Jiddat al-Harasis

**Jiddat al-Harasis** eller **Jiddat-il-Harasiis** er ein steinørken sør i det sentrale Oman, mellom det nordlege Oman frå Dhufar. Her finn ein det største feltet med meteorittar i landet. Ein finn over 160 fugleartar her, som den utryddingstruga kragetrappen, i tillegg til arabisk oryx og arabisk gaselle. Området var ikkje busett før på 1800-talet då harasiar kom hit.

## Geografi
Jiddat al-Harasis dekkjer eit område på kring 27&nbsp;000&nbsp;km² i ei høgd på 100 til 150 moh. Området grensa til ein 100 meter høg skrent i aust, med Huquf-søkket like inntil. Området ligg mellom Arabiahavet og Janabahårans, med høgder på kring 300 moh. Arabiahavet dannar den austlege og sørlege grensa til Jiddat. Geologien er hovudsakleg miocen karst-kalkstein. Eldre geologiske trekk er 300 millionar år gamle skuringsstriper som er godt bevarte.

### Klima
Jiddat al-Harasis er både påverka av den sørvestlege monsunen og kysttåke. Årsmiddelnedbøren i søraust er kring 50&nbsp;mm. Det vesle regnet som kjem, kjem under monsuntida frå juni til oktober. På grunn av mykje tåke er luftfukta ofte høg i området. Ørkenklimaet har sommartemperaturar over 30&nbsp;°C og i juli normal kring 34&nbsp;°C på det varmaste. Om vinteren kan temperaturane falle til 15&nbsp;°C. Fukt frå tåka og dogg skapar regn om kvelden, særleg frå oktober til april. Denne nedbøren held liv i vegetasjon og dyreliv i området, trass i at det ikkje kjem dei store mengdene.

### Meteorittar

Oman er ein av dei særs få stadane på jorda der ein har funne fleire månemeteorittar. Det største feltet med meteorittar i landet ligg i Jiddat al-Harasis. I følgje *Meteoritical Bulletin of the International Society for Meteorites and Planetary Science* er det registrert 3&nbsp;116 meteorittar frå Oman, og av desse vart 1&nbsp;385 funne i Jiddat al-Harasis-området. 41 meteorittar er klassifiserte som månemeteorittar. «Jiddat al Harasis 348» er ein meteoritt ein fanna i 2006 ved Al Wusta i Jiddat. Denne vog 18,4 g, og er ein feltspatisk breksje frå månen.

## Planteliv
Jiddat al-Harasis har ein delvis savannevegetasjon med akasietre i ørkenstrøka og enkelte urter og kratt utafor ørkenen. Vegetasjonen er spreitt og avgrensa til område der sand har samla seg og i sprekkar i berget. Vanlege tre er *[[Acacia tortilis]]* og *[[Acacia ehrenbergiana]]*. Trea er viktige skuggeplantar for arabisk oryx. Lågt kratt og eittårig gras er spreidd fordelt. Av buskar finn ein *[[Tephrosia apollinea]]*, *[[Crotalaria aegyptiaca]]* og *[[Ochradenus harsusiticus]]* som er endemisk. Mange artar av gras, inkludert *[[Lycium shawii]]*, og *[[Zygophyllum]]* og *[[Stipagrostis]]*-artar veks her. Lav (*[[Ramalina duriaei]]*) veks på daude tregreiner. Ørkenen glir over i arabiske sanddyner langs kysten.

## Dyreliv

Den arabisk oryxen, *[[Oryx leucoryx]]*, er eit stadeige planteetande pattedyr som levde i Jiddat al-Harasis fram til 1972, då dei vert rekna som utdøydde i villmarka. I 1981 sende San Diego Wild Animal Park (no San Diego Zoo Safari Park) fem oryxar til ein avlsstasjon for pattedyr i Oman (kjend som Yalooni), der dei vart sleppte fri i villmarka. Fem år seinare føreslo International Union for Conservation of Nature (IUCN) eit nasjonalt naturrservat i eit område som måler 27&nbsp;500&nbsp;km². Bestanden av oryxar nådde 450 i 1996, men talet har sidan falle på grunn av snikskyttarar og øydelegging av habitata deira, og i 2007 var det berre 65 dyr att, og berre fire av dei formeirte seg.

Andre artar ein finn i ørkenområdet er karakal, villkatt og honninggrevling; hare og pinnsving er vanlig, medan arabisk ulv er sjeldan å sjå. Arabisk raudrev (*Vulpes vulpes arabica*), rüppell-sandrev (*[[Vulpes rueppellii]]*) og nubisk steinbukk er òg rapportert. Av reptil finn ein grå ørkenvaran, *[[Uromastyx]]*-artiar, hornhoggorm, efanar, falsk kobra, sandslange, boiga, skinkar, agamar og gekkoar. Det finst òg gnagarar her.

Det er blitt rapportert 168 fugleartar i området (22 hekkande, 15 trekkfuglar og 104 artar trekkfuglar som stoppar her om våren og hausten), inkludert den utryddingstuga kragetrappen som ein finn i regionar med salt- og brakkvatn. Om vinteren kan ein sjå fastbuande og trekkfuglar som vadefulg, måse (*Larus* sp.), terner, flamingoar (*Phoenicopterus* spp.), hegre og mange artar ender i lagunane ved Jiddat al-Harasis .

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jiddat al-Harasis|Jiddat al-Harasis]]» frå ,  den 3. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
*
*