open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
DS «Saturn» (1904)

**DS «Thirlmere»** (kallesignal MHGT) var eit dampskip bygt i 1904 som lasteskip for Palatine Shipping Co. i Manchester i Storbritannia. Seinare vart det kjøpt av Det Bergenske Dampskibsselskab og omdøypt **«Saturn»**.

## Historie
Skipet vart bygd ved A. Rodger & Co i Port Glasgow i Storbritannia og vart levert i februar 1904. I 1906 vart det overført til The Watson Steam Ship Co. i Manchester.

I februar 1912 kjøpte Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS) skipet og det vart omdøypt **«Saturn»**. Prisen var 240&nbsp;056 kroner..

I oktober 1916 var skipet på veg frå Liverpool til Narvik med bomull og stykkgods då skipet vart stogga med varselskot av den tyske ubåten «U 57» med kapteinløytnant Carl-Siegried Ritter von Georg. Skipet var då godt vest av Shetland og nord for Skottland ved 60.04' N 05.07' W. Besetninga gjekk frå borde og vart redda av den svenske DS «Bris». Skipet vart så skoten i senk.

## Skipet
Tonnasjen til skipet var ved levering 999 brt, 592 nrt og lasteevna var 1660 dødvekttonn. Volumet i lasterommet var 2571&nbsp;m³. Hovudmaskinen var ein kolfyrt tresylindra ekspansjon dampmaskin, levert av Richardsons, Westgarth & Co i Middlesborough. Oppgjeven yting var NHK 130 IHK 700 iHk (indikerte hestekrefter) og 153 nominelle hestekrefter som gav ein toppfart på 9 knop knop.

## Sjå òg
*Flåten til Det Bergenske Dampskibsselskab

## Kjelder
Pledd

**Pledd** (frå engelsk *plaid*, kanskje opphavleg frå skotsk-gælisk *plaide*) er eit tjukt teppe av ull, ofte med rutemønster. Ein kan bruka pledd til å ha om seg eller oppå seg for å halda varmen, eller som underlag på ein piknik.

Det engelske ordet *plaid* blei opphavleg brukt i Skottland om eit kyperbunde ullteppe som vanlegvis hadde eit rutemønster. Etterkvart har det gått over til å brukast om alle klede med slike rutemønster, eller om mønsteret i seg sjølv. Ordet blir også brukt om eit langt, ruta eller stripa ullsjal som tradisjonelt er blitt brukt som skulderkappe i dei skotske høglanda. Som *full plaid* er det del av den skotske nasjonaldrakta *[[highland dress]]*.

## Kjelder
Kyperbinding

**Kyper**, **køper** eller **diagonalbinding** er ei grunnbinding i veving der vevnaden er laga med tre eller fleire skaft der bindepunkta blir forskovne i høve til lengderetninga, slik at det blir danna skråttgåande striper.

## Galleri

Gaba 101.jpg|Gabardin er eit døme på kyperbinding.
Jeansfabric (cropped).jpg|Dongeristoff (denim) blir også laga med kyperbinding.
Köperbindung Fischgrat.jpeg|Broten kyperbinding dannar v-mønster, eller *herringbone*.
Woolen diamond twill.jpg|Ein kan også skapa rutemønster med bindinga.


## Kjelder
DS «Delfinus»

**DS «Delfinus»** (kallesignal MHVN - LDFS) var eit dampskip bygt i 1912 som lasteskip for Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS). 

## Historie
Skipet vart bygd ved Laxevaag Maskin & Jernskibsbyggeri i Bergen og kosta 332&nbsp;509 kr då det vart levert i oktober 1912.

Under åtaket på Noreg i april 1940 låg «Delfinus» i Trondheim med last for England. Skipet vart teken av tyskarane, men segla for BDS. 22. juni 1940 vart skipet bomba på veg til Bergen og fekk stor skade i hekken. Det vart reparert i Bergen og kom fram med lasta til Tyskland. 

Ettermiddagen 6. november 1940 gjekk skipet i tysk konvoi på reise frå Stavanger til Hamburg med fisk og tran. Det vart då torpedert og søkkt ved Obrestad fyr av den britiske ubåten HMS «Sturgeon». Ingen ombord mista livet. Redningsfartøy og fly vart sende ut frå Stavangerområdet. I følgje overlevande vart det avfyrt to torpedoar mot skipet. Den eine trefte «Delfinus» akter og den andre bomma og nådde inn til stranda.

## Skipet
Tonnasjen til skipet var ved levering 1&nbsp;294 brt, 751 nrt og lasteevna var 1920 dødvekttonn. Volumet i lasterommet var 2&nbsp;406&nbsp;m³. Hovudmaskinen var ein kolfyrt tresylindra ekspansjon dampmaskin, levert av Laxevaag Maskin & Jernskibsbyggeri. 
Oppgjeven yting var 650 iHk (indikerte hestekrefter) og 144 nominelle hestekrefter som gav ein toppfart på 9,5 knop.

I 1923 fekk skipet påsett Star Contrapropellar og i 1930 straumlinjeror. I 1932 vart mastene kappa for at skipet skulle kunne nå opp til Manchester. Ny radio og peileapparat vart installert i 1938. 

## Sjå òg
*Flåten til Det Bergenske Dampskibsselskab

## Kjelder
Kvitnes i Berlevåg

{
  "type": "FeatureCollection",
  "features": [
    {
      "type": "Feature",
      "properties": {},
      "geometry": {
        "type": "Point",
        "coordinates": [
          28.735419642180208,
          70.84359968292979
        ]
      }
    }
  ]
}

**Kvitnes** er eit fråflytta fiskevær i Berlevåg kommune i Finnmark og er i dag eit hytteområde. Det ligg i Kvitnesbukta, kring 13 km i luftlinje frå Berlevåg sentrum. 

I likskap med Gulgofjorden har ikkje staden vegsamband, men han er tilgjengeleg med båt. Det finst òg ein 6 km lang oppmerka tursti frå næraste bilveg til staden.

## Historie
På det meste husa fiskeværet 300 menneske og staden hadde før fiskebruk, butikkar og telegraf. Fiskeværet hadde permanent busetjing fram til sommaren 1957. I dag er det gjort om til eit hytteområde.

## Referansar
Duk

**Duk** er eit stykke tøy eller liknande ein kan bruka til dekke, særleg på eit bord (bordduk). Dukar kan vera til pynt eller vern av flata dei ligg på. Dei kan ha mange ulike storleikar og utformingar, som firkanta eller runde, små som ein løpar eller store nok til å dekka heile bordet og henga ned på sidene av det. Mange dukar er fint utforma, anten ved å vera laga av eit dekorativt stoff som damask eller ved påført pynt som broderi. 

## Sjå òg
*Altarduk
*Teppe

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Borddug|Borddug]]» frå ,  den 29. desember 2019.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Fingerdyr

**Fingerdyr** (*Daubentonia madagascariensis*) er ein nattaktiv halvape og einaste art i fingerdyrfamilien. Han er kring like stor som ein katt.

Fingerdyret har lange fingrar, særleg langfingeren. Til skilnad frå andre halvapar har fingerdyret skarpe og kloliknande negler på fingrar og tær, unnateke på stotåa som har ein brei nagl. Øyro er store og nakne, og halen er lang og buska. Vaksne individ har to meiselforma framtenner i kvar kjeve som veks ut etter kvart som dei vert slitne ned.

Fingerdyret lever i bambusskogane på Madagaskar, der dei et insekt, larvar og mergen i sukker- og bambusrøryr. Det gneg ei opning med dei kvasse framtennene og trekk måltidet sitt ut med langfingeren. Fingerdyret nyttar òg langfingeren sin til å banka på tregreiner slik at det kan høyra om det er insektgangar i greinene.

## Kjelder
Høvesdikt

**Høvesdikt** eller **leilegheitsdikt** er eit dikt skrive til eit spesielt høve. Det kan dreia seg om dikt skrivne til private familiehendingar, som fødselsdag, bryllaup, dåp, konfirmasjon eller gravlegging, eller til ei offentleg samfunnshending, som kroning eller gravlegging av ein kongeleg. Dikta kan altså anten ha visse personar som mottakarar (og framførast når desse personane er til  stades), eller retta seg til allmugen. 

Nokre høvesdikt er skrivne til melodiar for å syngast som ein høvessong, andre er utan melodi. Ein kan kopiera dei opp og dela dei ut til deltakarane på ein fest eller ved ei anna sosial hending, eller dei kan trykkast anonymt eller med namn i aviser. 

Mange høvesdikt er rosande, med positive skildringar av av den som til dømes har fødselsdag. Det finst òg leilegheitsdikt som inneheld kritikk, anten vennleg kritikk eller bitande angrep på personar eller grupper. Spottande, ironiske vers og hyllande, lovprisande vers er ytterpunkta. Dei fleste høvesdikt inneheld meir ros enn ris. 

Nokre føretak og institusjonar har ein «husdiktar» som lagar høvesdikt. Desse kan lagast til kjende melodiar, som så blir sungne ved jubileum, feiringar for dei tilsette og liknande. Det hender òg at kjende diktarar skriv høvesdikt, anten på oppdrag eller av eige initiativ. Bjørnstjerne Bjørnson skreiv ein god del høvesdikt, blant anna Kantate ved Hundreårs-festen for Norges vel i 1909. 

I lyrikksamlingar finst det vanlegvis få høvesdikt, fordi slike dikt har låg litterær status. Dei har dessutan ofte eit meir episk (forteljande) preg enn lyrisk. 

Frå høvesdikt er det glidande overgangar til blant anna rimbrev (til dømes friarbrev på vers).

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Leilighetsdikt|Leilighetsdikt]]» frå ,  den 29. desember 2019.*  
 
## Bakgrunnsstoff

* Om leilighetsdiktning i Tønsberg 1840 til 1890
DS «Zeta»

**DS «African»** (kallesignal MBDK) var eit dampskip bygt i 1886 som passasjer- og lasteskip for Union Steam Co. i Southampton. Skipet var innom fleire eigarar før det i 1912 vart kjøpt av Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS) i Bergen og døypt om til **DS «Zeta»**.

## Historie
Skipet vart bygd ved Sir Raylton, Dixon & Co. Ltd. i Middlesbrough i Storbritannia og vart levert i mars 1886 til Union Steam Co. i Southampton.

I 1893 vart skipet selt til P.H. Powell & Co. i Liverpool og det fekk nytt namn, **DS «Graceful»**. I 1901 hamna skipet hos norske eigarar i Kristiania då det vart selt til A/S Østlandske Lloyd. Året etter fekk namnet **DS «Sovereign»**. Det beheldt dette namnet då det i 1906 vart selt til A/S Ganger Rolf og Fred Olsen i Kristiania.

I november 1912 kjøpte Det Bergenske Dampskibsselskab i Bergen skipet 257&nbsp;905 kr. Dei gav skipet namnet **DS «Zeta»**. I 1914 vart det sett inn trådlaus telegraf frå Telefunken.

13. august 1931 vart skipet selt til Brødrene Anda i Stavanger for opphogging. Salsprisen var då 21&nbsp;000 kroner.

## Skipet
Tonnasjen til skipet var ved levering 1&nbsp;359 brt, 826 nrt og lasteevna var 1&nbsp;100 dødvekttonn. Volumet i lasterommet var 1&nbsp;161&nbsp;m³. Hovudmaskinen var ein kolfyrt tresylindra ekspansjon dampmaskin, levert av T. Richardson and Sons i Middlesbrough. Oppgjeven yting var 1&nbsp;100 iHk (indikerte hestekrefter) og 195 nominelle hestekrefter som gav ein toppfart på 12,25 knop knop.

Skipet hadde rom til 50 passasjerar på 1. plass (1. klasse) og 38 på 3. plass.

## Sjå òg
*Flåten til Det Bergenske Dampskibsselskab

## Kjelder
Svenska skidspelen 1980

**Svenska skidspelen 1980** vart avvikla i Falun dagane frå torsdag 6. til tysdag 11. mars 1980.

## Menn
### 30 km



Dato: 8. mars

### 4 x 10 km stafett



Dato: 9. mars

### Hopprenn i normalbakke



Dato: 11. mars

## Kvinner
### 4 x 5 km stafett



Dato: 9. mars

## Kjelder
**Sportsboken 80-81*. Dreyer Bok Stavanger. 1980.
Lik på segl

Eit **lik** er eit tau sydd fast til kantane på eit segl, ein presenning eller eit flagg. Dette vert gjort for å styrke materialet. 

Eit skværsegl har *rålik* i overkant, *underlik* nedanfor og *ståande lik* eller *ytterlik* på sidene. Eit sneisegl har *ståande lik* i forkant, *underlik* og *akterlik*. 

Kanten på eit storsegl som vert halde inne til masta vert kalla mastelik. 

## Kjelder
Turbinskip

**Turbinskip** er skip som vert drive med turbinar, som regel dampturbinar. Forkortinga er TS eller T/S. 

Det første turbindrivne fartøyet, TS «Turbinia», vart bygt av C.A. Parsons i Storbritannia i 1894. Det gjorde 35 knops fart og fekk stor merksemd. TS «Mauretania» og TS «Lusitania» (1907) var dei første turbindrivne passasjerskipa. 

Dampturbin er stadig einerådande ved effektar over kring 40&nbsp;000&nbsp;hestekrefter (30&nbsp;000 kW) og vert derfor nytta på mange store tankskip og hurtiggåande containerskip. Gassturbinar er enno lite brukt. 

## Kjelder
*
Ski-VM 1980

**Verdsmeisterskapen på ski i nordiske greiner 1980** gjaldt 20 kilometer langrenn for kvinner og vart avvikla under Svenska skidspelen i Falun laurdag 8. mars 1980. Øvinga vart arrangert separat, ettersom den ikkje fekk plass i arrangements-programmet under Vinter-OL 1980 i Lake Placid.

### 20 km



Dato: 8. mars


## Kjelder
**Sportsboken 80-81*. Dreyer Bok Stavanger. 1980.'
Patric Kjellberg

**Patric Göran Kjellberg** () er ein svensk tidlegare ishockeyspelar frå Trelleborg. Han vart verdsmeister med Sverige i 1992 og 1998 og olympiameister 1994 på Lillehammer.

Venstrevengen Kjellberg spelte på AIK Stockholm frå 1988 til -92. Etter ei mislykka tid i Montreal Canadiens hausten 1992 vende han heim til Sverige og var aktiv for HV 71 i to sesongar frå hausten 1993. Han vart seriemeister med laget frå Jönköping i 1995, for så å gå vidare til Djurgårdens IF, der han 1995-98 spelte i rekke med mellom andre norske Espen Knutsen. Kjellberg avslutta si tid som ishockeyspelar i National Hockey League. Frå sommaren 1998 gjorde han teneste i Nashville Predators, til dess han var Anaheim-spelar frå seinhaustes 2001 til han la opp våren 2003.

Perioden 1989-98 var Kjellberg med i tre svenske VM-tropper og like mange olympiske turneringar. Han vann VM-gull 1992, OL-gull 1994 og VM-gull 1998.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Patric Kjellberg|Patric Kjellberg]]» frå ,  den 30. desember 2019.*
Vikingskipet

**Vikingskipet** er ein skeisehall og konsertarena i Hamar. Hallen vart bygd til Vinter-OL 1994 på Lillehammer og vart opna 19. desember 1992.

Vikingskipet har ei grunnflate på 22&nbsp;000 m² og har plass til 10&nbsp;000 tilskodarar under skeiseløp. Under konsertar kan hallen ta 20&nbsp;000 menneske, medrekna ståplassar. Hamar kommune er eigar av hallen gjennom selskapet Hamar Olympiske Anlegg.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Vikingskipet|Vikingskipet]]» frå ,  den 30. desember 2019.*
Kylix

**Kylix** (gresk κύλιξ, fleirtal κύλικες, *kylikes*) er ein type drikkeskål i keramikk som blei brukt i Hellas i antikken.

Dei blei brukt i finare selskap, særleg symposium. Forma gjer kylixar eigna til å drikka av medan ein ligg, men krev ein viss finesse for å unngå at ein sølar seg til.

Kylixar var som oftast vakkert dekorert, gjerne med scener knytte til vindrikking, erotikk eller humoristiske scener frå mytologi eller kvardagsliv.

Spelet kottabos, som var vanleg underhaldning på symposium, består av at ein kastar den siste vinresten frå ein kylix mot eit mål, gjerne ei bronseplate slik at det blir ein lyd om ein treff målet. 

Terrakotta viste seg som eit populært materiale til å laga kylixar av. Ein type terrakotta kalla for «raudvare» var særleg verdsett blant grekarane og etruskerane. Denne hadde ein høg konsentrasjon av ferrooksid som gav han ein raudfarge.

## Galleri

Kylix MET DP1437.jpg|Enkel kylix frå Sør-Italia.
Clevelandart 1926.514.jpg|Svartvarekylix
44a Odysseus men turned into animals by Circe receive antidote photo by Lucas ancientartpodcast flickr cca2.0 8706785112 f6a311cafa o white bg.jpg|Scene frå Odysseen: Odyssevs sine menn blir gjort om frå grisar til menn att.
Aristophanes, kylix attica con gigantomachia, 410 ac ca. 02.JPG|Raudvarekylix der Poseidon angrip Polybotes med Gaia til stades.
Woman laver Met 1986.322.1.jpg|Vaskande kvinne.
Banqueters Met 1979.11.8.jpg|Par på ein bankett.
Cup of Euergides Painter - MAN.JPG|Mann på veg inn i vinkaret.
Kylix (drinking cup) with a Satyr - Getty Villa Collection.jpg|Kylix med satyr

## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kylix|Kylix]]» frå ,  den 30. desember 2019.*  
 
## Bakgrunnsstoff
Kantharos

**Kantharos** (gresk κάνθαρος) er ei form for gresk keramikk som blei nytta som drikkekar. I den gjenkjennelege Type A-forma er han karakterisert av ein djup bolle, høge fotstykke og eit par høge, vertikale hankar, som strekkjer seg over kanten på karet. Dei greske orda kotylos (κότῦλος, hankjønn) og kotyle (κοτύλη, hokjønn) er andre namn for same form.

Kantharos er ein kopp som blei nytta til å ha vin i, moglegvis for å drikka han eller for bruk i ofringar. Kantharosar synest å knyttast til Dionysos, guden for vin, som igjen òg var knytt til vegetasjon og fruktbarheit. Dionysos blei ofte framstilt haldande på denne typen kar, som til dømes på ein sølvtatermynt som blei prega mellom 420-410 f.Kr. i Nagidos i Kilikia.


## Ulike utgåver

Fil:Bucchero kantharos Terme.jpg|Bukkero-kantharos frå Gamle Latium i noverande Italia, 830–730 f.Kr.
Fil:Geometric kantharos Staatliche Antikensammlungen 8501.jpg|Gravkantharos i geometrisk utsmykking frå Attika, ca. 780 f.Kr.
Fil:Kantharos sphinxes Louvre CA1339.jpg|Svartfigurkantharos med sfinksar frå Boiotia, ca. 550 f.Kr.
Fil:Boeotian kantharos Louvre MNC670.jpg|Svartglasert kantharos med boiotisk inskripsjon frå Thespiai, 450–425 f.Kr.
Fil:Janiform kantharos Louvre H44.jpg|Tosidig januskar, sett frå sida, med Herakles og ei kvinne, 480–460 f.Kr.
Fil:Satyr kantharos Met 27.122.9.jpg|Tosidig januskar med satyrmotiv, framstilt av Aison, 420 f.Kr.
Fil:Canthare argent MAN St Germain.jpg|Kantharos i sølv frå Gallia i noverande Alise-Sainte-Reine, slutten av 100-talet f.Kr.


## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kantharos|Kantharos]]» frå ,  den 30. desember 2019.*  
 
## Litteratur

* Mulder, E.: «Boeotia, Land of the Kantharos» (PDF). Universitetet i Leiden.
Sogn gruve

**Sogn gruve** er ei tidlegare gruve ved Sognsvann i Oslo.  Gruvedrifta byrja i området mellom Vettakollen og Sognsvann, då prost Morten Krabbe i 1540 oppdaga at det var jernmalm (magnetitt) i området. Gruvene vart gravne ut mellom anna ved hjelp av fyrsetting, ein metode som vert spegla att i gruva sitt kvelva tak. Ved fyrsetting vart steinen varma opp til han vart sprø og ettergjevande.

Denne praksisen heldt fram til 1800-talet, då ein i større grad byrja med meir effektiv krutsprenging. Gruvedrifta heldt fram til 1854. Gruva er i god stand, i tilhøve til mange andre byggverk frå denne tida. Igjen står sjølve gruva, eit platå som vart brukt til hestevandring, nokre mindre hus, og dessutan enkelte steinfundament og murar.

## Kjelder

**Denne artikkelen byggjer på «[[:nb:Sogn gruve|Sogn gruve]]» frå ,  den 30. desember 2019.*  

## Bakgrunnsstoff
Korsvoll i Oslo

**Korsvoll** er eit bustadsstrøk i Oslo, med villa- og rekkjehusbusetnad. 

Korsvoll grensar til Kringsjå i nordvest, Nordmarka i nord, Brekke i aust, Nydalen i søraust, Tåsen i sør, og Nordberg i vest.

Grunna nærleik til Nordmarka er Korsvoll eit populært strøk for barnefamiliar. På Korsvoll ligg Korsvoll barneskule. Dei fleste som går på Korsvoll barneskule byrjar på Nordberg ungdomsskule. Nokon vel òg å byrja på Engebråten. 

## Idrettslaget

Korsvoll har eit aktivt idrettsmiljø med fotball som den største aktiviteten. 6.september 2003 var den offisielle opninga av kunstgrasbanen på Korsvoll. Herrelaget i fotball rykte opp i 2. divisjon i 2005-sesongen og forsvarte plassen med ein god 8.-plass i 2006-sesongen etter ein særs sterk haustsesong. Sesongen 2007 og 2008 enda med 9.-plass.  Korsvoll IL  har no fremja forslag om å byggja ein idrettshall på Korsvollbanen.

## Kjelder

**Denne artikkelen byggjer på «[[:nb:Korsvoll_(Oslo)|Korsvoll_(Oslo)]]» frå ,  den 30. desember 2019.*  
 

## Bakgrunnsstoff

*
Det japanske herrelandslaget i handball

**Det japanske herrelandslaget i handball** er underlagt det japanske handballforbund med Dagur Sigurðsson som trenar og representerer Japan under internasjonale handballturneringar. Assistenttrenarar er Manabu Todoroki og Antoni Parecki.

## Resultat i internasjonale turneringar
*Resultata som er vist under er berre turneringar der Japan har delteke. Turneringar dei ikkje har tatt del i er ikkje førte opp.*

### [[Olympiske sommarleikar|Olympiske leikar]]
*  1972: 11.-plass
*  1976: 9.-plass
*  1984: 9.-plass
*  1988: 9.-plass
*  2020: 11.-plass

### Verdsmeisterskap

*  1961: 12.-plass
*  1964: 13.-plass
*  1967: 11.-plass
*  1970: 10.-plass
*  1974: 12.-plass

*  1978: 12.-plass
*  1982: 14.-plass
*  1990: 15.-plass
*  1995: 22.-plass
*  1997: 15.-plass

*  2005: 16.-plass
*  2011: 16.-plass
*  2017: 22.-plass
*   2019: 24.-plass
*  2021: 19.-plass

### Asiameisterskap

*  1977: 1.-plass
*  1979: 1.-plass
*  1983: 2.-plass
*  1987: 2.-plass
*  1989: 2.-plass
*  1991: 2.-plass
*  1993: 3.-plass

*  1995: 4.-plass
*  2000: 3.-plass
*  2002: 6.-plass
*  2004: 2.-plass
*  2006: 5.-plass
*  2008: 6.-plass

*  2010: 3.-plass
*  2012: 4.-plass
*  2014: 9.-plass
*  2016: 3.-plass
*  2018: 6.-plass
*  2020: 3.-plass

## Sjå òg
*Det japanske kvinnelandslaget i handball

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Japans herrelandslag i håndball|Japans herrelandslag i håndball]]» frå ,  den 30. desember 2019.*  
*  Japans handballforbund
*  Japans handballforbund
* IHF.info
Grinda i Oslo

**Grinda** (1–17D, 2–12D) er ein veg på Korsvoll i bydel Nordre Aker i Oslo. Han går som blindveg nordvestover frå Peder Ankers veg og dreier mot sørvest før han endar i ein snuplass. Vegen fekk namn i 1961 etter Grinda, ein forsvunnen husmannsplass under Nordberg.

Vegen har rekkjehusbusetnad frå 1960-åra.

## Kjelder

* 
----
**Denne artikkelen byggjer på «[[:nb:Grinda (Oslo)|Grinda (Oslo)]]» frå ,  den 30. desember 2019.*  

## Bakgrunnsstoff

* Oslo bydeloversynet til kommune (arkivert nettside)
Brekke i Oslo

**Brekke** er eit strøk i bydel Nordre Aker i Oslo, ofte feilaktig omtalt som Frysja. Det fungerer som bustads- og industriområde. Som grunnkrets har Brekke 1 207 innbyggjarar per 2009.

## Avgrensing
Brekke er avgrensa av Akerselva i øst, Maridalsvannet og Nordmarka i nord, Maridalsvegen (ikke inkludert i strøket) i vest, og Nydalsdammen i sør. Strøket grensar dimed mot Nydalen (på andre sida av dammen) i sør, Grefsen og Kjelsås (på andre sida av elva) i øst, og Korsvoll i vest.

## Historie
Strøket er oppkalla etter Brekke gard, som låg vest for Akerselva, og tilhøyrde Nordmarkgodset.

## Brekkedammen
Brekkedammen er ein badeplass i Akerselva. Han er er tilrettelagd for fysisk helsehemma personar.

## Sjå òg

* Brekkefossen
* Brekke Borettslag

## Kjelder

**Denne artikkelen byggjer på «[[:nb:Brekke (Oslo)|Brekke (Oslo)]]» frå ,  den 30. desember 2019.*  

## Bakgrunnsstoff
* Brekkedammen, Bymiljøetaten sin badeinfo
Philip Reeve

**Philip Reeve** () er ein britisk forfattar av barne- og ungdomslitteratur. Han er mellom anna kjend for å ha skrive serien *Mortal Engines*.

## Livssoge
Philip Reeve vart fødd i Brighton i England.

## Bibliografi
### ''Mortal Engines''-serien
* 2001 *Mortal Engines*
* 2003 *Predator's Gold*
* 2005 *Infernal Devices*
* 2006 *A Darkling Plain*

## Prisar
* 2001 Nestlé Smarties Book Prize (gull i kategorien 9 til 11 år), for *Mortal Engines*
* 2006 Guardian Children's Fiction Prize 1996, for *A Darkling Plain*

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell heimeside
Vettakollen stasjon

**Vettakollen stasjon** er ein av stasjonane på Holmenkollbanen. Stasjonen ligg 196,7 moh. Stasjonen heitte opphavleg *Greveveien*, men namnet vart endra allereie eit par månader etter at strekninga opna 31. mai 1898. Vettakollen var kollen til Grimelund gard, og namnet kjem av ordet *vete* som tyder varde.

Stasjonsbygninga vart bygd i 1907, og var i ein periode funksjonærbolig for banen. Stasjonen hadde tidlegare eit postkontor som tok i mot post og sende det nedover mot Majorstua. I dag er det ein pizzeria i desse lokalane.

## Kjelder

**Denne artikkelen byggjer på «[[:nb:Vettakollen_stasjon|Vettakollen stasjon]]» frå ,  den 30. desember 2019.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Byantikvaren sin verneplan for Holmenkollbanen
Det japanske kvinnelandslaget i handball

**Det japanske kvinnelandslaget i handball** er underlagt det japanske handballforbund med Ulrik Kirkely som trenar og representerer Japan under internasjonale handballturneringar. Assistenttrenarar er Ryosuke Kushidal og Antoni Parecki.

## Resultat i internasjonale turneringar
*Resultata som er vist under er berre turneringar der Japan har delteke. Turneringar dei ikkje har tatt del i er ikkje førte opp.*

### [[Olympiske sommarleikar|Olympiske leikar]]
*  1976: 10.-plass
*  2020: 12.-plass

### Verdsmeisterskap

*  1962: 9.-plass
*  1965: 7.-plass
*  1971: 9.-plass
*  1973: 10.-plass
*  1975: 10.-plass
*  1986: 14.-plass
*   1995: 15.-plass

*  1997: 17.-plass
*   1999: 17.-plass
*  2001: 20.-plass
*  2003: 16.-plass
*  2005: 18.-plass
*  2007: 19.-plass
*  2009: 16.-plass

*  2011: 14.-plass
*  2013: 14.-plass
*  2015: 19.-plass
*  2017: 16.-plass
*  2019: 10.-plass
*  2021: 11.-plass

### Asiameisterskap

*  1987: 3.-plass
*  1989: 3.-plass
*  1991: 2.-plass
*  1993: 4.-plass
*  1995: 5.-plass
*  1997: 3.-plass

*  1999: 3.-plass
*  2000: 2.-plass
*  2002: 4.-plass
*  2004: 1.-plass
*  2006: 3.-plass
*  2008: 3.-plass

*  2010: 4.-plass
*  2012: 3.-plass
*  2015: 2.-plass
*  2017: 2.-plass
*  2018: 2.-plass

## Sjå òg
*Det japanske herrelandslaget i handball

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Japans kvinnelandslag i håndball|Japans kvinnelandslag i håndball]]» frå ,  den 30. desember 2019.*  
 
*  Japans handballforbund
*  Japans handballforbund
* IHF.info
Union Observatory

**Union Observatory** eller **Johannesburg Observatory** (IAU-kode 078) er eit tidlegare  astronomisk observatorium i Johannesburg i Sør-Afrika som var i drift mellom 1903 og 1971. Det ligg på Observatory Ridge, det høgaste punktet i byen på 1808 moh. i bydelen Observatory.

Observatoriet og annekset det hadde, Leiden Southern Station, er kjende for å vera staden ein oppdaga rundt 6000 dobbelstjerner og Proxima Centauri, som blei oppdaga av Robert Innes. Ein identifiserte 578 småplanetar her, eit rekordtal på denne tida.
Minor Planet Center listar opp 147 småplanetar som blei oppdaga av astronomane Harry Wood, Cyril Jackson, Hendrik van Gent, Ernest Johnson, Ejnar Hertzsprung, Jacobus Bruwer og Joseph Churms ved observatoriet.

Hovudbelteasteroiden 1585 Union, oppdaga av Ernest Johnson i 1947, blei kalla opp etter Union observatory.

### Direktørar
Direktørar for obervatoriet var:
* 1903–1927: Robert Innes 
* 1927–1941: Harry Edwin Wood 
* 1941–1956: Willem Hendrik van den Bos 
* 1957–1965: William Stephen Finsen
* 1965–1971: Jan Hers (1915–2010)

## Leiden Southern Station

Leiden Southern Station () var eit samarbeid mellom Leiden Observatorium i Nederland og Union Observatory. Frå 1938 til 1954 var det eit anneks for Union Observatory, og blei flytta til Hartbeespoort i 1954 på grunn av lysforureining. Det var verksamt til 1978.

## Oppdagingar
Himmellakamane blei oppdaga av følgjande astronomar ved observatoriet:

* Harry Edwin Wood 
* Cyril Jackson
* Hendrik van Gent 
* Ernest Leonard Johnson
* Ejnar Hertzsprung 
* Jacobus Albertus Bruwer
* Joseph Churms

### Småplanetar

## Merknadar

## Kjelder
 

* 
* 
----
**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Union Observatory|Union Observatory]]» frå ,  den 31. desember 2019.*
Hustadvika kommune

**Hustadvika** er ein norsk kommune i Møre og Romsdal fylke, som var oppretta frå og med 1. januar 2020. Kommunen er ei samanslåing av tidlegare Fræna kommune på Romsdalskysten og Eide kommune på Nordmøre.

Ved kommunestyre- og fylkestingsvalget i 2019 vart det for første gong valt representantar til kommunestyret i Hustadvika kommune. Tove Henøen frå Senterpartiet fekk ordførarvervet, medan Tom Grunde Malme frå Kristeleg Folkeparti er varaordførar.

## Folk frå Hustadvika
*Rolf Groven (f.  1943), kunstmålar (Fræna)

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Bygda Heim

**Heim** er ei bygd i Heim kommune. Ho ligg på vestsida av Hemnfjorden, vis-a-vis innløpet hjå Åstfjorden på austsida. Heim kyrkje er soknekyrkje for Heim sokn.
Verdscupen i alpine greiner 1988/Menn

**Verdscupen i alpine greiner for menn i 1988**-sesongen  tok til 26. november 1987 i Sestriere i Italia og vart avslutta 23. mars 1988 i Saalbach-Hinterglemm i Austerrike. Turneringa omfatta 28 renn og 30 tevlingar. Tevlingane fordelte seg på 8 slalåmrenn, 6 storslalåmrenn, 4 super-g-renn, 10 utforrenn og 2 kombinasjonstevlingar, dei siste baserte på allereie avvikla enkeltrenn.

Pirmin Zurbriggen frå Sveits forsvarte topplassen og vann FIS-turneringa for tredje gong. Alberto Tomba frå Italia vart ein soleklar toar, medan austerrikaren Hubert Strolz kneip tredjeplassen.

## Samanlagt

### Slalåm

### Storslalåm

### Super-g

### Utfor

### Kombinasjon

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Alpiner Skiweltcup 1987/88|Alpiner Skiweltcup 1987/88]]» frå ,  den 1. januar 2020.*
Nordre Follo kommune

**Nordre Follo** er ein kommune i Akershus fylke. Kommunen grensar til Oslo i nord, Bunnefjorden og Ås i vest, Indre Østfold i søraust og Enebakk i aust. Han er ein av dei folkerikaste i Noreg med  innbyggjarar.

Kommunen vart danna den 1. januar 2020 gjennom samanslåing av Ski og  Oppegård kommunar i tidlegare Akershus fylke. I samband med samanslåinga vart ein del av Ås kommune (Tandbergløkka) flytta til Nordre Follo.

Kommunevåpenet er eit sølvfarga havreaks på blå bakgrunn. Havreakset står for den rike jordbrukstradisjonen i området. Blåfargen står for himmel og vatn, som fjorden, sjøar og vassvegar.

## Geografi
Terrenget i Nordre Follo er småkupert og stort sett skogkledd med lausmassar i forsenkingane. Berggrunnen består av gneis som er del av det søraustnorske grunnfjellsområdet. Skimorenen er eit aust-vestgåande ra som dannar vasskiljet mellom vassdraga nordover til Gjersjøen/Bunnefjorden og Mossevassdraget (nedbørfeltet til Kråkstadelva).

Norddelen av kommunen, Oppegård, blir nesten delt i to av den nord–sørgåande Gjersjøen. I nordaust finst åsar på opptil 216 meter over havet og i vest når Svartskogplatået opp til 163 meter over havet. Sør og vest i kommunen er landskapet flatare og lågare, men den høgaste toppen i kommunen, Tømmerås på 313,1 moh., ligg likevel i sør.

Sør- og vestdelen av kommunen er dekka av store marine lausavsetningar, og dannar store jordbruksområde. Korndyrking er den viktigaste driftsforma.

## Folkesetnad
Nordre Follo er ein del av Stor-Oslo i Osloregionen. Folkesetnaden er konsentrert rundt bybandet langs jernbanen sørover frå Oslo. Østfoldbanen går aust for Gjersjøen gjennom Kolbotn, Langhus og så til administrasjonssenteret Ski.

## Kjelder
Lapua

**Lapua** (svensk: Lappo) er ein by og ein kommune i Södra Österbotten i Finland med i kring 14&nbsp;400 ibuarar. Kommunen omfattar 751,8 km², av dette 13,7 km² vatn. Elva Lapua renn gjennom kommunen.

Finsk er einerådande morsmål i kommunen.

Lapporørsla vart danna i Lapua i 1929.

Anneli Jäätteenmäki er frå Lapua.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lapua|Lapua]]» frå ,  den 1. januar 2020.*
Parikkala

**Parikkala** er ein kommune i landskapet Södra Karelen i Finland med i kring 4&nbsp;800 ibuarar. Kommunen omfattar 760,7 km², av dette heile 167,8 km² dekt av vatn. Finsk er einerådande morsmål i Parikkala, som i aust grensar mot Russland.

Spjutkastaren Hannu Siitonen er frå Parikkala.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Parikkala|Parikkala]]» frå ,  den 1. januar 2020.*
Stad kommune

**Stad** er ein kommune i Vestland fylke som blei danna 1. januar 2020 gjennom ei samanslåing av Selje og Eid kommune. Ved opprettinga blei det også gjort ei grensejustering slik at området Bryggja (grunnkrinsane Totland, Bryggja og Maurstad) frå Vågsøy kommune blei lagde til Stad. Dette gjorde Stad til ein samanhengjande kommune, ettersom Selje og Eid ikkje heng saman. 

Namnet viser til halvøya Stad.

## Folk frå Stad
*Bernt Tunold (1877—1946), kunstmålar, fødd på øya Selja i Nordfjord
* Jens Stub (1764-1819), eidsvollsmann
* Sophus Lie (1842–1899), professor og matematikar
* Matias Orheim (1884-1958), salmediktar og lekpredikant
* Kolbjørn Varmann (1904-1980), stortingsrepresentant (Ap) 1950-1965, statsråd, fylkesmann i Finnmark 1963-1973
* Arnt Rindal (1938-2016), ambassadør
* Magnus Rindal (1942), professor i nordisk språkvitenskap ved UiO
* Jakob Lothe (1950), professor i engelsk litteratur ved UiO
* Marianne Kjørstad (1970), alpinist
* Odd Erik Lothe (1972), musiker
* Alfred Bjørlo (1972), stortingsrepresentant (V) fra 2021 
* Håvard B. Øvregård (1975), leiar av Noregs Mållag 2009-2013
* Jørn Jacobsen (1977), professor i strafferett ved UiB
* Azar Karadas (1981), fotballspelar
* Sander Smørdal (1985), symjar
* Sveinung Rotevatn (1987), politikar (V), stortingsrepresentant frå 2013
* Claus Frimann (1746-1829), diktar og prest
* Knut Myrstad (1913-2001), indremisjonsmann, stortingsrepresentant (KrF) 1965-1977
* Wald Drageseth, (1920–1994), industrimann, hotellmann og politikar
* Julius Fure (1931-2006), kjøpmann og politiker (H), ordfører i Selje og fylkesordfører i Sogn og Fjordane
* Odd-Bjørn Fure (1942-2022), historikar, leiar av Holocaustsenteret (HL-senteret) på Bygdøy 2002-2012
* Lars Barmen (f.1963), TV-kokk (NRK)

## Kjelder



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Stad (kommune)|Stad (kommune)]]» frå ,  den 1. januar 2020.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* 
* Kommunale arkiv frå Stad - tidlegare Eid kommune og Selje kommune:
** Eid kommune 1837-1964
** Eid kommune 1964-2019
** Selje kommune 1837-1964
** Selje kommune 1964-2019
Troms og Finnmark fylke

**Troms og Finnmark** er frå og med 2020 til og med 2023 eit fylke i 
Nord-Noreg; og det nordlegaste fylket i Noreg. Det vart oppretta 1. januar 2020 som følgje av samanslåinga av Troms og Finnmark. Fylket heiter *Romssa ja Finnmárku fylkkagielda* på nordsamisk og *Tromssan ja Finmarkun fylkinkomuuni* på kvensk.

Opprettinga av fylket Troms og Finnmark har vore kontroversiell. Etter kommune- og fylkestingsvalet i 2019 består fleirtalskoalisjonen i fylkestinget av parti som stemte mot regionreforma ved stortingsbehandlinga. Koalisjonen  vedtok å be Stortinget om å oppløyse Troms og Finnmark etter valet i 2021.

Stortinget vedtok 14. juni 2022 deling av fylket i to, slik at Finnmark er eige fylke frå 1. januar 2024.

## Kommunar
Troms og Finnmark har 39 kommunar. Alle kommunane i dei tidlegare fylka Troms og Finnmark fekk nye kommunenummer frå 1. januar 2020. Fylkesnummeret til Troms og Finnmark er 54.

## Kjelder

 


## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
Aaron Ciechanover

Prof. **Aaron Ciechanover** ( i Haifa i Palestinamandatet) er ein israelsk biolog og lege som fekk Nobelprisen i kjemi i 2004 saman med Avram Hershko og Irwin Rosa. 

Prisen vart vunnen for å ha skildra metoden som celler nyttar for å degradere og resirkulere protein ved hjelp av ubikvitin.

## Prisar (utval)
* 2000 – Albert Lasker Basic Medical Research Award

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Aaron Ciechanover|Aaron Ciechanover]]» frå ,  den 1. januar 2020.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Aaron Klug

**Aaron Klug** () var ein litauiskfødd britisk kjemikar og biolog. I 1982 vart han tildelt Nobelprisen i kjemi. Han fekk prisen for arbeidet sitt med utvikling av elektronmikroskop og den strukturelle forklaringa si av biologisk viktige nukleinsyreprotein.

## Bakgrunn
Klug vart fødd i Želva i Litauen. Foreldra var jødiske og heitte Lazar og Bella (fødd Silin) Klug. Saman med foreldra sine flytta han til Sør-Afrika då han var to år gammal.

Han vart sterkt fascinert av boka *Mikrobejegerane* av Paul de Kruif. Han studerte medisin ved University of Witwatersrand i Johannesburg; han var særleg oppteken av kjemi, matematikk og fysikk. Så gjekk han vidare med krystallografi ved University of Cape Town. Han skreiv diplomarbeidet sitt under R. W. James om røntgenstrukturundersøkingar på krystall.

Etter studia i Sør-Afrika flytta han til England og fullførte doktorgraden sin ved Trinity College, Cambridge i 1953.

## Forsking
Han gjekk vidare til Birkbeck College ved University of London på slutten av 1953. I London arbeidde han saman med Rosalind Franklin ved John Bernals laboratorium. Dette arbeidet vekte ei livslang interesse for studium av virus og i denne perioden oppdaga han strukturen til tobakkmosaikkviruset. I 1962 byrja han ved det nyoppretta MRC Laboratory of Molecular Biology i Cambridge. I løpet av det neste tiåret nytta Klug metodar som røntgenkrystallografi, mikroskop og strukturmodellar til å utvikla eit elektronmikroskop. Dette mikroskopet dannar ein sekvens med todimensjonale bilete av krystall teke frå ulike vinklar for å danna tredimensjonale bilete av objektet.

Han mottok Louisa Gross Horwitz Prize av Columbia University i 1981. Frå 1986 til 1996 var han direktør ved  Laboratory of Molecular Biology i Cambridge. Han vart slegen til riddar av dronning Elizabeth II i 1988. Han vart utnemnd til president av Royal Society og virka frå 1995 til 2000. Han vart tildelt Order of Merit i 1995 – dette er skikken for presidentane av Royal Society.  Han var òg medlem av det vitskaplege styret ved Scripps Research Institute.

I 2005 vart han tildelt den sørafrikanske Mapungubwe-ordenen i gull for sine bidrag innanfor medisinsk forsking.

## Prisar og utmerkingar
(utval)
* 1982 – Nobelprisen i kjemi

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Aaron Klug|Aaron Klug]]» frå ,  den 1. januar 2020.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Aaron Klug interviews med Harry Kroto 
* Aaron Klug article  av Bob Weintraub.
* The Official Site of Louisa Gross Horwitz Prize
* Aaron Klug interviewed by Alan Macfarlane 11 December 2007 (film)
Ada Yonath

**Ada E. Yonath** () er ein israelsk krystallograf. Ho er mest kjend for pionerinnsats innan strukturen til ribosoma, eit arbeid ho vart tildelt Nobelprisen i kjemi for i 2009. 

Ho er direktør for Helen and Milton A. Kimmelman Center for Biomolecular Structure and Assembly ved Weizmanninstituttet i Israel. Ho mottok Nobelprisen i kjemi i 2009 saman Venkatraman Ramakrishnan og Thomas A. Steitz for forskinga si på ribosomstrukturen og funksjonar, og vart med det den første israelske kvinna som vann Nobelprisen. 

Nobelprisen hennar var den niande i Israel, og den andre i landet innan kjemi.
Fil:Ada Yonath Weizmann Institute of Science.jpg|Ada E. Yonath
Fil:Announcement Nobelprize Chemistry 2009-6.ogv|Telefonintervju med Ada Yonath under presskonferensen då ho vart annonsert som nobelprisvinnar.


## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ada Yonath|Ada Yonath]]» frå ,  den 1. januar 2020.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Weizmanninstituttet – Prof. Ada E. Yonath Group
Innlandet fylke

**Innlandet** er eit fylke i Noreg som blei danna 1. januar 2020. Det består av dei tidlegare fylka Hedmark og Oppland bortsett frå kommunane Jevnaker og Lunner, som blei overførte til Viken fylke. Innlandet grensar til Trøndelag fylke i nord, Møre og Romsdal i nordvest, Vestland fylke i vest og Buskerud og Akershus i sør. Dessutan har det grense til Sverige i aust.

Området dekkjer nær 17&nbsp;prosent av fastlandsarealet i Noreg, og spennar frå Osloregionen i sør til Trøndelag i nord. Mot vest er regionen avgrensa av Jotunheimen og fjellområda i Valdres, og i aust av svenskegrensa.

Den største innsjøen i Noreg, Mjøsa, ligg sentralt plassert midt i Innlandet. Rundt Mjøsa ligg byane Brumunddal, Gjøvik, Moelv, Hamar og Lillehammer, som også er kjende som Mjøsbyane og Mjøsbyregionen.

I tillegg til den største innsjøen i Noreg husar Innlandet også det høgaste fjellet i Noreg, Galdhøpiggen, og den lengste elva, Glomma.

## Kommunar
Folketala i oversynet under er frå SSB per .

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Innlandet|Innlandet]]» frå ,  den 1. januar 2020.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Innlandet fylkeskommune
* Innovasjon Norge Innlandet
* Regionale Forskningsfond Innlandet (RFFINNL)
* IKT Ressursforum Innlandet
*VRINN Immersive Learning Cluster 
*HelseINN helseklynge 
* NHO Innlandet
Indre Østfold kommune

**Indre Østfold** er ein kommune i Østfold fylke som vart danna den 1. januar 2020 gjennom samanslåing av kommunane Askim, Spydeberg, Trøgstad, Eidsberg og Hobøl.

Kommunen har 44 242 innbyggjarar (2020). Han omfattar to byar, Askim og Mysen, og tettstadene Ringvoll, Tomter, Knapstad, Spydeberg, Båstad, Skjønhaug, Havnås, Slitu, Hærland, Trømborg og Kirkefjerdingen.

## Sjå også
*Distriktet Indre Østfold

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Adolph Frank

**Adolph Frank** () var ein tysk kjemikar, ingeniør og entreprenør. Han er mest kjend for å ha oppdaga pottoske (kaliumkarbonat) og industrien bygd på denne. 

Den første kaliumfabrikken fekk han oppretta i 1861. Saman med Nikodem Caro utvikla han kalsiumcyanamid-syntesen, Frank-Caro-prosessen i 1899. Dette vart grunnlaget for nitrogen og kalsiumcyanamid-industrien. Same året skipa han, Caro og nokre andre industrialister selskapet Cyanid-Gesellschaft mbH. I 1908 skipa Cyanid-Gesellschaft produksjonsselskapet Bayrische Stickstoffwerke AG (BStW) i Trostberg som fekk straum levert frå eit vasskraftverk ved elva Alz.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Adolph Frank|Adolph Frank]]» frå ,  den 1. januar 2020.*
Svenska skidspelen 1981

**Svenska skidspelen 1981** vart avvikla i Falun dagane frå torsdag 5. til tysdag 10. mars 1981.

## Menn
### 30 km



Dato: 7. mars

### 4 x 10 km stafett



Dato: 8. mars

### Kombinert



**Dato**: 5.-6. mars 

### Hopprenn i normalbakke



Dato: 10. mars

## Kvinner
### 20 km



Dato: 7. mars

### 4 x 5 km stafett



Dato: 8. mars

## Kjelder
**Sportsboken 81-82*. Dreyer Bok Stavanger. 1981.
Adolf Butenandt

**Adolf Friedrich Johann Butenandt** () var ein tysk biokjemiker og nobelprisvinnar. Han var president for Max-Planck-Gesellschaft frå 1960 til 1972.

Butenandt vart tildelt Nobelprisen i kjemi i 1939 for arbeidet sitt med kjønnshormon, men den tyske regjeringa tillét ikkje Butenandt å motta prisen. Butenandt vart seinare tildelt nobelprisdiplomet og medaljen, men ikkje pengane. 

Han mottok òg ei lang rekkje andre ordenar, utmerkingar og æresdoktorgradar.

## Utmerkingar

* 1939: Nobelprisen  i kjemi
* 1942: Krigsfortjenestekorset
* 1953: Paul-Ehrlich-und-Ludwig-Darmstaedter-Preis
* 1959: Stort fortjenstkors med stjerne (1959) og skulderbånd (1964) av Forbundsrepublikken Tysklands fortjenstorden 
* 1960: Æresborger av Bremerhaven
* 1961: Wilhelm-Normann Medaille fra Deutsche Gesellschaft für Fettwissenschaft
* 1962: Bayerischer Verdienstorden
* 1962: Pour le Mérite
* 1964: Österreichisches Ehrenzeichen für Wissenschaft und Kunst
* 1967: Kultureller Ehrenpreis der Landeshauptstadt München
* 1969: Kommandør av den franske Æreslegionen
* 1972: Ordre des Palmes académiques
* 1973: Harnack-Medaille fra Max-Planck-Gesellschaft, 1983 samme medalje i gull
* 1981: Bayerischer Maximiliansorden für Wissenschaft und Kunst
* 1985: Storkors av Forbundsrepublikken Tysklands fortjenstorden
* 1985: Æresborger av München
* 1994: Stort ærestegn i gull av Ærestegnet for fortjenester
* Ærespresident for Max-Planck-Gesellschaft
* Æresdoktorgrad i medisin (Dr. med. h.c.)
* Æresdoktorgrad i veterinærmedisin (Dr. med.vet. h.c.)
* Æresdoktorgrad i naturvitenskaper (Dr. rer. nat. h.c.)
* Æresdoktorgrad i filosofi (Dr. phil. h.c.)
* Æresdoktorgrad i naturvitenskaper (Dr. Sc. h.c.), University of Leeds, 1961
* Æresdoktorgrad i ingeniørvitenskap (Dr.-Ing. E.h.)
* Medlem av Royal Society
* Medlem av Det prøyssiske vitenskapsakademiet
* Medlem av Deutsche Akademie der Naturforscher Leopoldina
* Medlem av Akademie der Wissenschaften der DDR

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Adolf Butenandt|Adolf Butenandt]]» frå ,  den 1. januar 2020.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Tordesillas-avtalen

**Tordesillas-avtalen** var ein traktat mellom Spania og Portugal som vart slutta i 1494 i den spanske byen Tordesillas. Dei to iberiske landa delte med denne avtalen den oversjøiske verda opp i to interessesfærar. Spania fekk retten til å kolonisere alle område som vart oppdaga vest for ei linje 2200 kilometer vest for Kapp Verde, medan Portugal fekk retten til alle landområde aust for denne linja, inkludert Afrika og India. Avtalen vart sanksjonert av pave Alexander VI i 1506. Då Sør-Amerika vart oppdaga, kom linja til å gå gjennom dette kontinentet. Difor vart Brasil kolonisert av portugisarane, medan resten av Sør-Amerika kom under spansk herredøme. Ingen av dei andre atlantiske sjømaktene i Europa godtok avtalen.

## Kjelder
*Tordesillas-avtalen (1990). I *Damms Store Leksikon. 28 : TG-TÅ* (s. 94-95). Oslo: Damm.

## Fotnotar
Lillestrøm kommune

**Lillestrøm kommune** er ein kommune på Nedre Romerike i Akershus fylke som vart danna gjennom samanslåing av Skedsmo, Fet og Sørum kommunar i  Akershus fylke. 
Ved skipinga hadde kommunen rundt  innbyggjarar.
Lillestrøm var den 4. største kommunen i Viken fylke, 2020-2023, og den 9. største i Noreg.

Kommunevåpenet viser ein stokkebåt etter «Sørumsbåten», ein rundt 2200 år gammal slik båt som vart funnen i Sørum.

## Historikk
Lillestrøm og Strømmen har vore betydelige industrisenter. På Strømmens Værksted, skipa i 1879, blei det bygd jernbanevognar, bilar, bussar og Strømmen-propellen til skip. Dessutan fanst Strømmen Trævarefabrik, Sportsartikkelfabrikken Tarzan, Kjeller Flyfabrikk, Dynea og Tandbergs Radiofabrikk.

Lillestrøm var også namnet på ein tidlegare kommune i Akershus fylke som omfatta tettstaden Lillestrøm. Han hadde nummeret 232.
Kommunen vart oppretta i 1908 ved at han vart skilt ut frå gamle Skedsmo kommune saman med Lørenskog kommune.
1. januar 1962 vart Lillestrøm kommune slått saman med Skedsmo kommune att. Administrasjonssenteret i Skedsmo kommune var Lillestrøm.

1. januar 2020 vart Skedsmo, Fet og Sørum kommunar slegne saman til nye Lillestrøm kommune. Samstundes vart Akershus fylke slege saman med Østfold og Buskerud til Viken fylke, som kommunen var ein del av i perioden 2020-2023.

## Næringsliv
Viktige bransjer er grafisk industri, verkstadindustri og kjemisk industri, og størstedelen av industrien ligg i området Strømmen-Lillestrøm-Kjeller.

## Folk frå Lillestrøm
*Henrik Sørensen (1882-1962), kunstmålar
*Bjørn Christophersen (1900-1985), generalløytnant, sjef for Hæren 1956-1961
*Ivar T. Henriksen (f. 1938), vassverkssjef
*Arild Andersen (f. 1945), musikar, jazzbassist
*Tom Lund (f. 1950), fotballspelar

## Kjelder
Sogn i Oslo

**Sogn** er eit bustadsstrøk i Bydel Nordre Aker i Oslo.

## Avgrensing
I vest går grensa frå og med John Brandts veg og i ei rett linje rett sørover til ho treff krysset Sognsvannsbanen/Vestgrensa. Deretter følgjer grensa Sognsvannbanen austover, til Ring 3 ved inngangen til Tåsentunnelen. Deretter går grensa rett nordover, først over ringvegen, og deretter gjennom Damefallet som er grensa i aust. I nord er grensa området nord for Storkenebbveien.

Dermed grensar det i vest til Gaustad (nord for Ring 3) og Gaustadbekkdalen (sør for Ring 3), Ullevål Hageby og Berg i sør, Nordberg i aust og Kringsjå i nord (der Nordberg skule ligg).

## Historie

Sogn har fått namnet sitt etter dei to gardane Vestre og Austre Sogn gard. Hovudbygninga til Vestre Sogn gard eksisterer framleis, og ligg i hjartet av Sogn studentby. Austre Sogn gard låg nordaust for Vestre Sogn gard, eit par steinkast unna, men vart riven i samband med bygginga av studentbyen.

Mykje av villaområdet på Sogn vart bygt på 1930-talet, og ber preg av ein funksjonalistisk stil. Husa vart bygde etter at A/S Akersbanane saman med Aker kommune i åra rundt 1920 hadde gjort store tomtekjøp på Sogn, men òg i nærområda Nordberg, Berg og Haugerud, i samband med planlegging og utvikling av det ein kalla for Sogn haveby. Nokre år seinare utparsellerte og selde A/S Åkerbanane tomtene til finansiering av Sognsvannbanen.

Bydel Sogn var tidlegare òg namnet på den lokale bydelen før Bydelreform 2004 sette fast nye bydelgrenser i Oslo.

## Busetnad
Utanom Sogn studentby finn ein Sogn hagekoloni og Solvang Kolonihagar på Sogn, og dessutan nedlagde Sogn vidaregåande skule, som frå 2013 har husa Kuben vidaregåande skule, avdeling Ullevål og frå 2014 den nye Blindern vidaregåande skule. Elles er Sogn i hovudsak eit villaområde med ein del rekkjehus og låge bustadblokker i området langs Kaj Munks vei/Ring 3.

Likevel er òg Ullevaal Stadion med området rundt ein del av strøket, og dette området skil seg veldig ut frå resten av strøket. Denne staden vert dominert både fysisk og identitetsmessig av Stadionanlegget. Mellom T-banelinja og Ring 3 har området karakter av å vera ei urban grensesone med større, einskilde nærings- og undervisingsbygg langs vestsida av Sognsvegen og av Ullevaal Stadion på austsida.

## Kjelder


**Denne artikkelen byggjer på «[[:nb:Sogn (Oslo)|Sogn (Oslo)]]» frå ,  den 2. jan 2020.*