open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Christian Thaulow

**Christian Thaulow** () var ein norsk kjøpmann og Høgre-politikar frå Trondheim.

Thaulow, som var son til ein kjøpmann, vart student frå Trondhjems Katedralskole i 1883 og vart cand.jur. i 1887. Då faren døydde i 1889 tok han over styringa av handelshuset Chr. Thaulow & Søn A/S. Etter mor hans døydde i 1898 var Thaulow eineeigar av firmaet heilt til han døydde i 1930.

Thaulow var medlem av bystyret i Trondheim i perioden 1897–1922, ordførar 1905-07. Valbolken 1903-06 var han 3. vararepresentant til Stortinget frå valkrinsen Trondhjem og Levanger. Han møtte på Tinget i 1906; frå 25. mai og ut sesjonen.

Han var formann i Trondhjems Handelsforening i 1898, 1903-04 og 1909-11. Elles kan nemnast han var medlem av tilsynskommisjonen for Meråkerbanen frå 1905, medlem av Noregs Bank sitt representantskap frå 1908 og styreformann ved Trondhjems Handelsgymnasium, samt styremedlem i Trondhjems Historiske Forening frå 1897.

Thaulow var riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden, riddar av 2. klasse av den prøyssiske Kroneordenen og innehavar av Kroningsmedaljen 1906 av 1. klasse.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak:*Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Niels Schiøtt

**Niels Schiøtt** () var ein dansk-norsk offiser og stortingsmann.

Schiøtt var fødd i København der far hans vart titulert som kammerråd. I 1814 var Schiøtt major i artilleriet i Christiania, seinare forfremja til oberstløytnant i 1818 og oberst i 1823.

Schiøtt var hovudstaden sin 2. representant på Stortinget i 1815. Han var medlem av Lagtinget og av riksretten, samt tolv ulike komitear. Mellom anna var han formann i komiteen om verneplikt på gods og av komiteen om vernepliktslova, samt sekretær i militærkomiteen.

Han døydde i Christiania i 1824, 44 år gammal.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Georg Wiese

**Georg Wiese** () var ein norsk kjøpmann og stortingsmann frå Bergen.

Wiese var son til ein kjøpmann, og vart sjølv kjøpmann i heimbyen. I tillegg var han ei tid stadshauptmann. Han vart vald til 4. representant for Bergen ved stortingsvalet i 1832. På Stortinget 1833 var han medlem av militærkomiteen.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Jacob Stolt

**Jacob Stolt** () var ein norsk kjøpmann og tollar frå Holmestrand, stortingsmann i 1833.

Stolt var son til ein smed i Holmestrand, der han sjølv var handelsstyrar. Sidan dreiv han eiga forretning i kjøpstaden til 1838. Han fekk då stilling som undertollbetjent i Skien, tre år seinare flytta han til ei tilsvarande stilling i Christiania.

Stolt var Holmestrand sin representant på Stortinget i 1833. Han var då medlem av kyrkjekomiteen og av komiteen om kjøpstadskatten.

Han døydde i Kristiania i 1874.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Stortingsrepresentantar 1901-1903

**Stortingsrepresentantar 1901-1903** er ei liste over stortingsrepresentantane i valperioden frå 1901 til 1903. Stortinget hadde totalt 114 representantar, fordelt med 74 til Venstre, 30 til Høgre, 5 til Det Moderate Venstre og 2 til Arbeiderdemokratene. Tre  manglar partitlknyting.

## Landkrinsar

### Smaalenenes Amt

### Akershus Amt

### Hedemarkens Amt

### Kristians Amt

### Buskerud Amt

### Jarlsberg og Larviks amt

### Bratsberg Amt

### Nedenes amt

### Lister og Mandal amt

### Stavanger amt

### Søndre Bergenhus Amt

### Nordre Bergenhus Amt

### Romsdals Amt

### Søndre Trondhjems Amt

### Nordre Trondhjems Amt

### Nordlands Amt

### Tromsø Amt

### Finmarkens Amt

## Bykrinsar

### Fredrikshald

### Sarpsborg

### Fredrikstad

### Moss og Drøbak

### Kristiania, Hønefoss og Kongsvinger

### Lillehammer, Hamar og Gjøvik

### Drammen

### Kongsberg

### Holmestrand

### Tønsberg

### Larvik og Sandefjord

### Brevik

### Porsgrund

### Skien

### Kragerø

### Østerrisør

### Arendal og Grimstad

### Kristiansand

### Flekkefjord

### Stavanger og Haugesund

### Bergen

### Aalesund og Molde

### Kristiansund

### Trondhjem og Levanger

### Tromsø og Bodø

### Hammerfest, Vardø og Vadsø

## Bakgrunnsstoff
*Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste
Aram MP3

**Aram Sargsyan** (), kjend som **Aram MP3**, er ein armensk songar, låtskrivar, komikar, underhalder og skodespelar.

## Biografi
Sargsvan vart fødd i Jerevan i Den armenske sosialistiske sovjetrepublikken i Sovjetunionen, i det som i dag er Armenia. I 2006 vart han uteksaminert ved Yerevan State Medical University.

### Karriere
Han har mellom anna vore programleiar for to sesongar av *[[X Factor Armenia|X-Factor]]* på Shant TV og *[[Idol Armenia|Hay Superstar]]* på same kanal. Han har òg leia fleiere program på Armenia TV.

### Personleg liv
Sargsvan har vore gift med Anna Margaryan sidan april 2008. Dei har ein son, fødd i juni 2011.

## Eurovision
### Eurovision Song Contest 2014
31. desember 2013 valde Hayastani Hanrayin herrustaynkerut’yun Aram MP3 til å representere Armenia i Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark. Songen, «Not Alone», vart presentert 14. mars 2014 og vil verte framført på engelsk. Han har skrive songen saman med Garik Papoyan.

Fleire store tippeselskap, inkludert Bwin og Sky Bet, spår at bidraget vil vinne Eurovision Song Contest 2014.

## Diskografi
### Singlar
* 2013: *[[Shine]]*
* 2013: *[[If I Tried]]*
* 2013: *[[Just Go On]]*
* 2014: *[[Not Alone]]*

## Fotnotar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aram MP3|Aram MP3]]» frå ,  den 13. april 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Garik Papoyan

**Garik Papoyan** () er ein armensk komikar og musikkprodusent.

## Eurovision
31. desember 2013 valde Hayastani Hanrayin herrustaynkerut’yun Aram MP3 til å representere Armenia i Eurovision Song Contest 2014 i København i Danmark. Songen, «Not Alone», vart presentert 14. mars 2014 og vart framført på engelsk. Papoyan hadde skrive songen saman med Aram MP3.

Fleire store tippeselskap, inkludert Bwin og Sky Bet, spådde at bidraget ville vinne Eurovision Song Contest 2014.

## Fotnotar
Edvard Grimstad

**Edvard Grimstad** () var ein norsk bonde, næringsleiar og politikar frå Råde. Han var stortingsrepresentant 1989-97 og fylkesmann i Østfold 1998-2003.

Grimstad var son til ein gardbrukar i Råde. Frå han var 16 år gammal gjekk han både på fylkesskule, folkehøgskule og landbruksskule. Åra 1959-62 studerte han jordbruk og økonomi ved Norges Landbrukshøgskole på Ås. Dei neste fire åra var han tilsett i tilsett i Fellesslakteriet, medan han 1966-68 var u-hjelpsrådgjevar i Kenya. Han tok i 1968 over farsgarden i Råde og dreiv denne. I 1977 vart han administrerande direktør i Gartnerhallen, deretter arbeidde han frå 1981 i fire år som koordinator for eit nordisk u-hjelpsprosjekt i *Mosambik*.

Grimstad var ordførar i Råde i 1975–76 og varaordførar 1979–1983. Han var formann i Østfold Senterparti 1976-80. I 1989 fekk han andreplassen på Østfold Senterparti si liste til stortingsvalet. Valperiodane 1989-93 og 1993-97 representerte han så Østfold på Stortinget. På Tinget kom han inn i forsvarkomiteen, men vart i november 1990 flytta over i justiskomiteen i samband med at Gro Harlem Brundtland tok over som statsminister etter Jan P. Syse. I den andre valperioden var han visepresident i Stortinget, samt nestleiar i valkomiteen, sekretær i fullmaktskomiteen og medlem av Kontroll- og konstitusjonskomiteen.

Grimstad tok ikkje attval i 1997, då han allereie var utnemnd til fylkesmann i Østfold. Dette embetet styrte han frå 1998 til 2003.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Thor Listau

**Thor Listau** () var ein norsk Høgre-politikar frå Svolvær. Tida 1981-85 var han fiskeriminister i Regjeringa Willoch.

Listau var fødd i Svolvær i Nordland, der faren dreiv med produksjon av fiskemat. Sjølv gjekk han Hærens yrkesskule for sambandsteknisk befal 1954–58. Frå 1958 var han tilsett i Forsvaret, sidan 1961 busett i Kirkenes.

Listau hadde tillitsverv i Høgre frå 1965, og var medlem av Sør-Varanger kommunestyre 1968–73. I tre valperiodar frå 1973 til 1985 var han stortingsrepresentant for Høgre i Finnmark. På Stortinget kom han inn i Sjøfarts- og fiskerkomiteen, og var medlem av denne til han i oktober 1981 vart fiskeriminister i den nye regjeringa leia av Kåre Willoch. Han gjekk av som fikeriminister hausten 1985.

Sidan var Listau kontorsjef i Statens kornforretning og leiar for Råvarepriskontoret for landbruksvarer 1986–91, direktør i Statkorn 1991–95 og styreformann i same 1995–96. Til sist var han organisasjonsdirektør i Statkorn Holding AS/Cermaq ASA 1995–2005.

## Bakgrunnsstoff
*
Anglesitt

**Anglesitt** er eit fargelaust, kvitt eller svakt farga mineral med sterk glans. Det er eit blysulfat, PbSO4, som blir danna ved forvitring av galenitt (blyglans). Namnet skriv seg frå øya Anglesey og -itt.

## Kjelder
** 

## Bakgrunnsstoff
Anhydritt

**Anhydritt** er eit fargelaust, kvitt eller svakt farga mineral med liten hardleik. Det består av kalsiumsulfat, CaSO4, har rombisk symmetri og finst ofte saman med gips og halitt (steinsalt) som avsetning frå inndampa havvatn (evaporitt), av og til òg på malmgangar. Ved å oppta vatn går anhydritt under volumauke over til gips, CaSO4•2H2O. Dette kan skape jordheving eller til og med jordskjelv. 

Anhydritt er kjend frå Strynefjellet, fleire stader i dei vestnorske gneisområda, Søftestad og Sulitjelma gruver og dessutan Svalbard.

## Kjelder
*Anhydritt. (2012, 8. november). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/anhydritt.
Ankeritt

**Ankeritt** er eit gult til brunleg karbonatmineral, Ca(Fe,Mg,Mn)(CO3)2, nærskyldt med dolomitt.

## Kjelder
*Ankeritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/ankeritt.

## Bakgrunnsstoff
Ankylitt

**Ankylitt** er eit karbonatmineral med samansetnad Sr(Ce,La)(CO3)2(OH)•H2O. Det inneheld stundom mykje lantan, og vert då kalla ankylitt-(La). 

Det opptrer i små mengder fleire stader i Noreg, oftast danna sekundært etter andre lantanoide-førande mineral.

Det vart først skilda i 1899 etter eit funn i pegmatitt vest på Grønland.

## Kjelder
*Ankylitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/ankylitt.

## References
Anortitt

**Anortitt** er eit kalkfeltspat med formel CaAl2Si2O8. Det er eit plagioklas, som er eit rikt mineral i jordskorpa. 

## Sjå òg
* plagioklas
* feltspat

## Kjelder
*Anortitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/anortitt.

## Bakgrunnsstoff
Antigoritt

**Antigoritt** er eit mineral. Det er ein strukturvariant av serpentin med bølgjeformea silikatsjikt. Samansetnaden er (Mg,Fe)3Si2O5(OH)4. I Noreg vanleg i bergarta serpentinitt.

## Kjelder
*Antigoritt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/antigoritt.
Stibnitt

**Stibnitt**, **antimonglans**, **antimonitt** er eit mineral som krystalliserer i grå, spydliknande krystall med rombisk symmetri. Han er ein særs viktig antimonerts som inneheld 72 % antimon og 28 % svovel (Sb2S3 ). Det finst mellom anna i Romania, Mexico, Japan og Hunan-provinsen i Kina. Ved forvitring av stibnitt og andre antimonertser kan det dannast kermesitt, Sb2S2O
(raudspydglans), eventuelt valentinitt (antimonblomst) eller senarmontitt, som begge er polymorfe former av Sb2O3.

## Kjelder
*Stibnitt. (2009, 15. februar). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014 frå http://snl.no/stibnitt.

## Bakgrunnsstoff

*
Hans Engnestangen

**Hans Engnestangen** () var ein norsk skeiseløpar, fødd og død på Brandbu i Oppland. Han vart verdsmeister på skeiser i 1933 og norsk meister både i 1937 og 1938.

Engnestangen utgjorde saman med Ivar Ballangrud og Michael Staksrud den såkalla Hadelandstrioen. Nett desse tre løparane tok dei tre pallplassane under VM på skeiser 1933 i Trondheim, med Engnestangen på topp. To år seinare stod dei same tre på sigerspallen etter VM på skeiser 1935, då med Staksrud som meister og Engnestangen på tredjeplassen. I 1937 kom Engnestangen på andreplass i EM på skeiser, Staksrud vart atter meister. Same sesongen gjekk Engnestangen til topps i NM på skeiser, ein prestasjon han gjentok året etter.

Engnestangen sette tre verdsrekordar på 500 meter, den fyrste i 1933 og den siste i 1938. Ved det siste høvet kom han i mål på 41,8 sekundar, ei tid som gav han Morgenbladets Gullmedalje for 1938. Alle 500-meterrekordane vart sette i Davos. Nokså nøyaktig eitt år etter var han i slutten av januar 1939 tilbake i den sveitsiske alpebyen, der han slo verdsrekorden på 1500 meter ettertrykkeleg då han kom i mål på tida 2.13,8. Fyrst vinteren 1952 vart dei to verdsrekordane sletta frå rekordlistene.

Vinteren 1942 deltok Engnestangen i landskampen Tyskland–Noreg i Klagenfurt. I motsetnad til andre norske landskamp-deltakarar hadde Engnestangen inga personleg tilknyting til nazismen, men var likevel uynskt i det nasjonale, norske skeisemiljøet etter verdskrigen.

## Kjelder
*Skate results
Berchtesgaden

**Berchtesgaden** er ein by i delstaten Bayern i det sørlege Tyskland. Byen ligg i distriktet Berchtesgadener Land, like ved nær grensa til Austerrike, rundt 30&nbsp;km sør for Salzburg og 180&nbsp;km søraust for München. Kommunen dekker eit areal på 35,6 km² og har om lag 7&nbsp;700 ibuarar.

Byen ligg 572 meter over havet ved foten av det 2&nbsp;713 moh. høge fjellet Watzmann, den tredje høgste fjelltoppen i Tyskland. Den populære utsikststaden Kehlsteinhaus (*Ørnereiret*) ligg på det mykje lågare Kehlstein-fjellet (1&nbsp;835 moh.), gjev ei spektakulær utsikt for besøkande. Kehlsteinhaus var ein del av Adolf Hitler sitt Berghofkompleks.

Berchtesgaden var inntil 1802 sete for eit fyrsteprosti. Saman med nabolandsbyane var Berchtesgaden då ein delvis sjølvstendig geistleg stat i Det tysk-romerske riket.

Mellom 1868 og 1900 budde dei norske forfattarane Henrik Ibsen og Jonas Lie i opptil mange somrar i Berchtesgaden.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Berchtesgaden|Berchtesgaden]]» frå ,  den 14. april 2014.*  


## Bakgrunnsstoff

*
Saalbach-Hinterglemm

**Saalbach-Hinterglemm** er ein kommune i landskapet Pinzgau i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Kommunen har eit areal på 125,5 km² og knappe 2&nbsp;900 ibuarar. Han består av landsbyane, kommunesenteret Saalbach (1003 moh) og den meir folkerike Hinterglemm (1040 moh) i dalen Glemmtal, som elva Saalach renn gjennom. Dalen er omkransa av høge fjell, med 2&nbsp;249 moh høge Hochkogel i sør som det høgste. Den næraste byen, Zell am See, ligg 20 km unna.

Turisme er hovudnæring og tilbyr ca 17&nbsp;000 gjestesenger. Heisanlegga i Saalbach-Hinterglemm og Legogang er kopla saman til eitt av dei største skiområda i Austerrike. 55 heiser gjev tilgang på 200 km med alpinløyper, kulebakkar, snøbrettparkar og halfpipes. 10 km med langrennsløyper er også lagde i området. VM i alpine greiner 1991 vart avvikla i Saalbach-Hinterglemm.

Fire gondolbaner er opne i sommarsesongen, dei gjev tilkomst til 400 km med stiar for fotturistar og terrengsyklistar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Saalbach-Hinterglemm|Saalbach-Hinterglemm]]» frå ,  den 14. april 2014.*
Zell am See

**Zell am See** er ein by og ein kommune i landskapet Pinzgau i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Kommunen omfattar eit areal på 55,1 km² og har i kring 9&nbsp;600 ibuarar. Byen, som ligg 757 meter over havet, er distriksthovudstad i Pinzgau. Zell am See ligg på vestbreidda av fjellvatnet Zeller See.

Byen har vore busett sidan bronsealderen. I 740 grunnla kristne munkar Cella in Bisonzio her på oppdrag frå erkebiskop Johannes. Staden vart i 1357 kjøpstad og fekk byrettar i 1928.

Saman med grannekommunen Kaprun i sørvest er Zell am See ein ynda turistmål med over to millionar overnattingar per år.

Kombinertrennaren Felix Gottwald er frå Zell am See. hej

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Zell am See|Zell am See]]» frå ,  den 14. april 2014.*
Mittersill

**Mittersill** er ein by og ein kommune i landskapet Pinzgau i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Kommunen dekker eit areal på 132,0 km² og har i kring 5&nbsp;400 ibuarar.

Byen ligg 790 meter over havet ved elva Salzach, om lag 25 km vest for distriktshovudstaden Zell am See. Sør-sørvest for byen reiser fjellkjeda Hohe Tauern seg.

Skifabrikken Blizzard Sport er ei av to store industriverksemder i Mittersill.

Under ein razzia i Mittersill hausten 1945 vart toneskaparen Anton Webern skoten av ein USA-amerikansk soldat i huset der han budde.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mittersill|Mittersill]]» frå ,  den 14. april 2014.*
Distriktet Zell am See

**Distriktet Zell am See** er eit administrativt distrikt (*Bezirk*) i forbundslandet Salzburg som samsvarar med landskapet **Pinzgau**. Distriktet dekker ei flatevidd på 2&nbsp;641 km² og har om lag 84&nbsp;700 ibuarar (2013). Zell am See er administrasjonssenter for distriktet. 

## Kommuneskipnaden
Distriktet består av 28 kommunar; av desse er tre byar og fire landsbyar. Dei tre byane varierer frå 16&nbsp;000 til vel 5&nbsp;000 i folketal, medan landsbyane har mellom 1&nbsp;900-3&nbsp;100 ibuarar. Dei mest folkerike av dei "reine" kommunane har 4&nbsp;000 ibuarar, lågast folketal i ein kommune er 400. 

### Byar
(ordna etter folketal)
# Saalfelden am Steinernen Meer 
# Zell am See
# Mittersill

### Kommunar
# Bramberg am Wildkogel
# Bruck an der Großglocknerstraße
# Dienten am Hochkönig
# Fusch an der Großglocknerstraße
# Hollersbach im Pinzgau
# Kaprun
# Krimml
# Lend
# Leogang
# Maishofen
# Maria Alm
# Niedernsill
# Piesendorf
# Saalbach-Hinterglemm
# St. Martin bei Lofer
# Stuhlfelden
# Unken
# Uttendorf
# Viehhofen
# Wald im Pinzgau
# Weißbach bei Lofer

### Landsbyar
# Lofer
# Neukirchen am Großvenediger
# Rauris
# Taxenbach

## Galleri

Zell am See und Schmittenhoehe.JPG|Zell am See og Schmittenhöhe.
Pinzgaubahn 5090 Krimml.jpg|Jarnbanestasjonen i Krimml.
1425 - Nationalpark Hohe Tauern - Krimmler Wasserfälle.JPG|Krimmler-fossen i Hohe Tauern nasjonalpark.
Raurisertal.jpg|Raurisertal med landsbyen Rauris.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Bezirk Zell am See|Bezirk Zell am See]]» frå ,  den 14. april 2014.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Song.Null.Zwei

**Song.Null.Zwei** (tysk for *Song.Null.To*) var ei austerisk musikktevling som vart send 1. mars 2002 på Österreichischer Rundfunk. Tevlinga vart brukt for å finne det austerrikske bidraget til Eurovision Song Contest 2002 i Tallinn i Estland, og var den fyrste austerrikske uttakinga sidan 1994. Ti bidrag deltok i tevlinga, som vart send fra eit fjernsynsstudio i Wien, og leia av Andi Knoll. 

## Finalen

## I Eurovision
Bidraget enda på 18. plass med 26. poeng i Eurovision Song Contest 2002; tolv frå Tyrkia, sju frå Sveits, fem frå Belgia og eitt frå Kypros og Russland.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Austria in the Eurovision Song Contest 2002|Austria in the Eurovision Song Contest 2002]]» frå , og «[[:nl:Oostenrijk op het Eurovisiesongfestival 2002|Oostenrijk op het Eurovisiesongfestival 2002]]» frå  den 14. april 2014.*
Ola-boka

**Ola-boka**, full tittel ***En Odelsmands Tanker om Norges nærværende Forfatning : tilligemed en Samtale indeholdende Veiledning for Bønder til en rigtigere Fremgangsmaade ved Udkaarelsen af Valgmænd og Repræsentanter***, er ei politisk bok skriven av John Neergaard. Ho kom ut fyrste gong i 1830, og har sidan dess kome ut i mange opplag. Målet med boka var å få bøndene til å taka del i stortingsvala, og soleis bryta embetsmannsdominansen på Stortinget.

Boka er skriven som ein samtale mellom bonden Ola, ein bymann, ein tenestemann på eit bergverk og ein klokkar i mellom.

## Bakgrunnsstoff
*Ola-boka i ny utgave , driva.no
Apatitt

**Apatitt** er ei mineralgruppe som omfattar dei mest alminnelege fosfatminerala som finst i små mengder i nesten alle magmatiske bergartar, i dei fleste metamorfe bergartar, og utgjer hovudbestanddelen av einskilde sedimentære bergartar, som fosforitt. Apatitt opptrer som heksagonale krystall eller i massiv form og kan ha mange ulike fargar. Hardleiken er 5. Vanleg apatitt eller fluorapatitt har samansetnaden Ca5(PO4)3F, men apatittgruppa omfattar òg ei rekkje andre mineral med til dels komplisert kjemisk samansetnad. Dei viktigaste apatittane forutan fluorapatitt er hydroksylapatitt og klorapatitt (monoklin symmetri). Britholitt inneheld større mengder lantanoidar og silisium. Karbonat-fluorapatitt (tidlegare francolitt) og karbonat-hydroksylapatitt (tidlegare dahllitt) er ikkje lengre godkjende som eigne mineral, men er variantar av fluorapatitt og hydroksylapatitt. Apatitt spelar ei stor rolle som fosforkilde for plantene, både ved forvitring og som råmateriale for framstilling av kunstgjødsel (fosforgjødsel). Òg verdifulle lantanoider, t.d. europium, kan utvinnast av apatitt.

Tidlegare var det Sør-Noreg drift på gonger av apatitt, særleg ved Ødegården i Bamble, produksjon opp til 10 000 tonn i året. Store apatittleier blir drive på Kolahalvøya i Russland, der Norsk Hydro er involvert. Den viktigaste fosfatproduksjon kjem likevel frå sedimentære fosforittleier i USA og Nord-Afrika.

Til apatitt-gruppa høyrer òg pyromorfitt, mimetesitt og vanadinitt (sjå pyromorfitt).

Namnet apatitt er av gresk *apate*, som tyder 'bedrag' og -itt, då mineralet er lett å ta feil av.


1 apatyt.jpg
Apatit.jpg
Apatite taillée.jpg|Slipt apatitt
Apatite-(CaF)-261718.jpg
Apatite-(CaF)-183981.jpg

## Kjelder
*Raade, Gunnar. Apatitt (24. februar 2012). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014.

## Bakgrunnsstoff
Apofyllitt

**Apofyllitt** er eit fellesnamn for minerala hydroksyapofyllitt og fluorapofyllitt. Dei er begge kvite eller svakt farga mineral med perlemorglans. Fluorapofyllitt er det vanlegaste av desse, og kan opptre i vene tetragonale krystall på sprekkar og holrom i lavaer og andre bergartar, ofte saman med zeolittar. 

I Noreg er dei kjent frå kontaktsonene i Oslofeltet, Kongsberg, Arendal, Sulitjelma og andre stader. Den kjemiske samansetnaden er (K,Na)Ca4Si8O20(F,OH)•8H2O. Hydroksyapofyllitt er særs sjeldan, og i Noreg kjent frå gruvene i Mofjellet ved Mo i Rana.

## Kjelder

*

## Bakgrunnsstoff
Aragonitt

**Aragonitt** (av Aragón og -itt) er eit fargelaust, kvitt eller svakt farga mineral som mellom anna finst i leier saman med gips, i vulkanske område saman med svovel og som avsetning frå varme kjelder, og dessutan i oksidasjonssonen i malmførekomstar. I norske bergartar er aragonitt særs sjeldan. Det opptrer som bestanddel i skalet hos mange sjødyr som korallar, blekksprutar, i mange muslingar og sniglar, i perler og dessutan i nokre kalkalgar.

Aragonitt er eit kalsiumkarbonat, CaCO3, som er polymorft og kan opptre i tre modifikasjonar: aragonitt, kalsitt og vateritt. Med tida vil aragonitt gå over i kalsitt som er den stabile og difor minst løyselege forma. Følgjande mineral er isomorfe med aragonitt: strontianitt SrCO3; witheritt BaCO3; cerussitt PbCO3. Dei krystalliserer alle rombisk, men krystallane er ofte pseudoheksagonale på grunn av tvillingdanning.

## Kjelder
*Aragonitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/aragonitt.
Argentitt

**Argentitt** er ei ustabil form av sølvsulfid, Ag2S, med kubisk symmetri. Tidlegare vart det oppfatta som eit eige mineral. 

## Sjå òg
* sølvglans

## Kjelder
*Argentitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/argentitt.

## Bakgrunnsstoff
Arkose

**Arkose** er ein grovkorna feltspatrik sandstein, ein sedimentær bergart danna ved mekanisk nedbryting av eldre bergartar og hurtig sedimentering. 

Sparagmittane i Noreg er for ein stor del arkosar.

## Kjelder
*Arkose. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/arkose.
Armenitt

**Armenitt** er eit fargelaust til kvit rombisk mineral som først vart funne i Armen gruve på Kongsberg. Armenitt er eit vasshaldig silikat av aluminium, kalsium og barium BaCa2Al6Si9O30•2H2O. Mineralet finst ofte saman med mineral som axinitt-(Fe), pyrrhotitt, kvarts, kalsitt og epidot.

Orginalprøven vart samla i 1887 av cand.min. O.A. Corneliussen. Han skreiv «Epidot?» på etiketten. Seinare fann Henrich Neumann prøva i Naturhistorisk museum i samlingane til Universitetet i Oslo og skildra det som eit nytt mineral i 1939. Mineralet er seinare rapportert frå fleire utanlandske førekomstar. 

## Kjelder
*Armenitt. (2012, 12. mars). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/armenitt.

## Bakgrunnsstoff
* Neumann, H. (1939): *Armenite, a new mineral. Preliminary note.* Norsk Geologisk Tidskrift. 19, 21-22 Neumann, H. (1941): Armenite, a water-bearing barium-kalsium-alumo-silicate. Norsk Geologisk Tidskrift. 21, 19-24
Arsenopyritt

**Arsenopyrite** er eit jernhaldig aresensulfid (FeAsS). Det er eit hardt, ugjennomsiktig, stålgrått til sølvkvit mineral. Då det vert oppløyst i salpetersyre frigjer det grunnstoffet svovel. Når arsenopyritt vert varma opp vert det magnetisk og gjev frå seg giftig damp. Med 46% arsen er arsenopyrite, i lag med orpiment, det viktigaste malmet for arsen. 

Drift har vore freista i Bindal i Noreg. Ved Skutterud på Modum finst koboltholdig arsenopyritt, danaitt, som vart drive ut saman med andre koboltertser. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arsenopyrite|Arsenopyrite]]» frå ,  den 15. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*



## Bakgrunnsstoff
Stortingsrepresentantar 1913-1915

**Stortingsrepresentantar 1913-1915** er ei liste over stortingsrepresentantane i valperioden frå 1913 til 1915. Stortinget hadde totalt 123 representantar, fordelt med 68 til Venstre, 23 til Det norske Arbeidarparti, 20 til Høgre, 8 til Arbeiderdemokratene og 4 til Frisinna Venstre.

## Landkrinsar

### Smaalenenes Amt

### Akershus amt

### Hedemarkens amt

### Kristians amt

### Buskeruds amt

### Jarlsberg og Larviks amt

### Bratsberg amt

### Nedenes amt

### Lister og Mandals amt

### Stavanger amt

### Søndre Bergenhus amt

### Nordre Bergenhus amt

### Romsdals amt

### Søndre Trondhjems amt

### Nordre Trondhjems amt

### Nordlands amt

### Tromsø amt

### Finmarkens amt

## Bykrinsar

### Fredrikshald

### Sarpsborg

### Fredrikstad

### Moss og Drøbak

### Kristiania

### Lillehammer, Hamar, Gjøvik og Kongsvinger

### Drammen

### Kongsberg og Hønefoss

### Horten

### Tønsberg

### Larvik og Sandefjord

### Brevik og Holmestrand

### Porsgrund

### Skien

### Kragerø

### Risør

### Arendal og Grimstad

### Kristiansand

### Flekkefjord

### Stavanger

### Haugesund

### Bergen

### Aalesund og Molde

### Kristiansund

### Trondhjem og Levanger

### Bodø og Narvik

### Tromsø

### Hammerfest, Vardø og Vadsø

## Bakgrunnsstoff
*Norsk samfunnsvitenskapelig datatjeneste
Distriktet St. Johann im Pongau

**Distriktet St. Johann im Pongau** er eit administrativt distrikt (Bezirk) i forbundslandet Salzburg som samsvarar med landskapet **Pongau**. Distriktet dekker ei flatevidd på 1&nbsp;755 km² og har om lag 82&nbsp;565 ibuarar (2023). St. Johann im Pongau er administrasjonssenter for distriktet.

## Kommuneskipnaden
Distriktet består av 25 kommunar, av desse er tre klassifisert som byar og sju som landsbyar. Den mest folkerike landsbykommunen er større enn den minst folkerike bykommunen. Folketalet varierer frå knappe 11&nbsp;000 i St. Johann i Pongau til om lag 450 i Untertauern.

### Byar
# Bischofshofen
# Radstadt
# St. Johann im Pongau

### Landsbyar
# Altenmarkt im Pongau
# Bad Hofgastein
# Großarl
# St. Veit im Pongau
# Schwarzach im Pongau
# Wagrain
# Werfen

### Kommunar
# Bad Gastein
# Dorfgastein
# Eben im Pongau
# Filzmoos
# Flachau
# Forstau
# Goldegg
# Hüttau
# Hüttschlag
# Kleinarl
# Mühlbach am Hochkönig
# Pfarrwerfen
# St. Martin am Tennengebirge
# Untertauern
# Werfenweng

## Galleri

Flachau.jpg|Flachau med fjellrekka Dachsteinmassiv i bakgrunnen.
Panoramagrossarlsueden.JPG|Utsikt over Großarl.
HotelGrandEurope-Badgastein.jpg|Grand Hotel de l’Europe i Bad Gastein.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bezirk St. Johann im Pongau|Bezirk St. Johann im Pongau]]» frå , den 15. april 2014.*  

## Bakgrunnsstoff

*
St. Johann im Pongau

**St. Johann im Pongau** er ein by og ein kommune i landskapet Pongau i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Kommunen har eit areal på 78,1 km² og i kring 10&nbsp;800 ibuarar (2013). Byen ligg 575 meter over havet og er administrasjonssenter for distriktet St. Johann im Pongau. På den lokale pongauer-dialekta vert byen kalla *Seiger Håns*, *Sénnig Håns* eller *Seini(g) Håns*.

Byen ligg sentralt landskapet Pongau. Kommunen består av dei historiske småkommunane (Katastralgemeinde) Ginau, Hallmoos, Maschl, Einöden, Plankenau, Reinbach, Rettenstein, St. Johann og Urreiting.

St. Johann ligg i eit biletfint landskap, så økonomien er mykje basert på turisme; alpinrenning om vinteren og fotturar i sommarmånadene. Eit spektakulært juv, Liechtensteinklamm, ligg sør for byen. Juvet er om lag fire kilometer langt der det er bygt gangvegar, dei fyrste vart bygt i 1875.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:de:St. Johann im Pongau|St. Johann im Pongau]]» frå ,  den 15. april 2014.*
Altenmarkt im Pongau

**Altenmarkt  im Pongau** er ein by og ein kommune i landskapet Pongau i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Kommunen har eit areal på 48,6 km² og i kring 3&nbsp;800 ibuarar (2013). Byen ligg 842 meter over havet, 65 km søraust for Salzburg.

Skiprodusenten Atomic held til i Altenmarkt, som i stor grad baserer økonomien på vinterturisme. Skisenteret Zauchensee ligg ei 8-9 km sør for sjølve landsbyen Altenmarkt.  

Skiskyttaren Wolfgang Rottmann og skirennaren Hannes Reichelt er frå Altenmarkt.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Altenmarkt im Pongau|Altenmarkt im Pongau]]» frå ,  den 15. april 2014.*
Flachau

**Flachau** er ein kommune i landskapet Pongau i forbundslandet Salzburg i Austerrike. Kommunen har eit areal på 117,3 km² og i kring 2&nbsp;700 innbyggarar i 2013. Flachau kommune  består av landsbyane Feuersang og Flachau, samt bygdene Reitdorf og Höch. Landsbyen Flachau ligg 920 meter over havet.

Turisme er hovudnæring. Kommunen er knytt til turistsamarbeidet Ski amadé, eit av dei største skiområda i Austerrike. Skirennaren Hermann Maier er frå Flachau.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Flachau|Flachau]]» frå ,  den 15. april 2014.*
Distriktet Bludenz

**Distriktet Bludenz** er eit forvaltningsdistrikt i forbundslandet Vorarlberg i Austerrike som dekker heile den sørlege halvdelen av forbundslandet. Distriktet har ei flatevidd på 1288 km² og vel 61&nbsp;000 ibuarar (2013). Det grensar i nord til distrikta Feldkirch og Bregenz, begge i Vorarlberg, i aust til distrikta Reutte og Landeck, begge i forbundslandet Tirol. I sørvest grensar distriktet til kantonen Graubünden og Sveits, i vest til fyrstedømmet Liechtenstein.

## Kommunar
Distriktet Bludenz omfattar 29 kommunar. Folketalet i kommunane varierer frå 14&nbsp;000 til under 300. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Distriktet Bludenz|Distriktet Bludenz]]» frå ,  den 15. april 2014.*
Distriktet Bregenz

**Distriktet Bregenz** er eit forvaltningsdistrikt i forbundslandet Vorarlberg i Austerrike som dekker den nord- og nordaustlege delen av forbundslandet. Distriktet har ei flatevidd på 863 km² og i kring 129&nbsp;000 ibuarar (2013). Det grensar i nord til Tyskland med delstatane Baden-Württemberg og Bayern og i vest til kantonen St. Gallen i Sveits. Nabodistrikta er Dornbirn og Feldkirch i vest, Bludenz i sør, samt Reutte i forbundslandet Tirol i aust.

## Kommunar
Distriktet Bregenz omfattar 40 kommunar. To av kommunane har meir enn 10&nbsp;000 ibuarar, dei minste under 300:

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Distriktet Bregenz|Distriktet Bregenz]]» frå ,  den 15. april 2014.*
Schruns

**Schruns** er ein kommune i forbundslandet Vorarlberg i Austerrike. Kommunen dekker eit areal på 18,1 km² med om lag 3&nbsp;600 ibuarar i 2013. Landsbyen Schruns ligg 700 meter over havet.

Schruns er endestasjon for jarnbanen Bludenz-Schruns.

På 1970- og 80-talet vart det arrangert renn i den alpine verdscupen i Schruns.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Schruns|Schruns]]» frå ,  den 15. april 2014.*
Distriktet Feldkirch

**Distriktet Feldkirch** er eit forvaltningsdistrikt i forbundslander Vorarlberg i Austerrike, lengst vest i forbundslandet. Distriktet har ei flatevidd på 286 km² og i kring 102&nbsp;000 ibuarar (2013). Det grensar i vest til fyrstedømmet Liechtenstein og i nordvest til kantonen St. Gallen i Sveits. Nabodistrikta Dornbirn ligg i nord og Bludenz i sør.

## Kommunar
Distriktet omfattar 24 kommunar, ein av desse vert klassifisert som by, tre andre som landsbykommunar. Folketalet varierer frå 31&nbsp;000 i Feldkirch til 143 i Dünserberg.

# Altach
# Düns
# Dünserberg
# Feldkirch (bykommune)
# Frastanz (landsbykommune)
# Fraxern
# Göfis
# Götzis (landsbykommune)
# Klaus
# Koblach
# Laterns
# Mäder
# Meiningen
# Rankweil (landsbykommune)
# Röns
# Röthis
# Satteins
# Schlins
# Schnifis
# Sulz
# Übersaxen
# Viktorsberg
# Weiler
# Zwischenwasser

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bezirk Feldkirch|Bezirk Feldkirch]]» frå ,  den 15. april 2014.*
Distriktet Dornbirn

**Distriktet Dornbirn** er eit forvaltningsdistrikt i forbundslandet Vorarlberg i Austerrike, nordvest i forbundslandet. Distriktet har ei flatevidd på 172 km² og i kring 84&nbsp;000 ibuarar (2013). Det grensar i vest til kantonen St. Gallen i Sveits. Nabodistrikta Feldkirch ligg i sør og Bregenz i aust og nord.

## Kommunar
Distriktet omfattar tre kommunar; to byar og ein landsbykommune:

### Byar
#Dornbirn (46&nbsp;000)
#Hohenems (15&nbsp;000)

### Landsbykommune
#Lustenau (21&nbsp;000)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bezirk Dornbirn|Bezirk Dornbirn]]» frå ,  den 15. april 2014.*
Mellau

**Mellau** er ein kommune i Bregenzerwald i forbundslandet Vorarlberg i Austerrike. Kommunen dekker eit areal på 40,6 km² og hadde 1&nbsp;301 ibuarar i 2013. Landsbyen Mellau ligg 688 meter over havet. Kommunen er sterkt prega av hovudnæringa turisme.

### Soge
Ein storbrann i 1870 la kyrkja, prestegarden, skulen og 18 andre bustadhus i oske. I januar 1954 omkom fire menneske i snøras som råka Mellau. Ein såkalla hundreårsflaum gjorde stor skade i 2005.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Mellau|Mellau]]» frå ,  den 15. april 2014.*
Ferist

**Ferist**, som òg ofte vert kalla **flatgrind**, er ei rist av tre eller jarn lagt som ei bru over ei utgraven grop i ein køyreveg for å hindre at husdyr som går fritt innanfor eit innegjerda beiteområde kan kome seg ut av området ved hjelp av vegen. Ettersom bilar kan køyre over rista, vert ikkje biltrafikken hindra. Soleis erstattar ferista ei grind tvers over vegen, som var den vanlege løysinga i tider då biltrafikken var mindre.

Ferista er lagd slik at runde stokkar eller metallrøyr ligg med passande mellomrom på tvers av vegen, halde opp med bjelkar over eit holrom. Klauvdyr kan ikkje gå på denne rista, og vågar seg difor ikkje utpå. For likevel å kunne føre husdyr langs vegen forbi ferista, og dessutan gjere det lettare for syklistar og fotgjengarar å kome seg forbi, er det gjerne ei grind i gjerdet attmed ferista.

Bilistane vert vanlegvis varsla ved trafikkskilt om ferister i vegen.

Då ferister er til ulempe eller fare om vinteren av di snøplogen på brøytebilen kan hekte seg fast i rista, vert ristene ofte fjerna eller tildekte med metallplater i vinterhalvåret.

## Kyrkjerist
Kyrkjerister var ofte nemninga på dei feristene som i tidlegare tider kunne verte lagt i portane i kyrkjegardsmurane for å hindre krøter i å kome seg inn på kyrkjegardar. Jamvel i byane kunne det vere trong for kyrkjerister, då det var vanleg å halde seg med krøter i byen òg, og dessutan vart bølingar jaga gjennom gatene til salstorg og slaktehus. 

Eit par ferister som før i tida hindra dyr i å kome seg inn på kyrkjegarden til den noverande Oslo domkyrkje i Oslo har gjeve opphavet til nemninga *[[Kirkeristen]]* på den halvsirkelforma lange bygningen med salsbuer som seinare vart bygd kring skrenten som kyrkja ligg på, og som står der den dag i dag som ei avgrensing av den parken som kyrkjegarden med tida vart omgjort til.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff

*snl.no: Ferist
* Statens vegvesen: ''Lærebok'' : ''Drift og vedlikehold av veger'': 24.2.7 Ferister
Ghabaghib

**Ghabaghib** (arabisk غباغب, *Ğabāğib*; òg skrive *Ghabagheb*) er ein by sør i Syria i Daraa guvernement, nord for Daraa. Av stader i nærleiken finn ein Muthabin i søraust, al-Sanamayn i sør, Deir al-Bukht, Deir al-Adas i aust, Khan Dannun i nord og al-Qin i nordvest.

I følgje Syrisk statistisk sentralbyrå (CBS), hadde Ghabaghib eit folketal på 11&nbsp;802 i 2004. Byen er òg det administrative senteret i Ghabaghib *[[nahiyah]]* som består av tretten landsbyar med eit samla folketal på 45&nbsp;793.

## Historie
Den 16. januar 1192 nådde meldingar til Jerusalem at Alam al-Din Sulayman om at ein *[[emir]]* i Ajjubide-dynastiet, general Saladin, hadde døydd i Ghabaghib på veg til Aleppo. Seinare, tidleg på 1200-talet, vart byen vitja av den syriske geografen Yaqut al-Hamawi som omtalte han som «ein landsby i området Hauran, kring 30 km frå  Damaskus.»

I 1596 dukka Gabagib opp i osmanske skattelister som ein del av *[[nahiya]]* Bani Kilab i Qadaen Hauran. Folkesetnaden var muslimsk og bestod av seks hushaldningar og fem ungkarar. Skatt vart betalt av kveite, bygg, sommaravlingar, geiter og/eller bikuber.

Midt på 1800-talet var Ghabaghib ein liten landsby med bygg av svart basaltisk stein. Byen låg langs karavaneruta *[[Hajj]]* mellom Damaskus og Mekka, og var ein rasteplass mellom Khan Dannun og al-Sanamayn. Det vart bygt eit tårn i byen etter ordre frå den osmanske sultanen Selim I. Ghabaghib vart seinare ein stasjon langs Damaskus–Daraa-linja til Hejaz-banen. Under Syria–Libanon-felttoget i andre verdskrigen var Ghabaghib hovudkvarteret for Dei frie franske styrkane i det sørlege Syria. Byen fekk kallenamnet «Rhubarb» (rabarbra) av britiske soldatar som ssyns namnet var for vanskeleg å uttale.

I 1906 skreiv turisten William Ewing at Ved Ghabaghib ... vitnar dei store cisternene og spreidde ruinane om at staden var viktig i tidlegare tider».

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ghabaghib|Ghabaghib]]» frå ,  den 15. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
*
*
*
*
*
*
*
*
Daraa-distriktet

**Dar'a-distriktet** (arabisk **منطقة درعا**) er eit distrikt (mantiqah) i Syria som administrativt høyrer til Daraa guvernement. I folketeljinga i 2004 hadde det eit folketal på 428&nbsp;681. Det administrative senteret er byen Daraa.

## Inndelingar
Distriktet Daraa er delt inn i åtte underdistrikt eller Nāḥiyas (folketala er frå folketeljinga i 2004):
*Daraa nahiyah (ناحية درعا): folketal 146&nbsp;481.
*Bosra nahiyah (ناحية بصرى): folketal 33&nbsp;839.
*Khirbet Ghazaleh nahiyah: (ناحية خربة غزالة) population 44&nbsp;266.
*Al-Shajara nahiyah (ناحية الشجرة): folketal 34&nbsp;206.
*Da'el nahiyah (ناحية داعل): folketal 43&nbsp;691.
*Muzayrib nahiyah (ناحية مزيريب): folketal 72&nbsp;625.
*Al-Jiza nahiyah (ناحية الجيزة): folketal 21&nbsp;100.
*Al-Musayfirah nahiyah (ناحية المسيفرة): folketal 32&nbsp;473.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Daraa District|Daraa District]]» frå ,  den 15. april 2014.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Distriktet Landeck

**Distriktet Landeck** er eit forvaltningsdistrikt i forbundslandet Tirol i Austerrike, det vestlegaste i forbundslandet. Distriktet, som har namn etter administrasjonsbyen Landeck, har ei flatevidd på 1595 km² og i kring 44&nbsp;000 ibuarar (2013). Distriktet Landeck grensar i vest og sør til kantonen Graubünden i Sveits, i sør dessutan til Sør-Tirol i Italia.

## Kommunar
Distriktet Landeck består av 30 kommunar:

## Galleri

Fließ.jpg|Fließ ligg nordaust i distriktet.
Ischgl pists.jpg|Vintersportstaden Ischgl ligg sørvest i distriktet.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bezirk Landeck|Bezirk Landeck]]» frå ,  den 15. april 2014.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Hinterstoder

**Hinterstoder** er ein kommune i Distriktet Kirchdorf an der Krems i forbundslandet Oberösterreich i Austerrike. Kommunen dekker eit areal på 149,1 km² og hadde 923 ibuarar i 2013. Kommunen omfattar landsbyane Hinterberg, Hinterstoder, Mitterstoder og Tambergau. Landsbyen Hinterstoder ligg 599 meter over havet. Kring kommunen reiser seg høge fjell, med Großer Priel på 2&nbsp;515 moh. som det høgste. I sør har kommunen ei lengre grense mot forbundslandet Steiermark.

Turisme har i langt tid vore hovundnæring. Hinterstoder har arrangert renn i verdscupen i alpine greiner sidan 1986.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Hinterstoder|Hinterstoder]]» frå ,  den 16. april 2014.*
Bad Kleinkirchheim

**Bad Kleinkirchheim** er ein kommune i distriktet Spittal an der Drau i forbundslandet Kärnten i Austerrike. Kommunen, som er 74,01 km² i flatemål og har knapt 1700 ibuarar (2013), omfattar ni landsbyar, bygder og grender. Landsbyen Kleinkirchheim ligg 1087 moh.

Landbruk var hovudnæring til midt på 1900-talet. Sidan då ha turismen vokse til å verte den dominerande faktoren i økonomien. Den såkalla bad-turismen med vekt på frisk luft i fredelege omgjevnader har lange tradisjonar og er framleis stor, men sidan 1960-åra har Bad Kleinkirchheim også vorte eit kjent alpinsenter, der det fleire gongar har vorte arrangert renn i verdscupen i alpine greiner.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bad Kleinkirchheim|Bad Kleinkirchheim]]» frå ,  den 16. april 2014.*
Haus im Ennstal

**Haus im Ennstal** er ein kommune i distriktet Liezen i forbundslandet Steiermark i Austerrike. Kommunen dekker eit areal på 82,5 km² med i kring 2&nbsp;400 ibuarar i 2013. Haus im Ennstal omfattar åtte landsbyar og grender, med Haus og Weißenbach som dei mest folkerike. Landsbyen Haus ligg 774 meter over havet.

Turisme er viktigaste næringsgreina i Haus im Ennstal; 70% om vinteren og 30% om sommaren. Elles finst det ein del små og mellomstore handverksbedrifter, samt ein del landbruk og skogsdrift.

VM i alpine greiner 1982 vart avvikla i Haus im Ennstal, og staden har sidan arrangert renn i verdscupen i alpine greiner. Skirennaren Helmut Höflehner er frå grenda Gumpenberg i Haus im Ennstal.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Haus im Ennstal|Haus im Ennstal]]» frå ,  den 16. april 2014.*
Ryan Dolan

**Ryan Dolan** () er ein nordirsk songar og låtskrivar.

## Eurovision
### The Late Late Show Eurosong 2013
22. februar 2013 deltok Dolan i The Late Late Show Eurosong 2013, den irske uttakinga til Eurovision Song Contest 2013 i Malmö i Sverige. Han framførte singelen «Only Love Survives» på engelsk, som han skreiv saman med Wez Devine. Songen vart fyrst presentert på radioprogrammet *[[Mooney]]* på RTÉ Radio 1 7. februar 2013. Bidraget vann med 112 poeng.

### Eurovision Song Contest 2013

Som vinnar av The Late Late Show Eurosong 2013 fekk Dolan representere Irland i Eurovision Song Contest 2013. Bidraget gjekk vidare frå den fyrste semifinalen, der det enda på åttandeplass med 54 poeng; sju frå Kypros, seks frå Russland og Storbritannia, fem frå Estland, Nederland og Litauen, fire frå Kviterussland og Belgia, tre frå Danmark, Ukraina og Sverige, to frå Kroatia og eitt frå Moldova. Hadde ein berre nytta telefonrøystar hadde bidraget enda på sjetteplass med ei rangering på 7,61 og hadde ein berre nytta juryrøystar hadde bidraget enda på tiandeplass med ei rangering på 9,26. Desse resultata gjeld berre om berre juryane og berre fjernsynssjåarane i alle deltakarlanda hadde røysta, men resultata er likevel upresist av di det ikkje er offentleggjort kor mange røyster kvart land fekk frå juryen og sjåarane. Landet kvalifiserte seg til finalen der dei enda på 26. og sisteplass med fem poeng; to frå Sverige og Kypros og eitt frå Storbritannia. Hadde ein berre nytta telefonrøystar hadde bidraget 14. plass med ei rangering på 14,62 og hadde ein berre nytta juryrøystar hadde bidraget enda på 23. plass med ei rangering på 16,21. Dette var andre gong sidan 1990 at bidraget som starta sist i finalen òg enda på sisteplass.

På scena var òg to støttevokalistar; Leanne Moore og Alison Vard Miller, to dansarar som òg spelte bodhrán-tommar; Alan McGrath og Colm Farrell, og ein trommeslagar; Nick Bailey.

## Fotnotar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ryan Dolan|Ryan Dolan]]» frå ,  den 16. april 2014.*
Sölden

**Sölden** er ein kommune øvst i Ötztal i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen dekker ei flatevidd på 466,9 km² og er såleis den største kommunen i heile Austerrike. Folketalet er i vekst og har nådd 3&nbsp;500. Kommunen består av landsbyen Sölden og fire bygder. Kommunen, som i sør grensar mot Italia, høyrer til distriktet Imst.

Sölden har 15&nbsp;000 gjestesenger og årleg over to millionar overnattingar. Turismen er særleg basert på vintersport, med nær ein tredel av flatevidda dekt av isbrear kan vintersesongen strekkast i begge endar. Sidan midt på 1990-talet har det vore vanleg å opne verdscup-sesongen i alpine greiner med renn i Sölden i slutten av oktober månad.

Preget av å vere ein landsby med fjellbønder og ein særleg byggestil, som rådde i heile Ötztal til 1970-åra, har forsvunne, trengt til sides av ein turistisk-alpin byggestil.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Sölden (Ötztal)|Sölden (Ötztal)]]» frå ,  den 16. april 2014.*
Lienz

**Lienz** er ein by og ein kommune i Aust-Tirol i forbundslandet Tirol i Austerrike. Kommunen, som er administrativt sete for distriktet Lienz, har eit areal 15,95 km² og eit folketal på i kring 11&nbsp;800 (2013). Byen ligg ved åmotet mellom elvane Isel og Drava, mellom fjellkjedene Hohe Tauern i nord og Gailtal-Alpane i sør. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Lienz|Lienz]]» frå ,  den 16. april 2014.*
Distriktet Lienz

**Distriktet Lienz** er eit forvaltningsdistrikt i Aust-Tirol i forbundslandet Tirol i Austerrike. Distriktet, som har namn etter administrasjonsbyen Lienz, har ei flatevidd på 2&nbsp;020 km² og i kring 49&nbsp;000 ibuarar (2013). 

Distriktet Lienz samsvarar med det historiske landskapet Aust-Tirol og ligg åtskild frå resten av forbundslandet Tirol. Distriktet grensar til landet Italia i både vest og i sør, samt til dei austerrikske forbundslanda Salzburg i nord og Kärnten i aust.

## Kommunar
Distriktet Lienz omfattar 33 kommunar. Den mest folkerike har meir enn 11&nbsp;000 ibuarar, den minst folkekrike i kring 250:

## Galleri

Gewerbegebiet Lienz.jpg|Industriområde i Lienz.
Sillian in Osttirol.jpg|Sillian i Pustertal.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Bezirk Lienz|Bezirk Lienz]]» frå ,  den 16. april 2014.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Arne Johan Gjermundsen

**Arne Johan Gjermundsen** () var ein norsk forfattar, redaktør, lingvist og NRK-journalist frå Nome i Telemark.

I 1970 var Arne Johan Gjermundsen ein stor pådrivar for oppstarten av *[[Nome Blad]]* som vart starta opp like etter at *Ulefoss Avis* gjekk inn. Noko seinare vart han redaktør for regionsavisa *[[Telemarkingen]]* og blei i avisa i ei årrekkje før han gjekk av på midten av åttitalet. Avisa gjekk konkurs kort tid etter. 

Gjennom arbeidet i *Telemarkingen* fekk Gjermundsen kontakt med NRK, der han starta som lokalkorrespondent for Telemark. I 1985 vart han tilsett i Utlandssendinga før han blei nattredaktør i Dagsnytt, ei stilling han heldt i 15 år. Han blei ein kjend nyheitsopplesar gjennom dette arbeidet. 

I 2006 gav Gjermundsen ut det store verket *Hollamålet i Nedre Telemark* på Norgesforlaget. Han skreiv mykje om både dialekta og lokalhistoria i Nome og var m.a. aktivt med i Holla historielag. For dette arbeidet vart han tildelt Nome kommunes kulturpris i 2008.

## Kjelder

* Kanalen.no, 23.08.13, Simonsen, Tor Espen: Arne Johan Gjermundsen har gått bort. Vitja 16.04.14 

### Fotnotar
Alf Jan Bauge

**Alf Jan Bauge** () var ein norsk kunstmålar frå Odda kommune. Han måla særleg realistiske bilete av landskap og menneske. Han dekorerte også eit bygg på Odda Smelteverk som blei rive i 2008.

## Kjelder

* Alf Jan Bauge sine måleri på Oddakunst.no
Asbecasitt

**Asbecasitt** er eit sjeldant mineral som finst som gule voksaktige massar i ein amazonittpegmatitt i Sørfold i Nordland. Det er eit komplisert samansett trigonalt mineral med formel Ca3(Di,Sn)As6Si2Be2O20. Namnet er avleidd av samansetnaden: As, Be, Ca, Si, som står for arsen, beryllium, karbon og silisium. 

## Kjelder

*Asbecasitt. (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 13. februar 2014 frå http://snl.no/asbecasitt.