open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
The Needles

**The Needles** er tre kalkstaurar som står på rekkje i sjøen vest for Isle of Wight i England, nær Alum Bay. Eit fyr har stått på den vestlegaste stauren sidan 1859. 

Formasjonen har fått namn etter den tidlegare fjerde nåleforma stauren Lot's Wife som stod her fram til han raste saman under ein storm i 1764. Dei gjenverande klippene er alle korte og tjukke og ikkje nåleliknande i det heile, men namnet har halde ved. 

The Needles er ein stor turistattraksjon knytt til Alum Bay. Det går båtturar til klippene frå Alum Bay. Klippene og fyret har vorte symbol på Isle of Wight og er å sjå på mange suvenirar frå øya. 

Det stod eit artilleribatteri på The Needles frå 1860-åra til 1954, då det vart sett ut av funksjon. 

## Bakgrunnsstoff
* Needles og Alum Bay turistside
* Needles Battery turistside
* National Trust om The Needles Old Battery
* Trinity House - Needles fyr 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Needles|The Needles]]» frå ,  den 20. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Cappelens musikkleksikon

***Cappelens musikkleksikon*** er eit seksbinds leksikon på ca. 3500 trespalta sider, som vart utgitt i perioden 1978&ndash;1980 på J.W. Cappelens Forlag. Det byggjer på et samarbeid med *[[Sohlmans musiklexikon]]*, som kom ut i Stockholm tre år tidlegare. Store delar av artikkelstammen vart direkte omsett frå den svenske originalen av ei gruppe med 9 omsetjarar. I tillegg til dei internasjonale artiklane, inneheld leksikonet også mange nyskrivne artiklar om norsk musikkliv.

Redaksjonen har forsøkt å dekkje alle felt innan musikk og musikkliv.
Meir enn 700 medarbeidarar har skrive dei om lag 17 000 artiklane i oppslagsverket. Artiklane er signerte.  Redaktør var Kari Michelsen, i redaksjonsrådet sat Hampus Huldt-Nystrøm, Robert Levin og Gunnar Rugstad.   

## Utgjevingar
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Kjelder

**Cappelens musikkleksikon*, J.W: Cappelens Forlag 1978, ISBN 82-02-03690-9
----
**Denne artikkelen bygde opphavleg på «[[:nb:Cappelens musikkleksikon|Cappelens musikkleksikon]]» frå ,  den 20. januar 2010.*
St. Catherine's Down

**St. Catherine's Down** er nokre graskledde bakkar av krit på Isle of Wight. Det ligg nær St Catherine's Point, det sørlegaste punktet på øya mellom byane Niton og Chale. Det er 240 meter på det høgaste. 

På denne åsen ligg St. Catherine's Oratory, lokalt kalla «Pepperpot», eit steinfyr bygd på 1300-talet av Walter De Godeton. Det er det nest eldste fyret på Dei britiske øyane. Berre fyret i Dover, bygd av romarane, er eldre. 

Visstnok vart de Godeton dømd for å ha teke vin som høyrte til kyrkja frå vraket av St. Marie av Bayonne i Chale Bay. Han måtte gjere bot og vart truga med bannlysing, så han bygde dette fyret. Fyret vart tent for å varsle skip om den farlege kysten. 

Det vart bygd eit kapell ved fyret, men dette vart øydelagd for lenge sidan. Bygginga av eit nytt fyr starta i 1785, men det vart aldri ferdig. Lokalt vert dette uferdige fyret kalla «salt pot».

St. Catherine's Point er ofte dekt av skodde, så det er ikkje den beste staden å setje eit fyr. 

Nord på St. Catherine's Down står Hoy Monument. Hoy Monument vart bygd av Michael Hoy i 1814 til minne om at den russiske tsaren hadde vitja Storbritannia. Det ligg ein plakett ved monumentet til minne om soldatane som miste livet i krimkrigen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:St. Catherine&#39;s Down|St. Catherine&#39;s Down]]» frå ,  den 20. januar 2010.*
St. Catherine's Point

**St. Catherine's Point** er det sørlegaste punktet på Isle of Wight. Det ligg nær landsbyen Niton.
På området står St Catherine’s lighthouse, eit fyr frå 1840.

På den nærliggande St. Catherine's Hill står St. Catherine's Oratory, lokalt kalla Pepperpot. Det er eit steinfyr bygd i 1323 av Walter De Godeton og er det nest eldste fyret i Storbritannia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:St. Catherine&#39;s Point|St. Catherine&#39;s Point]]» frå ,  den 20. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Sohlmans musiklexikon

***Sohlmans musiklexikon*** er eit svensk leksikon for musikk, omtalt som «Nordiskt och allmänt uppslagsverk för tonkonst, musikliv och dans».    Første utgåve kom i åra 1948-52 og var i hovudsak innretta på vestleg kunstmusikk (klassisk musikk) og musikkteori.  Ei revidert utgåve kom ut frå 1975 og hadde eit breiare opplegg. Der finn ein òg artiklar om folkemusikk, musikk i andre kulturar og om populærmusikk. 

I 1977 kom den første utanlandske utgåva av leksikonet ut i Finland.  *[[Cappelens musikkleksikon]]*, som kom ut i Noreg frå 1978, byggjer på *Sohlmans musiklexikon*, men er utvida og tilpassa norske tilhøve. 

## Utgåver
* Første utgåve, fire bind. Hovudredaktør Gösta Morin hadde med seg Carl-Allan Moberg og Einar Sundström i hovudredaksjonen. Sohlmans Förlag, Stockholm.
** Bind 1, 1948 - 1280 spalter
** Bind 2, 1950 - 1294 spalter
** Bind 3, 1951 - 1376 spalter
** Bind 4, 1952 - 1608 spalter
* Andre utgåve, fem bind. Hovudredaktør Hans Åstrand. Sohlmans Förlag AB, Stockholm (ISBN 91-7198-020-2)
** Bind 1, 1975 - 704 sider
** Bind 2, 1975 - 704 sider
** Bind 3, 1976 - 768 sider
** Bind 4, 1977 - 896 sider
** Bind 5, 1979 - 931 sider

## Kjelder

**Denne artikkelen bygde opphavleg på «[[:sv:Sohlmans musiklexikon|Sohlmans musiklexikon]]» frå ,  den 21. januar 2010.*  
 
**Cappelens musikkleksikon*, J.W. Cappelens Forlag 1978. ISBN 82-02-03690-9
Kongedalen

**Kongedalen** (arabisk وادي الملوك Wādī al-Mulūk) er ein dal i Egypt der faraoar og andre høgtståande personar frå Det nye riket i Egypt blei gravlagde frå 1500- til 1000-talet f.Kr. Saman med ruinane av Theben (Luxor) står staden på UNESCO si liste over verdsarv.

Dalen er ein wadi med ein austleg og ein vestleg del. Dei fleste gravene ligg i den vestlege delen. Nye funn i 2006 og 2008 gjorde at ein no kjenner til 63 graver, der dei enklaste har eit enkelt gravkammer medan den største har over 120 kammer. Alle gravene ser ut til å ha vore opna og stolne frå i oldtida, men veggmåleri og gravgods i gravene gjev kjelder til kunnskap om tru, gravskikk og samfunn frå denne tida.

## Geografi
Dalen ligg på vestbreidda av Nilen, på motsett side av Theben, dagens Luxor, i skuggen av fjellet Al-Qurn.

Geologisk er dalen svært variert. Gravene er hogd inn i kalkstein, som ligg i mange lag av forskjellig kvalitet. Dette må ha skapt problem for de som klargjorde gravene, og for seinare arkeologar. Lag av porøs skifer utvidar seg når dei trekkjer til seg vatn under oversymjingar, og dette har skadd mange av gravene.

## Bakgrunn

Kongedalen blei vald ut som gravstad under Det attande dynastiet i Egypt, truleg av Totmose I, eller moglegvis av den tidlegare Amenhotep I, som nokre hevder ligg i Kongedalen som KV39. Grava til Tut-ankh-Amon er særs kjend fordi ho var temmeleg uforstyrra, og inneheldt rikt gravgods. Den siste kongegrava er Ramses X eller XI. Fleire ikkje-kongelege blei likevel lagt i eldre graver seinare.

Sjølv om gravområdet er kjend som Kongedalen, er berre rundt 20 graver laga for kongelege og adelege. Elles finn ein også umerka graver og samlingar av balsameringsrestar. Dronningdalen i nærleiken blei brukt til å gravlegga koner og barn til faraoar, men andre av desse blei også gravlagde i Kongedalen.

Fordelen med dalen er at han ligg aude til og kan vaktast, noko som ville verna mot gravrøvarar. Forma på Al-Qurn kan minna om ein pyramide, noko som også kan ha påverka valet. 

Gravene i Kongedalen er hogde ut i klippene.

## Omdøme og utforsking
Det offisielle namnet på området i Det gamle Egypt var *Den store og majestetiske nekropolis for faraoen sine millionar av år, liv, styrke og helse vest for Theben*, men det blei gjerne kalla *Ta-sekhet-ma'at*, «den store åkeren», som viser til grøde og gjenfødsel.

Det offisielle namnet med hieroglyfar:
G41-G1-Aa1:D21-O1-O29:Y1-A50-s-Z4:Y1-G7-N35-C11-Z2:N35-M4-M4-M4-t:Z2:N35-O29:O1*O1-G7-S34-U28-s-D2:Z1-R14-t:t-N23*Z1:N35-R19-t:O49-G7

Staden blei vitja i oldtida, særleg under romartida. Det er funne over 2&nbsp;100 døme på graffiti her, dei fleste på gresk eller latin, medan andre er skrivne på fønikisk, kyprisk, lykisk, koptisk og ande språk.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kongenes dal|Kongenes dal]]» frå ,  den 21. januar 2010.*  
* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Valley of Kings|Valley of Kings]]» frå ,  den 21. januar 2010.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* 
* 


## Bakgrunnsstoff
Nowy Dwór Królewski

**Nowy Dwór Królewski** er ein landsby i voivodskapet Kujaviskpommerske i Chełmno i Polen. Landsbyen vart etablert i mellomalderen.
Aird an Rùnair

**Aird an Rùnair** er det vestlegaste punktet på øya North Uist i Ytre Hebridane i Skottland. Neset ligg om lag 4 km sørvest for Balmartin.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aird an Rùnair|Aird an Rùnair]]» frå ,  den 20. januar 2010.*
Kantate

**Kantate**, av italiensk *cantata*, 'songstykke', er eit profant eller religiøst vokalverk akkompagnert av musikkinstrument. Ein kantate har som regel fleire satsar, og er vanlegvis skriven for kor, solistar og orkester. 

Kantaten vart utvikla i Italia på 1600-talet, og vidareutvikla i Tyskland og Frankrike på 1700-talet. 

Innan kyrkjemusikken utvikla kantaten seg først og fremst innan den protestantiske delen av Tyskland. 

Særleg kjende er Johann Sebastian Bach sine kyrkjekantatar.  Bach skreiv kantatar for alle søn- og heilagdagar i kyrkjeåret, i alt over 200.

## Kjelder
Ulriksdals gruver

**Ulriksdal gruver** er ei nedlagt gruve som ligg i Trondheim kommune like ved den tidlegare grensa til Klæbu kommune. Gruva ligg like sør for Fylkesveg 704 i Sjøla.

Gruvedrifta vart starta av ridder og baron William Davidson i 1670 for å utvinne kopar. Engelskmannen dreiv samtidig Mostadmarkens Jærn-Værk i Malvik. Gerhard Schøning skriv om Davidson sine privilegier ved si vitjing i Klæbu i 1773: «Privilegiene indeholdte blant andet, at i Værkernes Cirkumference, af 4 Mile, alt Savbrug og alt Tiære-Brænderie afskaffes, men dette gav Anledning til Trætte og Processer, og det nye Ulrichsdalske Værk svarede ei til det Haab, man havde giort sig derom». Etter 5 års drift vart verksemda innstilt.

Drifta vart teken opp igjen nokre år seinare, men vart også da innstilt etter kort tid. Schøning rapporterte i 1773 at det var store gråfjellshaugar utanfor dei to gruveinngangane etter kort tid. Han konkluderte med at gruvedrifta "maae have været temmelig vidt dreevet", gruvene var fulle av vatn. Smeltinga av malmen føregjekk først ved Sjølbekken på gården Nideng, seinare vart det bygd ei smeltehytte ved Hyttfossen.

I 1901 til 1903 var det eit nytt forsøk på gruvedrift i Skjøla. Nordenfjeldske Grubeselskap stod bak drifta, denne gongen etter svovelkis. I 1902 var 17 mann sysselsett ved gruva og årsproduksjonen var ca 800 tonn svovelkis.

Neste driftsforsøk var i 1909, då vart det teken ut 1650 tonn eksportkis. Det siste driftsforsøket var mellom 1916 til 1918 i regi av A. Huitfeldt & Co. Kisen som vart tatt ut vart frakta til Ilsvika og blanda med kisen frå Kjøligruvene frå Ålen.

Ulriksdal gruver ligg i grønsteinsfeltet i Vassfjellet. Dette grensar til gabbroforekomsten på garden Jesmo, der Franzefoss driv steinbrot og pukkverk.

## Kjelder
* Stene, Kristine: *OPPDAG [[Tiller]]marka, Vassfjellet og øvre [[Nidelva]]*, 2007. ISBN 978-82-997588-0-2.
Pungdyr

**Pungdyr** er ei stor gruppe pattedyr som er kjent for at ungane blir fødde på eit tidleg trinn i utviklinga og oppheld seg nær kroppen til mora til han blir meir utvikla. 

## Skildring
Bortsett frå nokre få av dei, har alle pungdyra ein pung der ungane held seg under utviklingstida. Ein kan nesten seie at ungane blir fødde medan dei enno er på eit fosterstadium og deretter går gjennom siste delen av svangerskapet etterpå. Oftast blir dei nærmast sitjande fast på patten, som svulmar opp inne i munnen deira. Hos mange arter kan dei gå inn og ut av pungen òg etter at dei har kome lenger i utviklinga. 

Hos pungdyra fungerer plommesekken som ei morkake. Plommesekken er sterkt utvida, og vil feste seg i livmorveggen. I staden for at fosteret festar seg djupt nede i slimhinnene i livmorveggen som hos placentale pattedyr, dannar livmora ein grunn fordjupning rundt fostret. Ein god del av næringa til fostret kjem i form av «livmormelk», ein substans som blir skilt ut av livmorveggen og blir teke opp av fostret. Noko næring passerer frå mora si blodårer til blodåren i plommesekken. Punggrevlingene har ein primitiv morkake av meir normal type, men òg desse føder ungane på eit særs tidleg tidspunkt i fosterutviklinga. Omgrepet placentale pattedyr om alle andre dyr enn pungdyr og kloakkdyr er difor eigentleg misvisande, sidan det òg finst ei slags morkake hos pungdyra. 

## Artar
Pungdyra omfattar omkring 270 kjende arter, i omkring 18 familiar. Dei fleste nålevande pungdyr lever i Australia, men nokre finst òg på øyar i Stillehavet og i Sør-Amerika. Fossile pungdyr er kjent òg frå andre stader i verda, inkludert Europa. 

Pungdyra er ei mangearta gruppe. Pungdyr er både små og store og har svært ulike fysiske trekk og mange ulike levemåtar. Dei kan vere både planteetarar, insektetarar og kjøttetarar. Det finst pungdyr som både klatrar, grev, glideflyr og rører seg snøgt på slettene. Gruppa omfattar fleire dyr som ber namn etter placentale pattedyr som dei liknar på. Det gjeld til dømes pungmoldvarpar og pungrotter. Gruppa omfattar òg dyr som synest å vere temmeleg ulike frå alle andre dyr, som kenguruar og vombatar. 

;Ordenar
* pungrotter (Didelphimorphia)
* inkaspissmus (Paucituberculata)
* Microbiotheria
* pungmoldvarpar (Notoryctemorphia)
* Dasyuromorphia (pungrovdyr, tasmansk djevel)
* punggrevlingar (Peramelemorphia)
* Diprotodontia (koala, vombat, kenguru, wallaby, opossum)

## Utdøydde pungdyr
Utdøydde pungdyr omfattar dyreformer som synest å ytterlegare vise kor mangearta dyregruppa er. Dei fleste var plante- og insektetarar, medan nokre var rovformer. Dei varierte mykje i storleik frå særs små former til nokre som var store som storfe. Nokre av dei utdøydde formene hadde store fortenner som liknar dei hoggtennene som sabeltanntigerane hadde.
## Kjelder
### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
Ardnamurchan Point

**Ardnamurchan Point** (skotsk-gælisk *Ard na Murchan*, tyder 'åsen ved det store havet') er eit isolert nes med eit fyr i Highland i Skottland.

Ardnamurchan Point ligg vest på Ardnamurchanhalvøya i Lochaber, 1,1 km nord for Corrachadh Mòr, det vestlegaste punktet på øya Storbritannia, som er om lag 200 meter vest for neset. Den næraste busetnaden er den vesle landsbyen Achosnich.

Neset ligg om lag 11 km sør for øya Muck, med Eigg og Rùm nokre kilometer lenger nord. Coll ligg 14 km mot vest og Mull 8 km sørover. 

## Fyr
Ardnamurchan fyr er eit 36 meter høgt granittårn bygd i 1849 av Alan Stevenson. Det er det einaste fyret i Storbritannia som er bygd i egyptisk stil. Fyret vart automatisert i 1988 og vert i dag operert av Northern Lighthouse Board frå Edinburgh. Dei tidlegare fyrvaktarbustadane og tilhøyrande bygg er eigd av Ardnamurchan Lighthouse Trust og er i dag eit vitjingssenter med museumet 'Kingdom of Light' - *Rioghachd na Sorcha*.

## Bakgrunnsstoff

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ardnamurchan Point|Ardnamurchan Point]]» frå ,  den 21. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Burrow Head

**Burrow Head** er det sørlegaste punktet på Macharshalvøya sørvest i Skottland.

Det ligg om lag 3 km sørvest for Isle of Whithorn i Wigtownshire og er det nest sørelgaste punktet i Skottland etter Mull of Galloway.

St. Ninian's Cave ligg om lag 3 km lenger nordvest langs kysten. Det er ein viktig pilegrimsstad for dei som meiner at St. Ninian trekte seg attende til denne grotta. 

Den isolerte plasseringa til Burrow Head gjorde at det vart nytta til smugling på 1700-talet til og fra Isle of Man (24 km sørover) og Irland. I nyare år har Burrow Head vorte kjend som lokasjon for filmen *[[The Wicker Man]]* frå 1973. I dag dekkjer ein campingvognpark det meste av Burrow Head.

## Bakgrunnsstoff
*St. Ninian's Cave 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Burrow Head|Burrow Head]]» frå ,  den 21. januar 2010.*
Corrachadh Mòr

**Corrachadh Mòr** er ei lita høgd på Ardnamurchanhalvøya i Lochaber i Highland i Skottland, og er det vestlegaste punktet på øya Storbritannia. Det ligg om lag 36 km lenger vest for Land's End i Cornwall.

Alt etter kva koordinatar ein nyttar er dette neset 30,78 m eller 42,81 m lenger vest enn Ardnamurchan Point (som ligg ein kilometer lenger nord). Sistnemnte vert ofte feilaktig omtalt som det vestlegaste punktet.

*Corrachadh Mòr* tyder 'stor, avsmalande slette' på skotsk-gælisk.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Corrachadh Mòr|Corrachadh Mòr]]» frå ,  den 21. januar 2010.*
Duncansby Head

**Duncansby Head** er det nordaustlegaste punktet på det skotske fastlandet, ved den kjende John o' Groats i Caithness i Highland. Neset stikk utover i Nordsjøen med Pentland Firth i nord og vest og Moray Firth i sør. 

Duncansby Head fyr står på neset.

Det går ein smal veg frå John o' Groats til Duncansby Head. Duncansby Head er dermed den staden som ligg lengst borte frå Land's End via veg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Duncansby Head|Duncansby Head]]» frå ,  den 21. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Dunnet Head

**Dunnet Head** (skotsk-gælisk *Ceann Dùnaid*) er ei halvøy med det nordlegaste punktet på fastlandet i Skottland. Punktet ligg i Caithness på nordkysten. Neset vert òg kalla *Easter Head* og ligg om lag 18 km vest-nordvest for John o' Groats og om lag 20 km frå Duncansby Head. Dunnet Head er òg den vestlege grensa for Pentland Firth på sørsida av fjorden. 

Neset går frå Little Clett til munningen av Dunnet Burn i Dunnet Bay og nordover. Ein liten veg går langs denne lina og er den nordlegaste vegen på det britiske fastlandet. 

Neset ligg aust for burgh Thurso og på ein klår dag kan ein sjå øyane Stroma i aust og Hoy og Orknøyane, 15 km mot nord, på andre sida av Pentland Firth.

## Dunnet Head fyr

Det står eit fyr på bergknausen på Dunnet Head. Dunnet Head er 105 meter over havet og vart bygd i 1831 av Robert Stevenson, bestefar til Robert Louis Stevenson. 

Nær fyret står mindre festningsverk frå den andre verdskrigen som skulle verna marinebasen i Scapa Flow.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dunnet Head|Dunnet Head]]» frå ,  den 21. januar 2010.*
Guden Neptun

**Neptun** var havguden i romersk mytologi. Han var motstykket til den greske guden Poseidon.

Planeten Neptun er kalla opp etter guden.

I kunst frå antikken og seinare, og som allegorisk figur, blir Neptun ofte avbilda som ein eldre mann med skjegg og luftige klede; i éi hand held han ein trefork og i den andre handa held han ofte taumane til sjøhestar som dreg ei skjelforma vogn gjennom brusande vatn. 

## Kjelder

* Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta torsdag  21. januar 2010, klokka 12:57.

## Bakgrunnsstoff
Skokk

Ein **skokk**, frå lågtysk *schock*  'seksti' tyder eigentleg seksti, men vert i Noreg bruka som nemning for ein stor flokk, som i uttrykket ein skokk med ungar.
Tylft

Ei **tylft**, som i norrønt *tylft*, 'tolv', er ei mengd på tolv stykke. Tylfter vart tidlegare bruka ved teljing av tømmerstokkar og trelast. 

For å hjelpe på teljinga, kunne ein teikne strekar og prikkar i eit visst  mønster, som når ein kom til 12 danna ein figur som såg ut som eit hus.  Ei tylft var da ”fullt hus”.

Eit **dusin**, av fransk *douze*,'tolv', tyder det same, men har vore bruka i andre samanhenger.
Gross

Eit **gross**, frå fransk  *douzaine grosse*, 'stort dusin', er ei mengd på tolv dusin, det vil seie 144 stykke. Eit stort gross er  tolv gross, det vil seie 1728 stykke..

## Kjelder
Dovre

**Dovre** er eit sokn, ei bygd og administrasjonssenter i Dovre kommune, nord i Gudbrandsdalen i Innlandet. 

## Dovre sokn
Dovre sokn har om lag 1&nbsp;315 innbyggjarar (2013), og femner om søre delen av kommunen. Dovre kyrkje er frå 1736.

Soknet høyrde til Lesja prestegjeld fram til 1861, då det blei utskilt som eige prestgjeld. Samstundes blei *Domåsgrendi* og *Blestergrendi* overflytt frå Lesja sokn til Dovre sokn. I seinare år er soknet blitt halvert ved utskiljing av Dombås sokn, med grense omtrent langsmed *Tungbekken* og *Hjellåi* på høvesvis vestsida og austsida av Gudbrandsdalslågen. 

## Tidlegare tettstad
I 1913 opna Dovre stasjon ved Dovrebanen. 

Tettstaden Dombås ligg like aust for Gudbrandsdalslågen, og er med sine  den folkerikaste i kommunen. Han er eit trafikknutepunkt mellom Austlandet, Trøndelag og Vestlandet: Hovudårane mellom Oslo i sør og Trondheim i nord, E6 og Dovrebanen, blir her møtt av E136 og Raumabanen som kjem frå Romsdal i vest. 

Tettstaden er opphavleg ein stasjonsby som voks fram etter at Dombås stasjon opna i 1913. 

## Sjå òg
* Dovre kommune
* Tettstader i Oppland

## Kjelder

### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Dovre kommune
* Vêrvarsel for Dovre , yr.no
Afrodyr

**Afrodyr** (Afrosoricida) er ei gruppe av pattedyr, som ein del av dei placentale pattedyra.

;Familiar:

* Børstepiggsvin (Tenrecidae)
* Gullmoldvarpar (Chrysochloridae)

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Konventikkelplakaten

**Konventikkelplakaten** var ei lov som vart oppretta av Kristian VI 13. januar 1741 og gjorde det ulovleg for ein predikant å halda gudelege forsamlingar&nbsp;&ndash; *konventiklar*&nbsp;&ndash; utan godkjenning frå soknepresten. Lova vart oppheva i 1842 og dette la grunnlaget for forsamlingsfridommen her i landet.

Lova var i utgangspunktet eit forsøk frå staten si side på å knebla dei radikale pietistane, som ikkje ville la seg binda av kyrkja sitt krav om einskap, men heldt frie møte utan godkjenning frå soknepresten. Med lova prøvde ein å bevara einskapen i kyrkja. Men vekkingsrørslene på slutten av 1700-talet og tidleg på 1800-talet let seg ikkje stoppa. Predikanten Hans Nielsen Hauge vart særleg kjend for kampen mot konventikkelplakaten.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Konventikkelplakaten|Konventikkelplakaten]]» frå ,  den 21. januar 2010.*
Vest-Telemark

**Vest-Telemark** er ein kommuneregion vest i det tidlegare Telemark fylke som er samansett av dei seks kommunane Fyresdal, Kviteseid, Nissedal, Seljord, Tokke og Vinje. Regionen har om lag 14250 innbyggjarar og til saman eit landareal på kring 7700 kvadratkilometer.

Dei to største sentera i Vest-Telemark er Seljord og Åmot.

## Kommunar

Til Vest-Telemark reknast seks kommunar:

## Bakgrunnsstoff
* Vest-Telemark.no
* Vest-Telemarkrådet.no
* Vest-Telemark Blad.no
Jevnaker

**Jevnaker** er ein tettstad og administrasjonssenter i Jevnaker kommune med . Tettstaden ligg aust for utløpet av Randselva, sør i Randsfjorden om lag 12 kilometer nordaust for Hønefoss. Jevnaker har jarnbanestasjon langs Roa–Hønefosslinja.

## Staden

Tettstaden Jevnaker er delt i to. Den vestre delen heiter Nesbakken og blir rekna som sentrum. Denne delen ligg fysisk i sørenden av Randsfjorden, på austsida av utløpet til Randselva. Den austre delen heiter Toso og her finn ein jarnbanestasjonen på Jevnaker.

Jevnaker er kjend for sine lokale glasverk, Hadeland Glassverk frå 1762 og Randsfjord Glassverk, som no er lagt ned. Hadeland Glassverk, som ligg midt i mellom Nesbakken og Toso, er eit attraktivt turistmål. Glasverket produserer framleis krystallglas, men driv òg med andre aktivitetar, som lysestøyperi, aktivitetar for barn, restaurant, utsal m.m. Randsfjord Glassverk låg nord i Toso, eit lite stykke ovanfor jarnbanestasjonen.

Det er stor satsing på turisme ved sørenden av Randsfjorden med 2 nye campingplassar under opparbeiding i tillegg til ein som allereie er open i Sløvika, ca. 10 km nord for sentrum. På Jevnaker finst 3 hotell: Torbjørnrud hotell, mest kjent for regjeringskonferansane sine, Halvorsbøle hotell og Randsvangen hotell. 

## Sjå òg
* Tettstader i Oppland

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Jevnaker kommune
* Vêrvarsel for Jevnaker , yr.no
Ringebu

**Ringebu** er eit sokn og ein tettstad i Ringebu kommune i søre Gudbrandsdalen i Innlandet fylke.

## Ringebu sokn
Ringebu sokn har snautt 3&nbsp;000 innbyggjarar og femnar om bygdene langsmed Gudbrandsdalslågen, frå Frya i nord til Tromsa og Moelva i sør, med tettstaden Ringebu og og den del av tettstaden Fåvang (Tromsnes) som ligg nord for Tromsa. Ringebu stavkyrkje frå 1200-talet ligg 3&nbsp;km sør for tettstaden.

## Ringebu tettstad
Tettstaden Ringebu, òg kalla **Vålebru** eller **Vålebrua**, har  og er administrasjonssenter i kommunen. Den voks fram som stasjonsby etter at Ringebu stasjon ved Dovrebanen blei opna i 1896.
Namnet Vålebru kjem frå elva Våla, som renn gjennom sentrum, og dei to bruene som går over elva. På folkemunne kallar ein Ringebu sentrum (Vålebrua) for 'Brua', i motsetnad til 'skogen' som vert brukt om området Tollmoen/Tollskogen som ligg på vestsida av jarnbanen. Namnet Vålebru bruker ein mest for å unngå blanding mellom tettstaden Ringebu og Ringebu kommune.

Ringebu hadde det første gatetunet i landet, der hovudgata vart stengd for køyretøy og opna for gjengande. Føretaka trekkjer krambuer ut på gata, og det er ofte underhaldning i hovudgata (Jernbanegata). Jernbanegata er seinare bygd om fleire gonger, men har ivareteke gatetunet med forbod for køyrande, fartsdumper og fysiske sjikanar for å redusere på den nødvendige køyringa av vareleveransar, brann- og sjukebilar.

Ringebu Folkehøgskule ligg i tettstaden.

## Kjende personar frå Ringebu
* Kåre Bjørgen, forfattar

## Sjå òg
* Ringebu kommune
* Tettstader i Innlandet

## Kjelder

### Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Ringebu kommune
* Vêrvarsel for Ringebu , yr.no
Konkubinatparagrafen

**Konkubinatparagrafen** er det folkelege namnet på den paragrafen i kriminalloven av 1842 og seinare straffeloven av 1902, som forbaud sambuarskap mellom to ugifte personar av motsett kjønn.

Kriminalloven av 1842, kapittel 18, § 22:

«*Leve ugifte Personer sammen som de være Ægtefolk, straffes de med Bøder eller Fængsel.*»


Straffelova av 1902, § 379:

«*Den, som trods Paatalemyndighedens Advarsel, fortsætter et offentlig Forargelse vækkende samliv i utugtig Omgjængelse med en Person af det andet Kjøn, straffes med Bøder eller Fængsel i indtil 3 Maaneder.*» 


I 1954 kom det framlegg om at paragrafen skulle opphevast saman med straffeloven § 213, men forslaget vart forkasta av Stortinget med stort fleirtal. Den vart først oppheva ved lov av 21. april 1972, som vart sett i kraft straks.
Festspel

**Festspel** (frå tysk *Festspiele*) er ein type kulturfestival som legg vekt på klassisk europeisk kultur, som klassisk musikk, opera, ballett og teater. Han er vanlegvis knytt til ein bestemt stad og tidsrom.

Richard Wagner skipa Festspela i Bayreuth (Bayreuther Festspiele) i 1876. Her har ein sidan framført verka til Wagner i eit eige teater kalla Festspielhaus.
Andre kjende festspel er Festspela i Salzburg (Salzburger Festspiele), skipa i 1920, Lucerne Festival skipa i 1939 og Edinburgh International Festival skipa i 1947.

I Noreg er Festspela i Bergen blitt haldne sidan 1953, Festspillene i Nord-Norge sidan 1965 og Dei Nynorske Festspela sidan 1992.

## Kjelder
Hackley Head

**Hackley Head** (eller **Forvie Ness**) er eit nes i Aberdeenshire, nordaust i Skottland.

Hackley Head ligg sør for Hackley Bay og nord for Sands of Forvie og Ythan-estuaret. Den nærmaste landsbyen er Collieston.

## Bakgrunnsstoff
*Side på Gazetteer for Scotland

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hackley Head|Hackley Head]]» frå ,  den 21. januar 2010.*
Hare Ness

**Hare Ness** er eit nes på kysten av Nordsjøen nokre få kilometer sør for Aberdeen i Skottland.

## Historie
Hare Ness ligg nokre kilometer vest for den gamle stien Causey Mounth, som var den einaste vegen frå Stonehaven til Aberdeen i mellomalderen. Vegen gjekk frå der ein kryssa River Dee via Portlethen Moss, Muchalls Castle og Stonehaven til områda lenger sør. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hare Ness|Hare Ness]]» frå ,  den 21. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Tormod Hjortnæs Larsen

**Tormod Hjortnæs Larsen** () er ein norsk friidrettsutøvar. Som seniorløpar har han representert Lillehammer IF.

## Medaljar i norske meisterskap

## Bakgrunnsstoff
* Utøvarprofil på lillehammer-if.no
* friidrett.no
Faraid Head

**Faraid Head** er ei lita halvøy på nordkysten av Sutherland i Highland i Skottland, 3 km nord for landsbyen Balnakeil og 4 km nord for Durness.

Det vart bygd ein liten radarstasjon på neset i 1950-åra med eit ROTOR-radarsystem som dekte nordkysten av Skottland. Då stasjonen var ferdigbygd var ROTOR-systemet alt for gammalt og stasjonen vart nedlagd. I seinare år har hovudbygningen vorte renovert og vert nytta som kontrolltårn for bombefelta på Cape Wrath og Garvie Island.

Dei største sanddynene på Dei britiske øyane finst ved Faraid Head. 

## Bakgrunnsstoff
*Subterranea Britannica om Faraid Head - http://www.subbrit.org.uk/rsg/sites/f/faraid_head/

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Faraid Head|Faraid Head]]» frå ,  den 21. januar 2010.*
Hermaness

**Hermaness** er det nordlegaste neset på Unst, den nordlegaste busette av Shetlandsøyane i Skottland. Ho består av sjøklipper og lyngheier. 

## Hermaness naturreservat
Hermaness har vore eit nasjonalt naturreservat sidan 1955 og vert i dag styrt av Scottish Natural Heritage, sjølv om landområdet er eigd av Edmonston-familien frå Baltasound.
Her hekkar havhest, havsule, toppskarv, storjo, lundefugl og lomvi.

Naturreservatet omfattar òg Muckle Flugga og Out Stack som ligg utanfor.

Frå 1972 til 1995 heldt ein svartbrynt albatross til på neset, ein særs sjeldan fugl på den nordlege halvkula. Fuglen fekk kallenamnet Albert og var ein stor attraksjon for fuglekikkarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hermaness|Hermaness]]» frå ,  den 21. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Holborn Head

**Holborn Head** er eit nes på nordsida av Caithness i Highland i Skottland. Namnet *Holborn* kjem frå norrønt og tyder «åsfort». Neset kan vere det same som *Tarvedunum promotorium* som er nemnd av Klaudios Ptolemaois i Geographia. Ytst på neset ligg restane av fortet.

**Holburn Head fyr**, skrive 'Holburn' i motsetnad til neset som heiter Holborn Head, ligg om lag ein kilometer sør for neset, nær Scrabster Harbour på vestsida av Thurso Bay. Det vart teikna og bygd av David og Thomas Stevenson og stod ferdig i 1862. Fyret er bygd inn i fyrvaktarbustaden, som er uvanleg for skotske fyr der fyret ofte er fråskilt huset. 

Lyset vart sløkt i 2003.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Holborn Head|Holborn Head]]» frå ,  den 21. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
** Northern Lighthouse Board om Holburn Head fyr 
***The History of the Celtic Placenames of Scotland* (Watson, 2004, ISBN 1-84158-323-5)
Kinnaird Head

**Kinnaird Head** (frå skotsk-gælisk *An Ceann Àrd* som tyder «høgt nes») er eit nes i Nordsjøen på austkysten av Skottland. Neset ligg i byen Fraserburgh i Aberdeenshire.

Det første fyret i Skottland tent av Commissioners of Northern Lights vart bygd på neset. Det vart bygd av Thomas Smith i 1787 og  er i dag eit fyrmuseum. Fyret vart ombygd frå Kinnaird Castle som vart bygd her i 1570.

I 1929 vart òg det første radiofyret i Skottland sett i drift på Kinnaird Head.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kinnaird Head|Kinnaird Head]]» frå ,  den 21. januar 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
* Northern Lighthouse Board om Kinnaird Head 
* Panoramabilete frå fyret  (QuickTime)
Milton Ness

**Milton Ness** er eit nes på kysten av Nordsjøen, om lag 3 km sør for landsbyen Johnshaven i Skottland. Neset består klipper av raud sandstein. I nærleiken av neset ligg fleire førhistoriske restar som Morphie-steinen. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Milton Ness|Milton Ness]]» frå ,  den 21. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Mull of Galloway

**Mull of Galloway** (skotsk-gælisk *Maol nan Gall*) er det sørlegaste punktet i Skottland. Det ligg i Wigtownshire i Dumfries and Galloway. Mull tyder rund ås eller fjell. 

Det står eit fyr på neset frå 1830. Det kvitmåla tårnet er rundt med ei høgd på 26 meter. Lyset står 99 meter over havet og har ei rekkjevidd på 28 nautiske mil..

Neset er eit av dei siste bevarte naturlege tilhaldsstadane langs kysten av Galloway og har eit rikt plante- og dyreliv. Området er i dag eit naturreservat.

Fyret er i dag automatisert og eit gammalt uthus er omgjort til vitjingssenter. Om sommaren er fyret ope kvar dag. 

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell side
* Webkamera frå fyret 
* [Profil på VisitScotland

==Kjelder==
<div class="references-small">
*''Denne artikkelen bygger på «[:en:Mull of Galloway|Mull of Galloway]» frå ,  den 21. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:''
Mull of Kintyre

**Mull of Kintyre** (tidlegare *Cantyre*) er det sørvestlegaste neset på den lange Kintyrehalvøya sørvest i Skottland, om lag 15&nbsp;km frå Campbeltown. Namnet er ei anglisering av det gæliske *Maol Chinn Tìre* som tyder «Det runde (eller berre) neset på Kintyre».

Det står eit fyr på neset, som er udøyeleggjort i songen «Mull of Kintyre» av Wings i 1977, som var bandet til Paul McCartney på denne tida.

## Geografi
Neset ligg heilt sør på Kintyrehalvøya,. Det ligg om lag 13&nbsp;km sør for den sørlegaste landsbyen på øya, Southend.

Ein kan sjå både Ailsa Craig og Antrim-kysten i Nord-Irland og Rathlin Island frå neset, og på klåre dagar kan ein sjå Malin Head i Republikken Irland, County Donegal og kysten av Ayrshire på andre sida av Ailsa Craig. Andre øyar i Firth of Clyde er òg mogeleg å sjå mot aust. Straits of Moyle (del av North Channel) er ein av sjøvegane frå Irskesjøen til Atlanterhavet. Det er særs sterke straumar rundt neset. Neset ligg om lag 20&nbsp;km frå Nord-Irland.

Neset er ein av berre to stader der det er mogeleg å sjå både Storbritannia og Irland samstundes. Den andre er fjellet Snaefell på Isle of Man.

## Historie
Neset har vore eit viktig landsamband gjennom historia. Ein trur at det vart nytta av tidlege menneske som reiste frå det europeiske fastlandet til Irland. I nyare tid har det vore nytta av skottar då dei reiste frå Irland og oppretta Kongedømet Dál Riata i dagens Argyll.

Fleire fly har styrta i området, mellom anna eit Chinook i juni 1994.

## Fyret
**Mull of Kintyre fyr** var det andre fyret som Commissioners of the Northern Lights sette i drift i Skottland. Det vart teikna og bygd av Thomas Smith og stod ferdig i 1788. Smith hadde tidlegare teikna fyret på Kinnaird Head, men Mull of Kintyre var eit langt større prosjekt på ein langt meir aude stad.

Fyret vart ombygd i 1820-åra og elektrifisert i 1976. I 1995 vart det automatisert. Fyrvaktarbustaden vert i dag drive som feriebustad av National Trust for Scotland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mull of Kintyre|Mull of Kintyre]]» frå ,  den 21. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff

*kintyre-org
*Northern Lighthouse Board om fyret
Point of Hellia

**Point of Hellia** er eit nes på nordvestkysten av Mainland i Orknøyane i Skottland. Neset strekkjer seg ut i det sørlege Eynhallow Sound, ein del av Nordsjøen.

Gurness, eit fort frå jernalderen, står på Point of Hellia. 

## Sjå òg
* Evie
* Sands of Evie

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Point of Hellia|Point of Hellia]]» frå ,  den 21. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Søgne

**Søgne** eller **Tangvall**  er ein tettstad i Kristiansand kommune i Agder fylke med . Folketalet inkluderer den gamle strandstaden Høllen ved kysten.

Fram til 2020 var staden kommunesenter i tidlegare Søgne kommune i Vest-Agder fylke.

## Sjå òg
*Tettstader i Agder

## Kjelder

[
Vennesla

**Vennesla** er ein tettstad og administrasjonssenter i Vennesla kommune i Agder fylke med . Tettstaden er den nest største i fylket og den tredje største på Sørlandet, etter Kristiansand og Arendal. Til tettstaden Vennesla høyrer også Mosby, som ligg over grensa til Kristiansand.

## Sjå òg
* Tettstader i Agder

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Vennesla kommune
* Vêrvarsel for Vennesla , yr.no
Redpoint

**Redpoint** (skotsk-gælisk *An Rubha Dearg*) er ein liten busetnad nordvest i Highland i Skottland. Han  har fått namnet sitt frå eit lite nes, Red Point, som ligg sør for staden ved innløpet til Loch Torridon.

Redpoint ligg om lag 15 km sørvest for Gairloch ved enden av vegen B8056. Ein sti går frå vegen til eit utkikkspunkt der ein på klåre dagar kan sjå nesten heile nordaustkysten av Isle of Skye.
Vidare nord langs vegen finn ein landsbyane South Erradale, Opinan og Port Henderson.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Redpoint|Redpoint]]» frå ,  den 22. januar 2010.*
St Abb's Head

**St. Abb's Head** er eit nes ved landsbyen St. Abbs i Berwickshire i Scottish Borders. Det ligg på austkysten av Skottland.

## Fyr
Det vart bygd ein signalstasjon på klippene i 1820 og anlegget vart delt av Trinity House og Her Majesty's Coastguard. Northern Lighthouse Board anbefelta å få bygd eit fyr på St. Abbs Head etter at «Martello» forliste ved Carr Rock i 1857. Fyret vart teikna og bygd av brørne David Stevenson og Thomas Stevenson og var synleg mellom Bell Rock og Isle of May. Fyret kom i teneste 24. februar 1862 og det vart i starten nytta olje til å halde lys i fyret. I 1906 gjekk ein over til glødepære som fekk lys gjennom oppvarming, og i 1966 vart fyret elektrifisert. I 1993 vart fyret automatisert. Ein tåkelur vart sett i drift ved fyret i 1876 og var det første av sitt slag i Skottland. Den opphavlege tåkeluren vart driven av dampmaskinar, før ein bytta ut med oljedrivne maskinar i 1911 og så dieselmotor i desember 1955. Ein slutta å bruke tåkeluren i 1987, men hornet er framleis på plass.

## Nasjonalt naturreservat
Området rundt St. Abb's Head er eit nasjonalt naturreservat (NNR) styrt av National Trust for Scotland (NTS) i samarbeid med Scottish Natural Heritage. Meir enn 60&nbsp;000 sjøfugl hekkar i klippeveggen ved neset. Dei vanlegaste fugleartane er krykkje og lomvi, men det finst òg mykje alke, toppskarv, gråmåse, havhest og lundefugl. I reservatet finst òg frodige grassletter og friske vatn. 

## Historie

Berre 500 meter søraust for fyret ligg Kirk Hill. På toppen av denne åsen står ruinane etter eit kloster frå 600-talet. Sankt Æbbe oppretta eit kloster her kring 643 i ruinane av eit eldre fort frå 500-talet. Både munkar og nonner heldt til i klosteret. Kort tid etter Æbbe døydde brann klosteret ned ved eit uhell og vart ikkje bygd opp att. 

På nordsida av neset ligg Pettico Wick Bay som er ein laksvåg. Det vart oppretta ein fiskestasjon her i 1880 som varte til rundt 1950. Det vart òg bygd ein kai her for å sette i land forsyningar til fyret.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:St Abb&#39;s Head|St Abb&#39;s Head]]» frå ,  den 22. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Eit flyfoto av St. Abbs Head. 
*National Trust for Scotland om St. Abb's Head National Nature Reserve 
*St. Abbs Community
Sumburgh Head

**Sumburgh Head** er eit nes sør på Shetland Mainland nord i Skottland. Neset består av ei 100 meter høg klippe og på toppen står Sumburgh Head fyr. Det norrøne namnet på neset var *Dunrøstar høfdi*, som tyder «Torehøgda» («Tordenhøgda»), og syner til støyen frå Sumburgh Roost. 

Fyret på neset vart bygd av Robert Stevenson og fyret vart førte gong tent i 1821. Mykje sjøfugl held til i klippene og området er eit naturreservat. Det er òg mogeleg å sjå kval og delfinar frå neset. 

Sumburgh lufthamn ligg like nord for neset og er hovudflyplassen på Shetland. Frå her går det fly til det skotske fastlandet, Orknøyane og Noreg. Nær neset ligg den arkeologiske staden Jarlshof, der ein har funne spor etter busetnader tilbake til steinalderen. Den vesle busetnaden Grutness, med ferjeterminal for Shetland Mainland til Fair Isle, ligg 2 km nord for Sumburgh Head.

## Bakgrunnsstoff
* Undiscovered Scotland — Sumburgh Head
* Bilete frå Sumburgh og området kring
Cape Wrath

**Cape Wrath** (skotsk-gælisk *Am Parbh*, kjend som *An Carbh* i Lewis) er eit nes i Sutherland i Highland, nord i Skottland.  Det er det nordvestlegaste punktet på øya Storbritannia.

Namnet Cape Wrath kjem frå det norrøne *hvarf* («vendepunkt»). Vikingane vende ofte skipa sine heimover ved Cape Wrath. Cape Wrath er ein av berre to stader i Storbritannia med namnet «Cape» («kapp») føre seg. Den andre staden er Cape Cornwall i Cornwall.

## Cape Wrath fyr og kafe

Det står eit fyr på neset, bygd i 1828 av Robert Stevenson. Det var bemanna fram til 1998 då det vart automatisert av Northern Lighthouse Board. Oppfor neset ligg ruinane av ein signalstasjon for Lloyd's som vart nytta til å overvake skipsfarten i området.

Dei kvite husa ved fyret står stort sett i forfall, men eit av dei har vorte renovert dei siste åra og omgjort til ein kafe for vitjande. Det vert hevda at kafeen er den mest fjerntliggande i Storbritannia og han vart opna i 2009 av prinsesse Anne.

## Dyreliv
Det aude landskapar har eit rikt dyreliv med mellom anna havhest, kråke, kongeørn, kronhjort, storskarv og havsule.

## Sjå òg
*Geografiske ytterpunkt i Storbritannia

## Bakgrunnsstoff
* http://northtothecape.tumblr.com Cape Wrath-stien
* http://www.nlb.org.uk/ourlights/history/capewrath.htm  Historia til Cape Wrath fyr
* trekkingvisions om Cape Wrath-stien

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cape Wrath|Cape Wrath]]» frå ,  den 22. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Abermenai Point

**Abermenai Point** er det sørlegaste punktet på øya Anglesey i Wales. Det markerer òg nordsida av det vestlege innløpet til Menaisundet.

Abermenai var ei viktig hamn i mellomalderen, og er nemnd fleire gonger i livssoga om Gruffudd ap Cynan frå 1100-talet. Her blir det fortald at han gav kona si Angharad ferch Owain inntektene frå hamna på dødsleiet. Dei blei seinare gjevne til Eleanor av Castila, dronninga til Edvard I, på 1200-talet og til Isabella, dronninga til Edvard II  på 1300-talet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Abermenai Point|Abermenai Point]]» frå ,  den 22. januar 2010.*
Breaksea Point

**Breaksea Point** er det sørlegaste punktet på fastlandet i Wales (øya Flat Holm ligg om lag 1 km lenger sør). 

Breaksea Point ligg i Vale of Glamorgan og er ein del av Heritage Coast i Sør-Wales.

## Sjå òg
*Rhoose Point, som òg hevdar å vere det sørlegaste punktet

## Bakgrunnsstoff
*www.geograph.co.uk : Bilete av Breaksea Point og omliggande område

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Breaksea Point|Breaksea Point]]» frå ,  den 22. januar 2010.*
Rattray Head

**Rattray Head** (tidlegare **Rattray Point**) er eit nes i Buchan i Aberdeenshire, på nordaustkysten av Skottland. Lenger nord ligg Strathbeg Bay og i sør Rattray Bay. Sanddynene ved stranda på Rattray Head kan verte opp til 25 meter høge og strekkje seg 25 km frå St Combs til Peterhead. 

## Rattray Head fyr

Det 36,5 meter høge Rattray Head fyr vart bygd i 1895. Det vart bygd av ingeniørane og brørne David Alan Stevenson og Charles Alexander Stevenson. I februar 1982 vart fyret avfolka og heilt automatisert.

Ein kan nå fyret via ei vegfylling, som er under vatn det meste av tida og berre synleg ved fjøre sjøre. Vegfyllinga er brei nok til at ein kan køyre med bil over. 

Det ligg restar av fleire forliste skip på stranda i dag.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rattray Head|Rattray Head]]» frå ,  den 22. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Offisell turistside
*Rattray Head i Gazetteer for Scotland
* Panoramabilete av Rattray Head fyr  (QuickTime)
Point of Ayre på Orknøyane

:*Sjå òg [[Point of Ayre|Point of Ayre på Isle of Man]] og [[Point of Ayr|Point of Ayr i Wales]].*

**Point of Ayre** er eit nes i Deerness på austsida av Orknøyane, utanfor nordkysten av Skottland. Det ligg ovanfor Copinsay Pass, 6 km sør for Mull Head, og rundt 15 km frå Kirkwall, hovudbyen på øya.

Ved Point of Ayre finst det sju meter tjukk basaltisk lava. På overflata finst restar av gassbobler som no er fylte med karbonat. Lenger nede har lavaen forvitra som laga på ein lauk, eller i eit sirkelforma mønster, som er uvanleg å sjå på Orknøyane.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Point of Ayre, Orkney|Point of Ayre, Orkney]]» frå ,  den 22. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Great Orme

**Great Orme** (walisisk *Y Gogarth* eller *Pen y Gogarth*) er eit kalksteinsnes på nordkysten av Wales i Llandudno. Det vart kalla *Cyngreawdr Fynydd* i eit dikt av Gwalchmai ap Meilyr på 1100-talet. 
Det engelske namnet stammar frå det norrøne *ormr* fordi neset skal likna på ein sjøorm.
Eit liknande, men mindre nes på andre sida av Llandudno Bay i Llanrhos heiter Little Orme. 

 

Great Orme er eit naturreservat og har status som Special Area of Conservation (særskild bevaringsområde), Heritage Coast, Country Park og Site of Special Scientific Interest (stad av særleg vitskapleg interesse). Her beiter fleire hundre skruegeiter som stammar frå eit par dronning Victoria fekk i gåve frå sjahen av Persia kort tid etter kroninga si i 1837. 

I klippene finst store sjøfuglkoloniar (som lomvi, krykkje, alke og havhest og noko måse. Andre fuglar som er å sjå ved Great Orme er mellom anna ravn, kyrkjeugle og vandrefalk. 

Her låg ei av dei viktigaste kopargruvene i bronsealderen. Gruvedrifta stogga på 1800-talet, og i dag er det museum på staden.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Great Orme|Great Orme]]» frå ,  den 22. januar 2010.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
**Ivor Wynne Jones. *Llandudno Queen of Welsh Resorts* Landmark, Ashbourne Derbyshire 2002 ISBN 1-84306-048-5 
**Mary Aris. *Historic Landscapes of the Great Orme*. Carreg Gwalch, Llanrwst Wales, 1996 ISBN 0-86381-357-7 
**Jim Roberts. *Llandudno Past & Present*, Sutton Publishing Ltd, Stroud, Gloucestershire 1992 ISBN 0-7509-2903-0 

## Bakgrunnsstoff
* The Great Orme Exploration Society
* Offisiell nettstad
* www.geograph.co.uk : Bilete av Great Orme og omliggande område
Lavernock

**Lavernock** er ein landsby i Vale of Glamorgan i det sørlege Wales. Han ligg mellom Penarth og Sully ved Bristolkanalen.

Den 13. mai 1897 sende Guglielmo Marconi, med assistanse frå ingeniøren George Kemp frå postkontoret i Cardiff, det første trådlause radiosignalet over vatn frå Lavernock Point i landsbyen til øya Flat Holm i Bristolkanalen. Meldinga som vart  send med morsealfabetet var 'ARE YOU READY' ('er du klar').

Ved landsbyen ligg Cosmeston Lakes Country Park, ein park med rikt fugleliv og ein rekonstruksjon av ein landsby frå mellomalderen. Det er òg godt turterreng med utsikt til øyane Flat Holm og Steep Holm.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lavernock|Lavernock]]» frå ,  den 22. januar 2010.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Nash Point

**Nash Point** er eit nes og ei strand i Vale of Glamorgan sør i Wales. Det er populært å gå tur langs klippene her.

Fotturen dekkjer delar av Glamorgan Heritage Coast med flott utsyn over kysten. Stien er jamn og lett, men kan verte gjørmete etter regnvêr.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nash Point|Nash Point]]» frå ,  den 22. januar 2010.*  

## Bakgrunnsstoff
*Bilde og skildringar  ved bakerlite.co.uk
Penarth Head

**Penarth Head** er eit nes i Penarth på sørkysten av Wales, nær den walisiske hovudstaden Cardiff. Neset ligg sør for Cardiff-bukta og tidevassdemningen Cardiff Bay Barrage.

Som resten av Penarth-klippene er Penarth Head sett saman av lett eroderande sandstein og alabast. Neset er rundt  70 moh., det høgaste punket i South Glamorgan. Penarth Head gjev godt utsyn over byen og landskapet rundt. Impresjonistkunstnaren Alfred Sisley målte herfrå.

## Bakgrunnsstoff
*www.geograph.co.uk: Bilete av Penarth Head og området rundt

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Penarth Head|Penarth Head]]» frå ,  den 22. januar 2010.*  
*virtualtourist.com
*«Alfred Sisley: Impressionism on the Welsh Riviera» i guardian.co.uk
Rhoose Point

**Trwyn y Rhws** (engelsk: *Rhoose Point*) er det sørlegaste punktet på fastlandet i Wales.

Det ligg på sørkysten av Sør-Wales og stikk utover i Severn-estuaret eller Bristolkanalen.

I nærleiken låg det tidlegare ein sementfabrikk. I dag er det sett opp 600 hus her og landsbyen Rhoose har vorte kraftig utvida. 

## Bakgrunnsstoff
*Bilete 
*www.geograph.co.uk : Bilete av Rhoose Point og omliggande område

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rhoose Point|Rhoose Point]]» frå ,  den 22. januar 2010.*