open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Johnny B. Goode

«**Johnny B. Goode**» er ein rock and roll-song av Chuck Berry frå 1958. Musikkmagasinet *[[Rolling Stone]]* rekna han som den sjuande største songen på lista si over dei 500 største songane gjennom tidene, og den beste gitarsongen på lista deira over dei 100 største gitarsongane gjennom tidene. 

Songren vart skriven av Berry i 1955, og er ein rock and roll-utgåve av den amerikanske draumen &mdash; ein fattig landsgut som vert ei stjerne med hard arbeid og inspirerande gitarspeling. Dette bilete av ukjende utan framtid som vert heldige og store stjerner er eit tema som går igjen i mange seinare songar. 

Gitarriffet i opninga er eit av dei mest kjende i rock and roll-historia, men er i all hovudsak ein rein kopi av opningssoloen til Louis Jordan sin song «Ain't That Just Like a Woman» frå 1946, spelt av gitarist Carl Hogan.

Sjølv om songen er delvis sjølvbiografisk, skal inspirasjonen til songen visstnok ha vore Johnnie Johnson som spelte piano og skreiv fleire songar med Berry, og som seinare vart rekna som ein stor bidragsytar til Berry sin umiskjennelege stil. 
  
Berry var klar over at songen hans var viktig og skreiv to songar til om Johnny, «Bye Bye Johnny» og «Go Go Go», samt eit instrumentalalbum kalla «Concerto in B. Goode». 
  
Berry si utgåve av songen var med på Voyager Golden Record, som vart festa til Voyagerfartøyet som vart sendt ut i verdsrommet. 

## Coverversjonar
«Johnny B. Goode» er ein song som har vorte spelt særs mange gonger av andre artistar gjennom tidene. Nokre av desse er: 

* AC/DC
* Aerosmith
* Bad Religion
* BB King
* Beach Boys
* The Beatles
* Big Tom and the Mainliners
* Bill Haley & His Comets
* Marc Broussard
* Andrés Calamaro
* Michael J. Fox
* The Carpenters
* Dion
* Dr. Feelgood
* Johnny Dowd
* Earthlings?
* John Farnham
* Five Iron Frenzy
* Freddie & the Dreamers
* Green Day
* The Grateful Dead
* Hanson
* Jimi Hendrix

* Will Hoge
* Buddy Holly
* Elton John
* Judas Priest
* Jerry Lee Lewis
* Julian Lennon
* Led Zeppelin
* Living Colour
* LL Cool J
* Lynyrd Skynyrd
* MF Doom
* Phillip Magee
* Eddie Meduza
* Frank Marino
* Men at Work
* Motörhead
* NOFX
* NRBQ
* Off Kilter
* Operation Ivy
* Buck Owens
* Phish

* Elvis Presley
* Prince
* Ratdog
* The Rolling Stones
* Carlos Santana
* The Sex Pistols
* The Shadows
* Slade
* Slaughter & The Dogs
* Status Quo
* The Stimulators
* Stray Cats
* Los Suaves
* George Thorogood
* The Tornadoes
* Peter Tosh
* Cidade Negra
* Twisted Sister
* The Ukulele Orchestra of Great Britain
* Uncle Tupelo
* Brian Wilson
* Johnny Winter

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Johnny B. Goode|Johnny B. Goode]]» frå , den 19. september 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Bøttemodellen

**Bøttemodellen** er den enklaste modellen for å estimere kor mykje vatn som finst i eit jordsmonn. Modellen baserer seg på at ein har ei fast mengd vatn i jordsmonnet som kan utnyttast til evapotranspirasjon. 

Bøttemodellen er som følgjer: 

 \frac{\partial w_w}{\partial t} = \rho_w \frac{\partial h_w}{\partial t} = P_r - E + M_s - \Delta f

der w_w er massen av vatnet i jordsmonnet per areal (\frac{\partial w_w}{\partial t} seier berre at dette endrar seg over tid), h_w er høgda av vatnet i jordsmonnet ein ser på (eller høgda i bøtta om ein vil) og  \rho_w er tettleiken til vatnet. Modellen seier at vassnivået i jordsmonnet aukar med tilført nedbør P_r og snøsmelting M_s, og minkar med evapotranspirasjon *E* og avrenning \Delta f.

Ein typisk verdi for h_w er 15 cm, og jordsmonnet kan ikkje innehalde meir vatn enn dette. Sidan parametrane til høgre i modellen til saman må vere konstant kan ein t.d. rekne ut avrenninga når nedbørsmengdene og snøsmeltinga er større enn evapotranspirasjonen.
Maybellene

«**Maybellene**» er ein song av Chuck Berry som fortel ei soge om eit hot rod-løp og eit øydelagd kjærleiksforhold. Han vart gjeven ut på singel i juli 1955 på Chess Records frå Chicago. Dette var den første singelen Berry gav ut og den første hitten hans. «Maybellene» er rekna som ein av pioner-songane innan rock and roll og musikkmagasinet *[[Rolling Stone]]* har sagt at «rock and roll-gitar starta her» 

I 1955 gjekk songen til femteplass på Billboard-lista og til førsteplass på R&B-lista i USA. Berry var den første afroamerikanske artisten som nådde Topp 10 i USA med ein rock and roll-singel. 

Tittelen vert ofte feilskriven som «Maybelline», sjølv på nokre av Berry sine eigne CD-samlingar. 

## Medlåtskrivarar
I 1950-åra utnemnde enkelte plateselskap radiopratarar og andre som medlåtskrivarar for at dei skulle hjelpe plata fram, ein slag «payola» ved at dei fekk honorar for salet av plata. Alan Freed, som var radioprogramleiar, fekk derfor låtskrivarstatus for «Maybellene», i lag med Russ Frato, som hadde lånt pengar til Chess, og Berry sjølv. Freed og Frato vart seinare fjerna som låtskrivarar.

## «Ida Red» og «Maybellene»
I følgje enkelte kjelder vart songen opphavleg spelt inn av Bob Wills i 1938 under tittelen «Ida Red» og var skriven av Russ Frato. «Ida Red» var ein tradisjonell amerikanske felelåt med røter tilbake til 1800-talet. Han hadde vorte spelt inn mange gonger (med mange forskjellige arrangement) frå så tidleg som 1924. Wills sin versjon frå 1938 var langt meir enn ein felelåt og hadde piano, steelgitar og trommer, som då var særs uvanleg i country. Det er denne utgåva som ofte vert sitert som Berry sitt utgangspunkt for Maybellene.

Pianisten Johnnie Johnson har fortalt at han og Berry skreiv om songen etter forslag frå Leonard Chess

## Andre versjonar

Columbia Records gav ut ein versjon med Marty Robbins mot slutten av august 1955. Versjonen hans vart den 13. mest spelte på country-radio i midten av oktober. og kort tid etter utropte Columbia songen som ein av «dei bestseljande folkesongane deira». Andre versjonar som fanst i midten av oktober 1955 var av J. Long, J. Lowe og R. Marterie og songen var den 14. mestseljande i USA.

Meir enn 70 artistar har spelt inn songen, mellom andre Elvis Presley, Everly Brothers, Paul Simon (i ein medley med «Kodachrome»), George Jones, Carl Perkins, Johnny Cash, Bubba Sparks, Foghat, Gerry & the Pacemakers, Johnny Rivers og Chubby Checker.

I 1964 klatra ein coverversjon av Johnny Rivers til 12. plassen på ''Billboard'' Hot 100 og niandeplassen på *[[magasinet RPM|RPM]]* si Topp 40 liste i Canada.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Maybellene|Maybellene]]» frå , den 19. september 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Chuck Berry Collector's Guide - The Chess Era (1955-1966)
* Chuck Berry på Encyclopedia FunTrivia
*
Jens Worm Bruun

**Jens Worm Bruun** () var ein dansk lærar og songpedagog. 

Jens W. Bruun vart fødd i Nykøbing på Sjælland, som son til Bodil Bützov og presten Jochum Gregersen Bruun. Han var oppkalla etter språkforskaren professor Jens Worm, som vart farens stefar. I 1813 gifta han seg med Juliane Hedevig Heber.

Bruun tok militær utdanning og vart løytnant før han tok seg arbeid som lærar ved fleire skolar i København, mellom anna ved ein mosaisk friskole. Han vart rekna som eit oppfinargeni, og skal ha funne opp salmodikonet. Han stifta òg *Pædagogisk selskab*. I 1827 vart han lærar ved *Frue Sogns Borgerskole* i Århus. 

Bruun utgav mellom anna *Den Lancasterske Skoleindretnings Historie* (1820) og fleire blad med *Salmer i Ciffre*.

## Kjelde
* Bruun-Richardt - slektsside
Renbygda

**Renbygda** er ei bygd og ein tettstad i Holtålen kommune i Trøndelag fylke. Staden har .

## Sjå òg
* Tettstader i Trøndelag

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»
Roll Over Beethoven

«**Roll Over Beethoven**» er ein song og singel av Chuck Berry frå 1956. Han vart opphavleg gjeven ut på Chess Records med «Drifting Heart» som b-side. Teksten nemner rock and roll og ønsket om at rhythm and blues skal erstatte klassisk musikk. Songen har vorte spelt av mange andre artistar og *[[Rolling Stone]]* plasserte songen på 97. plass på lista deira over dei 500 største songane gjennom tidene.

Berry si utgåve vart opphavleg gjeven ut på singel av Chess Records i mai 1956 med «Drifting Heart» som B-side.

## Inspirasjon og tekst

Berry skreiv songen som svar på at systera Lucy alltid nytta pianoet til familien til å spele klassisk musikk, medan han ønskte å spele moderne populærmusikk.

I tillegg til klassisk komponistar som Beethoven og Tsjaikovskij nemner eller hintar teksten om fleire populære artistar. «Early in the morning» er tittelen på ein Louis Jordan-song og «Blue Suede Shoes» viser til Carl Perkins sin song. «Hey Diddle Diddle» kjem frå eit barnerim. Sjølv om det vert nemnd *rocking* og *rolling* i teksten så er det rhythm and blues som den klassiske musikken må vike for.

Som «The Tennessee Waltz» er «Roll Over Beethoven», ein sjølvrefererande song, altså ein song om songen i seg sjølv.

## Coverversjonar
Songen har vorte spelt av mange artistar gjennom tidene, dei mest kjende versjonane av Jerry Lee Lewis, The Beatles og Electric Light Orchestra. Andre artistar som har spelt songen er Mountain, Ten Years After, Raul Seixas, Leon Russell, Status Quo, The Rolling Stones, The Byrds, Jan & Dean, The 13th Floor Elevators, The Sonics, Wes Paul, Gene Vincent, Quartz, Johnny Winter, Uriah Heep, Kickhunter, Johnny Rivers, M. Ward, Iron Maiden og Margaret Lewis.

### The Beatles
«Roll Over Beethoven» var ein av favorittsongane til John Lennon, Paul McCartney og George Harrison sjølv før dei hadde gjeve bandet sitt namnet «The Beatles», og dei heldt fram å spele songen på konsertar på dei amerikanske turneane i 1964. Versjonen deira vart spelt inn 30. juli 1963 og vart gjeven ut på *[[With the Beatles]]* med George Harrison på vokal og gitar. Songen vart gjeven ut på singel og gjekk mellom anna opp til 2. plass på den norske VG-lista i 1964 og var på Topp 10 i til saman sju veker.

### Electric Light Orchestra

«Roll Over Beethoven» var òg den andre singelen til Electric Light Orchestra og var den andre hitten dei fekk inn på topp 10 på den britiske singellista. ELO si albumutgåve på *[[ELO 2]]* av songen varte åtte minuttar og opnar med Skjebnesymfonien av Beethoven, mens delar av symfonien dukkar opp her og der utover i songen, fint blanda saman med rock'n'roll-songen til Chuck Berry. Songen brukte å avslutte konsertane deira og vart deira kjenningsmelodi.

#### Lister

## Bakgrunnsstoff
* Chuck Berry spelar songen live

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Roll Over Beethoven|Roll Over Beethoven]]» frå , den 19. september 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

### Andre kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
Sweet Little Sixteen

«**Sweet Little Sixteen**» er ein rock and roll-song skriven og spelt inn av Chuck Berry, som gav han ut på singel i januar 1958. Han nådde 2. plass på den amerikanske Billboardlista, den høgaste plasseringa Berry nådde bortsett frå «My Ding-A-Ling» som gjekk heilt til topps i 1972. «Sweet Little Sixteen» gjekk òg til topps på R&B Best Sellers-lista.

Musikkmagasinet *[[Rolling Stone]]* rangerte songen på 272. plass på lista si over dei 500 største songane gjennom tidene i 2003. På den oppdaterte lista i 2010 låg han på 277. plass. 

Teamet i songen er rock and roll og ei særskild jente, som akkurat har fylt seksten år og er svært oppteken av rock and roll-artistar. Songen omtalar bursdagen hennar og korleis ho ber foreldra sine om å late ho få gå på ein konsert. Teksten skildrar at ho går med «tight dresses and lipstick; she's sporting high heel shoes», og vidare «tomorrow morning she'll be sweet sixteen og back in class again».

## Medverkande
Innspelt 29. og 30. desember 1957
* Chuck Berry, vokal og gitar
* Lafayette Leake, piano
* Willie Dixon, bass
* Fred Below, trommer

## Coverversjonar

Fleire kjende artistar har spelt songen som Jerry Lee Lewis i duett med Ringo Starr, The Animals og Ten Years After. The Beatles spelte songen på BBC radio, og John Lennon spelte seinare songen på albumet sitt *[[Rock 'n' Roll av John Lennon|Rock 'n' Roll]]*. Han er og spelt inn av den finske gruppa The Hurriganes.

### «Sweet Little Sixteen» i bluegrass
*I 1965 spelte bluegrassgruppa Jim & Jesse & the Virginia Boys inn *Bluegrass and More Album 3*, med «Sweet Little Sixteen» og sju andre Chuck Beery-komposisjonar. Dei endra fjerde line i refrenget frå «All the cats wanna dance with sweet Little Sixteen» til «All the boys wanna dance with sweet Little Sixteen».
*Parodien «Bluegrass Jam» er skriven av signaturen Too Rich Olson. I parodien finst korkje ein søt, liten 16-åring, «cats» eller «boys» som vil danse. I staden vil dei spele mandolin, fele og andre instrument som høyrer heime i bluegrass.

### Surfin' USA
The Beach Boys sin song «Surfin' USA» har praktisk talt same melodi med ny tekst som omhandlar surfing. Som hos Jim & Jesse skil han seg og frå Berry sin original ved koringa (harmoniaene). Denne songen har i seinare tid vorte kreditert til Berry/Wilson.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sweet Little Sixteen|Sweet Little Sixteen]]» frå , den 19. september 2008.* 
 

## Bakgrunnsstoff
*
No Particular Place to Go

«**No Particular Place to Go**» er ein song av Chuck Berry, utgjeven på singel av Chess Records i mai 1964 og sidan på albumet *[[St. Louis to Liverpool]]* i november 1964.

«No Particular Place to Go» vart spelt inn 25. mars 1964 i Chicago i Illinois og består av den same musikken som Berry brukte på ein tidlegare hit, «School Days».

## Teksten
Songen er ei komisk soge på fire vers. I første verset køyrer forteljaren i bilen med kjærasten og dei kyssar. I det andre byrjar dei å kose og køyre langsamt. I det tredje parkerer dei for å ta seg ein tur til fots, men får ikkje laus setebeltet. I det siste verset køyrer dei heim, slått av det fastspente beltet. 

## Innspeling
Innspelinga av «No Particular Place to Go» vart produsert av Leonard og Phil Chess og med seg på akkompagnement hadde Berry pianisten Paul Williams, trommeslagaren Odie Payne og ein uidentifisert bassist.

## Salslister

## Andre versjonar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:No Particular Place to Go|No Particular Place to Go]]» frå ,  den 5. juli 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
Bo Diddley av Bo Diddley

«**Bo Diddley**» er ein rhythm and blues-song av Bo Diddley gjeve ut på Checker Records i 1955. Han vart ein stor hitsingel og låg på R&B-lista i USA i totalt 18 veker, sju veker lenger enn B-sida «I'm a Man». Han var den første plateinnspelinga som nytta afrikanske rytmar i rock and roll, og det var òg den første innspelinga og den første hitten til Bo Diddley. Musikkmagasinet *[[Rolling Stone]]* hadde songen på 62. plass på liste over dei 500 største songane gjennom tidene.

Songen er rytmisk liknande hambone, ein teknikk der ein dansar og klappar på forskjellige stader på kroppen for å danne rytme og song. Bo Diddley spelte songen med elektrisk gitar med musikarar på maracas og trommer. Denne kombinasjonen av rock and roll, afrikanske rytmar og og gitarteknikken var noko heilt nytt.

Han kalla først songen «Uncle John», men før han spelte han inn endra han tittelen til sitt eige kallenamn, Bo Diddly, med ein ekstra «e».

## Andre versjonar

### Buddy Holly-versjonen

Buddy Holly spelte inn songen i 1956, men han kom ikkje ut før på albumet *Reminiscing* i 1963 og seinare på singel. 

Buddy Holly song og spelte gitar på innspelinga, medan Jerry Allison spelte tromer. Dei spelte inn «Bo Diddley» på ein av dei første innspelingane med produsenten og lydteknikaren Norman Petty i studioet hans i Clovis i New Mexico, ein gong i 1956. I 1962 la Norman Petty på fleire instrumentspor på innspelinga med The Fireballs.

Singelen vart ein av dei mest populære singlane til Holly på UK Singles Chart, og nådde fjerdeplassen 10. juli 1963, og låg i alt 12 veker på lista. I USA nådde songen 116. plassen på *[[magasinet Billboard|Billboard]]* si Bubbling Under Hot 100 Singles-lista.

### Andre versjonar
* The Shadows spelte inn ein versjon av songen på albumet *[[Out of the Shadows av The Shadows|Out of the Shadows]]* (1962).
* Han vart òg spelt av The Animals i 1964 på det første britiske albumet deira, *[[The Animals (1964)|The Animals]]*, som kom ut i 1964. Eit tidlegare konsertopptak av songen, frå 1963, har sidan blitt gjeven ut på fleire album til dømes *In The Beginning* (1965) og *Live At Club A Go-Go* (Hallmark, 2008).
* Bob Seger framførte songen i ein medley med «Who Do You Love?», ein annan Bo Diddley-song, under tittelen «Bo Diddley.»  Den originale studioinnspelinga opnar albumet *[[Smokin' O.P.'s]]* frå 1972, medan eit konsertopptak med Silver Bullet Band finst på konsertalbumet *[[Live Bullet]]* frå 1976.
* Ein versjon av Janis Joplin finst i plateboksen *Box of Pearls* frå 1999.
* Steelgitaristen Robert Randolph har spelt songen på somme av konsertane sine. 
* Songen vart framført av ei supergruppe som bestod av Diddley, Muddy Waters og Little Walter på *[[Super Blues]]* i 1967.
* The Grateful Dead akkompagnerte Diddley sjølv på songen ved Academy of Music i New York City, 25. mars 1972
* Songen er nytta i *[[filmen Fritz the Cat|Fritz the Cat]]* i ein scene frå Harlem. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bo Diddley (song)|Bo Diddley (song)]]» frå , den 20. september 2008. Utvida 10. juli 2017* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Bo Diddley - Hall of Fame
*
Hydra (fleirtyding)

**Hydra** kan visa til:
* Hydra, eit uhyre i gresk mytologi
* Albumet *[[Albumet Hydra|Hydra]]* av Toto
* Plutomånen Hydra
* Øya Ýdra i Hellas
Det norske Bibelselskap

**Det Norske Bibelselskap** vart stifta i 1816 og er den eldste felleskyrkjelege organisasjonen i Noreg. Ein av grunnleggjarane var biskop Frederik Bech.

Bibelselskapet arbeider for å gje menneske Guds ord på et språk dei forstår og til ein pris dei kan betale. Gjennom United Bible Societies dannar Det Norske Bibelselskap saman med 141 andre nasjonale bibelselskap eit fellesskap som er medansvarleg for bibelarbeidet i over 200 land.

## Bibelomsetjing
I 1904 gav Bibelselskapet ut den første bibelomsetjinga som braut med det danske språket. Dei gav ut ei ny omsetjing på riksmål i 1930, og heile Bibelen vart utgjeven i ny bokmålsomsetjing i 1978. 
I 1899 vart Det nye testamentet trykt på nynorsk og i 1921 vart heile Bibelen omsett til nynorsk. Ei ny nynorskutgåve kom i 1938, og i 1978, samtidig med bokmålsutgåva, vart heile Bibelen utgjeven i ny omsetjing til nynorsk.

## Bakgrunnsstoff
* Bibelselskapets nettside
Mefjellet

:*Sjå òg [[Mefjell]] i Antarktis*

**Mefjellet** (1100 moh.) er ein fjelltopp i Fjord kommune, mellom Fjørå i sør og Valldal i nord. Det vert årleg arrangert motbakkeløp opp frå Fjørå til toppen, første gong i 2007.
United Bible Societies

The **United Bible Societies** (UBS) er eit samarbeidsorgan for 145 nasjonale bibelselskap spreidde over heile verda.  UBS er ikkje knytt til spesifikke kyrkjesamfunn, og samarbeider difor med alle kristne kyrkjer.

## Bakgrunnsstoff:
*UBS' nettside
The Fat Man

**«The Fat Man»** er ein song av den amerikanske rhythm and blues-artisten Fats Domino. Han vart skriven av Domino og Dave Bartholomew, og spelt inn 10. desember 1949. Han vert stundom omtalt som den første rock and roll-songen.

Songen vart spelt inn for Imperial Records i Cosimo Matassa sitt J&M studio på Rampart Street i New Orleans i Louisiana den 10. desember 1949. Lew Chudd på Imperial hadde tidlegare bede Dave Bartholomew om å finne eit lokalt populært talent, og vart mest imponert av Fats Domino, som då spelte på ei arbeidarklassebule i byen. 

Domino song og spelte piano i lag med Earl Palmer på trommer, Frank Fields på kontrabass, Ernest McLean på gitar og saksofonistane Herbert Hardesty, Clarence Hall, Joe Harris og Alvin «Red» Tyler. 

Songen er ein variasjon av den tradisjonelle New Orleans-songen «Junker's Blues» av Drive'em Down, som òg gav melodi til Lloyd Price sin «Lawdy Miss Clawdy» og Professor Longhair sin «Tipitina». «The Fat Man» inneheld eit tydeleg etterslag som dominerer alle instrument på innspelinga. Domino gjer òg scatsynging på eit par av versa og etterliknar ein dempa Dixieland-trompet. 

Plata vart ein lokal hit i New Orleans jula 1949 og var debutsingelen til Domino. B-sida heitte «Detroit City Blues». Imperial reklamerte med at plata hadde seld 10&nbsp;000 eksemplar i New Orleans på berre ti dagar, og i januar 1950 vart ein nasjonal hit. 

## Medverkande
*Fats Domino – piano, vokal
*Earl Palmer - trommer
*Frank Fields - kontrabass
*Ernest McLean - gitar
*Herbert Hardesty - saksofon
*Clarence Hall - saksofon
*Joe Harris - saksofon
*Alvin «Red» Tyler - saksofon

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Fat Man (song)|The Fat Man (song)]]» frå , den 20. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** *Blue Monday: Fats Domino and the Lost Dawn of Rock 'N' Roll*, av Rick Coleman, Da Cappo, 2006


## Bakgrunnsstoff
*
Helgeland Historielag

**Helgeland Historielag** vart stifta i Sandnessjøen 14. mars 1970 etter initiativ av Arnt O. Åsvang, Vevelstad. 

Laget har til formål å auke og spreie kunnskap om Helgelands fortid, ivareta og verne om materielle kulturminne i distriktet og berge den munnlege tradisjonen som enno finst om liv og arbeid i eldre tider. Sidan 1970 har laget årvisst gjeve ut *[[Årbok for Helgeland]]*. Laget har òg gjeve ut to band av *[[Helgelands Historie]]* (1985 og 1994), og det tredje bandet skal etter planen komme ut i 2009.

Medlemsbladet *Helgelendingen* kjem ut tre&ndash;fire gonger i året.

## Bakgrunnsstoff

* Helgeland Historielag
Hommelvik

**Hommelvik** er ein tettstad i Malvik kommune i Trøndelag fylke. Staden har , og er administrasjonssenter i kommunen. Hommelvik ligg ved ei vik på sørsida av Stjørdalsfjorden, vel to mil frå Trondheim sentrum. Elva Homla renn ut i fjorden i Hommelvik.

## Sjå òg
* Tettstader i Trøndelag

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»

## Bakgrunnsstoff
* Eldre fototgrafi frå Hommelvik på nettstaden til Nasjonalbibliotektet.
Unity

**Unity** er namnet på ein av modulane som dannar den internasjonale romstasjonen. Den sylindriske modulen vart bygd av The Boeing Company på romfartssenteret George C. Marshall Space Flight Center i Huntsville, Alabama, USA. Unity som også vert kalla «Node 1», vart sendt opp med den amerikanske romferja Endeavour under STS-88 den 4. desember 1998 og vart 2 dagar seinare kopla saman med den russiskbygde Zarya som alt var i bane rundt jorda sidan november same året.

Unity vart seinare kopla til den amerikanske laboratoriemodulen Destiny (under romferda STS-98), segmentet Z1 (eit tidleg rammeverk for stasjonen som vart montert under romferda STS-92), PMA-3 (også montert under STS-92) og luftslusa Quest (montert under STS-104). Dessutan vert dei mobile MPLM-modulane kopla til Unity på fleire ferder med romferjene.

## Mål
* Lengde: 5.49 m
* Diameter: 4.57 m
* Masse: 11,612 kg

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*NASA - faktark (pdf-fil)
Tanem

**Tanem** er ein tettstad i Trondheim kommune i Trøndelag fylke. Staden har , og ligg på vestsida av Nidelva. Tanem ligg 4 kilometers køyring (Fylkesveg 921 i Sør-Trøndelag) vestom tettstaden Klæbu.

## Sjå òg
* Tettstader i Trøndelag

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»
Lars Gunnar Lie

**Lars Gunnar Lie** () var ein norsk politikar (Kristeleg Folkeparti) og lektor frå Fjell i Hordaland.

Før han vart vald inn på Stortinget i 1985 arbeidde Lie som lektor på vidaregåande skule i Førde, der han var ordførar i to år fram til 1983. Lie sat i til saman fire periodar på Stortinget. Han var statsråd i Samferdselsdepartementet (samferdselsminister) i regjeringa Syse frå 1989 til 1990.

## Kjelder
* Lars Gunnar Lie fyller 70 år. Firda.
* Stortinget.no Biografi
Gho

***Gho*** er den tradisjonelle mannsdrakta i Bhutan, laga av ein knelang frakk festa med eit belte, *kera*, rundt livet. Til festbruk tek ein også på ei skjerf kalla *kabney*.

Drakta har opphav i folkegruppa drukpa, og bruk av drakta blei oppmuntra gjennom offentleg politikk på 1980-talet. Dette er kjend som *Driglam namzha* ('nasjonale skikkar'), og var meint som eit vern av bhutansk kultur i ei tid der landet var i ferd med å opna seg for omverda. Samstundes innebar det ei uniformering av kulturen, der minoritetsgrupper måtte innordna seg fleirtalet i skikkar, språk og klede.

## Sjå òg
Den tradisjonelle kvinnedrakta i Bhutan heiter *[[kira]]*, og er ein ankelsid kjole. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gho|Gho]]» frå , den 21. september 2008.*
Stol på strengeinstrument

**Stol** på eit strengeinstrument er ei tynn plate som overfører vibrasjonar frå strengane til resonanskassen.

På fiolinar er stolen laga av ein hard tresort, ofte bøk, perforert i eit visst mønster. Stolen står med to føter på lokket på resonanskassen, og når ein stemmer instrumentet, kan ein justere plasseringa av stolen.

På akustiske gitarar er stolen ofte laga av hard plast, og han sit fast til resonanskassen.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* ''Online photographic archive of violin, viola and cello bridges'', violinbridges.co.uk
Ksudatsj

**Ksudatsj** (òg kalla **Voniutsji Khrebet**) er ein vulkan sør i Kamtsjatka i Russland. Det siste utbrotet kom i 1907, og er det største registrerte vulkanutbrotet nokon gong på Kamtsjatka.

På toppen av vulkanen ligg to kalderaer oppå kvarandre. To innsjøar, Balsjoje og Kraternoje, ligg i desse kalderaene, og desse, samt varmekjelder og den omliggande villmarka, gjer Ksudatsj til eit populært turområde. Ksudatsj ligg så pass fjernt frå folk at nye utbrot ikkje umiddelbart skal vere noko trugsel for menneske i området. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ksudach|Ksudach]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** 
***
Kuntomintar

**Kuntomintar** er ein vulkan som ligg sør på Sjiasjkotan i Kurilane i Russland.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kuntomintar|Kuntomintar]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene: *
Malakatyn-Tas

**Malakatyn-Tas** er eit fjell på øya Kotelnyj i Nysibirøyane i Russland, nord for fastlandet. 

Det har ei høgd på 374 meter over havet og er det høgaste punktet på desse øyane.
Malyj Pajalpan

**Malyj Pajalpan** er ein vulkan sentralt på Kamtsjatkahalvøya i Russland. Vulkanen er ein skjoldvulkan. Han har ei høgd på 1802 meter over havet og ligg i Sredinnyjfjella. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Maly Payalpan|Maly Payalpan]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
***
Malyj Semiatsjik

**Malyj Semiatsjik** (russisk Малый Семячик) er ein vulkan som ligg aust på Kamtsjatkahalvøya i Russland. Han består av ein stratovulkan i ein 10 km brei kaldera, som igjen ligg i ein 15-20 km brei kaldera kalla Stena Soboloiny frå midten av pleistocen. Tre overlappande stratovulkanar har oppstått langs ei linje som går frå nordaust til sørvest. Den yngste kjegla, Seno-Semiatsjik, ligg i sørvest. Ein varm, syrete kratersjø fyller det historisk aktive Troitskijkrateret, som oppstod i form av store eksplosive utbrot for om lag 400 år sidan. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Maly Semiachik|Maly Semiachik]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
***
Manaraga

**Manaraga** er eit fjell nord i Uralfjella i Russland med ei høgd på 1820 meter over havet. Det ligg 15 km vest for Narodnaja, den høgaste toppen i Uralfjella. Fjellsidene er slake og graskledde, medan toppen er steinlendt og ulendt. 

## Bakgrunnsstoff
* Eit bilete av fjellet ved welcome-ural.ru
Masjkovtsev

**Masjkovtsev** (russisk Машковцев) er ein liten stratovulkan sør på Kamtsjatkahalvøya i Russland. Han er den sørlegaste vulkanen frå holocen på Kamtsjatka.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mashkovtsev (volcano)|Mashkovtsev (volcano)]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
***
Svalia

:Sjå òg elva Svalia i Litauen
----
 
**Svalia** er ein tettstad i Overhalla kommune i Trøndelag fylke. Det tettbygde området er eit nyare bustadfelt nordom elva Reina. Staden har , og ligg 1,5 kilometer frå kommunesenteret Ranemsletta.

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Nord-Trøndelag»
Milnevulkanen

**Milne** er ein vulkan som ligg sør på Simusjir i Kurilane i Russland. Han er det høgaste punktet på øya. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Milne (volcano)|Milne (volcano)]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:* 
***
Livadijskaja

**Livadijskaja** (russisk гора Ливадийская, *Gora Livadijskaja* eller сопка Ливадийская, *Sopka Livadijskaja*), uoffisielt kalla *Pedan* (russisk Педан) eller *Pidan* (Пидан) er eit av dei høgaste fjella i Sjkotovskij distrikt i Primorskij kraj i Russland. Livadijskaja høyrer til Livadijskijfjella i Sikhote-Alin.

Fjellet er eit populært turområde og mange har gått til toppen dei siste åra. Fjellet er omgjeve av mystikk på grunn av mange megalittar, som har trekt til seg forskjellige heidningegrupper.

## Bakgrunnsstoff
* Megalittar og segner

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount Livadiyskaya|Mount Livadiyskaya]]» frå , den 21. september 2008.*
Mutnovskij

**Mutnovskij** (russisk Мутновский) er ein vulkan sør på Kamtsjatkahalvøya i Russland. Han er ein av dei mest aktive vulkanane sør i Kamtsjatka og det siste utbrotet kom i 2000. Ved foten av Mutnovskij ligg eit geysirfelt.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mutnovsky|Mutnovsky]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:* 
***
Narodnaja

**Narodnaja** (òg kalla **Naroda** og **Poznurr**; russisk skrift Гора Народная, Народа-Из) er eit fjell i Issledovatelskomfjella og er den høgaste toppen i Uralfjella i Russland. Fjellet har ei høgd på 1894 moh. Toppen ligg i Khanty-Mansia autonome okrug i Tjumen oblast , om lag 500 meter aust for grensa til republikken Komi.

Han er det høgaste fjellet i europeisk Russland utanfor Kaukasus. Derfor har det ein stor primærfaktor på 1772 meter med sadelpunkt i Kasakhstan.

Narodnaja ligg på vasskiljet i Uralfjella og derfor på grensa mellom Europa og Asia. Elva Naroda renn søraustover frå nær toppen og ut i Ob i Sibir og Kosiu renn nordvestover frå toppen og ut i Petsjora i Europa.

Fjellet består av kvartsitt og metamorf skifer frå proterozoikum og kambrium. Det er nokre isbrear på fjellet. Det er òg spreidd skog av lerketre og bjørk i djupe dalar ved foten av fjelelt. Fjellsidene er elles dekke av fjelltundra. 

Den lettaste ruta til toppen er ein sti på nordvestsida. Avhengig av snø- og istilhøva kan isbroddar på skoa vere nødvendig. Sørveggen av Nordnaja er bratt og har ikkje vorte klatra.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount Narodnaya|Mount Narodnaya]]» frå , den 21. september 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Bilete får ein tur til Narodnaja
Nemo på Onektoan

**Nemo** (russisk Немо) er ein stratovulkan som ligg nord på øya Onekotan i Kurilane i Russland. Han er avkappa av to kalderaer der sjølve kjegla til Nemo ligg i den sørvestlege enden av den yngste kalderaen og ein halvmåneforma innsjø fyller delvis den nordaustlege delen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Nemo Peak|Nemo Peak]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
***
Ozernoj

**Ozernoj** er ein liten vulkan sør på Kamtsjatkahalvøya i Russland. Den massive vulkanen Ksudatsj ligg like i nærleiken. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ozernoy|Ozernoy]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
***
Ploskij

**Ploskij** er ein vulkan som ligg nord på Kamtsjatkahalvøya i Russland. Kjelda til elva Vojampolka ligg ved fjellet.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Plosky|Plosky]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene: *
Pogranitsjnyvulkanen

**Pogranitsjny** er ein skjoldvulkan sentralt på Kamtsjatka. Han er den høgaste og austlegaste av tre skjoldvulkanar nordaust for Tsjyornyvulkanen sentralt i Sredinnyjfjella.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pogranichny Volcano|Pogranichny Volcano]]» frå , den 21. september 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Pogranitsjny på NASA
Prevo

**Prevo** er ein vulkan sentralt på øya Simusjir i Kurilane i Russland.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Prevo Peak|Prevo Peak]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
***
Romanovka

**Romanovka** er ein stratovulkan sentralt på Kamtsjatka. Vulkanen ligg nord for elva Kozyrevka sør i Sredinnyjfjella.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Romanovka|Romanovka]]» frå , den 21. september 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Rudakov

**Rudakov** (russisk Рудаков) er ein stratovulkan som ligg sentralt på øya Urup i Kurilane i Russland. Vulkan har eit 700 meter breitt krater som inneheld ein 300 meter brei kratersjø.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Rudakov|Rudakov]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
***
Ostryj

**Ostryj** er ein vulkan nord på Kamtsjatkahalvøya i Russland. Han består av den høgare Ostryj og den mindre vulkanen Kutina. Ostryj er ein av dei høgaste toppenane i Sredinnyjfjella.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ostry|Ostry]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
***
Vulkanen Schmidt

**Schmidt** er ein vulkan som ligg søraust på Kamtsjatkahalvøya i Russland. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Schmidt (volcano)|Schmidt (volcano)]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
***
Sjivelutsj

**Sjivelutsj** (russisk Шивелуч) er den nordlegaste aktive vulkanen i Kamtsjatka kraj i Russland. Han vert stundom kalla **Sjevelutsj** (Шевелуч) eller **Sopka Sjivelutsj**.

Sjivelutsj byrja å ta form form om lag 60&nbsp;000 til 70&nbsp;000 år sidan og har hatt minst 60 store utbrot i løpet av holocen. Det er tre delar av vulkanen, stratovulkanen Gamle Sjivelutsj (Старый Шивелуч); ein eldre kaldera, og den aktive Unge Sjivelutsj (Молодой Шивелуч) med ei høgd på om lag 2800 meter over havet.

Den siste utbrotet frå Unge Sjivelutsj starta 15. august 1999 og held på framleis (2008).
11. april 2023 sende vulkanen ut ei sky på 10 km fylt med vukansk gass og oske.

## Galleri

Fil:Sheveluch, Kamchatka.jpeg|Sjivelutsj (raud flekk).
Fil:Shiveluch eruption.jpg|Sjivelutsj den 9. mai 2004.
Fil:Shiveluch.jpg|Sjivelutsj i 2008.


## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Shiveluch|Shiveluch]]» frå , den 21. september 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Sjivelutsj webkamera 
* Google Maps
Sjoria

**Sjoria** (russisk Горная Шория) er eit område sør i Sibir, aust for Altajfjella. Det ligg sør i Kemerovo oblast. Dei innfødde folka er sjorar.

Området er fjellendt med greiner frå Abakanfjella, Salairryggen og Kuznetsk Alatau og er rik på malm.
Tao-Rusyr kaldera

**Tao-Rusyr kaldera** er ein stratovulkan som ligg sør på øya Onekotan i Kurilane i Russland. Han har ein 7,5 km brei kaldera danna under eit katstrofalt utbrot for mindre enn 10&nbsp;000 år sidan (bergartane har ein alder på mellom 5500 og 9400 år). Kaltsevojesjøen fyller kalderaen samt ein stor symmetrisk andesittisk kjegle kalla Krenitsyn, som stig som ei øy i innsjøen. Vulkanen er kalla opp etter kaptein Pjotr Krenitsyn frå den russiske keisarlege marinen.

Det siste utbrotet skjedde i 1952 og danna ein liten lavadom på kysten av øya. Krenitsyn har eit krater på toppen som er 350 meter breitt og er det høgaste punktet på vulkanen og heile Onekotan med 1325 meter over havet. Ein annan kaldera, Nemo, ligg nord på øya og inneheld ei sentral kjegle og ein kratersjø.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tao-Rusyr Caldera|Tao-Rusyr Caldera]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** 
*** Vulkansk aktivitet og nyleg tefra på Kurilane''
Tavan Bogd Uul

**Tavan Bogd Uul** (mongolsk Таван богд уул) er eit fjell i Bayan-Ölgii aimag (provins) lengst vest i Mongolia med ei høgd på 4082&nbsp;meter over havet. Han er ein av dei fem toppane i Tavan Bogd-massivet i lag med Khüiten (òg kalla *Venskapstoppen*, det høgaste fjellet i Mongolia).

Toppen formar eit trippelpunkt på grensa mellom Mongolia, Russland og provinsen Xinjiang i Kina.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tavan Bogd Uul|Tavan Bogd Uul]]» frå , den 21. september 2008.*
Børsa

**Børsa** er administrasjonssenteret i Skaun kommune i Trøndelag fylke. Tettstaden har  og ligg ved fjordarmen Gaulosen. Børsa kyrkje ligg i Børsa.

## Sjå òg
* Tettstader i Trøndelag

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»
Tolbatsjik

**Tolbatsjik** er ein kompleks vulkan på Kamtsjatkahalvøya lengst aust i Russland. Han består av to vulkanar, Plosky (*flat*) Tolbatsjik og Ostry (*skarp*) Tolbatsjik, og som namna tyder på så er den eine ein flat skjoldvulkan og den andre ein bratt stratovulkan.

Vulkanane er fleire tusen år gamle, men det siste utbrotet kom i 1975. Før utbrotet kom ei rekkje jordskjelv, som førte til at forskarar klarte å føresjå utbrotet. Utbrotet danna fleire nye sinderkjegler og ut i frå kor mykje lava som kom ut var utbrotet det største basaltiske utbrotet på Kamtsjatka i historisk tid. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tolbachik|Tolbachik]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** 
*** Plosky Tolbatsjik og Tolbatsjik lavafelt
*** Fedotov S.A. og Markhinin Je.K. (Eds) (1983). *The Great Tolbachik Fissure Eruption: Geological and Geophysical Data, 1975-1976*. Cambridge University Press, 341 s. ISBN 0-521-24345-9
Tri Sestry

**Tri Sestry** (russisk Три сестры, «dei tre systrene») er ein vulkan sentralt på øya Urup i Kurilane i Russland.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tri Sestry|Tri Sestry]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
***
Tuzovskij

**Tuzovskij** er ein vulkan nord på Kamtsjatkahalvøya i Russland. Han består av tre skjoldvulkanar der Tuzovskij er den høgaste av dei med ei høgd på 1533 meter over havet. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tuzovsky|Tuzovsky]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
***
Tiatia

**Tiatia** (russisk Тятя, japansk *Chachadake*) er ein vulkan nordaust på øya Kunasjir i Kurilane i Russland. Han er den høgaste fjelltoppen på øya. Tiatia er eit av dei beste døma på ein sommavulkan i verda, ein stratovulkan der toppen har kollapsa og danna ein kaldera som igjen nesten er fylt att av ei ny, yngre vulkankjegle som har stige over kanten på kalderaen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Tyatya|Tyatya]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** 
*** Overvaking av vulkansk aktivitet ved hjelp av satellittar
Udina

**Udina** er ein vulkan som ligg sentralt på Kamtsjatkahalvøya i Russland. Han består av to stratovulkanar, Bolsjoj Udina (2923 moh.) og Malaja Udina (1945 moh.).

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Udina|Udina]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** '
Usjkovskij

**Usjkovskij** (tidlegare kalla **Plosky**) er eit stort vulkanmassiv sentralt på Kamtsjatkahalvøya i Russland. Han ligg nordvest på Klutsjevskaja. Desse vulkanane er lenkja til kvarandre. Den høgaste toppen i massivet er **Krestovskij** (4108 moh). Krestovskij er ein stratovulkan medan Usjkovskij er ein skjoldvulkan.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ushkovsky|Ushkovsky]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
***
Vernadskijryggen

**Vernadskijryggen** er ei vulkangruppe nord på øya Paramusjir i Kurilane i Russland.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vernadskii Ridge|Vernadskii Ridge]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
***
Viljutsjik

**Viljutsjik** (òg kalla **Viljutsjikij** eller **Uiljutsjinskij**) er ein vulkan som ligg sør på Kamtsjatkahalvøya i Russland. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vilyuchik|Vilyuchik]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
***
Buvika/Ilhaugen

**Buvika/Ilhaugen** er ein tettstad i Skaun kommune i Trøndelag fylke. Staden har . Buvika ligg ved fjordarmen Gaulosen. Det nyare bustadområdet Illhaugen ligg sørvestover frå Buvika. Buvika ligg kring 8&nbsp;km austanfor kommunesenteret Børsa.

## Sjå òg
* Tettstader i Trøndelag

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»
Uratman

**Uratman** er ein vulkan som ligg nord på øya Simusjir i Kurilane i Russland. Han ligg oppfor Broutonbukta.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Uratman|Uratman]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Smithsonian Institution Global Volcanism Program: Uratman
Hovin

**Hovin** er namn på fleire stader:

* Hovin i Telemark - bygd og tidlegare kommune i Telemark, no del av Tinn kommune.
* Hovin i Gauldal - tettstad i Melhus i Sør-Trøndelag
* Valle Hovin - skeise- og konsertstadion i Oslo

* Hovin kyrkje i Spydeberg
* Hovin kyrkje i Tinn
* Hovin kyrkje i Ullensaker
Hovin i Gauldal

**Hovin** er ein tettstad i Gauldalen i Melhus kommune i Trøndelag fylke. Staden har , og ligg ved Gaula, med hovuddelen av tettstaden på vestsida av elva. Dovrebanen går gjennom Hovin og kryssar Gaula der, medan Europaveg 6 går på austsida av Gaula.

## Sjå òg
* Tettstader i Trøndelag

## Kjelder
* SSB: «Tettsteder og sentrumssoner. 1. januar 2005. Sør-Trøndelag»
Vysokaja

**Vysokaja** (russisk Высокая, 'høg') er eit fjell aust i Uralfjella i Sverdlovsk oblast i Russland. Det når 380 meter over havet. Fjellet består av porfyr og syenitt. Det er store magnetsteinfelt på Vysokaja. 

Det har lenge vore gruvedrift her, og området var på første halvdel av 1900-talet den andre største produsenten av jernmalm i Uralfjella, etter gruva i Magnitnaja.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vysokaya|Vysokaya]]» frå , den 21. september 2008.* 
* «Yegor'yevsk», *Concise Dictionary of World Place-Names* John Everett-Heath. Oxford University Press 2005. 
* «Postwar Russia and Her Mineral Deposits», Walter H. Voskuil, *The Journal of Land & Public Utility Economics* (1947 University of Wisconsin Press)
* «Europe's Fuel and Metal Deposits Evaluated», Quentin D. Singewald, *Economic Geography* (1939, Clark University)
Arnulf Goksøyr

**Arnulf Goksøyr** () er ein lokalpolitikar i Herøy på Sunnmøre.

Han representerer partiet Høgre og har vore ordførar for Herøy kommune frå 2003.
I 2008 vart han vald til fylkesleiar i Møre og Romsdal Høgre og medlem i sentralstyret i Høgre.

Ved Stortingsvalet 2013 var Goksøyr Høgre sin 1. vararepresentant til Stortinget frå Møre og Romsdal.

## Kjelder
1046 Edwin

**1046 Edwin** er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 1. desember 1924 av George Van Biesbroeck ifrå Yerkes-observatoriet i Williams Bay.

## Kjelder
* *[http://ssd.jpl.nasa.gov/sbdb.cgi?sstr=1046 1046 Edwin - baneparametrar hjå] [http://ssd.jpl.nasa.gov/ JPL Solar System Dynamics]*
* *Oppdagarar og oppdagingsplassar i [http://en.wikipedia.org/wiki/List_of_asteroids/1001–2000 Engelsk Wikipedia sine asteroidelister]. Listene baserer seg på [http://www.cfa.harvard.edu/iau/lists/NumberedMPs.html Minor Planet Center - «Discovery Circumstances: Numbered Minor Planets»]*
Jamantau

**Jamantau** (basjkirsk Ямантау, russisk гора Ямантау) er eit fjell i Uralfjella i Basjkortostan i Russland. 

I 1990-åra viste satellittbilete store utgravingar i fjellet, som i følgje av russiske styresmakter var eit matlager og ein bunkers for leiarar i tilfelle atomkrig. I følgje vitne skal det vere eit svært militæranlegg inne i fjellet.
Jamantau ligg nær ein av dei siste gjenvarande atomlaboratoria, Tsjeljabinsk-70, i Russland. 

## Bakgrunnsstoff
* Jamantau
* Russland sitt magiske fjell
* Kva som føregår i Jamantau?

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mount Yamantaw|Mount Yamantaw]]» frå , den 21. september 2008.* 
 

### Fotnotar
Zjeltovskij

**Zjeltovskij** (russisk Желтовский) er ein vulkan som ligg sør i Kamtsjatkahalvøya i Russland. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zheltovsky|Zheltovsky]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
***
Vysokij

**Vysokij** er to vulkanar sør på Kamtsjatkahalvøya i Russland. Den høgaste av dei er 2161 meter over havet, medan den andre er 1234 meter over havet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Vysoky (higher stratovolcano)|Vysoky (higher stratovolcano)]]» frå ,  den 21. september 2008.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
***
***
Zjupanovskij

**Zjupanovskij** er ein vulkan som ligg søraust på Kamtsjatkahalvøya i Russland. Han består av fire overlappande stratovulkanar.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Zhupanovsky|Zhupanovsky]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
***
Gydanhalvøya

**Gydanhalvøya** (russisk Гыданский полуостров, *Gydanskij goluostov*) er ei halvøy på kysten av Sibir ved Karahavet i Russland. Ho er om lag 500 km lang og 260 km brei. Denne breie halvøya ligg mellom estuara til Ob (Obbukta) og Jenisej, som er to viktige elvar i Russland. Den sørvestlege delen av halvøya grensar til Tazestuaret.

Gydanhalvøya er hovudsakleg flat med mange elvar og innsjøar. Nesten heile halvøya er dekt av permafrost og tundra. 

Langs kysten av halvøya ligg fleire mindre halvøyar som strekkjer seg nordover i Karahavet. Nord for halvøyar ligg nokre store øyar, som Olenij, Sjokalskij og Vilkitskij. Det er to bukter på nordkysten, den smale og djupe Khalmjerbukta og den mindre Juratskijbukta.

Gydanhalvøya ligg i Jamalo-Nenetsk autonome okrug.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gydan Peninsula|Gydan Peninsula]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
* Plassering
Kolahalvøya

**Kolahalvøya** (frå kildinsamisk Куэлнэгк нёаррк, *Kuelnegk njoarrk*; russisk Кольский полуостров, *Kolskij poluostrov*) er ei halvøy lengst nord i Russland og ein del av Murmansk oblast. Ho grensar til Barentshavet i nord og Kvitsjøen i aust og sør. I vest grensar halvøya til ei linje frå Kolabukta gjennom Imandra, Kolasjøen og elva Niva til Kandalaksjabukta.

Halvøya er om lag &nbsp;km² stor. Nordkysten er høg og bratt, medan sørsida er flat. Vest på halvøya går det to fjellkjeder, Khibiny og Lovoziorskije Tundry, sistnemnde med fjell på opp til 1120 meter over havet. Sentralt på øya ligg vasskiljet Kejvy.

Sidan isbrear under den siste istida fjerna dei øvste sedimentlaga er overflata på Kolahalvøya særs rik på forskjellige malm og mineral, som apatitt, aluminakjelder, jernmalm, glimmer, keramisk råstoff, titanmalm, amberglimmer og vermikulitt, samt malm av mindre vanlege og farga metall. MMC Norilsk Nickel driv gruver på Kolahalvøya. SG-3, det djupaste boreholet i verda, ligg på Kolahalvøya, nær grensa til Noreg.

Trass i at halvøya ligg langt nord har ho eit relativt mildt klima på grunn av dei varme havstraumane frå Atlanteren. I januar er middeltemperaturen om lag -10&nbsp;°C og i juli om lag 10&nbsp;°C. Halvøya er dekt av taiga i sør og tundra i nord.

Kolahalvøya har mange elvar med stryk. Dei viktigaste av dei er Ponoj, Varzuga, Teriberkaelva, Voronja og Jokanga. Dei største innsjøane er Imandra, Umbozero, Lovozero. Elvane og halvøya er dei viktige yngleområde for atlanterhavslaksen *Salmo salar*, som kjem frå Grønland og Færøyane for å gyte i ferskvatn. Som følgje av dette er det populært med fiske i området og fleire fjerntliggande hytter og leirar er bygd i området for sportsfiskarar gjennom sommarhalvåret. Kolaelva vert dekt av is om vinteren.

Bortsett frå russiske pomorar er halvøya òg heim for samar, som vart tvinga til å busetje seg i byen Lovozero i kommunisttida og som no driv reinsdyrhald i det meste av regionen.

Etter at Kola, den gamle busetnaden som gav namn til halvøya, svikta, har den store hamnebyen i området vore Murmansk. I sovjettida var Murmansk ein viktig ubåtbase og den russiske nordflåten held framleis til her.

Heile Kolahalvøya er råka av stor økologisk skade, hovudsakleg som følgje av forureining frå militæret, samt industriell gruvedrift etter apatitt. Om lag 250 atomreaktorar, produsert av det sovjetiske militæret, står att på halvøya. Sjølv om dei ikkje lenger er i bruk skapar dei framleis stråling og lek radioaktivt avfall.

## Sjå òg
* Kolanordmenn
* Bjarmaland

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Kola Peninsula|Kola Peninsula]]» frå , den 21. september 2008.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
** Terrestrial Ecoregions Kola Peninsula Tundra
Lokhaniemi

**Lokhaniemi** (*Lihaniemi* før 1948, russisk полуостров Лоханиеми, finsk *Lihaniemi*) er ei halvøya langs austkysten av Viborgbukta (i Finskebukta i Austersjøen) på det smalaste punktet mellom Tikhajabukta og Medjanskajabukta.

## Bakgrunnsstoff
* Moderne kart
* Gammalt finsk kart
* Bilete av Lokhaniemi

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lokhaniemi|Lokhaniemi]]» frå , den 21. september 2008.*