open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Ørna

**Ørna** (frå latin *Aquila*) er eit stjernebilde på den nordlege himmelhalvkula. Det ligg sør for Svana i den austlege greina av Mjølkevegen og er lett kjenneleg på stjerna Altair, som har storleiksklasse 0,8, og som ligg i rett linje mellom to svakare stjerner. Arabarane kalla desse tre stjernene den flygande ørna (Elnesr al-taïr). Omkring midten av juli står Ørna i sør ved midnatt.

Namnet representerer fuglen som bar Zevs/Jupiter sine lyn i gresk og romersk mytologi.

Ørna  ligg berre nokre få grader nord for himmelekvator. Sidan han ligg langs linja til Mjølkevegen, ligg det mange hopar og tåker innafor stjernebiletet, men dei er lyssvake og det er berre få galaksar.

Ørna var eit av 48 stjerneteikn som vart skildra av Klaudios Ptolemaios på 100-talet. Det hadde tidlegare vore nemnt av Evdoksos på 300-talet fvt. og Aratus på 200-talet fvt. Det er i dag eit av dei 88 moderne stjerneteikna.

## Kjende objekt

### Stjerner
Ørna, som ligg i Mjølkevegen, har eit rikt stjernefelt og har hatt mange novaer.

**[[Alfa Aquilae|α Aql]] (Altair)** er den mest lyssterke stjerna i stjerneteiknet og ein av dei mest nærliggande stjernene til jorda som ein kan sjå med det nakne auget, berre 17 lysår unna. Namnet kjem frå det arabiske uttrykket *al-nasr al-tair*, som tyder «den flygande ørna». Altair har storleiksorden 0,76. Nokre andre kjende stjerner i Ørna er, β Aql (Alshain) og γ Aql (Tarazed).

### Novaer
To store novaer er observert i Ørna. Den første skjedde i 389 fvt. og vart omtalt som like lyssterk som Venus. Den andre (Nova Aquilae 1918) skein for ei kort stund meir lyssterk enn Altair.

### Djupromsobjekt

Det ligg tre godt kjende planetære tåker i Ørna:
*NGC 6804 syner ein liten, men lys ring.
*NGC 6781 liknar på Ugletåka i Ursa Major.
*NGC 6751: òg kjend som Det gloande auga, er ei planetær tåke.

I tillegg finst fleire planetære tåker, kulehopar og opne hopar.

Ørna har òg nokre kjende ekstragalaktiske objekt. Eit av dei er den største enkelte massekonsentrasjonen av galaksar i det kjende Universet, Hercules–Corona Borealis store mur. Han vart oppdaga i november 2013 og har ein storleik på 10 milliardar lysår. Det er den største og mest massive strukturen i det kjende Universet.

### Anna
NASA-sonden Pioneer 11, som flydde forbi Jupiter og Saturn i 1970-åra, er venta å passere nær stjerna Lambda (λ) Aquilae om kring 4&nbsp;million år.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Ørna|Ørna]]» frå ,  den 19. mai 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
*
*
*
*
*
*Ørnen: stjernebilde. (7. januar 2011). I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014. 

## Bakgrunnsstoff
*NightSkyInfo.com: Ørna
*Star Tales – Ørna
*The Deep Photographic Guide to the Constellations: Ørna
*WIKISKY.ORG: Ørna
*Ørna på Constellation Guide
Vêren

**Vêren** (frå latin *Aries*) er eit stjernebilde på den nordlege himmelhalvkula. Det er eit av stjernebileta i dyrekrinsen og ligg på nordhimmelen mellom Fiskane i vest og Tyren i aust. Biletet er eit av 48 stjernebilete som er skildra av astronomen Klaudios Ptolemaios på 100-talet, og er i dag eit av dei 88 moderne stjernebileta. Det er eit mellomstort stjernebilete, det 39. største, med eit areal på 441 kvadratgrader (1,1% av himmelkvelvinga).

Sjølv om Vêren spesifikt syner til bukken som vart nytta til lage det gylne skinnet i gresk mytologi, har biletet vore representert av ein vêr sidan seint i babylonsk tid. Før det danna stjernene i vêren biletet av ein gardsarbeidar. Forskjellige kulturar har nytta stjernene i vêren til andre stjernebilete, som tvillinginspektørar i Kina og ei nise på Marshalløyane. Vêren er relativt lyssvak og består av berre fire lys stjerner: Hamal (Alfa Arietis), Sheratan (Beta Arietis), Mesarthim (Gamma Arietis) og 41 Arietis. Dei få djupromsobjekta i stjernebiletet er lyssvake og består av nokre få vekselverkande galaksar. Fleire meteorregn verkar å stråle ut frå vêren, som dagtidsarietidane og epsilon-arietidane.

Vêren inneheld fleire stjerner med ekstrasolare planetar. HIP 14810, ei klasse G5-stjerne, har tre kjempeplanetar (med meir enn ti gonger massen til jorda). HD 12661 er, som HIP 14810, ei hovudseriestjerne klasse G, litt større enn sola, med to planetar. Den eine planeten har 2,3 gonger så stor masse som Jupiter, og den andre 1,57 gonger massen til Jupiter. HD 20367 er ei klasse G0-stjerne med omtrent same storleik som sola, og med ein planet i bane. Planeten, som vart oppdaga i 2002, har ein masse som er 1.07 gonger massen til Jupiter og ei omlaupstid på 500 dagar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aries (constellation)|Aries (constellation)]]» frå ,  den 19. mai 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff

* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Vêren
* Star Tales&nbsp;– Vêren
* Vêren Constellation at Constellation Guide
Kusken

**Kusken** (frå latin *Auriga*) er eit stjernebilde på den nordlege himmelhalvkula.

Det er eit av dei 48 stjernebileta som vart nemnt av astronomen Klaudios Ptolemaios på 100-talet evt. og er i dag eit av dei 88 moderne stjernebileta. Kusken er mest synleg om vinteren på den nordlege himmelhalvkula i lag med fem andre stjernebilete som har stjerner i Vintersekskanten. På grunn av den nordlege deklinasjonen er Kusken berre synleg så langt sør som 34° sør. Lenger sør ligg biletet heilt eller delvis under horisonten. Det er eit stort stjernebilete som dekkjer 657 kvadratgrader, halvparten av det største stjernebiletet, Vasslangen.

Den mest lyssterke stjerna, Capella, er eit uvanleg fleirstjernesystem som er av dei mest lyssterke på nattehimmelen. Beta Aurigae er ei interessant variabel stjerne i stjernebiletet, Epsilon Aurigae, ei nærliggande formørkande dobbelstjerne med ein uvanleg lang periode er to system som er blitt mykje studert. På grunn av plasseringa nær Mjølkevegen har Kusken mange lyse opne stjernehopar nær grensene, som M36, M37 og M38, alle populære mål for amatørastronomar. I tillegg ligg tåka IC 405, som er knytt til den variable stjerna AE Aurigae.

## Kjende himmelekamar

Den mest lyssterke stjerna i Kusken er Alfa Aurigae (Capella), som er ei G8III-klassestjerner (kjempe klasse G) 43 lysår unna og den sjette mest lyssterke stjerna på nattehimmelen med ein storleiksorden på 0,08.

Beta Aurigae (Menkalinan, Menkarlina) er ei lyssterk klasse A2IV-stjene (subkjempe klasse A).

Andre stjerner i systemet er Gamma Aurigae, no Beta Tauri (El Nath, Alnath), Iota Aurigae (Hasseleh eller Kabdhilinan), Delta Aurigae, den nordlegaste stjerna i Kusken, Lambda Aurigae (Al Hurr)

Det er så langt funne fem stjerner med planetsystem i Kusken.

Kusken har mange opne stjernehopar og andre lekamar, sidan Mjølkevegen går gjennom systemet. Dei tre mest lyssterke hopane er M36, M37 og M38, som alle er synlege i kikkert eller eit lite teleskop.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Auriga (constellation)|Auriga (constellation)]]» frå ,  den 8. juni 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff
* Djupfotografering av stjernebileta: Kusken
* Klikkbart kart over Kusken 
* ''WIKISKY.ORG'': Auriga
Sigrid Boo

**Sigrid Maren Boo** () var ein norsk forfattar av populærbøker. Ho var fødd og døydde i Oslo.

I verka sine skildra Boo mellom anna kjærleik, tuberkulose og å ha teneste hjå andre i suksessboka *Vi som går køkkenveien*, som òg blei filmatisert.

Far hennar var stortingsrepresentanten Peter Holmesland.

## Verkliste
* *Valmuen* (1922)
* *Selv i tider som disse* (1932)
* *Livhanken* (1937)
* *Alle tenker på sig - det er bare jeg som tenker på mig* (1934)
* *Fire i bilen* (1937)
* *En dag kom hun tilbake* (1937)
* *Ellers hadde vi det festlig* (1938)
* *Heldig ung dame* (1940)
* *Daglig strev i Norden* (1942)
* *Vi som går kjøkkenveien* (1930)
Stortingsvalet 1945

**Stortingsvalet 1945** var det fyrste stortingsvalet i Noreg etter andre verdskrigen, den 8. oktober 1945. Valet var ein stor siger for Arbeidarpartiet, som fekk seks nye mandat og fleirtal åleine i Stortinget, endå dei gjekk tilbake i røystetal. Einar Gerhardsen si andre regjering vart danna etter valet. Ein annan stor vinnar var Norges Kommunistiske Parti, som gjorde sitt klart beste val nokonsinne og gjekk fram frå å vera eit miniparti før krigen til å få 11 stortingsmandat. Kristeleg Folkeparti stilte for første gong til val som eit landsdekkande parti, og fekk òg eit godt resultat. Fleire parti som hadde stilt ved det siste valet, i 1936, kom ikkje tilbake denne gongen, først og fremst Samfundspartiet, Nasjonal Samling, Frisindede Folkeparti og Det Radikale Folkeparti.

## Resultat

## Kjelder

* Stortingsforhandlinger 1945-46 (Oslo, 1947)

## Bakgrunnsstoff
* Stortingsvalget 8.10.1945  Norsk Krigsleksikon
* Stortingsvalget 1945. Godkjente stemmer etter parti/valgliste. Kommune. Prosent Statistisk Sentralbyrå
Kameleonen

**Kameleonen** (frå latin *Chamaeleon*) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Det vart først definert på 1500-talet.

## Kjende objekt

### Stjerner

Det er fire lyssterke stjerner i Kamelonen. Alfa Chamaeleontis er ei kvitfarga stjerne med storleiksklasse 4,1, 63 lysår frå jorda. Beta Chamaeleontis er ei blåkvit stjerne med storleiksklasse 4,2, 27 lysår frå jorda. Gamma Chamaeleontis er ei raud kjempestjerne med storleiksklasse 4,1, 413 lysår frå jorda. Dei andre lyssterke stjernene i Kamelonen er Delta Chamaeleontis, ei vid dobbeltstjerne. Den lyssterke stjerna Delta<sup>2</sup> Chamaeleontis er ei blå stjerne med storleiksklasse 4,4, 364 lysår frå jorda. Delta<sup>1</sup> Chamaeleontis, den meir lyssvake komponentente, er ei oransje kjempestjerne med storleiksklasse 5,5, 354 lysår unna.

Cha 110913 ligg i Kamelonen, ei unik dvergstjerne eller proto-solsystem.

### Djupromsobjekt
I 1999 vart det oppdaga ein nærliggande open hop kring stjerna η Chamaeleontis. Gruppa, kjend anten som Eta Chamaeleontis-hopen eller Mamajek 1, er 8 million år gammal og ligg 316 lysår frå jorda.

Stjernebiletet har fleire molekylskyar (Kamelonen-komplekset) som dannar T Tauri-stjerner med låg masser. Skykomplekset ligg 400 til 600 lysår frå jorda, og inneheld titusenvis av solmassar med gass og støv. Den mest markante hopen av T Tauri-stjerner og unge klasse B-stjerner er i Kamelonen I-skya, og er knytt til refleksjonståka IC 2631.

Kamelonen har ei planetarisk tåke, NGC 3195, som er forholdsvis lyssvak. I eit teleskop har ho omtrent same tilsynelatande storleik som Jupiter.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Chamaeleon|Chamaeleon]]» frå ,  den 19. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* 
* 
* 

## Bakgrunnsstoff

* The Deep Photographic Guide to the Constellation: Kamelonen
* Star Tales – Kamelonen
* Kamelonen på Constellation Guide
Passaren

**Passaren** (frå latin *Circinus*) er eit lyssvakt stjernebilete på den sørlege himmelhalvkula, først definert i 1756 av den franske astronomen Nicolas Louis de Lacaille. Den mest lyssterke stjerna er Alfa Circini, med ein tilsynelatande storleik på 3,19. Ho er noko variabel, og den raskaste oscillerande Ap-stjerna på nattehimmelen. AX Circini er ein kefeide som er synleg for det nakne auga, og BX Circini er ei lyssvak stjerne ein trur har blitt danna av at to kvite dvergar har slått seg saman. To sol-liknande stjerner har planetsystem: HD 134060 har to små planetar, og HD 129445 har ein Jupiter-liknande planet. Supernova SN 185 oppstod i Passaren i 185&nbsp;evt og vart observert og registrert av kinesiske observatørar. To novaer er blitt oppdaga i nyare tid, på 1900-talet. 

Mjølkevegen går gjennom stjernebiletet, og det har objekt som den opne hopen NGC 5823 og den planetariske tåka NGC 5315. Passaren har ein kjend spiralgalakse, Passargalaksen, som vart oppdaga i 1977 og er den nærmaste Seyfertgalaksen til Mjølkevegen. Alfa Circinidane (ACI) er ein meteorsverm som òg vart oppdaga i 1977, som stråler ut frå dette stjernebilete.

## Karakteristikk

Passaren grensar til Kentauren, Fluga, Paradisfuglen, Det sørlege triangelet, Vinkelhaken og Ulven og ligg like ved Alfa og Beta Centauri. Dei offisielle grensene til stjernebiletet vart teikna av Eugène Delporte i 1930, og er definert av ein polygon med 14&nbsp;segment. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Circinus|Circinus]]» frå ,  den 3. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* The Deep Photographic Guide to the Constellation: Passaren
Dua

**Dua** (frå latin *Columba*) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Det ligg like sør for Den store hunden og Haren.

## Kjende objekt

### Stjerner
Dua er heller lyssvakt, og den mest lyssterke stjerna, Alfa Columbae, har berre storleiksklasse 2,7. Alfa Columbae er ei blåkvit star som tradisjonelt har blitt kalla Phact. Alfa Columbae ligg 268 lysår frå jorda. Den einaste andre namngjevne stjerna i Dua er Beta Columbae, som har namnet Wazn. Ho er ei oransje kjempestjerne med storleiksklasse 3,1, 86 lysår frå jorda.

Dua er stjernebiletet som ligg ved solart antapeks - jorda (og sola) flyttar seg bort frå retninga til stjernebiletet når solsystemet flyttar seg gjennom rommet.

Stjernebiletet inneheld den galopperande stjerna μ Columbae, som truleg vart driven bort frå ι Orionis-systemet.

### Djupromsobjekt
Det ligg ein kulehop i Dua, NGC 1851 som har storleiksklasse 7. Ho ligg 35&nbsp;000 lysår frå jorda og er mogeleg å sjå i mellomstore amatørteleskop.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Columba (constellation)|Columba (constellation)]]» frå ,  den 7. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* 
* 
* Ian Ridpath and Wil Tirion (2007). *Stars and Planets Guide*, Collins, London. ISBN 978-0-00-725120-9. Princeton University Press, Princeton. ISBN 978-0-691-13556-4.

## Bakgrunnsstoff

*Star Tales – Columba
*Dua på Constellation Guide
Begeret

**Begeret** (frå latin *Crater*) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. I gresk mytologi vart det identifisert som begeret til guden Apollon. Det var eit av dei 48 stjernebileta som vart oppført av astronomen Klaudios Ptolemaios på 100-talet, og er i dag eit av dei 88 moderne stjernebileta. Det er lyssvakt og ingen av stjernene er sterkare enn tredje storleiksorden.

## Kjende objekt

### Stjerner
Alfa Crateris, tradisjonelt kalla Alkes, er ei oransje kjempestjerne med storleiksorden 4,1, 174 lysår frå jorda. Det tradisjonelle namnet tyder «begeret». Beta Crateris er ei blåkvit stjerne med storleiksorden 4,5, 266 lysår frå jorda. Gamma Crateris er ei dobbeltstjerne, der ein kan sjå dei to stjernene i små amatørteleskop. Hovustjerna er ei kvit stjerne med storleiksorden 4,1, 84 lysår frå jorda. Den andre har storleiksorden 9,6. Delta Crateris er den mest lyssterke stjerna i Begeret med storleiksorden 3,6. Ho ligg 195 lysår unna og er ei oransje kjempestjerne.

R Crateris er ein delvis-regulær variabel av type SRb og med spektralklasse M7. Ho har ein storleiksorden på 9,8-11,2 og ein optisk periode på 160 dagar.

SZ Crateris er ei variabel stjerne med storleiksorden 8,1. Det er eit nærliggande stjernesystem som ligg kring 44 lysår frå sola. Ho vert òg kalla Gliese 425, og tidlegare vart ho kalla Abt-stjerna.

#### Namngjevne stjerner

### Djupromsobjekt
NGC 3511 er ein spiralgalakse med ein tynn arm, sett neste frå kanten, av type SBbc. Han høyrer til galaksehopen Abell 1060. Denne galaksen har storleiksorden 12, og er 4' &times; 1' i storleik.

NGC 3887 er ein spiralgalakse av type SBc, storleiksorden 11, med ein diameter på 3.5'.

NGC 3981 er ein spiralgalakse med to vide spiralarmar, av type SBbc. Han har storleiksorden 12 med ein diameter på 3'. Denne galaksen vart oppdaga av William Herschel i 1785.

RX J1131 er ein kvasar som ligg 6 milliardar lysår unna jorda. Det svarte holet i midten av kvasaren var det første svarte holet der ein har direkte målt spinnet.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Crater (constellation)|Crater (constellation)]]» frå ,  den 18. august 2015.* 
*** oppgav desse kjeldene: 
* 
* 
* Ian Ridpath and Wil Tirion (2007). *Stars and Planets Guide*, Collins, London. ISBN 978-0-00-725120-9. Princeton University Press, Princeton. ISBN 978-0-691-13556-4.
* Richard Hinckley Allen, *The Stars, Their Lore and Legend*, New York, Dover.
*
 

## Bakgrunnsstoff
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Crater
* Star Tales – Corvus and Crater
* Crater Constellation på Constellation Guide
Ramnen

*For fuglen av same namn, sjå [[ramn]].*
----

**Ramnen** (frå latin *Corvus*) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Biletet har berre 11 stjerner som er synlege for det nakne auga (lysare enn storleiksklasse 4,02). Det var eit av dei 48 stjernebileta oppførte av Klaudios Ptolemaios, som berre talde sju stjerner og er i dag eit av dei 88 moderne stjernebileta.

## Kjende objekt

### Stjerner
Fire av stjernene, δ, γ, ε og β Crv dannar ein asterisme. or "the Sail».  

Dei fire mest lyssterke stjernene i Ramnen er stort sett lite merkverdige. Alfa Corvi, òg kalla Alchiba, er ei kvitfarga stjerne med storleiksklasse 4,0, 40 lysår frå jorda. Beta Corvi er ei gul kjempestjerne med storleiksklasse 2,7, 146 lysår frå jorda. Gamma Corvi, òg kalla Gienah, er den mest lyssterke stjerna i Ramnen med storleiksklasse 2,6, 154 lysår frå jorda. Ho er ei blåkvit kjempestjerne. Delta Corvi, tradisjonelt kalla Algorab, er ei dobbeltstjerne. Det er mogeleg å sjå begge stjernene i små amatørteleskop. Primærstjerna er ei blåkvit stjerne med storleiksklasse 2,9, 88 lysår frå jorda. Sekundærstjerna er ei rosa stjerne med storleiksklasse 9.

TT Corvi er ei halvregulær variabel raud kjempe med spektralklasse M3III og tilsynelatande storleik 6,48, kring 923 lysår unna.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Corvus (constellation)|Corvus (constellation)]]» frå ,  den 8. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* 
* 
* 

*Ian Ridpath and Wil Tirion (2007). *Stars and Planets Guide*, Collins, London. ISBN 978-0-00-725120-9. Princeton University Press, Princeton. ISBN 978-0-691-13556-4.
*Richard Hinckley Allen, *Star Names, Their Lore and Legend*, New York, Dover.
*Thomas Wm. Hamilton, *Useful Star Names*, Viewlex, Holbrook, New York, 1968.


## Bakgrunnsstoff
Svana

**Svana** (frå latin *Cygnus*) er eit stjernebilde på den nordlege himmelhalvkula. Svana er eit av dei lettast gjenkjennelege stjernebileta og har ein markant asterisme kalla **Nordkrossen**. Svana var blant dei 48 stjernebileta som astronomen Klaudios Ptolemaios skreiv ned på 100-talet og er i dag eit av dei 88 moderne stjernebileta. 

Svana inneheld Deneb, ei av dei mest lyssterke stjernene på nattehimmelen og eine hjørnet i Sommartrekanten, i tillegg til somme kjende røntgenkjelder og ein enorm stjerne-assosiasjon kalla Cygnus OB2. Ei av stjernene i denne assosiasjonen, NML Cygni, er ei av dei største kjende stjernene ein kjenner til. Stjernebiletet har òg Cygnus X-1, ei fjern røntgenstrålande dobbeltstjerne som består av ei superkjempe og ein usynleg massiv følgjar som var det første objektet ein trudde var eit svart hòl. Mange stjernesystem i Svanen har kjende planetar. 

Svana er eit særs stort stjernebilete og grensa til Kefeus i nord og aust, Draken i nord og vest, Lyra i vest, Reven i sør, Pegasus i  søraust og Øgla i aust. Dei offisielle grensene til stjernebiletet vart teikna av Eugène Delporte i 1930, og er definert som ein polygon på 28 segment. Det dekkjer 804 kvadratgrader og kring 1,9&nbsp;% av nattehimmelen. Svana er det 16. største av dei 88 stjernebileta.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cygnus (constellation)|Cygnus (constellation)]]» frå ,  den 10. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff

* The Deep Photographic Guide to the Constellation: Svana
* Star Tales – Svana
* Svana på Constellation Guide
Smelteomnen

**Smelteomnen** (frå latin *Fornax*) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Det vart namnsett av den franske astronomen Nicolas Louis de Lacaille i 1756. Smelteomnen er eit av dei 88 moderne stjernebileta.

## Kjende objekt

### Stjerner
Alfa Fornacis er ei dobbeltstjerne som er mogeleg å sjå i små amatørteleskop. Primærstjerna er ei gulaktig hovudseriestjerne med storleiksklasse 3,9 og den sekundære er ei gul stjerne med storleiksklasse 6,5; den sekundære kan vere ei variabel stjerne. Ho har ein periode på 300 år og ligg 46 lysår frå jorda. Beta Fornacis er ei gul kjempestjerne med storleiksklasse 4,5, 169 lysår frå jorda.

### Djupromsobjekt
Smelteomnen har vore eit mål for undersøkingar inn i dei mest fjerntliggande områda av universet. Hubble Ultra Deep Field ligg i Smelteomnen og Smelteomnhopen, ein liten galaksehop, ligg hovudsakleg i Smelteomnen. Her finst fleire ultrakompakte dverggalaksar som er mykje mindre enn tidlegare kjende dverggalaksar, kring 120&nbsp;lysår på tvers.

NGC 1049 er ein kulehop 500&nbsp;000 lysår frå jorda. Han ligg i Smelteomnen dverggalakse.

UDFj-39546284 er ein mogeleg protogalakse i Smelteomnen, men nyare analysar har indikerat han truleg har lågare raudforskyving, og derfor ikkje ligg så langt borte (og attende i tid).

HIP 13044 b er ein eksoplanet i stjernebiletet, rapportert i november 2010, og det vart oppdaga at denne hadde opphav utafor galaksen.

NGC 1097 er ein stavspiralgalakse i Smelteomnen, kring 60 millionar lysår frå jorda. Han er ein seyfertgalakse med sterke spektralband som indikerer ionisert gass og eit sentralt supermassivt svart hòl.

NGC 1365 er ein annan stavspiralgalakse som ligg 60 millionar lysår frå jorda. Som NGC 1097, er han òg ein seyfertgalakse.

NGC 1360 er ei planetarisk tåke i Smelteomnen med ein storleiksklasse på kring 9,0, 978 lysår frå jorda. Den sentrale stjerna har storleiksklasse 11,.4, og er uvanleg lyssterk. Ho er fem gonger så stor som den kjende Ringtåka i Lyra.

Smelteomnen A er ein radiogalakse. Han er ein av dei nærmare aktive galaksane til jorda i ein avstand på kring 80 millionar lysår.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Fornax|Fornax]]» frå ,  den 10. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* 
* 
* Ian Ridpath og Wil Tirion (2007). *Stars and Planets Guide*, Collins, London. ISBN 978-0-00-725120-9. Princeton University Press, Princeton. ISBN 978-0-691-13556-4.
* Hilker M. *et al.*''Weighing Ultracompact Dwarf Galaxies in the Smelteomnen Cluster'', Astronomical Science, The Messenger 1,9 – September 2007. '''The Messenger''' is a quarterly journal presenting ESO's activities to the public.

## Bakgrunnsstoff

* The Deep Photographic Guide to the Constellation: Smelteomnen
* Starry Night Photography - Smelteomnen Stjernebilete
* Star Tales – Smelteomnen
* Smelteomnen på Constellation Guide
Folen

**Folen** (frå latin *Equuleus*) er eit stjernebilde på den nordlege himmelhalvkula. Det var eit av dei 48 stjernebileta som vart ført opp av astronomen Klaudios Ptolemaios på 100-talet, og er i dag eit av dei 88 moderne stjernebileta. Det er det nest minste av dei moderne stjernebileta (etter Sørkrossen), og dekkjer berre 72 kvadratgrader. Det er òg lyssvakt og har ingen stjerner lysare enn 4. storleiksklasse.

## Kjende objekt

### Stjerner
Den mest lyssterke stjerna i Folen er Alfa Equulei, tradisjonelt kalla Kitalpha. Ho er ei gul stjerne med storleiksklasse 3,9, 186 lysår frå jorda.

Det er nokre få variable stjerner i Folen. Berre kring 25 er kjende, og dei fleste er lyssvake. Gamma Equulei er ei Alfa CVn-stjerne, som varierer mellom storleiksklassane 4.58 og 4.77 over ein periode på kring 12,5 minutt. Ho er ei kvit stjerne 115 lysår frå jorda, og har ein optisk følgjestjerne med storleiksklasse 6,1, 6 Equulei. Dei er synlege i kikkert. R Equulei er ein Mira-variabel som varierer i storleiksklassane 8,0 til 15,7 over nesten 261 dagar.

Folen har nokre interessante dobbeltstjerner.  γ Equ består av ei primærstjerne med storleiksklasse kring 4,7 (noko variabel) og ei sekundærstjerne med storleiksklasse 11,6, skild av 2 bogesekund. Epsilon Equulei er ei trippelstjerne som òg har nemninga 1 Equulei. Systemet ligg 197 lysår unna. Primærstjerna har storleiksklasse 5,4 og er i sg sjølv ei dobbeltstjerne med storleiksklasse 6,0 og 6,3 og ein periode på 101 år. Den sekundære har storleiksklasse 7,4 og er synleg i små teleskop. Komponentane av primærstjerna kjem tettare kvarandre og vil ikkje vere mogeleg å skilje frå kvarandre i amatørteleskop etter 2015. δ Equ er ei dobbeltstjerne med ei omlaupstid på 5,7 år, som ein gong var den kortaste kjende omlaupstida for ei optisk binærstjerne. Dei to komponentane i systemet er aldri meir enn 0,35 bogesekund frå kvarandre.

### Djupromsobjekt
På grunn av den vesle storleiken og avstanden frå planet i Mjølkevegen, har ikkje Folen nokre spesielle djupromsobjekt. Det finst nokre særs lyssvake galaksar mellom storleiksklassar 13 og 15, som NGC 7015, NGC 7040, NGC 7045 og NGC 7046.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Equuleus|Equuleus]]» frå ,  den 7. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Burnham, Robert (1978). *Burnham's Celestial Handbook: An observer's guide to the universe beyond the solsystemet*, vol 2. Dover Publications ISBN 0-486-23567-X
* Hoffleit+ (1991) *V/50 The Bright Star Catalogue*, 5th revised ed, Yale University Observatory, Strasbourg astronomical Data Center 
* 
* Ian Ridpath & Wil Tirion (2007). *Stars and Planets Guide*, Collins, London. ISBN 978-0-00-725120-9. Princeton University Press, Princeton. ISBN 978-0-691-13556-4.

## Bakgrunnsstoff

* Fotografisk guide til stjerneteikna: Folen
* Star Tales – Folen
* Equueleus Constellation at Constellation Guide
Trana

**Trana** (frå latin *Grus*) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Det er eit av dei tolv stjernebileta som Petrus Plancius danna etter observasjonar frå Pieter Dirkszoon Keyser og Frederick de Houtman. Trana vart først nedteikna på ein 35&nbsp;cm stor himmelglobus, laga i 1598 i Amsterdam av Plancius og Jodocus Hondius og vart avbilda i stjerneatlaset til Johann Bayer, *[[Uranometria]]* frå 1603. Den franske oppdagaren og astronomen Nicolas Louis de Lacaille gav stjernene Bayernemning i 1756. Somme av dei hadde tidlegare vore rekna som ein del av nabostjernebiletet Den sørlege fisken. Stjernebiletets Trana, Påfuglen, Føniks og Tukanen vert i lag kalla «Dei sørlege fuglane».

Den mest lyssterke stjerna i stjernebiletet, Alfa Gruis eller Alnair har storleiksklasse 1,7 og er ei blåkvit stjerne. Beta Gruis er ei raud kjempe og variabel stjerne med ein minste storleiksklasse på 2,3 og ein største storleiksklasse på 2,0. Ein har funne seks stjernesystem med planetar: den raude dvergen Gliese 832 er ein av dei nærmaste stjernene til jorda med planetsystem. Ei anna, WASP-95, har ein planet som krinsar rundt stjerna på berre to dagar. Djupromsobjekt i Trana er mellom anna ei planetarisk tåke, IC 5148, som òg vert kalla Reservedekktåka, og ei gruppe på fire vekselverkande galaksar kalla Tranekvartetten.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Grus (constellation)|Grus (constellation)]]» frå ,  den 12. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff

* The Deep Photographic Guide to the Constellation: Trana
* Starry Night Photography – Trana Stjernebilete
Den sørlege vasslangen

**Den sørlege vasslangen** (frå latin *Hydrus*) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Det vart først avbilda i himmelatlaset til Johann Bayer i hans *[[Uranometria]]* frå 1603. Den franske oppdagaren og astronomen Nicolas Louis de Lacaille kartla dei lystare stjernene og gav dei Bayernemning i 1756. 

Den mest lyssterke stjerna har storleiksklasse 2,8 og heiter Beta Hydri. Ho er òg den meir lyssterke stjerna som ligg nærast den himmelske sørpolen. Gamma Hydri er ei variabel raud kjempe som pulserer mellom storleiksklassane 3,26 og 3,33, og har ein diameter som er kring 60 gonger så stor som sola. Ho ligg nær VW Hydri, ein av dei emst lyssterke dvergnovaene. Ein har funne fire stjernesystem med eksoplanetar, mellom anna HD 10180, som kan ha opp til ni planetar. 

## Bakgrunnsstoff

*Chandra om Den sørlege vasslangen
*The Deep Photographic Guide to the Constellation: Den sørlege vasslangen
Øgla

**Øgla** eller **Firfisla** (frå latin *Lacerta*) er eit stjernebilde på den nordlege himmelhalvkula. Det ligg mellom Svana, Kassiopeia og Andromeda. Dei klåraste stjernene dannar ein W, tilsvarande som stjernene i Kassiopeia. Øgla blir difor av og til kalla Vesle Kassiopeia.

## Kjelder
*Delphin, Inger Lise A. (7. januar 2011). Øglen. I Store norske leksikon. Henta 13. august 2014 frå http://snl.no/%C3%98glen.
Indianaren

**Indianaren** (frå latin *Indus*) er eit stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. Epsilon Indi er ei av dei næraste stjernene våre, rundt 11,82 lysår unna.

## Historie
Stjernebildet var eitt av tolv skapa av Pieter Dirkszoon Keyser og Frederick de Houtman mellom 1595 og 1597, og blei første gong skildra i *[[Uranometria]]* av Johann Bayer i 1603.

Sidan stjernebildet først blei kjend på 1600-talet, og ligg på den sørlege himmelhalvkula, var det ikkje kjend for klassiske kulturar og det finst ingen mytologi rundt det.

## Kjende objekt

Indianaren har ingen lyssterke stjerner. Alfa Indi er den mest lyssterke stjerna i biletet. Ho er ei oransje kjempe med storleiksklasse 3,1, 101 lysår frå jorda. Beta Indi er ei oransje kjempe med storleiksklasse 3,7, 600 lysår frå jorda. Delta Indi er ei kvit stjerne med storleiksklasse 4,4, 185 lysår frå jorda.

Epsilon Indi er ein av dei nærmaste stjernene til jorda, kring 11,8 lysår unna. Ho er ein oransje dverg med storleiksklasse 4,7, som tyder at sola er noko varmare og større. Systemet har eit par binære brune dvergar, og har lenge vore ein kandidat for SETI-studiar.

Indianaren har ei lyssterk dobbeltstjerne. Theta Indi er ei dobbeltstjerne som er synleg i små amatørteleskop, 97 lysår frå jorda. Primærstjerna er ei kvit stjerne med storleiksklasse 4,5 og den seundære er ei kvit stjerne med storleiksklasse 7,0.

T Indi er den einaste lyssterke variable stjerna i Indus. Ho er ein halvregulær, djupfarga raud kjempe med ein periode på 11 månader, 1900 lysår frå jorda. Den minste storleiksordenen er 7 og den største er 5.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Indus (constellation)|Indus (constellation)]]» frå ,  den 16. juni 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* 
* Ian Ridpath and Wil Tirion (2007). *Stars and Planets Guide*, Collins, London. ISBN 978-0-00-725120-9. Princeton University Press, Princeton. ISBN 978-0-691-13556-4.

## Bakgrunnsstoff

* Starry Night Photography: Indianaren
* Star Tales–Indus
* Indianaren på Constellation Guide
Roy Waage

**Roy Waage**, (), er ein norsk politikar. Han er leiar i Kystpartiet frå 13. mars 2005. Han er ordførar i Skjervøy kommune og har før overgangen til Kystpartiet vore medlem av Kristeleg Folkeparti. 

Waage uttala etter Stortingsvalet 2005 at han vil ta sikte på å vera kandidat ved Stortingsvalet 2009. Kystpartiet fekk ingen representantar på Stortinget etter valet i 2005.
UFO

**Ufo** står for *uidentifisert flygande objekt*. Ordet vart opphavleg nytta om objekt som enno ikkje var identifiserte, men har i det seinare vore nytta som eit namn på fartøya til romvesen.

Interessa for ufoar byrja etter at Kenneth Arnold hevda å ha sett ein «flygande tallerken» 24. juni 1947 i nærleiken av Mount Rainier i Washington. Sidan har ufoane vore ei kjelde til fleire segner, songar, bøker, filmar og dokumentarar.

Under ei meiningsmåling i USA i 1996 kom det fram at 71 % av alle amerikanarar trudde at styremaktene deira heldt informasjon om ufoar skjult.

I Noreg høyrer ein med ujamne mellomrom historier om folk som har observert ufo. Døme på det er UFO-ringen på Espevær og nattlysa i Hessdalen.

## Bakgrunnsstoff
* - UFO Norge, organisasjon som samlar inn observasjonar i Noreg 
‎‎
Uret

**Uret** (frå latin *Horologium*) er eit lite og lyssvakt stjernebilde på den sørlege himmelhalvkula. 
## Kjende objekt

### Stjerner
Uret har ingen lyssterke stjerner. Alfa Horologii er den lysaste og er ei oransje kjempe med storleiksklasse 3,9, 115 lysår frå jorda. Beta Horologii er ei kvit kjempe med storleiksklasse 5,0, 314 lysår frå jorda. Uret har fleire variable stjerner. R Horologii er ei raud kjempe og Mira-variabel med ein stor variasjon, tusen lysår frå jorda. Ho har ei minste storleiksklasse på 14,3 og ein største storleiksklasse på 4,7. Perioden er kring 13 månader.

### Djupromsobjekt
Uret har mange djupromsobjekt og det er fleire kulehopar i stjernebiletet. NGC 1261 er ein kulehop med storleiksklasse 8, 44&nbsp;000 lysår frå jorda. Kulehopen Arp-Madore 1 ligg i stjernebiletet, den mest fjerntliggande kulehopen ein kjenner til i Mjølkevegen, 398&nbsp;000 lysår unna.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Horologium|Horologium]]» frå ,  den 13. juli 2016.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* 
* Ian Ridpath and Wil Tirion (2007). *Stars and Planets Guide*, Collins, London. ISBN 978-0-00-725120-9. Princeton University Press, Princeton. ISBN 978-0-691-13556-4.

## Bakgrunnsstoff

* The Deep Photographic Guide to the Constellation: Uret
* Starry Night Photography - Uret Stjernebilete
* Star Tales&nbsp;– Uret
* Uret på Constellation Guide
Harsha

**Harshavardhana** eller **Harsha** (590-648) var ein indisk keisar som slo saman og styrte i over førti år over store delar av Nord-India. Hendingar frå regjeringstida hans er kjende gjennom reiseskildringa til den kinesiske munken Xuanzang og historikaren hans, Bâna.
Eva Braun

**Eva Anna Paula Braun** () er mest kjend for å ha vore kjærasten til Adolf Hitler, og var gift med han i eitt døgn. Ho tok livet av seg ved slutten av den andre verdskrigen.
Makedonia

**Makedonia** kan vera: 

* Den sjølvstendige republikken Nord-Makedonia, som fram til 2019 kalla seg "Republikken Makedonia" 
* Gresk Makedonia - eit område nord i Hellas
* Regionen Makedonia - ein historisk og geografisk region sør på Balkan
* Provinsen Makedonia - ein provins i Romarriket
* Makedonia i antikken - riket som Aleksander den store (Aleksander III av Makedonia) utvida til eit storrike

**Macedonia** er omdirigert hit, men kan òg vera:
* Macedonia i Ciacova, busetnad i bykommunen (oraș) Ciacova i Romania
Jordanelva

**Jordanelva**, eller berre **Jordan**, er ei 251 km lang elv i Midtausten. Elva har utspring i Anti-Libanonfjella ved Hermon, og renn gjennom den jordanske Riftdalen via Genesaretsjøen i Galilea i Israel. Ho renn sørover til ho munnar ut i Daudehavet, som ingen elver renn ut frå. 

Elva utgjer grensa mellom Jordan i aust og Palestina og Vestbreidda i vest. Vestbreidda av Jordanelva vart okkupert av Israel etter seksdagarskrigen i 1967. 

Jordanelva er den viktigaste ferskvasskjelda i området. Det er strid om kva land og folkegrupper som får nytta seg av ferskvatnet i elva. Statane Israel, Libanon, Syria, Jordan og i tillegg dei palestinske sjølvstyresmaktene har alle interesse av å nytta vatnet i vassdraget. 

## Geografi
### Sideelvar
* Hasbani (arabisk الحاصباني *Hasbani*, hebraisk שניר *Snir*), som flyt frå Libanonfjella.
* Baniaselva (arabisk بانياس *Banias*, hebraisk חרמון *Hermon*), spring ut ved Banias ved foten av Hermon.
* Dan (hebraisk דן *Dan*, arabisk اللدان *Leddan*), spring ut ved foten av Hermon.
* Iyon (hebraisk עיון Iyon, arabisk دردره *Dardara* eller براغيث *Braghith*), som flyt frå Libanon.

### Elveleie
Elva fell raskt i løpet av 75 km til den myrlendte Hulasjøen, som ligg like over havnivå. Ut frå innsjøen fell elva mykje meir i løpet av dei 25&nbsp;km ned til Genesaretsjøen. Siste delen av elva fell slakare, og elva dannar meander før ho munnar ut i Daudehavet, kring 422 meter under havnivå, som ikkje har noko utløp. To store sideelvar kjem inn frå aust i denne sist delen: Yarmouk og Zarqaelva.

Delen nord for Genesaretsjøen (hebraisk כנרת *Kinneret*, arabisk: *Bohayrat Tabaraya*) ligg innfor grensene til Israel, og dannar vestgrensa mot Golanhøgdene. Sør for innsjøen dannar ho grensa mellom kongedømet Jordan (i aust) og Israel.

## Ei bibelsk elv

Elva blir omtalt spreidde stader i Bibelen, mellom anna som kjelda til «Guds hage», ei stor, fruktbar slette. Ho er òg omtala som grenseelva mellom «to stammar og den halve stammen» i aust og «ni stammar og halve Manassestammen» som leia av Josva busette seg på Vestbreidda.

Jesus skal ha vorte døypt i elva då han var kring 30 år.

## Galleri

Fil:Aerial jordan.jpg|Nordlege delen av den jordanske riftdalen sett frå verdsrommet (NASA) 
Fil:Jordan River.jpg|Jordanelva
Fil:Yarden 0182.JPG|
Fil:Yarden 034PAN2.JPG|
Fil:Jordan River in spring.jpg|In spring
Fil:BnotYaakovBridge.JPG|Jordanelva like sør for Bnot Ya'akov-brua (mai 2009)
Fil:Rob_Roy_Map_V_p.195_i.jpg|Kart over kjelda til Jordan januar 1869.


## Sjå òg
*Den jordanske Riftdalen
*Jordandalen

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Cuzco-regionen

**Cuzco-regionen** (spansk *Región Cusco*, quechua *Qusqu suyu*) er ein region i det sentrale Peru. Han har grenser mot 
Ucayali-regionen i nord, mot 
Madre de Dios-regionen og Puno-regionen aust, mot 
Arequipa-regionen i sør og mot 
Apurímac-regionen, Ayacucho-regionen og Junín-regionen i vest. 

Cuzco-regionen er på 71&nbsp;986 km² og hadde om lag 1,2 millionar innbyggjarar i 2017. Regionhovudstaden er Cuzco.

## Politisk inndeling
Regionen er delt inn i 13 provinsar som igjen er delt inn i til saman 108 distrikt. Liste av namn på provinsane med provinshovudstadnamn i parentes:
# Acomayo (Acomayo)
# Anta (Anta)
# Calca (Calca)
# Canas (Yanaoacá)
# Canchis (Sicuani)
# Chumbivilcas (Santo Tomás)
# Cuzco (Cuzco)
# Espinar (Yauri)
# La Convención (Quillabamba)
# Paruro (Paruro)
# Paucartambo (Paucartambo)
# Quispicanchi (Urcos)
# Urubamba (Urubamba)

## Geografi
Regionen har eit landskap med mykje mangfald sett saman av fjell, høgfjellsplatå, bratte og slakke dalsider og canyonar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cusco Region|Cusco Region]]» frå ,  den 14. september 2005.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Tyr

**Tyr** kan visa til:

* Den norrøne guden Tyr eller Ty
* Byen Tyr i Libanon
* Ein avlsdyktig okse, som i tyrefekting, eller stjernebiletet Tyren. Tidlegare også stava *tjor*.
* Aminosyra tyrosin
* Metallgrupa Týr frå Færøyane
Fiolfamilien

**Fiolfamilien** (*Violaceae*) er ein plantefamilie i ordenen *[[Malpighiales]]*. Det finst både urter, buskar og tre i fiolfamilien. Det er 21 planteslekter, om lag 900 artar og ei mengd hybridar i familien. Fiol er den mest kjende slekta i familien, og den einaste i Noreg og Norden, med artar som stemorsblom.

## Kjelder
* C. A. M. Lindman: *Nordens flora*. Oslo 1977.

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Fiolfamilien|Fiolfamilien]]» frå ,  den 16. september 2005.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Ytringsfridom

**Ytringsfridom** er fridommen menneske har til å uttrykkje meiningane sine i skrift og i tale. Dette gjeld òg fridommen til å gi eller ta imot opplysningar. Det siste blir ofte kalla informasjonsfridom. Ytringsfridom omhandlar òg retten til tausheit og retten til å velje å ikkje bli informert om noko som ein ikkje ønskjer å veta. Denne fridommen blir sett på som ein grunnleggjande menneskerett og ein berebjelke i eit fungerande demokrati. Ytringsfridomen i Noreg blir regulert av formelle og uformelle normer og reglar. 
 

Sjølv om ytringsfridom som regel blir sett på som noko positivt, er det sjeldan ein har full ytringsfridom. Lovverket i dei fleste land set visse grenser, til dømes mot æreskrenkingar, blasfemi, obskønitetar, valdskildringar eller oppfordring til grove lovbrot. Folk kan òg leggja band på kva dei seier fordi dei er redde for sosiale eller offentlege sanksjonar. Avgrensing av ytringsfridom blir kalla sensur. 

## Ytringsfridom og demokrati

Utvidinga av ytringsfridommen har skjedd saman med utviklinga av det moderne demokratiet. Fridommen til å kunne kritisera styresmaktene fritt, utan førehandsgodkjenning eller redsel for straff, skal hindra at denne makta blir korrupt. Det å faktisk kunna uttrykkja seg kan òg hindra at ein tyr til vald for å få fram bodskapen sin.

## Bakgrunnen til ytringsfridom
Ideen om ytringsfridom går heilt tilbake til antikken, men det var under opplysningstida at synet på ytringsfridom som ein grunnleggjande fridom vart laga. Forholdet mellom enkeltmenneske og statsmakt var noko opplysningsfilosofane Thomas Hobbes, John Locke og Jean-Jacques Rousseau var opptatt av. Dei meinte at danninga av statsmakter var basert på ein samfunnskontrakt, der enkeltmenneska gav vekk sin fridom til ein felles statsmakt for å få eit ordna samfunn, og at ein kunne ha ei framstilling om korleis samfunnet skulle vera. Filosofane hadde forskjellige syn på samfunnskontrakten, men alle førestillingane hadde enkeltmenneske som utgangspunkt. 

## Ytringsfridomen kom til Noreg
Noreg fekk ytringsfridom gjennom Grunnlova som vi fekk i 1814. Noreg gjekk frå å vere ein del av den dansk-norske «helstat» til å komme i union med Sverige. I unionen fekk Noreg status som ein eigen stat, men delte konge med Sverige. 

## Kjelder

*«ytringsfrihet» i *Store Norske Leksikon*
----
*«Ytringsfrihet» i Bokmål-Wikipedia
Poseidon

**Poseidon** var havguden i gresk gudelære. Han var ein av dei tolv olympiske gudane saman med sine søsken Zevs, Hera og Demeter. Han var også bror til guden Hades og gudinna Hestia som normalt ikkje vert rekna blant dei tolv. Han var son til titanane Kronos og Rhea. I den klassiske litteraturen vert han framstilt som ein av gudane med høgast rang (etter Zevs) og den som rår for bølgjene på havet og som også lagar jordskjelv. Poseidon var ektemannen til sjøgudinna (nereiden) Amfitrite. Dei fekk saman borna Triton og Rhode. Han svarar til guden Neptun i den romerske gudelæra.

## Om namnet
Den tidlegaste nemninga av namnet hans  er skriven i det mykenske språket Linear B som *Po-se-da-o* eller *Po-se-da-wo-ne*, noko som tilsvarar *Poseidaōn* og *Poseidawonos*. Opphavet er noko uklart. Det kan brytast ned til å bety «ektefelle» eller «herre» (gresk: πόσις, *posis*, frå urindoeuropeisk **pótis*) og eit anna element som betyr «jord» (δᾶ, *da*, dorisk gresk γῆ, *gē*), noko som gir ei meining tilsvarande herre eller make av *Da*, det vil seia «av jorda». Det synest å knytte han til gudinna Demeter, «Jordmodera».

## Poseidon i mytologien
I dei fleste primærkjelder frå antikken vert det sagt det at at han vart eten av sin eigen far Kronos da han vart fødd. Kronos åt også alle syskena hans utanom Zevs, som drap Kronos og slapp fri syskena.

I Homer sitt epos *Iliaden* grip Poseidon fleire gonger inn i handlinga på grekeranes side, men han nemnes også som den som redda trojaneren Aineas frå å bli drepen av Akilles. I *Odysseen* har havguden Poseidon ein viktig rolle som den som straffa helten Odyssevs under hans lange og eventyrlege ferd etter trojakrigen. «... men guderne ynket ham alle / uten Poseidon, som raste i harm mot helten Odyssevs.»

Poseidon tevla mot gudinna Atene om kven som skulle verta byen Atens skytsgud eller gudinne. Gudane skulle gje ei gåve til byen. Poseidon stakk sin trefork i bakken og der vaks det opp ei saltvasskjelde. Atene planta eit oliventre i byen, og den gåva vart av atenarane sett på som den likaste. Poseidon sendte som hemn ei flodbylge over landet.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Apurímac-regionen

**Apurímac-regionen** (spansk *Región Apurímac*, quechua *Apurimaq suyu*) er ein region i det sentrale Peru. Han har grenser mot Cuzco-regionen i aust, mot Ayacucho-regionen i vest og Arequipa-regionen i sør. Regionnamnet kjem frå quechua og tyder *gud taler*.

Apurímac-regionen er på 20&nbsp;896 km² og hadde om lag 406&nbsp;000 innbyggjarar i 2017. Regionhovudstaden er Abancay.

## Politisk inndeling
Regionen er delt inn i 7 provinsar som igjen er delt inn i til saman 80 distrikt. Liste av namn på provinsane med provinshovudstadnamn i parentes:

* Abancay (Abancay)
* Andahuaylas (Andahuaylas)
* Antabamba (Antabamba)
* Aymaraes (Chalhuanca)
* Chincheros (Chincheros)
* Cotabambas (Tambobamba)
* Grau (Chuquibambilla)

## Historie
Ikkje mykje er kjent om opphavet åt regionen, men i krøniker vert det slått fast at dei første busettarar kom frå ulike regionar med opphav i quechua-kulturen. Folkestammane Chancas slo seg ned i Andahuaylas-privinsen. Desse gruppene av stammar er blitt kjent i historia åt Peru som rebelske, fryktlause krigarar.

Krønikene fortel at Chancas-stammane bruka to år på å førebu eit åtak for å erobre «kongeriket Cuzco» rundt år 1438, men takka vere karakteren og strategien åt inka Pachacútec vart ikkje Cuzco teke. 

Då conquistadorane etablerte ein første politisk organisering av kolonien, blei det meste av Apurímac-regionen sett under administrasjon av styresmakta i Huamanga i Ayacucho-regionen, det finst lite historisk materiale som fortel korleis byar og sentra vart grunna.

I den første tida til republikken Peru var Abancay-provinsen lagt under Cuzco-regionen. Først i 1873 blei Apurímac-regionen skipa med Abancay som hovudstad.

## Geografi
Regionen ligg i eit høgtliggande område i Andes. Det meste av arealet ligg over 3000 moh. med fjelltoppar over 5000 moh., men her er òg djupe dalar med elver som kløyver landskapet. Fleire sørlege sideelver renn nord og vert tømt i Apurímac-floden som er grenseelv mot Cuzco-regionen over ei strekning i nord. Det høgste fjellet i regionen er Ampay på 5225 moh. Fjellet ligg i eit verneområde lengst nord i regionen, berre ca 10 kilometer frå regionshovudstaden Abancay. Hovudvegen mellom Cuzco og Nazca passerer Abancay. Det finst ein veg mellom Abancay og Ayacucho gjennom byane Andahuaylas og Chincheros. Provinshovudstaden Tambobamba i nordaust har veg til Cuzco, og provinshovudstaden Antabamba er knytt til Cuzco-Nazca-sambandet. Utanom dei nemnde vegane er kommunikasjonstilbodet innan regionen svakt grunna det kuperte landskapet. Andahuaylas og Mara har flyplass.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Apurímac Region|Apurímac Region]]» frå ,  den 14. september 2005.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Fredrikke Marie Qvam

**Fredrikke Marie Qvam** () var ei norsk kvinnesaks- og målkvinne. Saman med Camilla Collett, Gina Krog og Fernanda Nissen er ho rekna som eit av dei fire store namna i norsk kvinnesak.

Qvam var fødd i Trondheim og voks opp på By utanfor Steinkjer. Ho flytta til Kristiania tidleg på 1880-talet, og hadde styre- og leiarverv i Norsk Kvinnesaksforening, Norske Kvinners Sanitetsforening, Norske Kvinner Nasjonalråd og Landskvinnestemmerettsforeningen. Den 22. august 1905 leverte ho ei liste med underskrifter frå 280&nbsp;000 kvinnenamn som hadde skrive under for unionsoppløysing, og samstundes i protest mot at kvinnene ikkje hadde røysterett i denne saka.

Qvam var også med &mdash; som ei av svært få kvinner &mdash; på skipingsmøtet til Noregs Mållag i 1906.

Ho var gift med Ole Anton Qvam

Fredrikke Qvams gate i Oslo er kalla opp etter henne.

Fredrikkeprisen delt ut av Norske Kvinners Sanitetsforening har òg namn etter henne, og omfattar ein statue av Qvam.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
*Folkvord, Magnhild. 2013. *Fredrikke Marie Qvam* : *rabaldermenneske og strateg*, Oslo: Det Norske Samlaget. ISBN 978-82-521-8300-9
Hessdalen

**Hessdalen** er ein vel 12 km lang fjelldal som ligg i Holtålen kommune i Trøndelag, om lag 120 km sør for Trondheim. Det bur ca. 150 menneske i dalen.

Hessdalen er vorte kjend over heile Noreg og også i utlandet etter at det frå desember 1981 vart sett uforklarlege ljosfenomen i dalen, og folk tok til å snakka om UFO-observasjonar. Lokalt har dette vore kalla *«[[Hessdalsfenomenet]]»*, andre stader i verda har liknande lysfenomen m.a. vore kalla *«[[Earthlight]]»* og *«[[Min-min]]ljos»*. Ei forskargruppe starta i 1983 *[[Project Hessdalen]]* for å freista å finna ei forklaring på desse fenomena. Ein automatisk målestasjon vart sett opp i dalen i 1998.

## Bakgrunnsstoff
* www.hessdalen.org
* Kart over dalen
Refviksanden

**Refviksanden** er ei naturleg sandstrand i Refvik i Kinn kommune. Stranda er danna av skjelsand og er omtrent 1,5 kilometer lang. På folkemunne vert den berre kalla *Revikja*.