open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
United Irishmen

**United Irishmen**, **The Society of United Irishmen** eller **The United Irish Society** (skipa 1791), var den fyrste nasjonalistiske, antibritiske, og republikanske organiseringa i Irland. Dei stod bak det irske opprøret i 1798.

## Bakgrunnsstoff
Ljudmila Rogatsjova

**Ljudmila Vasiljevna Rogatsjova** () er ein sovjet-russisk tidlegare mellomdistanseløpar frå Lad Balka i Stavropol kraj. Ho vart i 1994 europameister på 1500 meter og vann elles i tida 1990-94 OL-sølv på same distansen i 1992 og VM-bronse 1991, dessutan EM-bronse 1994 på 800 meter.

## Aktiv
Rogatsjova sette sommaren 1988 personleg rekord på 800 meter med tida 1.56,82 under eit stemne i Pärnu i dagens Estland. Spesialdistansen hennar vart likevel 1500 meter. Etter fjerdeplass på 1500 m i EM 1990, vann ho 1500-meteren ved innandørs-VM 1991 i Sevilla. Seinare same året vart ho bronsemedaljør på distansen i verdsmeisterskapen i Tokyo. I dei olympiske sommarleikane 1992 sprang Rogatsjova sitt livs fortaste 1500-meter då ho vart klokka inn på 3.56,91 og til sølv, ho var heilt sjanselaus mot Hassiba Boulmerka.

Under Friidretts-EM 1994 i Helsinki tok Rogatsjova bronsen på 800 m, hakk i hæl med landskvinna Ljubov Gurina og Natalja Dukhnova frå Kviterussland. Fire dagar seinare spurta ho inn til gullmedalje på 1500 meter, i eit finaleløp som lenge gjekk i joggetempo.

Rogatsjova deltok internasjonalt opp til Sommar-OL 2000, utan sidan å gjere seg gjeldande i medaljestrid.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1990 i Split: Nr 4 på 1500 m – 4.10,0
*VM 1991 i Tokyo: Bronsemedalje på 1500 m – 4.02,7
*OL 1992 i Barcelona: Sølvmedalje på 1500 m – 3.56,9, bakom Hassiba Boulmerka (3.55,3)
*VM 1993 i Stuttgart: Nr 13 på 1500 m – 4.12,1
*EM 1994 i Helsinki: Gullmedalje på 1500 m – 4,18,9, bronsemedalje på 800 m – 1.58,69
*VM 1995 i Göteborg: Nr 9 på 1500 m – 4.07,8
*VM 1999 i Sevilla: Utslått i forsøka på 1500 m (4.05,72=nr 13)
*OL 2000 i Sydney: Utslått i semifinalane på 1500 m (4.09,18=nr 16)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Ljudmila Wassiljewna Rogatschowa|Ljudmila Wassiljewna Rogatschowa]]» frå ,  den 30. juli 2019.*
NM i symjing 1995

**Noregsmeisterskapen i symjing 1995** vart avvikla i Namsos dagane frå 20. til 23. juli 1995. Meisterskapen omfatta 28 individuelle tevlingar og 6 stafettar, likt fordelt på menn og kvinner.

Kongepokalane vart tildelt Irene Dalby frå Hamar Idrettslag og Børge Mørk frå Hansasvømmerne. Ho fekk pokalen for sin 800 meter fri og han for 100 meter bryst.

## Menn
### 50 meter fri




### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 1500 m fri




### 50 m rygg




### 100 m rygg




### 200 m rygg




### 50 meter bryst




### 100 m bryst




### 200 m bryst




### 50 m butterfly




### 100 m butterfly




### 200 m butterfly




### 200 meter medley




### 400 m medley




## Kvinner
### 50 meter fri




### 100 meter fri




### 200 m fri




### 400 m fri




### 800 m fri




### 50 m rygg




### 100 m rygg




### 200 m rygg




### 50 meter bryst




### 100 m bryst




### 200 m bryst




### 50 m butterfly




### 100 meter butterfly




### 200 m butterfly




### 200 m medley




### 400 m medley




## Kjelder
**Sportsboken 95-96*. Chr. Schibsteds Forlag. 1995.
Dayton

**Dayton** er en ein by i Montgomery County i delstaten Ohio i USA. Byen, som vart grunnlagd i 1795, hyser om lag 140&nbsp;000 ibuarar. I storbyområdet Greater Dayton lever i kring 800&nbsp;000 menneske.

Våpenindustrien, luftfartsindustrin og sjukehus-næringa er alle sentrale inntektskjelder for Dayton.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dayton, Ohio|Dayton, Ohio]]» frå ,  den 30. juli 2019.*
Nadine Müller

**Nadine Müller** () er ein tysk tidlegare diskoskastar frå Leipzig. Ho vann sølvmedaljen i øvinga i VM 2011 og EM 2012, VM-bronsen i 2015 og EM-sølvet i 2018

## Aktiv
Müller kom på andreplass i diskostevlinga under VM 2011, same plasseringa fekk ho ved EM 2012. Der etter vart ho nummer fem i London-OL 2012 og nummer fire i Moskva-VM 2013, før ho i Beijing-VM 2015 kneip bronsen med ein margin på 7 cm. Sidan enda ho på fjerdeplassen i EM 2016 og på sjetteplass i så vel Sommar-OL 2016 som verdsmeisterskapen 2017. Frå europameisterskapen 2018 på tysk heimegrunn reiste ho trass moderate 63,00 m heim med sølvmedalje, slått med bortimot 5 meter av den suverene vinnaren, Sandra Perković frå Slovenia.

Müller sin personlege diskosrekord på 68,89 meter er frå 2012-sesongen.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2007 i Osaka: Utslått i kvalifiseringa (55,98 m=nr 24) 
*VM 2009 i Berlin: Nr 6 – 62,04 m
*EM 2010 i Barcelona: Nr 8 – 57,78 m
*VM 2011 i Daegu: Sølvmedalje – 65,97 m, bakom Li Yanfeng (66,52 m)
*EM 2012 i Helsinki: Sølvmedalje – 65,41 m, bakom Sandra Perković (67,62 m)
*OL 2012 i London: Nr 5 – 65,94 m
*VM 2013 i Moskva: Nr 4 – 64,47 m
*VM 2015 i Beijing: Bronsemedalje – 65,53 m
*EM 2016 i Amsterdam: Nr 4 – 62,63 m
*OL 2016 i Rio de Janeiro: Nr 6 – 63,13 m
*VM 2017 i London: Nr 6 – 64,13 m
*EM 2018 i Berlin: Sølvmedalje – 63,00 m, bakom Sandra Perković (67,62 m)
*VM 2019 i Doha: Nr 8 – 61,55 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Nadine Müller (Leichtathletin)|Nadine Müller (Leichtathletin)]]» frå ,  den 31. juli 2019.*
Zinovjev-brevet

**Zinovjev-brevet** frå 1924, ogso kjend i Det sameinte kongeriket (Storbritannia) som *the Red Letter* - det raude brevet - er ein kommunikasjon med tvilsam autentisitet mellom Grigorij Zinovjev, den fyrste presidenten i den Kommunistiske Internasjonalen Komintern i Moskva og det britiske kommunistpartiet. Brevet tok til orde for væpna kamp mot kapitalismen og revolusjonær agitasjon blant styrkane i det britiske militærapparatet. Brevet vart publisert 25. oktober 1924, fire dagar føre det skulle vera paralamentsval i Det sameinte kongeriket. Mange meiner at det var eit viktig bidrag til at Ramsay MacDonald (1866-1937) ikkje vann dette parlamentsvalet.

Kopiar av brevet hadde nådd både det britiske utanriksdepartementet og avisa *[[Daily Mail]]*, og det vart publisert saman med ein diplomatisk protest til Sovjetunionen. Labourleiarar meinte det var planta for å sverta partiet og sikra attval for Det konservative partiet. Det liberale partiet trekte kring 100 valkandidatar for å sikra samla front mot det oppfatta raude trugsmålet. Lenge i ettertid har *[[The Guardian]]* hevda at brevet var eit MI5 eller MI6-påfunn som vart gjeve i «lekkasje» til det konservative partiet. Brevet er no ålment akseptert som ein fabrikasjon.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zinoviev letter|Zinoviev letter]]» frå ,  den 24. mai 2020.*  
 
## Bakgrunnsstoff
Bøn Fotballklubb

**Bøn Fotballklubb** er eit idrettslag heimehøyrande på tettstaden Nygård/Bøn i Eidsvoll kommune. Idrettslaget vart stifta 19. april 1914 og er ein rein fotballklubb. Bøn FK, som spelar i heilblå drakter, har jamnast delteke på nivå 5 til 7 i seriesystemet.

## Kjelder
* Heimeside
Modesto

**Modesto** er ein by i Stanislaus County i delstaten California i USA. Byen har om lag 215&nbsp;000 ibuarar.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Modesto, California|Modesto, California]]» frå ,  den 31. juli 2019.*
Joseph Robert Fisher

**Joseph Robert Fisher** () var ein advokat, journalist, redaktør, nordirsk unionist og forfattar fødd i Raffrey i grevskapet Down i noverande Nord-Irland. I karrieren si veksla Fisher mellom å vera journalist i dagspressa og advokat i London, å vera redaktør for Belfastavisa Northern Whig og å skriva bøker om irsk og europeisk politikk og presselovgjeving. Den mest framskotne, og truleg viktigaste rolla han har hatt, var å vera medlem Grensekommisjonen Fristaten/Nord-Irland (1924). I denne representerte han dei nordirske unionistane. Kommisjonen skulle fastsetja grensa mellom den irske fristaten og Nord-Irland.

## Liv
### Tidleg liv og virke

Joseph Robert var son av den lokale prebyterianske presten i Raffrey i grevskapet Down, Ringland Fisher. He hadde skulegang frå Royal Belfast Academical Institution, og studerte ved Queen's University, Galway, der han vart uteksaminert med BA i 1876. Fisher var utanriksredaktør for London Daily Chronicle til 1881 og assisterande redaktør for London Evening Standard. Han byrja å praktisera som advokat relativt seint, frå 1888, til 1900. Tidleg i 1900, då han flytta til Belfast, vart han redaktør i unionistavisa Northern Whig. Han var redaktør fram mot fyrste verdskrigen. John O. Stubbs: The Unionists and Ireland, 1914-18. I *The Historical Journal* Vol. 33 nr. 4 desember 1990. 

### Grensekommisjonen 1924-1925

### I eldre år

Då arbeidet i grensekommisjonen tok slutt i 1925, var Fisher 70 år. Han trekte seg då attende frå offentleg liv og flytta til den eksklusive overklasse- og kulturelitedominerte bydelen Hampstead i London. Han døydde, utan å ha vore gift, 26. oktober 1939.

### Bøker og andre skrifter

## Kjelder
### Referansar
Year Walk

***Year Walk*** er eit eventyrspel utvikla og utgjeve av den svenske speleutviklaren Simogo. Det vart utgjeve i 2013 til iOS-einingar, i 2014 til Microsoft Windows og OS X, og i 2015 til Wii U.

Spelet er laust basert på ein eldgamal svensk skikk kalla «årsgång» og byrjar med at protagonisten Daniel Svensson vitjar elskarinna si, Stina. Ho ymtar om at ho har vorte fridd til og åtvarar spelaren om å gjere årsgång etter at søskenbarnet hennar døydde etter å ha delteke i aktiviteten. Daniel drar heim att, og førebur seg på å utføre årsgång likevel.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Idrettslaget Solid

**Idrettslaget Solid** er eit idrettslag heimehøyrande i Sagvåg i Stord kommune i Hordaland. Idrettslaget vart skipa då idrettslaga Sagvåg og Litlabø slo seg saman 25. august 1945. IL Solid er aktivt med i fotball, handball, orientering, symjing og turn.

Laga til Solid spelar i heilraude drakter.

## Kjelder
*heimeside
Leinstrand Idrettslag

**Leinstrand Idrettslag** er eit idrettslag heimehøyrande i bygda Leinstrand i Trondheim kommune. Idrettslag vart danna 30. august 1936, etter at eit tidlegare idrettslag med same namn hadde somna inn. Leinstrand IL er aktiv med i fotball, friidrett, langrenn og skeiseløp. Fotballaga til Leinstrand spelar i raude fargar.

Leinstrand IL er særleg kjend for sine skeiseløparar. Frode Rønning og Grunde Njøs heldt internasjonal toppnivå på dei korte distananse, Ingemar Bredeli nasjonalt toppnivå i same.

## Kjelder
*heimeside
Yarelys Barrios

**Yarelys Barrios Castañeda** () er ein kubansk tidlegare friidrettsutøvar frå Pinar del Rio. Ho vann sølvmedaljen i diskoskasting både under VM 2007 og 2009, og sidan bronsen i øvinga ved VM 2011, Sommar-OL 2012 og VM 2013.

## Aktiv
Barrios sette personleg rekord med 63,90 m i VM-finalen 2007, eit kast som sikra henne bronseplassen på sigerspallen, men som året etter vart omgjort til sølvmedalje då den opphavlege sølvmedaljøren vart diska for å ha tukla med dopingprøvene. Sjølv vart Barrios under Sommar-OL 2008  tildelt sølvmedaljen, for så, åtte år seinare, få annullert medaljen etter ein ny test av prøvematerialet frå  den gongen.

I 2009 kasta Barrios 65,31 m i VM-finalen i i Berlin og tok sølv, 13 cm kortare enn vinnaren, Dani Samuels frå  Australia. Barrios avslutta sesongen med å vinne IAAF-finalen med eit bestekast på 65,86 m. Både i 2010 og i 2011 gjekk ho til topps i diskoskastinga i DL-serien (Diamond League). Hausten 2011 gjorde ho årsbeste med 65,73 m under VM i Daegu og tok bronsen. Også i London-OL 2012 og Moskva-VM 2013 la Barrios beslag på bronseplassen.

Barrios sin personlege rekord lyder på 68,03 meter og vart oppnådd i Habana 22. mars 2012.

### Doping
Den 1. september 2016 vedtok Den internasjonale olympiske komiteen (IOK) å annullere Barrios sine prestasjonar under Sommar-OL 2008 i Beijing, etter at ein retest viste spor av det forbodne stoffet acetazolamide.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 2007 i Osaka: Sølvmedalje – 63,90 m, bakom Franka Dietzsch (66,61 m)
*OL 2008 i Beijing: Annullert sølvmedalje (63,64 m)
*VM 2009 i Berlin: Sølvmedalje – 65,31 m, bakom Dani Samuels (65,44 m)
*VM 2011 i Daegu: Bronsemedalje – 65,73 m
*OL 2012 i London: Bronsemedalje – 66,38 m
*VM 2013 i Moskva: Bronsemedalje – 64,96 m

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Yarelys Barrios|Yarelys Barrios]]» frå ,  den 1. august 2019.*  
 


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Yarelys Barrios|Yarelys Barrios]]» frå ,  den 1. august 2019.*
NM i symjing 1965

**Noregsmeisterskapen i symjing 1965** vart avvikla i Frognerbadet i Oslo dagane frå 6. til 8. august 1965. Meisterskapen omfatta 18 individuelle tevlingar, likt fordelt mellom kvinner og menn, og dessutan tre stafettar, to for menn og ein med kvinner.

Kongepokalane vart tildelt Ida Bjerke frå Bergens Svømmeclub og Ulf Gustavsen frå Oslo Idrettslag. Bjerke fekk pokalen for noregsrekorden i 200 meter bryst, Gustavsen for  rekord i 400 meter fri.

## Menn
### 100 meter fri





### 400 m fri





### 1500 m fri





### 200 meter rygg





### 200 meter bryst





### 200 meter butterfly





### 400 meter medley





### Sviktstup





### Kunststup





## Kvinner
### 100 m fri





### 400 m fri





### 800 m fri





### 100 m rygg





### 200 m bryst





### 100 m butterfly





### 400 m medley





### Sviktstup





### Kunststup





## Kjelder
*Arbeiderbladet 7. august 1965
*Arbeiderbladet 9. august 1965
Det ukrainske alfabetet

**Det ukrainske alfabetet** er eit kyrillisk alfabet nytta til å skriva ukrainsk.

## Bokstavar og uttale

*  Uttalen av  varierer ut frå kontekst; det er labialt før baktungevokal og labiodentalt før fortungevokalar. Det kan også vokaliserast til  i utlyd.

Det finst også digrafar (дж og дз) som blir uttala som enkeltlydar, som *dg* i det engelske ordet *knowledge* for дж og *dz*. Eksempel: джмiль (ei humle), бджoлa (ei bie), дзвоник (ei klokke).

## Kjelder

----

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Ukrainske alfabet|Ukrainske alfabet]]» frå ,  den 1. august 2019.*  

## Bakgrunnsstoff
NM i symjing 1964

**Noregsmeisterskapen i symjing 1964** vart avvikla i Frognerbadet i Oslo dagane frå 7. til 9. august 1964. Meisterskapen omfatta 17 individuelle tevlingar, 9 for menn og 8 for kvinner, dessutan tre stafettar, to for menn og ein med kvinner.

Kongepokalane vart tildelt Inger Johanne Alfstad frå Bergens Svømme- og Livredningklubb og Per Arne Pedersen frå Oslo Idrettslag, begge for sine prestasjonar i butterfly-symjing.

## Menn
### 100 meter fri





### 400 m fri





### 1500 m fri





### 200 meter rygg





### 200 meter bryst





### 200 meter butterfly





### 400 meter medley





### Sviktstup





### Kunststup





## Kvinner
### 100 m fri





### 400 m fri





### 100 m rygg





### 200 m bryst





### 100 m butterfly





### 400 m medley





### Sviktstup





### Kunststup





## Kjelder
*Arbeiderbladet 8. august 1964
*Arbeiderbladet 10. august 1964
NM i sykling 1964 på landeveg

**Noregsmeisterskapen i landevegssykling 1964** fann stad i Drammen sundag 9. august 1964.

### 170 km fellesstart





## Kjelder
*Arbeiderbladet 10. august 1964
Nordreisa Idrettslag

**Nordreisa Idrettslag** er eit idrettslag heimehøyrande på Storslett og i Nordreisa kommune i Troms, stifta 17. september 1946. Idrettslaget er aktivt med blant i fotball, friidrett, handball, langrenn, orientering, skiskyting og sykling. Laga til Nordreisa spelar i kvite drakter med svarte bukser.

Nordreisa IL har særleg markert seg i langrennsløypa. Fremst av alle langrennarane står noregsmeister Jan Lindvall, også Truls Hallen, Karl Gunnar Skjønsfjell og Øystein Rønbeck hevda seg mellom noregseliten i 1980/90-åra.

## Kjelder
* heimeside
Chesapeake

**Chesapeake** er ein by i delstaten Virginia i USA med om lag 243&nbsp;000 ibuarar. Byen, som vart grunnlagd i 1963, omfattar eit 909 kvadratkilometer stort landområde med både landbruk og naturreservat.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chesapeake, Virginia|Chesapeake, Virginia]]» frå ,  den 2. august 2019.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Mur

**Mur** (av norrønt *múrr*, gjennom gammalengelsk eller gammallågtysk, opphavleg frå latin *murus*, 'stein') er ein vegg, gjerde eller bygningsdel laga ved å mura, leggja eller støypa stein, murstein eller betong. Det kan også visa til eit visst murt gjerde eller til eit stengsel i overført tyding.

Særkilde murtypar:
*Bymur
*Brannmur
*Grunnmur

Kjende murar:
*Den kinesiske muren
*Berlinmuren
*Hadrianmuren

## Kjelder
Steingods

**Steingods** er ein type keramikk som er kjenneteikna ved at det er laga av relativt lys leire. Godset er høgbrent, vanlegvis i mellom 1200 og 1350 grader. Det keramiske godset smelter saman med glasuren (sintring), i motsetnad til kva som skjer med meir porøst steintøy.

I nyare tid blir steingods først og fremst brukt til framstilling av kunstkeramikk eller eldfast gods. Tidlegare var det vanleg i krukker, som dei grå saltglaserte «hollandske», som blei brukt til hermetisering av matvarer.

## Kjelder
Glasur

**Glasur** (frå tysk, avleidd av glas) er eit glatt dekke på keramikk laga av knuste mineral. Glasuren gjev det  keramiske produktet ein sterk, vasstett og dekorativ overflate.
 
Glasuren blir som regel påført etter første brenning av keramikken. Alt etter føremål, eigenskapar og farge har han varierande samansetnad.

## Galleri

Periodo nara, giara invetriata a tre a colori, VIII sec.JPG|Japansk keramikk frå Naraperioden
Faenza Moulded bowl with portrait of elderly man.jpg|Majolika frå Faenza frå 1500-talet.
Meissen Zwiebelmuster.jpg|Meissen-porselen med blå underglasur
GlazeLeadMintonSwansmajolica18637.jpg|Farga blyglasura på majolika frå  ca. 1870
Vzorkovník glazur.JPG|Prøvefliser med ulike glasurar
Minton_tin-glaze_Majolica_oval_plate_decorated_by_Thomas_Kirkby_in_Renaissance_style_after_Mantegna_original.jpg|Majolica med tinnglasur dekorert med metalliske okidfargar frå Mintons, ca. 1870.
Raku chawan.jpg|Japansk rakukopp
Cup of coffee on black background.jpg|Glasurteknikk frå 1900-talet
Giessporzellan.jpg|Kopp med kvit glasur og metall


## Kjelder
Rui Silva

**Rui Silva** () er ein portugisisk tidlegare mellom- og langdistanseløpar frå Santarém. Han vann på spesialdistansen 1500 meter ein sølvmedalje ved EM 1998, og bronsemedaljar i EM 2002, Sommar-OL 2004 og VM 2005.

## Aktiv
Silva sprang i februar 1998 i Valencia inn til siger på 1500 meter i innandørs-EM, ein prestasjon han skulle gjere om att i innandørs-VM 2001 i Lisboa, innandørs-EM 2002 i Wien og innandørs-EM 2009 i Torino, alle saman tevlingar utan same sterke felta som deltok i dei store meisterskapane utandørs.

Under europameisterskapen 1998 på Nep-stadion i Budapest vann Silva sølvmedaljen på yndlingsdistansen 1500 meter, halvsekundet bak Reyes Estévez frå Spania. I den neste europameisterskapen, i München i 2002. kneip Silva bronsemedaljen, 0,03 sekund framom fjerdemann i løpet. Etter femteplass i verdsmeisterskapen 2003 i Paris/Saint-Denis, imponerte han med ein sikker bronsemedalje på 1500-meteren under sommarleikane 2004 i Aten, einast marokkanaren Hicham El Guerrouj og kenyanaren Bernard Lagat sprang fortare. Også i VM 2005 la Silva beslag på bronsemedaljen på 1500 m, 0,02 sekund bak sølvmedaljøren Adil Kaouch frå Marokko.

Silva deltok internasjonalt fram til 2011, då ofte på langdistansane. Hans personlege rekord på 1500 meter er på 3.30,0, oppnådd i 2002, medan han på 5000 m har 13.19,2 frå 2004 og på 10000 m  27.53,5 frå 2011.
### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1998 i Budapest: Sølvmedalje – 3.41,8, bakom Reyes Estévez (3.41,3)
*VM 1999 i Sevilla: Utslått i semifinalane (3.50,8=nr 22)
*OL 2000 i Sydney: Utslått i forsøka (3.41,9=nr 32)
*VM 2001 i Edmonton: Nr 7 – 3.35,7
*EM 2002 i München: Bronsemedalje – 3.45,4
*VM 2003 i Paris: Nr 5 – 3.33,6
*OL 2004 i Aten: Bronsemedalje – 3.34,6
*VM 2005 i Helsinki: Bronsemedalje – 3.38,0
*VM 2009 i Berlin: Utslått i semifinalane på 1500 m (3.41,3=nr 23)
*VM 2011 i Daegu: Nr 11 på 10000 m – 28.48,6. Utslått i semifinalane på 5000 m (13.50,1=nr 23)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Rui Silva|Rui Silva]]» frå ,  den 3. august 2019.*  
 


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rui Silva (athlete)|Rui Silva (athlete)]]» frå ,  den 3. august 2019.*
Stange Sportsklubb

**Stange Sportsklubb** er eit idrettslag heimehøyrande på Stange i Innlandet. Laget vart stifta 20. desember 1945 då Stange Arbeideridrettslag og Stange Idrettslag slo seg saman. Stange SK er aktivt med i fotball og skeiseløp. Laga til Stange spelar i raude drakter med kvite bukser.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Stange SK|Stange SK]]» frå ,  den 3. august 2019.*
Camp Nou

**Camp Nou** er eit fotballstadion i Barcelona i provinsen Catalonia i Spania. Stadion, som vart opna i september 1957, har i dag plass til 99&nbsp;354 tilskodarar, noko som gjer Camp Nou til det største fotballstadionet i Europa. Camp Nou er heimebana til fotballklubben FC Barcelona.

Fleire finalar i europacupen, meisterligaen og cupvinnarcupen har funne stad på Camp Nou, mellom anna då Manchester United vann 2-1 mot Bayern München i Meisterligafinalen 1999.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Camp Nou|Camp Nou]]» frå ,  den 3. august 2019.*
Reyes Estévez

**Reyes Estévez López** () er ein spansk tidlegare mellomdistanseløpar frå Cornellà de Llobregat. Han vart europameister på 1500 meter i 1998 og vann bronsemedaljane på same distansen i verdsmeisterskapane 1997 og 1999, og sølvmedaljen ved EM 2002. 

## Aktiv
Estévez kneip bronseplassen på 1500 meter under VM 1997 i Aten, einast favoritten Hicham El Guerrouj frå Marokko og hans eigen landsmann Fermín Cacho sprang fortare. Året etter sprang Estévez sjølv inn til siger på spesialdistansen i europameisterskapen i Budapest, framom portugisaren Rui Silva. Bronsen gjekk til Cacho, den forrige europameister frå 1994.

I 1999 gjorde Estévez unna sitt livs fortaste 1500 m då han med tida 3.30,5 vann ein ny bronsemedalje under VM i Sevilla, bak El Guerrouj og kenyanaren Noah Ngeny. Våren 2001 vart Estévez andremann etter Rui Silva i innandørs-VM i Lisboa, eit lite halvår seinare enda Estévez på femteplassen i VM 2001 i Edmonton. Under europameisterskapen 2002 i München kryssa Estévez og franskmannen Mehdi Baala målstreken på nøyaktig lik tid, 3.45,25, Baala vart tilkjend gull- og  Estévez sølvmedaljen.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*OL 1996 i Atlanta: Utslått i semifinalane (3.39,4=nr 20)
*VM 1997 i Aten: Bronsemedalje – 3.37,2
*EM 1998 i Budapest: Gullmedalje – 3.41,3, framom Rui Silva (3.41,8)
*VM 1999 i Sevilla: Bronsemedalje – 3.30,5
*VM 2001 i Edmonton: Nr 5 – 3.32,4
*EM 2002 i München: Sølvmedalje – 3.45,25, bak Mehdi Baala (3.45,25)
*VM 2003 i Paris: Nr 6 – 3.33,8
*OL 2004 i Aten: Nr 7 – 3.36,6
*VM 2005 i Helsinki: Nr 11 – 3.46,6

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Reyes Estévez|Reyes Estévez]]» frå ,  den 3. august 2019.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Reyes Estévez|Reyes Estévez]]» frå ,  den 3. august 2019.*  
 
*
Dalmatius

**Flavius Dalmatius** (d. 337), ogå kjend som **Dalmatius Caesar** (namnet hans er ofte stava **Delmatius** på myntar i samtida), var ein cæsar i Romarriket frå 335 til 337. Han tilhøyrde det konstantinske dynastiet.

Dalmatius var son av Flavius Dalmatius, ein halvbror av Konstantin den store som var censor. Dalmatius og broren Hannibalianus blei utdanna i Tolosa (Toulouse) av rhetoren Exuperius.

Den 18. september 335 blei han oppnemnd til cæsar av keisar Konstantin, med kontroll over Thrakia, Achaea og Macedonia. Konstantin den store døydde i mai 337, og Dalmatius delte kontroll over riket med dei tre sønenehans. På seinsommaren 337 blei Dalmatius drepen av sine eigne soldatar.

Det er mogleg at Dalmatius døydde i samband med den blodige valden innan keisarfamilien etter dødsfallet til Konstantin det store, og at det blei arrangert av keisarsonen Konstantius II for å rydda alle andre tronkrevjarar enn keisarsønene av banen.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dalmatius|Dalmatius]]» frå ,  den 3. august 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene: &nbsp;*
 
;Fotnotar

;Bibliografi
* DiMaio, Michael, "Dalmatius Caesar (335-337 A.D)", in ''DIR''
Helena, dotter av Konstantin den store

**Helena**, død ca. 360, var ei romersk keisarinne som var dotter av Konstantin han store og kona til keisar Julianus Apostata (Julian den fråfalen). 

Helena var dotter av Konstantin I og kona hans Fausta. Ho var syster av  Konstantin II,  Konstans II, Konstantius og Constantina og halvsyster av Crispus.

Besteforeldra på farssida var keisar Konstantius Khlorus og Helena. Besteforeldra på morssida var keisar Maximianus og Eutropia.

Helena blei gift med Julianus  i 355 som del av ein allianse straks etter at han blei utnemnd til medkeisar (cæsar), og følgde han deretter til Gallia. Paret fekk ingen barn som levde opp. Helena blei gravid, men spontanaborterte, ifølgje ein del romerske historikarar fordi ho var blitt forgifta eller fordi  jordmora var muta til å drepa barnet. I 357 vitja ho Roma med resten av keisarhuset.      

Helena døydde ein gong etter 360. Leivningane hennar blei frakta til Roma og gravlagde på same staden som systera Constantina, ved Via Nomentana. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Helena (wife of Julian)|Helena (wife of Julian)]]» frå , og «[[:sv:Helena (kejsarinna)|Helena (kejsarinna)]]» frå  den 3. august 2019.*
Constantius Gallus

**Flavius Claudius Constantius Gallus** (fødd kring 325, død 354), var ein romersk keisar frå det konstantinske dynastiet. Han var brorson av Konstantin den store.
Gallus var konsul i tre år, frå 352 til 354. 

Gallus var son av Julius Constantius og den første kona hans Galla. Besteforeldra hans på farssida var keisar Konstantius Khlorus og den andre kona hans, Flavia Maximiana Theodora. Julius Constantius var halvbror av keisar Konstantin den store, slik at sonen hans Constantius Gallus var halv-syskenbarn av sønene til Konstantin &ndash; Konstantin,  Konstans og Konstantius.

Gallus hadde tre sysken: Ei eldre syster ein ikkje kjenner namnet på som var gift med Konstantius, ein eldre bror ein ikkje kjenner på som døydde i blodbadet etter at Konstantin den store døydde, og ein yngre bror frå faren sitt andre ekteskap, Flavius Claudius Iulianus, som vanlegvis er kjend som Julianus Apostata eller Julian den fråfalne.

Ifølgje historikaren Ammianus Marcellinus var Gallus svært ven å sjå på, med mjukt blondt hår.

Gallus overlevde saman med Julianus Apostata som dei einaste slektningane av Konstantin den store etter at han hadde døydd, då sønene hans befesta kravet sitt på makta gjennom eit blodbad.

I 350 hadde Magnentius gjort opprør, drepe keisar Konstans og teke keisartittelen. Konstantius II førebudde seg på å slå ned tronrøvaren, men trengde ein sendemann i aust. Han sende bod på Gallus om å koma til Sirmium, der han opphøgde han til cæsar 15. mars 351 og gav han namnet «Constantius». Bandet dei imellom blei også styrka ved at Gallus fekk gifta seg syster til Konstantis, Constantina. Ekteparet busette seg i Antiokia, for å styra den austlege delen av Romarriket og stå imot trugsmålet frå Persarriket. Her blei Gallus etterkvart upopulær, og slo ned eit kuppforsøk med avrettingar av ei rekkje folk, som også skal ha omfatta uskuldige. I 354 sende Constantius bod etter Gallus, som i staden sende kona si for å møta bror sin og tala for han. Undervegs døydde Constantina  plutseleg av høg feber i Caeni Gallicani i Bithynia. 
I 354 blei Gallus dømd til døden av Konstantin II, og avretta.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Constantius Gallus|Constantius Gallus]]» frå , og «[[:en:|Constantius Gallus]]» frå  den 3. august 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene: &nbsp;*
 
* *[[Svensk uppslagsbok]]*, Malmö 1932

;Bibliografi

*

*
The Thoughts of Emerlist Davjack

***The Thoughts of Emerlist Davjack*** er debutalbumet til det engelske rockebandet The Nice, gjev ut i 1968. Det vert ofte rekna som eit av dei første albuma innan progressiv rock.

Namnet **Emerlist Davjack** er eit pseudonym skapt ved å kombinere etternamna til dei fire medlemmane i gruppa: Keith ''Emer''son, David O'''List'', Brian ''Dav''ison og Lee ''Jack''son.

Albumet vart marknadsført med ein sampler med kommentarar av John Peel, som sa følgjande: «1967 var eit rart år for popmusikken med grupper som eksperimenterte med nye lydar og hoppa av og på vogna i svimlande fart. Dei kalla seg sjølv latterlegee namn og angra på det eter kort tid. The Nice kom saman i eit tomrom og vil vere her når dei andre er i pantomime i Wolverhampton.»

Plateomslaget vart fotografert av Gered Mankowitz, og syner bandmedlemmane utan skjorter, men innpakka i cellofan.

## Bakgrunn
På den originale plata vart alle komposisjonane tilskrivne «Emerlist Davjack»; medan spesifikke låtskrivarar seinare var oppførte på seinare utgåver.

På Windsor Jazz & Blues Festival i 1967 sa songaren Jackson at songen «Flower King of Flies» handla om Beatles-medlemmen Paul McCartney. «The Thoughts of Emerlist Davjack» vart nytta som bakgrunnsmusikk for barne-TV-serien «The Tyrant King», regissert av Mike Hodges og skriven av Trevor Preston for Thames Television, frå London Transport-boka til Aylmer Hall. Serien var i seks delar og inneheldt òg musikk av The Rolling Stones, The Moody Blues og Pink Floyd.

«Rondo» inneheld eit kort utdrag frå Johann Sebastian Bach sitt *[[Toccata og Fuge i d-moll, BWV 565|Toccata & fuge i d-moll]],* i tillegg til eit lengre utdrag frå Dave Brubeck Quartet sin «Blue Rondo à la Turk». «The Cry of Eugene», som seinare vart spelt inn på ny av gruppa til Jackson, Jackson Heights, refererer til «Harlequin & Columbine».

Albumet vart av magasinet ''Classic Rock'' plassert på lista over «50 album som bygde progrocken».

## Innhald

## Medverkande
;The Nice
*Keith Emerson - orgel, piano, cembalo, vokal
*Lee Jackson - bass, gitar, vokal, pauker
*David O'List - gitar, trompet, fløyte, vokal (solovokal på «Flower King of Flies»)
*Brian Davison - trommer, røyrbjøller, pauker
med:
*Billy Nicholls - ikkje oppført harmonivokal på «Thoughts of Emerlist Davjack»
;Teknisk
*Derek Burton og Gered Mankowitz - plateomslag

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Thoughts of Emerlist Davjack|The Thoughts of Emerlist Davjack]]» frå ,  den 3. august 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Lee Jackson

**Lee Jackson** () er ein engelsk bassist, songar og låtskrivar, kjend som medlem i The Nice, som var eit engelsk, progressivt rockeband. Etter The Nice skipa han sitt eige band, Jackson Heights, og til slutt Refugee i lag med Nice-trommeslagaren Brian Davison og den sveitsiske klaverspelaren Patrick Moraz.

## Diskografi

;The Nice

* 1967 : The Thoughts of Emerlist Davjack (Immediate)
* 1968 : Ars Longa Vita Brevis (Immediate)
* 1969 : Nice (Immediate)
* 1970 : Five Bridges (Charisma)
* 1971 : Elegy (Charisma)

;Jackson Heights

* 1970 : King Progress (Charisma UK CAS 1018, CAS.1018 - Mercury US SR-61331)
* 1972 : The Fifth Avenue Bus (Vertigo – 6360 067)
* 1972 : Ragamuffins Fool (Vertigo – 6360 077)
* 1973 : Bump n' Grind (Vertigo – 6360 092)

;Refugee

* 1974 : Refugee - Charisma Label 
* 2007 : Refugee Live in concert. Newcastle City Hall 1974, Voiceprint label. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lee Jackson (bassist)|Lee Jackson (bassist)]]» frå ,  den 3. august 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* 
*
David O'List

**David «Davy» O'List** () er ein engelsk rockegitarist, vokalist og trompetist.
Han har spelt i musikkgruppene The Attack, The Nice, Roxy Music (før han vart erstatta av Phil Manzanera) og Jet (erstatta av Ian Macleod). Han var ei kort stund vikar i Jethro Tull og Pink Floyd.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:David O&#39;List|David O&#39;List]]» frå ,  den 3. august 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

*Offisiell nettstad 
*[ Davy O'List] på Allmusic
Hannibalianus

**Flavius Hannibalianus** eller berre **Hanniballianus** (d. september 337) var eit medlem av det konstantinske dynastiet, som herska overRomarriket på 300-talet.

Hannibalianus var son av Flavius Dalmatius, og dermed ein nevø av Konstantin den store. Hannibalianus og bror hans Dalmatius blei utdanna i Tolosa (Toulouse) av rhetoren Exuperius (som truleg ikkje er den same som den heilage Exuperius).

I 320-åra sende keisar Konstantin bod på  Flavius Dalmatius og sonane hans om å koma til Konstantinopel. Hannibalianus blei gift med eldsedottera til keisaren, Constantina, i 335, og blei gjort til *nobilissimus*.

I samband med Konstantin sitt hærtog mot Sassanideriket i 337 blei Hannibalianus utnemnd til *Rex Regum et Ponticarum Gentium*, 'Konge av kongar og av det pontiske folket'. Konstantin planla truleg å krona han som pontisk herskar etter at dei persiske sassanidane var overvunne.

Det persisk hærtoget fann ikkje stad ettersom Konstantin døydde i mai 337. Hannibalianus og bror hans døydde begge i den blodige valden som fann stad i keisarfamilien etter keisaren sitt dødsfall.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hannibalianus|Hannibalianus]]» frå ,  den 3. august 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene: &nbsp;*
 

;Primærkjelder
*Ammianus Marcellinus, *Rerum Gestarum XXXI*
**[[Epitome de Caesaribus]]*
*Zosimus, *Historia Nova*

;Sekundærkjelder
* DiMaio, Michael, "Hannibalianus ''Rex Regum'' (335-337 A.D)", in ''DIR''

## Bakgrunnsstoff
Brian Davison

**Brian Davison** (), med kallenamnet «Blinky», var ein britisk trommeslagar, mest kjend som medlem av The Nice. 

Etter The Nice vart oppløyst skipa han det kortvarige Brian Davison's Every Which Way. Han vart så med Lee Jackson frå The Nice og klaverspelaren Patrick Moraz i Refugee. Davison spelte så i Gong før han gav seg med musikken for ei stund. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Brian Davison (drummer)|Brian Davison (drummer)]]» frå ,  den 3. august 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Billy Nicholls

**William Morris Nicholls jr.** () er ein engelsk songar, låtskrivar, komponist, plateprodusent og musikalsk leiar. Han vart fødd inn i ein musikalsk familie og faren, Billy Nicholls (sr.) var kontrabassist og storbandsongar,. Nicholls vart først kjend i 1960-åra medan han framleis var tenåring med eit *[[Pet Sounds]]*-aktig album, *[[Would You Believe av Billy Nicholls|Would You Believe]]*, gjeve ut på Immediate Records.

Nicholls sine songar er blitt mykje spelt av andre artistar. Den første suksessen kom i 1977 då Leo Sayer spelte «I Can't Stop Loving You (Though I Try)» som nådde sjuandeplassen på UK Singles Chart. Nicholls skreiv fleire songar for filmen *[[filmen McVicar|McVicar]]* (med Roger Daltrey), mellom andre songen «Without Your Love», som vart ein suksess i USA. 

## Diskografi
### Solo

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Billy Nicholls|Billy Nicholls]]» frå ,  den 3. august 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* 
*Billy Nicholls på Soundcloud
The Incredible String Band

**The Incredible String Band** (stundom forkorta **ISB**) var eit britisk psykedelisk folk-band skipa av Clive Palmer, Robin Williamson og Mike Heron i  Edinburgh i 1966. Bandet fekk mange tilhengjarar, særskild i den britiske motkulturen med albuma *[[The 5000 Spirits or the Layers of the Onion]]*, *[[The Hangman's Beautiful Daughter]]* og *[[Wee Tam and the Big Huge]]*.  Dei vart pionerar innan psykedelisk folk og gjennom å bruke ei lang rekkje tradisjonelle musikkformer og instrument, i utviklinga av verdsmusikken.   

Etter Palmer slutta i bandet etter kort tid, fortsette Williamson og Heron som ein duo, og fekk seinare med seg andre musikarark. Bandet vart oppløyst i 1974. Dei kom saman att i 1999 og fortsette å spele i lag fram til 2006. 

## Medlemmar

*Mike Heron (1965-1974, 1999-2006)
*Robin Williamson (1965-1974, 1999-2003)
*Clive Palmer (1965-1966, 1999-2006; død 2014)
*Christina «Licorice» McKechnie (1968-1972)
*Rose Simpson (1968-1971)
*Malcolm Le Maistre (1971-1974)
*Stan Schnier (1972-1974)
*Jack Ingram (1972-1974)
*Gerard Dott (1972-1973)
*Graham Forbes (1973-1974)
*John Gilston (1974)
*Lawson Dando (1999-2006)
*Bina Williamson (1999-2003)
*Claire «Fluff» Smith (2003-2006)

### Besetningar

## Diskografi

### Album

#### Studioalbum

### Singlar (Storbritannia)
*«Way Back in the 60s» / «Chinese White» (Elektra EKSN 45013 1967)
*«Painting Box» / «No Sleep Blues» (Elektra EKSN 45028, mars 1968)
*«Big Ted» / «All Writ Down» (Elektra EKSN 45074, oktober 1969)
*«This Moment» / «Black Jack Davy» (Elektra 2101 003, april 1970)
*«Black Jack David» / «Moon Hang Low» (Island WIP 6145, november 1972)
*«At The Lighthouse Dance» / «Jigs» (Island WIP 6158, februar 1973)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Incredible String Band|The Incredible String Band]]» frå ,  den 3. august 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Side med omfattande diskografi og omtale
*[ Allmusic]
Mike Heron

**James Michael Heron** () er ein skotsk songar, låtskrivar og multiinstrumentalist, mest kjend for arbeidet sitt med Incredible String Band i 1960- og 1970-åra.

Etter å ha spelt fleire forskjellige instrument i britiske beat-grupper, var Heron med å skipe det psykdeliske folkebandet Incredible String Band med Robin Williamson og Clive Palmer. Det første soloalbumet til Heron, *[[Smiling Men with Bad Reputations]]*, kom ut i 1971 på Island Records, med gjesteartistar som The Who og John Cale. Etter at The Incredible String Band vart oppløyst i 1974, skipa Heron Mike Heron's Reputation. Dette bandet var meir rockeprega, men gav berre ut eitt sjølvtittulert album på Neighbourhood Records. Heron gav ut mange fleire soloalbum på forskjellige album, men ingen av dei fekk den same suksessen han hadde hatt i lag med Williamson i ISB.

I 1997 kom dei to tidlegare kollegaene saman for eit utval av konsertar og ein av desse vart teken opp og kom ut på *[[Bloomsbury 1997]]*. Palmer kom med to år seinare for ei rekkje Incredible String Band-konsertar i Storbritannia i Europa. 

## Solodiskografi
**[[Smiling Men with Bad Reputations]]* (1971)
**Mike Heron's Reputation* (1975)
**[[Diamond Of Dreams]]* (som Heron)  (1977)
**[[Mike Heron av Mike Heron|Mike Heron]]* (1979)
**[[The Glen Row Tapes]]* (1988)
**[[Where the Mystics Swim]]* (1996)
**[[Conflict Of Emotions]]* (1998)
**[[Futurefield]]* (2002)
**[[Echo Coming Back]]* (2005)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mike Heron|Mike Heron]]» frå ,  den 3. august 2019.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*Offisiell nettstad
The Aquarian Age

**The Aquarian Age** var eit engelsk psykedelisk rockeband seint i 1960-åra skipa av John «Twink» Adler. 

I tillegg til Twink, som spelte forskjellige instrument, spelte Clem Cattini trommer, John Wood frå Tomorrow bass og Nicky Hopkins piano. Hopkins vart sidan ein av dei mest etterspurte studiopianistane på slutten av 60-talet og fram til 1980-åra. 

Gruppa spelte berre inn ein enkel singel, «10,000 Words in a Cardboard Box», produsert av Mark Wirtz. B-sida til singelen var «Good Wizard Meets Naughty Wizard».

Twink fekk vidare suksess som medlem av The Pretty Things og deltok på innspelinga av *[[S.F. Sorrow]]*. Han gav sidan ut ei nyinnspeling av «10,000 Words In A Cardboard Box» som Twink på albumet *[[Think Pink]]*, før han vart medlem av The Pink Fairies.

## Kjelder
*Kort om bandet på psychedelicized.com
Kasusstyring

**Kasusstyring** er når eit verb, ein preposisjon eller eit adjektiv styrar kasusen til det etterfølgjande substantivet. Kasus uttrykkjer grammatisk funksjon samstundes som verb, adjektiv og preposisjonar endrar den grammatiske funksjonen til det etterfølgjande substantivet. Altså vert det sagt at desse styrar kasusen til det etterfølgjande substantivet. Det er særs sentralt i språk med fleire kasus, til dømes russisk, islandsk og finsk. 

## Kasusstyring på norsk
Kasussystemet på norsk er i stor grad kvorve vekk, men det finst framleis fleire frosne uttrykk som i røynda er restar av kasusstyring. Uttrykket *i live* er eit frose uttrykk som kjem frå at preposisjonen *i* styrte dativen, samstundes som dativsforma av liv er *live. Til fjells* er ennå eit døme på eit frose uttrykk med kasusstyring. Preposisjonen *til* styrte genitiv på norrønt medan genitiv av substantivet fjell er *fjells*.

## Kasusstyring på tysk
Kasusstyring har ei særs sentral rolle i tysk grammatikk. Til dømes vil verbet *helfen* (hjelpe) styre dativ, altså tek verbet alltid eit dativsobjekt.

* Kannst du mir helfen? («Kan du hjelpe meg?», meg er i dativ)

## Kjelder
Pannekakesetning

Ei **pannekakesetning** er eit fenomen som oppstår i skandinaviske språk og refererer til særskilde høve av samsvarsbøying som ikkje fylgjer konvensjonelle lingvistiske mønster. Uttrykket «pannekakesetning» vart først introdusert av den norske språkforskaren Hans-Olav Enger i den vitskapelege artikkelen *Scandinavian pancake sentences as semantic agreement.* I artikkelen skildrar Enger pannekakesetningar som særskilde setningar med eit predikatadjektiv som ikkje samsvarar med subjektet sitt. Pannekakesetningar oppstår ofte når subjektet i setninga ikkje er i bunden form, som i døma nedanføre.

## Døme frå skandinaviske språk

### Fleirtalssubjekt

* Pannkakor är gott (svensk)
* Pannekaker er godt (bokmål/nynorsk)

Om setningane skulle fylgje vanlege samsvarsbøyingsmønster ville adjektivet *godt* verte samsvarsbøygd til *gode*, altså «pannekaker er *gode*» ettersom subjektet *pannekaker* er i fleirtal. Men i staden står adjektivet i inkjekjønnsforma *godt,* sjølv om *pannekaker* står i fleirtal og er hokjønn. Normale samsvarsbøyingsmønster ville vore at adjektivet og substantivet samsvarar i både kjønn og tal.

### Eintalssubjekt

* Programmering er kult (bokmål/nynorsk)

Ordet *programmering* er hokjønn og er i eintal, men vert samsvarsbøygd med inkjekjønnsform av adjektivet, *kult.* Dei konvensjonelle lingvistiske mønstera for samsvarsbøying ville gjort at det eigentleg skulle vore «programmering er kul», men dette vert ugrammatisk på norsk.

Om subjektet er i bunden form vert normale samsvarsbøyingsreglar fylgde; «programmeringa er kul» (bokmål/nynorsk).

### Partisipp i nynorsk
Fenomenet gjeld òg for perfektum partisipp:

* Parkering er forbode

Skulle vanlege samsvarsbøyningsmønster verte fylgde, ville det vore «parkering er forboden» ettersom *parkering* er eit hokjønnsord medan *forboden* er hokjønnsforma av adjektivet. Men *forbode* er inkjekjønnsform, og skal dimed ikkje samsvare med eit hokjønnssubstantiv.

Om subjektet er i bunden form vert normale samsvarsbøyingsreglar fylgde; «parkeringa er forboden».

## Kjelder
Uralsk språkhistorie

**Uralsk språkhistorie** er historia til språka i den uralske språkfamilien, korleis dei er relatert til kvarandre og til det felles uralske urspråket som dei ulike uralske språka har utvikla seg frå. Ingen av dei uralske språka har skriftlege kjelder som går meir enn eit millennium attende i tid, så uralsk språkhistorie kviler på komparativ språkforsking.

## Det uralske urspråket

Dei ulike uralske språka går attende til det uralske urspråket.

Det finst ulike teoriar om kor langt attende i tid den uralske språkfamilien går. 

Eitt estimat, av Juha Janhunen er at ururalsk, går ca. 5000 år attende i tid. Estimatet til Juha Janhunen er lingvistisk basert: med åtte språklege forgreiningar attende i tid, og ca. 500 år per språklege forgreining, frå år 1000 (uraustersjøfinsk) og attende, kjem han fram til 5000 år. Dette estimatet passar også med tilsvarande estimat for urindoeuropeisk, uralsk har fleire lånord frå dei eldste fasane av det indoeuropeiske urspråket. Arkeologar (som Carpelan og Parpola) går inn for ei eldre datering, basert på at dei vil samanføre urspråket med arkeologiske funn i den neolittiske kamkeramiske kulturen (6-7 tusen år gammal). Det fellesuralske ordforrådet tyder på eit mesolittisk samfunn, med ord for jakt og fiske (‘boge’ (**yïngsi*) og ‘pil’ (**nyïxli*), ‘ski’ (**suksi*), og ‘ro’ (**suxi-*). Andre fellesuralske ord som viser til ein fangstkultur er ‘fisk’ (**kala*), ‘egg’ (**muna*), ‘reir’ (**pesa*), og ordet for ‘jage’ (**nyoxi-*), det einaste ordet som eventuelt viser til seinare kultursteg, ordet for ‘tam’ **ïnyi*, kan også vise til hundehald.

Området for talarane av det ururalske språket har tradisjonelt vorte halde for å vere vestsida av Uralfjella, sør for den store svingen i Volga. Eit anna, nyare syn, er at det har vorte snakka i eit stort område frå Ural til Baltikum (dette gjeld særleg skolen rundt Kalevi Wiik og Ago Künnap, jf. , dette synet har ikkje fått gjennomslag i uralistkrinsar). Juha Janhunen argumenterer for ein urheim ikkje langt unna det opphavlege området til talarane av den uralske språkgreina som skilde seg først ut, nemleg samojedisk, dvs. i Minusinsk-området ved øvre Jenisej.

Typologisk er uralsk ein del av eit uralsk-tyrkisk-mongolsk-tungusisk-jukagirsk-koreansk-japansk Sprachbund, dvs. desse språkfamiliane har mange felles grammatiske og typologiske eigenskapar. Dette er også argument for å plassere det uralske opphavet i aust. Derimot er det umogleg å postulere eit felles leksikon av arveord for desse språka, vi har m.a.o. ikkje grunnlag for å hevde at dei skal vere genetisk beslekta.
 
Også ungarske forskarar har argumentert for ein urheim aust for Uralfjella, på grunnlag av etymologiske faktorar.

## Fotnotar


## Litteratur

* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
*
Lineært tidsinvariant system

Eit **lineært tidsinvariant system** (også kjent som eit **LTI-system**) er eit lineært og tidsinvariant system.

LTI-system er skildra ved impulsresponsen i tidsplanet og transferfunksjonen, òg kalla *systemfunksjonen*, i s-planet eller Z-planet. Folding mellom impulseresponsen til eit LTI-system og eit signal i tidsplanet, svarar til multiplikasjon av transferfunksjonen til LTI-systemet.

## Eigenfunksjon og eigenverdiar for eit tidsdiskret LTI-system
Eigenfunksjonen for eit LTI-system er ein funksjon som fører til at utgangssignalet frå systemet er den same same eigenfunksjonen, skalert med ein konstant. Dette kan uttrykkast
:\mathcal{H}f = \lambda f,
der *f* er  eigenfunsjonen og \lambda er eigenverdien (ein konstant).

Eksponentialfunksjonen z^n = e^{sT n} er eigenfunksjonen til ein linær tidsinvariant operator, n \in \mathbb{Z} er ein tidsindeks, T \in \mathbb{R} er sampelintervalet og z = e^{sT}, \ z,s \in \mathbb{C}. Dette kan synast med eit enkelt bevis.

Gå ut frå at x[n] = \,\!z^n. Utgangssignalet frå eit system med impulserespons h[n] er da

:\sum_{m=-\infty}^{\infty} h[n-m] \, z^m,

som ved hjelp av den kommutative eigenskapen til foldningsoperatoren kan uttrykkast

:\sum_{m=-\infty}^{\infty} h[m] \, z^{(n - m)} = z^n \sum_{m=-\infty}^{\infty} h[m] \, z^{-m} = z^n H(z),
der
:H(z)\ \stackrel{\text{def}}{=}\ \sum_{m=-\infty}^\infty h[m] z^{-m}
berre er avhengig av parameteren *z*.

Så z^n er ein eigenfunksjon til eit LTI-system av di esponsen  til systemet er den same som inngangssignalet multiplisert med konstanten H(z).

## Eigenskapar

### Kausalitet
Eit lineært tidsinvariant system er kausalt om det oppfyller fylgjande for impulsresponsen h[n] til systemet:

&nbsp;h[n]=0 \quad \text{for } n .

Eit kausalt system kan med andre ord ingen respons på utgangen før det er tilført ein eksitasjon (signal) på inngangen.

### Stabilitet
Føresetnaden for at eit LTI-system er stabilt et når amplituden på inngangssignalet er avgrensa er òg amplituden på utgangen avgrensa (går ikkje mot uendeleg). Dette vert kalla BIBO-stabilt. I praksis må amplituden til utgangssignalet avgrensar mellom maksimum- og minimunverdiar. Utgangen på ein spenningsforsterkar til dømes kan ikkje overstiga veridane til forsyningsspenningane

### Stabilitet av tidskontinuerlege system
Føresetnaden for at eit tidskontinuerleg LTI-system er BIBO-stabilt er at impulsresponsen  h(t)  er absolutt integrerbar, dvs.  at -rommet eksistrerer:

:  \int_{-\infty}^\infty \left|h(t)\right|\,\mathord{\operatorname{d}}t = \| h \|_1 .

### Stabilitet av tidsdiskrete system
Føresetnaden for at eit tidsdiskter LTI-system er BIBO-stabilt er at impulsresponsen er absolutt summerbar, dvs. at -rommet eksistrerer:

:\ \sum_{n=-\infty}^\infty |h[n]| = \| h \|_1 .