open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Romfart

**Romfart** er reising i verdsrommet. Ein skil mellom bemanna og ubemanna romfart.

Bemanna romfart er romferder der menneska er mannskap om bord eit romfartøy. Slike mannskap kallar ein gjerne for romfararar. Den sovjetrussike kosmonauten Jurij Aleksejevitsj Gagarin
vert rekna som det første mennesket i rommet.

Ubemanna romfart er romferder der ein sender opp romsondar eller andre kunstige satellittar utan behov for menneske om bord. I staden er det elektronikken om bord som styrer. Ved hjelp av radiosamband kan ein ta imot data frå romfarkosten samtidig som ein kan gje nye kommandoar til datamaskiner om bord.

For at ei ferd skal kunne kallast ei romferd, har FAI definert ei grense på 100 km over jorda si overflate. USA nyttar òg ei grense på 50 miles.

For å koma opp i rommet nyttar ein bererakettar. Døme på slike rakettar er den russiske Sojuz og den amerikanske Saturn V.

## Former romfart
Ein kan skilje mellom ulike former romfart:
* ballistiske baner der sonden eller fartøyet etter oppskytinga fell tilbake til Jorda, utan at den går i krinsløp
* krinsløp der ein satellitt vert sendt i bane rundt Jorda eller et anna himmellekam
* interplanetarisk reise der romsonden reiser mellom himmellekamane i solsystemet
* interstellarisk reise der romsonden reiser mellom stjernene.
* intergalaktisk reise der romsonden reiser mellom galaksane.
Søle

**Søle** eller **søyle** er ei flytande blanding av vatn med jord og/eller leire. **Gjørme** kan visa til ei mindre flytande form for søle. 

Søle kan oppstå når det regner, gjerne i form av sølepyttar, små dammar med sølevatn. Ordet «søle» er avleidd frå *å søle*. Søle kan brukast til leik, som å laga sølekaker eller ha sølekrig, medan gjørmebryting kan vera ei form for underhalding. Ho blir også brukt til å kjøla seg ned av fleire dyr, som elefant og gris. Nokre former kan brukast til hudbehandling av menneske.

## Sjå òg
* Dy, innsjøsediment
* Mudder, finkorna søle

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Fox-språket

**Fox-språket** eller **meskwaki** er eit algonkinsk språk som blir tala av om lag 250 medlemer av fox-sac-folket (også kalla *meskwaki*, *meskwahki* og *meshkwahkiaki* 'raudjordsfolket'), ei etnisk gruppe på om lag 750. Fox-språket blir rekna som ein dialekt av fox-sac-kickapoo. Mange bur i Meskwaki Settlement i Tama County i Iowa og i Sac and Fox Reservation i det sentrale Oklahoma.

## Fonologi
Fox-språket har fire korte og fire lange vokalar og ni konsonantar.

Dei fire vokal-fonema kan vere både korte og lange:

### Konsonantar
Språket har elleve konsonant-fonem:

Alle konsonant-symbola har same verdi som i IPA, bortsett frå **c š y**, som representerer høvesvis [ʧ ʃ j].

Mellom ein vokal og ein vokal eller halvvokal kan **p t c k s š** vere stemde, slik at dei er uttala [b d ʤ g z ʒ], medan dei elles er ustemde (og alltid usapirerte), det vil seie [p t ʧ k s ʃ]. 

Fox har desse konsonantgruppene: **hp ht hc hk hm hn sk**. I tillegg kan dei fleste einskildkonsonantane og konsonantgruppene fylgjast av halvvokalane **w y**. Alternativt kan **hp ht hc hk** analyserast som preaspirerte motsvar til **p t c k**, det vil seie som **ʰp ʰt ʰc ʰk**.
## Fotnotar

* Meskwaki ved ethnologue.com

## Bakgrunnsstoff
* Sac and Fox Nation 
* Meskwaki ved ethnologue.com
Kubbestol

**Kubbestol** er ein stol laga i eitt stykke av ein grov tømmerstokk. Kubbestolar er ofte forseggjorde og somme gongar rosemåla.

I utforming kan kubbestolen minna om ein tønnestol.
Bertel O. Steen

**Bertel O. Steen** er eit norsk konsern som vart grunnlagd i 1901 av Bertel Otto Steen, med agentur for jern/metall, Gillette barberblad og Colt handvåpen. 

Føretaket formidla bilar for første gong i 1907. Tre bilar av merket Cadillac som ein amerikansk forretningskontakt hadde sendt. To år etter kom bilsalget inn i organiserte former, da firmaet byrja som agentur for Humber, Fiat, Stöwer og Nagant. 

Bertel O. Steen-konsernet er i dag eit av dei største service- og handelsselskapa i Noreg, og importerer bilmerka Mercedes-Benz, Peugeot, Smart og Kia. Steen er Noregs eldste bilimportør som framleis driv med import av bilar.

## Bilhistorie

* 1907 3 bilar av merket Cadillac seld gjennom eige agentur.
* 1907 Starta import av Mercedes-Benz lastebilar
* 1930 Starta import av Peugeot
* 1934 Starta import av Wanderer
* 1972 Tok over all import av Mercedes-Benz
* 1980 Starta import av Daihatsu
* 1995 Starta import av Kia
* 2003 Kjøpte importverksemda for Chrysler, Jeep og Dodge frå Møller US Import AS
* 2003 Starta import av Smart bilar

## Bakgrunnsstoff
*
Fédération Aéronautique Internationale

**Fédération Aéronautique Internationale** (Det internasjonale aeronautiske forbundet, avstytta **FAI**) er eit verdsfemnande forbund som organiserer nasjonale luftsportforbund. Forbundet var skipa i Paris i Frankrike 14. oktober 1905, men har frå 1999 hatt tilhald i Lausanne i Sveits. Det er ein ikkje-statleg internasjonal organisasjon utan kommersielle føremål.

Fédération Aéronautique Internationale fungerer som det internasjonale organet som definerer standardar innanfor luft- og romfart, held styr på luft-/romfartsrelaterte rekordar, og organiserer og koordinerer aktivitetar på dei felta som har med luftfart og romfart å gjere. Forbundet har mellom anna definert at verdsrommet byrjar ved 100 kilometers høgde. Over denne høgda er det ikkje lenger mogleg å ha aerodynamisk kontroll over eit luftfartøy. Luftmotstanden er dessutan så liten at ein kan gjennomføre minst ei mindre mengd krinsløp rundt jorda, utan motorframdrift. Denne definisjonen er tufta på Theodore von Kármán sin analyse av aerodyamiske forhold. Personar som har vore høgare oppe enn 100 kilometer, over den såkalla kármánlinja, kan kalle seg sjølve romfararar.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Storsjön

**Storsjön** (IPA: /ˈstuːˌʂœn/ ) er ein innsjø i Jämtlands län med eit areal på 464 km². Han er ein del av Indalsälva-systemet og er den femte største innsjøen og den fjerde største regulerte innsjøen i Sverige. Innsjøen ligg i kommunane Östersund, Berg, Krokom og Åre. På austsida ligg byen Östersund. Frösön er den største øya i Storsjön.

Färjerederiet Trafikverket (eigd av Trafikverket) driv to gratis ferjeruter på Storsjön, ei mellom Norderön og Håkansta og ei mellom Isön og Norderön. Om vinteren vert det brøyta veg på isen som erstatning for ferjene.

Storsjön er drikkevasskjelde til Östersund. I november 2010 vart tusenvis av menneske i Östersund råka av magesjuke med diaré. Det viste seg å skuldast Cryptosporidium som hadde kome med drikkevatnet frå Storsjön.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Storsjön|Storsjön]]» frå , den 14. juni 2012.* 
** * oppgav desse kjeldene: *
Boeing Rotorcraft Systems

**Boeing Rotorcraft Systems** (tidlegare **Boeing Helicopters** og **Boeing Vertol**) er eit amerikansk føretak som produserer helikopter. BRS er ein del av Boeing Integrated Defense Systems som produserer forskjelige forsvars- og romfartsprodukt. Fabrikken ligg i Ridley Township, Delaware County, Pennsylvania

## Historie
Boeing Helicopters vart oppretta som **Boeing Vertol** då Vertol Aircraft Corporation vart kjøpt opp av Boeing i 1960. Vertol var ei forkorting for **Ver**tical **t**ake**o**ff and **l**anding. I 1987 skifta føretaket namn til Boeing Helicopters i 1987 og fekk det noverande namnet noko seinare.

## Bakgrunnsstoff
* Boeing IDS Rotorcraft Systems division, offisiell nettstad
Haldor Midthus

**Haldor Midthus** () var ein lærar frå Lysekloster i Os. Han er mest kjend for å ha grunnlagt den norske esperantorørsla.
Kneippbrød

**Kneippbrød** er brød av sammale kveitemjøl og andre kornslag. Det er oppkalla etter den tyske presten og lækjaren Sebastian Kneipp (1821–1897), som elles var kjend for sin «vasskur» (kneippkuren). Kneippbrødet kom til Noreg etter at forlagsbokhaldar Søren Mittet, fekk med seg brødoppskrifta etter eit kuropphald i Bayern. Baker Hansen i Oslo fekk i 1895 lisens frå dr. Kneipp til å baka og selja brødet. Namnet vart raskt kopiert av andre bakeri. Kneippbrød var òg eit av dei sentrale elementa i oslofrukosten, opphavet til den norske matpakkekulturen, som vart servert til alle skuleborn i Oslo-området frå 1935. Dr. Kneipps originale oppskrift inneheld meir grovt mjøl enn det som vert nytta i dagens kneippbrød.

I dag et nordmenn mest brød i Europa og kneippbrødet er det desidert mest bakte brødet. Det vert selt over 60 millionar ferske kneippbrød i Noreg, noko som tilsvarar at kvar nordmann et meir enn eitt kneippbrød i månaden. 

Namnet *kneippbrød* er mest kjend i dei skandinaviske landa, men i dei senare åra har namnet dukka opp i Tyskland som ei verna varemerkeskildring på spesialbrød og –mjøl.

100 g kneippbrød inneheld om lag 10 g protein og 50 g karbohydrat og gjev 1000 kJ (240 kcal) energi. 

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* 1800-talls kneippbrød. Oppskrift ved nrk.no
* Spesialkneipp  ved Bakehuset.no
* Matoppskrift på kneippbrød
Oslofrukosten

**Oslofrukosten** var ein frukost som vart tilbydd alle elevar i Oslo-skulen frå 1935. Frukosten var sett saman ut frå vitskapelege kriterium for næringsrik mat med mykje vitamin og mineral. Menyen inneheldt:

* 1/3–1/2 liter mjølk
* To kneippskonrokar eller to knekkebrød med margarin og mysost
* Kneippbrød med margarin og mysost
* Eit halvt eple eller ei halv appelsin – eller 100 gram gulrot eller kålrot 
* Ei teskei tran i månader med bokstaven r (frå 1942)

Frukosten vert ikkje servert på skulane lenger.

## Kjelder

----
* Den hellige matpakka
* Fra varmmat til oslofrokost til matpakke

## Bakgrunnsstoff
* «Skoleoverlege Carl Schiøtz: Oslofrokostens far» av Ola Alsvik, Oslo kommune, byarkivet
* «Bespisning på Osloskolene» på Stovnerporten
* «Skolemat — varm og kald» fra byarkivet
* «Skolemat» på kildenett.no
Hudiksvalls kommun

**Hudiksvalls kommun** er ein kommune i Gävleborgs län i Sverige som ligg ved Bottenhavet. Kommunen grensar i Gävleborgs län til Nordanstigs kommun i nord, Söderhamns kommun i sør, Bollnäs kommun i sørvest og Ljusdals kommun i vest. I tillegg grensar han til Ånge kommun i Västernorrlands län i nordvest. Administrasjonssenteret i kommunen er Hudiksvall.

Landskapet i kommunen er kupert, og dalføra går hovudsakleg retning nordvest–søraust. Kysten i kommunen er sterkt innskoren. I den midtre delen av kommunen ligg innsjøane Norra og Södra Dellen, i eit bekken som vart danna i samband med eit meteorittnedslag for 220–250 mill. år sidan. I søraust finn ein våtmarksområde. Det har vore tradisjon for treindustri i kommunen, og på siste del av 1900-talet vart han supplert av kabel- og kranproduksjon.

## Administrativ historikk
I 1869 vart Nianfors landskommun oppretta gjennom utbryting av kommunane Arbrå, Njutånger, Enånger og Forsa. I 1911 vart delar av kommunane Hälsingtuna og Idenor (medrekna *[[municipalsamhälle]]t* Åvik) innlemma i Hudiksvalls *[[by|stad]]*. 

Ved den riksomfattande kommunereforma i 1952 vart resten av Idenor innlemma i Hudiksvalls stad, samtidig som desse «*[[storkommune|storkommunane]]*» vart oppretta: Hälsingtuna (av kommunane Hälsingtuna og Rogsta), Njutånger (av Nianfors og Njutånger), Enånger, Delsbo, Bjuråker (av Bjuråker og Norrbo), samt Forsa (av Forsa og Hög). I 1963 vart Enånger og Njutånger slegne saman til Iggesund. I 1965 vart Hälsingtuna innlemma i Hudiksvalls stad.

Hudiksvalls kommun vart til slutt oppretta i 1971 gjennom samanslåing av Hudiksvalls stad og landskommunane Bjuråker, Delsbo, Forsa og Iggesund.

## Kommunevåpenet
Blasonering: *På raud bakgrunn, tre avhogne bukkehovud i sølv og blått, to øvst og eitt nedst*.

Eit segltrykk med dette motivet frå 1580-talet er teke vare på. Då våpenbiletet skulle fastsetjast på 1930-talet vart det samansett slik det er i dag, etter framlegg frå riksheraldikaren. Etter kommunesamanslåinga var det mange ulike våpen å velje mellom, men byvåpenet vart registrert som kommunevåpen i Patent- och registreringsverket i 1974.

## Tettstader
Det er ni tettstader i Hudiksvalls kommun.

Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.

## Kjelder
* «Hudiksvalls kommun» på Wikipedia på svensk.
* «Hudiksvall» på Store Norske Leksikon.

## Fotnote
Ljusdals kommun

**Ljusdals kommun** er ein kommune i Gävleborgs län i Sverige. Kommunen grensar til tre andre kommunar i Gävleborgs län. Desse er Hudiksvalls kommun i aust, Bollnäs kommun i søraust og Ovanåkers kommun i sør. Elles grensar han til Ånge kommun i Västernorrlands län i nord, Orsa kommun og Rättviks kommun i Dalarnas län i sør og Härjedalens kommun i Jämtlands län i vest. Administrasjonssenteret i kommunen er Ljusdal. Dette ligg 50 km vest for Hudiksvall.

Landskapet i kommunen er kupert og ligg på det meste på 400–600 moh. Ein finn store område med skogkledde morener med innslag av myrmark. I dalføra er det ein del dyrka mark. Elva Ljusnan renn gjennom kommunen frå nordvest til søraust. Jord- og skogbruk dominerer, i tillegg til skogbruksindustri og mekanisk industri.

## Administrativ historikk
Ljusdals *[[municipalsamhälle]]* vart innlemma i Ljusdals kommun i 1889. I 1914 braut ein del av kommunen ut og vart Ljusdals *[[köping]]*, medan resten vart ein *[[landskommune]]*. Det vart ikkje gjort nokon samanslåingar under kommunereforma i 1952, men i 1963 vart Ljusdals landskommun og Ljusdals köping slegne saman att. 1. januar 1971 vart Ljusdals kommun oppretta, då köpingen vart slegen saman med landskommunane Färila, Los, Järvsö og Ramsjö.

## Kommunevåpenet
Blasonering: *På svart bakgrunn, eit [[bukk]]ehovud i gull, med horn, tunge og tenner i raudt*.

Bukkehovudet representerer bukken i landskapsvåpenet til Hälsingland. Ljusdals köping tok i 1958 i bruk eit vapen som aldri vart fastsett av kongen. Det liknar på det noverande våpenet, men hadde ein bord av gull. Etter kommuneopprettinga i 1971 var det fem våpen å velje mellom. Den namngjevande eininga, Ljusdal, fekk også bidra med våpen til den nye kommunen. Våpenet vart endra gjennom att borden vart teken vekk, og det vart registrert i Patent- och registreringsverket i 1974.

## Tettstader
Det er åtte tettstader i Ljusdals kommun.

Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.

## Kjelder
* «Ljusdals kommun» på Wikipedia på svensk.
* «Ljusdal» på Store Norske Leksikon.

## Fotnote
Nordanstigs kommun

**Nordanstigs kommun** er ein kommune i Gävleborgs län i Sverige som ligg ved Bottenhavet. Kommunen grensar til Ånge kommun og Sundsvalls kommun i Västernorrlands län i høvesvis nordvest og nord og Hudiksvalls kommun i Gävleborgs län i sør. Administrasjonssenteret i kommunen er Bergsjö. Dette ligg om lag 30 km nord for Hudiksvall.

I kommunen finn ein eit lågt kystland i aust, som lenger vestover stig opp i eit kupert og barskogkledd grunnfjellslandskap. I den austlege delen ligg det mange vatn. Dei fleste arbeidsplassane er innan servicenæringane, men ein finn også tre- og foredlingsindustri i kommunen.

## Administrativ historikk
Ved kommunereforma i 1952 vart kommunane Harmånger, Ilsbo og Jättendal slegne saman til *[[storkommune]]n* Harmånger, medan det ikkje vart gjort endringar i Bergsjö, Gnarp og Hassela. I 1974 vart alle desse slegne saman til ein ny kommune, med tettstaden Bergsjö som administrasjonssenter. Den nye kommunen fekk namnet Nordanstigs kommun etter «Nordanstigs kontrakt».

## Kommunevåpenet
Blasonering: *Eit delt skjold med ein gåande helsinghest i svart på sølvbakgrunn øvst og eit fiskenett i sølv med seks fullstendige masker på blå bakgrunn nedst*.

Av dei seks sokna som inngår i Nordanstigs kommun hadde fem heraldiske våpen frå før. Sidan ingen av desse var namngjevarar til den nye kommunen valde ein i staden å lage eit heilt nytt våpen, og det vart utlyst ein konkurranse. Framlegget til kunstnaren Paul Persson vann. Hesten symboliserer på jord- og skogsbruk og nettet talet på sokn som er med i kommunen. Våpenet vart registrert i Patent- och registreringsverket i 1983.

## Tettstader
Det er åtte tettstader i Nordanstigs kommun.

Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.

## Kjelder
* «Nordanstigs kommun» på Wikipedia på svensk.
* «Nordanstig» på Store Norske Leksikon.

## Fotnote
Carl Wilson

**Carl Dean Wilson** () var ein amerikansk songar og gitarist, mest kjend som ein av medlemmane i The Beach Boys- Her var han sologitarist og stundom solovokalist. Han vart innlemma i Rock and Roll Hall of Fame i 1988 i lag med resten av bandet.

Med i The Beach Boys var òg brørne Dennis og Brian. Carl var berre 14 år i 1961 då dei danna The Beach Boys. Eit av dei første namna på bandet var Carl & the Passions. Carl song solo på fleire av dei mest kjende songane til bandet, som til dømes «God Only Knows», «Good Vibrations», «Wild Honey», «Darlin'», «I Can Hear Music» og «Kokomo». Då broren Brian slutta å turnere med bandet i byrjinga av 1965 tok Carl over som leiaren i bandet under turneane. Frå og med 1967 hadde han òg ansvaret for studioalbuma til bandet. 

Han var misnøgd med den musikalske retninga til bandet og forlet The Beach Boys i 1980 for å starte ein solokarriere. Resultatet vart to album, men dei gjorde det ikkje betre enn 185. og 166. plass på Billboard-lista. I april 1982 vende Carl tilbake til The Beach Boys. 

Året før han døydde arbeidde Carl med eit musikalsk prosjekt i lag med Gerry Beckley (frå gruppa America) og Robert Lamm (frå gruppa Chicago). Samarbeidet resulterte i 2000 i albumet *Beckley-Lamm-Wilson*.

På soloalbumet til Brian Wilson, *[[Getting in over my head]]* frå 2004 syng Carl ein duett i lag med Brian på tittelsporet. 

Carl døydde av lungekreft i 1998 etter lang tids sjukdom.

## Diskografi
* *Carl Wilson* (1981)
* *Youngblood* (1982)
* *Beckley-Lamm-Wilson* (1997)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Carl Wilson|Carl Wilson]]» frå , og «[[:sv:|Carl Wilson]]» frå  den 15. juli 2009.*
Papyrus 46

**Papyrus 46**, som òg vert kalla *P46*, er mellom dei eldste handskriftene frå Det Nye Testamentet som er tekne vare på fram til i dag. Det er ei nesten komplett samling av apostelen Paulus sine brev og skal vere ei avskrift frå ca. år 200.

Det er ikkje kjent kvar skriftet vart funne. Dateringa av blada er gjort utifrå ein analyse av sjølve skrifta, paleografi. Men under alle omstende er blada det næraste ein kjem apostelen Paulus sine eigne ord.

Det er bevart 86 papyrusblad, men ein trur skriftet opphavleg hadde 104 blad. Dei 18 blada som er forsvunne er frå byrjinga og slutten av skriftet.

*Papyrus 46* er skriven på gresk og inneheld dei siste 8 kapitla av Romarbrevet, heile Hebrearbrevet, nesten heile 1. korintarbrev og 2. korintarbrev , efesarbrevet, Galatarbrevet, Filipparbrevet og Kolossarbrevet, samt dei to fyrste kapitla av 1. tessalonikarbrev.

Enkelte av blada dukka opp i 1930 hjå ein egyptisk antikvitetsforhandlar i Kairo, der dei vart kjøpte opp av den private samlaren Chester Beatty frå London. I løpet av 1930–1935 vart resten av skriftet kjøpt opp av Chester Beatty og representantar frå *[[University of Michigan]]*. 30 av blada ligg i dag hjå *University of Michigan*, medan dei resterende 56 er hjå *[[Chester Beatty Collection]]* i Dublin.

## Bakgrunnsstoff
* Bible Research - Papyrus 46
* University of Michigan - Introduction to P46: The Pauline Epistles
Dennis Wilson

**Dennis Carl Wilson** () var ein amerikansk rockemusikar som var best kjend som eit av medlemmene og trommeslagaren i The Beach Boys. Han var medlem av gruppa frå det vart danna til han døydde i 1983 i lag med dei to brørne Brian og Carl. I 60-åra var det derimot ofte studiomusikarar som spelte på albuma deira. Dennis vart trommis mest fordi Brian alt spelte bass og Carl spelte gitar. 

Dennis song stort sett berre korvokal og sjeldan solovokal som brørne og syskenbarnet Mike Love. På scenen song han derimot sjeldan i det heile. Han vart ofte sett på som den flottaste i bandet og fekk utover 70-talet vart han gradvis viktigare og song stundom solo, samt skreiv nokre songar. Dennis var òg den einaste i bandet som faktisk dreiv med surfing. 

I 1971 spelte han hovudrolla i filmen *Two-Lane Blacktop* i lag med songaren James Taylor.

I 1975 byrja han eit samarbeid med Gregg Jakobson som resulterte i soloalbumet *[[Pacific Ocean Blue]]* i 1977, og vart med det den første i bandet som gav ut eit soloalbum. Albumet nådde berre 96. plass på Billboard-lista, men dette var høgare enn dei to neste Beach Boys-albuma. Mot slutten av 1970-åra auka narkotika- og alkoholmisbruket til Wilson, noko som førte til at oppfølgjaralbumet *Bamboo* ikkje vart gjeven ut. Albumet kom først ut i 2008 som ei dobbeltalbum i lag med *Pacific Ocean Blue*. 

## Tida med The Beach Boys

The Beach Boys blei danna i august 1961, og gruppa fekk umiddelbar suksess. Både namnet og imaget viste til surfekulturen i California, men Dennis var den einaste som verkeleg dreiv med surfing. Han hadde lite musikkerfaring, men lærte seg fort å spela trommer. Han hadde ein noko spesiell, litt røff stemme, som kan høyrast i bakgrunnen på plateinnspelingar, men i byrjinga song han sjeldan på scenen.

Av tidlege songar har Dennis Wilson hovudstemmen på «Little Girl (You're My Miss America)», «This Car of Mine», delar av «Girls on the Beach», «Do You Wanna Dance?» og «Beach Boys' Party!». Han song også på ein versjon av The Beatles' «You've Got to Hide Your Love Away», der han i tillegg spelte gitar. Etter kvart lærte han seg å spela fleire instrument, og på soloalbumet *Pacific Ocean Blue* speler han piano.

Den første songen han står som hovudkomponist på er «Little Bird». Seinare leverte han bidrag blant anna til albuma *[[20/20]]* (1969), *[[Sunflower]]* (1970), *[[Carl and the Passions - «So Tough»]]* (1972) og *[[Albumet Holland|Holland]]* (1973). På konsertalbumet *[[The Beach Boys in Concert]]* frå 1973 er Dennis åleine på omslaget, men ingen av hans songar er med på plata. 

The Beach Boys med original besetning er innvalt i Rockens æresgalleri.

## Diskografi
* *[[Pacific Ocean Blue]]* (1977)
* *Bambu* (1978-79, uferdig, kom ut som bonusspor i 2008 på *Pacific Ocean Blue*)

## Bakgrunnsstoff
* The Beach Boys
* Tilhengjarside 
* Offisiell side for Pacific Ocean Blue 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dennis Wilson|Dennis Wilson]]» frå , og «[[:sv:|Dennis Wilson]]» frå  den 15. juli 2009.*
Ockelbo kommun

**Ockelbo kommun** er ein kommune i Gävleborgs län i Sverige. Kommunen grensar i Gävleborgs län til Bollnäs kommun i nordvest, Söderhamns kommun i nordaust, Gävle kommun i aust og Sandvikens kommun i sør. I tillegg grensar han til Falu kommun i Dalarnas län i vest. Administrasjonssenteret i kommunen er Ockelbo. Dette ligg om lag 30 km nordvest for Gävle.

Ockelbo har lange tradisjonar for jernindustri, noko næringslivet i kommunen i dag framleis er prega av. Administrasjonssenteret Ockelbo har ein del mindre og mellomstore industriføretak.

## Administrativ historikk
Ockelbo *landskommun*, som ikkje vart påverka i kommunereforma i 1952, vart i 1971 slegen saman med Lingbo församling, som kom frå den då oppløyste Skogs landskommun, og dermed var Ockelbo kommun oppretta.

## Kommunevåpenet
Blasonering: *Eit skjold som loddrett er delt av grantre. På den venstre delen, tre loddrett oppstilte, grøne ringar på sølvbakgrunn, og på den høgre delen, ein loddrett oppstilt smedhammar i sølv på grøn bakgrunn*.

Hammaren symboliserer jernhandtering, grantrea skogsbruk og ringane dei (då) tre forsamlingane i kommunen. Våpenet vart registrert i Patent- och registreringsverket i 1985. Femten år seinare vart dei tre forsamlingane slegne saman til Ockelbo församling, men det er framleis tre ringar i kommunevåpenet.

## Tettstader
Det er fire tettstader i Ockelbo kommun.

Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.

## Kjelder
* «Ockelbo kommun» på Wikipedia på svensk.
* «Ockelbo» på Store Norske Leksikon.

## Fotnote
Ovanåkers kommun

**Ovanåkers kommun** er ein kommune i Gävleborgs län i Sverige. I Gävleborgs län grensar kommunen til Ljusdals kommun i nord og Bollnäs kommun i aust. Han grensar også til Falu kommun og Rättviks kommun i Dalarnas län i høvesvis sør og vest. Administrasjonssenteret i kommunen er Edsbyn. Dette ligg ved Voxnan, om lag 35 km vest for Bollnäs.

Landskapet i kommunen er storkupert i nord, og det høgste punktet er Rökaklitt på 497 moh. Langs elva Voxnan er landskapet fruktbart. Næringslivet er dominert av verkstad- og trevareindustri, og ein finn i tillegg forlagsverksemd.

## Administrativ historikk
Kommunane Ovanåker og Voxna vart ved kommunereforma i 1952 slegne saman til «*[[storkommune]]n*» Ovanåker. I 1977 vart Alfta, som frå 1974 til 1976 hadde høyrt til Bollnäs kommun, innlemma i Ovanåker.

Kommunen tilsvarar slik han er i dag Alfta socken i mellomalderen, der Ovanåker braut ut i 1639 og Voxna i 1759.

## Kommunevåpenet
Blasonering: *På raud bakgrunn, ein [[songsvane]] i sølv med nebb av gull over ein gullstraum, og oppe til venstre ei open krone, også denne i gull*.

Ovanåkers *landskommun* tok i 1956 i bruk eit våpen med ein svane som hadde ei krone rundt halsen. Våpenet vart aldri fastsett av kongen. Då den nye kommunen skulle registrere våpenet vart det sagt at det var upassande sidan det same motivet var i bruk i området Stormarn i Tyskland. Etter litt endring kunne våpenet registrerast i Patent- och registreringsverket i 1987.

## Tettstader
Det er seks tettstader i Ovanåkers kommun.

Tettstadene i tabellen er ordna etter innbyggjartal per 31. desember 2005. Administrasjonssenteret er utheva.

## Kjelder
* «Ovanåkers kommun» på Wikipedia på svensk.
* «Ovanåker» på Store Norske Leksikon.

## Fotnote
Sanne

**Sanna** og **Sanne** er kvinnenamn danna som kortformer av det opphavleg hebraiske Susanna/e, som tyder 'lilje'. Namnet kan òg knytast til tydinga 'sann'. Sanne har norsk namnedag den 16. juli. 

Sanne kan òg vera eit stad- og slektsnamn.

Sanna er ei svensk form av namnet og Sanne ei dansk. Begge formene er brukte i Noreg. I 2009 var det 574 kvinner som heitte Sanne og 676 som heitte Sanna. Sanna hadde ein brukstopp på byrjinga av 2000-talet.

## Namneberarar
*Sanne Salomonsen (f. 1955), dansk artist
*Sanne Munk Jensen (f. 1979), dansk forfattar
*Sanna Nielsen (f. 1984), svensk artist

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Sanna|Sanna]]» frå ,  den 15. juli 2009.*
Jøssøya i Aure

**Jøssøya** er ei øy i Aure kommune, rett nordvest for utløpet av Foldfjorden på Ertvågsøya. Øya har eit areal på 462 dekar eller 0,462 km2. Høgaste punktet når 69 moh. Øya har ikkje fast busetjing.

Det finst fleire gravrøyser frå bronsealder/jarnalder på øya. Allereie ved dei første skriftlege kjeldene frå 1520-21 budde det to huslyar her. 

**Folketalsutvikling**

## Kjelder

* Anders Todal, *Gardtales i Aure, Band II,* Aure, Stemshaug og Valsøyfjord kommunar
Puri

**Puri** er ein kystby i den austindiske delstaten Orissa og ein heilag by i hinduismen. Han er også kjend som **Jagannath Puri** etter tempelet der vigd Djagannath (Krisjna), og er kjend for den store tempelvognhøgtida si. Ein finn også over hundre andre tempel og Govardhana matha, ein av fire religiøse einingar grunnlagd av reformatoren Sjankara, i byen. Stranda i Puri blir både vitja av pilegrimar og turistar

I tillegg til religiøse høgdepunkt har byen også ein populær strand mot Bengalbukta der ein både kan sjå soloppgang og solnedgang. Det blir halden ein festival her kvart år i november.

Byen var styrt av Marathariket fram til 1803, då Det britiske austindiakompaniet tok over.

## Kjelder

* Puri Beach  ved Orissadiary.com
----
* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Puri|Puri]]» frå , og «[[:en:|Puri]]» frå  den 16. juli 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
Max Gluckman

**Max Gluckman** () var ein britisk sosialantropolog, fødd i Johannesburg i Sør-Afrika av russisk-jødiske foreldre. Han er særleg kjend for arbeida sine om konfliktteori, og fyrst og fremst hovudverket *Customs and Conflict in Africa* (1956).

## Liv og gjerning
Gluckman voks opp i Sør-Afrika og arbeidde i yngre år for det britiske kolonistyret i Nord-Rhodesia (dagens Zambia). Han fekk eit undervisningsstipend og studerte ved Exeter College i Oxford i England. Etter å ha arbeidd ved ein forskingsinstitusjon i Lusaka i seks år (1941–47), vart han i 1949 den fyrste professoren i sosialantropologi ved universitetet i Manchester i Storbritannia. Der vart han grunnleggaren av det som vert kalla Manchesterskulen.

Manchesterskulen sankar informasjon gjennom punktstudiar (*case studies*), der forskaren observerer dei sosiale handlingane til individa. Handlingane vert nøyaktig skildra, for slik å kunne trekke slutningar om kva normer og forventingar som gjeld i det bestemte samfunnet. Gluckman og mange av elevane hans studerte gjerne konfliktar i samfunn der det tilsynelatande herska orden, men som stendig var truga av individs manglande vilje til å akseptere kompromiss. Kompromiss som ikkje oppfylte deira grunnleggande ynskje eller behov. For Max Gluckman var samfunn moralske system, og berre i liten grad fellesskap av kalkulerande og stridande individ.

Gluckman var politisk aktiv; ein openlys og stridsglad antikolonialist. Han engasjerte seg direkte i sosiale konfliktar og kring kulturelle mistilhøve skapt av kolonialismen. Også rasisme, urbanisering og arbeidsvandring interesserte han mykje. Gluckman kombinerte i strukturfunksjonalismen med marxismens auge for det urettferdige i arbeida sine, og kunne gjennom dette kritisere kolonialismen frå strukturalismens ståstad. Ut av forskinga hans på Zululand i Sør-Afrika, hevdar han at dei afrikanske og dei europeiske fellesskapa dannar eitt enkelt sosialt system, eit system der skismaet i to rasegrupper dannar basisen for den strukturelle einskapen i systemet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Max Gluckman|Max Gluckman]]» frå , den 16. juli 2009.*
Somersetøya

**Somersetøya** er ei øy i det kanadiske Arktis. Ho har ei flatevidd på 24&nbsp;786 km², og høyrer til Qikiqtaalukregionen i Nunavutterriroriet i Canada. Øya er skilt frå Boothiahalvøya på det nordamerikanske fastlandet av det 2 km breie Bellotsundet. Somersetøya er folketom.

For om lag 1000 år sidan var nordkysten av Somersetøya busett av folk frå thulekulturen. Kvalbein, tunnelar og steinruinar er synlege prov. Seint i året 1848 ankra James Ross med sine to skip opp ved Port Leopold på nordaustkysten. Her overvintra mannskapa til april året etter. Då vart eit mannskap på hundeslede sendt ut for å utforske øya.

I 1937 vart handelsstasjonen Fort Ross (72°0′34″N 94°14′8″W) oppbygt av Hudson’s Bay Company på søraustspissen av øya. Berre elleve år seinare vart han nedlagt. Trasige istilhøve gjorde han vanskeleg å nå og dermed ulønsam. Sidan har det ikkje budd folk på øya. Det tidlegare butikkbygget og styrarbustaden er framleis i bruk, no av inuittar frå Taloyoak som søker ly under karibujakt.

Grunna ruinane, dyre- og fuglelivet og grei tilkomst frå Resolute, har nordkysten på Somersetøya vorte eit populært reisemål for turistar.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Somerset Island and Fort Ross|Somerset Island and Fort Ross]]» frå , den 16. juli 2009.*
Oppdagingstida

**Oppdagingstida** viser til tida frå Christofer Columbus oppdaga Amerika på vegner av europearane i 1492 til den metodiske kartlegginga av verdshava under det britiske imperiet på 1800-talet. Kombinasjonen av teknisk nyvinning innan skipsbygging og økonomiske oppgangstider i Europa, gjorde at skip frå Europa i laupet av ein 400-årsperiode fann alle kontinenta, teikna truverdige kart og tok med seg kunnskap om fjerne himmelstrok. Desse oppdagingane var ei viktig årsak til utskiljinga av vitskap som ei særskilt grein frå filosofi.
## Kjelde

* *Denne artikkelen bygger på «[[:no:Oppdagelsestiden|Oppdagelsestiden]]» frå ,  den 16. juni 2009.*
Tabarca

**Tabarca** er ei spansk småøy i Middelhavet nær byen Santa Pola i provinsen Alicante. Tabarca er den minste permanent busette øya i Spania og er kjend for det marine reservatet sitt.

## Geografi
Sjølv om han er samfunnsmessig og økonomisk mykje nærare knytt til fiskebyen Santa Pola, høyrer den vesle øya til byen Alicante. I 2004 hadde øya 98 innbyggjarar. 

Øya er 1750 meter lang, opp mot 300 meter brei og heilt flat. Like ved øya ligg holmane *la Nao*, *la Galera* og *la Cantera*. Ho ligg om lag 8 nautiske mil sør-søraust for Alicante og 5 nautiske mil aust-søraust for Santa Pola. Turisme er hovudnæringa på øya, særleg om sommaren. Det er fleire båtruter frå Tabarca til Alicante, Santa Pola og Torrevieja. Desse går oftare om sommaren. 

Den vesle øya er ein populær destinasjon for dagsturar frå Alicante eller Santa Pola, med ein roleg fiskelandsby, eit gammalt fort, fleire sjømatrestaurantar, ei steinete strand, fleire grotter og tidvassbasseng som er fine å bade i. 

## Historie
Før 1700 vart øya kalla **Isla de Sant Pau** ('St. Paulus-øya') eller **Illa Plana** ('Flatøya'). Ei segn fortel at apostelen Paulus steig i land på øya. Mot slutten av 1700-talet var ho skjulestad for berber-piratar.

Den tunisiske øya Tabarka -som den spanske er kalla opp etter- var ein del av Republikken Genova fram til 1741 då han vart underlagt beyen i Tunis og seinare kongen av Algerie. I 1760 gav Karl III av Spania ordre om å byggje ei festning og folkesette den spanske øya. Ei gruppe genuesiske flyktninga frå kysten av Tunisia, som hovudsakleg kom frå den tunisiske øya Tabarka, slo seg ned her. Namnet Nova Tabarca (Nye Tabarca) vart gjeven av kong Karl III i 1768. 

I 1850 vart guvernøren og garnisonen på øya flytta. Mot slutten av 1800-talet hadde øya rundt 1000 innbyggjarar, som hovudsakleg levde av fiske. I dag er øya den minste folkesette øya i Spania, men innbyggjartalet vert tidobla i turistsesongen om sommaren. 

## Økologi
Tabarca er eit verna marint reservat, *Reserva marina de la Isla de Tabarca*, med eit variert marint dyreliv. Farvatnet rundt øya er klårt og reint. Øya var den siste staden i det spanske Middelhavet der det fanst munkeselar. Reservatet vart oppretta i 1986 og var det første i sitt slag i Spania

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tabarca|Tabarca]]» frå , den 16. juli 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** Tabarca på Google Maps
** Offisiell side for reservatet (spansk) .
** Offisiell side for Alicante (spansk) .
Isla de Cabrera

**Cabrera** (latin *Capraia*) er ei av dei minste øyane i Balearane i Spania, like sør for Mallorca i Middelhavet.

Ho er den største øya i ei lita øygruppe som frå sør til nord er Estells de Fora, L'Imperial, Cabrera itself, Illa de ses Bledes, Na Redona, Conillera, L'Esponja, Na Plana, Illot Pla, Na Pobra og Na Foradada.

Cabrera vart nytta som fangeøy for franske fangar under napoleonskrigane. Av dei 9000 fangane som vart sende her, overlevde berre 3600. 

Seint i 1916 vart øya ekspropriert av den spanske marinen og ho vart verande ei militærsone fram til 1980-åra. Enkelte sivile frå Mallorca fekk likevel leige delar av øya frå 1920-åra til jordbruk. 

I 1936, under den spanske borgarkrigen, fall eit republikansk fly ned på øya. Mannskapet vart tekne til fangar, men to republikanske ubåtar kom til unnsetning og militærsjefen på Carbera og tre sivile fangar vart tekne til Minorca og avretta. Under den andre verdskrigen i 1944, styrta eit tysk fly like ved øya. 

Heile øygruppa er ein nasjonalpark, *Parque Nacional del Archipiélago de Cabrera*. Cabrera er ein populær båtdestinasjon, med mange naturlege hamner. Fleire stader av øya har derimot avgrens tilkomst på grunn av nasjonaplarken. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cabrera, Balearic Islands|Cabrera, Balearic Islands]]» frå , den 16. juli 2009.* 


## Bakgrunnsstoff
* Archipiélago de Cabrera National Park 
* Cabrera med kart
Trinitytesten

«**Trinity**» var namnet på verdas første prøvesprenging av atomvåpen. Trinitytesten fann stad den 16. juli 1945 ved Alamogordo i New Mexico som del av det amerikanske Manhattanprosjektet. Atombomba var på 19 kilotonn (80 terajoule) laga med plutonium, same type som blei sloppen over Nagasaki den 9. august same året.

Etter planen skulle Trinity-bomba blitt detonert den 13. juli, prøvesprenginga blei utsett på grunn av dårleg vêr. 16. juli var tilhøva betre, og detonasjonen blei gjennomført om morgonen klokka 05:29:45 lokal tid. Bomba var plassert i eit 20 meter høgt ståltårn, og sprengkrafta tilsvarte 19 kilotonn TNT. Sprenginga gav eit krater som var 330 meter breitt og 3 meter djupt. Soppskya steig 16&nbsp;000 meter opp i lufta, og ein kunne kjenna trykkbølga 160 kilometer vekke. I krateret smelta ørkensanden og blei til eit tynt lag med grønt glas, som blei kalla trinititt. 

Krateret blei seinare fylt igjen, og i dag er området freda. På detonasjonsstaden står eit monument på 3,65 meter. Det finst framleis litt radioaktivitet etter bomba på staden.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Trinity|Trinity]]» frå , den 16. juli 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
Trinity

**Trinity** er det engelske ordet for 'treeininga'. Namnet er brukt om ei rekkje kyrkjer, kalla Trinity Church eller Holy Trinity Church. Det kan også visa til:

* Trinitytesten, første atomvåpenprøvesprenginga

**Fleire stader:**
I Canada:
* Trinity i Newfoundland og Labrador

I Storbritannia:

* Trinity i Edinburgh
* Trinity på Jersey

I USA:
* Trinity i Alabama
* Trinity i Florida
* Trinity i Mississippi
* Trinity i Nord-Carolina
* Trinity i Texas
* Trinity County i California

**Fleire institusjonar:**
* Universitet og institutt:
** Trinity College i Cambridge
** Trinity College i Dublin
** Trinity College i Oxford
Es Vedra

**Es Vedrá** er ei øy i Balearane i Spania. Ho ligg om lag to kilometer vest for Ibiza i området Cala d'Hort. Øya er eit naturreservat og er ikkje busett. 

## Bakgrunnsstoff
* Ibiza på Google maps http://maps.google.com/maps?f=q&hl=en&geocode=&q=ibiza&ie=UTF8&ll=38.94686,1.383934&spn=0.186908,0.43396&t=k&z=12&om=1
* Es Vedra - Ibiza http://www.ibizaholidays.com/Es%20Vedra/default.asp
Formentera

**Formentera** er den minste og sørlegaste øya i Illes Pitiüses i Balearane i Spania. Ho er 19&nbsp;km lang og ligg om lag 6&nbsp;km sør for Ibiza i Middelhavet. Dei største landsabyane her er Sant Francesc Xavier, Sant Ferran de ses Roques, El Pilar de la Mola og La Savina.

Ein kan berre nå øya med båt frå Ibiza og ho er derfor den rolegare av dei to øyane. I nyare år har likevel turismen auka kraftig her òg. Øya er kjend for dei flotte strendene.

Nord for Formentera ligg den vesle øya Espalmador (Illa de s'Empalmador). Espalmador er skild frå Formentera av ein grunn sandbanke og ved fjøre sjø er det mogeleg å vasse mellom dei to øyane.

Formentera består av ein kommune, som òg heiter Formentera, og han hadde 7461 innbyggjarar i 2002. Øya har eit areal på 83,24&nbsp;km².

Ein snakkar ein lokal diakelt av katalansk på Formentera.

## Historie
Namnet på øya er sagt å kome frå det latinske ordet *frumentarium*, som tyder «kornmagasin». Øya var busett av kartagenarar før romarane tok over. Dei neste hundre åra gjekk øya til vestgotarane, Austromarriket, vandalar og arabarar. Ho vart erobra av katalanarar og underlagt Aragon og i mellomalderen Kongedømet Mallorca.

## Galleri

Fil:Esglesia Sant Francesc.jpg|Kyrkje i Sant Francesc
Fil:Formentera sat.png|Satellittbilete av Formentera
Fil:Formentera_cliffs.jpg|Kysten nær Cala Saona
Fil:S'espalmador.jpg|Øya Espalmador


## Bakgrunnsstoff

* Byrådet 
* Offisiell turistportal
* Det lokale styret 
* Strender på Formentera 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Formentera|Formentera]]» frå , den 16. juli 2009.*
Islas Gimnesias

**Islas Gimnesias** (katalansk *Illes Gimnèsies*) er dei to største og austlegaste øyane i Balearane i Spania, Mallorca og Menorca. Dei andre store øyane i Balearane er Islas Pitiüses (Ibiza og Formentera).

## Namn
Ordet *Gimnesias* (frå gresk γυμνήτες *gymnetes*) tyder «naken». Dei gamle grekarane leigde dei lokale innbyggjarane på desse øyane, talayotane, som slyngarar. 

Seinare kalla fønikiarane både Mallorca og Menorca for *Baliarides*. Etter at heile øygruppa kom under Romarriket fekk heile øygruppa namnet *insulae baliares* eller *Baleares insulae*, og dette namnet har halde ved til moderne tider. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gymnesian Islands|Gymnesian Islands]]» frå , den 16. juli 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** Strabius *Geografia* Bok III, Kapittel 2
** Belenguer, E. *Història de les illes Balears*. Barcelona: Edicions 62, 2004. s. 525. ISBN 84-297-5506-3 (volume I)
Georgij Malenkov

**Georgij Maksimilianovitsj Malenkov** () var ein sovjetisk politikar. Han gjekk inn i Den raude armeen under borgarkrigen i 1919. Han melde seg så inn i kommunistpartiet i 1920, steig snøgt i gradene, og vart ein av Josef Stalins nærmaste medarbeidarar. Under krigen var han ein del av forsvarskomiteen, som leidde Sovjetunionens krig mot Nazi-Tyskland. Etter krigen var han visestatsminister i perioden 1946–1953. Stutt tid etter at Stalin døydde i 1953, vart han statsminister og generalsekretær i kommunistpariet, men måtte gje frå seg stillinga som generalsekretær til Nikita Khrusjtsjov i september same året. Grunnen til dette var, attåt ein maktkamp med rivalar i partiet, at han offentleg tok til orde for ein meir restriktiv atomvåpenpolitikk. I 1955 vart han også tvungen til å gå av som statsminister. I 1957 deltok han i eit mislukka forsøk på å organisere ein opposisjon mot Khrusjtsjov, og mista derfor alle tillitsverv i partiet og staten. Dei siste snaue tretti åra av livet sitt var han leiar av eit vasskraftverk i Kasakhstan.

## Kjelder
* 
* Malenkov, Georgy Maksimilianovich i Leksikon for det 21. århundrede.

## Fotnotar
Espalmador

**Isla de S'Espalmador**, **S'Espalmador** eller **Espalmador**, er ei lita, folketom øy i Balearane i Spania. Ho ligg like nord for Formentera og dei er skild frå kvarandre ved ein grunn sandbanke. Ved fjøre sjø er det mogeleg å vasse mellom dei to øyane. Området er ein populær stoppestad for båtturistar som reiser mellom Ibiza og Formentera. På øye finn ein flotte strender, eit fyr og ei ferskvasskjelde. 

## Bakgrunnsstoff
* http://www.euroresidentes.com/euroresiuk/guides-Spania/guide-to-formentera.htm

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Isla de S'Espalmador|Isla de S'Espalmador]]» frå , den 16. juli 2009.*
Tagomago

**Isla de Tagomago** er ei privateigd øy utanfor austkysten av Ibiza. Ho høyrer til Balearane i Spania.

Øya er 1525 meter lang og 113 meter brei. Øya er berglendt med ei hamn og eit fyr i vest. Fyret vart reist i 1913 og er eit landemerke for båtar på veg frå Ibiza til Palma de Mallorca og Barcelona. Fyret står 86,3 meter over havet. 

Øya er eigd av den tyske entreprenøren Matthias Kühn.

Albumet *[[Tago Mago]]* av den tyske rockegruppa Can frå 1971, er kalla opp etter denne øya. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Isla de Tagomago|Isla de Tagomago]]» frå , den 16. juli 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** Club Der Amar (spansk)
Isla de sa Porrassa

**Isla de sa Porrassa** er ei øy ved Magaluf på Mallorca i Spania. Øya er 400 meter på det lengste og ligg midt i hjartet av Magaluf-bukta. Det bur ikkje folk på øya, men ho vert ofte vitja av folk som sym hit frå stranda i Magaluf.

Øya vert kalla «Svart firfisle-øya» på grunn av dei mange svarte firfislene som finst her. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Isla de sa Porrassa|Isla de sa Porrassa]]» frå , den 16. juli 2009.* 


## Bakgrunnsstoff
* Isla de sa Porrassa på Map Planet
Bererakett

**Bererakettar** er store, kraftige rakettar som kan frakta romfarkostar opp i verdsrommet. Dei kan ha eitt eller fleire trinn.

## Oppskyting

Alle moderne bererakettar består av to eller tre trinn, som vert fråkopla etterkvart  som drivstofftankane går tomme. Trinna er som regel stabla i høgda, men det er og vanleg at det første trinnet har hjelpemotorar eller hjelpetrinn påspent på sida. Desse tenner samtidig med kjernetrinnet/1.trinnet, men brenn ut og koplast frå undervegs.

Ferda opp til bane rundt jorda tek om lag 10 minutt. Bereraketten vert kasta av når den er tom for drivstoff og vert berre brukt ein gong. Det er berre romferja som har gjenvinnbare rakettar som kan nyttast om igjen.

## Bererakettar
Det finst mange typar bererakettar, dei fleste finst i fleire variantar, gjerne som heile «familiar». Dei fleste bererakettane er vidareutvikla modellar av interkontinentale rakettvåpen (ICBM), opphavleg meint til å sende atomladningar mot fiendar på andre sida av kloden.

Dei viktigaste bererakettane, eller bererakettfamiliane som er i bruk i dag er:

*Ariane (fransk)
*Zenit (eks-sovjetisk, ukrainsk)
*Sojuz Proton, (russiske)
*Atlas, Delta (USA)
*Lang Marsj (kinesisk)

## Kjelder
Pokémon

er ein serie skapa av Satoshi Tajiri i år 1995. Videospelselskapet Nintendo eig serien. Serien vart opphavleg gjeven ut på Game Boy, og er no den mest suksessfulle videospelserien etter Mario. Sidan har det blitt skapa anime, manga, samlekortspel, bøker, og mykje anna, i pokémonserien.

## Om pokémonar
Pokémonar er kvikende som minner om dyr i vår verd. Opphavleg var det 151 ulike slag pokémonar, men no er dei meir enn 400 i talet. I pokémonverda er det pokéballar, ballar ein fangar og har pokémonar i. Dei fleste pokémonar kan utvikle seg. Når det gjer det, vert dei nesten alltid sterkare. Pokémonar utviklar seg i steg, i motsetnad til dei fleste dyr i vår verd. Dei kan likne på larver, som vert pupper, so fivreld. Denne utviklinga går i steg, og ikkje meir gradvis, som ein kan sjå hos menneske.

## Bakgrunnsstoff

*
Magi

**Magi** er trua på at fastsette ritual i form av handlingar og/eller ord kan tvinge fram eit ynskt eller planlagt resultat. Ritualet kan gå ut på å herme den verknaden ein vil oppnå (*imitativ* eller *homeopatisk magi*) ved til dømes å stikke ein dolk i ei dokke for å ramme ein fiende, å gjennomføre ein pantomimisk jaktdans for å tryggje jakta, imitere regn ved å helle ut vatn på rituelt vis for å berge avlinga. Eller ritualet kan basere seg på trua om at ting som har vore i kontakt med kvarandre, alltid har eit så sterkt samband med kvarandre at det som skjer med den eine, har tilsvarande verknad for den andre (*kontagiøs magi*), til dømes slik at den som har fått negler eller hår frå ein person, har sjølve personen i sitt vald og kan gjere kva som helst med vedkomande på grunnlag av dette materialet, utan omsyn til fråstanden.

## Magi og religion

Magi finst i ymse former i alle kulturar. Sjølv om magi prinsipielt skil seg frå religiøs kult og ritual, ettersom guddomar eller andre makter i det religiøse systemet styrer den menneskelege lagnaden på måtar som ikkje kan endrast ved rituell tvang, står magi likevel i eit nært samband med religion. I røynda er det ofte slik at magiske førestillingar gjer seg gjeldande i religiøse myter og kult, og at etterlikning av kulthandlingar og bøner inngår i magiske ritual. Det er i mange høve umogleg å kunne klassifisere ei handling eller ei utsegn som rein magi eller som eit reint religiøst fenomen, og soleis vil det ofte ikkje vere eit skarpt skilje mellom religion og magi. På grunn av dette, og av di skiljet mellom magi og religion ofte er lagt på materialet av vitskapsfolk som studerer vedkomande kultur utanfrå, er det fleire som meiner at det er utan verde å skilje mellom magi og religion, og at ein i staden skulle halde seg til dei distinksjonane som det aktuelle samfunnet sjølv held seg til. Då vil det kunne verta slik at grensa ikkje går mellom magi og religion, men mellom «kvit magi», som er den typen magi som samfunnet vedkjenner seg på line med religionen, og «svart magi», som samfunnet ikkje godtek.

## Fotnotar

## Kjelder
* 
* 
* 
* 

## Sjå og
* Det vonde auget
* Heks
* Sjaman
* Trylling

## Bakgrunnsstoff
* Hva er magi  om magi og religion (forskning.no)

*