White Light/White Heat

***White Light/White Heat*** er det andre studioalbumet til det amerikanske rockebandet The Velvet Underground. Det vart gjeve ut 30. januar 1968 på Verve Records, og var den siste studioinnspelinga bandet gjorde med multiinstrumentalisten og det opphavlege medlemmet John Cale. Plata vart spelt inn etter at Reed sparka Andy Warhol, som hadde produsert debutplata *[[The Velvet Underground & Nico]]*. Gruppa hyrte Steve Sesnick som ny manager og produsenten Tom Wilson som hadde arbeidd på debutplata. Lydteknikar på *White Light/White Heat* var Gary Kellgren.

Albumet har tekstar med overskridande tema som på debutplata, som sex, amfetamin og dragqueens. Reed var inspirert av ei rekkje forfattarar, inkludert William S. Burroughs og Alice Bailey, og tekstene skaper fleire karakterar, til dømes i «The Gift» og dei som er namngjevne i «Sister Ray». Musikalsk henta han inspirasjon frå jazz og musikarar som saksofonisten Ornette Coleman. Warhol unnfanga plateomslaget til plata, sjølv om han ikkje offisielt er nemnt for dette.

*White Light/White Heat* vart spelt inn raskt og modellert etter konsertstilen deira og måten dei improviserte på. Siden dei ofte spelte høgt med nytt utstyr frå ein utstyrsavtale med Vox, vart derimot sluttproduktet komprimert og forvrengt – og dei fleste i bandet var misnøgde med resultatet. Det vart følgd opp av det mindre eksperimentelle *[[The Velvet Underground av The Velvet Underground|The Velvet Underground]]* året etter. Cale slutta i bandet seinare i 1968. Forvrengningsnivået vart ein prototype for punkrock og støyrock. Den 17 minuttar lange «Sister Ray» er rekna som det mest sentrale sporet på albumet av både kritikarar og fans.

*White Light/White Heat* selde færre eksemplar enn *The Velvet Underground & Nico*, og nådde berre 199. plassen på ''Billboard'' Top LPs-lista. Den einaste singelen på albumet, «White Light/White Heat», klarte ikkje å gå inn på salslista, noko bandet meinte kom av at songen ikkje vart spelt på radio og mange på marknadsføring frå Verve. Albumet vart avvist av mange musikkritikarar på den tida, sjølv om undergrunnsaviser la merke til det. Til sjuande og sist hadde *White Light/White Heat* ein enorm innverknad på tidlige former for punkrock og no wave og har dukka på fleire lister over tidenes beste album.

## Bakgrunn
Etter det skuffande salet av det første albumet til Velvet Underground, *[[The Velvet Underground & Nico]]* (1967), vart forholdet deira til Andy Warhol dårlegare. Dei turnerte gjennom det meste av 1967, og mange av konsertane deira inneheldt støyande improvisasjonar som vart nøkkelelement på *White Light/White Heat*. Bandet sparka Warhol, slutta samarbeidet med Nico (som ho skildra som å få sparken), og spelte inn det andre albumet med Tom Wilson som produsent. Jack Donohue, skreiv for ''Tech'', studentavisa til MIT, og vart ein av dei første til å annonsere at bandet arbeidde på ein oppfølgjar. Bandet hadde fått tak i nytt elektronisk utstyr i ein avtale med Vox. Stilen på albumet vart frå starten av planlagt å vere mot Summer of Love i San Francisco og skulle fange konsertstilen deira.

Steve Sesnick vart vald som ny manager for bandet, og han vart akseptert av alle bandmedlemmane utanom bassisten John Cale; trommeslagaren Moe Tucker rekna han til og med som eit femte medlem av gruppa. Songaren Lou Reed påverka albumet med lidenskapen sin for astrologi, særskild interessa hans for den astrologisk opposisjonen mellom Jomfrua og Fiskane. Øvingane var liknande debutplata til bandet, og der dei beste songane deira i stor grad vart utforma i studio. Cale sa likevel at ingen i bandet «hadde tolmod til å øve» på albumet, sjølv etter mange forsøk på å gjere det.

## Innspeling
Albumet vart spelt inn over ein kort tidsperiode, og med ein merkbart annleis stil enn *The Velvet Underground & Nico*. Tiår etter utgjevinga skildra John Cale (i platenotata til *[[Peel Slowly and See]]*) *White Light/White Heat* som «ei veldig rabiat plate... Den første hadde noko som var mildt, noko fint. Den andre var bevisst anti-fin.» Gitarane i sporet skapte eit «tett musikalsk bakteppe» til tekstene før eit forvrengt elektrisk orgel, spelt av Cale, vart med. Tucker ville sei at det var meir enn berre støy, då alle som spelte framleis følgde takten til Tucker. Det tredje verset inneheld eksplisitte seksuelle referansar, noko som var sjeldan for Reed, spesielt i linja «She's just suckin' on my ding dong/I'm searchin' for my mainline».

## Utgjeving
Tittelsporet «White Light/White Heat» vart gjeven ut på singel i november 1967, men mislukkas kommersielt. B-sida var «Here She Comes Now». Desse spora er dei to kortaste spora på albumet. Bandet hevda han vart bannlyst i San Francisco. Reed sa at på grunn av referansane til narkotika i den førstnemnde og referansane til sex i den sistnemnde.

Albumet kom ut 30. januar 1968. Den opphavlege trykkinga av plata oppførte feilaktig sporet «Here She Comes Now» som «There She Comes Now». Opphavleg hadde bandet eit stort ego etter utgjevinga, men vart likevel skuffa over mangelen på marknadsføring frå MGM. Som debutplata vart plata bannlyst på radio, og det selde dårleg. Det nådde 199. plassen på ''Billboard'' Top LPs-lista, som var lågare enn debutplata. Sjølv om bandet vart skuffa over Verve og MGM si mangel på marknadsføring, kjørte verve likevel ei heilsidesannonse i *Rolling Stone* og kjørte andre annonsar i undergrunnsaviser, inkludert ei heilside i * Hullabaloo*, eit ungdomsmagasin. Verve køyrde òg radioannonser for «The Gift» og brukte òg historia deira med Warhol som salsargument. MGM inkluderte songar frå albumet som ein del av eit reklamesett med intervju og songar — settet inkluderte eit intervju med bandmedlemmane. Bockris, ein annan Reed-biograf, sa at reaksjonen på albumet var «enno hardare... enn den første», med særleg kritikk retta mot dei grenseoverskridande tekstane. Bandet hadde problem med å distribuere singelen «White Light/White Heat» og fekk mest inntekter gjennom turné. Dei hadde òg problem med å tiltrekke seg større publikum, sjølv etter marknadsføringa etter å ha opptrådt på Warhol sitt Exploding Plastic Inevitable. Til sjuande og sist førte spenninga mellom Reed og Cale til at Cale fekk sparken i eit møte med Reed.

## Plateomslag
Det originale plateomslaget for *White Light/White Heat* er eit svakt bilete av ei tatovering av ein hovudskalle. Tatoveringa var Joe Spencer si, som spelte hovudrolla i Warhol-filmen *[[Bike Boy]]* frå 1967. Spencer spelte hovudrolla som ein mannleg prostituert i ein motorsykkelgjeng og blir sett medan han tar ein dusj i filmen. Sjølv om han ikkje vart kreditert for coverdesignet, slik han vart på debuten deira, var det Warhol sin idé å bruke eit svart-på-svart bilete av tatoveringa. Reed valde bilete frå negativar frå filmen, og det vart forstørra og forvrengt av Billy Name, som høyrte til The Factory. Morrison sa derimot at omslaget vart valt ut av han. På den fysiske versjonen av albumet kan ein berre sjå dette når ein ser omslaget frå ein viss vinkel. På baksida av albumet er eit bilete av bandmedlemmane på Boston Tea Party, ein konsertstad. Morrison valde biletet og likte det, medan Tucker syntes at både ho og Reed så forferdelege ut på det.

Det finst òg eit unikt MGM Records-omslag for Storbritannia, laga i 1971 med kvit bakgrunn og abstrakte leikesoldatar. Det britiske coveret vart ikkje autorisert av bandmedlemmane. I 1974 vart albumet gjeve ut på nytt av MGM under tittelen *Archetypes*. Omslaget til denne versjonen viser to menn med hjelmar som står føre ein Woolworth's-butikk.

## Mottaking

Som med andre utgjevingar av gruppa, fekk ikkje tekstane og avantgarde-instrumenteringa på *White Light/White Heat* gjenklang hos mainstream-publikummet på den tida. Til dømes nekta *Rolling Stone* å melde plata. Sjølv om *[[magasinet Billboard|Billboard]]* spådde at albumet ville bli ein storseljar for platebutikkar som tente undergrunnsartistar, gjekk plata berre så vidt inn på *Billboard* Top LP-lista. For *[[Record Mirror]]* kalla Peter Jones og Norman Jopling det ei «truande samling med acid-rock-låtar» og «a hippy must», med repeterande, «brummande» blues-aktig instrumentering og uttrykkslaus vokal. Kritikarane trekte fram «Sister Ray» som eit «monster» medan dei samanlikna «The Gift» med Dylan Thomas sitt radiodrama frå 1940-åra, *[[Under Milk Wood]]*. Ein kritikar for *Billboard* kalla tekstane «interessante» og dei narrativtunge songane som «The Gift» gledelege, om enn overdøyvd av «pulserande instrumentering». *[[Melody Maker]]*, derimot, avskreiv albumet som «fullstendig pretensiøst, utruleg monotont». Peter Reilly frå *[[HiFi/Stereo Review]]* skreiv feilaktig at albumutgjevinga var leia av Warhol, og meinte innspelinga var «grei nok» med ein «distinkt» stereokvalitet og «ikkje så bra» framført.

Wayne McGuire, som skreiv for *The Boston Sound*, roste basspelinga til Cale, spesielt på «White Light/White Heat», og kalla han ein av dei beste moderne bassistane. McGuire vurderte òg albumet som eit symbol på progresjon for bandet. Sandy Pearlman, som skreiv for *[[Crawdaddy]]*, noterte dei  teknologiske og «mekaniske» lydane medan han stilte spørsmål ved kvifor Warhol ikkje vart kreditert for å ha bidratt til coveret. *[[The Listener]]*-skribenten Tim Souster roste «Sister Ray», og sa at sporet viser at «pop endeleg tar avgjerande skritt i ei retning med vidtrekkande implikasjonar for den kreative utviklinga, ikkje berre av sjølve popen, men av «seriøs» musikk òg». Internasjonalt gav det nederlandske magasinet *HitWeek* albumet ei positiv melding, samtidig som det la merke til den dårlege lydkvaliteten. Det britiske magasinet *[[NME]]* noterte seg den korte låtlista og kalla det «rare greier». *[[magasinet Disc|Disc]]* syntest det var «svimlande». Ei detaljert melding av Gene Youngblood i undergrunnsavisa *[[Los Angeles Free Press]]* roste albumet, og erklærte det unikt og forut for si tid som debuten til bandet. Lenny Kaye frå *[[New Times]]* sa at plateomslaget kunne sidestillast med det til *The Velvet Underground & Nico*.

## Ettermæle

Seinare meldingar har vore mykje meir positive, og *White Light/White Heat* selde til slutt over ein halv million eksemplar internasjonalt før Reed døydde i 2013.

David Fricke frå *Rolling Stone* sa i ei melding frå 1985 av dei tre første platene til bandet at det skilde seg ut sjølv samanlikna med moderne songar, og uttalte at no wave- og hardcore-songar ikkje møtte den «reine industrielle spliden og lokomotivframdrifta på plata». I ei melding av luksusutgåva av plata, kalla Douglas Walk frå *[[Pitchfork]]* plata «beste nye utgåve». Walk kalla albumet «mystisk» og «eit nådelaust, skrikande, dunkande, spottande åtak på popsensibiliteten på den tida». Thomas Hobbs, i ei melding for *[[magasinet Crack|Crack]]*, roste produksjonen, men var splitta om tekstane og sa «dei gjer det til ei plate som er mykje vanskelegare å elska; kanskje det var målet heile tida».

Andre meldingar roste den slitande produksjonen på albumet. Mark Deming frå *AllMusic* vurderte det som «lett det minst tilgjengelege» av albuma til bandet, og sa: «alle som ønsker å høyra deira vanvitige gitar-åtak vil elska det, og dei fornærma sjelene som tenker på Velvets som eit slags folkrock-band blir rådd til å skru stereoanlegget opp til ti og gi side to ein snurr.» Greg Kot frå *Chicago Tribune* skildra albumet som «Høgt, slitande, avkjølande - den perfekte motgifta for Age of Aquarius.» *The Guardian* peikte ut sporet «Sister Ray,» og sa at den einaste passande lyden for å følgja den «brutale improvisasjonstreninga ... er stille». *Record Collector* hevda at ho «var så nær som VU nokon gong kom til å høyrast «trippily à la mode» i 1967-68, sjølv om plata framleis er like tildekt av gateskitt som ein kassert pai.» Unterberger sa at albumet kanskje var «det høgaste ... gjennom tidene.»

*White Light/White Heat* har ein forvrengt, feedback-driven og grovt innspelt lyd, som blir sett på som innverknadsrik. Det varsla starten på punkrock og no wave-sjangeren. Social Distortion-albumet *[[White Light, White Heat, White Trash]]* vart oppkalla etter *White Light/White Heat*. Oregano Rathbone frå *[[uDiscoverMusic]]* sa at plata signaliserte ei betydeleg vending i rockemusikken og for bandet.  På same måte såg Mike Boehm frå Los Angeles Times det som ein «rå, brutal milepåle i utviklinga av det som skulle bli punkrock». Joe Viglione frå AllMusic kalla det ein grunge-klassiker. Spor frå plata vart spelt inn av undergrunns- og samtidsartister. Det britiske rockebandet Buzzcocks vart danna av Pete Shelley og Howard Devoto ut frå ei felles interesse for «Sister Ray». Eit konsertopptak av «Sister Ray» av det britiske rockebandet Joy Division, spelt inn på Moonlight Club i London 2. april 1980, vart inkludert på samlealbumet deira *[[Still av Joy Division|Still]]* frå 1981. Jonathan Richman laga songen «Roadrunner» med inspirasjon frå «Sister Ray»; singelen var innverknadstung i seg sjølv og vart rangert på *Rolling Stone* si liste over dei 500 beste songane gjennom tidene. David Bowie framførte ofte tittelsporet på albumet etter mai 1973, og Nirvana spelte inn «Here She Comes Now» i 1990. Reed skrytte seinare av at «inga gruppe i verda kan røre det vi gjorde» på albumet.

### Rangeringar
*White Light/White Heat* har vore med på mange lister av musikkmagasin som ei av dei beste platene frå 1960-åra og gjennom tidene. Det stod oppført på 292. plassen på lista til *Rolling Stone* frå 2003 over dei 500 beste albuma gjennom tidene, og vart flytta til 293. plassen på den reviderte lista deira frå 2012. På den nyaste oppdateringa deira frå 2020 var albumet plassert på 272. plassen. Det vart plassert på 309. plassen i den tredje utgåva av Colin Larkin-boka *[[All Time Top 1000 Albums]]* (2000). *Pitchfork* rangerte det på 26. plassen på lista over dei beste albuma frå 1960-åra, bak *[[Stand!]]* av Sly and the Family Stone. *NME* rangerte det på 89. plassen på si liste frå 1974 over dei 100 beste albuma gjennom tidene, og sidan på 352. plassen på lista deira over dei 500 beste albuma gjennom tidene, bak *[[Sweetheart of the Rodeo]]* av The Byrds. Albumet har vore på urangerte lister, som *Ultimate Classic Rock* si liste over dei hundre beste albuma gjennom 1960-åra. *NME* inkluderte det i tillegg på lista si over «101 album du må høyre før du døyr». Det franske magasinet *[[Rock & Folk]]* hadde albumet med på lista over 555 album frå 1954 til 2014, og det italienske magasinet  *Ondarock* kåra det til ein rocke-milepåle.

Robert Dimery tok med albumet i 2018-utgåva av boka *[[1001 Albums You Must Hear Before You Die]]*. Basert på ei samling av profesjonelle rangeringar har nettsida Acclaimed Music *White Light/White Heat* som det 10. beste albumet frå 1968, det 43. beste frå 1960-åra og det 199. beste gjennom historia.

## Nyutgjevingar
Albumet kom ut på ny under tittelen *Archetypes* på MGM i 1974, sjølv om årsaka bak dette er ukjend. Det var utselt i USA fram til 1985, då det vart gjeve ut på ny, saman med dei tre første albuma til gruppa. Desse nyutgjevingane var uventa vellukka, noko som førte til fleire utgjevingar under PolyGram som *[[Another View]]*. Albumet vart inkludert i boksen * Peel Slowly and See*, og vart seinare gjeve ut på ny som ei superluksusutgåve i høve 45-årsjubileet, inkludert monoversjonar av spor, demoar og konsertopptak.

## Innhald

## Medverkande

**The Velvet Underground**
* Lou Reed&nbsp;– vokal, gitar, rytmegitar, piano
* John Cale&nbsp;– vokal, elektrisk bratsj, Vox Continental-orgel, bassgitar, medisinske lydeffektar 
* Sterling Morrison&nbsp;– gitar, bassgitar, vokal, medisinske lydeffektar 
* Maureen Tucker&nbsp;– perkusjon, trommer 

**Teknisk personell**
* Gary Kellgren&nbsp;– lydteknikar
* Bob Ludwig&nbsp;– mastering
* Val Valentin&nbsp;– sjefslydteknikar
* Tom Wilson&nbsp;– produsent

## Salstrofé

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:White Light/White Heat|White Light/White Heat]]» frå ,  den 24. mars 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* 
* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*