.

Enoksen er gift og har fire ungar.

## Regjeringsmedlem
* 16. mars 1999 til 17. mars 2000 statsråd for kommunaldepartementet i regjeringa Bondevik I.
* 17. oktober 2005 til 21. september 2007 statsråd for olje- og energidepartementet i regjeringa Stoltenberg II.

## Stortingets presidentskap
* 1993–1997 visesekretær i Stortinget.

## Stortingskomitéar
* 2001&ndash;2005 medlem av Næringskomitéen i Stortinget frå 22. april 2003.
* 2001&ndash;2005 medlem av Forsvarskomitéen i Stortinget til 22. april 2003.
* 2001&ndash;2005 medlem av Den utvida utanrikskomitéen i Stortinget til 22. april 2003.
* 2001&ndash;2005 medlem av Valkomitéen i Stortinget til 11. april 2003.
* 1997&ndash;2001 medlem av Finanskomitéen i Stortinget frå22. mars 2000.
* 1997&ndash;2001 medlem av Den utvida utanrikskomitéen i Stortinget til 16. mars 1999 og frå 22. mars 2000.
* 1997&ndash;2001 leiar av Næringskomitéen i Stortinget til 16. mars 1999.
* 1997&ndash;2001 medlem av Arbeidsordningskomitéen i Stortinget til 16. mars 1999.
* 1997&ndash;2001 varamedlem av Valkomitéen i Stortinget til 16. mars 1999.
* 1993&ndash;1997 medlem av Energi- og miljøkomitéen i Stortinget.
* 1993&ndash;1997 varamedlem av Valkomitéen i Stortinget.

## Referansar


 

## Bakgrunnsstoff
* Stortinget.no – Biografi
Home Alone

***Home Alone***, kalla ***Alene hjemme*** på norsk, er ein amerikansk familiefilm frå 1990, regissert av Chris Columbus. Hovudrolla vert spelt av Macaulay Culkin som er Kevin McCallister, ein åtte år gammal gut som med eit uhell vert attleten heime medan resten av familien dreg på juleferie i Frankrike. Kevin oppdagar etterkvart at to tjuvar luskar rundt huset, og lagar mange oppfinnsame feller for desse to tjuvane. 

Totalt tente *Home Alone* inn 533 millionar dollar, rundt halvparten i USA. Dette gjer filmen til ein av dei mest innbringande filmkomediane som er gjevne ut.

## Sjå òg
* Home Alone 2: Lost in New York
* Home Alone 3
* Home Alone 4 

## Bakgrunnsstoff
* Filminfo på International Movie Database
Ѕ

**Ѕ** er ein bokstav i det kyrilliske alfabetet og vert brukt i makedonsk; han fanst likevel allereie i det tidlege kyrilliske alfabetet.

## Kjelder
Viksdalsvatnet

**Viksdalsvatnet** er ein innsjø som ligg i Sunnfjord i Vestland. To elvar renn ut i vatnet, den ein med opphav i Jostedalsbreen nasjonalpark og den andre startar på Gaularfjellet. Desse to elvene vert rekna som byrjinga på Gaularvassdraget.

Viksdalsvatnet er eit godt fiskevatn, og er eit av fleire som vert nytta under konkurransen Sunnfjord aurefiskefest. Det er eit fiskeslag i vatnet: aure.

I nedre enden av vatnet vert det delt frå Hestadfjorden av ei smal landtunge og eit lite sund. På denne landtunga ligg Hestad kapell.

Fylkesveg 610 følgjer sørsida av Viksdalsvatnet frå Eldalsosen. På nordsida går Fylkesveg 421 i Sogn og Fjordane.

## Bakgrunnsstoff
* Aurefiske  - informasjonsside om aurefiske bl.a. i Viksdalsvatnet.
* Aurefiskefest i Sunnfjord  - her ligg informasjon om fiskefesten.
Є

**Є** (minuskel **є**) er ein bokstav i det kyrilliske alfabetet, brukt i ukrainsk for å representere lyden [je].
Haukedalsvatnet

**Haukedalsvatnet** er ein innsjø i Sunnfjord kommune i Vestland. Innsjøen har eit areal på 10,24&nbsp;km&sup2;.
Juvente

**Juvente** (latin for 'ungdomstid') er ein partipolitisk uavhengig og religiøst nøytral norsk ungdomsorganisasjon som jobbar for ei rusfri utvikling, fred, toleranse og like rettar for alle. Medlemmane i organisasjonen er i hovudsak mellom 12 og 26 år, og har vald ein edru livsstil.

Juvente er engasjert i ruspolitikk og førebygging, driv utviklingshjelp via organisasjonen FORUT, og søker å skape gode ungdomsmiljø i heile landet med lokallag, kurs, samlingar og andre arrangement. Organisasjonen arbeider også for antirasisme og integrering. Organisasjonen driv ulike førebyggingsprosjekt retta mot ulike målgrupper, mellom anna *Edruss*, som rettar seg mot russ, og *Kolon,* eit pedagogisk opplegg for ungdomsskuleelevar. Juvente står òg bak den politiske kampanjen *Skjenkekontrollen*, der dei undersøkjer om daglegvarebutikkar sel alkohol til mindreårige. Tidlegare dreiv Juvente prosjekta Rusfri Diil, KOLON musikkteater (for den vidaregåande skolen) og skoleopplegget Fristil (tidl. Holdning til rusgift / Handling mot rusgift) for niande klasse i grunnskolen.

## Historie og tilknytingar
Juvente blei stifta 1.-2. juli 1992, som ei samanslåing av Det Norske Totalavholdsselskaps Ungdomsforbund (DNTU, stifta 1924) og Norges Godtemplar Ungdomsforbund (NGU, stifta juni 1909). Juvente fungerer som ungdomsorganisasjon for DNT - Edru Livsstil (tidl. Det Norske Totalavholdsselskap, stifta 29. desember 1859) og IOGT i Noreg (stifta 8. mars 1877). Internasjonalt er Juvente medlem i IOGT International. I Noreg er Juvente medlem i paraplyorganisasjonane Actis (Rusfeltets samarbeidsorgan, tidl. Avholdsfolkets Landsråd) og Landsrådet for Norges Barne- og Ungdomsorganisasjonar (LNU).

## Leiarar

*Ida Oleanna Hagen, Hedmark/Oppland krets, 1992&ndash;1993 
*Vigdis Vestby, Hedmark/Oppland krets, 1993&ndash;1995 
*Torstein Nybø, Hedmark/Oppland krets, 1995&ndash;1997 
*Sten Magne Berglund, Troms krets, 1997&ndash;2001 
*Marte Haabeth Grindaker, Hedmark/Oppland krets, 2001&ndash;2003 
*Martin Hermstad Løvlien, Nordland krets, 2003&ndash;2005 
*Odrun Katrine Bergland, Troms og Ofoten krets, 2005&ndash;2007
*Eivind Marienborg, Hedmark og Oppland krets, 2007&ndash;2009
*Adrian Farner Rogne, Oslo, Akershus og Østfold krets, 2009&ndash;2012
*Amanda Rose Stratford Gamst, Hedmark og Oppland krets, 2012-2013
*Kristoffer Holm, Hedmark og Oppland krets, 2013-2014
*Maria Elizabet Aspen, Oslo, Akershus og Østfold krets, 2014-2016
*Øyvind Kind Robertsen, Troms, Ofoten, Lofoten og Vesterålen krets, 2016-2018
*Christina Babington, 2018-

## Sjå òg
* DNT - Edru Livsstil
* IOGT
* Junior- og barneorganisasjonen JUBA

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
*IOGT i Noreg
*DNT - Edru Livsstil
*Actis
*Landsrådet for Norges barne- og ungdomsorganisasjonar (LNU)
*FORUT
Egentliga Finland

**Egentliga Finland** (finsk **Varsinais-Suomi**) er eit landskap i Finland. I 2021 budde 481&nbsp;673 personar i landskapet. Til landskapet høyrer mellom anna Åbo (Turku), Salo og skjærgardskommunane heilt til Åland.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Helga Pedersen

**Helga Pedersen** () frå Vestertana i Tana kommune i Finnmark fylke er ein norsk politikar. Ho er ordførar i Tana kommune for perioden 2019-2023. Ho er medlem av Arbeidarpartiet, og var statsråd i Fiskeri- og kystdepartementet i regjeringa Stoltenberg II frå 17. oktober 2005 til 2. oktober 2009.  Pedersen blei vald til nestleiar i Arbeiderpartiet i 2007. Ho var fylkesordførar i Finnmark frå 2003 til oktober 2005.

Ho var frå 2001 student på hovudfag i historie. Frå januar 2001 arbeidde ho i halv stilling for UNEP/GRID-Arendal. Ho er utdanna Cand.mag med mellomfag historie frå UiT 1998, grunnfag russo-sovjetiske studiar 1996 og mellomfag russisk ved UiB i 1995.  Pedersen var førstekonsulent i Finnmark fylkeskommune i 1999-2000, var knytt til Samisk nærings- og utredningssenter i 1998, ungdomssekretær ved AUF i Finnmark i 1997 og lærar/assistent på Boftsa skole 1992-1997.

Helga Pedersen har vore fast representant på Finnmark fylkesting frå februar 2000, medlem av Arbeidarpartiets samepolitiske råd frå 1998 og medlem i Finnmark Arbeiderpartis kvinnepolitiske styre frå 1998. Ho var òg politisk rådgjevar i Nærings- og handelsdepartementet frå 17. april til 19. oktober 2001.

Ho er kandidat for valg av ordfører i Tana kommune i 2019.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* regjeringa.no: Fiskeriministeren
Kymmenedalen

**Kymmenedalen** (finsk **Kymenlaakso**; *laakso* tyder 'dal') er eit landskap. Administrasjonssetet i landskapet er Kotka, ved utløpet til Kymmene älv i Finskebukta. Ein av kommunane i landskapet (Pyttis) er tospråkleg, men dei svensktalende i landskapet utgjer berre 0,8 % av folkesetnaden. Kymmenedalen grensar til landskapa Nyland, Päijänne-Tavastland, Södra Savolax og Södra Karelen. Mot søraust grensar det til tidlegare finske område som var ein del av Viborgs län og som no er ein del av distriktet Vyborg rajon i det russiske Leningrad oblast.

## Kommunar og regionar
Kymmenedalen består av sju kommunar, av dei er tre byar. I dei siste åra har det vore éi kommunesamanslåing. Den 1. januar 2009 vart kommunane Anjalankoski, Elimäki, Jaala, Kuusankoski og Valkeala slegne saman med Kouvola.

Kommunane i landskapet utgjer to økonomiske regionar. Oversynet nedanfor viser korleis kommunane fordeler seg på dei to økonomiske regionane. Byane er oppførte med feit skrift.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kymmenedalen|Kymmenedalen]]» frå ,  den 25. desember 2015.*  

## Bakgrunnsstoff

*
* ''Uppslagsverket Finland'', Kymmenedalen
Lappland

**Lappland** er eit svensk namn brukt om samiske område nord i Sverige og Finland. Det kan i dag ha fleire tydingar:

*Heile Sameland (Sápmi), område som historisk har vore hovudsakleg samiske
*Eit **[[Landskapet Lappland|historisk landskap]]** i Sverige og Finland
*Landskapet **[[Lappland i Sverige]]**
*Landskapet Lappland i Finland **[[Lappland i Finland]]**
*Lenet Lappland i Finland **[[Lapplands län]]**
Protestfestivalen

**[[Kristiansand|Christianssand]] Protestfestival**, etablert i 2002 er ein festival halden i protest mot avmakt og likesæle for engasjement og handling. Han er meint å vera ein protest mot einsrettinga i samfunnet, den einspora marknadstenkinga og eit slapt toleranseomgrep. Festivalen er inspirert av folk som Axel Jensen, Jens Bjørneboe og Henrik Wergeland.

## Bakgrunnsstoff

* http://www.protest.no
Tove Linnea Brandvik

**Tove Linnea Brandvik** () er ein norsk politikar for Arbeidarpartiet som har vore ordførar og stortingsrepresentant. Brandvik sit også i sentralstyret til Arbeidarpartiet. 

Tove Linnea Brandvik var ordførar i Lindås kommune frå 2003 til hausten 2007. Då Brandvik vart ordførar i 2003 vart ho Lindås kommune sin første kvinnelege ordførar og så langt yngste ordførar, berre 35 år. Brandvik gjekk inn i si første kommunestyreperiode som ordførar. Ho kom frå stillinga som Senterleiar på kjøpesenteret Lindås Senter. 

Brandvik var vararepresentant for Arbeidarpartiet på Stortinget i perioden 2005-2009. Frå 2009 møtte ho fast og vart medlem i Arbeids og sosialkomiteen. Ho vart med dette den første fast møtande funksjonshemma stortingsrepresentanten. Som vararepresentant vart Brandvik kjend som Noregs første rullestolbrukar på Stortinget. Årsaka var at ein måtte gjere diverse tilpassingar i stortingssalen, som på førehand ikkje var tilpassa rullestolbrukarar.

Brandvik er fødd i Levanger og budde store delar av oppveksten i Leirfjord kommune i Nordland. Ho er utdanna diplomøkonom frå BI Trondheim / BI Bergen.
I 2007 var ho nestleiar i regionrådet Nordhordland IKS, styreleiar for Nordhordlands kraftlag, nestleiar i Hordaland Arbeidarparti og medlem i Arbeidarpartiets Sentralstyre.

## Bakgrunnsstoff
* Biografi ved stortinget.no
* Presentasjon av kandidaten ved tv2nyhetene.no
Vaffel

Ein **vaffel** (fleirtal *vaflar*) eller ei **vaffelkake** er eit tjukkvore, oftast noko luftig, bakverk som er steikt i eit jarn med meir eller mindre grovt rutemønster eller anna grovt mønster. Jarnet gjev vaflane mønster og form, som kan vera firkanta eller runde for heile kaka, og inndelingar i mindre delar som også kan vera firkanta eller hjarteforma.

## Røre
Vaffelrøre blir gjerne laga med egg, mjølk, kveitemjøl og smelta smør. Ein kan også nytta bakepulver, gjær eller andre hevingsmiddel. I tillegg kan ein tilsetja salt, sukker, vanilje eller kardemomme og liknande.

Ein kan nytta egg frå høns til røra, men også frå andre fuglar og frå fisk. Vaffelrøre med torskerogn har til dømes vore nytta blant kysten i Noreg.

I staden for smør kan ein nytta andre feittypar, som smult eller olivenolje, i røra.

I tillegg til mjølk kan ein også nytta fløyte eller rømme i røra. Det finst også døme på vaffelrøre laga med øl. 

Ein kan også nytta andre typar mjøl eller havregryn i tillegg til kveite.

## Historie
Kaker steikte på jarn er nokre av dei eldste kjente kakene. Ein kjenner til kakejarn for avletter eller krumkaker frå 1600-talet. Vaflar er nemnde i kjelder frå 1700-talet.

## Tradisjonar
Vafler kan vera rektangulære (typisk for nederlandske og belgiske vaflar), runde (typisk mange stader i Nord-Amerika) eller runde med underdeling i fire eller fem hjarteforma vaflar (typisk for skandinaviske vaflar). 

I Noreg kan ein til dømes servera vaflar med syltetøy og rømme eller smør og brunost. I Nordland og Trøndelag finst det også skikkar med å ha egg og salt kjøtpålegg på vaflar. Ein kan også nytta vaflar til pølse i brød, noko ein til dømes har gjort i Østfold i Noreg.

Blant portugisarjødar er vaflar tradisjonell ḥanukkámat.

## Galleri

2021-10-03 10 01 32 Waffles at the SpringHill Suites by Marriott Ewing Princeton South in Ewing Township, Mercer County, New Jersey.jpg|Runde vaflar, typisk mange stader i Nord-Amerika.
Waffle DSC00575.jpg|Ein belgisk vaffel av brusseltypen (*gaufre*).
20060700 waffle with icecream and raspberries.jpg|Svenske *våfflor* med iskrem og bringebær. 
Pølse i vaffel 01.jpg|Pølse i vaffel


## Merknadar

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Saint-Paul-de-Vence

**Saint-Paul** eller **Saint-Paul de Vence** er ein kommune i departementet Alpes-Maritimes, søraust i Frankrike.

## Bakgrunnsstoff
* Vevsida til landsbyen
Auvergne

**Auvergne** (oksitansk *Auvèrnhe/Auvèrnha*) var ein region i Frankrike. Han vart del av den nye regionen Auvergne-Rhône-Alpes frå  1. januar 2016.

Den administrative regionen Auvergne var større enn den historiske provinsen Auvergne. Regionen Auvergne bestod av følgjande gamle provinsar: 
* Provinsen Auvergne: Departementa Puy-de-Dôme, Cantal, nordvestlege delar av Haute-Loire, og dei sørlegaste delane av Allier. Provinsen Auvergne var heilt omslutta av regionen Auvergne. 
* Bourbonnais: Departementet Allier. Ein liten del av Bourbonnais låg òg i regionen Centre.
* Velay: sentrale og søruastlege delar av departementet Haute-Loire. Velay var heilt omslutta av regionen Auvergne. 
* Ein liten del av Gévaudan: dei sørvestlegaste delane av Haute-Loire. Gévaudan låg i praksis i regionen Languedoc-Roussillon.
* Ein liten del av Vivarais: dei søraustlegaste delane av Haute-Loire. Vivarais låg stort sett i regionen Rhône-Alpes.
* Ein litne del av Forez: dei nordaustlegaste delane av Haute-Loire. Forez låg stort sett i regionen Rhône-Alpes.

Velay, Gévaudan og Vivarais vert ofte rekna som underprovinsar av den gamle provinsen Languedoc. Forez vert òg rekna som ein underprovins av provinsen Lyonnais. Derfor bestod den moderne regionen Auvergne av provinsane Auvergne, Bourbonnais, og delar av Languedoc og Lyonnais.

## Byar
* Aurillac
* Chamalières
* Clermont-Ferrand
* Cournon-d'Auvergne
* Le Puy-en-Velay
* Montluçon
* Moulins
* Riom
* Vichy

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Orre

**Orre** er ei bygd i Klepp kommune i Rogaland fylke. I det grøderike og flate området, med mange gardar, vert det drive stort innan landbruk. Mellom anna finst det fleire gartneri og drivhus. Det vert drive med ymse grønsakdyrking. 

## Geografi
Staden er kjend for Orrestranda, som saman med Borestranda utgjer den lengste sandstranda i Noreg. Folkesetnaden i krinsen var 1283 i 2004, og som resten av kommunen har bygda ein ung folkesetnad.

Orrevatnet på 8,04&nbsp;km&sup2; utgjer nedre delen av Orrevassdraget og er den største innsjøen på Jæren. 

## Kultur
På staden ligg Orre gamle kyrkje, ei mellomalderkyrkje frå 1200-talet og Orre kyrkje frå 1950.

Forfattaren Alexander Kielland heldt ofte til i området medan han vitja Jæren, og kan ha brukt det som inspirasjon for nokre av jærskildringane sine.

I nyare tid er Orre blitt kjend lokalt for Friluftshuset, eit bygg tilpassa det flate landskapet som fortel om miljøet i området. Huset har ope kvar søndag og viser ei permanent utstilling knytt til Jærstrendene landskapsvernområde. Her er også andre framstillingar og sommarkonsertar.

Orremesså vert halden på Orre kvart år.

## Bakgrunnsstoff
* Klepp kommune om naturvern i kommunen
* Friluftshuset ved Orrestranda  ved Jæren friluftsråd
* Orre gartneri 
* Orremesså
Vesleasia

**Vesleasia** eller **Anatolia** er ei nemning på området mellom Svartehavet, Egearhavet og Middelhavet som særleg vart brukt i oldtida. Det vil altså seie at Vesleasia stort sett svarar til det noverande Tyrkia. Ein delte det inn i landskapa Kappadokia, Pontos, Paflagonia, Bitynia, Galatia, Frygia, Mysia, Troas, Aiolis, Lydia, Karia, Lykia, Milyas, Kabalia, Pamfylia, Pisidia, Lykaonia, Isauria og Kilikia.

I oldtida var landområdet kjent for mange viktige folk og rike, og for mange viktige hendingar. Her eksisterte i tidleg tid Hattusas-riket, som ein vanlegvis meiner var grunnlagt av hettittar. Her eksisterte òg fleire store rike samtidig med den hellenistiske kultur. Til dei høyrte riket til kong Krøsus av Lydia. Seinare var det òg i dette området at Konstantin utførte dei fleste av bedriftene sine. 

I gamal tid budde det mange folk her som snakka anatoliske språk, som høyrer til den indoeuropeiske språkfamilien. Seinare vart dei blanda opp med grekarar.
Dorarar

**Dorarane** var ei av dei antikke hellenistiske folkegruppene, som vi kjenner til grunna greske forfattarar. Dei kom opphavleg frå nord i Hellas, antikke Makedonia og Epirus.
Funai

**Funai Electric Co.** (船井電機) er eit japansk elektronikkselskap grunnlagt i 1961. Selskapet er engasjert i utvikling, produksjon og sal av informasjons- og kommunikasjonsutstyr som internetterminalar, datautstyr, audiovisuelt utstyr, fjernsynsapparat, videospelarar, DVD-spelarar og annan elektronikk.

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Poitou-Charentes

**Poitou-Charentes** er ein tidlegare fransk region som låg vest i landet. Han blei skapt av i 1956 av dei eldre regionane Poitou, Angoumois, Saintonge og Aunis. Han omfatta departementa Charente, Charente-Maritime, Deux-Sèvres og Vienne. I 2016 blei han del av den nye regionen Nouvelle-Aquitaine.

Til forskjell frå mange andre regionar i landet har han ei kort historie og lite regionalt særpreg.  Poitiers blei vald til regionshovudstad framfor dei jamstore byane La Rochelle og Angoulême fordi han hadde eit universitet.

## Byar
* Angoulême
* Châtellerault
* La Rochelle
* Niort
* Poitiers
* Rochefort
* Saintes

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Rudolf Erich Raspe

**Rudolf Erich Raspe** () var ein tysk forfattar og vitskapsmann. Han er mest kjend for *Baron von Münchhausens vidunderlege historier og eventyr*, ei samling skrøner han skreiv om sin samtidige landsmann, Baron von Münchhausen.

Raspe var fødd i Hannover. Han studerte filologi og naturvitskap i Leipzig og Göttingen, og var universitetsbibliotekar fleire stader før han blei tilsett ved samlinga til landgreven av Hessen-Kassel. I 1775 måtte han flykta derfrå etter å ha blitt skulda for å ha stole edelsteinsamlinga han skulle passa på.

Raspe slo seg ned i England, der han dreiv med gruvedrift i Cornwall og studerte og skreiv om geologi og kunsthistorie. Han gav ut den første korte samlinga av Münchhausen-forteljingar i 1785 som ein satire over politikarar.

I 1791 måtte Raspe flykta igjen, denne gongen til Irland, etter å ha vore innblanda i ein gruvesvindel i Skottland. Her vart han verande til han døydde i County Kerry november 1794.

G.A. Bürger omsette forteljingane om Münchhausen til tysk i 1786. Han la til fleire forteljingar og blei kjend som opphavsmannen til verket. Først i 1847, i ein biografi av Heinrich Döring om Bürger, blei Raspe tilkjent opphavet til sogene.

## Kjelder
* Encyclopædia Britannica

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rudolf Erich Raspe|Rudolf Erich Raspe]]» frå ,  den 29. september 2006.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* ''The Surprising Adventures of Baron Munchausen'' på Prosjekt Gutenberg
Odd Eriksen

**Odd Eriksen** () var ein norsk politikar frå Arbeidarpartiet. Han vart den 17. oktober 2005 utnemnd til statsråd for Nærings- og handelsdepartementet i regjeringa Stoltenberg II. Den 29. september 2006 vart det kunngjort at han gjekk av som statsråd. Dag Terje Andersen tok over, og Eriksen vart fylkesrådsleiar i Nordland fylke i desember same år.

## Karriere
Eriksen budde lenge i Dønna. Han starta arbeidskarrieren sin i elektrolysen ved Elkem Aluminium i Mosjøen. I åra mellom 1986 og 1990 var han fagforeiningsleiar i MKAF (Mosjøen kjemiske arbeiderforening), som er den lokale foreininga av NKIF. Mellom anna leia han streiken under lockouten i 1986. Han var vararepresentant for Bjarne Mørk Eidem til Stortinget i åra 1989&ndash;1993, han sat då i justiskomiteen i Stortinget. Han var fast stortingsrepresentant i åra mellom 1993 og 2001. I tida frå 1993 til 1997 var han òg nestleiar i forsvarskomiteen i Stortinget. Frå 2003 og fram til utnemninga som statsråd, var han fylkesråd for samferdsle og leiar for Arbeidarpartiet i Nordland.

Eriksen vart landskjend då han var med på å overmanna kapraren på eit fly frå Kato Air i 2004. Dermed hindra han at flyet styrta. Han fekk Carnegies heltemedalje i gull i 2005 for innsatsa.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Fløibanen

**Fløibanen** er den einaste skjenegåande kabelbanen i Skandinavia for persontransport. 

Banen går frå sentrum (Vetrlidsallmenningen) til Fløyfjellet med Fløien Folkerestaurant. Fløibanen er ein av dei største og mest vitja turistattraksjonane i Bergen og har årleg om lag ein  million påstigingar. Banen vart bygd etter mønster av liknande banar i Sør-Tyskland, Italia og Sveits. Byggjearbeida starta i 1914 og banen vart offisielt opna i 1918. To vogner som kvar rommar om lag 100 passasjerar køyrer mellom Bergen sentrum og Fløyen året rundt.
Banelengda er 844 m og banen har ei stiging på mellom 15 og 26°. Høgdeskilnaden mellom nedre og øvre stasjon er 302 m.

## Linjekart
}

|}

## Kuriosa
Ein liknande kabelbane finst òg i hovudstaden Wellington på New Zealand, og der er òg ein stutt kabelbane opp mot Montmartre i Paris i Frankrike.


Fil:Bergen, Entrance to FloiBanen - panoramio (1).jpg|Nedre stasjon (Sentrum stasjon) i Vetrlidsallmenningen.
Fil:Bergen-FloiBanen.jpg|Fløibanen, 1999
Fil:Fløybanen nær siste stasjon.jpg|Fløibanen, 30. september 2006
Fil:Fløibanen as seen from Fløyen.jpg|Fløibanen, 26. mai 2008
Fil:Floibanen - Bergen, Norway - panoramio.jpg|Fløibanen, 23. juni 2008
Fil:Fløibanen-stacja górna.JPG|Fløibanen, 9. juli 2008
Fil:Floibanen Winter Bergen Norway 2009 1.JPG|Fløibanen, 3. februar 2009


## Bakgrunnsstoff
* Fløibanen si heimeside
Baron von Münchhausen

**Baron von Münchhausen**, eigentleg *Hieronimus Karl Friedrich von Münchhausen* () var ein tysk friherre og anekdoteforteljar.

Münchhausen deltok som kavaleriløytnant i russisk teneste, i felttog mot tyrkarane og vart i 1750 befordra til ryttmeister. Som lidenskapeleg jeger og gladlynt selskapsmann, var han vidkjend i Hannover for groteske historier frå jaktene og krigseventyra sine. 

Desse historiene, som blei kalla *münchhausiader*, blei spreidde vidare blant folk og udødeleggjorte av Rudolf Erich Raspe då han gav ut *Baron Munchausen's narrative of his marvellous travels and campaigns in Russia* (1785) i London. Raspe sette namnet til Münchhausen saman med ei rekke skrøner av eldre opphav.

## Bakgrunnsstoff
Dorisk

**Dorisk** er eit ord med fleire tydingar:

# For det greske språket eller målføret dorisk, sjå **[[dorisk språk]]**.
# For den gammalgreske etnisiteten dorisk, sjå **[[dorarar]]**. 
# For den kunsthistoriske stiltypen dorisk, sjå **[[dorisk stil]]**.
# For skalaen og det melodiske moduset dorisk, sjå **[[dorisk modus]]**.
Atlanten videregående skole

**Atlanten videregående skole**, tidlegare kjend som **Kristiansund gymnas**, er ein vidaregåande skule i Kristiansund på Nordmøre i Møre og Romsdal fylke. Skulen har i dag tre studieretningar &mdash; almennfag, musikk/dans/drama og media- og kommunikasjonsfag.

## Bakgrunnsstoff
* Atlanten vgs sin nettstad
Djáp Sáhib

**«Djáp Sáhib»** (panjabi ਜਾਪੁ ਸਾਹਿਬ) er morgonbøna for sikhane. Denne bøna eller banien vart samansett av den tiande sikh-guruen, guru Gobind Singh. Banien er ein av fem baniar som ein innvigd sikh lyt lesa kvar dag. «Djáp Sáhib» er den første banien i *[[Dasam Granth]]*, som er den nest heilagaste boka i sikhtrua og som vart samla i sin heilskap av den tiande guruen.

## Sjå òg
* Bani
* SGGS
* Djapdji Sáhib

## Bakgrunnsstoff
*Video med lyd, tekst og omsetjing av bøna  ved rajkaregakhalsa.net
*Ulike lydversjonar   ved www.sikhroots.com
* Audio frå www.Sikhnet.com
* Bønetekstar og opptak  (panjabi, engelsk og russisk i PDF-filer) ved gobindsadan.org
*Jaap sahib ved sikhiwki.org
Djapdji Sáhib

**«Djapdji Sáhib»** (panjabi ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ ['ʥɐpʥi: 'sɑ:hib]) er ei morgonbøn i sikhtrua som vart samla av guru Nának Dev dji. «Djapdji Sáhib» inneheld dei 38 versa av «Mul mantra» til guru Nanak og ein avsluttande salók av Guru Angad.  «Djapdji Sáhib» står skrive aller først i *[[Guru Granth Sáhib]]*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Japji Sahib|Japji Sahib]]» frå ,  den 20. oktober 2005.*  

* «ਜਪੁਜੀ ਸਾਹਿਬ» på Panjabi Wikipedia

## Bakgrunnsstoff
*Japji Sahib Gurmukhi, English Translation and Transliteration
*Contemporary Translations of Japji Sahib 
* Japji Sahib Original, English Transliteration, Punjabi & English Translation 
*Japji Sahib Original, English Translation and Transliteration