open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
It’s Only Rock ’n’ Roll (But I Like It)

«**It's Only Rock 'n Roll (But I Like It)**» er ein song av det britiske rockebandet The Rolling Stones, og tittelsporet og første singelen frå albumet *[[It's Only Rock 'n' Roll]]* frå 1974. .

## Innspeling og inspirasjon

Songen vart spelt inn seint i 1973 og gjort ferdig våren 1974, og er tislskriven Mick Jagger og Keith Richards, sjølv om den framtidige Rolling Stones-gitaristen Ronnie Wood samarbeidde med Jagger på songen. Songen vart opphavleg spelt inn ein kveld i studioet til Wood heime hos han i Richmond i London. David Bowie var korsongar, Willie Weeks spelte bass og Kenney Jones trommer. Songen på albumet liknar originalinnspelinga og Stones nytta det opphavlege rytmesporet. 

## Utgjeving

Songen kom ut i juli 1974 og nådde sekstandeplassen i USA og tiandeplassen i Storbritannia. B-sida var balladen «Through the Lonely Nights», som ikkje vart gjeven ut på album før samlinga *Rarities 1971-2003* i 2005.

Det vart spelt inn ein musikkvideo for «It's Only Rock 'n Roll (But I Like It)», regissert av Michael Lindsay-Hogg, der bandet er kledde i matrosdressar og spelar inne i eit telt som gradvis vert fylt med såpebobler. Videoen var ein av dei siste framføringane Mick Taylor gjorde med bandet. 

The Rolling Stones har spelt songen mykje på konsertar, men ofte i ein annan toneart enn på studioutgåva. Han finst på konsertalbuma *[[Love You Live]]* (1977) og *[[Live Licks]]* (2004). 

## Salslister

## Andre utgåver
Songen er spelt av mellom andre Twisted Sister. Tina Turner spelte songen på 50-årsjubileumsturneen hennar i 2008-2009. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:It&#39;s Only Rock &#39;n Roll (But I Like It)|It&#39;s Only Rock &#39;n Roll (But I Like It)]]» frå , den 13. mars 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell songtekst
Valdis Dombrovskis

**Valdis Dombrovskis** () er ein latvisk politikar og statsminister i Latvia frå 12. mars 2009 til 22. januar 2014. Han er medlem i det konservative partiet Vienotība (*Eining*).

Dombrovskis vart fødd i Riga i det dåverande Sovjetunionen. Han studerte ved fakultetet for fysikk og matematikk ved Universitetet i Latvia i Riga. Han tok bachelorgrad i økonomi for ingeniørar ved Riga teknologiske universitet i 1995 og mastergrad i fysikk frå Universitetet i Latvia i 1996. 1995-1996 var han laborant ved fysisk institutt ved Universitetet i Mainz i Tyskland, ved Universitetet i Riga i 1997 og som forskingsassistent ved fakultetet for elektronikk ved Universitetet i Maryland i USA i 1998. 1998-2002 jobba han i den latviske nasjonalbanken som sjeføkonom.

Dombrovskis har vore styremedlem i partiet *Ny æra* sidan 2002. Han har vore parlamentsmedlem i Latvia sidan 2002 og medlem av Europaparlamentet sidan Latvia vart med i EU i 2004. 2002-2004 var han finansminister i Latvia.

Etter at Ivars Godmanis søkte avskjed som statsminister 26. februar 2009 grunna handteringa av den internasjonale finanskrisa, fekk Dombrovskis i oppdrag å skipa ny regjering i Latvia. Regjeringa vart godkjent av parlamentet 12. mars og er ein brei sentrum-høgre-koalisjon av fem parti, inkludert dei tre største partia ved parlamentsvalet, i 2006. Dombrovskis sitt parti er det tredje største av dei. Som 37-åring vart Dombrovskis den yngste statsministeren i Europa då han overtok stillinga.

Dombrovskis uttalte då han vart statsminister, at den viktigaste oppgåva som venta han var å kutta i budsjettet. Han åtvara om at Latvia var på randen av konkurs, og at det måtte gjerast budsjettkutt på over 700 millionar lat (1 milliard US-dollar).

## Kjelder
Kjetil Tandstad

**Kjetil Tandstad** () er ein norsk journalist og forfattar. Han var redaktør i avisa *[[Dag og Tid]]* i perioden 1976–1980. Mellom 1980 og 1982 var han redaksjonssekretær i Nynorsk Pressekontor. Seinare har han jobba i Sunnmørsposten. Attåt dette har han gjeve ut fleire bøker på ulike forlag.

## Bibliografi
* *Handbok for huslause*. Samlaget (1982)
* *Møre og Romsdal. I våre besteforeldres tid*. Cappelen (1990) 
* *Tandstads reviderte samlebok* (petitartiklar). Sunnmørspostens forlag (2006)
* *Absolutt Sunnmøre*. Det Norske Samlaget (2007)

## Bakgrunnsstoff
Kjetil Tandstad. Det Norske Samlaget.
Fool to Cry

«**Fool to Cry**» er ein song av det engelske rockebandet the Rolling Stones på albumet *[[Black and Blue]]* frå 1976. 

Songen vart spelt inn i desember 1974 og vart skriven av Mick Jagger og Keith Richards. Songen er ein roleg ballade. Mick Taylor hadde akkurat forlate bandet og dei stod no utan ein sologitarist. Innspelinga av *Black and Blue* fungerte som ein slags audition for nye gitaristar, og dette er årsaka til at Wayne Perkins spelar gitar på denne songen. Jagger spelar elektrisk piano, medan Nicky Hopkins spelar akustisk piano på songen. Hopkins spelar òg noko synthesizer. 

Songen vart gjeven ut som den første singelen frå *Black and Blue* den 20. april 1976. Han nådde sjetteplassen på den britiske singellista og tiandeplass i USA. I Noreg gjekk songen opp til åttandeplassen. 

Gitaristen Richards sovna medan bandet spelte songen på ein konsert i Tyskland

## Salslister

### Vekeslister

### Årslister

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fool to Cry|Fool to Cry]]» frå , den 13. mars 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
Luigi

**Luigi** er ein kjend videospelfigur som har opptredd i ei rekkje videospel utgitt av Nintendo. Luigi har vanlegvis grøn genser, blå snikkarbukse, brune sko, kvite hanskar og ein grøn hatt med bokstaven L på. Dei fleste spela som Luigi opptrer i er plattformspel, men etterkvart har Nintendo utgitt mange ulike spel med Luigi og Mario (og som oftast fleire personar frå Mario-serien). Eksempel på desse er sportspel (*[[Mario Kart]]*, *[[Mario Tennis]]*), ein serie brettspel-liknande partyspel (Mario Party) og rollespel (*[[Paper Mario]]*).

## Kjelder
Nikolaj Dubovskij

**Nikolaj Nikanorovitsj Dubovskij** (), var ein russisk landskapsmålar.

Dubovskij studerte frå 1877 til 1881 ved St. Petersburgs kunstakademi under Mikhail Klodt. I siste halvdel av 1880-åra vart han med i Peredvizjnikij-gruppa. Dubovskij vart medlem av Kunstakademiet i 1900.

 

Omkring 400 måleri stammar frå Dubovskjj, og over 1000 studiar. Hans best kjente verk er *Pritisjlo*, (Stille. Før stormen). Bildet rettar blikket mot ein vinterstorm som er i kjømda. Dette motivet var i russisk kunst nytt for si tid.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nikolay Nikanorovich Dubovskoy|Nikolay Nikanorovich Dubovskoy]]» frå , den 13. mars 2009.*
El Español de la Historia

***El Español de la Historia*** («Tidenes spanjol») var eit TV-program på kanalen Antena 3 som vart sendt i mai 2007. Programmet var basert på BBC sitt program *[[100 Greatest Britons]]*.  personar vart spurde kven som var den største spanjolen gjennom tidene.

Programmet var leidd av Matías Prats og Susanna Griso. Vinnaren vart den noverande kongen av Spania, Juan Carlos I.

Programmet vart kritisert av enkelte historikarar for å i hovudsak fokusere på personar frå nyare historie og dagens Spania. Nokre nøkkelpersonar frå spansk historie vart i stor grad ignorerte.

## Dei største spanjolane gjennom tidene (topp 50)

# Juan Carlos I av Spania – noverande konge og statsoverhovud
# Miguel de Cervantes – romanforfattar, poet, kunstmålar og skodespelforfattar
# Christofer Columbus – navigatør, kolonist og oppdagar
# Sofia av Spania – noverande dronning
# Adolfo Suárez – politikar og tidlegare president
# Santiago Ramón y Cajal – histolog og lege
# Prins Felipe de Borbón – noverande prins av Asturias
# Pablo Picasso – kunstmålar, teiknar og skulptør
# Santa Teresa de Jesús – mystikar, karmelittnonne og forfattar
# Felipe González – politikar og tidlegare president
# Isabella I av Castilla – tidlegare regjerande dronning av Castilla og León
# Severo Ochoa – biokjemikar
# Federico García Lorca – poet og dramatikar
# José Luis Rodríguez Zapatero – politikar og noverande president
# Letizia Ortiz – noverande prinsesse av Asturia
# Salvador Dalí – kunstmålar
# Antoni Gaudí – arkitekt
# Rodrigo Díaz de Vivar, El Cid – adelsmann, militær og politisk leiar
# Alfonso X El Sabio – tidlegare konge av Castilla, León og Galicia
# Fernando Alonso – Formel 1-førar
# Francisco de Goya – kunstmålar og grafikar
# Francisco Franco – general og tidlegare statsoverhovud
# Antonio Machado – poet
# Miguel Induráin – syklist
# Miguel Serveto – teolog, lege og humanist
# Lola Flores – songar, dansar og skodespelar
# Felipe II – tidlegare konge
# Carlos I – tidlegare konge og keisar av det heilage romerske riket
# Rocío Jurado – songar og skodespelar
# Gregorio Marañón – lege, vitskapsmann, historikar, forfattar og filosof
# Diego de Silva Velázquez – kunstmålar
# Isabel Pantoja – songar
# José Ortega y Gasset – filosof
# Miguel de Unamuno – essayist, romanforfattar, poet, skodespelforfattar og filosof
# José María Aznar – politikar og tidlegare president
# Vicente Ferrer – dominikanarmisjonær og logikar
# Camilo José Cela – forfattar
# Pedro Duque – astronaut
# Dani Pedrosa – motorsykkelførar
# Pau Gasol – NBA-basketballspelar
# David Bisbal – popsongar
# Rafael Nadal – tennisspelar
# José Monje Camarón, Camarón de la Isla – flamencosongar
# Pelagius av Asturias – grunnleggjar av kongeriket Asturias
# Juan Ramón Jiménez – poet
# Santiago Carrillo – politikar
# Antonio Banderas – skodespelar og songar
# San Ignacio de Loyola – stiftar av jesuittorden
# Pedro Almodóvar – filmregissør, dramatikar og produsent
# Juan Sebastián Elcano – seglar

## Bakgrunnsstoff
* El español de la historia
Sjakk-Oscar

**Sjakk-Oscar** er ein internasjonal pris gitt til den beste sjakkspelaren i verda kvart år. Vinnaren blir kåra etter ei avstemming mellom sjakkekspertar rundt om i verda, mellom anna stormeistrar i sjakk. Prisen er ein statuett i bronse kalla «The Fascinated Wanderer». Prisen vart etablert i 1967. Det var då sjakk-journalistar som var med i avstemminga.

Prisen vart gitt kvart år fram til 1988. Den vart deretter ikkje delt ut nokre år, men vart så tatt oppatt i 1995. Sidan har det russiske Sjakktidsskriftet *[[tidsskriftet 64|64]]* stått for utdelinga av prisen.

Sjakk-Oscar er høgt verdsett i sjakkverda, særleg fordi det er sjakkekspertar som har peika ut vinnaren som den spelaren som har gjort dei beste prestasjonane det året.

## Vinnarar

## Tal på prisar fordelt på vinnarar
:

## Tal på prisar fordelt på nasjon
:

## Kjelder
**Fotnotar**

----

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sjakk-Oscar|Sjakk-Oscar]]» frå , den 13. mars 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Sjakk-Oscar på Verdsjakkforbundet FIDE sine heimesider
Bustadoppføringslova

**Bustadoppføringslova** er kortforma for ei lov som har det fulle namnet *Lov om avtalar med forbrukar om oppføring av ny bustad m.m. (bustadoppføringslova)*. Lova er lov av 13. juni 1997 nr. 43. 

Lova regulerer avtalar mellom entreprenør og forbrukar om oppføring av ny eigarbustad. Den gjeld også for likearta avtalar, så som avtale om arbeid som vert utført direkte som ledd i oppføring av ny bustad, og avtalar om rett til fast eigedom med ny eigarbustad, når arbeid som entreprenøren står for, enno ikkje er fullført på avtaletida. Full ombygging skal reknast likt med oppføring. Lova gjeld også for tilsvarande avtalar om oppføring av fritidshus, oppføring av eigarseksjon og tilsvarande for avtalar om oppføring av husvære i burettslag.

Forarbeida til lova er særleg NOU 1992:9 Forbrukarentrepriselov, NOU 1993:20 Kjøp av ny bustad og Ot prp nr 21 (1996/97).

Det hadde tidlegare ikkje vore lovregulering av slike byggekontrakter i Noreg. Dette trass i det store økonomiske omfanget av slike avtalar, og at avtale om oppføring av ny bustad er den største økonomiske avtalen dei fleste i Noreg inngår i løpet av livet.

Til ei viss grad var forbrukarane hjelpte av at det i lang tid før lova kom, var utarbeidde bygge- og anleggskontrakter som fleire Norsk Standard (NS). Særiøse entreprenørar brukte desse kontraktene. Det er no eigne Norsk Standard (NS) for både avtalar etter bustadoppføringslova og for avtalar mellom entreprenør og annan byggherre enn den som er forbrukar.

For avtalar om byggearbeid e.l. på bygg o.l. som ikkje er under oppføring, gjelder Handverkartenestelova, *Lov om håndverkertjenester m.m for forbrukere* av 16. juni 1989 nr 63. For sal av bustad som ikkje er ferdig oppført, gjeld Avhendingslova, Lov om avhending av fast eigedom (avhendingslova) av 3. juli 1992 nr. 93. 

I bustadoppføringslova er det både nye reglar, og kodifisering av dei vanlege rettsreglane for avtale om entreprisearbeid. Reglane i lova er for det meste tvingande, såkalla *[[preseptorisk]]e* lovreglar. Lova skal hindre at forbrukaren får dårlege avtalar og gir derfor reglar om kva som det er lovleg å avtale. Det er såleis ikkje lovleg å avtale eller gjere gjeldande vilkår som er dårlegere for forbrukarane enn det som følgjer av lova sine reglar. Viss forbrukaren inngår avtale som er i strid med lova, vil ikkje dei lovstridige avtalevilkåra vere bindande for forbrukaren.

## Bakgrunnsstoff

* «En praktisk veiledning til Bustadoppføringslova», ved Advokatfirmaet Cappelen & Krefting DA.
* «Om lov om avtalar med forbrukar om oppføring av ny bustad» Ot.prp. nr. 21 (1996-97) 
* «Bustadoppføringslova»

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bustadoppføringslova|Bustadoppføringslova]]» frå , den 13. mars 2009.*
Preseptorisk

**Preseptorisk** betyr det same som **ufråvikeleg**. At ein regel i ei lov er preseptorisk medfører at den ikkje kan fråvikast i avtale mellom to eller fleire partar. Omgrepet blir først og fremst brukt i kontraktsrettslege lover, der det ofte vil vere nokre reglar som er preseptoriske, medan andre er deklaratoriske, (fråvikelege). Dei aller fleste slike lover har ein paragraf i innleiinga til lova som regulerer i kva grad lova er ufråvikeleg. Gjerne slik at lova i utgangspunktet preseptorisk, og at det blir særleg oppgitt dersom ein regel skal vere fråvikeleg. Det motsette utgangspunktet er også mogleg. Der lova ikkje har slike tydelege reglar, må ein sjå på kvar enkelt regel i lova, tolke regelen, for å finne ut om regelen er fråvikeleg.

Lover som regulerer avtalar med forbrukar vil ofte vere preseptoriske til fordel for forbrukaren, for å beskytte forbrukaren mot utnytting frå den profesjonelle parten. Derimot er reglane normalt fråvikelege på den måten at forbrukaren kan få ein betre avtale enn det som følgjer av lova. Eit eksempel på ei lov med ei slik regulering er Forbrukerkjøpslova frå 2002.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Preseptorisk|Preseptorisk]]» frå , den 13. mars 2009.*
Diddy Kong

**Diddy Kong** (ディディーコング på japansk) er ein kjend videospelfigur frå spelprodusenten Nintendo. Han er med i Donkey Kong-serien og hadde sin første opptreden i spelet Donkey Kong Country frå 1994. Han er kjend for å ha ei raud lue med Nintendologoen på, ei raud skjorte og for å vere Donkey Kongs hjelpande hand.
Bowser

**Bowser** (クッパ, *Kuppa* på japansk), tidlegare kjend som **Kong Koopa**, er hovudskurken i Mario-spela frå Nintendo. Han blei skapt av Shigeru Miyamoto og opptredde fyrst i NES-spelet *[[Super Mario Bros.]]*  som blei utgitt i 1985 i Japan og USA.

## Utsjånad
Bowser sin utsjånad tar utgangspunkt i eit monster av ei gigantisk skjelpadde som står på bakbeina. Han har nagleringar rundt armane og skjelettet på ryggen er dekt av piggar. Ein annan karakteristikk er det raude håret og dei markerte augebryna, og ikkje minst horna plassert på kvar side av hovudet hans.

## Kjelder
Deklaratorisk

**Deklaratorisk** betyr det same som **fråvikeleg**. At ein regel i ei lov er deklaratorisk medfører at den kan fråvikast i avtale mellom partane, eller på grunnlag av sedvane, kutyme eller annan handelsbruk. I kva grad ei lov er deklaratorisk vil normalt vere regulert i ein av dei første paragrafane i lova. 

Kontraktsrettslege lover lover utanom forbrukartilhøve vil normalt vere deklaratoriske, då ein føreset at partane her kan ta vare på sine eigne interesser, og fordi lova sine reglar kanskje ikkje passar like godt i alle samanhengar. I somme rettsområde der til dømes interessene til tredjemenn kjem inn, vil dette kunne stille seg annsleis. Eit eksempel på dette er selskapsrett, der reglane i stor grad er preseptoriske (ufråvikelege).

Deklaratoriske rettsreglar kan vere svært praktiske: I den grad partane i ein avtale ikkje har tatt stilling til eit spørsmål som kjem opp, vil den deklaratoriske regelen kome inn, og vil kunne avgjere spørsmålet. Ein deklaratorisk rettsregel utfyller i så måte eit tomt rom i ein avtale, og gjer også at avtalar kan skrivast langt kortare: Partane viser til lova for spørsmål som ikkje er omtalt i avtalen.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Deklaratorisk|Deklaratorisk]]» frå , den 13. mars 2009.*
Kodifisering

**Kodifisering** i jussen er å gjere ulovfesta rett, så som sedvanerett om til formell, skriftleg lov eller forskrift.
Positiv rett

**Positiv rett** er eit rettsfilosofisk juridisk omgrep. 

Omgrepet dekkjer rett, som er kodifisert, det vil normalt seie fastsett i skriftleg form.

Positiv rett vil såleis normalt finnast i menneskeskapte lover.

Som motsetning til positiv rett kan ein sette naturrett.
Hot Stuff av The Rolling Stones

«**Hot Stuff**» er ein song av det engelske rockebandet The Rolling Stones frå albumet deira *[[Black and Blue]]* frå 1976. 

«Hot Stuff», skriven av Mick Jagger og Keith Richards, vart spelt inn i mars 1975 og var kraftig påverka av disco/funk-stilen i dei dagar, med Charlie Watts på ein tung rytme i lag med Ollie Brown på perkusjon, Bill Wyman med funky bass og mykje bruk av ein MXR Phase 100 pedal av både Keith Richards og wah-wah pedal av gjestegitaristen Harvey Mandel, som tidlegare hadde spelt i Canned Heat. Mandel spelar sologitarpartia i songen, og var ein av gitaristane som vart vurdert som erstatning for Mick Taylor. Valet fall slutt på Ron Wood. Billy Preston spelar piano på innspelinga. 

Musikkvideoen syner Wood på gitardelane som vart spelt av Mandel. 
 
Songen var den andre og siste singelen frå *Black and Blue* (etter hitten «Fool to Cry»), men vart ikkje like suksessrik som forgjengaren. Han nådde berre 49. plass i USA. Trass i at singelen selde dårleg, kom bandet til å halde fram å utforske disco- og funk-stilen på seinare album og singlar. Den neste singelen deira, to år seinare, var den funky «Miss You» som nådde heilt til topps i USA. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hot Stuff (The Rolling Stones song)|Hot Stuff (The Rolling Stones song)]]» frå , den 13. mars 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
*
Sedvanerett

**Sedvanerett** er eit juridisk omgrep for rettsreglar som har blitt danna ved at eit bestemt handlingsmønster, opptreden eller oppfatting av rettar og plikter har blitt følgt over lang tid og blitt rettsleg forpliktande for rettssubjekta.

For at ein sedvane skal sjåast på som rettsleg bindande blir det normalt kravd at den har blitt følgt konsekvent i lang tid og at rettssubjekta på dette feltet har sett den som bindande. Eit anna sentralt moment er om andre rettskjelder taler mot at sedvanen er gjeldande rett. Sedvanerett er særleg vanleg i land som har eit dårleg utvikla rettssystem, men det har framleis stor betydning også i betre utvikla rettssystem.

I norsk rett spelar framleis sedvanerett ei stor rolle særleg innanfor kontraktsretten, forvaltingsretten og i statsretten. I statsretten i form av konstitusjonell sedvanerett. I internasjonal rett er sedvanerett ein faktor i internasjonal privatrett og i folkeretten (folkerettsleg sedvanerett).
Carl-Erik Grimstad

**Carl-Erik Grimstad** () er ein norsk politikar som representerer Venstre og er stortingsrepresentant for Vestfold frå 2017. Han har tidlegare vore medieforskar, forfattar, journalist og soussjef ved det kongelege slottet (1990–1993). Grimstad er utdanna statsvitar (hovudfag), og var forskar ved Institutt for journalistikk ved Universitetet i Oslo.
Grimstad representerte Venstre i Tjøme kommunestyre, og var varaordførar frå 2015.

## Bakgrunn
Grimstad har hovudfag i statsvitskap frå 2000. Hovudfagsoppgåva hans handla om autoriteten til monarkiet. Grimstad var *Press Information Officer* i UNIFIL frå 1985 til 1986. 

## Tilknyting til Slottet
I perioden 1990–1993 arbeidde han ved det kongelege slottet, fyrst som sekretær for kronprinsesse Sonja, seinare som soussjef. I denne perioden bidrog han til kongefamilien sine talar. Han har også arbeidd som journalist i Dagbladet. I 2000 og 2001 var har informasjonsrådgjevar.

Trass i at han var tilsett ved hoffet på 1980- og 1990-talet, har Grimstad dei seinare åra kommentert Det norske kongehuset flittig i media, og har kome med kritikk av kongehuset og monarkiet. Kabinettsektretæren til kongen, Magne Hagen, stilte i 1998 spørsmålsteikn ved kva autoritet Grimstad hadde når det gjaldt det som skjedde på Slottet, sidan det då var fem år sidan Grimstad hadde jobba der.

I 2003 gav Grimstad ut boka *Den forkledte republikk. Regimer foran undergangen*. Grimstad er ein debattant i forhold til grensa for ytringar opp mot den private sfæren. I 2008 gav han ut boka *Privatlivets ufred*. I januar 2009 vart Grimstad kritisert av Ari Behn for «å spreie tabloid svada, sladder og unøyaktige påstandar om monarkiet».

## Privatliv
Grimstad er gift med journalisten Lottelise Folge.

## Bibliografi
* *Privatlivets ufred – når ord og bilder krenker* (2008)
* *Den forkledte republikk – regimer foran undergangen* (2003)
* *Prinsessen og Ari – langs kjærlighetens vei* (2002)
* *Hva brast så høyt? – folkemonarkiets vekst og fall* (2001)
* *Kongemakten – en studie av endringer i det norske parlamentariske monarkis autoritetsgrunnlag og virkemåte* (2000)
* *Vannets kraft – samfunnsbygger og miljøpåvirker* (1997)
* *Norge – bilder av en moderne nasjon* (1996)
* *Bak fasaden – historien om den kongelige væremåten* (1994)
* *A Survey of British Trade Unionism, past and present* (1976)

## Kjelder

*
Rettssubjekt

Eit **rettssubjekt** er eit juridisk omgrep for alle som som kan få rettar og pådra seg plikter med grunnlag i rettsreglar. Alle fysiske personar er rettssubjekt, og det same gjelde i utgangspunktet for juridiske personar. Eit selskap er såleis eit eige rettssubjekt, som er uavhengig av eigarane. 

At eit selskap er eit rettssubjekt medfører såleis at det er selskapet som pådrar seg rettar og plikter, og som kan saksøke og saksøkast (har partsevne i prosess), og ikkje dei enkelte deltakarane eller eigarane.

Det siste gjeld likevel ikkje utan unntak for alle slags juridiske personar og i alle samanhengar. Eit eksempel på dette er at deltakarane i eit ansvarleg selskap blir skattlagde individuelt, medan selskapet ikkje er eit skattesubjekt. I kva grad juridiske personar er rettssubjekt vil dermed måtte avgjerast konkret for kvart enkelt rettslege problemstilling.

## Sjå også
* Rettsleg handleevne
* Rettsevne
Elin Ørjasæter

**Elin Ørjasæter** () er ein norsk kommentator, forfattar, akademikar, redaktør og tidlegare hovudjeger. 

Ørjasæter er cand.philol. med hovudfag i økonomisk geografi. Ho har vore informasjonssjef i bank, personaldirektør i Damm forlag (2005–2007), hovudjeger i tre ulike selskap, der ho mellom anna rekrutterte leiarar til Nasjonalmuseet, Nationaltheatret, Oslo Filharmoniske orkester, Nasjonalbiblioteket og Festspillene i Bergen.

Ho vart i 2004 kjend for utsagnet om at kvinner ikkje vert valde som toppleiarar fordi dei ikkje er villige til å ofre alt for jobben, og at dei manglar «killer-instinktet» som ein toppsjef må ha.

Ørjasæter har vore spaltist i økonominettavisa E24. I 2018 var ho redaktør i Arbeidsnytt.

Ho er også førstelektor ved Høyskolen Kristiania.

Ho har gjeve ut to barnebøker, i tillegg til *Lederboka, hodejegerens beste tips* som kom ut på Cappelen hausten 2008. 

Ørjasæter er gift med den skjønnlitterære forfattaren Nils Gullak Horvei.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Juridisk person

**Juridisk person** er ein juridisk omgrep. 

Omgrepet omfattar alle rettssubjekt som ikkje er ein fysisk person og som opptrer overfor omverda som ei eining. Ein juridisk person har kapasitet til inngå avtale som om det var ein fysisk person, og kan saksøke og saksøkast (har partsevne i prosess).

Eksempel på juridiske personar er statar, statlege føretak, fylkeskommune, kommune, interkommunale selskap, aksjeselskap, ansvarleg selskap, andelslag, foreiningar, stiftingar, osv. 

På den andre sida er eit vanleg tingsrettsleg sameige i utgangspunktet ikkje ein juridisk person, der vil til dømes kvar enkelt medeigar måtte saksøkast i ein tvist.
Anne Brown

**Anne Wiggins Brown** () var ein amerikansk-norsk operasongar (sopran), songpedagog og iscenesetjar frå Baltimore i USA.

Som dotter av ei songlærarinne fekk Anne Brown tidleg skulering innan song, men vart nekta songutdanning i heimbyen grunna reglar om raseskilje. Utdanninga si fekk ho difor ved Morgan College og etter kvart, instituttet for musikkunst ved Juilliard School i New York. Ho vart kjend verda over gjennom rolla som Bess i George Gershwin sin folkeopera *[[Porgy and Bess]]*, som vart urframført ved The Alvin Theatre i New York 10. oktober 1935. Rolla Bess vart spesielt skriven for stemma hennar. Deretter hadde ho roller på Broadway, var med i fleire oppsetjingar av *Porgy and Bess*, samt figurerte i filmen om Gershwin, *Rhapsody in Blue*.

Etter omfattande turnéverksemd frå 1942 og to avbrotne ekteskap, reiste Brown på turné til Europa og busette seg i 1948 i Oslo, der ho vart gift med skihopparen Thorleif Schjelderup og vart norsk statsborgar. På 1950-talet heldt ho fram karrieren sin i oppsetjingar som Gian Carlo Menotti sin *The Medium and The Telephone*. Helsemessige årsaker gjorde til at ho trekte seg tilbake tidleg, men heldt fram som songpedagog, med Åse Kleveland, Karin Krog, Elizabeth Norberg-Schulz, Liv Dommersnes, Liv Ullmann, Anne Nyborg, Ranveig Eckhoff og Sølvi Wang som nokre av dei mest kjende elevane.

Anne Brown har fått fleire prisar, mellom anna Musikkritikarprisen i 1950, Oslo bys kunstnerpris i 1990 og Norsk kulturråds ærespris i 2000. I 1999 vart ho æresborgar av Baltimore. Brown gav ut memoarboka *Sang fra frossen gren* på Aschehoug forlag i 1979.

## Bakgrunnsstoff
* «Anne Brown er død», NRK 13. mars 2009
* Biografi (på engelsk) 
* Kort biografi (på engelsk) 
* Biografi (på engelsk)
Fysisk person

**Fysisk person** er eit juridisk omgrep. 

Omgrepet betyr rett og slett eit enkelt menneske, ein enkelt person. Eit enkeltpersonforetak omfattar berre ein fysisk person.

Omgrepet blir brukt som motsetnad til omgrepet juridisk person, som er alle rettssubjekt som ikkje er fysiske personar. 

Eksempel på juridiske personar er statar, statlege foretak, fylkeskommune, kommune, interkommunale selskap, aksjeselskap, ansvarleg selskap, andelslag, foreiningar, stiftingar, osv.

Somme rettsreglar gjeld for både fysiske personar og juridiske personar. Medan andre rettsreglar, for eksempel menneskerettane berre gjeld for fysiske personer.
Militærnektarlova

**Militærnektarlova**, som er **Lov om fritaking for militærtjeneste av overbevisningsgrunner** av 19. mars 1965 nr. 3, opnar for at personar kan gjennomføre sivil verneplikt i staden for militærteneste. Kravet er at vedkomande ikkje kan utføre militærteneste utan å kome i konflikt med si alvorlege overtyding.

## Sjå også

* Verneplikt

## Bakgrunnsstoff

* Lov av 19. mars 1965 nr. 3 om fritaking for militærtjeneste av overbevisningsgrunner
Kjersti Graver

**Kjersti Graver** () var ein norsk jurist som arbeidde med forbrukarspørsmål det meste av det yrkesaktive livet sitt. Ho etterfølgde Hans Petter Lundgaard som forbrukarombod frå 1987 til 1995, da ho vart utnemnd til lagdommar i Borgarting lagmannsrett. Den stillinga hadde ho til ho måtte redusere stillinga og etter kvart slutte grunna kreftsjukdommen ho fekk i 2007. 

Kjersti Graver arbeidde etter at ho hadde teken den juridiske utdanninga si som forbruksforskar ved Swoka-instituttet i Haag i tre år. Ho vart sidan tilsett i Forbrukar- og administrasjonsdepartementet. Deretter var ho underdirektør hjå forbrukarombodet frå 1979 til 1984. 

Som forbrukarombod var ho særleg oppteken av kjønnsdiskriminerande reklame. Ho sat også i EOS-utvalet og Stortingets kontrollutval for etterretnings-, overvakings- og tryggingstenestene, og ho var styremedlem i Amnesty International Norge. Ein periode var ho også medlem av styret i Den norske Dommerforening. I dei fyrste åra etter opprettinga av Domstolsadministrasjonen var ho også medlem av dette styret.

Kjersti Graver var gift med Lars Oftedal Broch.

## Kjelder
* Nils Erik Lie: Nekrolog i Aftenposten Kultur 23. februar 2009, side 15.

## Bakgrunnsstoff
* «Kjersti Graver er død » – NTB-melding hjå *Vårt Land* 19. februar 2009.
Love You Live

***Love You Live*** er eit dobbelt konsertalbum av The Rolling Stones, frå 1977. Songane er henta frå turneane som bandet gjorde i Amerika sommaren 1975 og Europa i 1976, samt frå nattklubben El Mocambo i Toronto i 1977. Albumet er det tredje offisielle konsertalbumet til bandet. 

## Historie
Nye lydspor vart lagt på frå seint i mai til midten av juni 1977, då det òg vart miksa. Med på albumet er Billy Preston og Ian Stewart på piano. Plateomslaget på *Love You Live* vart laga av Andy Warhol. Plata kom ut i september 1977 og selde godt. Det nådde tredjeplassen i Storbritannia, femteplass i USA og tiandeplass i Noreg. 

*Love You Live* var det siste The Rolling Stones-albumet der Rolling Stones Records internasjonalt vart distribuert av Warner Music. På dei neste albuma tok EMI over denne rolla, medan Warner kunne var distributør i Nord-Amerika. 

*Love You Live* var òg det siste albumet der Keith Richard stava namnet sitt slik. På neste albumet, *[[Some Girls]]* i 1978, hadde han lagt til ein s i namnet sitt, Keith Richards. Keith Richards hadde like etter albumet vart spelt inn vorte fengsla for å ha på seg heroin i Canada.

Stones valde å avslutte konsertalbumet med ei heile side med innspelingar frå El Mocambo Club i Toronto frå 4. og 5. mars 1977. Meininga deira var å spele fleire klassiske blues- og R&B-songar som dei hadde starta karrieren sin med på Crawdaddy Club i 1963. Då bandet kom fram til Toronto viste det seg at Richards framleis var i London. Etter åtte dagar, mange sinte telefonsamtalar og telegram kom Richards og kjærasten Pallenberg omsider til Canada. Medan Richards var på flyet til Toronto sette han ei sprøyte heroin og gøymde resten av dopet i bagasjen til kona, som vart teken i tollen i Canada. Tollevesenet let dei dra til hotellet, men eit par dagar seinare kom politiet på døra og tok Richards med så mykje heroin at dei kunne sikte han for innførsel, i tillegg til besittelse. 

Den nervøse stemninga i bandet førte til gnistrande framføringar av «Mannish Boy» og «Around and Around» på El Mocambo, men det vart lagt oppå fleire gitarspor i studio i ettertid. April Wine var oppvarming for bandet, og The Rolling Stones stod oppført med eit anna namn på plakaten, slik at dei fleste i publikum trudde dei kom til ein April Wine-konsert. April Wine spelte òg inn konsertalbumet *Live at the El Mocambo* på desse konsertane. 

## Innhald

## Medverkande
* Mick Jagger - vokal, munnspel
* Keith Richards - gitar, korvokal
* Ronnie Wood - gitar
* Bill Wyman - bass
* Charlie Watts - trommer

* Ian Stewart - piano
* Billy Preston - piano, clavinet, korvokal
* Ollie Brown - perkusjon

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Love You Live|Love You Live]]» frå , den 13. mars 2009.*
Rettsevne

**Rettsevne** er evna til å ha rettar og plikter. Alle menneske har rettsevne, og dette gjeld uavhengig av alder og mogningsnivå. Også eit spedbarn vil ha rettsevne, noko som blant anna inneber at det kan erverve eigedelar ved f.eks. gåve eller arv. Rettsevne må ikkje forvekslast med rettsleg handleevne, som er evna til å stifte rettar og plikter for ein sjølv. Eit spedbarn vil såleis som utgangspunkt ikkje kunne disponere rettsleg over sine eigedelar (rettar) før det har blitt myndig.

Rettsevna vil som utgangspunkt aldri kunne takast frå nokon som følgje av straffbar handling eller liknande. Somme rettar kan ein likevel bli frådømd, så som stemmerett, rett til å drive næring, rett til å ha offentleg stilling o.l.

## Sjå også
* Rettsleg handleevne
* Rettssubjekt
Myndig alder

**Myndig alder**, tidlegare kalla **lagalder**, er den alderen ein person blir myndig, det vil seie gamal nok til sjølv å slutte juridisk bindande avtalar og råde over eigne pengar og verdiar utan bruk av verje. Etter at Europarådet i 1972 vedtok ein resolusjon om at myndig alder bør vere 18 år, er dette blitt den vanlege alderen i Europa, frå 1979 også i Noreg.

## Myndig alder i norsk historie
I Magnus Lagabøte si Landslov frå 1274 vart lagalderen sett til 20 år. I 1619 vart myndig alder heva til 25 år. 27. mars 1869 vart den så senka til 21 år. I 1969 vart myndig alder igjen 20 år, og så i 1979 18 år. 

Frå 1604 var kvinner umyndige. Frå 1863 vart ugifte kvinner myndige på lik linje med menn, men gifte kvinner heldt fram med å vere umyndige fram til 1888.

Frå 1619 vart umyndige delt i to grupper. Gruppa mellom 18 og 25 år vart kalla *mindreårige*, og vart rekna som personleg myndige. Formuen deira skulle på den andre sida styrast av ein kurator.

I 1280 kom ein regel om at enker og enkemenn skulle reknast for myndige, sjølv om dei var under 20 år. Fram til 1814 kunne ein søke kongen om å bli gjort myndig, sjølv om ein ikkje hadde oppnådd myndig alder. Det har vanlegvis vore mogleg å inngå ekteskap før oppnådd myndig alder etter søknad om dispensasjon.

Inntil 1969 var myndig alder 21 år, då vart den sett ned til 20 år. Frå 1979 har myndig alder vore 18 år.

Ein person er myndig frå den dagen ein fyller 18 år, Verjemålslova § 1..

Stemmerett har ein derimot viss ein fyller 18 år i løpet av det året valet skal haldast.

## Bakgrunnsstoff
Vergemålslova

## Fotnotar


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Myndighetsalder]]» frå , den 14. mars 2009.*
Verje

**Verje** er ein person som etter Verjemålslova, **Lov om vergemål for umyndige** av 1927, varetar ein umyndig sine interesser og handlar på den umyndige sine vegne i formuessaker, og er også rettsleg representant for den umyndige i alle samanhengar. Ein umyndig person er ein mindreårig under 18 år, eller ein som er umyndiggjort fordi vedkomande ikkje er i stand til å vareta sine eigne interesser. For mindreårige er verja i utgangspunktet den eller dei som har foreldreansvaret, men dersom desse er døde eller ikkje kan påta seg oppgåva, blir det oppnemnt ei verje for den mindreårige.

Overformynderiet har tilsynet med verja i ein kommune.

## Bakgrunnsstoff
Verjemålslova av 1927
Lov om Umyndiggjørelse

**Lov om umyndiggjering** er **Lov om Umyndiggjørelse** av 28. november 1898. Lova gjer det mogleg å få myndige personar, personar over 18 år, umyndiggjort viss dei ikkje lenger er i stand til å vareta sine eigne interesser.

Dei sentrale vilkåra for umyndigjering framgår av lova § 1: 

*§ 1. De som har fylt 18 år, kan settes under vergemål (umyndiggjøres):*

*1) naar de paa Grund af Aandssvaghed eller Sindssygdom eller, fordi de er forfaldne til Drukkenskab eller ødelæggende Brug af Morfin eller andre Beruselses- eller Bedøvelsesmidler, mangler Evnen til at drage Omsorg for sig eller sit Gods, eller* 

*2) naar de paa Grund af Blindhed, manglende Taleevne eller anden legemlig Mangel eller Skrøbelighed mangler Evnen til at drage Omsorg for sig eller sit Gods, og de derhos selv samtykker i Værgemaalet, eller dette maa ansees nødvendigt for at beskytte dem mod paaviselig Fare for egennyttige Efterstræbelser fra andres Side, eller* 
 
*3) naar de ved Drik, Spil eller Udsvævelser eller iøvrigt ved aabenbart uvittig Adfærd forøder eller spilder sit Gods, saa at Trang opstaar for dem eller deres Familie eller maa forudsees at ville indtræde, om de ei sættes under Værgemaal, eller*
  
*4) - - - *

Det er no heilt uvanleg at nokon blir umyndiggjort. I staden blir det som regel oppnemnt ein hjelpeverje med heimel i Verjemålslova.

Viss nokon blir umyndiggjort, så blir det oppnemnast verje. Umyndige har ikkje rettsleg handleevne. Den rettslege handleevna ligg hos av verjen. Verje varetar ein umyndig sine interesser og handlar på den umyndige sine vegne i formuessaker, og er også rettsleg representant for den umyndige i alle samanhengar. 

Overformynderiet har tilsynet med verja i ein kommune.

Verjemålslova har ei omfattande regulering av dei umyndige sine rettsforhold.

## Bakgrunnsstoff
Lov om Umyndiggjørelse
Sega

**Sega Corporation** (japansk 株式会社セガ) er eit fleirnasjonalt selskap med hovudkvarter i Tokyo i Japan. Selskapet som vart grunnlagd i 1940, produserer både videospel og maskinvare. Sega produserte og sine eigne spelkonsollar ei stund men la offisielt ned produksjonen den 24. januar 2001, for å berre produsere videospel til andre sine konsollar.

Det mest kjende varemerket til Sega, er maskotten Sonic the Hedgehog. Det blåe piggsvinet har sidan introduksjonen i 1991, vore hovudkarakteren i ei rekkje av Sega sine videospel.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Foreldreansvar

**Foreldreansvar**  er ansvar knytt til rolla som biologiske foreldre eller adoptivforeldre med omsyn til omsorg for barn, og knytt til plikter og rettar når det gjeld å fatte beslutningar på vegne av eigne barn, Barnelova § 30 og §§ 31-33.

Foreldreansvaret inneheld rettar og plikter og er etter lova knytt til utøving av omsorg til beste for barnet.

Den eller dei som har foreldreansvaret, er også verje for barnet.

## Bakgrunnsstoff
* Lov om barn og foreldre (barneloven)

## Fotnotar
Pećka Bistrica

**Pećka Bistrica** (serbisk skrift Пећка Бистрица, albansk *Bistrica e Pejës*) er ei elv i Kosovo. Ho er ei 62 km lang sideelv til Kvite Drin frå høgre, og renn berre innanfor regionen Methojia sørvest i Kosovo. 

Namnet på elva, *Bistrica*, tyder «klårt vatn» på serbisk. Adjektivet *Pećka*, «av Peć», er lagt til for å skilje ho frå andre elva som heiter Bistrica i Metohija: Dečanska Bistrica («av Dečani»), Prizrenska Bistrica («of Prizren»), Kožnjarska Bistrica («av Kožnjar»), Loćanska Bistrica («of Loćan»). 

Pećka Bistrica spring ut på austsida av Mokra nær grensa til Serbia og Montenegro i ei høgd på 1900 meter over havet. Det korte, men kraftige Pećka Bistrica har grave ut den imponerande Rugovakløfta mellom fjella Žljeb i nord og Koprivnik, ein del av Prokletijefjella, i sør. Kløfta er 23 km lang og opp mot 1000 meter djup. 

Når elva renn ut av kløfta når ho byen Peć og ut i Metohija-låglandet, der ho renn resten av vegen. Ho renn ei stund parallelt til Kvite Drin i nord og Dečanska Bistrica i sør, før ho munnar ut i Kvite Drin sør for byen Klina.

Elva høyrer til nedslagsfeltet til Adriahavet, og har sjølv eit nedslagsfelt på 505 km².

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pećka Bistrica|Pećka Bistrica]]» frå , den 14. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:* 
*** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
*** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Nadela

**Nadela** eller **Nadel** (serbisk Надела eller Надел) er eit system av kanalar og elvar nord i Serbia, og ei 81&nbsp;km lang sideelv til Donau frå høgre i regionen Banat i provinsen Vojvodina.

Nadela spring ut frå sluseporten Botoš der elva Tamiš kryssar Donau-Tisa-Donau-kanalen i ei høgd på 73 meter. Dette er berre den første av mange sluser langs elva. Fram til Debeljača renn Nadela som ei naturleg elv, men etter Debeljača-dammen, som vert nytta til vatning, er elva mindre vassrik og er meir for ei lita elv eller bekk å rekne. Nadela munnar ut i Donau og dannar ei ei lita øy, Ivanovo Ostrvo, her.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nadela|Nadela]]» frå , den 14. mars 2009.*
Nerodimkaelva

**Nerodimka** (serbisk Неродимка) er ei elv i regionen Nerodimlje i Kosovo og ei 41 km lang sideelv til Lepenac frå venstre. Nerodimka er kjend for forgreiningane som oppstår i elva. 

Nerodimka spring ut frå to småelvar, ei renn frå fjellet Nerodimka, og den andre frå fjellet Crnoljeva. Elva renn først nordover, mellom dei to fjella og inn i regionen Nerodimlje. Ho renn så over den sørlege delen av Kosovosletta. På 1400-talet, under regjeringstida til kong Milutin, vart det grave ein kanal til Sazlijavatnet og elva Nerodimka. Frå Sazilija renn elva Sitnica. Dette skapte ei spesiell forgreining, sidan Nerodimka langs den naturlege elveleia renn ut i Lepenac, som er ein del av nedslagsfeltet til Egearhavet, medan Sitnica er ei sideelv til Ibar som høyrer til nedslagsfeltet til Svartehavet. Etter den andre verdskrigen vart kanalen fylt att, sidan han ikkje vart vedlikehalde og det samle seg opp gjørme. 

Nerodimka renn forbi byen Uroševac og munnar ut i Lepnac ved Kačanik. Nedslagsfeltet hennar er på 229 km².

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nerodimka River|Nerodimka River]]» frå , den 14. mars 2009.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Third edition (1985); Prosveta; ISBN 86-07-00001-2
*** Jovan Đ. Marković (1990): *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*; Svjetlost-Sarajevo; ISBN 86-01-02651-6
Kortspel

**Kortspel** er eit spel der det vert nytta spelekort, anten tradisjonelle eller spelspesifikke. Kortspelet oppstod i Kina, der ein kjenner til spelkort frå Kina 600–talet og seinare. Det kom til Europa via muslimane på 1300-talet.

Det finst ei rad ulike kortspel, men det er vanskeleg å dele dei fleste av kortspela inn i grupper. På verdsbasis er poker og bridge blant dei mest kjende.
Nokre vanlege norske kortspel med tradisjonelle spelekort er: *Agurk*, *amerikanar*, *bridge*, *idiot*, *fisken*, *krig*, *lygnaren*, *mattis*, *Selbu-whist* og *vri åttar*.

## Kjelder
The Village Voice

***The Village Voice***, også kjend som berre ***The Voice***, er ei gratisavis frå byen New York i USA som kjem ut ein gong i veka. Avisa blei grunnlagd i 1955 av Dan Wolf, Ed Fancher og forfattaren Norman Mailer. Ho var den første alternative avisa i USA, og er i dag den største.

Fleire kjende forfattarar har skrive for avisa gjennom tidene, til dømes Ezra Pound, Henry Miller, Barbara Garson, Katherine Anne Porter, James Baldwin, E.E. Cummings, Nat Hentoff, Ted Hoagland, Tom Stoppard, Lorraine Hansberry, Allen Ginsberg og Joshua Clover. Nokre redaktørar har vore Clay Felker og Tom Morgan.

Avisa blei kjøpt opp i 2005 av mediehuset New Times Media, og dette, saman med sparkinga av fleire bidragsytarar og nyheiter om ei oppdikta sak, svekka det radikale biletet av avisa.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Village Voice|Village Voice]]» frå , og «[[:nb:|Village Voice]]» frå  den 14. mars 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
* *[http://www.villagevoice.com/ *The Village Voice*]* (offisiell webside)
Mathilde

**Matilde** og **Mathilde** er norske former av eit opphavleg gammalhøgtysk namn, *Mechthild*, sett saman av *macht*, 'makt', og hildr, 'kamp'. Namnet blei latinisert som **Mathilda** og kjend på fransk, tysk og dansk som «Mathilde». **Matilda** er ei italiensk og spansk form av namnet.

Kortformer av namnet er Maud, Mette, Tilda, Tilde og Tille.

Mathilde har norsk namnedag den 14. mars.

I 2009 var det 3240 kvinner som heitte Mathilde og 732 som heitte Matilde. Bruken av begge namna var stigande. Mathilde var også eit utbreidd namn på slutten av 1800-talet, då opp mot 1,0 % av nyfødde jenter fekk namnet.

## Namneberarar
* Matilda av Skottland (ca. 1080–1118), engelsk dronning
* Matilda (Maud) av England (1101–1167), første regjerande dronning av England
* Matilde av Kanossa (d. 1115), italiensk grevinne
* Dronning Caroline Mathilde (1751–1775), britisk-fødd dronning av Danmark
* Mathilde Franziska Anneke (1817–1884), tysk-amerikansk aviskvinne og kvinnesaksforkjempar
* Mathilde Marchesi (1821–1913), tysk songar
* Matilda Joslyn Gage (1826–1898), amerikansk fritenkjar og kvinnesaksforkjempar
* Mathilde Wesendonck (1828–1902), tysk forfattar
* Mathilde Blind (1841–1896), tysk-britisk diktar
* Matilda Ksjesinskaja (1872–1971), russisk ballerina
* Mathilde Malling Hauschultz (1885–1929), dansk politikar
* Matilde Camus (f. 1919), spansk forfattar 
* Mathilda May (f. 1965), fransk filmskodespelar
* Mathilde Nortvedt (f. 1970), norsk kunstnar
* Mathilde, hertuginne av Brabant (f. 1973), kronprinsesse av Belgia

## Annan bruk
* *Matilde* er namnet på ein roman av Oskar Braaten frå 1920.
* *[[Matilda av Roald Dahl|Matilda]]* er ei barnebok av Roald Dahl frå 1988. Boka blei gjort om til film i 1996.
* 253 Mathilde er namnet på ein asteroide
* *Mathilde* er ein barnebokserie av Einar A. Lund

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mathilde|Mathilde]]» frå , den 14. mars 2009.*
Horton Foote

**Albert Horton Foote, Jr.** () var ein USA-amerikansk dramatikar og manusforfattar. Han er truleg mest kjend for manuskripta til filmane *[[Filmen To Kill a Mockingbird|To Kill a Mockingbird]]* (1962) og *[[Tender Mercies]]* (1983), som han fekk Oscar-prisar for. Han fekk òg Pulitzer-prisen for drama i 1995 for skodespelet *[[The Young Man From Atlanta]]*. Foote var ein av dei eldste manusforfattarane som framleis var i arbeid i Hollywood.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Horton Foote Society
Hank Locklin

**Lawrence Hankins Locklin** () var ein USA-amerikansk countrymusikar og låtskrivar. Locklin var ein av honky-tonk-musikarane i countrymusikken.

Det fyrste plateselskapet hans var Royalty, eit lite plateselskap nordaust i Texas. Seinare gjekk han over til 4 Star Records, eit regionalt countryplateselskap, og til slutt hadde han ein lang karriere i RCA Victor. Locklin var medlem av Grand Ole Opry, og nokre av dei største hitane hans er «Send Me the Pillow That You Dream On», «Geisha Girl» og «Please Help Me I'm Falling».

Locklin hadde ein stor tilhengjarskare i Europa, og han har mellom anna ein fanklubb i Langeli i Bjerkreim i Noreg.

Han døydde tidleg om morgonen søndag 8. mars 2009 i heimen sin i Brewton i Alabama.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* CMT.com – Hank Locklin
Ifjordfjellet kapell

**Ifjordfjellet kapell** ligg på Ifjordfjellet i Lebesby kommune i Finnmark, og er ei V-forma kyrkje frå 1968. Kyrkja vart reist av Norges Samemisjon for flyttsamane.

Kapellet har 60 sitjeplassar.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* 
* «Ifjordfjellet kapell» på nettstaden reuber-norwegen.de (bilete)
João Bernardo Vieira

**João Bernardo «Nino» Vieira** () var president i Guinea-Bissau frå 1. oktober 2005 til han vart drepen i eit attentat i mars 2009. Vieira hadde tidlegare hatt makta frå 1980 til 1999, då han vart tvungen frå makta etter ein borgarkrig. 

Han gjorde politisk nydebut i 2005, då han vann presidentvalet. Vieira vart drepen av opprørssoldatar 2. mars 2009, få timar etter at militærsjefen i Guinea-Bissau, general Batista Tagme Na Wai, vart drepen i ein bombeeksplosjon.

## Kjelder
Ottar Befring

**Ottar Befring** () er ein norsk offiser, bonde, politikar frå Arbeidarpartiet og embetsmann.

Ottar Befring starta i forsvaret (1959), tok krigsskolen (1966) og stabsskolen. Han arbeidde som offiser i hæren til 1978 då han overtok familien sin gard i Stardalen. Befring er i dag leiar i Noregs Forsvarsforeining (2005-). Han har sete i kommunestyre og fylkesting, og hatt vervet som styreleiar ved Sogn og Fjordane Teater. Befring var statssekretær i Landbruksdepartementet (1992-1997) under statsrådane Gunhild Øyangen og Dag Terje Andersen (1992-98), landbruksdirektør i Møre og Romsdal (1997-) og fylkesmann i Møre og Romsdal (2002-2009).

Han er bror til Edvard Befring.
Christel

**Kristel** og **Christel** er kvinnenamn som opphavleg er tyske kjæleformer av Kristina. Det namnet kjem frå Kristian og betyr 'kristen'. Andre stavemåtar for namnet er Cristel og Christl, sistnemnde særleg i Austerrike. Det engelske namnet Crystal, og stava Christal, kan vera påverka av namnet.

Christel har namnedag i Noreg og Sverige den 15. mars.

Det er 600 kvinner som heiter Christel og 190 som heiter Kristel i Noreg (2009).

## Namneberarar
* Christel Goltz (1912–2008), tysk songar
* Christl Haas (1943–2001), austerriksk alpinist
* Christel Wegner (f. 1947), tysk politikar
* Christel Schaldemose (f. 1967), dansk politikar
* Christel Pascal (f. 1973), fransk alpinist
* Christel Sundberg (f. 1982), finsk artist kjend som Chisu
* Christel Alsos (f. 1984), norsk songar

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Christel|Christel]]» frå , den 14. mars 2009.*
Indre Billefjord bedehuskapell

**Indre Billefjord bedehuskapell** står i bygda Indre Billefjord i Porsanger kommune i Finnmark, og er eit kapell i tre frå 1951. Arkitekt for bygget var Knut P. Bugge. Bedehuskapellet er eigd av Norges samemisjon.

## Kjelder
* «Oversikt over nåværnde kirker» på nettstaden kirkekonsulenten.no
* 

## Bakgrunnsstoff
* 
* 
* Travel North