open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Frederiksborghest

**Frederiksborghest** eller frederiksborgar er ein dansk hesterase.
## Raseskildring
Frederiksborghesten er ein allsidig køyre- og ridehest. Alle fargar og avteikn er tillatne, og mankehøgda ligg som regel mellom 160 og 169 cm.
## Historie
Etter at den danske kongen Fredrik II skaffa seg Hillerødholm (seinare Frederiksborg) vart det sett i gang stutteridrift på staden. Sonen Christian IV var særs interessert i hesteavl og han kjøpte mellom anna inn spanske hingstar. Det var Christian IV som sette i gang stutteriadministrasjonen på Frederiksborg. Frederiksborghesten er den eldste av nasjonalhesterasane til Danmark, og ein av verdas eldste stambokførte husdyrrasar. I lang tid var frederiksborgarhesten mykje etterspurt i Europa, og mange hestar vart seld utanlands. Frederiksborg-stutteriet var i drift fram til 1876. Stutteriet vart til slutt nedlagt ettersom rasen fekk problem med sjukdom grunna få individ og innavl.

Etterkommarar av hestane frå Frederiksborg levde vidare på landsbygda, særleg på [Bornholm]. Andre rasar, mellom anna jysk hest, oldenburgar, engelsk fullblodshest og tysk trakhenar vart kryssa inn. Etterkommarane til desse hestane er frederiksborgaren slik vi kjenner han i dag, ein litt større og tyngre hest enn den gamle typen.

## Førekomst
I dag er det registrert omkring 2000 frederiksborghestar. Om lag 200 hopper og 40 hingstar vert nytta i avl, og der fødast litt under 100 føl i året.
Sjølv om den opphavlege frederiksborghesten er sjeldan i dag, lever blodslinjene vidare i danske varmblodsridehestar og andre hestetypar der frederiksborgarhest har blitt kryssa inn.
## Bruk
Frederiksborghesten vart opphavleg avla fram til både ride- og køyrehest.

## Kjelder
*Store norske leksikon om frederiksborghest
*Frederiksborghesten si historie (sida er på dansk)
*Foreningen gamle danske husdyrracer om frederiksborghest
Rayleigh–Bénard-konveksjonen

**Rayleigh–Bénard-konveksjonen** er konveksjon som skjer ved oppvarming av eit tynt væskesjikt frå undersida der vert danna eit straumingsmønster med sekskanta «celler» kalla *Bénardceller*, etter den franske fysikaren Henri Bénard som påviste dei i 1900. Slike celler opptrer òg i skymønster i jordatmosfæren. 

## Kjelder
*benardceller. I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå: http://snl.no/benardceller

## Bakgrunnsstoff
* A. Getling, O. Brausch: Cellular flow patterns 
* K. Daniels, B. Plapp, W.Pesch, O. Brausch, E. Bodenschatz: Undulation Chaos in inclined Layer Convection
Bernard Paul Gregory

**Bernard Paul Gregory** () var ein fransk fysikar.

Han var professor ved École Polytechnique i Paris 1959–1965 og 1971–1977 og generaldirektør for CERN 1966–1970. Kort tid før han døydde vart han på ny vald til generaldirektør for CERN. Han er kjent for arbeida sine innan kjerne- og elementærpartikkelfysikk.

## Kjelder
*Bernard Paul Gregory. I *[[Store norske leksikon]]*.
Berøringselektrisitet

**Berøringselektrisitet** eller **kontaktelektrisitet** oppstår i kontaktflata mellom forskjellige material når dei vert ført i direkte kontakt med kvarandre. Kontaktspenninga skuldast at materiale har forskjellig evne til å binde elektron. Effekten er sterkast for isolerande material, som til dømes kunstfiber- og plastmateriale. 

## Sjå òg
* Kontaktpotensial

## Kjelder
*berøringselektrisitet. () I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå: http://snl.no/berøringselektrisitet
Bestråling

**Bestråling** er at ein lekam vert treft av stråler, bølgjer eller hurtige partiklar som skapar fysiske verknader i lekamen. Ved alle former for bestråling vert det overført energi, og lekamen vert meir eller mindre oppvarma. Ved bestråling med kortbølgja (blått, fiolett) eller ultrafiolett lys vil enkelte lekamar sende ut lys med ein annan farge. Dette vert kalla luminescens. Ved bestråling med ioniserande stråling (alfa-, beta- og gammastråling) og nøytron, kan den kjemiske strukturen til stoffet endrast og stoffet kan sende ut radioaktiv stråling.

## Kjelder
*bestråling. () I *[[Store norske leksikon]]*. Henta frå: http://snl.no/bestråling
Nərgiz Birk-Petersen

**Nərgiz Birk-Petersen** () er ein aserbajdsjansk programleiar og tidlegare advokat. Ho snakkar aserbajdsjansk, dansk, engelsk og russisk. 

Birk-Petersen var programleiar for Eurovision Song Contest 2012 saman med Leyla Əliyeva og Eldar Qasımov.

Nargiz Birk-Petersen er dotter av matematikaren Maleyka Abbaszadeh, leiaren for den statlege studentopptakskommisjonen i Aserbajdsjan. Ho er gift med Ulrik Birk-Petersen frå Danmark og busett i Dubai med mannen og tre barn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:tr:Nərgiz Birk-Petersen|Nərgiz Birk-Petersen]]» frå , den 18. april 2012 og 23. mars 2020.*
Betadesintegrasjon

**Betadesintegrasjon** eller *betastråling* (β-stråling) er ein type partikkelstråling frå desintegrasjon av radioaktive stoff eller av radioaktiv nedbryting av atomkjerner i form av ein betapartikkel. Dette finst i to variantar:

* *Beta-*: Eit nøytron vert omdanna til eit proton ved at den eine nedkvarken i nøytronet sender ut eit elektron og eit antinøytrino og vert omdanna til ein oppkvark
* *Beta+*: Eit proton vert omdanna til eit nøytron ved at den eine oppkvarken i protonet sender ut eit positron og eit nøytrino og vert omdanna til ein nedkvark.

Betastråling er ein av dei tre vanlegaste formene for radioaktivitet. Radioaktiv stråling omfattar alfa-, beta- og gammastråling, som har fått namn etter dei tre første bokstavane i det greske alfabetet.

Ved betastråling sendar ein nedkvark i eit nøytron ut eit elektron og eit antinøytrino. I eit nøytron er det to nedkvarkar med ladning -1/3 og ein oppkvark med ladning 2/3. Når ein av nedkvarkane har sendt ut elektronet og antinøytrinoet, har han vorte til ein oppkvark med ladning 2/3. Den nye samlinga av éin nedkvark og to oppkvarkar blir kalla eit proton. Altså har eit nøytron vorte til eit proton, eit elektron og eit antinøytrino. Det heile føregår i ein atomkjerne.

Tidlegare visste ein ikkje om antinøytrinoet, og trudde at betastråling berre var ein straum av elektron i stor fart. Men det viser seg at elektrona alltid kjem ut med ulik kinetisk energi kvar gong, og det var eit mysterium før ein forstod at det er summen av den kinetiske energien til antinøytrinoet og elektronet som er konstant.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Betahenfall|Betahenfall]]» frå ,  den 18. april 2012.*
Betapartikkel

Ein **betapartikkel** er eit høgenergetisk elektron eller positron. I samband med kjernefysisk spalting (fisjon) sendast det ofte ut betapartiklar (betastråling) saman med alfapartiklar (alfastråling) og gammastråling (særs kortbølgja elektromagnetisk stråling). Produksjonen av betapartiklar vert kalla betahenfall. 

Betapartikkel kjem frå t.d. karbonatomet, der vert skoten inn eit nøytron der det så kjem ut eit elektron frå kjernen. Elektronet kjem frå at eit nøytron i kjernen, som er bygd opp av eit elektron og eit proton, gjev frå seg elektronet som blir sendt ut med stor fart.

Når det sendast ut ein betapartikkel så aukar atomnummeret, sidan det då er eit proton meir i kjernen. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Betapartikkel|Betapartikkel]]» frå ,  den 18. april 2012.*
Judith Rakers

**Judith Rakers-Pfaff** () er ein tysk journalist og programleiar kjend som **Judith Rakers**.

Saman med Stefan Raab og Anke Engelke var ho programleiar for Eurovision Song Contest 2011.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Judith Rakers|Judith Rakers]]» frå ,  den 18. april 2012.*
Anke Engelke

**Anke Christina Fischer**, kjend som **Anke Engelke**, () er ein tysk komikar, skodespelar, underhaldar, musikar, dubbar, og radioprogramleiar.

Ho har fått ei stjerne på Boulevard der Stars i Berlin.

## Eurovision
### Eurovision Song Contest 2011
Engelke var programleiar for Eurovision Song Contest 2011 i Düsseldorf i Tyskland saman med Stefan Raab og Judith Rakers.
 
### Eurovision Song Contest 2012
I 2012 las ho opp røystane frå Tyskland under Eurovision Song Contest i Baku i Aserbajdsjan. Før ho byrja med poengopplesinga sa ho, og viste til menneskerettane i Aserbajdsjan: «I natt kunne ingen røyste på sitt eige land. Men det er godt å kunne røyste. Lukke til på reisa, Aserbajdsjan. Europa ser dykk».

### Unser Song für Malmö
I 2013 var ho programleiar for Unser Song für Malmö, den tyske uttakinga til Eurovision Song Contest 2013 i Malmö i Sverige.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Anke Engelke|Anke Engelke]]» frå ,  den 18. april 2012.*  
 

## Fotnotar
Slaget ved Kapp Passaro

**Slaget ved Kapp Passaro** (eller **Passero**) var nederlaget til den spanske flåten under admiral Antonio de Gaztañeta og Fernando Chacón for ein britisk flåte under admiral George Byng, nær Kapp Passero i Sicilia, den 11. august 1718, fire månader før kvadrupelalliansekrigen formelt vart erklært.

## Bakgrunn
Spaningar mellom Spania og Storbritannia var stor. Den 2. august 1718 kravde kvadrupelalliansen med Det tysk-romerske riket, Kongedømet Frankrike, Storbritannia og Dei sameinte Nederlanda at Spania skulle trekkje invasjonsstyrkane sine ut frå Sicilia og Sardinia. Den britiske flåten hadde sett i land ein liten austerriksk armé nær Messina, som kringsette byen som var kontrollert av spanjolane.

## Slaget
Den spanske flåten bestod av 26 krigsskip, to brannskip, fire bombefartøy, sju galeiar og fleire andre skip med forsyningar. Flåten segla spreitt og då dei britiske skipa kom til syne vart det i starten ikkje rekna som noko fare, og dei var ikkje klar over ultimatumet til kvadrupelalliansen. Den spanske flåten delte seg i to - dei mindre skipa segla mot kysten, medan dei større skipa møtte britane. HMS «Canterbury», under George Walton vart skild ut i lag med HMS «Arygll», HMS «Burford» og fire andre skip for å setje etter den første gruppa, og kapra dei fleste av dei. Desse kapra spanske krigsskipa vart sidan samla ved Menorca.

## Etterverknad
Fire månader seinare, den 17. desember 1718, erklærte Frankrike, Storbritannia og Austerrike krig mot Spania, og starta kvadrupelalliansekrigen. Nederlanda vart med seinare og erklærte krig mot Spania i august 1719.

Utan at spanjolane klarte å gripe inn, erobra den austerrikske armeen Messina året etter, og øydela dei gjenverande spanske skipa i hamna. Samla sett førte desse hendingane til at den spanske kongen aksepterte vilkåra til kvadrupelalliansen i 1720.

Byng fekk ei fin løn for denne sigeren av kong Georg I av Storbritannia, og fekk full makt til å forhandla med dei forskjellige fyrstane og statane i Italia, på vegner av den engelske krona. Då han kom attende til England i 1721, vart han kontreadmiral for Storbritannia og medlem av Privy Council. Han vart òg adla som Baron Byng av Southill og 1. vicomte Torrington i Devon.

Av skipa som vart kapra i slaget hadde «Principe de Asturias» tidlegare vore det britiske skipet HMS «Cumberland» med 80 kanonar, som vart kapra av Frankrike i 1707 og seinare seld til Spania. Etter slaget ved Kapp Passaro vart ho seld til Austerrike. I 1731 tilbaud britane seg å gje attende dei andre kapra skipa som låg ved Menorca, men dei hadde då forfalle og hogde opp i staden.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Battle of Cape Passaro|Battle of Cape Passaro]]» frå ,  den 18. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**Trafalgar and the Spanish Navy* (1988)
**Pattee Byng's Journal 1718-1720* (1950)
George Byng, 1. vicomte Torrington

Flåteadmiral **George Byng, 1. vicomte Torrington**, KB PC () var ein britisk marineoffiser og statsmann seint på 1600- og tidleg på 1700-talet. I karrieren sin tente han mellom anna som marineminster under regjeringstida til kong Georg II. Han var far til Pattee Byng, 2. Viscount Torrington, George Byng, 3. vicomte Torrington og admiral John Byng.

## Karriere
Byng kom i ein alder av 15 i marineteneste, men først etter 1688, då han var medverkande til å vinne flåten for Vilhelm III, byrja han å spele ei viktig rolle, og gjorde ved fleire høve teneste som stabssjef. I 1703 vart han kontreadmiral, 1705 viseadmiral og 1708 admiral. Byng deltok aktivt i kampane under den spanske arvefølgjekrigen. I 1708 dreiv han attende den franske flåten som skulle overføre tronpretendenten til Skottland, og 1715-1716 medverka den godt utførte blokaden av kysten til at pretendenten mislukkast i forsøket sitt på å ta over trona. 

I 1717 fekk Byng kommandoen over den britiske flåten, som etter Karl XII sine samband med Jakob Edward Stuart vart send til Austersjøen med klårt svenskfiendtlege instruksjonar. Det kom derimot aldri til open strid. I 1718 vart Byng, som no var storadmiral og øvstkommanderande for den britiske flåten som vart send til Middelhavet for å øydeleggje den spirande nye spanske sjømakta og tvinge Filip V til å vedta vilkåra til kvadrupelalliansen. Han vann ein lett siger over den neste like store spanske flåten i slaget ved Kapp Passaro og deltok seinare i fredsforhandlingane. Som løn for dette vart Byng medlem av Privy Council i 1721 og vart utnemnd til baron og viscount. Frå 1727 til han døydde var Byng marineminister.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:George Byng, 1:e viscount Torrington|George Byng, 1:e viscount Torrington]]» frå ,  den 18. april 2012.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Milazzo

**Milazzo** (siciliansk *Milazzu*, latinsk *Mylae*) er ein by og ein kommune i provinsen Messina på Sicilia i Italia.

Byen ligg mellom to bukter og er ein strategisk stad nordaust på Sicilia. Han ligg 43 km frå provinshovudstaden og er ein del av storbyområdet ved Messinasundet, som har over 200 000 innbyggjarar. 

Opphavleg var han ein gresk by, og frå 36 fvt. anerkjend som ein romersk civitas. I dag er Milazzo er ein turistdestinasjon og eit flott utgangspunkt for Dei eoliske øyane, Nebrodiparken og Tindari. Det er mange spor etter den antikke historia til byen. 

Det er planar om å få borga, festningsbyen og den gamle landsbyen inn på verdsarvlista til UNESCO. Neset Capo Milazzo er i dag eit marint reservat.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Milazzo|Milazzo]]» frå ,  den 19. april 2012.*
Luís de Camões

**Luís Vaz de Camões** (fødd 1524 eller 1525 mest truleg i Coimbra eller Lisboa; død 10. juni 1579 eller 1580 i Lisboa) var ein portugisisk forfattar, dramatikar og diktar som blir rekna som den viktigaste landet har fostra. Han er òg ein av dei første portugisiske forfattarane som skreiv verk som har fått ein plass i verdslitteraturen.

Portugal sin nasjonaldag, *Dia de Portugal, de Camões e das Comunidades Portuguesas* (dvs. «Portugal, Camões og det portugiske samfunnet sin dag») blir feira 10. juni, den sannsynlege dagen for Camões sin død. 

## Virke
Camões sin lyrikk omfattar mellom anna ekloger, oder, canzoner, redondillas og sonettar. Hovudverket er eposet *Os Lusíadas* (1572). I ein klassisk stil som kling av *[[Odysseen]]* og *[[Æneiden]]* og med inspirasjon frå gresk og romersk mytologi skildrar Camões her Vasco da Gama sin oppdaging av sjøvegen til India; reisa rundt Kapp det gode håp og langsmed den afrikanske austkysten til landgangen i Kozhikode. Camões knyter denne handlingsstrangen saman med ei framstilling av portugisisk historie. Ved sida av eposet og dikt er tre av forfattaren sin komediar bevarte: *Anfitriões* (1587), *El-Rei Seleuco* (1645), *Filodemo* (1587). Sistnemnde var mest truleg oppført i Goa i 1555.

## Merknadar

## Kjelder


## Bakgrunnsstoff

* 
* 
* Luis Vaz de Camões - Artikkel i *Catholic Encyclopedia*
* Sonettar i engelsk omsetjing

; Litteratur 
* Nicholas Meihuizen o.a.: *Ordering Empire. The poetry of Camões.* Oxford: Lang 2007.
* George Monteiro: *The presence of Camões. Influences on the literature of England, America, and Southern Africa.* Lexington: Univ. Press of Kentucky, 1996. (= Studies in romance languages; 40)
* James Nicolopulos: *The poetics of empire in the Indies. Prophecy and imitation in "La araucana" and "Os lusíadas"*. Pennsylvania State University 2000.
Eklog

**Eklog** (gresk ἐκλογή *eklogḗ* «utval» eller «val», latinisert *ecloga*) er eit omgrep frå  litteraturen i antikken med grunntydinga «eit utvald stykke» (utval, sitat) frå ein lengre litterær tekst eller frå eit einskild omfangsrikt dikt.

## I litteraturen
Fleirtalsformen *eclogae* frå romersk lyrikk stod opphavleg berre for «utvalde dikt», men omgrepet blei under humanismen misforstått som ein litterær form, og i seinare språkbruk blir *eklog* ofte nytta som synonym for hyrdedikt.

Dei mest kjende dikta som i dag går under beteikninga *eklog* stammar frå Vergil og hans samling av hyrdedikt (*[[Bucolica]]*).

Statius frå det første hundreåret etter Kristus omtalte einskilde dikt i samlinga *[[Silvae]]* som *egloga*; han er den første romerske diktaren som nytta omgrepet for eigne verk. 

## I musikken
Omgrepet blir òg nytta om pastoral musikk. Dei første viktige døma er pianoverk av tsjekkaren Václav Tomášek. Mellom komponistar som har nytta omgrepet i titlar er Jan Václav Voříšek, César Franck, Franz Liszt (i den første boka av Années de Pèlerinage), Antonín Dvořák, Gerald Finzi, Vítězslav Novák og Egon Wellesz. Igor Stravinskij gav andre og tredje sats av *Duo Concertant* (1932) titlane «Eclogue I» og «Eclogue II». Mellomsatsen av den tresatsige *Ode* (1943) har òg tittelen «Eclogue».

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Eclogue|Eclogue]]» frå , og «[[:de:Ekloge|Ekloge]]» frå  den 19. april 2012.*  

## Litteratur
* Alfonso Traina: *ecloga* i *Enciclopedia Virgiliana*, bind 2, Instituto della Enciclopedia Italiana, Roma 1985, s. 165
* Heathcote William Garrod: *Varus and Varius* i *The Classical Quarterly* 10, 1916, s. 206–221, nærare: 218–221
Svingesjakt

**Svingesjakt** eller **svingekammer** er ein bratt tunnel eller sjakt som blir nytta i samband med vasstunnelen i eit vasskraftverk. Formålet er å utjamna trykket som oppstår ved brå endringar i vassmengda som går gjennom turbinen. Sjakta har samband til tilløpstunnelen (gjerne på begge sider av turbinen), og ut til fri luft. I nokre nyare kraftverk er sjakta derimot lukka, og då blir trykkendringane dempa mot eit **luftputekammer**, som er ei luftpute i tett holrom.

## Kjelde
* Store norske leksikon: ''svingesjakt''
Cellamare-konspirasjonen

**Cellamare-konspirasjonen** av 1718 (fransk *Conspiration de Cellamare*) var ein konspirasjon mot den då verande regenten i Frankrike, Philippe d'Orléans (1674–1723). Antonio del Giudice, prinsen av Cellamare, tenkte ut konspirasjonen i Spania.

## Bakgrunn og plott

Antonio del Giudice var spansk ambassadør i det franske hoffet i 1715 under regjeringstida til Ludvig XIV av Frankrike. Ludvig døydde i september dette året og etterfølgjaren hans, Ludvig XV av Frankrike, var berre fem år, og vart teken vare på av hertugen av Orléans, som var nevø (og svigerson) til Ludvig XIV. Antonio del Giudice reiste til Frankrike under regentskapen til Philippe d'Orléans. 

Etter ønske og press frå Guillaume Dubois, statssekretæren for utanrikssaker, danna Frankrike kvadrupelalliansen i lag med Storbritannia, Nederland og Det tysk-romerske riket for å kunne kjempe mot ein mogeleg personalunion mellom Frankrike og Spania, om den fem år gamle Ludvig XV skulle døy. Spania var då styrt av onkelen til Ludvig XV, Filip V, som hadde vore konge av Spania etter Karl II døydde i 1700. Den spanske arvefølgjekrigen hadde ført til freden i Utrecht i april 1713, og denne sa at verken Filip eller etterkomarane hans kunne arve den franske trona. 

Prinsen av Cellamare og ambassaden hans prøvde å avsetje Philippe d'Orléans frå makta og gjere Filip V regent for nevøen sin. Planen hadde stor støtte hos nokre av dei mest notoriske fiendane til Philippe d'Orléans, nemleg hertugen og hertuginna av Maine, Louis Auguste de Bourbon og kona Louise Bénédicte de Bourbon, som hadde innleia samtalar med den spanske statsministeren Giulio Alberoni - ein favoritt hos dronning Elisabeth Farnese. 

Hertugen av Richelieu var mellom andre ein del av komplottet. Han hadde på denne tida eit romantisk forhold til dottera til regenten, Charlotte Aglaé d'Orléans. Korrespondansen vart fanga opp av politiet og så rapportert til regenten, som handla raskt. Den 9. desember vart prinsen av Cellamare arrestert og send attende til Spania. Alberoni vart arrestert den 5. desember 1718 i Poitiers; hertuginna vart send i eksil til Dijon medan ektemannen hennar vart sett i fengsel i festninga Doullens i Picardie. Hertugen av Richelieu vart sett i Bastille der han seinare vart vitja av kjærasten Charlotte Aglaé d'Orléans i forkledning. 

Trass i dette vart alle dei skuldige medlemmane i komplottet benåda i 1720 og fekk reise heim att. 

Den 9. januar 1719 erklærte Frankrike krig mot Spania, etter at Storbritannia hadde gjort det same nokre veker tidlegare, den 27. desember 1718. 

To år seinare vart måla til Cellamare-konspirasjonen fornya med Pontcallec-konspirasjonen, der dei fire komplottleiarane vart avretta. 

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cellamare Conspiracy|Cellamare Conspiracy]]» frå ,  den 19. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
**Den franske versjonen av artikkelen.*
Claude Florimond de Mercy

Grev **Claudius Florimund [[de Mercy]]** () var ein tysk-romersk feltmarskalk, fødd i Longwy i Lorraine, i dagens Frankrike.

Mercy gjekk inn i den austerrikske armeen som frivillig i 1682. Han utmerkte seg i det store slaget ved Wien året etter, og i løpet av sju år med felttog i Ungarn steig han i gradene til Rittmeister. På denne tida fekk han ein skade som permanent øydela synet hans. Dei neste fem åra fram til 1697 deltok han i italienske felttog, og vart så kalla attende til Ungarn av prins Eugene av Savoie og vann i slaget ved Zenta to forfremmingar.

De Mercy synte stort mot i dei første felttoga i den spanske arvefølgjekrigen i Italia, var nær ved å verte fanga av fienden to gonger og for gjerningane ved Cremona (31. januar 1702) fekk han personleg takk frå Leopold I av Det tysk-romerske riket og kommando over eit nytt kyrasérregiment. Med dette tok han del i Rhinfelttoget i 1703 og slaget ved Friedlingen, og suksessen hans som leiar av raid og herjingar vart godt kjend hos både ven og fiende. Han vart derfor vald ut tidleg i 1704 til å herje Maximilian II Emanuel av Bayern. Han vart kort tid etter forfremma til General-Feldwachtmeister, og deltok i slaget ved Schellenberg (2. juli 1704).

Under resten av krigen utmerkte han seg ofte med stort mot. Han steig til kavalerigeneral i løpet av desse ti åra. Den bestemte leiarskapen hans kom tydleg fram under slaget ved Peterwardein (1716) og han vart kort tid etter kommandør av Banatet i Temesvar.

I det store slaget ved Beograd (1717) leia han den andre linja av kavaleriet på venstreflanken i eit glimrande og avgjerande åtak som dreiv styrkane til Det osmanske riket til skyttargravene sine. Etter freden heldt han fram styret av Banatet, som etter meir enn 150 år under tyrkisk styre trengde ein dugande guvernør. Men før han tok til i denne stillinga vart han nok ein gong kalla til felten, denne gongen i Sør-Italia, der han kjempa i slaget ved Francavilla (20. juni 1719), tok Messina og kringsette Palermo. I elleve år etter dette styrte han Banatet, omorganiserte landet som eit velståande og sivilisert samfunn.

I 1723 vart han feltmarskalk i armeen og denne våren samla han og den irskfødde generalmajor baron Francis Patrick O'Neillan 50 000 mann ved Mantova i eit forsøk på å ta attende områda som vart tapt året før då austerrikarane vart driven ut av Italia av fransk-spanske styrkar. Mercy mista livet 29. juni i slaget ved Parma der han personleg leia soldatane sine. Han hadde ingen born, og namnet hans gjekk vidare til grev Argenteau, som kom frå familien Mercy-Argenteau.

Han var fosterfar til grev Florimund de Mercy d'Argenteau, og grandonkelen hans var Franz Freiherr von Mercy.

I august 2009 vart det avduka ei byste av han i Sentralparken i Timişoara.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Count Claude Florimond de Mercy|Count Claude Florimond de Mercy]]» frå ,  den 19. april 2012.*  
 
*
Wirich Philipp von Daun

Grev **Wirich Philipp von Daun** () var ein austerriksk feltmarskalk i den spanske arvefølgjekrigen, og fra til den langt meir kjende Leopold Josef Graf Daun. 

Han vart fødd i Wien som son av Wilhelm Graf Daun, som òg var feltmarskalk. Wirich tente i den spanske arvefølgjekrigen under Eugene av Savoie, og utmerkte seg i forsvaret av Torino i 1706. Han kringsetje og erobra òg Gaeta den 30. september 1707.

Etter krigen, i 1713, vart han den første austerrikske statthaldar i Napoli. I 1718 tapte han slaget ved Milazzo under kvadrupelalliansekrigen, då Spain invaderte naboområdet Sicilia.
 
Frå februar til oktober 1725 var han mellombels guvernør i Dei austerrikske Nederlanda. Han skulle førebu ankomsten til den den nye guvenrøren, erkehertuginne Maria Elisabeth av Austerrike, syster til keisar Karl VI av Det tysk-romerske riket. Situasjonen i Dei austerrikske Nederlanda var særs vanskeleg etter vanstyret til den tidlegare fullmektige ministeren Hercule-Louis Turinetti, marki av Prié. Daun nøyt godt av den positive stemninga etter at Prié forsvann. Han utførte ei reform av den militære organiseringa og administrasjonen av Dei sørlege Nederlanda, der han innlemma den eksisterande «belgiske» armeen i keisarstyrkane.
 
Frå 1725 til 1736 var han guvernør i hertugdømet Milano

Von Daun døydde i Wien, og vart gravlagd i Georgskapelle i Augustinerkirche, i lag med sonen sin.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Count Wirich Philipp von Daun|Count Wirich Philipp von Daun]]» frå ,  den 18. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
Slaget ved Milazzo i 1718

**Slaget ved Milazzo** vart utkjempa den 15. oktober 1718 nær byen Milazzo på Sicilia i Italia mellom Spania og Austerrike som ein del av kvadrupelalliansekrigen.

## Bakgrunn

Kong Filip V av Spania var frustrert etter tapa av dei italienske områda sine etter den spanske arvefølgjekrigen og hadde invadert Sardinia, som no tilhøyrte Austerrike i august 1717 og Sicilia, som hadde vorte gjeve til hertugen av Savoie, i juli 1718.

Han tok nytta maktvakuumet som oppstod i Frankrike etter at Ludvig XIV døydde, og det at Austerrike var oppteken med den austerriksk-tyrkiske krigen 1716-1718. Den 21. juli 1718 enda derimot krigen mot Tyrkia med freden i Passarowitz og den 2. august førte dette til at kvadrupelalliansen mot Spania vart oppretta, mellom Austerrike, Storbritannia, Dei sameinte Nederlanda og Frankrike.

Samstundes hadde 30 000 spanjolar under markien av Lede teke heile øya, utanom området kring Messina, som vart kringsett 18. juli.

Den 11. august gjekk ein britisk flåte under Sir George Byng til åtak og øydela den spanske flåten utan ei krigserklæring i Slaget ved Kapp Passaro. Den 13. oktober sette denne flåten i land ein austerriksk armé, samla ved Napoli av den austerrikske statthaldaren grev Wirich Philipp von Daun nær Milazzo, for å heve kringsetjinga til dei spanske styrkane. Dette førte til slaget den 15. oktober.

## Slaget

Austerrikarane gjekk til åtak særs tidleg om morgonen, og overraska spanjolane. Dei to spanske dragonregimenta (Batavia og Lusitania) stoppa åtaket, slik at resten av den spanske armeen fekk tid til å kome i stilling. Begge regimenta vart desimert, men ofringa deira gav Lede høvet til å gjere eit motåtak. Austerrikarane vart pressa attende og spanjolane jaga den flyktande armeen, og påførte dei store tap.

Austerrikarane tapte 1500 mann og 300 vart tekne til fange. Spanjolane mista òg 1500 mann og 200 vart tekne til fangar. Messina vart erobra av spanjolane, men marki de Lede nytta ikkje høvet til å drive austerrikarane fullstendig bort frå øya, og gav dei eit bruhovud kring Milazzo. Dette bruhovudet og den overlegne makta til sjøs etter slaget ved Kapp Passaro, gav austerrikarane høvet til å sende fleire soldatar året etter, noko som førte til slaget ved Francavilla.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Battle of Milazzo (1718)|Battle of Milazzo (1718)]]» frå ,  den 18. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Chandler, David G. *The Art of Warfare in the Age of Marlborough.* Spellmount Limited, (1990). ISBN 0-946771-42-1
*BATALLA DE MELAZZO (15 de octubre de 1718)
Slaget ved Francavilla

**Slaget ved Francavilla** vart utkjempa den 20. juni 1719 nær byen i Francavilla di Sicilia i Sicilia i Italia mellom Spania og Austerrike som ein del av kvadrupelalliansekrigen.

## Bakgrunn

Etter at den spanske flåten vart øydelagd i slaget ved Kapp Passaro i august 1718 var invasjonsarmeen på 30 000 mann under markien av Lede isolerte på øya Sicilia. I 1718 hadde austerrikarane framleis dei fleste soldatane sine på Balkan fram til avslutninga av den austerriksk-tyrkiske krigen 1716–1718 med freden i Passarowitz den 21. juli 1718.
Det første austerrikske forsøket på å angripe spanjolane frå Napoli var mislukka, då dei vart slått i slaget ved Milazzo den 15. oktober 1718. Dei klarte derimot å halde eit lite bruhovud kring Milazzo.

I juni 1719 hadde austerrikarane flytta ein meir erfaren armé på 24 000 mann under greven av Mercy frå Balkan til Sør-Italia, der dei segla over Messinasundet av den britiske flåten.

Spanjolane hadde forlate kringsetjinga av Milazzo og trekt seg attende til ei meir gunstig stilling kring landsbyen Francavilla di Sicilia, der dei var dekte av ei elv og av eit kloster på ein ås.

## Slaget

Morgonen den 22. juni gjekk austerrikarane til åtak på den befesta spanske stillinga i tre kolonnar. Den første kolonnen gjekk til åtak på den befesta landsbyen Francavilla tre gonger, men vart driven attende kvar gong. Den andre kolonnen klarte å erobre skyttargravene ved foten av klosteråsen, men vart stoppa av den andre spanske linja. Greven av Mercy vart skadd i denne fasen av slaget. Den tredje kolonnen gjekk til åtak på den spanske venstreflanken, dreiv dei attende til åsen San Juan, men vart sjølv pressa attende av kraftig spansk kanoneld og hadde søkt tilflukt i ei kløft, der dei leid store tap. Mellom anna omkom general Holstein, som leia åtaket.

Det spanske artilleriet under markien av Villadarias spelte ei viktig rolle under slaget, påførte store tap og forvirring i den austerrikske armeen.

Slaget varte til kvelden, då eit motåtak av det spanske kavaleriet fjerna alt håp om ein austerriksk siger. Austerrikarane trekte seg attende og etterlet 3 100 døde og skadde. Spanjolane mista 2 000 mann, som anten var død eller skada.

## Etterverknad

Markien av Lede følgde ikkje etter austerrikarane, og gav dei høve til å kome seg att etter nederlaget. Austerrikarane kringsette seinare Messina, som fall etter ni fiendtlege åtak. Krigen heldt fram til fredsavtalen vart signert i Haag den 17. februar 1720. Dei spanske soldatane måtte evakuere Sicilia, og vart transport attende til Spania av den britiske marinen. Øya vart så ein del av Austerrike.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Battle of Francavilla|Battle of Francavilla]]» frå ,  den 19. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Chandler, David G. *The Art of Warfare in the Age of Marlborough.* Spellmount Limited, (1990). ISBN 0-946771-42-1
*BATALLA DE FRANCAVILLA (20 de junio de 1719)
Jarl Marischal

**Jarl Marischal** () er ein tittel som vart skapt som ein adelskalender i Skottland for William Keith, **den store marischalen av Skottland**.

Embetet «Marischal of Scotland» (***marascallus Scotie*** eller ***marscallus Scotie***) gjekk i arv hos Keith-familien frå Hervey ''(Herveus)'' de Keith, som hadde embetet Marischal under Malcolm IV og Vilhelm I. Etterkomarane etter Herveus, sir Robert de Keith (d. 1332), vart stadfesta i embetet av Robert Bruce kring 1324.

Oldebarnet til Robert de Keith, William, vart Earl Marischal av Jakob II kring 1458. Adelskapet døydde ut då George Keith, den 10. jarlen, vart med i jakobittopprøret i 1715. 

Rolla til Marischal var å tene som vaktar for dei kongelege i Skottland, og verne kongen personleg då han møtte opp i parlamentet. 

## Marischalar og stor-marischalar av Skottland
* Hervey de Keith (d. c. 1196)
* Philip de Keith (d. c. 1225)
* David de Keith (i lag med broren over og nevøen under)
* Hervey de Keith (d. ca. 1250)
* John de Keith (d. ca. 1270)
* William de Keith (d. ca. 1293)
* Robert Keith (d. 1332)
* Robert Keith (d. 1346)
* Edward de Keith (d. c. 1351)
* Sir William de Keith (d. ca. 1410)
* Robert de Keith (d. ca. 1430)

## Earl Marischal (ca. 1458)
* William Keith, 1. jarl Marischal (d. 1463)
* William Keith, 2. jarl Marischal (d. 1483)
* William Keith, 3. jarl Marischal (d. 1530)
* William Keith, 4. jarl Marischal (d. 1581)
* George Keith, 5. jarl Marischal (ca. 1553&ndash;1623)
* William Keith, 6. jarl Marischal (ca. 1585&ndash;1635)
* William Keith, 7. jarl Marischal (1614&ndash;1671)
* George Keith, 8. jarl Marischal (d. 1694)
* William Keith, 9. jarl Marischal (ca. 1664&ndash;1712)
* George Keith, 10. jarl Marischal (ca. 1693&ndash;1778) (*forfeit 1715*)

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Earl Marischal|Earl Marischal]]» frå ,  den 19. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*Balfour Paul, Sir James-*The Scots Peerage Vol. VI.* Edinburgh 1909
*
Slaget ved Glen Shiel

**Slaget ved Glen Shiel** (skotsk-gælisk *Blàr Ghleann Sheile*) var eit slag i Glen Shiel vest i Dei skotske høglanda den 10. juni 1719, mellom britiske regjeringsstyrkar og ein allianse mellom jakobittane og Spania, noko som enda med ein siger for regjeringsstyrkane. Det var det siste slaget mellom britiske og utanlandske styrkar på fastlandet i Storbritannia. Slaget ved Glen Shiel vert stundom rekna som ei forlenging av opprøret i 1715, men er meir nøyaktig eit eige opprør og det einaste opprøret som vart stoppa av ein enkel militæraksjon. Det vert stundom omtalt som *the Nineteen*. I dag er slagmerka verna av Historic Scotland.

Etter freden i Utrecht vart Filip V akseptert som konge av Spania, men Spania mista samstundes områda sine i Italia til austerrikarane og Storbritannia fekk kontroll over Menorca og Gibraltar. Nokre år seinare ønskte Spania å ta attende dei tapte områda og okkuperte Sardinia og Sicilia. Britane svarte 11. august 1718 med å erklære at dette var eit brot på Utrecht-avtalen og øydela flåte til José Antonio de Gaztañeta ved Kapp Passaro (nær Siracusa). Spania erklærte så krig, og den italienske rådgjevaren til Filip, kardinal Giulio Alberoni, tok initiativet til å lage uro i Storbritannia for å hindre eit åtak mot Den iberiske halvøya.

Alberoni valde å blande seg inn i striden om trona og støtta jakobittane for å destabilisere krona og setje inn ein meir bøyeleg konge (og parlament).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Battle of Glen Shiel|Battle of Glen Shiel]]» frå ,  den 19. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* *Misión en Escocia* (s.&nbsp;68–74), *Muy Interesante* 288, mai 2005, Abraham Alonso.
* *A History of Skottland*, J. D. Mackie, ISBN 0-14-013649-5
* *The Jacobite Attempt of 1719*, William K. Dickson (1895)

## Bakgrunnsstoff
*Slaget ved Glen Shiel@Historynet.com
Erobringa av Vigo

**Erobringa av Vigo** skjedde i 1719 under kvadrupelalliansekrigen då eit britisk tokt gjekk i land på kysten av Spania og erobra Vigo. Dei okkuperte byen i ti dagar før dei trekte seg attende. Toktet vart kommandert av Lord Cobham med marinestyrkar kommandert av viseadmiral James Mighels.

Styrkane gjekk lenger inn i landet så langt som til Pontevedra. Toktet vart utført som ein hemnaksjon for den spanske involveringa i jakobittopprøret, der spanske soldatar hadde gått i land i Skottland og vart slått i slaget ved Glen Shiel. Toktet var òg meint for å demonstrere for spanjolane at dei allierte styrkane lett kunne slå til langs den sårbare kystlinja deira, og var koordinert med eit fransk åtak aust i Spania, i håp om at dette ville tvinge Spania til forhandlingsbordet. Spanjolane forstod kor sårbare dei var og dei allierte kunne opne ein ny front, borte frå den franske grensa.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Capture of Vigo|Capture of Vigo]]» frå ,  den 19. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Rodger, N.A.M. *The Control of the Ocean: A Naval History of Britain, 1649-1815*. Penguin Books, 2006.
* Simms, Brendan. *Three Victories and a Defeat: The Rise and Fall of the First British Empire*. Penguin Books, 2008.
* Fernández Duro, Cesáreo. *Armada española desde la unión de los reinos de Castilla y de León*, tomo VI. Sucesores de Rivadeneyra, 1902.
Slovensk

**Slovensk** er eit sørslavisk språk som blir tala av rundt 2&nbsp;millionar menneske, hovudsakleg i Slovenia, men også i Austerrike, Ungarn, Italia og Kroatia. Slovensk er offisielt språk i Slovenia og EU, og lokalt i delar av Austerrike, Ungarn og Italia.

Den vanlege ordstillinga i slovensk er subjekt&ndash;verb&ndash;objekt.
Eit særeige trekk ved slovensk er dualis, altså skilje mellom eintal, total og fleirtal.

Slovensk og slovakisk er dei to moderne slaviske språka med namn som tyder *slavisk* (frå kyrkjeslavisk *slověnьskъ*).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Slovensk|Slovensk]]» frå ,  den 19. april 2012.*
Erobringa av Pensacola i 1719

**Erobringa av Pensacola** fann stad i mai 1719 under kvadrupelalliansekrigen då ein fransk styrke leia av Jean-Baptiste Le Moyne de Bienville tok og okkuperte busetnaden Pensacola i den spanske kolonien Florida. Franskmennene okkuperte Pensacola fram til august 1719, då ein stor spansk styrke kom og tvinga den franske garnisonen til å overgje seg. Den spanske okkupasjonen varte berre fram til 1. september, då ein fransk flåte nådde fram og tok over kontrollen.

Franskmennene hadde kontroll over Pensacola fram til 1722, då krigen enda *[[status quo ante bellum]]* og det vart gjeve attende til spansk kontroll. 

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Capture of Pensacola (1719)|Capture of Pensacola (1719)]]» frå ,  den 19. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Bense, Judith A. *Archaeology of colonial Pensacola*. University Press of Florida, 1999.
* Claiborne, John. ''Mississippi, as a province, territory, and state''. Contains a somewhat detailed account of the affair.
* Marley, David. *Wars of the Americas: a chronology of armed conflict in the New World, 1492 to the Present*. ABC-Clio, 1998.
Den tomme stolen

***Den tomme stolen*** (orig. *The Casual Vacancy*) er ein roman av J.K. Rowling, gjeven ut av forlaget Little, Brown and Company 27. september 2012. Romanen, som var den fyrste boka til forfattaren etter *[[Harry Potter]]*-serien, var skriven for vaksne lesarar.

Boka kom ut på norsk i november 2012 på forlaget Cappelen Damm, som òg har gjeve ut *Harry Potter*-bøkene.

Ein fjernsynsserie basert på boka blei send på BBC i 2015.

## Handling
Little, Brown and Company beskreiv handlinga på nettstaden sin:
}}

## Bakgrunn og utgiving
Rowling fekk ideen om boka under ei flyreise. Under arbeidet med boka tenkte ho å kalle henne *Responsible* ('Ansvarleg').

Rowling sitt føretak, *The Blair Partnership*, annonserte 23. februar 2012 på nettstaden sin at Rowling skulle publisere ei ny bok retta mot vaksne. 12. april 2012 kunngjorde Little, Brown and Company at boken ville heite *The Casual Vacancy* (*Den tomme stolen*) og ville bli gjeven ut 27. september 2012. Rowling var på *London Southbank Centre* og *Cheltenham litteraturfestival*.

Omslaget er designa av Jon Gray, som er kjend for å lage hand-skribla omslag for Jonathan Safran Foers *[[Everything Is Illuminated]]*.

Forventningane til var boka enorme, spesielt blant *Harry Potter*-fans.

## Mottaking
### Kritikk
Lev Grossman skreiv for *Time Magazine* i ei positiv vurdering, «Den [boka] er ein stor, ambisiøs, strålande, profan, morsam, djupt opprørande og praktfull veltalande roman om det moderne England, rik med litterær intelligens og full mangel på tull.» Mellom anna *The Daily Mirror*, *The Wall street Journal* og lesarar av *Associated Press* og *Daily Beast* gav òg svært positive vurderingar. Emma Lee-Potter som skriv for *Express.co.uk* kalla boka «ei svært leseleg, moralsk forteljing for vår tid.»

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Casual Vacancy|The Casual Vacancy]]» frå ,  den 28. september 2012.*
Slaget ved Nassau i 1720

**Raidet mot Nassau** (eller **Slaget ved New Providence**) fann stad i februar 1720 då ein spansk styrke prøvde å angripe den britiske busetnaden Nassau under kvadrupelalliansekrigen.

Den spanske styrken på 1200 mann var hovudsakleg kubanarar og kommandert av José Cornejo. Trugselen om ein spansk invasjon hadde plaga New Providence det siste året, stoppa busetnaden på øya og gjort at dei bygde Fort Nassau, med 50 kanonar og ein garnison på 250 soldatar. Dei første planane var å angripe byen frå Nassau hamn, men dette vart endra då spanjolane oppdaga to britiske krigsskip i hamna: flaggskipet til guvernøren, «Delicia» og fregatten HMS «Flamborough». Dei tunge linjeskipa til Spania stakk for djupt for det grunne farvatnet i hamna. Cornejo valde å gå om byen og den spanske skvadonen sneik seg austover langs Hog's Island og sette i land tre kolonnar og plyndra mykje gods før dei vart drivne attende av den 500 mann store militsen til guvernør Woodes Rogers. Dei spanske skipa låg i bukta ei stund før dei trekte seg attende.

Cornejo segla etter kvart av stad med over 100 fanga slavar. Rogers, klarte ikkje å gje løn til garnisonen og med dårlegare helse, segla han kort tid etter attende til England. Guvernøren hadde brukt den personlege formuen sin på forsvaret av Nassau. Storbritannia og Spania forhandla fram fredsavtale året etter.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Battle of Nassau (1720)|Battle of Nassau (1720)]]» frå ,  den 19. april 2012.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
* Marley, David. *Wars of the Americas: a chronology of armed konflikt in the New World, 1492 to the Present*. ABC-Clio, 1998.
*
*
Johan Borgos

**Johan Ingvald Borgos** (), no busett på Sortland, er ein norsk historikar, bygdebokforfattar og lærar. Han har lærarutdanning frå lærarskolen i Nesna (1964), matematikk grunnfag i Trondheim (1969) og er cand.philol. med hovudfag i historie ved Universitetet i Tromsø (1987).

Johan Borgos har vore hovudforfattar for bygdebøker i Øksnes kommune, Sortland kommune og Andøy kommune. Han har òg skrive mange lokalhistoriske artiklar, dei fleste er publiserte i Øksnes historielag si årbok *[[Leddiken]]*. Blant anna har han interessert seg for samisk historie i Vesterålen. Dessutan har han skrive fleire noveller, dikt, viser og limerickar.

Borgos er medlem i TONO, Nordnorsk forfatterlag og Norsk faglitterær forfattar- og oversetterforening. Han blei i 2015 tildelt Kongens fortenestemedalje i sølv for arbeidet sitt som historikar og innsatsen sin knytt til bevisstgjering rundt nordnorsk kystkultur.
I 2020 fekk Borgos Språklig samlings litteraturpris for boka *Samer ved storhavet*.

## Utgjevingar (utval)
### Faglitteratur
* *Jordens ufructbarhed og hafsens fischerie. Befolkning, bosetning og økonomi i Barkestad og Langenes fjerdinger 1700-1820". Universitetet i Tromsø (1988) (hovudfagsoppgave i historie)
* *Lokalt utviklingsarbeid i utkantstrøk* (saman med Dag Arntsen) (1988)
* *Gård og slekt i Øksnes - bind I* (1990) (digitalisert av [[Nasjonalbiblioteket]])
* *Gård og slekt i Øksnes - bind II* (1992) (digitalisert av [[Nasjonalbiblioteket]])
* *Gård og slekt i Øksnes – bind III* (1997) (digitalisert av [[Nasjonalbiblioteket]]) 
* *Gård og slekt i Øksnes - bind IV* (1999) (digitalisert av [[Nasjonalbiblioteket]])
* *De er her ennå - samisk historie i Vesterålen*, Vesterålen kulturutvalg og Vesterålsmuseet (hefte) (1999) (digitalisert av [[Nasjonalbiblioteket]])
* *Sortland bygdebok. Gård og slekt. Del I* (2001)
* *Sortland bygdebok. Gård og slekt. Del II* (2005)
* *Sortland bygdebok. Gård og slekt. Del III* (2007)
* *Sortland bygdebok. Gård og slekt. Del IV* (2011)
* *Sortland bygdebok. Gård og slekt. Del V* (2012)
* *Andøy bygdebok - bind II. Gård og slekt. Del I* (2003)
* *Andøy bygdebok - bind III. Gård og slekt. Del II* (2004)
* *Andøy bygdebok - bind IV. Gård og slekt. Del III* (2008)
* *Andøy bygdebok - bind V. Gård og slekt. Del IV* (2009)
* *Andøy bygdebok - bind VI. Gård og slekt. Del V* (2010)
* *Samer ved storhavet* (2020)

=== Skjønnlitteratur ===
* *Vendemøter'' (noveller) (1998) (digitalisert av Nasjonalbiblioteket) (bokmål, dialekt i replikkar)

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Johan Borgos
* Fullstendig bibliografi
* Presentasjon av Johan Borgos på nettstaden til Nordnorsk forfatterlag
* Digitaliserte bøker av Johan Borgos hjå Nasjonalbiblioteket
* Vesterålen Online: - Overrasket da jeg fikk beskjeden (30. januar 2015)

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Johan Borgos|Johan Borgos]]» frå , den 24. april 2012, med seinare tillegg.*
Hans Eidnes

**Hans Eidnes** () var ein norsk lærar, publisist og politikar for Venstre. Han var stortingsrepresentant frå Troms i perioden 1945-1949. Eidnes var formann i Noregs Mållag mellom 1946 og 1949.  

## Liv og virke
Eidnes var fødd i Bjarkøy som son av småbrukaren Sivert Eidnes (1850-1922) og Albertina Johanna Karoliusdatter (1851-1909). Han gjekk ut frå Tromsø lærarskule i 1909. I 1915 var han elev ved Askov folkehøjskole.

I 1909 var han lærar ved framhaldsskulen på Karlsøy, og frå 1909 til 1914 var han lærar i Andenes. 1914-1919 var han lærar ved Vågan folkehøgskule 1914-1919 og 1919-1921 var Trondarnes folkehøgskule.
Frå 1921 var han rektor ved Trondenes folkehøgskule.

Eidnes var redaktør for tidsskriftet ''Midnattsol'' 1919–29.
Frå 1920 til 1962 var han formann i Hålogaland historielag  og redaktør i *Håløygminne*. Han gav også ut fleire historisk retta bøker.

Han var medlem av Trondenes kommunestyre mellom 1928 og 1934 (varaordførar 1931-1934). 
I 1945 vart han vald inn på Stortinget frå Troms. Her var han nestformann i Post-, telegraf- og kystfartskomiteen.

Frå 1946 til 1949 var Eidnes formann i Noregs Mållag.
Han  var medlem, ei tid formann, i Forstanderskapet ved Trondenes sparebank frå 1941 til 1962.

Eidnes vart tildelt Kongens fortenestemedalje i gull i 1957. 

## Forfattarskap
* 1921: *Nordlands soga i oldtid og millomalder*, Olaf Norlis forlag, Kristiania (nynorsk)
* 1943: *Hålogalands historie. Omarbeidd og auka utgåve av "Nordlands soga i oldtid og millomalder"*, F. Bruns Bokhandels forlag, Trondheim (nynorsk)
* 1945: *Trondarnes folkehøgskole 1919-1944*, Aas & Søns Boktrykkeri, Harstad (nynorsk)
* 1945: *Fredsvår. Dikt*, F. Bruns Bokhandels Forlag, Trondheim 1945 (nynorsk)
* 1946: *Tru og tradisjon. Gamalt frå Hålogaland*, F. Bruns Bokhandels Forlag, Trondheim 1946 (nynorsk)
* 1950: To skolemenn: *Morsmålet i folkeskolen i Nordland og Troms*, (Noregs Mållag), Oslo.
* 1954: *Hålogalands historie. Omarbeidd og auka utgåve av "Nordlands soga i oldtid og millomalder"* 2. utgåve, F. Bruns Bokhandels forlag, Trondheim (nynorsk)

## Kjelder

 
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hans Eidnes|Hans Eidnes]]» frå , den 24. april 2012.*  


## Bakgrunnsstoff
*Biografi på Stortinget.no
Ingeborg Eliassen

**Ingeborg Eliassen** () er ein norsk forfattar og dramatikar, busett på Nesoddtangen. 

Allereie i 1975 fekk ho dikt inn i Nordnorsk Forfatterlags antologi *Nordfrå 1975*. Ho var òg representert i Nordnorsk Magasins antologi *Ei heil vøa* i 1982. Eliassen er utdanna agronom og har arbeidd to år for Fredskorpset i Tanzania.

## Bibliografi
### Barnebøker

* 2018 *Du tror det ikke før du får se de*t. Cappelen Damm Forlag (bokmål)
* 2016 *Snarveien.* Cappelen Damm Forlag (bokmål)
* 2007 *Ein vakker dag.* Illustrert av Justyna Nyka. Orkana forlag (nynorsk)
* 1979 *Berre ei lita ert*. Teikningar av Bård E. Valberg. Det Norske Samlaget. (nynorsk)

### Bøker
* 2010 *To skodespel.* Andre Akt forlag 

### Dramatikk
* 1981 *Ka tru vest raset kjem*, høyrespel NRK Troms
* 1985 *Blusesøm*, monolog, Hålogaland Teater/FINN, Tromsø, Harstad 
* 1985 *Englebarn og jævelunga* (medforfattar) Hålogaland Teater, Tromsø 
* 1985 *Stemora, myrsnipa og bestemora*, Vikateaterfestivalen, Oslo 
* 1987 *Ildstålet* (medforfattar) BUL Nidaros, Trondheim 
* 1992 *Ingen ting å være redd for*, Trøndelag Teater, Trondheim 
* 1995 *To søstre*, Totalteatret/Hålogaland Teater, Tromsø 
* 1998 Dramatisering av *Katitzi*, Teater Fusentast, Trondheim 
* 2000 *To søstre*, nypremiere, Sogn og Fjordane Teater, Førde 
* 2003 *Sår*, einaktar, versjon I, Propellen/Trøndelag Teater 
* 2004 *Gammel*, forestilling/utstilling Propellen/Trondheim Kunstmuseum 
* 2004 *Sår*, einaktar, versjon II, Propellen/Trondheim Kunstmuseum 
* 2005 *Hvis æ hadde ei mor*, musikkdramatikk, Propellen/Trøndelag teater 
* 2007 *Til Noreg der kjærleik ventar*, Det Norske Teatret (nynorsk)
* 2008 *Hvem var Eugene Ejike Obiora* Nordic Black Theatre
*2010 *Two sisters, a play for children and adults.* English translation by Katherine Stewart-Kreisman. 
* 2009 *Jatakk*, monolog, Ådissjen Transit
* 2012 *Jatakk*, monolog, NRK Radioteatret

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Nettstaden til Ingeborg Eliassens
* Presentasjon av Ingeborg Eliassen på nettstaden til Dramatikerforbundet