open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Psykiatri

**Psykiatri** er ein spesialitet innan medisin. Faget tek for seg korleis ein skal forstå, utgreie, behandle og førebyggje psykiske lidingar. 

Gjennom tidene har vitskapen skifta mellom å sjå på desse lidingane som hovudsakleg skapte av kroppen eller av sinnet. Den moderne psykiatrien ser på bakgrunnen til psykisk helse som ei blanding av biologiske og psykologiske fenomen.

Psykiatri som fag skal avspegle den biopsykososiale forankringa i medisinen, og vektlegg dei biologiske, psykologiske og sosiale aspekta av psykisk liding like mykje i forståinga og i møtet med pasientane. Faget er til ein viss grad overlappande med faget klinisk psykologi, men omhandlar bl.a. au kunnskap om koss hjernen og psyken samverkar med resten av kroppen, og koss kroppsleg og psykisk sjukdom påverkar kvarandre. Dette inneber au kunnskap om medikamentell behandling og andre biologiske behandlingsformer, i tillegg til psykologiske og sosialpsykiatriske behandlingstilnærmingar.

Ein psykiater er ein lege som etter 6 års grunnutdanning ved eit medisinsk fakultet på eit universitet og 1,5 års praksisteneste (turnus), har vidareutdanna seg i minst 5 år i psykiatri. Alle legar har psykiatri som ein del av grunnutdanninga. Vidareutdanninga/spesialiseringa foregår ved at dei arbeider som lege under rettleiing på forskjellige psykiatriske behandlingsavdelingar samtidig som dei følgjer eit strukturert undervisningsopplegg. For å bli psykiater må ein au ha 3 års psykoterapierfaring med rettleiing. Vidareutdanning for andre legespesialitetaar skjer på tilsvarande måte (indremedisinar, nevrolog, kirurg, augelege etc). 

Mange er usikre på forskjellane mellom ein psykiater og ein psykolog. Ein psykolog har i si 6-årige grunnutdanning ved eit universitet opplæring i både normalpsykologi og i klinisk psykologi, psykologar kan deretter spesialisere seg i klinisk psykologi (bli psykologspesialist) ved i løpet av fem år å følgje bestemte vidareutdanningskurs, skrive ein vitskapleg artikkel, og jobbe som psykolog. Psykologar kan i Noreg og i dei fleste andre land ikkje skrive ut medikament.

Både legar og psykologar jobbar i psykiatrien (psykisk helsevern) evt. som psykiatrar eller psykologspesialistar, arbeidsoppgåvene er ofte overlappande som f.eks ved fleire typar utgreiingsarbeid og ved samtalebehandling/psykoterapi. Andre faggrupper som jobbar i psykiatrien (psykisk helsevern) er sjukepleiarar (evt. spesialiserte i psykiatri), kliniske sosionomar, fysioterapeutar, ergoterapeutar og hjelpepleiarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Psykiatri|Psykiatri]]» frå ,  den 25. januar 2006.*
Romanov

**Romanov** (russisk **Ром́анов**, *Romanow*) er namnet på det russiske dynastiet som herska over Russland frå 1613 til 1762. Den mannlege slektslina døydde ut i 1730, men blei ført vidare av tsarina Elisabeth Petrowna som gifta seg med Karl Friedrich av Schleswig-Holstein-Gottorp av den nordtyske fyrstesleka Oldenburg. Denne linja brukte namnet Romanov-Holstein-Gottorp, og regjerte Russland fram til revolusjonen i 1917.

## Sjå òg
* Russiske tsarar
* Tsar-Russland
* Russisk historie
Johannes Chrysostomos

**Johannes Chrysostomos** (f. 347 i Antiokia, død 14. september 407) var ein gresk kyrkjefader som blei utropt til helgen med minnedag 13. september. Han var vidkjend for retorikk- og preikeevnene sine. Namnet *Chrysostomos*, som er gresk for 'gullmunn', viser til denne evna.

Johannes verka først i Antiokia i Syria, men blei i 398 patriark i Konstantinopel. Der gjorde han seg til uvenn med mellom anna keisarinna Eudoxia gjennom å gå til åtak på det moralske forfallet generelt, ved hoffet hennar spesielt. Mannen med gullmunnen blei snart skulda for kjetteri for orda sine, og landsforvist av keisar Arkadios. Grunna folkeleg støtte fekk han snart koma tilbake, men blei seinare landsforvist på nytt. Denne gongen døydde han under den harde reisa til det utpeika eksilet sitt ved Svartehavet.

## Bakgrunnsstoff
Wolfgang

**Wolfgang** er eit gammalt tysk mannsnamn. Det kjem frå *Wolfsgänger*, ei nemning brukt om dei to ulvane til guden Wotan (svarte til Odin) og kanskje òg om krigarar som kledde seg i dyreskinn.

Namnet blei lite brukt i mellomalderen; av namn som byrja med Wolf- var Wolfhart og Wolfram betre likt. Men bruken tok seg opp i Bayern på grunn av den heilage biskopen Wolfgang av Regensburg. Utanfor sør-Tyskland er berre Wolfgang Amadeus Mozart og Johann Wolfgang von Goethe kjende berarar av namnet; men kanskje på grunn av desse er det no eit nokså velbrukt namn i Tyskland.

## Kjende namneberarar
* Johann Wolfgang von Goethe (1749-1832), tysk forfattar, poet og vitskapsmann
* Wolfgang Amadeus Mozart (1756-1791), austerriksk komponist
* Wolfgang Pauli (1900-1958), austerriksk fysikar og nobelprisvinnar
* Wolfgang Paul (1913-1993), tysk fysikar og nobelprisvinnar
* Wolfgang Uhlmann (f. 1935), tysk sjakkspelar
* Wolfgang Schüssel (f. 1945), tidlegare kanslar i Austerrike
* Wolfgang Plagge (f. 1960), norsk pianist og komponist
* Wolfgang Loitzl (f. 1980), austerriksk skihoppar

## Kjelder
* Tysk Wikipedia
Karianne Arntzen Band

**Karianne Arntzen Band** er ei musikkgruppe frå Sandnes/Stavanger som spelar visepopjazz med nære tekstar på dialekt. Medlemmer er Gjermund Sivertsen, Karianne Arntzen, Roar Skjelbred, Stene Osmundsen og Vidar Kvamme Schanche.

Gruppa vart skipa i 2005 og hadde sin første konsert, for spesielt inviterte, i Valbergtårnet i Stavanger under  i februar 2005. 
Dette gav dei oppslag i lokalpressa og fleire spelejobbar i rogalandsdistriktet. Sommaren 2005 var dei eit av banda som fekk opptre på Norwegian Underwood, talentscena til festivalen Norwegian Wood. Sidan debuten har dei spelt eit 60-tals konsertar, mellom anna på Egersund Visefestival, Cementen, Tribute, Viser ved Kanalen, Folken i Stavanger, Kulturnatt Haugesund m.fl. Bandet fekk fonogramstøtte av Fond for utøvende kunstnere i desember 2006. Bandet gav hausten 2007 ut plata *I går kveld* til sterke kritikkar landet rundt. Oppfølgjaren *Sant* blei òg nemnd i gode ordelag, spesielt arrangementene, tekstane og lydkvaliteten. Jan Eggum og Jan Ingvar Toft var med på kvar sin duett.   

## Utgjevingar
* *I går kveld* ‎(Via Music, 2007)
* *Sant* (Via Music, 2011)

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*www.kariannearntzen.com
Jon Fredrik Baksaas

**Jon Fredrik Baksaas** () er ein norsk siviløkonom som sidan juni 2002 har vore konsernsjef i Telenor.

Baksaas er utdanna ved Norges Handelshøyskole og IMD i Lausanne. Etter enda utdanning som siviløkonom (1979), byrja han i industri- og offshoredivisjonen i Det norske Veritas, der han fram til 1985 hadde fleire leiarfunksjonar. I perioden 1985–1988 hadde han leiande stillingar i Stolt Nielsen Seaway AS, og i 1988-1989 var han finansdirektør i Aker AS. Etter det vart han finansdirektør i TBK AS, og var der fram til han i 1994 byrja i Telenor. Baksaas hadde fleire leiarstillingar i konsernet, mellom anna finansdirektør (CFO), før han i 2002 vart konsernsjef.

Under leiing av Baksaas har Telenor vokse sterkt, og er i dag eit globalt teleselskap med verksemd i 12 land. Selskapet søkjer fyrst og fremst fleirtalsposisjon i mobilselskaper med fokus på Europa og Asia. Baksaas var hovudarkitekt bak introduksjonen av Telenor i India, gjennom å kjøpe opp fleirtalsposisjonen i selskapet Unitech Wireless. Dette føretaket har mobillisens for heile India.

Jon Fredrik Baksaas er også styremedlem i den svenske Handelsbanken, og har også hatt andre verv i næringslivet og i NHO. Baksaas har sidan 2009 vore styremedlem i den globale mobilorganisasjonen GSM Association. Han har også fleire andre styreverv utanfor Telenor.

## Kritikk
I 2006 vart Baksaas kontroversiell då han sørgde for at Telenor-dotterselskapet Djuice sponsa dottera hans og russevenninnene hennar med gratis mobiltelefonar og ringjetid. Dette vart avvikla kort tid etter at det vart kjent i media. Ved eit seinare høve kom Baksaas igjen i mediesøkjelyset då han innløyste opsjonar i Telenor til ein verdi av 12 millionar kroner. Som Telenor-sjef vart han også kritisert i desember 2006, denne gongen av fredsprisvinnaren Muhammad Yunus som mellom anna kritiserte Telenor for å ta ut for høg profitt frå investeringa i mobiltelefonselskapet Grameen Phone i heimlandet hans, Bangladesh.

## Kjelder
*Biografien til Baksaas på Telenorgroup.com.
*«Jon Fredrik Baksaas» på Wikipedia på bokmål og riksmål, innhenta 7. januar 2010.
*Knut Olav Åmås [red.]: «Baksaas, Jon Fredrik» av Rolf Utgård i *Hvem er hvem?* (Aschehoug, 2008).
Dressing

**Dressing** (frå engelsk *dress*, 'kle') er ein type kald saus som ein serverer til grønsaker og salatretter.
Slike sausar kan vera blanding av olje, eddik og urter eller krydder. Emulsjonar med egg, som majones, er også vanlege.

## Kjelder

*
Skagen

**Skagen** er byen i Danmark som ligg lengst nord i landet, på Jylland. Byen har 8&nbsp;220 innbyggjarar (2013) og ligg i Frederikshavn kommune under Region Nordjylland. Fram til kommunereforma i 2007 låg han i Skagen kommune.

Byen er kjend for fiskerihamna og er eit populært mål for turistar. Her kan ein sjå Den tilsandede kirke og vitja Grenen, som skil Skagerrak frå Kattegat. Vil ein sjå vidt omkring, kan ein koma opp i det høgaste fyrtårnet i Danmark Skagen Fyr, òg kalla Det grå fyr. På ein god dag kan ein då sjå eit særprega landskap.

Ei gruppe kunstmålarar kalla skagensmålarane, fann lyset så særmerkt og spennande at dei busette seg i området. Mange av kunstverka deira kan sjåast på Skagens Museum.

Fargen på husa er spesiell, og kalla skagengul. Kvite kantar på taksteinane er mykje nytta.

Ein person frå Skagen vert kalla ein skagbo (òg stava «skawbo»).

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Toppen af Danmark - Skagen Turistforening
Harald Aabrekk

**Harald Aabrekk** () er ein tidlegare norsk fotballspelar og no fotballtrenar som no er trenar for Sogndal (2010). Han var spelarutviklar i Vålerenga, og gjekk inn som fungerande hovudtrenar då Petter Myhre trekte seg frå stillinga 27. juli 2007. Denne jobben hadde Aabrekk ut sesongen, men i starten av november 2007 vart kontrakten hans avslutta, for å gje plass til Martin Andresen og hans nye trenarteam. Harald Aabrekk har vore spelarutviklar og assisterande trenar for det norske seniorlandslaget, og trenar for U-landslaget.

Som spelar kom Aabrekk til Sogndal før 1974-sesongen. Med sin noko utradisjonelle stil var han på mange måtar ei utfordring for trenar Arnor Svedal, men eidaren hadde mange kvalitetar å by på. Etter gjesteopptreden i S.K. Brann, kom han «heim» til Sogndal og var sterkt delaktig i opprykket til eliteserien i 1981. Den elegante midtbanespelaren opptredde 234 gonger i SIL-drakta og scora 73 mål før han la opp. Historisk vart han då ha laga Sogndal sitt første mål i eliteserien i 1-1 kampen mot Molde våren 1982. 

## Karriere som spelar
(*Sist oppdatert [[25. januar]] [[2006]]*)
Philadelphia

**Philadelphia** er den største byen i staten Pennsylvania i USA, både etter folketal og areal. I USA sett under eitt, er det den femte mest folkerike byen. Folketalet er estimert til 1&nbsp;470&nbsp;151 innbyggjarar (juli 2004). Namnet Philadelphia tydar ‘Broderleg kjærleik’ (frå gresk Φιλαδέλφεια, [pʰi.la.ˈdel.pʰeː.a],

Gjennom delar av 1700-talet var Philadelphia den andre hovudstaden i USA og den mest folkerike byen.

Det er mange studentar i Philadelphia; over 120&nbsp;000 innanfor bygrensene og nær 300&nbsp;000 i byområdet.


Independence hall 1 bs.jpg|Independence Hall som han framstår i dag.


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Felipa Perestello e Moniz

**Felipa Perestello e Moniz** var ei portugisisk adelskvinne som blei gift med Christofer Columbus i 1479. Året etter fekk dei ein son, Diego. Felipa døydde i 1485.
Na

**Na** **na**, eller **NA** kan syne til: 

* Natrium, eit grunnstoff. 
* Norsk Akkreditering
* NA er Avogradrokonstanten
* Nord-Amerika
* Natrium
* Namdalsavisa
* n/a – ei forkorting for *Not applicable*, ikkje nyttbar data
* nA – nanoampere, ein storleik lik 10−9 ampere
* NA – Anonyme Narkomane
Ne

**NE**, **Ne**, **nE** og **ne** kan vise til: 

## NE
*Den amerikanske delstaten Nebraska
*Norsk eiendomsinformasjon

## Ne
*Grunnstoffet Neon

## ne

* Ein månefase
Al

**Al** har fleire tydingar. 

* Forkorting for grunnstoffet aluminium. 
* Engelsk mannsnamn. 
* den bestemte artikkelen i arabisk, til dømes al-Kur'an, Koranen. Startar det følgjande ordet med ein visle- eller tungespisslyd eller r, l, n, blir i uttalen av l i artikkelen assimilert (til dømes Harun al-Rasjid vert uttale og ofte skrive Harun ar-Rasjid). I ein del arabiske lånord i europeiske språk, som Alhambra (al-Hamrā', «Den raude»), algebra, alkohol, alkove osv., utgjer første stavinga opphavleg artikkelen.
* italiensk preposisjon som tyder i, med, på eller til. Han vert nytta i samansetningar som *al loco* («på staden») eller *al segno* («til teiknet»).

## AL
* Alabama, ein delstat i USA.
Akin Düzakin

**Akin Düzakin** () er ein tyrkisk-norsk illustratør og barnebokforfattar busett i Noreg sidan 1987. Han er utdanna i industridesign frå Ankara og frå Statens håndverks- og kunstindustriskole i Oslo. Der han studerte frå 1987 til 1994.

Akin Düzakin har illustrert ei lang rad barnebøker, mellom anna bøkene om *Tvillingbror* og *Tvillingsøster* av Liv Marie Austrem, som han fekk Brageprisen for i 1995 og 1997. Saman med Oddmund Hagen fekk han Unni Sands bildebokpris for 1998 for biletboka *Over jordet*. 

Akin Düzakin er særleg kjent for vakre akrylmaleri i delikate fargenyansar med poetiske, lett naivistiske motiv og tydelege figurar. Han har store biletskapande evner og uvanleg stor handverksmessig tryggleik i arbeida sine. Düzakin blir sett på som ein av dei aller beste illustratørane i Noreg i dag og kanskje den førande biletbok-illustratøren.

Akin Düzakin bur og arbeider i Son sør i Akershus.

## Bakgrunnsstoff
* Akin Düzakins barnebokillustrasjoner i Fredrikstad biblioteks nettgalleri 
* Presentasjon og bibliografi på Samlagets nettsider
Lena Jensen

**Lena Jensen** () er ein norsk politikar for SV. Ho vart innvald på Stortinget frå Troms i 2001 og vart gjenvalt i 2005. Ho sat i Kyrkje-, utdannings- og forskningskomiteen. Jensen har eit uferdig hovudfag i sosiologi.

## Bakgrunnsstoff
*
Gunnar Kvassheim

**Gunnar Kvassheim** () er ein norsk politikar, som representerer partiet Venstre.
Han vart innvald på Stortinget frå Rogaland fylke i 1997, og sat som stortingsrepresentant fram til Stortingsvalet 2001. Ved Stortingsvalet 2005 vart han vald inn att som representant. Han er Venstre sin miljøpolitiske talsmann.

Gunnar Kvassheim vart fødd i i Eigersund. Han vart utdanna høgskulekandidat i Samfunnsfag frå Rogaland Distriktshøgskule i 1975. Frå 1976 til 1997 jobba han som journalist og redaktør i *[[Dalane Tidende]]*. Han sat i Eigersund kommunestyre frå 1975 til 1983 og i Rogaland fylkesting frå 1979 til 1987.

Kvassheim var statssekretær ved Statsministerens kontor frå 19. oktober 2001 og til regjeringa Bondevik II gjekk av i 2005. Han var òg parlamentarisk leiar for Venstre si stortingsgruppe frå 1997 til 2001. I stortingsperioden 2005-2009 er han leiar av energi- og miljøkomiteen.

## Stortingskomitéer

* 2005&ndash;2009 medlem og leiar av Energi- og miljøkomitéen.
* 2005&ndash;2009 medlem av valkomiteen Energi- og miljøkomitéen.
* 1997&ndash;2001 medlem av Energi- og miljøkomitéen.
* 1997&ndash;2001 medlem av Valkomitéen.
* 1997&ndash;2001 varamedlem av Den utvida utanrikskomitéen.

## Bakgrunnsstoff
* Stortinget - Biografi
Det sørkoreanske flagget

**Det [[Sør-Korea|sørkoreanske]] [[nasjonalflagg|flagget]]** (hangul 태극기, hanja 太極旗, romanisert namn **taegeukgi**) er kvitt med eit yin yang-symbol i raudt og blått i midten. Rundt dette merket står fire symbol frå det gamle verket *[[Yijing]]* i kvart hjørne.

Flagget blei utforma i 1882 under kong Gojong av Bak Yeong-hyo, den koreanske ambassadøren til Japan. Kongen utropte det som det offisielle flagget for landet den 6. mars 1883.
Geir P. Solstad

**Geir Petter Solstad** () er ein norsk marknadsøkonom. Han har vore toppleiar i fleire selskap, mellom anna administrerande direktør for Rema 1000 Norge AS og administrerande direktør for møbelkjeda LIVING AS.

Han har tidlegare vore både styreleiar og marknadssjef for Viking Fotballklubb. Han har i fleire år sete som styremedlem i mellom anna Norsk Toppfotball, Noregs Fotballforbund, Noregs Idrettsforbund og Noregs Olympiske komité.

I dag er Solstad sjølvstendig næringsdrivande gjennom sitt eige selskap Spire Utvikling AS. Han er mellom anna styreleiar i Bay Auto AS, Kristiansands Auto AS, Bilservice Holding AS og Rott Regnskap & Rådgiving AS. Han er og styremedlem i Norfresh AS, Norgeshus AS og Norgeshus Eiendom AS

## Kjelder
* Handelsbladet FK, 22.03.09: Bunnpris med storsatsning.
* Adressa.no, 17.03.09: Rema-sjef skal bygge opp bunnpris.
Hamas

**Hamas**, akronym for **Harakat al-Muqawamah al-Islamiyyah** (arabisk for **Islamsk motstandsrørsle**) er ein palestinsk islamistisk paramilitær og politisk organisasjon. Rørsla er leia av Khaled Mashaal og held hovudsakleg til på Gazastripa, men opererer òg på Vestbredda.

Gruppa har stått bak fleire valdelege aksjonar mot hovudsakleg israelske mål, både sjølvmordsbombarar mot menneskemengder og rakettåtak mot militære mål i Israel. Ho blir derfor sett på som ein terroristorganisasjon av ei rekke land. Blant palestinarar er Hamas òg kjent for velferdsarbeid blant dei fattige.

## Historie
Hamas blei grunnlagd av Ahmad Yassin og Mohammad Taha seint i 1987 som ei militant grein av Det muslimske brorskapet. Målet med gruppa var å utsletta Israel og oppretta ein islamsk stat for palestinarane.

Sjeik Ahmad Yassin blei drepen av israelsk militære i mars 2004. I april same året blei den nye hamasleiaren Abd al-Aziz al-Rantissi utsett for eit israelsk helikopteråtak i Gaza, og døydde seinare av skadane. Namnet til den nye leiaren blei halde hemmeleg av tryggleiksgrunnar, men israelsk etteretning meiner Mahmoud al-Zahar blei leiar etter al-Rantissi.

## Valsiger

Fatha som hadde styrt Gaza før valet var sett på som korrupt. og i 2006 vann Hamas valet i Gaza Sjølv om Hamas vart valde av palestinarane på Gazastripa i eit fritt val ville ikkje USA akseptera resultatet og freista å fjerna den valde regjeringa.

## Ideologi
Hamas-charteret frå august 1988 erklærte heile Palestina som eit muslimsk land som aldri kan høyra til ikkje-muslimar. Dette charteret går sterkt ut mot sionismen, og nemner mellom anna Sions vises protokollar som om dei var ekte.

Før valet i dei palestinske sjølvstyreområda i januar 2006 la Hamas fram eit partiprogram der det gjekk fram at målet deira ikkje lenger var å utsletta Israel. Med dette nærma Hamas seg det meir moderate Fatah-partiet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hamas|Hamas]]» frå , og «[[:sv:Hamas|Hamas]]» frå  den 26. januar 2006.*  

## Bakgrunnsstoff

* BBC-side om Hamas
Gunvald Ludvigsen

**Gunvald Ludvigsen** () i Leirfjord, Nordland) er ein norsk sosialøkonom og politikar (Venstre). 

Ludvigsen kjem frå Nordland, men har budd på Nordfjordeid i Sogn og Fjordane sidan 1983. Han har utdanning i sosialøkonomi frå Universitetet i Oslo frå 1977. Frå 1983 til 1990 var han rådmann i Eid kommune. I 1991 melde han seg inn i Venstre, og sat i kommunestyret i Eid frå 1991 til 1995 og frå 1999. Frå 1993 til 2003 var han direktør ved Nordfjord sjukehus. 

Etter kommunevalet i 2003 vart han ordførar i Eid. Ved stortingsvalet i 2005 vart han vald inn på Stortinget på utjamningsmandatet frå Sogn og Fjordane. Han sat i helse- og omsorgskomiteen på Stortinget.

## Kjelder

*
Oppvekst

**Oppvekst** er tida frå menneske blir fødde til dei er rekna som ungdom eller vaksne. 

Opplevingar i oppveksten kan prega resten av livet, og tida blir derfor sett på som svært viktig. Mellom anna har mange forfattar skildra ulike oppvekstar i såkalla *[[oppvekstroman]]ar*.

## Sjå òg
* Barn
* Ungdom
Kuortane

**Kuortane** er ein kommune i Södra Österbotten landskap i Finland. Kommunnen har 3637 innbyggjarar (2017). Flatevidda er 484,77 km², av dei er 22,54 km² vatn. Folketettleik er 9,45 innbyggjarar/km².

Grannekommunane er Lehtimäki, Töysä, Alavus, Nurmo, Lapua og Alajärvi.

## Folk frå Kuortane

* Alvar Aalto

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
* Heimesida til Kuortane idrettsgymnas
* Heimesida til Kuortane gymnas
Alf-Inge Håland

**Alf-Inge Rasdal Håland** () er ein norsk fotballspelar og fotballeiar. 
Han er sportsleg leiar i Bryne FK. Kallenamnet hans er «Alfie». Håland er ein av av seks spelarar som har spela på det norske landslaget utan nokon gong å ha spela i den norske toppdivisjonen. Totalt spela Håland 34 A-landskampar.

### Klubbspel
Håland begynte fotballkarrieren i Bryne. Hausten 1993 signerte han for den engelske klubben Nottingham Forest. Han spelte seinare for Leeds og Manchester City, og deretter for Rosseland BK.

### Landslagsspel
Håland fekk sin debut mot Costa Rica 19. januar 1994 i San Diego, ein kamp som enda mållaust. Han spelte VM-kampane mot Mexico og Italia under VM i fotball-1994. Fire år seinare kom han ikkje med i troppa til VM i fotball 1998. Etter juni 1999 fekk Håland berre ein landskamp, heimekampen mot Bulgaria 25. april 2001 vart han siste i landslagsdrakta. Han skåra ikkje for landslaget. 
 
### Merittar
*Tredjeplass i den engelske ligaen: 1995 med Leeds United

## Bakgrunnsstoff
* Alfie Haaland på http://www.icons.com
*eu-football
Solokonsert

Ein **solokonsert** er eit musikkstykke for eit soloinstrument med orkester.

Musikkforma blei utvikla i barokken og har sidan forandra seg lite. Typisk er konserten bygd opp slik at ein sakte mellomsats ramma inn av raske satsar i byrjinga og slutten. 

Populære instrument å skriva konsertar for under barokken var fiolin, obo, cembalo og mot slutten av perioden fløyte. I tidas løp er det likevel blitt laga solokonsertar for så godt som kvart instrument.

Under wienerklassisismen og romantikken utvikla solokonserten seg i retning av symfonien, slik at mange verk nærmast kan kallast symfoniar med soloinstrument (sjå til dømes Brahms).

## Sjå òg
* Concerto grosso
* Sinfonia concertante
Tippeligaen 2006

**Tippeligaen 2006** var den 16. sesongen av Eliteserien i fotball som gjekk under namnet Tippeligaen. Stabæk og Sandefjord var nyopprykka for sesongen. Serien starta 9. april og slutta 5. november. 

* Sesongens første mål vart skåra av Stian Ohr etter 17 minutt i kampen mellom Molde og Tromsø.

* Sesongens første gule kort fekk Kjetil Wæhler etter 22 minutt i kampen mellom Vålerenga og Odd Grenland.

* Sesongens første raude kort fekk Daniel Berg Hestad etter 74 minutt i kampen mellom Molde og Tromsø.

## Sluttabell

Odd Grenland slo Bryne høvesvis 3–0 heime og 7–1 borte i to kvalifiseringskampar og heldt plassen i Tippeligaen.

## Statistikk


●
Tromsø
●
Rosenborg
●
Molde
●
Brann
●
Viking
●
Start
●
HamKam
●
Lillestrøm
●
Vålerenga, Lyn
●
Stabæk
●
Fredrikstad
●
Sandefjord
●
Odd Grenland


### Klubb-budsjett
### Budsjett

* Tala for 2006 er ikkje endelege. Til saman for dei 14 klubbane er budsjettet på 743 millionar kroner, mot 566,5 millionar i 2005 for dei same klubbane. 

**Kjelde:**
*Alle klubbane øker budsjettet - artikkel hos Fædrelandsvennen.

## Dommarar

Noregs Fotballforbund sette opp desse dommarane for sesongen 2006:

## Målskårarar

**19 mål:**
*Daniel Nannskog, Stabæk

**18 mål:**
*Veigar Páll Gunnarson, Stabæk

**17 mål:**
*Steffen Iversen, Rosenborg

**11 mål:**
*Michael Mifsud, Lillestrøm
*Peter Ijeh, Viking
*Ole Martin Årst, Tromsø

**10 mål:**
*Robert Koren, Lillestrøm
*Andreas Tegström, Sandefjord

**9 mål:**
*Bengt Sæternes, Brann
*Jan Derek Sørensen, Vålerenga

**8 mål:**
*Simen Brenne, Fredrikstad
*Chinedu Ogbuke, Lyn
*Tommy Knarvik, Sandefjord

**7 mål:**

**6 mål:**

**5 mål:**

**4 mål:**

**3 mål:**

**2 mål:**

**1 mål:**

## Terminliste













## Resultattabell
* **Tabellen skal lesast slik**: Heimekampar ligg vassrett, medan bortekampar er plassert loddrett. (Merk at bortemål er plassert til høgre i loddrett kolonne). 

## Sjå òg
*Kvalifisering til Eliteserien i fotball

## Bakgrunnsstoff
*Slik blir Tippeligaen 2006 – en webloggartikkel hos Dagbladet.
Lyn Fotball

**Lyn Fotball**  er eit norsk idrettslag med heimebane i Oslo. Idrettslaget vart stifta den 3. mars 1896.  FK Lyn Oslo er ein del av allianseidrettslaget Ski- og Fotballklubben Lyn, saman med Lyn Ski (skiidrett) og Lyn Fotball (breiddefotball). Herrelaget spelar i 3. divisjon avdeling 4 (2020).

Lyn har først og fremst gjort seg gjeldande innan fotball og skiidrett. Lyn var tidleg ein av dei beste fotballklubbane i Noreg. Lyn var ein av klubbane som arbeidde for oppretting av Norges Fotballforbund (oppretta 1902).

På fotballsida kan klubben skilta med 8 cupmesterskap (1908, 1909, 1910, 1911, 1945, 1946, 1967 og 1968), og to seriemeisterskap (1964 og 1968).

Av kjende fotballspelarar kan nemnast: Arne Brustad, Øivind Holmsen, Fredrik Horn, Magnar Isaksen, Jørgen Juve og Frithjof Ulleberg. Desse seks var med og tok OL-bronse for Noreg i 1936. På laget som vann både serie og cup i 1968 var Harald «Dutte» Berg og Ola Dybwad-Olsen sentrale spelarar. 

Eit av høgdepunkta i klubbhistorien kom i 1968 då laget tok seg til kvartfinalen i Cupvinnarcupen og gjekk på eit knipent tap.

Klubben sin kanskje fremste skilaupar er Ivar Formo. Han tok tok OL-gull i 1976.  Mellom mange gode skihopparar kan særleg nemnast Arne Hoel (NM i 1956, Holmenkollen-vinnar i 1949, 1951, 1959 og i ekstrarennet 1954). 

Lyn sin supporterklubb heiter «Bastionen» og vart stifta i 1992. 

## Sjå også
*Lyn Fotball Damer
*Caroline Graham Hansen, tidlegare Lyn-spelar

## Kjelder

## Sjå òg
* Eliteserien i fotball
* NM i fotball for menn
Verdsorganisasjonen for helse

**Verdsorganisasjonen for helse** (engelsk *World Health Organization – WHO*, fransk *Organisation mondiale de la santé – OMS*) er eit av dei spesialiserte organa til Dei sameinte nasjonane. På norsk blir ofte den engelske forkortinga **WHO** nytta. 

Organisasjonen har 192 medlemsland (2006). Dette inkluderer alle medlemslanda i SN, med unnatak av Liechtenstein. Hovudsetet ligg i Genève i Sveits.

## Formål
Formålet til *Verdsorganisasjonen for helse* er å arbeide for at alle folk skal ha så god helse som mogleg. Helse blir i denne samanhengen definert som ein tilstand av full fysisk, mental og sosial velvære, ikkje berre fråvær av sjukdom eller svakheit. 

Arbeidsområda til WHO spenner frå å kjempe mot infeksjonssjukdommar til kampanjar for å auke inntaket av grønsaker og mot bruk av tobakk. WHO forskar dessutan mykje på helseverknader.

## Historie
Organisasjonen vart oppretta 7. april 1948. Han tok da over store delar av mandatet og ressursane til Helseorganisasjonen (engelsk *Health Organization*), som hadde vore eit organ under Folkeforbundet.

## Generaldirektørar
Sidan starten har det vore seks ulike generaldirektørar i WHO. Den tidlegare norske statsministeren Gro Harlem Brundtland var generaldirektør i perioden mellom 1998 og 2003.



Namn
Land
Tidsperiode



Margaret Chan
Hong Kong
2006– (framleis)



Anders Nordström
Sverige
2006– (fungerande etter dødsfallet til Lee Jong-wook)



Lee Jong-wook
Sør-Korea
2003–2006



Gro Harlem Brundtland
Noreg
1998–2003



Hiroshi Nakajima
Japan
1988–1998



Halfdan T. Mahler
Danmark
1973–1988



Marcolino Gomes Candau
Brasil
1953–1973



Brock Chisholm
Canada
1948–1953



## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Albert II av Belgia

**Kong Albert II av Belgia** () var konge av Belgia frå 1993 til han abdiserte i 2013. Han er den yngre sonen av kong Leopold III (1901-1983) og den fyrste kona hans Prinsesse Astrid av Sverige (1905-1935). Han høyrer til det tyske fyrstehuset Sachsen-Coburg-Gotha. 21. juli 2013 abdiserte han til fordel for sonen hertug Philippe av Brabant. Etter abdikasjonen vil han framleis ha tittelen konge av Belgia.

Han etterfylgde den eldre bror sin, Baudouin, som belgisk konge. Før kroninga var han kjend som prins av Liège.

Han gifta seg 2. juli 1959 med Paola Ruffo di Calabria, dronning Paola.

Han og dronning Paola har tre barn:

* Philippe Leopold Louis Marie hertug av Brabant (fødd 15. april 1960). Han gifta seg med Jonkvrouwe Mathilde d'Udekem d'Acoz. Dei har to born, prinsesse Elisabeth (som takka vere endringa av tronfylgjelova arvar trona etter han) og prins Gabriel Baudouin Charles Marie.
* Astrid Josephine Charlotte Fabrizia Elisabeth Paola Marie (fødd 5. juni 1962). Ho er kona til erkehertug Lorenz av Austria-Este.
* Laurent Benoït Baudouin Marie (fødd 19. oktober 1963). Han er gift med Claire Coombs, ein britisk-belgisk eigedomsmeklar.

Kong Albert har òg ei dotter utanfor ekteskap, Delphine Boel (fødd 1968), etter eit forhold med baronesse Sybille de Sélys Longchamps.

Mellom ordenane hans finst òg Storkrossen med kjede av St. Olavs Orden.

## Titlar, tiltaleformer, dekorasjonar og våpenskjold
### Titlar og tiltaleformer
* **6. juni 1934–7. juni 1934:** Prins Albert av Belgia
* **7. juni 1934–9. august 1993:** Prins Albert av Liège
* **9. august 1993–21. juli 2013:** Kong Albert II av Belgia
* **21. juli 2013–i dag:** Kong Albert II av Belgia

## Galleri
;Albert II av Belgia


Fil:Royal Monogram of Albert II of Belgium.svg|Monogrammet til kong Albert II
Fil:Dual Cypher of King Albert II and Queen Paola of the Belgians.svg|Fellesmonogram til kong Albert II og dronning Paola 
Fil:Albert II of Belgium Signature.svg|Namnetrekket til kong Albert II


## Kjelder
Kirsten Sjøgren-Erichsen

**Kirsten Sjøgren-Erichsen** var ein norsk arkitekt. Ho gjekk ut frå Statens arkitektskurs i Oslo i 1946, arbeidde m.a. ved Boligdirektoratet i Oslo og ved Gjenreisingas distriktskontor i Alta. Sand dreiv arkitektspraksis i Alta på 1950-talet og teikna m.a. ti folkeskolar for Alta kommune, og Finnmark offentlige gymnas.

## Bakgrunnsstoff
* Hage, Ingebjørg 2005: *Kvinnelige arkitekter i gjenreisinga –Kirsten Sjøgren-Erichsens arbeider i Alta.* PDF
Kirsten Sand

**Kirsten Sand** () var ein norsk arkitekt og musikkpedagog frå Oslo. Ho var den fyrste kvinna som fullførte arkitektstudiet ved NTH, da ho blei uteksaminert derfrå i 1919. Sand var leiar av gjenreisingskontoret på Skjervøy etter krigen, men flytta i 1950 til Tromsø. 

I Tromsø budde Kirsten Sand på Mellomvegen i eit hus ho teikna sjølv i 1952. Dette huset vart freda i 2018.

## Utmerkingar
I 1965 fekk Sand Kongens fortenestmedalje i gull.  Ho fekk Teskjekjerringprisen for arbeidet sitt med musikk for barn i 1983.

## Kjelder
* Store Norske Leksikon om Kirsten Sand.
Seinäjoki

**Seinäjoki** er ein by i landskapet Södra Österbotten i Västra Finlands län.  Seinäjoki er ein finskspråkleg kommune som grensar til kommunane Alavus, Ilmajoki, Storkyro, Jalasjärvi, Kauhava, Kihniö, Kuortane, Lapua og Virdois. Det historiske svenske namnet på byen, *Östermyra*, er ikkje lenger i bruk.

### Historie
Byen har vakse fram rundt Östermyra bruk, som vart grunnlagt i 1798. Seinäjoki vart skild ut frå Ilmola kommune i år 1868, fekk kjøpstadsrett i 1931 og fekk byrettar i 1960. 

Seinäjoki er eit viktig knutepunkt på jarnvegen mellom Helsingfors og Uleåborg.

1. januar 2005 vart Seinäjoki slegen saman med nabokommunen Peräseinäjoki. Dimed nådde innbyggjartalet 35 000.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Seinäjoki|Seinäjoki]]» frå ,  den 27. januar 2006.*
Ohms lov

**Ohms lov**, namngjeve etter oppdagaren Georg Ohm, seier at tilhøvet mellom elektrisk straum, spenninga og motstand kan uttrykkast
: U = RI,

der U er spenninga, i Volt, R er motstanden i \Omega og I er straumen, i Ampere. Spenninga er med andre ord produktet av R og I.

## Nokre døme

### Døme 1
Når det er kjend at straumen i ein krins er 3 ampere og krinsen har ein motstand på 2 Ω kan ein finna spenninga som

:U = RI = (2 \mbox{ }\Omega)(3 \mbox{ A}) = 6\mbox{ V}.

### Døme 2
Når spenninga over ein motstand er 3 V og motstanden er 1,5 \Omega er straumen gitt som:
:I = U/R = (3 \mbox{ V})/(1,5 \mbox{ }\Omega) = 2 \mbox{ A}.

## Sjå òg
* Elektrisitet
* SI-eining, SI-prefiks
Leif Helge Kongshaug

**Leif Helge Kongshaug** () i Averøy) er ein norsk politikar (Venstre). Han var stortingsrepresentant for Møre og Romsdal frå 1997&ndash;2001 og igjen frå 2005 til 2009.

Kongshaug er utdanna lærar. Han sat i Averøy kommunestyre frå 1979 til 1997, 1986 til 1997 som ordførar. I 1997 vart han vald inn på Stortinget på utjamningsmandat frå Møre og Romsdal. I 2001 mista han stortingsplassen, men vart statssekretær i Landbruksdepartementet i den andre Bondevik-regjeringa. 

Under valkampen før stortingsvalet i 2005 vart Kongshaug ramma av ein alvorleg kreftsjukdom. Han vart igjen vald inn på Stortinget frå Møre og Romsdal, men tok ikkje opp plassen sin dei første månadene av stortingsperioden grunna sjukdomen. Gunn Berit Gjerde møtte som vara for han. Kongshaug fekk plass i Næringskomiteen på Stortinget.

## Kjelder
stortinget.no
Guy Verhofstadt

**Guy Verhofstadt** () er ein belgisk liberal politikar som var statsminister i Belgia frå 12. juli 1999 til 20. mars 2008.

Verhofstadt vart fødd i Dendermonde. Han  er flamskspråkleg, og er utdanna som jurist. Verhofstadt  var politisk aktiv under studenttida og blei seinare tilsett som sekretær for Willy De Clercq, som då leia det flamske liberale partiet (PVV). I 1982, som tjueniåring, blei han sjølv leiar av partiet.

I yngre år fekk han, på grunn av sitt radikale syn på økonomi, tilnamnet «Baby-Thatcher», og vart òg kalla «da joenk», nedlatande 'den guten'. Seinare, særskilt etter at han vart statsminister, bevega han seg ideologisk sett mot sentrum, i retning sosialliberalismen.

Han vert rekna som ein ivrig EU-føderalist, og var favoritten til den tyske kanslaren og den franske presidenten til å verte ny president for EU-kommisjonen i 2004. På grunn av motstand mot Irak-krigen oppnådde han ikkje støtte frå land som hadde støtta denne krigen.
André N. Skjelstad

**André Nikolai Skjelstad** () er ein norsk politikar (Venstre). Han var stortingsrepresentant for Nord-Trøndelag frå 2005 til 2009 og frå 2013.

Skjelstad er fødd i Trondheim og oppvaksen på Verrastranda i Verran kommune, der han er gardbrukar. Han har utdanning frå forsvaret og landbruksfagleg utdanning. Sidan 1995 sit han i kommunestyret i Verran. Sidan 2001 er han leiar for Nord-Trøndelag Venstre. I 2005 vart han vald inn på Stortinget på utjamningsmandat frå Nord-Trøndelag, og sat i Arbeids- og sosialkomiteen fram til han tapte attval i 2009. Skjelstad vart på ny stortingsrepresentant i 2013.

Skjelstad er gift og har fire born. 

## Kjelder
*
Vera Lysklætt

**Vera Lysklætt** () er ein norsk politikar for Venstre. Ved stortingsvalet 2005 vart ho stortingsrepresentant for Finnmark.

Lysklætt er utdanna landskapsarkitekt frå Norges Landbrukshøgskule i 1980. Sidan 1981 har ho budd i Karasjok der ho har jobba mellom anna som planleggjar og lærar. I 1996 vart ho leiar for Finnmark Venstre. I 1999 vart ho vald inn i Karasjok kommunestyre. I 2005 vart ho vald inn på Stortinget på utjamningsmandatet frå Finnmark. Venstre fekk berre 826 røyster i Finnmark, men Lysklætt vart vald inn som resultat av den nye valordninga, som seier at det skal koma eit utjamningsmandat frå kvart fylke.
Jan Peter Balkenende

**Jan Peter Balkenende** () er ein nederlansk politikar som var statsminister i Nederland frå 22. juli 2002 til 14. oktober 2010. Han høyrer til dei nederlanske kristelegdemokratane Christen-Democratisch Appel.

20. februar 2010 søkte han om avskjed då det nederlandske arbeidarpartiet trekte seg frå koalisjonsregjeringa hans, fordi dei ikkje ville gå med på forlenging av Nederland sitt militære engasjement i Afghanistan. Balkenende blei sitjande som statsminister fram til nyvalet i mai 2010.
Nuuk

**Nuuk** (tidlegare **Godthåb** på dansk) er hovudstaden på Grønland. Byen har om lag 18 000 innbyggjarar. Nuuk ligg på vestkysten av Grønland, ved munningen av *Godthåbsfjorden*. Nuuk vart grunnlagd av misjonæren Hans Egede i 1728. Før var byen i krinser utanfor Grønland kjent som *Godthåb*, men det grønlandske namnet, *Nuuk*, som tyder *neset* på grønlandsk, har vore offisielt namn sidan heimestyret vart innført i 1979. Nuuk har eit universitet, Grønlands universitet, som i januar 2008 flytta inn i nye lokale litt utanfor byen.

## Galleri

Nuukair.jpg|venstre|Nuuk sett frå lufta.
Nuuk_skilt.JPG|Nuuk kommune er tospråkleg.


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Fossilt vatn

**Fossilt vatn** eller **fossilt grunnvatn** er vatn  som er danna under andre klimatiske tilhøve enn no og oppbevart uforstyrra, til dømes som grunnvatn. Dei blir ikkje fornya slik klimaet er no. Fossilt vatn er difor ein ikkje-fornybar ressurs.

I tillegg til å liggja som grunnvatn i akviferar kan ein finna fossilt vatn i djupe innsjøar der vasslaga ikkje blandar seg, i subglasiale innsjøar og kanskje på andre lekamar i verdsrommet enn jorda.

Under Sahara og i Midtvesten i USA er det store førekomstar av fossilt grunnvatn, Den nubiske sandsteinakviferen og Ogallala-akviferen. Begge stader blir vatnet nytta til irrigasjon.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fossil water|Fossil water]]» frå ,  den 20. juli 2021.*
Bermuda

**Bermuda** er eit britisk oversjøisk territorium i det nordlege Atlanterhavet, om lag 1000 kilometer aust for USA. Territoriet består av om lag 138 øyar. På den største ligg hovudstaden, Hamilton. Bermuda har ein blømande økonomi med ein stor finanssektor.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Ordbog over det danske Sprog

***Ordbog over det danske Sprog*** (ofte kalla ***ODS***) er ei ordbok som gjev eit oversyn over dansk i tida 1700-1955. Det kom 28 bind frå 1919 til 1956, og sidan 1992 kjem det eit *Supplement*. Det var professor Verner Dahlerup som starta arbeidet.

ODS har klåre grenser: mot faguttryk, mot dialektar, og over for slang.

*Ordbog over det Danske Sprog* er tilgjengeleg på Internett.

Den Danske Ordbog er eit nyare framhald av arbeidet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:da:Ordbog over det danske Sprog|Ordbog over det danske Sprog]]» frå , den 28. januar 2006.*

## Bakgrunnsstoff
* ODS på nettet
Lillestrøm Sportsklubb

**Lillestrøm Sportsklubb** er ein norsk fotballklubb frå byen Lillestrøm. Klubben spelar i OBOS-ligaen, og har eit lag i 3. divisjon avdeling 1 (2020). Noverande hovudtrenar er .

Klubben har over 2 300 medlemmer, fordelt på 39 breiddefotballag.

Lillestrøm Sportsklubb (LSK) kom på andreplass i serien i 2001 med 56 poeng, eitt poeng bak vinnaren.

Supportarklubben Kanarifansen har kring 3500 betalande medlemmer. 

## Noverande tropp

*Oppdatert 23. juli 2020.*

### Utlånte spelarar

## Nokre resultat
Seriemeisterskap i 1958/1959, 1976, 1977, 1986 og 1989.
Cupmeister/Noregsmeister: 1977, 1978, 1981, 1985, 2007 og 2017.

Lillestrøm fekk sølvplass i Noregsmeisterskapen i fotball 2005.

### Tidlegare spelarar
*Frode Kippe
*Tom Lund
*Ståle Solbakken
*Arne «Maler'n» Amundsen
*Joar Vaadal
*Kjetil Osvold
*Bjarne Sognnæs
*Torgeir Bjarmann
*Tom «Bukken» Gulbrandsen
*Dennis Schiller

## Kjelder
Guernsey

**Guernsey** (fransk *Bailliage de Guernesey*) er ei øy i Den engelske kanalen utanfor kysten av Normandie i Frankrike. Saman med øyane Alderney, Sark, Herm og fleire småøyer utgjer ho den britiske kroneigedomen **Bailiwick of Guernsey**. Saman med Jersey utgjer desse øyane øygruppa Kanaløyane.

Kroneigedomen utgjer i tillegg til sjølve øya Guernsey òg Alderney, Herm, Jethou, Brecqhou, Burhou, Lihou, Sark og andre småøyar. Sjølv om Storbritannia har ansvaret for å forsvare øyane, er ikkje Bailiwick of Guernsey ein del av Storbritannia, men heller ein eigedom under krona, på same måte som Isle of Man. Guernsey er heller ikkje ein del av Den europeiske unionen. Øya Guernsey er delt inn i 10 sokn.

Namnet, *Guernsey*, kjem frå normannisk *green(s)ey* som tyder 'Den grønne øya'.

## Politikk
Guernsey er ein *bailiwick* (fogdesokn) med kong Charles III som statssjef. Kongen er representert i fogdesoknet av ein viseguvernør. Det lokale styringsorganet er *States of Deliberation*, som består av fogden (*Bailiff*), generaladvokaten, generalsakføraren, 45 valde folkerepresentantar og to representantar frå Alderney.

Regjeringa til Guernsey vert leia av ein statsminister vald av *States of Deliberation*.

Det er ingen politiske parti på Guernsey.

## Transport
Det finst hamner i sokna St Peter Port og St Sampson. Guernsey har òg to flyplassar (Guernsey Airport og Alderney Airport) og 5&nbsp;km jernbane i Alderney.

## Administrativ inndeling

Administrativt er øya Guernsey delt inn i ti sokn.

# Castel
# Forest
# St Andrew
# St Martin
# St Peter Port
# St Pierre du Bois
# St Sampson
# St Saviour
# Torteval
# Vale

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Guernsey|Guernsey]]» frå , og «[[:nb:Guernsey|Guernsey]]» frå  den 4. februar 2010.* 

## Bakgrunnsstoff

* 
* Turistside
* This Is Guernsey - informasjon og nyhende frå Guernsey Press and Star
Midtvesten

**Midtvesten** (*Midwest*) er ein region i USA som viser til dei flate landbruksområda vest for New England. 

Namnet er noko forelda, då det viser til det midtre vestlege området (*Middle West*) av USA *før* Louisianakjøpet i 1803. I dag er regionen verken det midtre eller vestre området av USA.

Midtvesten er definert av det amerikanske folketeljingsbyrået som desse 12 delstatane:

* Illinois
* Indiana
* Iowa
* Kansas
* Michigan
* Minnesota
* Missouri
* Nebraska
* North Dakota
* Ohio
* South Dakota
* Wisconsin
-ny

Namnedelen **-ny** går tilbake til norrønt men tyder det same som i moderne norsk, *[[ny]]*. Han blir brukt som sisteledd i fleire kvinnenamn.

## Bruk
* Audny
* Bergny
* Borgny
* Dagny
* Einy
* Geirny
* Helny
* Hildny
* Magny
* Oddny
* Signy
* Torny
* Åsny (med Åsne som avleia form)

## Andre namn
Mannsnamnet Torgny inneheld ikkje *-ny* som sisteledd, men *[[-gny]]*.
Torny

**Torny** eller **Torni** er kvinnenamn av norrønt opphav, sett saman av Tor- og -ny. 

Det er 139 kvinner som heiter Torny i Noreg (SSB 2005).

## Kjende namneberarar
* Torny Pedersen, norsk politikar

## Bakgrunnsstoff
Torny Pedersen

**Torny Pedersen** () i Namsos) er ein norsk politikar for Arbeidarpartiet. Ho har vore folkevald for Nordland til Stortinget sidan 1997.

Foreldra til Pedersen dreiv butikk. Sjølv arbeidde ho i Postverket og som undervisingsassistent før ho studerte ved Arbeidslederskolen. Pedersen hadde hatt fleire tillitsverv og blei vald inn til kommunestyret i Fauske i 1985. I 1995 blei ho varaordførar i kommunen.

## Verv
* 1997&ndash;2001 medlem av Valkomiteen.
* 1997&ndash;2001 medlem av Energi- og miljøkomiteen.
* 2001&ndash;2005 medlem av Familie-, kultur- og administrasjonskomiteen.
* 2001&ndash; 2005 medlem av Valkomiteen.
* 2001&ndash;2005 varamedlem av den utvida utanrikskomiteen.
* 2005&ndash;2009 medlem av Energi- og miljøkomiteen.
* 2005&ndash;2009 varasekretær i Odelstinget.

## Bakgrunnsstoff

* Stortinget.no - Biografi
Åse

**Åse** og **Aase** er både førenamn og etternamn. 

Dei er best kjende som kvinnenamn av norrønt opphav, kortformer av namn som byrjar på *[[Ås-]]* eller ei sideform av Åsa. Desse namna høyrer til den dansk-norske tradisjonen medan Åsa er meir brukt i svensk. Åse har namnedag 2. mai.

Etternamnet er ei dativform av ås.

## Bruk
Namna var blant dei ti mest brukte namna frå 1920-talet, og blei fram til 1940 gjeve til  1&nbsp;% av alle jentebarn.

Det er nær 11&nbsp;900 nordmenn som heiter Åse og 5&nbsp;500 som heiter Aase.
Som etternamn er Aase det mest brukte av dei to skrivemåtane, med rundt 2&nbsp;400 namneberarar (SSB 2005).

### Namnet i kulturen
Mor Aase, mor til Peer Gynt, er truleg den mest kjende namneberaren i norsk kultur. Åse Gåsepike er namnet på ei heltinne i eit norsk folkeeventyr.

### Kjende namneberarar
*Aase Hansen (1893-1981), dansk forfattar
*Aase Bye (1904-1991), norsk skodespelar
*Åse Gruda Skard (1905-1985), norsk barnepsykolog og kvinnesaksforkjempar
*Aase Foss Abrahamsen (f. 1930), norsk forfattar
*Åse-Marie Nesse (1934-2001), norsk forfattar
*Aase Olesen (f. 1934), dansk politikar og minister
*Åse Thoresen (1935-1987), norsk songar
*Aase D. Madsen (f. 1936), dansk politikar
*Åse Gunhild Woie Duesund (f. 1944), norsk politikar
*Åse Wisløff Nilssen (f. 1945), norsk stortingspolitikar
*Åse Klundelien (f. 1946), norsk stortingspolitikar
*Åse Kleveland (f. 1949), norsk-svensk artist og politikar
*Åse Lill Kimestad (f. 1955), norsk lokalpolitikar
*Åse Schmidt (f. 1960), norsk stortingspolitikar

## Bakgrunnsstoff

### Kjelder
*http://vikjavev.no/gardar/index.php?gardid=60
Diagnose

**Diagnose** (frå gresk *dia*, 'ved' og *[[gnosis]]*, 'kunnskap') er det å finna fram til ein sjukdom ved hjelp av symptom og andre teikn.

Å setje ein diagnose på ein person blir kalla å **diagnostisere**. Typisk vil ein person med eitt eller fleire uvanlege symptom vitja ein lege som får høyre om plagene og kan spørja ut og undersøka pasienten. Legen set so fram ei hypotese om sannsynlege diagnosar. Denne lista, basert på den tilgjengelege informasjonen, vert kalla *differentialdiagnosar*. Legen vil så syte for vidare testar for å verifisere eller avkrefte dei sannsynlege diagnosene, inntil han kan konkludere med ein diagnose. 

I Noreg og internasjonalt nyttar ein *International Classification of Diseases* (ICD) som kodeverktøy for å klassifisere sjukdom. Ein nyttar for tida (2016) den tiande utgåva, ICD-10. Den ellevte utgåva, ICD-11, er under arbeid og planlagt utgjeve i 2018.

## Bakgrunnsstoff
* ICD-10 – Den internasjonale statistiske klassifikasjonen av sjukdomar og relaterte helseproblem, 2016 (norsk utgåve)
* International Classification of Diseases (engelsk utgave) (Verdas helseorganisasjon)
* Om kodeverket ICD-10 (og ICD-11)  *ehelse.no*
Terapi

**Terapi** (frå gresk *ϑεραπεία*) eller **behandling** er forsøk på å åtgjerda helseproblem. For å velje terapiform må ein fyrst ha ein diagnose.

Kva som er riktig terapi er ikkje berre eit objektivt spørsmål, men avheng òg av personleg tru og vitskapssyn.
Ekko

**Ekko**, **atterklang**, eller **dvergmål**, er ein refleksjon av ein lyd som treffer den som høyrer, ei stund etter den direkte lyden. Kjende døme er ekko i ein brønn, eit stort rom eller frå ei fjellside. Eit sant ekko er ein enkelt refleksjon. Dersom lyttaren blir treft av mange ekko som glir over i kvarandre, blir det kalla reverberasjon.

Eit menneske kan ikkje skilje ekko frå original om avstanden i tid ikkje er større enn 0,1 sekund. Ettersom lyden har ein fart på om lag 343 m/s ved 20&nbsp;°C, må avstanden frå lydkjelde til reflektor vera minst 16,2 meter.

Ekko blir brukt i mellom anna sonar og ekkokardiografi.

## Mytologi
Ordet «ekko» kjem frå nymfa *Ηχώ* i gresk mytologi. Ekko snakka ustoppeleg til Hera så ho ikkje skulle bli var at mannen hennar Zevs dreiv hor. Hera avslørte dette og forbanna Ekko så ho berre kunne ta opp at det andre sa.
Transduser

**Transduser** eller **givar** er ein innretning som omdannar ein sort energi til ein annan. Dei er ofte elektriske eller elektroniske. Dei fleste transdusere er anten sensorar eller aktuatorar. 

## Nokre transduserar

### [[Akustoelektrisk omformar|Akustoelektriske]]
* Høgtalar
* Mikrofon
* Partikkelhastigheitsprobe

### [[Elektromekaniske omformarar‎|Elektromekaniske]]
* Akellometer
* Dynamo 
* Elektromotor
* Galvanometer
* Gramofonpickup
* Piezoelektriske
* Rele
* Seismograf
* Solenoid
* Speedometer
* Strekklapp
* Vinkelgjevar

### Fotoelektriske
* Solcelle

### Termoelektriske
* Termistor
* Termoelement

### Elektrokjemiske
* Brenselcelle
* Elektrisk batteri
* Lambdasonde

### Hydromekaniske
* Pumpe
* Hydraulisk motor
* Hydraulisk sylinder
* Turbin

### Pneumatiskmekaniske
* Pneumatisk sylinder
* Kompressor
* Luftmotor

### Varmekraftmaskiner
* Dampmaskin
* Dampturbin
* Forbrenningsmotor
* Gassturbin

## Kjelde
Dansk wikipedia

## Lenkjer
* whatis: transducer
Udmurtia

**Udmurtia** er ein republikk i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Izjevsk, arealet er 42 100 km² og innbyggjartalet er 1 493 356 (2021). Området vart oppretta i 1920 som eit autonomt område for udmurtane, eit finsk-ugrisk folkeslag.

Udmurtia ligg vest for Uralfjella mellom elvane Kama og Vjatka. Landskapet er bylgjande sletteland, høgste punktet er om lag 330 meter over havet.

## Folkesetnad
Dei største byane er hovudstaden Izjevsk, (627 700 ibuarar), Sarapul (101 400), Votkinsk (99 020) og Glazov (95 850).

I 2010 var den etniske samansetjinga i Udmurtia:
* 60,0 % russarar
* 27,0 % udmurtar
* 6,5 % tatarar

Komponisten Pjotr Tsjajkovskij vart fødd i det som i dag er Udmurtia. Den kjende våpensmeden Mikhail Kalasjnikov har budd her sidan 1949.

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*