open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Dasøya

**Dasøya** er ei øy i Persiabukta. Ho er ein del av Abu Dhabi i Dei sameinte arabiske emirata, men ligg kring 150&nbsp;km nordvest for fastlandet. Øya er 1,2&nbsp;km brei og 2,4&nbsp;km lang, og er nesten firkanta.

Dasøya er busett av olje- og gassindustriarbeidarar. Det vert eksportert råolje og flytande naturgass med tankskip frå øya og så langt som til Japan og Europa. Oljeproduksjonen byrja etter leiting i 1956-1960 av Abu Dhabi Marine Areas (ADMA), eit fellesprosjekt mellom British Petroleum og Compagnie Française des Pétroles (seinare kjend som Total). Lokale eksportselskap er ADMA-OPCO (Oil), ADGAS (LNG) og andre.

Dasøya var tidlegare kjend som ynglestad for skjelpadder og sjøfugl. Trass i olje- og gassproduksjonen held skjelpaddene seg framleis i området, og øya er framleis ein landeplass for trekkfugl.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Das Island|Das Island]]» frå ,  den 6. juni 2016.*
Sir Bani Yas

**Sir Bani Yas** (arabisk صير بنى ياس) er ei øy 170&nbsp;km sørvest for Abu Dhabi, hovudstaden i Dei sameinte arabiske emirata. Ho ligg 9&nbsp;km utafor Jebel Dhanna, som er kryssingspunkt til andre øyar som Dalma. Sir Bani Yas er 17,5&nbsp;km frå nord til sør og 9&nbsp;km frå aust til vest. Øya hadde tidlegare det største viltreservatet i Arabia. Det dekkjer 87&nbsp;km² og vart oppretta i 1977 av sjeik Zayed Bin Sultan Al Nahyan. Takka vere tiår med bevaringsarbeid og økologiske investeringar, er øya no heimstad til tusenvis av frie dyr og fleire millionar tre og planter.

## Historie
Namnet Sir Bani Yas kjem frå bani yas-stamma, som var dei første som busette seg i Abu Dhabi. Sir Bani Yas er toppen av ein saltdom som vart skapt for millionar av år sidan av geologiske krefter. Dei første menneska kom til øya for fleire tusen år sidan. Ein har oppdage 36 arkeologiske funnstader på øya. Ein av dei eldste stadane er ruinane av eit nestoriansk kristent kloster, datert attende til 600 evt.

Sir Bani Yas vart først nemnt i europeisk litteratur kring 1590, då den venetianske gullsmeden Gasparo Balbi lista opp «Sirbeniast» som ei øy der ein ofte fann perler. Ho vart skildra i detalj i 1820- og 1850-åra av britiske marineoffiserar som kartla den nedre delen av Persiabukta.

I 1971 vart sjeik Zayed den første presidenten i Dei sameinte arabiske emirata, og valde øya som tilfluktsstad. I 1977 forbaud han all jakt på øya og starta å utvikle staden som eit viltreservat. Det vart planta millionar av tre og fleire dyreartar vart innført på øya, som gaselle, oryx, lama, nandu, sjiraff og struts. Då reservatet var oppretta, ønskte sjeik Zayed å dele resultata med verda, og opna øya for turistar i helgene. Desse turane vart så populære at ein ofte måtte bestille tur eit år i forvegen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sir Bani Yas Island|Sir Bani Yas Island]]» frå ,  den 6. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

* Sir Bani Yas - Abu Dhabi Islands Archaeological Survey
* Desert Øyar ificial website
Al-Aryam

**Al-Aryam** er ei øy utafor kysten av Abu Dhabi i Dei sameinte arabiske emirata. Ho vart tidlegare kalla Bu Khushaishah. Den regjerande familien i emiratet, Al Nahyan-familien, har eit palass og hesteranch på øya, og ho er stengd for ålmenta. Sjeik Hamdan bin Zayed al-Nahyan eig den kjende arabiske hesten Al-Aryam Arabians som held til her.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Al-Aryam Island|Al-Aryam Island]]» frå ,  den 6. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
* Al-Aryam Island - Abu Dhabi Islands Archaeological Survey
Yasøya

**Yasøya** (arabisk جزيرة ياس) er ei kunstig øy i Abu Dhabi i Dei sameinte arabiske emirata. 

Utviklinga av øya starta i 2006 med mål om gjere ho til eit fleirbruksområde for fritidsaktivitetar, shopping og underhaldning. Den estimerte, totale kostnaden er over 40 milliardar dollar. Denne investeringa var planlagt i fleire fasar fram til 2018.

Øya dekkjer i alt 25&nbsp;km². Yas Marina-banen ligg på øya, som har vore vertskap for Formel 1 Etihad Airways Abu Dhabi Grand Prix sidan 2009.

I 2010 opna Ferrari World, ein underhaldningspark, på øya. Her finn ein Formula Rossa, som er den raskaste berg-og-dalbanen i verda med ein snøggleik på 240 km/t. Yas Waterworld er ein annan fornøyelsespark. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Yas Island|Yas Island]]» frå ,  den 6. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
* Etihad Airways Abu Dhabi Grand Prix
Marawahøya

**Marawah** (arabisk **مروح**) er ei låg øy utafor kysten av emiratet Abu Dhabi. Øya ligg 15&nbsp;km nord for Khor al Bazm-lagunen sør i Persiabukta i Dei sameinte arabiske emirata.

## Geografi
Marawah ligg 100&nbsp;km vest for byen og hovudstaden, Abu Dhabi.  Øya er kring 13&nbsp;km frå aust til vest og kring 5,5&nbsp;km frå nord til sør. Det er tre øyar nær Marawah: den vesle øya Al Fiyah i vest, Junaina i søraust og Abu al Abyad i aust.

## Arkeologi
Sjølv om øya er privateigd, vert det drive mykje arkeologisk utforsking på øya.
I 1992 fullførte Abu Dhabi Islands Archaeological Survey (ADIAS) ei første undersøking av øya. Dei fann 13 stader som er datert frå yngre steinalder til islamsk tid.

I 2004 oppdaga ADIAS det eldste menneskeskjelettet ein har funne i regionen, mellom restane av steinalderbygningar og over 200 flintreiskap. DNA frå tennene til skjelettet synte at dei var kring 7&nbsp;500 år gamle.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Marawah Island|Marawah Island]]» frå ,  den 6. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Marawah, Abu Dhabi Islands Archaeological Survey
* UAE History , 20&nbsp;000 - 2&nbsp;000 years ago
* UAE Interact , Map Room
Al Futaisi

**Al Futaisi** (arabisk الفطيسي) er ei øy kring åtte kilometer sørvest for Abu Dhabi i Dei sameinte arabiske emirata med eit areal på kring 50&nbsp;km².

Den største delen av øya, som er 10 km lang og 5&nbsp;km brei, er omfatta av eit viltreservat, men òg ein ferestad for økoturisme. 

Ein har oppdaga gamle brunnar, ein gammal moské og ein gravplass som syner at det har budd folk på Futaisi i fleire hundreår. Øya har ikkje i dag noko ferskvatn, men har likevel planter og dyr, som sjøku, fiskeørn, øgler (uromastyx) og gaseller.

Futaisi har ikkje fastlandssamband, men ein liten flyplass og ei båthamn.

Eigaren av øya, Hamad bin Hamdan Al Nahyan, bygde ein vassveg forma som latinske bokstavar, sør for øya, som stava ordet 'HAMAD'. Kvar bokstav var nesten 500 meter lang og kanalen 44 meter brei. Ordet var synleg frå lufta og satellittbilete. Prosjektet vart skrinlagd og vassvegen vart fylt att i løpet av 2013.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Al Futaisi|Al Futaisi]]» frå ,  den 6. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Al Lulu

**Al Lulu** eller **Luluøya** (arabisk جزيرة اللؤلؤ) er ei kunstig øy utafor kysten av Abu Dhabi, hovudstaden i Dei sameinte arabiske emirata. Ho strekkjer seg frå Abu Dhabi-moloen til Zayed hamn. Øya er litt over 4&nbsp;km² stor. 

Øya vart bygd frå 1988 til 1992. Etter at det vart lagt fleire forskjellige planar for øya, er no utvikal til å bli eit delvis bustadområde og delvis forretningsstrøk. Etter 2009 har det ikkje gått båtsamband til øya og ho er no lukka for ålmenta og berre tilgjengeleg med privatbåt. Øya har likevel ofte blitt brukt av ålmenta. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Al Lulu|Al Lulu]]» frå ,  den 6. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Al Reem

**Al Reem** (arabisk جزيرة الريم) er ei øy 600 meter utafor kysten av Abu Dhabi. Øya vert utvikla med bustadområde og forretningsstrøk med investeringar på over 30 milliardar dollar. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Al Reem Island|Al Reem Island]]» frå ,  den 6. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Sir Abu Nu’ayr

**Sir Abu Nu’ayr** (arabisk أبو صير نعير, òg skrive **Sir Abu Neir**, **Sir Bu Nair** eller **Sir Bu Nuair**) er ei øy i Persiabukta. Ho ligg 65&nbsp;km utafor kysten av Dei sameinte arabiske emirata, kring 80&nbsp;km nord for Abu Dhabi, og  103&nbsp;km vest for Dubai. Ho høyrer til emiratet Sharjah.

Sir Abu Nu’ayr er nesten heilt rundt med ein diameter på fire kilometer, og ei 1&nbsp;km lang forlenging i søraust, slik at ho har form som ein drope.

Øya har ei lita hamn og ein flyplass. Begge ligg søraust på øya.

Crescent Petroleum har konsesjon på oljeboring i Sir Abu Nu’ayr-området. Nordaust for øya ligg Fateh-feltet, i nord Sirriøya i Iran og i vest rike olje- og gassfelt som høyrer til Abu Dhabi.

Øya er eit verneområde og har blitt registrert på lista over våtmarksområde som er internasjonalt viktige under Ramsarkonvensjonen, og vart i 2012 oppført som ein potensiell verdsarvstad av UNESCO.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sir Abu Nu’ayr|Sir Abu Nu’ayr]]» frå ,  den 6. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Kristin Roset

**Kristin Roset** () er ein norsk journalist, tidlegare friidrettsutøvar (mellomdistanseløp) og forfattar frå Sandane i Gloppen kommune. Ho representerte Gloppen Friidrettslag og vart norsk meister på 800 meter tre gonger frå 1999 til 2001. Frå 2007 til 2014 var ho redaktør for magasinet *[[Birkebeiner'n]]* som i 2013 endra namn til *[[Magasinet Birken]]*. I dag jobbar ho som journalistfrilans for *[[Dagbladet]]* og skriv bloggen *Springerinne*. Ho er forfattar av boka *Spring for livet* (2016) som handlar om spiseforstyrrelsar og toppidrett.

## Bakgrunn
Ho voks opp på Fitje, sør for Sandane sentrum, og har to eldre brør, hennar eldste bror, lensmann i Gloppen, Nils Ove Roset, var trenaren hennar gjennom det meste av karrieren. Han var sjølv ein habil 400 meterløpar og representerte Norge som juniorutøvar. Ho gjekk idrettsfag ved Firda vidaregåande skule frå 1995 til 1998. Kristin Roset bur idag på Lillehammer.

## Journalistkarriere
Roset tok journalistutdanninga si ved Høgskolen i Oslo, og arbeidde deretter som journalist i lokalavisa Firda Tidend på Sandane. Ho vart dagleg leiar i Rogaland Friidrettskrets, og busette seg i Stavanger. I desember 2007 vart ho tilsett som redaktør for sportsmagasinet Birkebeiner'n. Etter mammapermisjon i 2014/2015 starta ho som journalistfrilans for Dagbladet. Ho skriv også bloggen *Springerinne*.

## Idrettskarriere
Roset dreiv tidleg med uthaldingsidrettar, og var ein god langrennsløpar, men ho fann seg best til rette på friidrettsbana. Ho representerte Sandane Turn og Idrettslag i dei aldersbestemte klassane, og Gloppen Friidrettslag som junior og seniorutøvar. I 1999 vann ho 800 meter under NM, og følgde opp med ytterlegare to sigrar i 2000 og 2001. Ho fekk sølv i 2002 og bronse i 2003. Den personlege rekorden hennar på 800 meter er 2.03,64 sett under eit stemne i Drammen, 8. juli 2001. På 1500 meter har ho bestenoteringa 4.10,56, frå eit stemne i Cork i Irland 6. juli 2002. Det resultatet gir ho niande plass på lista over 1500 meterløparar gjennom tidene i Norge.

### NM-medaljar

## Bibliografi
### Bøker
*

*

## Kjelder
* Om Kristin Roset i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane 
;Referansar


## Bakgrunnsstoff
* Sportmedia.no: Birkebeiner'n
* Bloggen Springerinne
Jumeirah Islands

**Jumeirah Islands** (arabisk جزر الجميرا) er eit bustadfelt i Dubai i Dei sameinte arabiske emirata, utvikla av Nakheel Properties. Dei ligg like innafor Dubai Marina og Jumeirah Lakes Towers.Jumeirah Islands består av småøyar, som kvar har 16 einebustader. Dei ligg alle i ein kunstig innsjø. I alt er det 50 øyar, 46 av dei med bustadhus, ein restaurant, ein supermarknad, eit treningssenter og fritidssenter. Kvar av dei 736 husa har symjebasseng. Prosjektet var ferdig i 2006. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jumeirah Islands|Jumeirah Islands]]» frå ,  den 6. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
*Jumeirah Øyar ificial site
Jabal Yibir

**Jabal Yibir** (arabisk جبل يبر) er eit fjell i Dei sameinte arabiske emirata, og det høgaste namngjevne punktet i landet. Det har ei høgd på 1&nbsp;527 meter over havet og ligg i Hajarfjella. Det høgaste punktet i landet er ein namnlaus topp på kring 1&nbsp;910 meter over grensa for Jabal Bil Ays i Oman. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jabal Yibir|Jabal Yibir]]» frå ,  den 6. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Jabal Ajla

**Jabal Dadnah** er eit fjell i Ras al-Khaimah i Dei sameinte arabiske emirata.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jabal Ajla|Jabal Ajla]]» frå ,  den 6. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* *Gazeteer of the United Arab Emirates*. Washington, D.C. : Defense Mapping Agency, 1987.
Deiraøya

**Deiraøya** er ei gruppe kunstige øyar i Dubai i Dei sameinte arabiske emirata. Prosjektet var opphavleg planlagt som ein del av Palm Islands og vart kalla Palm Deira.

Tidleg i oktober 2007 var 20&nbsp;% av den opphavlege palmeøya ferdig, og ein hadde nytta 200 millionar kubikkmeter sand, og i 2008 var over ein fjerdedel ferdig.  I november 2008 vart planane endra og sidan 2008 har prosjektet vore lagt på is.

I oktober 2013 annonserte utviklaren Nakheel at prosjektet var endra og at dei kom til å kalle øya 'Deira Island'. Deira Island vil ha kring 1400 butikkar, eit hotell og eit amfiteater. 

## Galleri

File:Palm Deira on 1 May 2007.jpg|Deira Island on 1 May 2007
File:Deira on 8 May 2008.jpg|Deira Island on 8 May 2008


## Sjå òg
*The World

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Deira Island|Deira Island]]» frå ,  den 6. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
Digdagasletta

**Digdagasletta** er ei stor frodig sand- og grusslette nord i Dei sameinte arabiske emirata. Ho er den største og frodigaste sletta i landet. 

Digdaga ligg i Fujairah. I sørvest ligg ein sandørken og i aust ligg fjell. Landskapet brukte å vere ein savanne med *[[Prosopis cineraria]]*-tre og *[[Calotropis]]*-plantar, men dette har mest truleg blitt erstatta av jordbruksavlingar. Sør for sletta ligg byen Kalba. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Digdaga Plain|Digdaga Plain]]» frå ,  den 6. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Livádia i Lárnaka

**Livádia** (gresk Λιβάδια, tyrkisk *Livadya*) er ein by på Kypros og ein kommune i distriktet Lárnaka i Republikken Kypros. Kommunen vart oppretta i 2011.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunen 8&nbsp;581 innbyggjarar, mot 7&nbsp;206 innbyggjarar i 2011.

Livádia inngår i storbyområdet til Lárnaka.

## Referansar
Ajman

**Ajman** () er hovudstaden i emiratet Ajman i Dei sameinte arabiske emirata og ligg langs Persiabukta.

## Folketal
Byen hadde 238&nbsp;000 innbyggjarar i 2010. Dette er meir enn 90&nbsp;% av folketalet i heile emiratet. Byområdet glir direkte over i byen Sharjah langs kysten i sørvest, som igjen har vokse saman med Dubai. I lag dannar dei eit samanhengande byområde. 

## Handel
I Ajman ligg kontoret til emiren, fleire selskap og marknadar, og kring 50 internasjonale og lokale butikkar. Her ligg òg fleir bankar. 

## Turisme
Ajman har kome i gang att etter finanskrisa i 2007-2008. Turistmåla i emiratet, inkludert hotell, shopping og kulturinstitusjonar, er i rask vekst. Av turistmål finn ein Ajman nasjonalmuseum nær Ajman Fort, Det raude fortet og museet i innlandsenklaven Manama. 

Mange familiar vitjar den travle og populære cornichen i Ajman på kveldane og i helgane med mange snøggmatbutikkar, kafear og bodar. 

## Samferdsle
Den naturlege hamna i Ajman ligg langs ei naturleg vik som går innover i byen.  Arab Heavy Industries ligg i Ajman og er ein av dei største skipsprodusentane i verda. 

Hovudflyplassen i emiratet ligg i enklaven Manama, kring 60 km aust for byen, og er dermed i ein av dei mest fjerntliggande delane av emiratet. Sharjah internasjonale lufthamn ligg derimiot berre nokre få kilometer unna. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ajman|Ajman]]» frå ,  den 19. september 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

*
Emirat i Dei sameinte arabiske emirata

Dei sameinte arabiske emirata består av sju emirat (*imarat*; eintal: *imarah*):

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Emirates of the United Arab Emirates|Emirates of the United Arab Emirates]]» frå ,  den 6. juni 2016.*
*** oppgav desse kjeldene:*
Wadi Wurayah

**Wadi Wurayah** er eit område mellom byane Masafi, Khor Fakkan og Bidiyah i Dei sameinte arabiske emirata. Det har status som Ramsar-område. Området dekkjer 127&nbsp;km².

## Natur
Wadi Wurayah er heimstad til meir enn 100 artar av pattedyr, fuglar, reptil, amfibiar, og meir enn 300 planteartar. Området er kjent for dei vakre fossane i Hajarfjella. Det er eit av få område i verda der den utryddingstruga arabiske tahren framleis går fritt. Ein trur òg det framleis kan vere arabisk leopard her, men denne arten er ikkje blitt sett sidan 1995.

## Verneområde
Den 16. mars 2009 vart Wadi Wurayah det første verna fjellområdet i dei sameinte arabiske emirata.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wadi Wurayah|Wadi Wurayah]]» frå ,  den 6. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Emiratet Dubai

**Emiratet Dubai** () er eit av sju emirat i Dei sameinte arabiske emirata (UAE). Det er det nest største emiratet etter areal.

Dubai er hovudstaden i emiratet.

Regenten i emiratet er Muhammed bin Rashid Al Maktoum.

## Historie
To viktige hendingar tidleg i 1970-åra sette i gang den økonomiske utviklinga i emiratet. Det eine var at føderasjonen fekk sjølvstende i 1971. Den andre var oljekrisa i 1973 som førte til stor auke i oljeprisane og hjelpte statsøkonomien. Emiratet har fortsatt å bidra til BNPet til Dei sameinte arabiske emirata. Ein har sidan prøvd å flytte seg bort frå tradisjonell oljebasert økonomi til tenester som samferdsel og logistikk. Turismen i Duban medverkar òg stort til BNP.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Emirate of Dubai|Emirate of Dubai]]» frå ,  den 6. juni 2016.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Runar Berg

**Runar Berg** () er ein norsk tidlegare fotballspelar, fødd i Haag i Nederland, som er best kjend frå sine år i Bodø/Glimt og i Rosenborg Ballklub. Han deltok i fem i landskampar for Noreg i tida 1994-2003. Berg er son til Harald Berg, og yngre bror til Ørjan Berg.

### Klubbspel
Midtbanespelaren Berg debuterte for andredivisjonslaget Bodø/Glimt i 1987-sesongen. Etter at laget rykte ned til 3. divisjon i 1989, melde han overgang til Rosenborg før 1990-sesongen. Her fekk han heller lite speletid, men var med å vinne cupfinalen, ein kamp der han kom inn i 2. omgang i staden for broren Ørjan. I 1991-sesongen spelte Runar Berg  i Tromsø Idrettslag. Frå 1992 til -96 var han atter Glimt-spelar og var sentral då laget i 1992 vann A-avdelinga på nivå to og kunne spele i eliteserien frå 1993. Hausten 1993 vann Glimt cupfinalen på Ullevaal stadion i Oslo med 2-0 over Strømsgodset Idrettsforening. Tre år seinare var Berg og Glimt tilbake på Ullevaal, men då vart det finaletap mot Tromsø.

Dei tre sesongane 1997, 1998 og 1999 markerte Berg seg på midtbana til Rosenborg, Noregs suverene topplag som kvar sesong tok heim seriegullet, i 1999-sesongen også NM-gullet. I august 1999 vart han overført til Venezia FC i Serie A. Den italienske klubben hadde økonomiske vanskar, så etter at det vart nedrykk våren 2000, vart Berg fristilt hausten 2000 og spelte 2001-sesongen på norske Lyn i Oslo, ein klubb far hans spelte på i 1960-åra.

Frå 2002 til han la opp hausten 2010 var Berg ein sentral figur i eit Glimt-lag som veksla mellom å spele i eliteserien og på nivå to. Med overblikk, ballkontroll og presise pasningar, samt løpsstyrke og engasjement spelte han ei viktig rolle i laget.

Då Bodø/Glimt og andre idrettslag i Bodø i 2006 sleit med økonomien, gav Berg til saman kr 100&nbsp;000 fordelt til høvesvis Bodø/Glimt, barneavdelinga ved sjukehuset i Bodø, idrettslaget Grand Bodø og Bodø Håndballklubb. I 2009-sesongen valde Berg å late si eiga løn på kr 750&nbsp;000 verte ståande i Bodø/Glimt, for å hjelpe klubben ut av eit økonomisk uføre.

### Landslagsspel
Berg spelte to vennskaps-landskampar vinteren 1994 og like mange vinteren 1995. Åtte år og ni månader seinare deltok han i Valencia i sin femte og siste landskamp då Noreg tapte 1-2 for heimelaget i ein EM-kvalifiseringskamp, eit fem minuttar langt innhopp på tampen av oppgjeret.

Berg la opp i 2010.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Runar Berg|Runar Berg]]» frå ,  den 6. juni 2016.*  
 

**Denne artikkelen bygger på «[[:it:Runar Berg|Runar Berg]]» frå ,  den 6. juni 2016.*  
 
*eu-football
VM i fotball 1938

**Verdsmeisterskapen i fotball 1938** vart avvikla i 10 byar i Frankrike i tida frå 4. til 19. juni 1938. Det regjerande meisterlaget, Italia, heldt fram som verdsmeister etter å ha vunne med 4-2 over Ungarn i finalen.

15 land deltok i meisterskapen, den tredje verdsmeisterskapen i fotball. 12 av deltakarlanda var frå Europa, einast Brasil, Cuba og Nederlandsk Ostindia kom frå andre verdsdelar. Meisterskapen vart arrangert som utslagsturnering med cupkampar i tre rundar, pluss finale og bronsekamp.

Noreg, som deltok i ein fotball-verdsmeisterskap for fyrste gong, møtte i 1. runde Italia, den regjerande meisteren. Italia gjekk vidare då laget vann 2-1 etter ekstraomgangar. Også Brasil og Tsjekkoslovakia måtte han ekstraomgangar for å avansere til kvartfinalane, medan Sveits og Cuba måtte ut i omkamp før dei var vidare. Derimot trengde vertslandet Frankrike og Ungarn einast 90 minuttar på avansemenet. Sverige fekk walkover.

I kvartfinalane slo Italia ut vertslandet, og både Ungarn og sørleg Sverige tok seg greitt vidare. Brasil måtte derimot han omkamp før Tjsekkoslovakia var elimenert. I semifinalen valde Brasil å stille utan storskåraren Leônidas da Silva mot Italia, og tapte 1-2. Ungarn feia Sverige av bana med 5-1 i den andre semifinalen. Brasil vann bronsekampen med 4-2 over Sverige, der Leônidas var tilbake og vart toppskårar i meisterskapen med i alt sju nettkjenningar. 

### Finalen
Finalen på Stade Colmbes i Paris opna med to kjappe skåringar. I det 5. minutt sende Gino Colaussi Italia framom, to minuttar seinare utlikna Pál Titkos for Ungarn. Silvio Piola gav Italia leiinga på nytt i det 16. minutt og Colaussi auka til 3-1 i det 35. minutt. Kapteinen György Sárosi reduserte så for Ungarn 25 minutt ut i andre omgang, men åtte minuttar før slutt la Piola på til 4-2 og kampen ebba ut. Lagkapteinen Meazza var den einaste tilbake frå 1934-vinnarane.

**Italia** sitt meisterlag: Aldo Olivieri, Alfredo Foni, Pietro Rava, Pietro Serantoni, Miguel Andreolo, Ugo Locatelli, Amedeo Biavati, Giuseppe Meazza, Silvio Piola, Giovanni Ferrari og Gino Colaussi,

**Ungarn**: Antal Szabó, Gyula Polgár, Sándor Bíró, Antal Szalay, György Szűcs, Gyula Lázár, Ferenc Sas, Jenő Vincze, György Sárosi, Gyula Zsengellér og Pál Titkos.

45&nbsp;000 tilskodarar såg finalen. Franske George Capdeville var dommar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Fußball-Weltmeisterschaft 1938|Fußball-Weltmeisterschaft 1938]]» frå ,  den 6. juni 2016.*
Fotballandskampen Noreg-Italia i VM-1938

**Fotballandskampen Noreg-Italia i VM i fotball 1938** fann stad 5. juni 1938 på Stade Velodrome i Marseille. Landskampen var ein av kampane i 1. runde av meisterskapen, som vart arrangert som utslagsturnering.

Fire av dei norske spelarane kom frå Lyn, to frå Fredrikstad FK og like mange frå Odd, dessutan var Vålerengen IF, SK Hardy og Viking FK representert. Målvakta Tippen Johansen spelte sin 45. lanskamp, medan senterforward Brynildsen spelte sin 2. landskamp. Inter med fire spelarar og AS Roma med to var best representert i Italia sitt mannskap. Kapteinen Meazza var mest rutinert av italienarane, landskampen var hans 44.

**Noregs** lag bestod av Henry Johansen, Rolf Johannessen, Øivind Holmsen, Kristian Henriksen, Nils Eriksen (kaptein), Rolf Holmberg, Odd Frantzen, Reidar Kvammen, Knut Brynildsen, Magnar Isaksen og Arne Brustad.

**Italia** stilte med: Aldo Olivieri, Eraldo Monzeglio, Pietro Rava, Pietro Serantoni, Michele Nadreolo, Ugo Locatelli, Piero Pasinati, Giuseppe Meazza (kaptein), Silvio Piola, Giovanni Ferrari og Pietro Ferraris. 

Venstrevengen Ferraris skåra for Italia allereie i det 2. minutt. Arne Brustad utlikna sju minuttar før ordinær tid var ute, og fekk så underkjent ei nettkjenning få minuttar seinare. Berre fire minuttar ut i 1. ekstraomgang vart Silvio Piola matchvinnar for Italia.

Italia vann sidan meisterskapen med 4-2 over Ungarn i finalen. På vegen hadde laget slått ut Frankrike i kvarfinalane og Brasil i semifinalane.

## Kjelder
Kampreferat i eu-football
Byar i Dei sameinte arabiske emirata

Dette er ei **liste over byar i [[Dei sameinte arabiske emirata]]**.

### Storbyar
Tabellen under syner dei 10 største byane i Emirata.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:List of cities in the United Arab Emirates|List of cities in the United Arab Emirates]]» frå ,  den 7. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Teenage Mutant Ninja Turtles: Out of the Shadows

**Teenage Mutant Ninja Turtles: Out of the Shadows** er ein USA-amerikansk film fra 2016, basert på Teenage Mutant Ninja Turtles av Kevin Eastman og Peter Laird.

## Bakgrunnsstoff
*
Al Hazzanah

**Al Hazzanah** (arabisk الحزانة) er ein forstad i byen Sharjah i Dei sameinte arabiske emirata. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Al Hazzanah|Al Hazzanah]]» frå ,  den 7. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Alghadeer

**Alghadeer** er eit utviklingsprosjekt aust i emiratet Abu Dhabi, på grensa mellom byen og Dubai. Han er ein del av den større Saih Al Sidirah-utviklinga. Området skal bli ein sjølvberga by med ein moské, butikk, parkar og ein internasjonal skule. 

Planane vart lansert i oktober 2007 av Sorouh Real Estate ved Cityscape Dubai 2007. Arbeidet med bygginga byrja i oktober 2008. Dei første innbyggjarane flytta inn i 2012.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Alghadeer|Alghadeer]]» frå ,  den 7. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Utviklingsnettstad
Dvergnova

Ei **U Geminorum-type variabel stjerne** eller **dvergnova** er ein type kataklysmisk variabel stjerne som består av eit tett dobbeltstjernesystem der den eine stjerna er ein kvit dverg som tek til seg materie frå følgjesstjerna. Den første stjerna av denne typen som vart observert, var U Geminorum i 1855; men mekanismen vart ikkje kjend før 1974, då Brian Warner synte at novaen kjem av ein auke i luminositeten til akkresjonsskjeva. Dei 
liknar klassiske novaer med at det er ein kvit dverg som har periodiske utbrot, men mekanismen er annleis. Klassiske novaer kjem av fusjon og detonering av oppsamla hydrogen, medan dagen teoriar indikerer at dvergnovaer kjem av ustabilitet i akkresjonsskjeva, når gass i skjeva når ein kritisk temperatur som fører til endringar i viskositet, slik at ho kollapsar inn i den kvite dvergen og frigjev store mengder potensiell energi som skuldast tyngdekrafta.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Dwarf nova|Dwarf nova]]» frå ,  den 7. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* AAVSO Variable Star of the Month. SU Ursae Majoris: February 2000
* Amateur Astronomers and Dwarf Novae
Dynamisk parallakse

**Dynamisk parallakse** er ein parallakse for dobbeltstjerner som er utrekna ved hjelp av Kepler si tredje lov. Ein nyttar massane til dei to komponentane, storleiken til krinslaupet og perioden til krinslaupet til å rekne ut ein estimert avstand mellom dei to stjernene.  

## Kjelder

*
Eastern Standard Time

**Eastern Standard Time**, forkorta **EST**, er ei tidssone som er universaltid minus fem timer. Sonen dekkjer 17 statar i USA, delar av det austlege Canada, staten Quintana Roo i Mexico, Panama i Mellom-Amerika og Karibia.

**Eastern Daylight Time** (**EDT**) vert nytta når det er sommartid og er 4 timar bak universaltid. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eastern Standard Time|Eastern Standard Time]]» frå ,  den 7. juni 2016.*
Sätra brunn kurbad

**Sätra brunn** er eit kurbad på feriestaden Sätra brunn i Sala kommun i Sverige. Det ligg på grensa mellom Fläckebo og Kile i Västmanlands län, og vart opna i 1700. Dermed er Sätra brunn eit av dei eldste kurbada i Sverige. I anlegget er det hundre bygningar.

Sätra brunn har sidan 2002 tilhøyrd Sätra Brunn økonomisk samskipnad. Verksemda består i hovudsak av konferansar, spa, rom med om lag 130 rom og ein restaurant. I anlegget er det òg ei sommarkyrkje. På brønnområdet er òg fleire verksemder som leier lokale som ikkje vert brukt i hovudverksemda. Desse driv til dømes med kunst og handverk, kafé, veterinærverksemd med urtemedisin, kunstgalleri, museum og nettbutikk for interiørdetaljar. Gjennom år har det vorte skapt eit kulturliv rundt Sätra brunn. Dei tilsette har blant anna organisert kabaretar i 1990-åra, og driv i dag konsertar, historiske turar og marknader. Sätra brunn er blitt eit populært reisemål for å feira jonsok.

## Bygningar

File:Brunnshuset, Sätra brunn 3503.jpg|Brunnshus
File:Badanstalten Sätra brunn.JPG|Badanstalten
File:Stora Broarne Sätra brunn.JPG|Store Broarne
File:Mellan torpet Sätra brunn.JPG|Mellomtorpet
File:Bergabo Sätra brunn2.JPG|Bergabo
File:Societetshuset Sätra brunn2.JPG|Sosietethus
File:Läkarstugan Sätra brunn2.JPG|Legehytte


## Sjå òg
* Vasskjelde

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sätra brunn (spa)|Sätra brunn (spa)]]» frå ,  den 7. juni 2016.*  
 
## Bakgrunnsstoff
*  (svensk) 
* Brunnsmuseet ved Sätra brunn (svensk)
Dynamisk tid

**Dynamisk tid** er ein familie tidsskalaer som vart innført i 1984 for å erstatte efemeridetid som uavhengig variabel i dynamiske teoriar og i efemeridar. Desse tidsskalaene er, som efemeridetid, uavhengige av jordrotasjonen. Terrestrisk dynamisk tid er ikkje avhengig av noko teori, og blir nytta til utrekning av apparente geosentriske efemerider. For praktiske føremål er terrestrisk dynamisk tid minus internasjonal atomtid lik efemeridetid minus internasjonal atomtid. Ved innføringa i 1984 var denne lik 32,184 sekund.

## Kjelder

*
Straumavtakar

**Straumavtakar**, og kalla **pantograf**, er ei innretning som stryk langsetter ein kontaktleidning, òg kalla køyreleidning eller luftleidning, eller ei straumskjene, for å  overføre elektrisk straum til elektrisk drive rullande materiell på jarnbaner, på T-baner, eller til sporvogner eller trolleybussar i gater. Stålfjører eller eit trykkluftsystem pressar straumavtakaren opp mot leidningen, eller mot straumskjena. 

For skjenegåande køyretøy er det nok med ein kontaktleidning som straumavtakaren stryk langsetter, då skjenegangen vert nytta som den andre leiaren. Trollyebussar, som går på gummihjul, må ha doble straumavtakarar opp til doble kontaktleidningar som er isolerte frå kvarandre.
 

Fil:Pantograaf lichtrail.jpg|Døme på «einbeint» straumavtakar på taket av skiftelokomotiv og liknande
Fil:ICE S Messstromabnehmer.jpg|Straumavtakar på tysk høgfartstog
Fil:Bergen Trolleybus333 1989.jpg|Dobbel straumavtakar bak på leddtrolleybuss
Fil:Obus-detail-rr-12.jpg|Detalj av den doble straumavtakaren til ein trolleybuss
Fil:El5 2041.jpg|Straumavtakarar av pantograftypen på eit eldre jarnbanelokomotiv, den eine pantografen er oppslege og i bruk, den andre ligg nede.
Fil:Third rail contact shoe (without description).jpg|Straumavtakar, slepesko, for straumskjene
Fil:Halle ad Saale Strassenbahn.jpg|Straumavatakar på gamal tysk sporvogn
Fil:Tweebeen pantograaf.jpg|Straumavtakar, pantograf, på ein trikk
Fil:Pantograaf van RandstadRail.JPG|Straumavtakar på ein trikk
Fil:Autoscooter1.jpg|Straumavtakarar på såkalla «radiobilar» i ein moropark. Straumavtakaren sleper mot eit straumførande nett under taket, og metallgolvet som bilane køyrer på, fungerer som den andre leidninga.
38628 Huya

**38628 Huya** (2000 EB173) er eit trans-neptunsk objekt i Kuiperbeltet, oppdaga av Ignacio Ferrin ved Merida i 2000. Det er klassifisert som ein plutino og har ein middelavstand frå solen på ca. 39,72&nbsp;astronomiske einingar. Det har omtrent same omlaupstid som Pluto (250 år). Objektet har ein mørkeraud farge og er estimert til å vere kring ein fjerdedel så stor som Pluto (300-600 km), det vil sei for liten til å vere ein planet, men heller ingen måne. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:38628 Huya|38628 Huya]]» frå ,  den 7. juni 2016.*  
 

*Delphin, Inger Lise A.. (14. februar 2009). Eb173. I Store norske leksikon. Henta 26. mai 2016 frå https://snl.no/EB173.
Edward Arthur Milne

**Edward Arthur Milne** () var ein britisk astrofysikar og matematikar. Han var kjend for dei teoretiske undersøkingane sine av atmosfærane til sola og stjernene og for den kinematiske relativitetsteorien sin. 

Han skreiv fleire bøker, mellom anna ein biografi *Sir James Jeans* (1952).

## Æresprisar
*OBE (1918)
*Smith's Prize (1922)
*Royal Astronomical Society sin gullmedalje (1935)
*Royal Society sin Royal Medal (1941)
*Brucemedaljen (1945)
**Oppkallingar**
*Milne eit krater på månen

## Bøker av Milne
* *Thermodynamics of the Stars*, Berlin: J. Springer, 1930.
* *The White Dwarf Stars*, Oxford: Clarendon Press, 1932.
* *Relativity, gravitation and world-structure*, Oxford: Clarendon Press, 1935.
* *The Inverse Square Law of Gravitation*, London: Harrison and Son, 1936.
* *The Fundamental Concepts of Natural Philosophy*, Edinburgh: Oliver & Boyd, 1943.
* *Kinematic relativity; a sequel to Relativity, gravitation and world structure*, Oxford: Clarendon Press, 1948.
* *Vectorial Mechanics*, New York: Interscience Publishers, 1948.
* *Modern Cosmology and the Christian Idea of God*, Oxford: Clarendon Press, 1952.
* *Sir James Jeans: A Biography*, Cambridge University Press, 1952.

## Kjelder

*
Edward Charles Pickering

**Edward Charles Pickering** () var ein amerikansk astronom og fysikar og ein eldre bror av William Henry Pickering.

I lag med Carl Vogel, oppdaga Pickering den første spektroskopiske binærstjerna. Han skreiv *Elements of Physical Manipulations (2 vol., 1873&ndash;76)*.

Han var professor og direktør for Harvard-observatoriet frå 1876. Pickering såg som hovudoppgåva til observatoriet innsamling og handsaming av observasjonar, og det vart under leiinga hans samla eit veldig materiale, særskild av variable stjerner og stjernespekter. 

## Prisar
*Medlem av American Academy of Arts and Sciences (1867)
*Royal Astronomical Society sin gullmedalje (1886 and 1901)
*Valz-prisen til Det franske vitskapsakademiet (1888)
*Henry Draper-medaljen frå National Academy of Sciences (1888)
*Brucemedaljen (1908)
**Oppkallingar**
*Krateret Pickering på månen
*Krateret Pickering på Mars.
*Asteroiden 784 Pickeringia
(alle kalla opp i lag med broren William Henry Pickering)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Edward Charles Pickering|Edward Charles Pickering]]» frå ,  den 7. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Efemeridetid

**Efemeridetid** er ei tid korrigert for uregelmessigheiter i rotasjonstida til jorda. Efemeridetid vert hovudsakleg avgjort frå observasjonar av månen si rørsle mot bakgrunnen av stjerner.  Frå 1960 til 1983 nytta ein efemeridetid i staden for verdstid i dei astronomiske årbøkene. Frå byrjinga av 1984 er efemeridetid erstatta av dynamisk tid.

Ein **eferemide** er ein tabell over føreutrekna posisjonar for himmellekamar. Omgrepet vert òg nytta i tydinga *astronomisk årbok*.

## Kjelder

*
*
Effelsberg radioastronomiske observatorium

**Effelsberg radioastronomiske observatorium** er eit observatorium kring 40 km vest for Bonn i Tyskland. Det høyrer inn under Max Planck-instituttet for radioastronomi i Bonn. Observatoriet var frå 1971 til 2000 det største heilt styrbare radioteleskopet i verda med ein diameter på 100 meter. I 2000 vart det forbigått av Green Bank-teleskopet i USA som er 110 meter.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettstad
Einsteineffekt

**Einsteineffektar** er tre astronomiske konsekvensar av Albert Einstein sin relativitetsteori, føresagt og seinare stadfesta ved observasjonar:

* Merkur si perihelforskyving. Den store aksen i banen til Merkur dreier seg 43 bogesekund raskare per hundreår enn det teorien til Isaac Newton gjev. 
* Lysavbøyinga ved solranden. Når ei lysstråle passerer like ved solranden, blir ho avbøygd 1,75 bogesekund.
*Gravitasjonsraudforskyving. Lys som vert sendt ut frå ei stjerne vil få spektrallinjene forskyvd mot raudt, og forskyvinga vil vere proporsjonal med massen til stjerna og og omvendt proporsjonal med radien til stjerna.

## Kjelder

*
Ejnar Hertzsprung

**Ejnar Hertzsprung** () var ein dansk kjemikar og astronom.

Han var professor i Göttingen 1909–1914, observator ved observatoriet i Potsdam 1914–1919, professor i Leyden 1920–1945 og direktør for Leyden observatorium 1935–1945. Hertzsprung utførte viktige arbeid innafor fleire område, mellom anna dobbeltstjerner, variable stjerner og astrometri. Han laga ei grafisk framstilling av fordelinga til stjernene etter lysstyrke og spektralklasse, kalla Hertzsprung–Russell-diagrammet i lag med Henry Norris Russell.

## Asteroidar oppdaga av Hertzsprung
*1627 Ivar (25. september 1929)
*1702 Kalahari (7. juli 1924)

## Prisar og utmerkingar
**Prisar**
* Royal Astronomical Society sin gullmedalje i 1929
* Brucemedaljen i 1937

**Oppkallingar**
* Hertzsprung på månen, krater på månen
* Asteroiden 1693 Hertzsprung

## Kjelder

*
Formørking

Ein  **eklipse** eller **formørking** er ei astronomisk hending der ein himmellekam for ein periode er formørka ved at han anten flyttar seg inn i skuggen til ein annan lekam, eller ved at ein annan lekam passerer mellom seg og det lysande objektet.  

Omgrepet vert som oftast nytta som solformørking, der måneskuggen kryssar jordoverflata, eller ei måneformørking, der månen flyttar seg inn i jordskuggen. Det kan òg nyttast om andre hendingar enn jorda og månen, til dømes når ein planet kastar skugge på ein av månane sine. Ei dobbeltstjerne kan produsere formørkingar om omlaupsplanet til dei to stjernene kryssar synslinja til ein observatør. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eclipse|Eclipse]]» frå ,  den 7. juni 2016.*
Ekliptikksystemet

**Ekliptikksystemet** eller **ekliptiske koordinatar** er eit astronomisk koordinatsystem der fundamentalplanet er planet til ekliptikken. Det vert nytta til å representere posisjonane og banane til lekamar i solsystemet.

## Kjelder

*
Ekstinksjon i astronomi

**Ekstinksjon** i astronomi er den svekkinga som skjer med lyset frå ein himmellekam når det går gjennom jordatmosfæren på grunn av lysspreiing og lysabsorpsjon. Ekstinksjonen aukar med aukande senitavstand. Ei stjerne som i senit er i storleiksklasse 1, vil observert nær horisonten vere i 4. eller 5. storleiksklasse, og verkar altså meir lyssvak. 

Ekstinksjonen er selektiv, og er til dømes sterkare for kortbølgja lys (blått) enn for langbølgja lys (raudt). Sola, månen og stjernene verkar raudare nær horisonten enn høgare på himmelen. I tillegg forklarar den selektive ekstinksjonen blåfargen til himmelen. 

Svekkinga av stjernelys på grunn av interstellart støv vert òg omtalt som ekstinksjon. **Fargeeksess** er skilnaden mellom den observerte fargeindeksen til ei stjerne og den fargeindeksen som er karakteristisk for den spektralklassen som stjerna høyrer til. Ut frå fargeeksessen kan ein rekne ut kor mykje lyset frå stjerna er svekka på grunn av interstellar absorpsjon.

## Kjelder

*
*
Ekstragalaktisk astronomi

**Ekstragalaktisk astronomi** er ei grein av astronomi som omfattar objekt utafor vår eigen galakse, Mjølkevegen. Med andre ord er det studiet av alle astronomiske objekt som ikkje er dekt av galaktisk astronomi.

Etter kvart som instrumenta har blitt betre, har ein kunne undersøke meir fjerntliggande objekt i større detalj. Det er derfor nytting å dele greina inn i **nær-ekstragalaktisk astronomi** og **fjern-ekstragalaktisk astronomi**. Førstnemnde omhandlar objekt som galaksar i Den lokale gruppa, som er nær nok til at ein kan få særs detaljerte analysar av innhaldet (t.d. supernovarestar). 

Some tema er:

* Galaksegrupper
* Galaksehopar
* Superhopar
* Galaksefilament
* Kvasarar
* Radiogalaksar
* Supernovaer
* Intergalaktiske stjerner
* Intergalaktisk støv
* Intergalaktiske støvskyer
* Det observerbare universet

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Extragalactic astronomy|Extragalactic astronomy]]» frå ,  den 7. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Himmelekvator

**Ekvator** i astronomisk samanheng er det same som himmelen sin ekvator, det vil sei storsirkelen der forlenginga av ekvatorplanet til jorda skjer himmelkula. Denne står vinkelrett på himmelaksen, og dannar grensa mellom den nordlege og sørlege himmelhalvkula. 

## Kjelder

*
Ekstraterrestrisk

**Ekstraterrestrisk** er eit omgrep som tyder «utanfor jorda».

* Ekstraterrestrisk biologi, sjå astrobiologi
* Ekstraterrestrisk stråling, den strålinga, hovudsakleg frå sola, som den yttergrensa til jordatmosfæren mottar, altså før strålinga delvis vert absorbert av gassar og partiklar i atmosfæren. 
* Ekstraterrestrisk liv, i vitskapleg samanheng, hypotetisk liv utafor jorda. 
* Det ytre rommet, plasseringa til alt som er «utafor jorda»
Ekvatorialinstrument

**Ekvatorialinstrument**, eller berre **ekvatorial**, er ein astronomisk kikkert forsynt med målesirklar for enkel innstilling på ein himmellekam med gjeven timevinkel og deklinasjon. Kikkerten kan dreiast om polaksen (timeaksen) som er fast montert parallelt med jordaksen. På polaksen sit timesirkelen, som er parallell med ekvator. Sjølve kikkerten og motvekta til denne sit på ein annan akse, deklinasjonsaksen, som står vinkelrett på ekvator. Ein kikkert med ein slik parallaktisk oppstilling kan altså dreiast på to måtar, og kan stillast inn på kva punkt som helst på stjernehimmelen og ved eit urverk førast til å følgje den daglege gangen til stjernene. Nullpunktet til timesirkelen ligg i meridianen, og nullpunktet til deklinasjonssirkelen ligg i ekvator.

## Kjelder

*
Ekvatorsystemet

**Ekvatorsystemet** er eit himmelkoordinatsystem der fundamentalplanet er planet til himmelekvator. 

## Kjelder

*
Elongasjon

**Elongasjon** er ein vinkelavstand, særleg vinkelavstanden til ein planet frå sola eller mellom ein planet og månen til planeten, sett frå jorda. Elongasjon kan for planetane innafor jordbanen berre nå ein viss, høgaste grenseverdi, for Merkur ca. 28° og for Venus ca. 46°. Elongasjonen til ein planet vert stundom òg definert som lengdeskilnaden til planeten frå sola. Fordi breiddene til planetnane alltid er små, er skilnaden på dei to definsjonane som regel ikkje viktig. 

## Elongasjonsperiode
Største elongasjonen til ein planet oppstår periodisk, med ein største austleg elongasjon etterfølgd av ein største vestleg elongasjon, og omvendt. Perioden er avhengig av den relative vinkelsnøggleiken til jorda og planeten, som sett frå sola. Tida det tar å fullføre ein periode er den synodiske perioden til planeten. 

La *T* vere perioden (til dømes tida mellom to største austlege elongasjonar), *&omega;* vere relativt vinkelsnøggleik, *&omega;*e jorda sin vinkelsnøggleik og *&omega;*p planeten sin vinkelsnøggleik. Så

:T = {2\pi\over \omega} = {2\pi\over \omega_p - \omega_e} = {2\pi\over {2\pi\over T_p} - {2\pi\over T_e}}
= {T_e \over {T_e \over T_p} - 1}

der *T*e og *T*p er jordåret og planetåret (altså tida det tar å gjere eit omlaup rundt jorda, kalla sideral periode). 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Elongation (astronomy)|Elongation (astronomy)]]» frå ,  den 7. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


*
Emersjon

**Emersjon** er tilsynekomsten av ein himmellekam som tidlegare har vore usynleg på grunn av okkultasjon eller formørking. 

Omgrepet vert òg nytta om avsluttinga på ein Merkur- eller Venuspassasje. Det motsette er immersjon. 

Emersjonstida er det tidspunktet då emersjonen oppstår. 

## Kjelder

*
Enckes komet

**Enckes komet** (offisielt **2P/Encke**) er ein periodisk komet med omløpstid 3,3 år, den kortaste som er kjent for kometar. Avstanden til kometen frå sola er særs liten, kring 1,3 av jordbanen, slik at han er særs lyssterk og ofte synleg med det blotte auga. 

Enckes komet var synleg ved fire forskjellige passasjer nær sola (1786–1818) før identiteten og banen vart avgjort i 1819 av den tyske astronomen Johann F. Encke (1791–1865). 

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
Epakt

**Epaktar** er talet på dagar som har gått sidan siste nymåne den 1. januar, det vil seir alderen til månen på nyårsdagen. Omgrepet vert stort sett nytta i samband med tabellmetodar for å avgjere datoen for påske. Talet varierer, vanlegvis med 11 dagar, frå år til år, på grunn av skilnaden mellom solåret på 365-366 dagar og måneåret på 354-355 dagar.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
* Epact ved *[[Catholic Encyclopedia]]*
Episykel

Ein **episykel** er eit geometrisk hjelpemiddel som vart oppfunne av Apollonius kring 200 fvt., for å framstille samansette periodiske rørsler. Instrumentet vart nytta av Ptolemaios og seinare i antikken og mellomalderen fram til Kepler si tid for å framstille geometrisk variasjonane i rørsla til månen og planetane.

Etter Ptolemaios sin planetteori (verdsssystem) flyttar planeten seg med jamn fart langs ein sirkel, episykelen, som har sentrum som flyttar seg om jorda med jamn fart langs ein annan sirkel, deferenten. Ved å variere diameter og omlaupstid kunne ein framstille dei sløyfeforma banane til planetane. 

For å gjere reie for nokre av uregelmessigheitene i rørsla fann Ptolemaios det naudsynt å tru at både episykel og deferent var eksentriske sirklar. Seinare, då kjennskapen til planetrørslene vart meir nøyaktige, føydde arabarane episykel på episykel inntil systemet vart særs komplisert.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
Ulsterfrakk

**Ulsterfrakk** eller berre **ulster** (frå engelsk ulster [overcoat], etter den nordirske provinsen Ulster) viser til ein lang og vid frakk av grovt ulltøy, ofte utstyrt med belte. 

Plagget har utgangspunkt i ein viktoriansk yterrfrakk med ein kort kappe på. Etter edvardiansk tid forsvann kappen.

Plagget er nemnd i fleire Sherlock Holmes-forteljingar, og blei brukt av Basil Rathbone i filmatiseringar av rolla.


Debbie Reynolds Auction - Basil Rathbone "Sherlock Holmes" signature iconic caped overcoat from "The Adventures of Sherlock Holmes and Hound of the Baskervilles".jpg|Kostymet til Basil Rathbone i *The Adventures of Sherlock Holmes and Hound of the Baskervilles*
Lanpher Furs Sheep lined ulsters 11 21.jpg|Teikning av menn i jakke og ulster frå 1906.
Peek & Cloppenburg.jpg|Nederlandsk reklame for ulsterar frå 1931.


## Kjelder
*ulster i Norsk Ordbok

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ulster coat|Ulster coat]]» frå ,  den 7. juni 2016.*