open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Straumøya på Fitjar

**Straumøya** er ei øy i Fitjarøyane i Fitjar kommune. Øya ligg mellom Ålforo i vest og Ivarsøy i vest med Avløypet i nord og Hjelmen i aust-søraust. 

Garden Straumøyo ligg nordaust på øya. Det er ingen vegar på øya. 

## Garden
Garden på Straumøya var opphavleg husmannsplass under Fitjargarden. I 1723 vart plassen skyldsett og vert då rekna som ein sjølvstendig gard, men låg under Fitjargarden til 1755, då eigaren av Fitjar selde til brukaren Tørres Olson. Seinare har brukarane vore sjølveigarar. 

## Namn
På begge sider av Straumøya ligg lange, smale sund, som det er mykje straum i ved flo og fjøre. Dette har gjeve namn til øya. Namnet vart skrive Strømøen, Strømmen og Strømen oppgjennom tidene. Daglegnamnet er Straumøyo. 

## Geografi
Øya er kring 1,6 km lang og kring 450 meter på det breiaste. Det høgaste punktet på øya er 53,5 meter over havet, like vest om garden. 

Mellom Ivarsøy og Straumøya i aust ligg Straumøysundet, og mellom Ålforo og Straumøya i vest ligg Vestra Straumøysundet. Sistnemnde er kring 35-40 meter på det smalaste. Nord for Straumøya ligg Eriksholmen og Ivarøyneset. I sør ligg holmane Straumøybleikjene. 

## Kjelder

* 
* Straumøya på norgeskart.no
Västra stambanan

**Västra stambanan** (**VSB** eller **WSB**) er namnet på jarnbana mellom Stockholm og Göteborg i Sverige. Jarnbana vart bygd av den svenske staten på midten av 1800-talet og gjekk opphavleg frå Stockholms södra station («Stockholm S»). Ho vart snart forlengd nordover over den såkalla Sammanbindningsbanan til Stockholms centralstation («Stockholm C»), og går via Södertälje, Flen, Katrineholm, Hallsberg Laxå, Skövde, Falköping, Herrljunga og Alingsås fram til Göteborgs centralstation («Göteborg C»). Bana kryssar Göta kanal i Töreboda.

Bana er 455 kilometer lang og vart ferdig i perioden 1856–1862. Frå 1958 har det vore dobbeltspor på heile strekninga. Seinare har det vorte bygd fire spor på ei strekning i Stockholmsområdet, els som eige bane, og ei i Göteborgsområdet. Sporvidda er 1435 millimeter (normalspor), og det har vore elektrisk drift på bana frå 1926. Største vanlege fart er 250 km/t.

For det meste går bana i flatt terreng, og utanom strekningane nærast endestasjonane er ho utan mange svingar. Bana vart retta ut her og der i samband med at ho vart utvida til dobbeltspor på fyrste halvparten av 1900-talet, men er framleis etter måten svingete på strekningane mellom Allingsås og Göteborg og mellom Södertälje og Stockholm S. I 1990 vart Västra stambanan den fyrste bana i Sverige for persontog med særs høg fart.

Bana er sterkt trafikkert, særleg i Göteborg- og Stockholmsområdet, der lokaltrafikk kjem i tillegg til langdistansetoga og godstoga.

## Bakgrunnsstoff
Hjelmen

**Hjelmen** er ei øy i Fitjarøyane i Fitjar kommune. Øya ligg mellom halvøya Kråko i aust og Ivarsøy i vest. I sør og nord går Engesundsleia. Øya er veglaus og utan fast busetjing.

Garden Hjelmen ligg sør på øya. 

## Garden
Garden på Hjelmen var opphavleg husmannsplass under Fitjargarden. I 1723 vart plasset skyldsett og vert då rekna som ein sjølvstendig gard. På same måte som hovudgarden Vestbøstad, høyrde Hjelmen til Lyse kloster. Garden låg under Lysekloster til 1877. Brukaren Carl Tolleivson kjøpte då Hjelmen og brukarane var sidan den tid sjølveigarar. 

## Namn
Garden og øya har fått namn etter forma på den høgaste toppen, som liknar på ein hjelm. 

Namnet har vore skrive mykje likt oppgjennom tidene, som Hielmen, Gjelmen, Hjælmen og Hjelmen. Daglegnamnet er òg Hjelmen. 

## Geografi
Øya er kring 1 km lang frå sørvest til nordaust og kring 300 meter på det breiaste. Det høgaste punktet på øya er 43 meter over havet, like nord om garden. 

## Folketalsutvikling

## Kjelder
* 
* Straumøya på norgeskart.no
Helland på Fitjar

**Helland** er ein gard sentralt i Fitjar kommune, på vestsida av Storavatnet. I sør grensar Helland til Hovstad og i nord til Vestbøstad. I vest ligg Engesundsleia. 

## Historie
Garden er ein av dei eldste på Fitjar og det er gjort funn her frå leirkrukker i eit kollag, daterte til kring 500 fvt. 

Garden kan i gamal tid ha blitt utskild frå nabogarden Hovstad, der truleg hòvet for Fitjarbygda stod, og Helland kan ha vore noko av jordegodset som høyrte til hòvet. 

Første brukaren som er nemnt på garden var «Halvard på Helgeland» i 1519. Eigedomstilhøva for garden er først nemnd i 1628, då ein del av garden var adelsgods, ein del var eigd av Apostelkyrkja i Bergen og den siste delen av Lyse kloster. Ved reformasjonen i 1536 vart Apostelgodset inndrege av kongen, som då vart eigar. I 1660 var kongen i pengetrøbbel og selde mellom anna parten sin i Helland til futen Iver Knudsen Gram. Enkja hans, Karen, selde i 1709 til Ingemår Olson, som var brukar. Seinare har bruket stort sett vore sjølveigd av brukarane. Parten som var adelsgods var eigd av Anders Lauritsen i Sogn i 1626. Denne skifta hender mange gonger det neste hundre året, før Ole Michelseon Tosche på Fitjar tok over i 1744. Han var eigar til 1755, då han var i pengemangel og måtte selje. Tre brukarar kjøpte då denne parten. Parten som Lyse kloster eigde vart seld i 1744 til brukaren Johannes Simonson. 

## Namn
Den første delen av namnet kan kome frå adjektivet «heilagr» eller heilag, eller namna Helge eller Helga. Det mest trulege er at det kjem frå «heilag», og at namnet tyder «det heilage landet» eller «heilaglandet». 

Gardsnamnet har gjennom tidene mellom anna blitt skrive Helgeland, Hellelandt, Hillelannd, Helleland, Helgelandt, Hellelandtt, Heglannd, Heelleland og Hegeland. Helland er òg daglegnamnet. 

## Kjelder
* 
* Helland på norgeskart.no
Pappmasjé

**Pappmasjé** (frå fransk *papier maché*, eigentleg 'tygga papir') er eit formingsmateriale laga av fuktig papirmasse og eit lim- eller fyllstoff. Dette kan pressast og formast til ulike ting og figurar, som leiketøy, masker, pynt og liknande. Etter pressinga gjev ein som oftast ei overflatebehandling til gjenstandane, som måling eller lakk. På 1700-talet byrja ein også å forgylla ulike dekorasjonar av pappmasjé.

## Kjelder

*«Pappmasjé» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 5. november 2014.

## Bakgrunnsstoff
Monte Emilius

**Monte Emilius** er ein 3&nbsp;559 meter over havet høg fjelltopp i Graji-Alpane i regionen Valle d'Aosta, vest i Italia. Fjellet reiser seg 3&nbsp;000 meter opp frå Aostadalen, på sørsida av dalføret. Monte Emilius er såleis eit dominerande landemerke i regionen. Fjellmassivet merker seg ut med mange små fjellvatn, eigentleg brevatn, med *Laghi delle Laures* som det mest kjende. 
 
Monte Emilius kan lettast klivast langs ei lang, markert egg. Fjellhytta *Rifugio Arbolle* er det vanlege utgangspunktet for ein topptur.

G.B. Defey og Laurent Cerise skal ha vore dei fyrste menneska på toppen i 1823. Den italienske presten Georges Carrel var på toppen i 1826.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nl:Monte Emilius|Monte Emilius]]» frå ,  den 5. november 2014.*
Arne Kjøde

**Arne Kjøde** () var ein norsk lærar som gav ut eit par lærebøker og ein tittel med Nordfjord-skrøner.

Arne Kjøde var fødd i Kjøde i Selje kommune i Nordfjord i Sogn og Fjordane. Han døydde i Bergen.

## Bibliografi
* 
* 
* 

## Kjelder
*

## Bakgrunnsstoff
* Om Arne Kjøde i Fylkesleksikon Sogn og Fjordane
Ambassade

Ein **ambassade** er ein diplomatisk representasjon med ein ambassadør som sjef. Den viktigaste oppgåva til ambassaden er å ivareta interessene til heimlandet overfor regjeringa til vertslandet og å fremje sambanda mellom dei to landa. 

Ambassaden kan ha underliggande generalkonsulat, konsulat, visekonsulat eller andre spesielle representasjonar. 

Ein utanriksstasjon med nemninga legasjon er ikkje ein ambassade, men vert leia av ein minister som har rang lågare enn ambassadør.

## Historisk utvikling av ambassadeomgrepet
Uttrykket *ambassade* har gjennomgått ei utvikling. Før Wienerkongressen i 1815 synte ordet til ei sendeferd, leia av eit sendebod, og det dreidde seg då om ein tilreisande delegasjon som regel fra eitt overhovud til eit anna. Ein ambassade involverte då ikkje ein fast tilhaldsstad anna enn dei midlertidige kvartera som sendeferda oppretta for dei tida oppdraget deira tok. 

Ein hadde derimot òg på den tida ofte òg faste stadlege representantar, men dei vart som regel ikkje kalla ambassadørar.
 
Etter Wienerkongressen oppretta dei fem stormaktene Frankrike, Storbritannia, Austerrike, Preussen og Russland, ambassadar i kvarandre sine hovudstader. Tilsvarande representasjonar i mindre land vart ikkje kalla ambassadar; det vanligste uttrykket var *legasjonar*. 

Uttrykket ambassade vart såleis nytta dels som ein respekt av den særlege rangen til vertslandet. Slik vart det òg eit at av realpolitiske årsaker eller reine diplomatiske høflegheitsårsaker at representasjonene til mindre land gradvis òg fekk ambassaderang. Slik vart det naturleg å gjere om legasjonar tli ambassadar, som til dømes i 1906 mellom Tyskland og Japan. Etter kvart som USA vart ein stadig viktigere diplomatisk aktør i desse åra, vart legasjonane der òg omgjort til ambassadar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ambassade|Ambassade]]» frå ,  den 6. november 2014.*  

## Bakgrunnsstoff

*Liste over norske ambassadar og konsulat i nettstaden til Det norske utanriksdepartementet.
Neápoli på Kreta

**Neápoli** (gresk Νεάπολη) er ein distriktsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Lasíthi i periferien Kreta i Hellas. Neápoli inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Ájos Nikólaos.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Neápoli 4&nbsp;320&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 2&nbsp;773&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar
San Marino i Eurovision Song Contest 2015

**San Marino** deltok i Eurovision Song Contest 2015 i Wien i Austerrike.

28. oktober 2014 gjekk Luxemburger Wort ut med nyhendet om at Radiotelevisione della Repubblica di San Marino og songaren Thierry Mersch hadde prata om at San Marino skulle delta i tevlinga under same flagg som Luxembourg, med ein artist frå kvart land, og at RTL Télé Lëtzebuerg skulle sleppe å betale for deltakinga. Dagen etter stadfesta Radiotelevisione della Repubblica di San Marino at dette berre var prat mellom kringkastarane, og at denne samanslåinga ikkje vil finne stad.

## Fotnotar
Storytone

***Storytone*** er det 38. albumet til den kanadiske musikaren Neil Young, gjeve ut 4. november 2014 den Reprise Records. Albumet kom ut i to format: ei enkel plate med orkester- og storbandversjonar av songane, og ei luksusutgåve som inneheld nedstrippa versjonar av songane. Young gav sidan ut ei tredje utgåve av albumet, *Mixed Pages of Storytone*, som blanda dei to første utgåvene, seinare på året. 

*Storytone* er det andre studioalbumet Neil Young gav ut 2014, etter lo-fi-albumet *[[A Letter Home]]*. 

## Bakgrunn
I mars 2014 uttrykte Neil Young ønske om å spele inn eit album med eit orkester og sa «Eg har lyst å lage ei plate med fullt orkester, live - ei monoinnspeling med ein mikrofon. Eg ønskjer å gjere noko slik der me verkeleg speler inn det som skjer, frå eitt synspunkt og musikarane flytta nærmare og lengre bort, slik det vart gjort før. For meg er det ei utfordring og det er ein lyd som er utruleg, og du kan ikkje få det til på anna måte.»

Under sommarturneen til Neil Young og Crazy Horse spelte bandet ein ny song, kalla «Who's Gonna Stand Up?», som så kom med på albumet, utan Crazy Horse.

## Innspeling
Young skreiv på den offisielle nettsida si om innspelinga av dei to versjonane av *Storytone*: «Først spelte eg inn songane i Capitol Records med dei gamle venene Niko Bolas og Al Schmitt. Eg song dei aleine med berre dei instrumenta eg ønskte å bruke. Det var ikkje noko overdubbing eller utsmykking. Resultatet er musikk frå hjarta mitt, direkte til deg. Så drog eg til lydscenen til MGM der musikken til *[[filmen The Wizard of Oz (1939)|The Wizard of Oz]]* vart spelt inn. Med dei flinkaste musikarane i Hollywood og arrangement og orkestrering av Christ Walden og Michael Bearden, song eg sju av songane på *Storytone* live for andre gongen. Eg song inn i mikrofonen til Barbara Streisand, ein gammal mikrofon som er teken godt vare på med ein flott tone som eg elskar. Eg drog så til Sunset Boulevard for å spele inn dei andre tre songane med eit storband i eit gammalt Hollywood-studio som no vert kalla East West. Alle framføringane er live, utan effektar eller ekstra opptak. Eg berre stod der og song inn i mikrofonen og spelte stundom munnspel mellom versa, medan musikarane spelte.»

## Skriving og komposisjon
Mange av songane på albumet var inspirerte av den gryande romansen til Young med skodespelarinna Daryl Hannah, og skilsmissa med Pegi Young, som han var gift med i 36 år. Om songane sa Young: «Desse songane vart skrivne i ein periode som verkeleg endra livet mitt. Alt eg ønskjer å dele er der.»

## Mottaking
Albumet debuterte på 33. plassen på *Billboard* 200, andreplassen på Folk Albums,  og fjerdeplassen på Top Rock Albums,  og selde 10&nbsp;768 eksemplar den første veka. 

## Innhald

## Salslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Storytone|Storytone]]» frå ,  den 19. mars 2019.*
Dragutin Topić

**Dragutin Topić** () er ein serbisk tidlegare friidrettsutøvar og basketballspelar frå Beograd, som tevla i høgdehopp for Jugoslavia og seinare Serbia. Han vart europameister i høgdehopp i 1990, og deltok i internasjonale meisterskap i 23 år.

## Aktiv
Topić sette verdsrekord i høgdehopp for juniorar med 2,37 meter då han vann VM for juniorar i Plovdiv sommaren 1990. Tre veker seinare tok han gullmedaljen i EM i 1990 i Split. Han fekk meistertittelen med 2,34 m, ettersom han hadde færre riv i tevlinga enn Aleksej Jermelin frå Sovjetunionen og Georgi Dakov frå Bulgaria. 

I 1993-sesongen forbetra Topić den nasjonale rekorden til 2,38 m, men mislukkast totalt i kvalfiseringa under VM i friidrett. To år seinare vann han høgdetevlinga under universiaden, men vart nummer åtte i VM i Göteborg. Våren 1996 vann han innandørs-EM i Stockholm, medan han sommaren 1996 var med i medaljekampen under OL i Atlanta, der han vart nummer fire med 2,32 m. 

Topić vart  nummer fire med 2,32 m også i friidretts-VM 1999 i Sevilla, bronsemedaljen glapp då han hadde fleire riv enn tyskaren Martin Buß. Topić kvalfiserte seg til sin siste store høgdefinale i 2005, kom på niandeplass i VM i Helsingfors. Den 20. juni 2009 vann han høgdetevlinga under Europameisterskapen for lag på Fana stadion i Bergen med 2,29 meter.

### Doping
Topić var i 1993 utestengd i tre månader for bruk av ulovlege stimuli. I februar 2001 vart han utestengd i to år frå friidretten for bruk av nandrolon. Den perioden livnærde han seg med å spele basketball.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1990 i Split: Gullmedalje – 2,34 m, framom Aleksej Jemelin (2,34 m)
*VM 1991 i Tokyo: Nr 9 – 2,28 m
*OL 1992 i Barcelona: Nr 9 – 2,28 m
*VM 1993 i Stuttgart: Utslått i kvalifiseringa (2,20 m)
*EM 1994 i Helsingfors: Nr 5 – 2,31 m
*VM 1995 i Göteborg: Nr 8 – 2,25 m
*OL 1996 i Atlanta: Nr 4 – 2,32 m 
*VM 1997 i Aten: Utslått i kvalifiseringa (2,23 m)
*EM 1998 i Budapest: Nr 9 – 2,24 m
*VM 1999 i Sevilla: Nr 4 – 2,32 m
*OL 2000 i Sydney: Utslått i kvalifiseringa (2,20 m)
*OL 2004 i Aten: Nr 10 – 2,29 m
*VM i 2005 i Helsingfors: Nr 9 – 2,25 m 
*VM 2007 i Osaka:  Utslått i kvalifiseringa (2,19 m)
*OL 2008 i Beijing: Utslått i kvalifiseringa (2,25 m -nr17)
*VM 2009 i Berlin: Utslått i kvalifiseringa (2,15 m)
*EM 2012 i Helsingfors: Utslått i kvalifiseringa (2,10 m)

Topić la opp etter 2012-sesongen.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Dragutin Topić|Dragutin Topić]]» frå ,  den 6. november 2014.*  
 
* 
*
Vrakhási

**Vrakhási** (gresk Βραχάσι) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Lasíthi i periferien Kreta i Hellas. Vrakhási inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Ájos Nikólaos.

Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Vrakhási 1&nbsp;903&nbsp;innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 321&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar
Ierápetra

**Ierápetra** (gresk Ιεράπετρα) er ein by og ein kommune i periferieininga Lasíthi i periferien Kreta i Hellas. Ierápetra ligg sør for for Ájos Nikólaos og grensar i vest mot periferieininga Iráklio. I nord ligg Kretahavet og i sør Libyahavet.

## Administrativ inndeling

Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
* Ierápetra
* Makrý Jalós
Dei to tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunen 27&nbsp;338&nbsp;innbyggjarar, medan kommunaleininga Ierápetra hadde 24&nbsp;749 og tettstaden med same namn 13&nbsp;609&nbsp;innbyggjarar.

## Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

## Referansar
Medgift

**Medgift** er pengar eller eigedom gjeve av foreldre eller slektningar som følgjer med ei kvinne inn i eit ekteskap. Omgrepet kan også brukast om utstyr, men dette kan ein også kalla bruregåver.

## Sjå òg
*Brurepris

## Kjelder

*«Medgift» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. Fri artikkel henta 7. november 2014.
VG HD

**VG HD** er ein norsk fjernsynskanal som starta sendingane sine 8. november 2014. Fjernsynskanalen er ått av den norske tabloidavisa Verdens Gang. VG er berre tilgjengeleg for Canal Digital-kundar, og om lag ein million nordmenn har dimed høve til å sjå på kanalen. Kort tid etter oppstarten kjøpte VG HD reklameplass på TVNorge og TVNorge HD og vart 23. november 2014 fyrst med å levere direktesendt reklame på norsk fjernsyn. 

## Fotnotar
Carl Frederik Motzfeldt

**Carl Frederik Motzfeldt** () var ein embetsmann og stortingsmann frå Moss.

Far hans var generalmajor. Sjølv vart han student frå katedralskulen i Christiania i 1827 og cand.jur. i 1838. Han arbeidde i Revisjonsdepartementet frå 1834 som kopist, frå 1843 som fullmektig. Motzfeldt var sekretær i unionskomiteen av 1839 og i 1852 medlem av komiteen som arbeidde med spørsmålet om utviding av byen Christiania.

I 1854 vart Motzfeldt utnemnd til stiftamtmann i Tromsø og amtmann i Finmarken. Allereie tre år seinare fekk han tilsvarande embete for Trondheim og Søndre Trondhjems amt. Desse posisjonane beheldt han heilt opp til 1894.

Motzfeldt var 1857-58 stortingsmann for Tromsø, Hammerfest  og Vadsø, samt for Trondhjem og Levanger 1868-76. I 1857 var han formann i konstitusjonskomiteen og i trykkekomiteen, samt medlem av komiteen om fengselslova. Året etter var han medlem av tollkomiteen. Frå 1868 til -76 var han medlem av Lagtinget. Desse stortingssesjonane var han med i bankkomiteen, frå 1871 til -76 var han formann i komiteen. Sesjonane 1875 og -76  var han formann i vegkomiteen.

Han døydde i Trondheim, 94 år gammal.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Thomas Schönlebe

**Thomas Schönlebe** () er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Frauenstein som tevla for Aust-Tyskland til 1991, sidan for Tyskland. Han vann gullmedaljen på 400 meter under VM 1987 i Roma. Vinnartida 44,33 sekund var europarekord fram til 2023.

## Aktiv
Schönlebe melde seg i verdseliten på 400 meter allereie som 18-åring. Han kvalifiserte seg til finalen på distansen under Friidretts-VM 1983 i Helsinki, der han vart nummer seks. Ettersom Aust-Tyskland boikotta Sommar-OL 1984 i Los Angeles deltok han ikkje i eit nytt stort meisterskap før enn i 1986. Under EM i friidrett 1986 kjempa han og briten Roger Black drabeleg om EM-tittelen på 400 m, med 44,53 sekund vann Black løpet med ein margin på seks hundredelar, personlege rekordar for begge.

Året etter vart Schönlebe verdsmeister på 400 m under VM i Roma. Tida 44,33 sekund var ny europarekord. Fire år etter storoppgjeret mellom Black og Schönlebe under EM 1986, kjempa dei same to utøvarane like tett på 400 m under Friidretts-EM 1990 i Split. Black forsvarte EM-tittelen med fem hundredels sekund betre tid enn Schönlebe.

Schönlebe var austtysk meister på 400 meter i 1983-85 og 1987 og 1988, samt tysk meister 1992 og 1993. Han la opp i 1997.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 1983 i Helsingfors: Nr 6 på 400 m – 45,50
*EM 1986 i Stuttgart: Sølvmedalje på 400 m – 44,53, bakom Roger Black (44,59)
*VM 1987 i Roma: Gullmedalje på 400 m – 44,33, framom Innocent Egbunike (44,56)
*OL 1988 i Seoul: Utslått i semifinalane på 400 m (44,90 – nr 9) 
*EM 1990 i Split: Sølvmedalje 400 m – 45,13, bakom Roger Black (45,08). Bronsemedalje 4x400 m stafett
*VM 1993 i Stuttgart: Bronsemedalje 4x400 m stafett

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Thomas Schönlebe|Thomas Schönlebe]]» frå ,  den 6. november 2014.*
Ingvard Sverdrup

**Ingvard Christian Berner Sverdrup** () var ein norsk bokhandlar og Høgre-politikar frå Kristiansund.

Etter studiar var Sverdrup tilsett i familiefirmaet Sverdrups Bokhandel A/S frå 1959 til han døydde. Frå 1969 var han disponent for firmaet. Sverdrup var elles formann i forstandarskapet til Nordmøre Sparebanks 1978-83 og styreformann i Midtnorske Baseservice A/S 1993-96.

Sverdrup hadde ei rad sentrale verv i Unge Høgre og i Møre og Romsdal Høgre tida frå 1959 til 1983. Perioden 1969-78 var han medlem av sentralstyret i Høgre. Fireårsperioden 1980-83 var han fylkesvaraordførar i Møre og Romsdal. Hausten 1985 vart Sverdrup vald inn på Stortinget frå Møre og Romsdal for Høgre, og vart attvald i 1989. Han var i den fyrste fireårsbolken medlem av kommunal- og miljøvernkomitén, i den andre var han medlem av samferdselskomitéen. Samstundes var han 1989-93 visepresident i Stortinget.

## Kjelder
* Stortingsbiografi
Gudmund Grytøyr

**Gudmund Grytøyr** () var ein norsk bonde og Arbeidarparti-politikar, fødd i Sør-Varanger og busett i Leinesfjord.

Grytøyr var son til ein ferjeskipper og postopnar. Sjølv arbeidde han som sjømann frå 1937 til -42, 1945-46 som kontorist i Sør-Varanger kommune, 1947-48 industriarbeidar ved NEBB i Oslo og 1949-50 som kombinert skogs- og landarbeidar. I 1951 skaffa han seg ein gard i Leinesfjord i dåverande Leiranger kommune, der han budde resten av livet. Han var formann i fylkeslandbruksstyret i Nordland åra 1960-68 og 1974-80.

Grytøyr var medlem av kommunestyret i Leiranger frå 1955 til kommunen vart slått saman med Steigen i 1964, vidare medlem av kommunestyret til 1971, og i perioden 1975-79. Som andre vararepresentant på Stortinget for Nordland fylke og Arbeidarpartiet valbolken 1973–77 møtte han fleire gongar på tinget. Perioden 1977-81 hadde han fast sete på Stortinget, medlem av Sjøfarts- og fiskerikomitéen.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Akers mekaniske Verksted

**Akers mekaniske Verksted**, ofte forkorta **Akers mek. Verksted** eller berre **Akers Mek.**, **Akers-mek.** og **AmV**, var ein mekanisk verkstad, seinare verft, oppretta ved Akerselva i Oslo i 1841. Ein av grunnleggjarane var orlogskaptein Peter Severin Steenstrup, son til Poul Steenstrup.

 
I 1854 flytta Akers mek. Verksted til Holmen på vestsida av Pipervika, til det området som no er komplekset Aker Brygge. Verksemda heldt fram med å bygga og vølte skip og utstyr fram til 1982 da det blei nedlagd, og bygde i den seinare tida dessutan oljeboringsplattformer i stål. Den store verkstadbygningen og nokre andre bygningar står der framleis i ombygd skapnad, elles er alt rive og erstatta med nye bygningar, plassar, kaier og staffasje som ikkje har noko med det gamle å gjere. Tørrdokken ligg òg der framleis, med innseglingsporten fjerna og permanent fylt med vatn som ein liten fjord eller kil.

## Kjelder

### Litteratur
* Knut Are Tvedt (red): *[[Oslo byleksikon]]*, Kunnskapsforlaget 2010, ISBN 978-82-573-1760-7

## Bakgrunnsstoff
Makrý Jalós

**Makrý Jalós** (gresk Μακρύ Γιαλός) er ein landsby og ein tidlegare kommune i periferieininga Lasíthi i periferien Kreta i Hellas. Makrý Jalós inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Ierápetra.

I 2011 vart ein del av den tidlegare kommunen skild ut og overført til kommunen Sitía som kommunaleininga Análypsi.

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunaleininga Makrý Jalós 2&nbsp;589 og tettstaden med same namn 791&nbsp;innbyggjarar.

## Referansar
Paulusbasilikaen utanfor murane

**Paulusbasilikaen utanfor murane** (italiensk **Basilica di San Paolo fuori le mura**) er den største katolske basilikaen i Roma etter Peterskyrkja. 

Basilikaen blei opphavleg bygd på keisar Konstantin den store si tid, men byggverket slik det står i dag, er ei atterreising etter at kyrkja blei fullstendig øydelagd i 1823, då ho brann ned til grunnen.

Ifølge Lateranovereinskomsten er Paulusbasilikaen utanfor murane ein eksklave under Vatikanstaten.

## Bakgrunnsstoff
Koutsourás

**Koutsourás** (gresk Κουτσουράς) er ein landsby i periferieininga Lasíthi i periferien Kreta i Hellas. Koutsourás var hovudsete i den tidlegare kommunen Makrý Jalós, som frå 2011 inngår som ei kommunaleining i kommunen Ierápetra.

## Referansar
Tzermiádo

**Tzermiádo** (gresk Τζερμιάδο) er ein landsby på Lasíthiplatået i periferieininga Lasíthi i periferien Kreta i Hellas. Tzermiádo er hovudsete i kommunen Oropédio Lasithíou.

## Referansar
Sitía

**Sitía** (gresk Σητεία) er ein by og ein kommune i periferieininga Lasíthi i periferien Kreta i Hellas. Sitía ligg heilt aust på øya Kreta. I nord ligg Kretahavet og i sør Libyahavet.

## Administrativ inndeling

Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
* Sitía
* Ítanos
* Lévki
Dei tre tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

Seinare i 2011 vart ein del av kommunaleininga Makrý Jalós i Ierápetra overført til Sitía og oppretta som ei ny kommunaleining:
* Análipsi

Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunen 20&nbsp;438&nbsp;innbyggjarar, medan kommunaleininga Sitía hadde 15&nbsp;615 og tettstaden med same namn 10&nbsp;565&nbsp;innbyggjarar.

## Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

## Referansar
Oropédio Lasithíou

**Oropédio Lasithíou** (gresk Οροπέδιο Λασιθίου) er ein kommune i periferieininga Lasíthi i periferien Kreta i Hellas. Oropédio Lasithíou, som omfattar Lasíthiplatået, ligg sørvest for for Ájos Nikólaos og grensar i vest mot periferieininga Iráklio.

## Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

## Referansar
Hovstad på Fitjar

**Hovstad**, **Hovstø** eller **Hogste** er ein gard sentralt i Fitjar kommune, på vestsida av det sørlege Storavatnet. I vest ligg Engesundsleia, i nord Helland og i sør Tislavoll og Storevik. 

## Historie
Garden er truleg ein av dei eldste på Fitjar. På Tytehaugen mot Storavatnet ligg restar av ein gravhaug som måler ni meter i diameter. Her er det funne bein. Ein har funne spyd, øks, pil og saumlo i ei utbrend mannsgrav på Bjødnaneset. Det er elles funne flintstein og ti steinøkser. Gravhaugane vitnar om at busetnaden er gammal. 

Brukarane hadde naust på grunnen til Helland ved Kuarvågen og Hellandsjøen. Dei hadde òg fiskestove i Brandasund. Garden hadde seter på Sætrafjellet til kring 1880 åra. 

Den første eigaren ein veit om var Bård Sundal frå Kvinnherad, som selde sin del av garden til Bjørn Knutson Sæterbø, som vart brukar her. Etter 1702 var brukarane stort sett sjølveigarar. Den første brukaren ein kjenner til på Hovstad var «Vigun på Hostet», som er nemnt i 1519. 

## Namn
Den første delen av namnet kjem av hòv, ein heidensk heilag plass. Hovet stod på Tytehaugen ovanfor Storavatnet. Her er det funne ein steinsett ring med ein diameter på fire meter. Den andre delen av namnet kan vere -stad, men etter uttalen i bygda og skriftformer på 1600-talet og seinare, kan det vere -stø som i båtstø. Det syner i såfall til båtstøa i Storavatnet like nedanfor garden, der det finst fleire båtstøer. Truleg har folk som søkte hovet frå nord- og austsida av vatnet brukt båt og hatt båtstø der, og at Hovstadmennene hadde båtar i vatnet med lending her. 

Gardnamnet har blitt skrive på mange måtar gjennom tidene, som Hostet, Hoffstadt, Hoffstad, Hofstad, Hoffestadtt, Hougstadt, Hougstad, Houfstad, Houstad, Hoffstøed, Hoffstøe, Hougstøe, Hofstøe, Hoefstøe, Hougsbøe, Hoffstøel, Hogstøe, Hovstad og Hoffstad. 

Namnet vert no skrive Hovstad. Daglegnamnet er Hogste.

## Sælavikjo
Sælavikjo var ein husmannsplass under Hovstad. Plasset låg i vika med same namn ut mot Stokksund, mellom Fitjar og Bømlo. Det har truleg budd folk her alt før mellomalderen. Historikaren P.A. Munch skreiv i boka *Historisk geografi beskrivelse over Kongeriket Norge* at skipet som førte liket til kong Håkon Håkonson heim til Noreg først gjekk i land i denne vika.. Kongeskipet låg her ei stund medan det gjekk bod fram og attende til Bergen, der dei gjorde førebuingar for å ta i mot kongen. Kongsgarden på Fitjar i nærleiken var truleg til god hjelp. Det har mest sannsynleg vore eit sælehus i vika i mellomalderen, der reisande kunne overnatte. I følgje soga var det 3-4 slike sælehus mellom Bergen og Stavanger. Sælavikjo ligg ved den gamle skipsleia gjennom Stokksund. 

## Kjelder

* 
* Hovstad på norgeskart.no
Gabriel Smith (1784)

**Gabriel Smith** () var ein norsk forretningsmann og stortingsmann frå Skoger i Buskerud.

Smith var son til ein trelasthandlar og godseigar. Ti år gammal vart han send til krigsskulen i Christiania, utnemnd til sekondløytnant i 1805 og premierløytnant i 1810. Han slutta offiserstenesta i 1815, for å drive gardane Strøm, Sundland, Pukerud og Imjelt i Skoger. Smith budde dei fyrste åra på Sundland, sidan på Smithestrøm i Strømsgodset. 

Smith møtte i 1821 på Stortinget frå 20. februar som varamann for Hans Hovbrænder og Jarlsberg grevskap. I sesjonen var han medlem av åtte komitear; sekretær både i komiteen om handels- og gardbrukareksamen og i komiteen om Krokskogen allmenning. Han var andre representant for Jarlsberg og Larviks amt på Stortinget 1833, medlem av næringskomiteen. Smith var ordførar i Strømsgodset herad frå 1837 til 1843. Han heldt fram som ordførar i Skoger då dei to herada vart slegne saman i 1843, eit ombod han hadde til 1854. Året etter døydde han på Smithestrøm i Strømsgodset.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Stortingsmannen Michael Smith

**Michael Smith** () var ein norsk landmålar, krigskommissær og stortingsmann frå Stavanger.

Smith var fenrik ved Vesterlehnske infanteriregiment frå 1792, perioden 1801 til 1811 steig han i gradane frå sekondløytnant til major. Åra 1797-1800 arbeidde han som landmålingskonduktør i Stavanger amt. Etter å ha teke landmålareksamen i 1800 deltok han 1801-02 i festningsarbeid i Kristiansand. Dei neste tre åra var han tilsett i Nedenes og Råbygdelagets amt. I 1805 reiste han til Island der han styrte den geografiske kyst- hamneoppmålinga på øya. På heimereisa vart han teken til fange av eit britisk orlogsfartøy. Han sat i kort tid fanga i Skottland, alt hans samla materiale på Island vart han fråteke.

Vel heime i Noreg vart Smith sett til å taksere og skifte det benefiserte godset i Trondhjems stift. Frå 1814 hadde han same oppgåva for Kristiansand stift. To år seinare vart han amtskonduktør i Stavanger stift. Han var frå 1819 sjø- og landkrigskommissær i Stavanger amt, frå 1835 i Kristiansand stift.

Smith representerte byen Stavanger på Stortinget i 1818. Han var medlem av 13 komitear, formann i komiteen om Krokskogen allmenning. I 1835 var han medlem av ein kongeleg kommisjon om utskifting.

Han døydde i Kristiansand.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Kristian K. Brandt

**Kristian Kornelius Hagemann Brandt** () var ein norsk offiser, vegbyråkrat og stortingsmann frå Eidsberg. 

Brandt var son til ein fut. Sjølv gjekk han krigsskulen, eksamen 1840, sekondløytnant i 1. akershusiske brigade i 1852. Etter nokre år i kavaleribrigaden var han knytt til ingeniørbrigaden frå 1863 til 1897, frå 1890 som major. Han var busett i Christiania i perioden 1848-63, i Moss 1863-70, på ny i Christiania 1870-75, i Trondheim 1875-80 og på Fredriksten frå 1880 til -86. I 1897 tok han avskjed frå Forsvaret, etter sju år som distriktsingeniør for Akershus med Gardermoen.

Brandt var tilsett ved Statens Vegvesen 1856-70. I 1866 kom han og J.T. Landmark med framlegg om byggje ei jarnbanelinje mellom Christiania og Fredrikshald, samt ei sidelinje gjennom Indre Østfold.  Han kjempa planen fram til vedtak om anlegg av Smaalensbanen i Stortinget  i 1873. Brandt er derfor kjend som «Smaalensbanens Fader». Åra 1872-73 var han veginspektør i Akershus.

Han var medlem av bystyret i Moss og seinare i Halden. På stortinga 1865-66 og 1868-69 representerte han valkrinsen Moss og Drøbak. I begge stortingsperiodane var han medlem av militærkomiteen, i den siste bolken som sekretær for komiteen.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Lévki i Lasíthi

**Lévki** (gresk Λεύκη) er ein tidlegare kommune i periferieininga Lasíthi i periferien Kreta i Hellas. Lévki inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Sitía.

## Referansar
Zíros

**Zíros** (gresk Ζίρος) er ein landsby i periferieininga Lasíthi i periferien Kreta i Hellas. Zíros var hovudsete i den tidlegare kommunen Lévki, som frå 2011 inngår som ei kommunaleining i kommunen Sitía.

## Referansar
Krusifiks

Eit **krusifiks** (frå latin, «krossfeste») er ein kross med ei framstilling av Kristus festa til krossen. Krusifikset kan vera enkelt eller meir praktfullt med utskjeringar og er gjerne laga i tre, metall eller stein.

## Biletgalleri

Fil:InstrPassion.jpg|Krusifiks med *Arma Christi*, eit såkalla pasjonskrusifiks med dei gjenstandane som symboliserer Kristi liding. Krusifikset står i Poppiano i nærleiken av Montespertoli i Toscana.
Fil:Kreuz der Addolorata-Prozession.jpg|Italiensk prosesjonskrusifiks som på ein openberr måte symboliserer samanhengen mellom Kristi lidingssoge og nattverden.
Fil:Red sandstone crucifix, Dózsaváros, Veszprém, 2016 Hungary.jpg|Krusifiks i byen Veszprém i det vestlege Ungarn
Fil:Cristo de la Buena Muerte (San Julián).jpg|Moderne krusifiks i kyrkja Iglesia de San Julián i Sevilla i Spania
Fil:Cristo di marmo Sestri Ponente 01.jpg|Krusifiks på piazza dei Micone i Genova i Italia

## Sjå òg
*Kalvariegruppe

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

__NOTOC__
Ájios Vasílios

**Ájios Vasílios** (gresk Άγιος Βασίλειος) er ein kommune i periferieininga Réthymno i periferien Kreta i Hellas. Ájos Vasílios ligg sør for Réthymno og grensar i vest mot periferieininga Khaniá, i aust mot periferieininga Iráklio. I sør ligg Libyahavet.

## Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane
* Lámbi
* Fínikas
Dei to tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.

## Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:

## Referansar
Spíli i Réthymno

**Spíli** (gresk Σπήλι) er ein landsby i periferieininga Réthymno i periferien Kreta i Hellas og hovudsete i kommunen Ájos Vasílios.

## Referansar
Lámbi

**Lámbi** (gresk Λάμπη) er ein tidlegare kommune i periferieininga Réthymno i periferien Kreta i Hellas. Lámbi inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Ájos Vasílios.

## Referansar
Benkt-Erik Hedin

**Benkt-Erik Hedin** () er ein svensk forfattar og omsetjar.

Hedin blei fil. mag. i 1960. Han verka som litteraturkritikar i *[[Kvällsposten]]* 1960-1965, i *[[Sydsvenska Dagbladet]]* 1965-1970 og arbeidde i BLM frå 1965.

Som forfattar har Hedin mellom anna skrive lettlesen poesi for voksne. Som omsetjar har han særleg fokusert på tyske forfattarar.

I mange år var Hedin medlem av styret i Sveriges Författarförbund, og gjorde mykje innsats for å utvikla dei internasjonale kontaktane til  forbundet. Han er også leiar i Lars Salvius-föreningen. 

## Bibliografi
;Eigne bøker
* Som ansikten landskap (dikt, 1961)
* Brottytor (dikt, 1963)
* Spår (dikt, 1965)
* Vi och vår värld: texter till dikter på teckenspråk (1970)
* Efter tystnad (dikt, 1971)
* Dikter tillsammans (1972) (i serien *Lättläst*)
** Dansk översättning: Fælles digte (omsetting Hugo Hørlych Karlsen, 1973)
** Norsk översättning: Dikt vi har sammen (omsetting Magli Elster, 1975)
* Jag måste tala tydligt (dikt, 1975)
* Att äga ett språk (1976)
* Kärleksförklaringar: dikter sommaren 1978 (1978)
* Dikter om dig och mig (1983)
* Dikter om ingenting (1984)
* Nya dikter och en sång (1988)
* Det enkla och det svåra (1989) (i serien *Om LL-boken*)
* Dikter för alla (1994) (i serien *Lättläst*)
* Det dolda ansiktet (dikt, 2002)

;Omsettingar (utval)
* Hans Arp: Fågel och slips (omsett saman med Bengt Höglund, Cavefors, 1961)
* Peter Weiss: Diagnos (*Abschied von den Eltern*) (Cavefors, 1963)
* Hans Magnus Enzensberger: Avantgardets dilemma (*Einzelheiten*) (Bonnier, 1964)
* Heinrich Böll: Dikter (Cavefors, 1976)

## Prisar og utmerkingar
*  1981
* Bengt Hjelmqvists pris 1981
* Hederspennan 1998

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Benkt-Erik Hedin|Benkt-Erik Hedin]]» frå ,  den 10. november 2014.*
Kasper Monrad

**Kasper Monrad** () var ein dansk kunsthistorikar, sakprosaforfattar og museumsmann. Han var tilsett som overinspektør og seniorforskar ved Statens Museum for Kunst i København.

## Utvald bibliografi
* *Hverdagsbilleder. Dansk guldalder - kunstnerne og deres vilkår*, (doktordisputas). København, Christian Ejlers Forlag
* *Dansk guldalder: Hovedværker på Statens Museum for Kunst*, København 1994, ISBN 87-7551-090-1
* *C.W. Eckersberg – dansk malerkunsts fader*, saman med Peter Michael Hornung, forlaget Palle Fogtdal, 2005
* *Dansk guldalder. Lyset, landskabet og hverdagslivet*, Gyldendal forlag, København 2013, ISBN 978-87-0214-106-1

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:no:Kasper Monrad|Kasper Monrad]]» frå , den 10. november 2014, [https://no.wikipedia.org/w/index.php?title=Kasper_Monrad&oldid=13379376 revisjon 13379376]*

## Bakgrunnsstoff
*
Marius Friman Bøckman

**Marius Friman Dahl Bøckman** () var ein norsk lege og stortingsmann for Høgre, fødd i Håland herad. Søren Bøckmann var farfaren hans.

Bøckman var son til ein prost og bror til biskop Wilhelm Bøckman. Sjølv vart han student ved Molde skole i 1864 og tok medisinsk embetseksamen i hovudstaden i 1871. Åra 1871-72 var han kandidat ved Rikshospitalet og deretter assistent hos distriktslegen ved Nordre Trondhjems Amts Sygehus på Eidsøra i vel to år. Perioden 1875-90 var han privatpraktiserande lege i Trondheim og sidan stadsfysikus same staden til 1919. Bøckman var president i Den norske Lægeforening 1892–93.

Bøckman var i 1883 mellom dei som baud inn til stiftinga av Grundlovsforeningen i Trondhjem, det seinare Trondheim Høgre, og var styremedlem i foreininga frå stiftinga. Han var medlem av bystyret i Trondheim i mange år, varaordførar i 1887 og ordførar i 1888. Tingbolken 1892-94 representerte han valkrinsen Trondhjem og Levanger på Stortinget. På Tinget var han sesjonane 1892 og -93 medlem av militærkomiteen, i 1894 sekretær i sosialkomiteen. I 1893 var han permittert frå 16. juni.

Bøckman var formann i kontrollkomiteane for Rotvoll asyl 1882–1905, Trondhjem Hospitals Sindsygeasyl i 1883 og Kriminalasylet i 1895, samt ordførar i forstandarskapet til Trondhjems Sparebank i 1904. Han var kommandør av 2. klasse av St. Olavs Orden og innehavar av Kroningsmedaljen 1906 av 1. klasse.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Les affaires sont les affaires

***Les affaires sont les affaires*** (*Forretning er forretning*) er ein komedie av Octave Mirbeau, skriven i 1901 og med premiere på Comédie-Française i Paris den 20. april 1903.

## Bakgrunnsstoff

* Pierre Michel, Forordet, *Théâtre complet*, Eurédit, 1999.
* Philippe Baron,  « ''Les Corbeaux'', d'Henry Becque, et ''Les affaires sont les affaires'', d'Octave Mirbeau », *Cahiers Octave Mirbeau*, b° 8, 2001, 199-210.
* Pierre Michel, « ''Vauperdu'', le premier manuscrit de ''Les affaires sont les affaires'' », *Cahiers Octave Mirbeau*, n° 10, 2003, 233-255.
Beiarelva

**Beiarelva** (eller **Storåga**) er eit rundt 56 kilometer langt vassdrag i Beiarn kommune i Nordland. Elva følgjer hovuddalføret i Beiarn og renn ut i Beiarfjorden ved Tverrvik. Ho har utspring øvst i Beiardalen, i Saltfjellet-Svartisen nasjonalpark.

Beiarelva er ei populær elv for fiske av laks og sjøaure. I tillegg har elva ein stamme av sjørøye, men denne blei totalfreda i 2008. Elva har ein lakseførande strekning på 27,5 kilometer, frå utløpet til Høgforsen ved Tollå. I tillegg er også 3 kilometer av sideelva Tollåga, og 0,6 kilometer av sideelva Gjeddåga, lakseførande.

I 1981 blei lakseparasitten *[[Gyrodactylus salaris]]* påvist i elva. Dette førte til at laksebestanden blei sterkt redusert i løpet av tiåret. I 1989 blei alt laksefiske i Beiarelva forbydd. Elva blei rotenonbehandla i 1994. Etter 7 år, i 2001, blei elva friskmeldt for gyro, og ho blei igjen opna for laksefiske.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Beiarelva|Beiarelva]]» frå ,  den 10. november 2014.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Heimesida til Sammarbeidsorninga for Beiarelva.
*NVE-dok nr. 12 2002, Høringsdokument: Utvida skildring av Beiarelva
Johan H. Andresen

**Johan Henrik Andresen** () var ein norsk kjøpmann og politikar frå Kristiania. Han var son til Nicolai Andresen og bror til Carl Ferdinand Andresen.

Etter skuleår på Møller institutt i Christiania arbeidde han på handelskontor i utlandet. Deretter var han handelsagent i hovudstaden, frå 1846 eigde han Tiedemanns Tobaksfabrik og dreiv ei engrosforretning i kolonialvarer.

I 1861 valde kongen Andresen til styremedlem i hypotekbanken. Han var i 1861 medlem av kommisjonen om konkurslova, 1872 av både den skandinaviske myntkommisjonen og av kommisjonen om pengestellet i Noreg.

Andresen var 1856-63 medlem av formannskapet i Christiania, og sidan av bystyret. Han var 4. representant til Stortinget frå valkrinsen Kristiania, Hønefoss og Kongsvinger i stortingssesjonen 1874, der han var medlem av tollkomiteen. Andresen døydde før sesjonen var over.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
*
Just Broch

**Just Johan Bing Broch** () var ein norsk ingeniør, politikar og forfattar, fødd i Kristiania. Han representerte Venstre på Stortinget frå 1898 til 1903.

## Liv og virke
Broch var son til ein offiser. Etter eksamen frå Nissens skole i Kristiania i 1871 utdanna han seg 1871-74 i tekniske fag i Örebro i Sverige og 1879-80 i Dresden i Tyskland. Frå 1874 til -79 arbeidde han ved jarnbaneanlegga i Noreg. Etter studiane i Dresden var han perioden 1883-91 tilsett i kanalvesenet. Deretter tok han tre nye år, 1891-94, ved jarnbaneanlegga. Han vart tilsett som seksjonsingeniør ved Noregs Statsbaner på Hamar i 1894, ei stilling han hadde til han i 1913 vart sjef for NSB Stavanger distrikt. Per 1. januar 1922 var Broch framleis distriktssjef i Stavanger.

Broch var varamann til Stortinget 1898-1900 for valkrinsen Hamar, Lillehammer og Gjøvik. Han møtte allereie frå 18. februar 1898, då den valde representanten, Johannes Steen, dagen før vart utnemnd til statsminister i Noreg. Broch var medlem av jarnbanekomiteen, og i 1900 sekretær i komiteen som arbeidde med plasseringa av Norges Tekniske Høgskole. Perioden 1900-03 var Broch vald til å representere same krinsen på Stortinget. Heile valbolken var han med i jarnbanekomiteen, formann 1902-03. Elles var han medlem av Lagtinget. Han var med i deputasjonen som Stortinget sende til opninga av Ofotbanen i 1903. Broch var med i bystyret på Hamar frå 1898 til han flytta, ordførar i 1911. 

## Bibliografi
Broch skreiv fleire bøker om norsk jernbanehistorie. 

* Den gang man gikk til anlegg av Norges første jernbane (1930) 
* Av Bergensbanens historie I Bergen-Voss
* Av Bergensbanens historie II Over fjellet, helt frem (1933)
* Av Bergensbanens historie III Anlegg og drift (1934)
* Av Norges statsbanes historie I Norges første statsbaner (1935)
* Av Norges statsbanes historie II Anleggene gjennom syttiårenes lys inn i åttiårenes mørke (1936)
* Av Norges statsbanes historie III Anleggenes renessanse (1937)
* Av Norges statsbanes historie IV Ofotbanens anlegg og byen som det skapte (1937)
* Av Norges statsbanes historie V Jernbaneplanen av 1908 Dovrebanen (1938)

## Kjelder

*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
Johan Throne Holst

**Johan Throne Holst** () var ein norsk industrileiar og stortingsmann, fødd i Trondheim. Han er ein av dei mest markante leiarane i norsk industrihistorie.

Holst var son til ein kjøpmann. Etter han hadde gått latinskulen i heimbyen var han eit par år tilsett i ei forretning i Trondheim. Dei neste to åra var han utanlands, gjekk på handelsskular i Tyskland. Frå 1890 var han busett i Kristiania, der han i 1892 kjøpte Freia sjokoladefabrikk. I 1898 vart Freia omskipa til aksjeselskap, med Holst som disponent. Under hans leiarskap vart Freia ei mønsterbedrift og den dominerande sjokoladefabrikken i landet, i fylgje biografen Erik Rudeng var Holst «mellomkrigstidens fremste politiske pådriver for moderne samfunnsforskning og bedriftenes medansvar for kunst og vitenskap». Freia fekk kantine, eigen park for dei tilsette, landets første hageby for arbeidarar og landets første bedriftslege og 48 timars arbeidsveke, også det som første bedrift i Noreg. Med sitt vektige forfattarskap om næringsspørsmål stod Holst fram som samtidas fremste intellektuelle industrimann.

Holst var 1904-10 medlem av bystyret i hovudstaden. Perioden 1910-12 representerte han partiet Frisinna Venstre på Stortinget, vald frå einmannskrinsen Hammersborg i Kristiania. På Tinget var han medlem av Lagtinget og budsjettkomiteen.

## Kjelder
*Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914

## Bakgrunnsstoff
Store Norske Leksikon
Carl Ferdinand Andresen

**Carl Ferdinand Andresen** () var ein norsk embetsmann og stortingsmann frå Kristiania.

Han var son til kjøpmann Nicolai Andresen. Etter han vart student i 1841 utdanna han seg til cand.min. (bergvitskap) i 1846. Frå 1849 arbeidde han i ymse stillingar ved Kongsberg sølvverk, sist som hytteskrivar frå 1854. Tiåret 1856-66 var han driftsstyrar ved «Vinorens sølvverk» I 1866 byrja han som direktør ved Kongsberg sølvverk, administrerande direktør 1869-85. Til sist tollkasserar i Arendal fram til han døydde i byen i 1890.

Andresen var i 1865 medlem av kommisjonen om Kongsberg sølvverk, i 1865 av kommisjonen om pengestellet, og i 1875 formann i kommisjonen om bergverkslova. Han var ordførar i 1865 og styreformann («direktør») i den lokale sparebanken.

Tingbolken 1871-73 representerte han Kongsberg på Stortinget, der han var sekretær i næringskomite nr 1. Perioden 1880-82 var han varamann for same valkrinsen, møtte i 1881- og 1882-sesjonen i staden for avdøde Jens Landmark. Han var då medlem av militærkomiteen.

## Kjelder
* Lindstøl, Tallak: *Stortinget og Statsraadet 1814-1914*. Kristiania, 1914
## Bakgrunnsstoff
*
Kristine Rusten

**Kristine Rusten** () var ei norsk kassadame og ein politikar frå Lom i Oppland, som var vald inn på Stortinget frå Oppland og Arbeidarpartiet frå 1977 til -85.

Rusten var dotter til ein snikkar i Lom. Sjølv arbeidde ho frå 1956 til 1977 i lange periodar som kassadame. Ho engasjerte seg politisk for Arbeidarpartiet og sat i formannskapet for Lom kommune bolken 1971-75. I 1977 vart ho vald inn på Stortinget for Oppland og Arbeidarpartiet, attvald i 1981. Dei fyrste fire åra på Stortinget var ho medlem av Kyrkje- og undervisningskomitéen, medan ho i tida 1981-85 var medlem av Landbrukskomitéen.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Rødbanken

**Rødbanken** er eit monumental bygg i Tromsø sentrum, med adresse Storgata 65. Det vart opphavleg bygt for Tromsø Sparebank i åra 1910-1915. Bygget blir i dag brukt som hovudkontor for SpareBank 1 Nord-Norge. Namnet kjem av den karakteristiske raud-oransje fargen som bygget har hatt gjennom heile sii historie.

Bygninga, som vart teikna i 1909 av arkitekt Henrik Nissen i Kristiania, er i jugendstil, med preg av ny-louis-seize. Byggearbeida vart starta av entreprenør Theodor Amundsen i januar 1910. Det første byggetrinnet mot sør, som omfatta størsteparten av bygninga, sto ferdig i 1912, medan nordfløyen vart fullført i 1915.

I tillegg til Sparebankens lokale inneheldt bygget kommunale kontor, samt bibliotek, festsal og lokale for Frimurerlosjen og leseforeninga Athenæum. Tromsø bibliotek heldt til i bygninga frå 1915 heilt fram til 1973.

Bygninga var ei av de første murbygningane i Tromsø sentrum, og er oppført i pussa teglstein, levert av teglverket i Tromsdalen, over tre etasjar på ein høg granittsokkel, i tillegg til ein høg mansardetasje. Bygningen har fasadar i puss med sparsame stukkdetaljar. Han ligg vendt mot tre gater: Storgata, Fredrik Langes gate og Bankgata. Hovudfasaden mot Storgata har eit høgt midtparti krona med ein svungen gavl over hovudinngangen. Bygget har karakteristiske runde hjørne.

## Litteratur
*N.A. Ytreberg: *Tromsø bys historie* (1946–71)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Rødbanken|Rødbanken]]» frå ,  den 11. november 2014.*