open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Sukkerøl

**Sukkerøl** (eller *einerøl*) er ein norsk tradisjonsdrikk frå Sogn og Fjordane. Han er knytt til juletider, og har vore alternativ juledrikk for born og avhaldsfolk. 

Øltypen er i utgangspunktet alkoholfri, men etter lagring over ei viss tid kan han få noko alkoholinnhald. 

Basis for ølet er eit oppkok av eine. Som med dei fleste lokale mattradisjonar finst det ei rekkje lokale variantar og preferansar.

## Framstilling
Det er gjerne skota på dei ytste greinene av einebusken som blir hausta og brukt til sukkerøl. Her er det ulike lokale tradisjonar. Ein del ønskjer mest av dei lyse skota, andre tek med litt av sjølve greina, medan endå andre ønskjer greiner med blå einebær. Kor små bitar greinene skal kuttast opp i varierer også, men storleiken på kokekaret kan avgjera dette.

I tillegg til eine kan ein også bruka humle. Dette lèt ein stå i sukkerlake med gjær ei tid før gjæringsprosessen blir stoppa.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sukkerøl|Sukkerøl]]» frå ,  den 26. desember 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* Oppskrift på sukkerøl  ved matoppskrift.no
Olivenkronefamilien

__NOTOC__
**Olivenkronefamilien** er ein biologisk familie av fire artar mellomstore sporvefuglar med utbreiingsområdet i Mellom-Amerika og Sør-Amerika.

Dei fire artane var tidlegare medlemmer av tanagarfamilien, Thraupidae, men frå 2017 er sett inn i sin eigen familie med det vitskaplege namnet Mitrospingidae.

Fjørdraktene til tre av artane er gjennomgåande i olivengrønt til gult, raudnebbtanagar skil seg ut med sin drakt i svart og kvitt.  Alle artane er knytt til relativt fuktige og lågtliggande skogshabitat, tepuiolivenkrone opptil 1800 moh. Dette er standfuglar. Dei er klassifiserte som globalt livskraftige, LC, av IUCN.
## Artslista
Olivenkronefamilien i rekkjefølgje etter eBird/Clements Checklist v2019 med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*:     
;Slekt *[[Mitrospingus]]*
* Maskeolivenkrone, *Mitrospingus cassinii*, Dusky-faced Tanager, Lawrence, 1861, (LC)
:Kroppslengde på 18 centimeter, lever langs atlanterhavskysten av Mellom-Amerika sør for Mexico, sør til Colombia og sørover langs stillehavskysten til nordlege delar av Ecuador.
* Tepuiolivenkrone, *Mitrospingus oleagineus*, Olive-backed Tanager, Salvin, 1886, (LC)
:Ca 19 cm i kroppslengd. Lever i et avgrensa tepui-område rundt trestatsgrensa Brasil, Venezuela, Guyana.

;Slekt *Lamprospiza*
* Raudnebbtanagar, *Lamprospiza melanoleuca*, Red-billed Pied Tanager, Vieillot, 1817, (LC)
:Kroppslengde på 17-18 cm, kjenneleg med svart overside, kvit underside og raudt nebb. Stort utbreiingsområde frå austlege Peru tvers over Amazonas av Brasil til nordaustre Brasil og Guyanaregionen.

;Slekt *Orthogonys*
* Klortanagar, *Orthogonys chloricterus*, Olive-green Tanager, Vieillot, 1819, (LC)
:18-19 cm. Lever nokså kystnært langs atlanterhavskysten av søraustre Brasil, omtrent mellom Rio de Janeiro og sørover til kysten av delstaten Santa Catarina.

## Kjelder
* del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive. Oppslag på artar i Mitrospingidae, Lynx Edicions, Barcelona. Henta 21. desember 2019
;Referansar

## Bakgrunnsstoff
Oslorapporten

**Oslorapporten** var og er eit døme på spektakulære lekasjar når det gjeld militær etterretning. Rapporten vart skriven av ein tysk matematikar og fysikar, Hans Ferdinand Mayer, i byrjinga av november 1939 under ei reise til Oslo i Noreg. Han inneheld nøyaktig informasjon om tyske våpensystem som fantest då, og om vidare planar for slike.

Mayer sende rapporten anonymt til den britiske ambassaden i Oslo, som vidaresende han til MI6 i London for vidare analyse. Rapporten viste seg å vere særs verdifull for britisk utvikling av elektroniske mottiltak, spesielt innan radarteknologi som støtte til navigasjon og målfatting. Denne informasjonen var avgjerande for å vinne Slaget om Storbritannia.

## Referansar


## Kjelder

* CIA Library - minimally edited version of Jones' 1947 talk to the Royal United Services Institute  accessed 4 May 2010
* Updated version of Sterrenburg's article on the Oslo Report with biographical details of Mayer accessed 4 May 2010
* Text of the Oslo report including illustrations (Registration required for text beyond para 10)  accessed 10 Oct 2014
Julebrus

**Julebrus** eller **jolebrus** er brustypar som tradisjonelt blir selde og drukne i tida rundt jul. Julebrus er stort sett raud eller meir brunleg, men det finst også grøne og gule brusar.

## Julebrus i Noreg
På Sørlandet og på Hamar og i midtre og nordlege delar av Austlandet (Oppland og Hedmark), i Trondheim og sørlege delar av Nord-Noreg, er julebrusen brun og smakar litt som champagnebrus. I sørlege delar av Austlandet og på Vestlandet og i delar av Nord-Noreg er julebrusen stort sett raud og smakar litt som eventyrbrus, som er den vanlegaste raude brusen resten av året.

## Julemust

I svensk tradisjon finst ein tilsvarande leskedrikk som blir drukken ved juletider kalla *julmust*. Drikken skil seg frå julebrus hovudsakleg ved bruk av maltekstrakt og humle. Ingrediensane kjem av at must historisk blei utvikla som eit alkoholfritt alternativ til øl. 

Roma Mineralvannfabrikk i Lillestrøm er den einaste norske produsenten av julemust.

## Ulike typar
* Arendal julebrus (gul-brun)
* Berentsens julebrus
* Borg julebrus (raud)
** Borg gyldne julebrus 
* CB julebrus
* Coca-Cola julebrus  (raud)
* COOP julebrus (raud)
* E. C. Dahl julebrus
* Grans julebrus (raud) 
** Grans julebrus med pæresmak
** Grans julebrus X - utan tilsett sukker
* Hamar og Lillehammer Julebrus (Ringnes, brun)
* Hansa julebrus
* Lerum julebrus (raud)
* Mack julebrus
* Ringnes julebrus (raud)
* Romas julebrus
** Romas Røde Julebrus
** Romas Røde Julebrus utan tilsett sukker
** Romas Brune Julebrus
** Roma Svensk Julemust (svensk julemust, brun)  
* Rudolf og Nissens Julebrus (Oskar Sylte)
* Sørlandets julebrus
* Tom & Jerry-brus (heilårsbrus, raud)
* Trønder julebrus (Grans)
* Union (tidlegare kjend som Trio julebrus - oransje farge)
* Aass julebrus (raud)

## Sjå òg
* Sukkerøl

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Julebrus|Julebrus]]» frå ,  den 26. desember 2017.*  

## Bakgrunnsstoff

* Aperitif.no: Test av rød julebrus 2007
* Aperitif.no: Test av brun/gul julebrus 2007
* Hvilken er best? Den Store Julebrustesten 2002
* Drakk julebrus – måtte pumpes 2004
* Amfetamin i julebrus 2005
Hans Ferdinand Mayer

**Hans Ferdinand Mayer** () var ein tysk fysikar og elektrotekniker, fødd i Pforzheim i det dåverande tyske keisardømet og  død i München i dåverande Vest-Tyskland.

Han er kanskje mest kjend som forfattaren av Oslorapporten som avslørte tyske tekniske løyndomar for dei allierte i byrjinga av andre verdskrigen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hans Ferdinand Mayer|Hans Ferdinand Mayer]]» frå ,  den 26. desember 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene: &nbsp;*
 
*Don H. Johnson: * Scanning Our Past - Origins OF the Equivalent Circuit Concept: The Current SOURCE Equivalent *, 2002 PROCEEDINGS OF THE IEEE, VOLUME. 91, NO. 5, MAY 2003
* Jones, R. V., 1989, Reflections on Intelligence, London: Heinemann.
*Siemens - Communications Technology - Hans Ferdinand Mayer (1895 – 1980) accessed 3 May 2010
* Updated version of Sterrenburg's analysis of the ''Oslo Report'' with biographical details of Mayer accessed 4 May 2010
Slaget om Storbritannia

:  
**Slaget om Storbritannia** (engelsk *Battle of Britain*, tysk *Luftschlacht um England*) er nemninga på den luftoffensiven som Aksemaktene utkjempa mot Storbritannia sommaren og hausten 1940 . Slaget er den første militære kampanjen som heilt og fullt vart utkjempa med lufttyrkar. På  aksemaktene si side stod Luftwaffe (det tyske luftvåpenet) og ein mindre italiensk kontingent, på Storbritannia si side stod dei britiske Royal Air Force og Fleet Air Arm og ein enkelt canadisk jagarskvadron.

Tyskland sitt mål for offensiven var å skaffa seg luftherredøme over sørlege Storbritannia ved å svekkja RAF sin kampflykommando og gjera mogeleg  Operasjon Sjøløve, ein regulær invasjon av Storbritannia over Den engelske kanalen. Namnet på slaget kjem frå ein kjend tale den dåverande britiske statsministeren Winston Churchill heldt i Underhuset: «Det general Weygand kalla *slaget om Frankrike*, er over. Eg forventar at *slaget om Storbritannia* er nær ved å byrja …».

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Slaget om Storbritannia|Slaget om Storbritannia]]» frå ,  den 26. desember 2017.*  
 
## Litteratur

; Skandinavisk 
* Davies, Norman. Europa i krig 1939-1945: Ingen enkel siger, Gyldendal, Oslo 2007, ISBN 978-82-05-38330-2
* Tamelander, Michael. Slaget om Västeuropa: flygkrig, strategi och politik sommaren 1940. Historiska Media (2005), ISBN 91-85377-41-4
Indre Fosen kommune

**Indre Fosen** er ein kommune i Trøndelag fylke. Kommunen ligg på nordsida av Trondheimsfjorden og strekker seg frå Størnsfjorden i vest til grensa mot Inderøy kommune i aust. I nord grensar kommunen til Bjugn, Åfjord og Verran.

Indre Fosen vart oppretta etter at dei tidlegare kommunane Leksvik og Rissa slo seg saman frå 1. januar 2018.

Kommunesenteret ligg på Årnset, som er den største tettstaden i Indre Fosen. Andre tettstader i kommunen er Råkvåg og Leksvik.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Offisiell nettstad
Ureasyklus

**Ureasyklusen** er ein biokjemisk reaksjonssyklys som gjer om ammoniakk, eit giftig stoff, til urea hjå ureoteliske dyr. Reaksjonane går føre seg i levra, og er delt mellom cytosol og mitokondria. Hjå menneske er ureasyklusen den einaste måten ammoniakk kan fjernast frå kroppen på.

Ureasyklusen har fem steg og involverer dei fem enzyma karbamoylfosfat-syntetase, ornitin-transkarbamoylase, argininravsyre-syntetase, argininravsyre-lyase og arginase.

Ei viktig rolle til ureasyklusen er å fjerna ammoniakk frå katabolisme av aminosyrer og protein. Fleire genetiske sjukdomar skriv seg frå lyte i enzyma i ureasyklusen.

## Kjelder
Eikegrashoppe

**Eikegrashoppe** (*Meconema thalassinum*) er ei lita lysegrøn trampegrashoppe. Ho er den einaste reint trelevande grashoppearten i Noreg, og lever særleg på eik.

Eikegrashoppa lever av andre insekt. Hannane av arten har ei kroppslengd på 12–15 millimeter, hoene 11–15 millimeter.

## Utbreiing

I Noreg finst eikegrashoppa i kyststroka langs Austlandet og Sørlandet, frå Hvaler og Sarpsborg i aust til Kristiansand i vest. I Oslo finst ho i fleire parkar i byen. Elles finst eikegrashoppa over det meste av Europa, bortsett frå heilt i sør og heilt i nord. Ho finst austover til Kaukasus. Ho er òg innført i Nord-Amerika.

## Kjelder
* 
;Referansar
Adjunkt

**Adjunkt** er ein lærar eller førskulelærar i det norske skulesystemet som har teke eksamen av ein lågare grad frå universitet eller høgskule med praktisk-pedagogisk påbygging. Ein kan òg oppnåa adjunktstatus med treårig lærar- eller førskolelærarutdanning og minst eitt års godkjend tilleggsutdanning frå høgskule eller universitet, eller anna likeverdig utdanning med pedagogisk påbygging. Etter at ålmenlærarutdanninga vart 4-årig er alle ålmenlærarar adjunktar.

Med fem års utdanning kvalifiserer ein til stilling som adjunkt med tilleggsutdanning (tidlegare adjunkt med opprykk), som er ei stillingsnemning for lærarar i det norske skulesystemet som har fem års utdanning på til universitets- eller høgskulenivå.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Adjunkt|Adjunkt]]» frå ,  den 27. desember 2017.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Utdanning.no si yrkesskildring av adjunkt
Spjelkavik vidaregåande skule

**Spjelkvik vidaregåande skule** er ein vidaregåande skule i Ålesund kommune. Skulen ligg på Langhaugen i Spjelkavika. Skulen har utdanningsprogram for studiespesialisering og har eit breitt tilbod innan språk, samfunnsfag og økonomi, realfag og internasjonalisering. Skulen legg stor vekt på å gje elevane undervising med god fagleg kompetanse.

## Historie
Frå hausten 2012 vart skulen ein IB World School og med International Baccalaureate Diploma Programme.

I 2013 presenterte Aftenposten ein statistikk som sa at Spjelkavik VGS var grundigast i Ålesund vurderingsmessig. I ordinær karakter samanlikna med eksamensresultat, som ein fasit, gjekk kvar tiande elev ned éin karakter ved eksamen. Ved Fagerlia VGS, til samanlikning, gjekk sju av ti ned éin karakter ved eksamen. Statistikken spegla grundig vurdering ved skulen.

Skulen kan òg skilta med gode resultat i Fysikkolympiaden, der tidlegare elevar har kvalifisert seg til å representera Noreg internasjonalt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Spjelkavik videregående skole|Spjelkavik videregående skole]]» frå ,  den 27. desember 2017.*
Twelve Days of Christmas

**«Twelve Days of Christmas»** er ein engelsk julesong som lister opp eit stadig aukande tal gåver som blir gjeve på kvar av dei tolv dagane i den tradisjonelle juletida. 

Songen blei først gjeven ut i England i 1780 som ei regle utan musikk. Truleg har han fransk opphav. 

«Twelve Days of Christmas» er nummer 68 i Roud Folk Song Index. Innsamla versjonar har fleire ulike melodiar. Den vanlegaste melodien ein bruker til å synga han i dag kjem frå eit arrangement av ein tradsjonell melodi frå 1909 utført av komponisten Frederic Austin. Her blei den no vanlege forlenginga av det femte verset med «five gold rings» innført.

## Tekst

«The Twelve Days of Christmas» er ein reglesong der kvart nytt vers gjev eit tillegg til tidlegare vers. I kvart av dei tolv versa gjev «my true love» ei ny gåve on one of the twelve days of Christmas. Kvar dag aukar talet på gåver med ein, slik at det på den tolvte dagen blir send tolv gåver.

Teksten har mange variasjonar. Under er teksten frå Frederic Austin si utgåve i 1909, som er blitt den vanlegaste varianten. Dei første tre fullstendige versa er som følgjer:

On the First day of Christmas my true love sent to me
a Partridge in a Pear Tree.

On the Second day of Christmas my true love sent to me
Two Turtle Doves
and a Partridge in a Pear Tree.

On the Third day of Christmas my true love sent to me
Three French Hens,
Two Turtle Doves
and a Partridge in a Pear Tree.

Dei neste versa følgjer same mønster. Kvart av dei legg til ei ny gåve og nemner opp att alle dei tidlegare gåvene, slik at kvart vers blir ei linje lenger enn det føre:

:4 Calling Birds 
:5 Gold Rings 
:6 Geese a-Laying
:7 Swans a-Swimming
:8 Maids a-Milking
:9 Ladies Dancing
:10 Lords a-Leaping
:11 Pipers Piping
:12 Drummers Drumming

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:The Twelve Days of Christmas (song)|The Twelve Days of Christmas (song)]]» frå ,  den 28. desember 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene: &nbsp;*
 
* Austin, Frederic, (arr.) *The Twelve Days of Christmas (Traditional Song)*, London: Novello, 1909.
* 
* Eckenstein, Lina. *Comparative Studies in Nursery Rhymes*. Chapter XII, "Chants of Numbers" (London: Duckworth, 1906), pp.&nbsp;61–65.
* Husk, William Henry (red.) ''Songs of the Nativity'', London: John Camden Hotten, 1864.
* 
* Sharp, Cecil J., A. G. Gilchrist and Lucy E. Broadwood. «Forfeit Songs; Cumulative Songs; Songs of Marvels and of Magical Animals». *Journal of the Folk-Song Society*, Vol. 5, No. 20 (November 1916), pp.&nbsp;277–296.
* Yoffie, Leah Rachel Clara. «'Songs of the 'Twelve Numbers' and the Hebrew Chant of 'Echod mi Yodea'». *The Journal of American Folklore*, Vol. 62, No. 246 (October – December 1949). «The Twelve Days of Christmas». S.&nbsp;399–401.
* Opie, Peter and Iona, red. *The Oxford Dictionary of Nursery Rhymes*. Oxford: Oxford University Press, 1951, pp.&nbsp;122–230, .
Virusrekombinasjon

**Virusrekombinasjon** er rekombinasjon som involverer genomet til eit virus. Gjennom slik rekombinasjon kan genetisk materiale kan utvekslast mellom virus, eller mellom virus og vert. Rekombinasjon er òg viktig for å vøla skade på DNA og for laginga av nye kopiar av virusgenomet. Virus som bakteriofag λ og herpes simplexvirus kodar for eigne rekombinasar som kan ta del i rekombinasjon.

Mange ulike kombinasjonar av virusrekombinasjonar er kjende. Særskilt vanleg er rekombinasjon mellom dobbelttråda DNA-virus, og mellom dobbelttråda DNA-virus eller retrovirus og vertsgenomet. Rekombinasjon vert òg rekna som ein viktig utviklingsmekanisme for RNA-virus.

Døme er òg kjende på at veikte virus laga for vaksinar har fått sjukdomsframkallande eigenskapar gjennom rekombinasjon i kroppane til vaksinerte individ.

## Kjelder
Januaroppreisten

**Januaroppreisten** (polsk *powstanie styczniowe*, litauisk *1863 m. sukilimas*, kviterussisk Паўстанне 1863-1864 гадоў) var ein oppreist i det tidlegare polsk-litauiske samveldet (dagens Polen, Litauen, Kviterussland, Latvia og delar av Ukraina og vestlege delar av Russland). Oppreisten braut ut 22. januar 1863 og varte fram til dei siste opprørarane blei fanga i 1865.

Oppreisten byrja som ein spontan protest frå unge polakkar mot militærteneste i den russiske hæren. Dei fekk snart støtte frå høgtståande litauiske offiserar og politikarar. Opprørarane var likevel i mindretal og hadde underlegne våpen, og måtte falle tilbake på geriljataktikk. Dei klarte ikkje å vinna nokre store slag eller ta større byar eller russiske festningar. Oppreisten blei slått ned med harde represaliar, som offentlege avrettingar og deportasjon til Sibir. Den mislukka oppreisten fekk mange polakkar til å oppgje væpna makt mot styresmaktene og heller fokusera på såkalla organisk arbeid (*praca organiczna*) som skulle byggja nasjonen frå grunnen av.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:January Uprising|January Uprising]]» frå , og «[[:nb:Januaroppstanden|Januaroppstanden]]» frå  den 28. desember 2017.*
Juan Almonte

**Juan Nepomuceno Almonte** () var ein meksikansk general, politikar og diplomat. Han var regent eller president i Mexico under det andre keisardømet skipa av Napoleon III av Frankrike.

Almonte tok del i slaget ved Alamo og slaget ved San Jacinto under Texasrevolusjonen og i den meksikansk-amerikanske krigen. Han var ein tilhengjar av keisar Maximilian I, og var leiar for dei konservative i Mexico på 1860-talet, då han blei utnemnd til regent.

Almonte var fødd i Nocupétaro i Carácuaro-distriktet i delstaten Michoacán. Han var son av José María Morelos, ein katolsk prest som leia opprørarar i den mexicanske sjølvstendekrigen frå 1811 ttil 1815, og Brígida Almonte. I 1815 sende Morelos han til  New Orleans i Louisiana, der han utdanna seg og lærte seg flytande engelsk.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Juan Almonte|Juan Almonte]]» frå , og «[[:en:|Juan Nepomuceno Almonte]]» frå  den 28. desember 2017.*
Ski-NM 1986

**Noregsmeisterskapen på ski 1986** i nordiske greiner vart avvikla på Vang i Hedmark og i Oslo i tidsrommet 22. januar til 9. februar 1986. Meisterskapen omfatta tolv øvingar, åtte for menn og fire for kvinner. Alle dei åtte langrennsøvingane vart avvikla i Vang i tida 22. januar – 2. februar og vart avslutta med hopprenn i stor bakke i Holmenkollbakken i Oslo sundag 9. februar.

## Langrenn menn
### 15 km



Stad: Vang

### 30 km



Stad: Vang

### 50 km



Stad: Vang

### 3 x 10 km stafett



Stad: Vang

## Langrenn kvinner
### 5 km



Stad: Vang

### 10 km



Stad: Vang

### 20 km



Stad: Vang

### 3 x 5 km stafett



Stad: Vang

## Kombinert



Stad: Vang

## Hopprenn
### Normalbakke



Stad: Vang

### Storbakke



Dato: 9. februar 1986
Stad: Oslo

## Kjelder
**Sportsboken 86-87*. Sportsboken As. Stavanger 1986.
Det andre meksikanske keisardømet

**Det andre meksikanske keisardømet** () var ei kortvarig statsform i Mexico som eksisterte frå Den franske intervensjonen i Mexico i 1863 til avsettinga og avrettinga av keisar  Maximilian I og gjeninnføringa av republikken.

Keisardømet blei oppretta med støtte frå Napoleon III av Frankrike, som ønskte meir kontroll og eit alliert monarki i Nord-Amerika. Ei folkerøysting utført under det franske militærstyret godkjende den austerrikske erkehertugen Ferdinand Maximilian av huset Habsburg-Lorraine som keisar. Han kom til landet i 1864 med kona si, Charlotte av Belgia.

Det nye monarkiet var støtta av ein mektig og konservativ lokal elite kjend som *[[Hacienda|hacendado]]* og hadde fransk, austerriksk og belgisk støtte. Det var i konstant konflikt mellom dei konservative og dei liberale, leia av den avsette presidenten Benito Juárez.
USA rekna keisaren som ein fransk marionettleiar, og gav støtte til dei liberale kreftene. Dei kravde at Frankrike skulle trekka troppane sine ut, noko landet til slutt gjorde. Etter ein kamp fall keisardømet i 1867, og Maximilian blei avretta 19. juni same året.

## Sjå òg
*Det første meksikanske keisardømet

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Second Mexican Empire|Second Mexican Empire]]» frå ,  den 29. desember 2017.*
Trippelalliansekrigen

**Trippelalliansekrigen**, også kjend som **Den paraguayanske krigen** eller **Den store krigen**, blei utkjempet frå 1864 til 1870 mellom Paraguay på eine sida og dei allierte landa Argentina, Brasil og Uruguay på den andre.
Krigen var ein av dei blodigaste konfliktane som har føregått på det amerikanske kontinentet. 

Krigen braut ut seint i 1864 som resultatet av ein konflikt mellom Paraguay og Brasil etter Uruguay-krigen. Bakom låg etterdønningar etter koloniseringa av Latin-Amerika, kampen om fysisk herredøme over den strategisk viktige Rio de la Plata-regionen, Brasil og Argentina si innblanding i den interne politikken i Uruguay, britiske økonomiske interesser i regionen og utvidingsambisjonene til den paraguayanske presidenten Francisco Solano López. Argentina og Uruguay gjekk inn i krigen mot Paraguay i 1865, og han blei dermed kjend som Trippelalliansekrigen.

Utfallet av krigen blei eit fullstendig nederlag for Paraguay. Etter at trippelalliansen nedkjempa Paraguay i ein konvensjonell krig, blei konflikten endra til ein utmattande geriljakrig som etter kvart reduserte heile den paraguayanske befolkninga, både den militære og den sivile. Eit anslag av dei totale tapa i Paraguay – gjennom både krig og sjukdom – har vore så høgt som 1,2 millionar personar, eller 90 prosent av befolkninga før krigen. Eit kanskje meir nøyaktig anslag set dei paraguayanske tapene til ca. 300&nbsp;000 av dei 500-525&nbsp;000 førkrigs-innbyggjarane.

Det tok mange tiår før Paraguay klarte å reisa seg att frå kaoset og den demografiske ubalansen landet var blitt sett i. Paraguay var ein av de første republikkane i Sør-Amerika, men det var ikkje før i 1993 at Paraguay hadde sitt første demokratiske presidentval. Krigen førte til slutten på slaveriet og keisardømet i Brasil, og førte til at militæret fekk ei nøkkelrolle i landet. For Argentina blei utfallet ei modernisering av heile landet. Brasil og Argentina gjekk etter krigen ut av si rolle som intervensjonistar i den interne politikken til Uruguay.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Trippelalliansekrigen|Trippelalliansekrigen]]» frå ,  den 29. desember 2017.*  
 
; Referansar 




; Litteratur 
* *Denne artikkelen inneholder materiale fra *Library of Congress Country Studies*, publikasjonar frå styresmaktene i USA, som er frigjevne som [[public domain]].*

* Leuchars, Chris; *To the Bitter End: Paraguay and the War of the Triple Alliance*, Greenwood Press, 2002. ISBN 0-313-32365-8
* Scheina, Robert; *Latin America's Wars: The Age of the Caudillo, 1791-1899*, Brassey's, 2003. ISBN 1-57488-450-6
* Whigwham, Thomas; *The Paraguayan War*, University of Nebraska Press, 2002.

* Fuglestad, Finn. *Latin-Amerika og Karibias historie*. Cappelen akademisk forlag, 1994.
Karianne Christiansen

**Karianne Christiansen** () var ein norsk alpin skirennar som vann ti NM-gull i tida 1968-72, tre i både slalåm og storslalåm og to kvar i utforrenn og i kombinasjonsøvinga. Ho var medlem av Sportsklubben Njård.

Christiansen tok si fyrste NM-medalje då ho som 17-åring fekk bronse i storslalåm på Oppdal i 1966. To år seinare vart ho norsk meister i slalåm i Ørsta og sikra seg bronsemedaljar i storslalåm og utfor. I 1969 vann ho både slalåm, storslalåm og kombinasjonen under noregsmeisterskapen i Hemsedal, og tok sølv i utforrennet. Ved VM i alpine greiner 1970 i Garmisch-Partenkirchen kom Christiansen på tiandeplassen i utfortevlinga og vart nummer åtte i kombinasjonen. Seinare i 1970-sesongen kopierte ho under NM på Oppdal medaljehausten frå forrige sesong med tre gull og eitt sølv, sølvmedaljen kom i storslalåm. Under NM i alpine greiner 1971 på Voss rann ho inn til triumf både i storslalåm og utfor. Vinteren 1972 deltok ho i Vinter-OL i 1972 i Sapporo og vart som best nr 21 i utforrennet. Christiansen avslutta sine år som aktiv med å vinne gullmedaljen i storslalåm under NM 1972 på Bjorli i Oppland, framfor unge Toril Førland.

Karianne Christiansen omkom 27 år gammal i ei ulukke med bil ved Gol.

## Kelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar.
Merete Fjeldavlie

**Merete Fjeldavlie** () er ein norsk tidlegare alpin skirennar som i tida 1987-2001 vann sju NM-gull, tre i storslalåm og eitt kvar i slalåm, super-G, utfor og kombinasjon. Ho vann i 1992-sesongen eit verdscuprenn i super-G. Fjeldavlie var medlem i Kongsberg IF og seinare Rjukan IL.

## Aktiv
Fjeldavlie tok steget opp i noregseliten i 1987-sesongen, då ho vart norsk meister i storslalåm og tok bronsemedaljen i slalåm då norgesmeisterskapen fann stad i Tromsø. Året etter vann ho gull i slalåm og sølv i storslalåm under NM 1988 i Ål. Gull og sølv sanka ho også i NM 1990 i Hakadal, men då i motsette øvingar.

Fjeldavlie deltok i Vinter-OL 1992 i Albertville, der ho som best vart nummer 15 i storslalåm. Få veker seinare, i mars 1992, rann Fjeldavlie ned til verdscupsiger i ei super-G-tevling i Vail i Colorado, framom austerrikaren Petra Kronberger og franske Carole Merle, noko som førte til at Fjeldavlie kom på andreplassen i kampen super-G-pokalen 1992. Ho avslutta OL-sesongen med å verte norsk meister i storslalåm for tredje gong.

Dei neste sesongane var Fjeldavlie mykje plaga av skadar, og det var fyrst i 1996 og 1997 ho var i stand til å plukke medaljar i norske alpinmeisterskap. Fyrst i 2001 makta ho på ny å vinne norske meisterskapstitlar, ho triumferte då i både super-G og i utforrennet under NM i alpine greiner i Narvik. Tidlegare i same sesongen gjorde ho sitt beste resultat i ein internasjonal meisterskap med niandeplassen i utfor under VM i alpine greiner 2001 i St. Anton. 33 år gammal la ho opp som aktiv alpinist.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar.
Aud Hvammen

**Aud Hvammen Lunde** () er ein norsk tidlegare alpin skirennar frå Geilo, som vann fem NM-gull i tida 1964-68, tre av dei storslalåm. Ho var medlem i Geilo Idrettslag og er gift med Peder Lunde. Margit Hvammen var hennar eldre syster.

## Karriere
Aud Hvammen fekk sitt gjennombrot med NM-sølv på Rjukan i 1961. Vinteren 1964 vann ho slalåmtevlinga og kombinasjonen då NM i alpine greiner 1964 fann stad i Hemsedal, der ho også tok sølvmedaljen i storslalåm. Året etter sikra ho seg gull i storslalåm og sølv i utforrennet under NM 1965 på Voss. I 1966 kom ho på sølvplassen i dei same to øvingane ved noregsmeisterskapen på Oppdal. Under NM 1967 på Voss bytte Hvammen med Dikke Eger Bergmann om å ta gull og sølv i høvesvis storslalåm og slalåm. Hvammen deltok i Vinter-OL 1968 og vart nummer 28 i storslalåm. Seinare i OL-sesongen avslutta ho i Ørsta si tid som aktiv med å verte norsk meister for tredje gong i storslalåm, og tok ei veke seinare NM-sølv i utfortevlinga i Narvik.

## Kjelder
**Sportsboken", aktuelle årgangar.*
Bhutankrigen

**Bhutankrigen** (eller **Duar-krigen**) var ein krig utkjempa frå 1864 til 1865 mellom Britisk India og Bhutan. Krigen ende med at Bhutan formelt gav frå seg kontrollen over nokre sørlege fjellpassområde, kjend som Duars, og Dewangiri til Britisk India.

## Historie

Tilhøvet mellom Bhutan og Britisk India hadde lenge vore prega av usemje over territorium og pengar. Britane hadde teke kontroll over assamesiske Duars i 1841, mot ein årleg sum på 10 000 rupiar, og overtok kontrollen over bengalske Duars i 1842.
Ein bhutansk delegasjon til Calcutta i 1852 bad om auka kompensasjon for dei tidlegare territoria, men fekk han i staden senka, ettersom britane hevda bhutanarane hadde plyndra områda under britisk kontroll. I 1862 utførte bhutanske styrkar raid i dei britisk-kontrollerte naboområde Sikkim og Cooch Behar, der dei tok folk, eigedom og pengar.

Som svar heldt britane tilbake den årlege kompensasjonen, og kravde at alle dei fanga og dei stolne eigedelane skulle sendast tilbake. Dei sende desse krava til den bhutanske kongen (*druk desi*) utan å få svar. Kongen skal ikkje ha kjend til kva bhutanske representantar i grenseområda gjorde. 

Bhutan var også prega av indre uro. I 1864 kjempa fleire om makta i landet. Britane forhandla med fleire ulike guvernørar (*ponlop*) og kongar. I 1864 sende dei ein delegasjon til landet for å forhandla om fred. Leiaren for delegasjonen, Ashley Eden, blei ifølgje *Dictionary of National Biography, 1885-1900* «grovt fornærma og tvinga til å skriva under på ein avtale til fordel for Bhutia-ene». Denne blei forkasta av dei sentrale kolonistyresmaktene, 
og britane erklærte krig i november 1864.

Bhutan hadde ikkje ein ståande hær, berre dzong-vakter med enkle våpen. Dei hadde liten sjanse mot dei godt utrusta britane.
Dei vann nokre slag, men tapte raskt krigen, som var over etter fem månader.
Britane erobra festningen Dewangiri ved Deothang. Sidan dei først hadde lidd eit audmjukande nederlag der, reiv dei festningen etter at dei tok han attende.

## Sinchula-traktaten
Sinchula-traktaten blei underskriven 11. november 1865 av Herbert Bruce frå Britisk India, kongen av Bhutan og ministrane hans. Bhutan gav opp krava sine på Duars og eit 83 km² stort område ved Dewangiri søraust i Bhutan.  Blant landområde som blei overgjevne var ein eigedom seinare kjend som Bhutan House.
Som kompensasjon for dei tapte landområda fekk Bhutan ein årleg sum på 50&nbsp;000 rupiar frå Britisk India. 

Traktaten blei ståande fram til 1910, då Bhutan og Britisk India inngjekk Punakha-traktaten.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bhutan War|Bhutan War]]» frå ,  den 29. desember 2017.*
Menneskecytomegalovirus

**Menneskecytomegalovirus** (ofte avstytt **HCMV** og **CMV**) eller **menneskeherpesvirus 5** (**HHV-5**) er eit betaherpesvirus i slekta *[[Cytomegalovirus]]* som har menneske som vert. Hjå kvinner i reproduktiv alder er seroprevalensen for menneskecytomegalovirus mellom  og , med høgst seroprevalens i Sør-Amerika, Afrika og Asia. Infeksjon med menneskecytomegalovirus er som regel utan symptom. Som andre herpesvirus gjev menneskecytomegalovirus opphav til livslange løynde infeksjonar.

Når menneskecytomegalovirus infiserer foster (gjennom morkaka) er det er ei større kjelde til sensorinevralt høyrsletap og annan nedsett nevrologisk funksjon. Det kan òg vera livsfarleg for HIV-infiserte, mottakarar av organtransplantasjon og andre med nedsett immunforsvar.

Fleire mikro-RNA er kjende frå menneskecytomegalovirus.

## Kjelder
Thomas D'Arcy McGee

**Thomas D'Arcy Etienne Hughes McGee** () var ein irsk-kanadisk politikar, journalist og diktar, kjend som ein katolsk talsmann og far til den kanadiske konføderasjonen, prosessen som gjorde dei gjenverande nordamerikanske koloniane til dominionen og seinare staten Canada.

Som ung arbeidde McGee for eit bondeopprør på Irland for å kasta det britiske kolonistyret. I 1848 flykta han til USA for å unngå å bli arrestert. Her endra han politisk ståstad; han blei stadig meir konservativ både i politikken og støtta si til paven. I 1857 flytta han til Canada, og arbeidde hardt for å overtyda dei irske katolikkane der om å samarbeida med dei protestantiske britane i å skipa ein konføderasjon. Den sterke støtta hans til konføderasjonen har gjeve han tilnamnet «Canadas første nasjonalist». Han kjempa imot Fenian Brotherhood, irske katolikkar som kjempa mot britane. Etter å ha hjelpt til med å skipa konføderasjonen i 1867, blei han drepe av Fenian-sympatisørar i 1868.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Thomas D&#39;Arcy McGee|Thomas D&#39;Arcy McGee]]» frå ,  den 29. desember 2017.*  
 
## Bakgrunnsstoff
* 
*Verk av Thomas D'Arcy McGee på Internet Archive

*Thomas D’Arcy McGee  i The Canadian Encyclopedia
*Parliamentary biography
*A History of the Irish Settlers in North America from the Earliest Period to the Census of 1850
*Michael Doheny. *[http://www.gutenberg.org/files/14468/14468-h/14468-h.htm The Felon's Track]*. Dublin, M H Gill & Son, 1920.
*Radio documentary about the McGee murder, Canada’s first political assassination
*Photograph:Thomas D'Arcy McGee, 1863 - McCord Museum
*Photograph:Thomas D'Arcy McGee, 1866 - McCord Museum
*Photograph:Thomas D'Arcy McGee, 1863-67 - McCord Museum
*Photograph:Thomas D'Arcy McGee's Mausoleum, 1927 - McCord Museum
*
Dikke Eger

**Fredrikke Eger** (), kjend som **Dikke Eger**, er ein norsk tidlegare alpin skirennar frå Stabekk i Akershus som i tida 1961-67 vann seks gullmedaljar i norske meisterskap. Ho var medlem i Stabæk IF.

Eger vart norsk meister i slalåm 17 år gamnmal då NM i alpine greiner 1961 fann stad på Rjukan, der ho også tok sølvet i utforrennet. Året etter kom ho på sølvplassen i både slalåm og storslalåm under noregsmeisterskapen i Ørsta, begge gongane slått av Liv Christiansen. I 1964 tok ho bronse i NM-storslalåmen i Hemsedal. To år seinare vann Eger eit suverent NM-gull ved NM 1966 på Oppdal og vart trippelmeister etter sigrar i storslalåmtevlinga og i kombinasjonen. Under den nasjonale meisterskapen på Voss i 1967 vann ho slalåmrennet og kombinasjonstevlinga, etter ein andreplass i storslalåm. I sitt siste meisterskap, NM i alpine greiner 1969 i Hemsedal, fekk ho med seg sølvmedaljen i slalåmen og bronsen i storslalåm.

Eger deltok i dei olympiske vinterleikane både i 1964 i Innsbruck og 1968 i Grenoble, begge gongane hamna ho langt nede på resultatlistene. Mykje betre gjorde ho det under verdsmeisterskapen 1966 i Portillo der ho vart nummer ni i slalåmtevlinga.
 
## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar.
Methanocaldococcus jannaschii

***Methanocaldococcus jannaschii*** (tidlegare *Methanococcus jannaschii*) er ein hypertermofil metanogen ark. Han var den fyrste arken som fekk genomet sitt sekvensert og har eit genom på kring 1,66 megabasepar. Han har òg eit stort ( basepar) og eit lite ( basepar) plasmid.

*M. jannaschii* vart oppdaga i prøvar tekne i april og mai 1982 ved kvite skorsteinar på auststillehavsryggen, ved ei djupn på 2 600 meter.

Seller av *M. jannaschii* har to buntar med eit høgt tal av flagellar nær kvarandre i selleyta.

## Kjelder
Liv Jagge

**Liv Jagge**, fødd **Christiansen**, () er ein norsk tidlegare idrettsutøvar frå Oslo hevda seg nasjonalt i både alpine greiner på ski og i tennis, medlem i både Idrettsforeningen Ready og Oslo Tennisklubb. Ho var gift med Finn Dag Jagge og mor til Finn Christian Jagge. 

Liv Christiansen Jagge vann i perioden 1959-82 til saman ti norske meisterskap i tennis double-øvinga og dessutan eit NM-gull i mixed double i par med ektemaken Finn Dag Jagge.

På ski vart Liv Christiansen norsk meister i storslalåm 1960 og 1962 og i utfor 1962 og 1964, samt slalåm og alpin kombinasjon i 1962. Elles sikra ho seg tre NM-sølv og like mange NM-bronsar i alpine greiner frå 1959 til 1965. Under Vinter-OL 1960 i Squaw Valley vart som best nr 24 i storslalåm, medan ho tok sjuandeplassen i slalåmtevlinga då Vinter-OL 1964 fann stad i Innsbruck.

## Kjelder
**Sportsboken*, aktuelle årgangar.
Herman von Tangen

**Herman von Tangen** () var ein norsk kjøpmann frå Bergen, stortingsmann 1851 og 1854.

Tangen var son til ein kjøpmann i Bergen, ein yrkesveg han sjølv tok. Han var 1. vararepresentant til stortinga 1848 og 1851, og møtte i 1851 frå 3. juli i staden for Carl Konow, medlem i Budsjettkomiteen. År 1854 var han den fyrste av fire stortingsrepresentantar frå Bergen by på Stortinget, medlem i Næringskomite nr 1.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Spetsnazgruppa Alfa

**Spetsnazgruppa «A»**, òg kjend som **Alfa-gruppa** med det offisielle namnet **Direktorat «A»**, er ei spesialstyrke frå FSB Spetsnaz-senter (russisk forkorting TsSN FSB). Gruppa har status som elite frå Russland sine spesialstyrkar. 

Gruppa er dedikert til kontraterrorisme innan FSB, som primært hindrar eller responderar på voldelege aksjonar mot  offentleg transport og bygningar. Søstergruppa Vympel er dedikert til vern av strategiske installasjonar, og begge desse gruppene er rekna for paramilitære einingar.

## Øving
Alfa må øva på same måte som Vympel-gruppa, med taktiske øvingsoppgåver, fallskjermhopping, førarøving av ulike kjøretøy, øving i ulike etterretningsdisiplinar og ymse speialoppgåver.

## Stridserfaring

*2002: Terrorangrepet mot Dubrovka-teateret i Moskva
*2004: Gisseldramaet i Beslan

## Kjelder
* , pages 389–391
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
*  Alpha Group veterans association
*  Alpha Group veterans association magazine
*  Alpha Group veterans association (Ukraine)
Kontraterrorisme

**Kontraterror** er tiltak, framgangsmåtar og strategiar som styresmakter, militære styrkar og andre grupper tek i bruk for å kjempa mot det dei meiner er terrorisme.

Omgrepa kontraterrorisme og antiterrorisme vert ofte brukt om kvarandre. I prinsippet er det likevel ein skilnad:
* *Kontraterror* er ulike førebyggjande tiltak for å forhindra terror, til dømes gjennom etterretning og ulike tiltak med å stoppa handlingar, til dømes gjennom etterforsking og rettsforfølging. I Noreg er ansvaret for kontraterror tillagt Politiets tryggingsteneste.
* *Antiterror* er offensive tiltak med maktbruk for å forhindra terroranslag. I Noreg er ansvaret for dette lagt til politiet. Innan politiet er det ein eigen nasjonal antiterrorstyrke under Oslo politidistrikt namngjeve som Beredskapstroppen som har eit særleg ansvar. I kvart politidistrikt er det òg eigne utrykningseiningar (UEH) som kan verta disponert til antiterrorteneste. Forsvaret kan hjelpe politiet med særskilde ressursar, til dømes gjennom Forsvaret og spesialkommandoen.

## Referansar



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kontraterrorisme|Kontraterrorisme]]» frå ,  den 30. desember 2017.*
Mariano Melgarejo

**Manuel Mariano Melgarejo Valencia** () var president av Bolivia frå 28. desember 1864 til 15. januar 1871.

Melgarejo var fødd i Tarata i Cochabamba-departementet som uekte son av ein spansk-bolivianar og ei quechuakvinne.
Han gjorde karriere i hæren, og deltok i fleire militæropprør. Etter ein feila oppreist i 1854 mot Manuel Isidoro Belzu blei han tiltalt for høgforræderi, men benåda av presidenten etter å ha skulda alkoholpåverking for at han tok del i oppreisten.

General Melgarejo støtta styre til  Linares (1857–61) og kjempa deretter for den opprørske generalen José Maria de Achá, som blei president i 1861. I desember 1864 gjorde han sjølv opprør mot Achá. Han overvann både styrkane til Achá og dei til tidlegare president Belzú, og utropte seg sjølv til president av Bolivia. Ettersom Belzú framleis kontrollerte delar av landet og hæren, stelte Melgarejo i stand eit møte med han der han i følgje dei fleste kjelder sjølv drap den tidlegare presidenten.

Melgarejo blei kjend som ein hard tyrann, og blei til slutt kasta av ein samla opposisjon. 15. januar 1871 blei han kasta av hærsjefane, general Agustín Morales. Han flykta i eksil i Lima i Peru. 23. november same året blei han drepen av Aurelio Sánchez, broren til elskarinna si.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mariano Melgarejo|Mariano Melgarejo]]» frå ,  den 30. desember 2017.*  
 
*Klein, Herbert. The American Finances of the Spanish Empire: Royal Income and Expenditures in Colonial Mexico, Peru and Bolivia, 1680-1809. (1998). Albuquerque: University of New Mexico Press, pp.&nbsp;136.
Spetsnazgruppa Vympel

**Spetsgruppa V**, òg kalla «Vympel» på russisk, er ei russisk SPETSNAZ-eining.  
I 2017 var gruppa under kommando av FSB, men kunne òg overførast til GRU ved høve. 
 
Vympel er dedikert til vern av strategiske installasjonar.

I byrjinga heitte spesialstyrken *KGB Direktorat «V»*, med tilnamnet *Vega-gruppa*.

Søstergruppa Alfa innan FSB er dedikert til kontraterrorisme.

## Øving
Vympel må øva på same måte som Alfa-gruppa, med taktiske øvingsoppgåver, fallskjermhopping, førarøving av ulike kjøretøy, øving i ulike etterretningsdisiplinar og ymse speialoppgåver.

## Stridserfaring

*2002: Terrorangrepet mot Dubrovka-teateret i Moskva
*2004: Gisseldramaet i Beslan

## Referansar
Radama II av Madagaskar

**Radama II av Madagaskar** () var konge av Madagaskar frå 16. august 1861 til han blei drepen i 1863.

Radama II var fødd i Antananarivo på Madagaskar. Før han blei krona til konge heitte han **prins Rakoto**. Føregangaren hans på trona var mor hans, Ranavalona I. Faren hans var offisielt Radama I, men denne hadde døydd meir enn ni månader før han blei fødd. Den verkelege faren hans var truleg Andrianmihaja, ein offiser som var elskar til mora.

Ranavalona I hadde prøvd å halda utanlandsk påverking og kristendommen frå øya. I 1857 hadde Radama (då prins Rakoto) vore innblanda i eit mislykka kuppforsøk mot mor si. Då han blei konge opna Radama II opp landet igjen og slutta vennskapsavtalar med Frankrike og Storbritannia. Han avslutta forfølginga av kristne, og kristne misjonærar kom tilbake til landet.

Reformene til Radamas hadde fleire motstandarar, mellom dei statsministeren Rainivoninahitriniony. Særleg vekte avgjerda hans om å tillata duellar motstand.
Om morgonen 12. mai 1863 tvinga ei gruppe soldatar og offiserar seg inn i kongeslottet og greip kongen. Kona hans, dronning Rabodo, bad for livet hans og prøvde å stoppa dei, men blei fjerna frå staden. Soldatane kasta eit lamba-klede over hovudet til Radama og kvelte han med eit silkeband til dei var trygge på at han var daud. Slik kunne dei drepa han utan å spilla kongeleg blod, som var vanleg for kongelege avrettingar.

Kongen blei etterfølgd på trona av enka si, som hadde tronnamnet Rasoherina. Ho inngjekk eit politisk ekteskap med Rainivoninahitriniony og seinare med  broren hans, Rainilaiarivony. Han igjen blei seinare gift med etterfølgjaren hennar, ei anna enkje etter Radama, og var den verkelege makthavaran på Madagaskar etter Radama II.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Radama II|Radama II]]» frå ,  den 30. desember 2017.*  

  

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Radama II|Radama II]]» frå ,  den 30. desember 2017.* 
*** oppgav desse kjeldene: &nbsp;*
*

## Bakgrunnsstoff
* Rootsweb.com 
* Radama II
Yuhuatai

**Yuhuatai** (kinesisk skrift 雨花台区; pinyin *Yǔhuātái Qū*) er eit bydistrikt i provinsen Jiangsu i Kina. Det er eit av elleve distrikt i provinshovudstaden Nanjing. Arealet til distriktet er på 134,2 km² og det har ca. 190&nbsp;000 innbyggjarar (2004). 

I Yuhuatai finst ein minnepark for revolusjonsmartyrar (kinesisk 雨花台烈士陵园), etter at ei rekkje kommunistar blei drepne her under den kinesiske borgarkrigen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Yuhuatai Disctrict|Yuhuatai Disctrict]]» frå , og «[[:en:Yuhuatai Memorial Park of Revolutionary Martyrs|Yuhuatai Memorial Park of Revolutionary Martyrs]]» frå  den 30. desember 2017.*  

 
## Bakgrunnsstoff
* Infoside
*www.xzqh.org
Riitta-Liisa Roponen

**Riitta-Liisa Roponen**, til 2006 **Riitta-Liisa Lassila**, () er ein finsk langrennar frå Haukipudas i Norra Österbotten, som i tida 2005-15 vann tre gull-, ein sølv- og to bronsemedaljar i ulike verdsmeisterskap på ski, samt ein OL-bronse. Alle sju medaljane kom i anten stafettevlingar eller lagsprintar.

Lassila tok sølv i lagsprinten saman med Pirjo Manninen under Ski-VM 2005 i Oberstdorf, knappe tre sekundar bak den norske duoen Hilde Gjermundshaug Pedersen og Marit Bjørgen. Vinteren 2007 vann ho sin einaste siger i eit individuelt verdscuprenn då ho i Rybinsk gjekk til topps i 15 km fellesstart. Ved verdsmeisterskapen 2007 i Sapporo vart ho verdsmeister på lagsprinten i par med Virpi Kuitunen, dei same to og Aino-Kaisa Saarinen og Pirjo Manninen vann også 4 x 5 km stafett. To år seinare forsvarte dei fire kvinnene VM-tittelen i stafett då verdsmeisterskapen på ski fann stad i Liberec. Sidan vann Roponen bronsemedaljar i 4 x 5 km stafett både i Vinter-OL 2010, 
VM 2011 og VM 2015, alltid med Roponen på tredje etappe. Femteplassen på 15 km i Sapporo-VM er hennar beste individuelle plassering ein internasjonal meisterskap.

Per 31. desember 2017 hadde Roponen sju (1-2-3) pallplasseringar i individuelle tevlingar i verdscupen i langrenn. Ho vart nummer seks i verdscupen 2007, hennar beste sesong.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
*
DNA-polymerase

**DNA-polymerasar** er enzym som katalyserer laginga av ein ny DNA-tråd som er komplementær til ein annan DNA-tråd nytta som mal. I alle greiner av livet vert DNA-polymerasar nytta under DNA-replikasjon, der genomet til ein organisme vert kopiert. DNA-polymerasar verkar i lag med andre protein, som helikasar. Komplekset med DNA-polymerasen og dei andre proteina vert kalla replisom. Ein stor del av DNA-polymerasane i kvar organisme er meinte å vøla DNA-et etter skadar som har oppstått, eller for å kunna halda fram med å kopiera DNA-et forbi skadar.

Alle DNA-polymerasar har ein liknande struktur som liknar på ei høgrehand. Dei vert delte inn fleire i familiar. Familie A har replikative polymerasar frå bakteriar, familie B frå eukaryotar og arkar, og familie D frå arkar.  Familie Y finst hjå alle dei tre biologiske rika og kan kopiera DNA forbi skadestader i DNA-et. Familie X finst hjå eukaryotar og tek del i vøling av DNA heller enn replikasjon.

## Kjelder
Kvisthoppar

**Kvisthoppar** (*Stenostira scita*) er ein liten insektetande sporvefugl i kvisthopparfamilien som lever i sørlegaste Afrika. Tidlegare var arten klassifisert i flugesnapparfamilien, Muscicapidae. Saman med nokre få andre fråvikande insektetarar som *[[Elminia]]*, dannar han den nye familien som han har gjeve namn til. Kvisthoppar er monotypisk i slekta *Stenostira*.

## Skildring
Kvisthopparar er 11-12 cm i kroppslengd og veg mellom 4 og 8 gram. Den vaksne har grå overside over med ei svart maske gjennom auget og ein kvit augebrynstripe, *supercilium*, som går heilt fram over det svarte nebbet. Beina er svarte. Vengene er svarte med eit langt kvitt vengeband, og den lange, elles svarte halen har kvite understjertdekkarar. Strupen er kvit, brystet er bleikgrått, og buken er nær kvit med utvaska rosa mot midten. Kjønna er nokså like, juvenile fuglar er brunare enn dei vaksne. 

Kvisthopparar er monogame, og søkjer ein ny partnar berre om maken har døydd. Dei byggjer eit opent koppforma reir av tynne kvistar og anna plantematerialar, og fôra med fine plantefibrar, ull, hår og nokre gonger fjører. Reiret er plassert i greinene av eit tre eller i ein busk, men godt skjult. Kvart kull er på anten to eller tre egg.

Denne fuglen er vanlegvis sett åleine, i par eller små flokkar. Han et på små insekt og andre virvellause dyr, og beitar i lauvverket som ein songar. 

Hekkeområdet ligg innanfor sørlege delar av staten Sør-Afrika og i Lesotho. Men han har vinterutbreiing over det meste av sentrale Sør-Afrika nord til sørlegaste Botswana og Namibia, og han kan vere ein streiffugl inn i Zimbabwe.

Dette er dels ein standfugl og dels ein sesongbasert flyttfugl. Ein kan treffe på kvisthopparar i heile hekkeområdet året rundt. I Karoo i Sør-Afrika er kvisthopparar mest standfuglar, men somme kan trekke sørvest eller nordover til sørlege Namibia om vêrtilhøva blir for tørre. Nokre fuglar gjer vertikale kortdistansetrekk frå høglandet Lesotho der dei hekkar i Drakensberg, ned til KwaZulu-Natal utanom hekkesesongen.

Populasjonen er ikkje estimert og er trudd å vere stabil. Arten er klassifisert som globalt livskraftig.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fairy flycatcher|Fairy flycatcher]]» frå ,  den 31. desember 2017.*  
 
;Referansar 

## Bakgrunnsstoff
Akbar Hashemi Rafsanjani

**Akbar Hashemi Rafsanjani** () var ein mektig iransk politikar, skribent og ein av grunnleggjarane av den islamske republikken. Frå 3. august 1989 til 3. august 1997 var han Irans fjerde president. Perioden 2007-11 var han leiar av ekspertrådet i Iran.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Akbar Hashemi Rafsanjani|Akbar Hashemi Rafsanjani]]» frå ,  den 31. desember 2017.*