open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Gimme Shelter

«**Gimme Shelter**» er ein song av The Rolling Stones på albumet *[[Let It Bleed]]* frå 1969. Sjølv om det første ordet vart stava «Gimmie» på dette albumet, har bandet på seinare innspelingar, samt andre artistar som har spelt songen, nytta «Gimme» som den vanlege stavinga. 

## Inspirasjon og innspeling

Songen er skriven av Mick Jagger og Keith Richards. Richards hadde arbeida med opningstonane i London medan Jagger arbeidde med filmen *[[Performance]]*. Songen er forma som ein mellomrask, malande rockelåt. Han startar med ein rytmegitarintro av Richards, etterfølgd av Jagger på solovokal. Jagger har sagt om songen at han er ein slags «enden-på-verda-song» eller ein apokalyptisk song.

Songteksten omhandlar det å søke ly (*shelter*) for eit komande uvêr, og måler eit bilete av øydelegging og sosial apokalypse, men òg om makta kjærleiken har: 

Korvokalen vert sungen av gjestevokalist Merry Clayton. Jagger har seinare sagt at det var produsenten sin ide å ta inn ei kvinneleg stemme. Clayton syng òg eit soloparti på songen etter ein av gitarsoloane til Richards med linjene «Rape, murder; It's just a shot away, It's just a shot away». Ho og Jagger endar songen med linja «Love, sister, it's just a kiss away». Ei kvinne har sidan ikkje hatt eit like stort vokalt bidrag på ein Rolling Stones-song.

Innspelinga fann stad i Olympic Sound Studios i London i februar og mars 1969. Vokalen til Clayton vart spelt inn i Los Angeles i Sunset Sound & Elektra Studios i oktober og november same året. Nicky Hopkins spelar piano på songen, medan produsent Jimmy Miller spelar perkusjon. Charlie Watts speler trommer, medan Bill Wyman speler bass. Jagger speler munnspel og song korvokal i lag med Richards og Clayton. Gitarist Brian Jones var ikkje med på denne innspelinga.

Sjølv om songen er populær, vart han aldri gjeven ut på singel. Han vart raskt eit fast innslag på konsertane deira og har vore med på mange samlealbum, mellom andre *[[Hot Rocks 1964-1971]]* og *[[Forty Licks]]*, samt konsertalbuma *[[No Security]]* og *[[Live Licks]]*.

Musikkmagasinet *[[Rolling Stone]]* plasserte songen på 38. plass på lista deira over dei 500 største songane gjennom tidene i 2004. 

## Medverkande
**The Rolling Stones**
*Mick Jagger – solovokal, munnspel
*Keith Richards – gitar, korvokal
*Bill Wyman – bass
*Charlie Watts – trommer

**Andre medverkande**
*Nicky Hopkins – piano
*Jimmy Miller – perkusjon
*Merry Clayton – solovokal (skriven «Mary Clayton»)

## Andre utgåver
Songen er spelt av mange artistar, mellom andre Merry Clayton (ei eiga utgåve i 1970), Grand Funk Railroad, The Sisters of Mercy, Goo Goo Dolls, Inspiral Carpets, John Mellencamp, Meat Loaf, Holy Soldier, Hawkwind, Michael Hedges, Thunder, Hellacopters, Ashley Cleveland, Rio Reiser, The Accident Experiment, Turboneger, London Symphony Orchestra, Streetlab, Patti Smith, Keith Urban og Alicia Keys, Angélique Kidjo og Joss Stone, Stereophonics, Sheryl Crow, Twilight Dementia og Tom Jones

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Gimme Shelter|Gimme Shelter]]» frå ,  den 3. mars 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
A3

**A3** er eit standard papirformat definert av den internasjonale standarden ISO 216 som 420&nbsp;mm&nbsp;&times;&nbsp;297&nbsp;mm.

Eit A3-ark vert delt i to på tvers av langsida gir to A4-ark. Tilsvarande er eit A2-ark dobbelt så stort som eit A3-ark. Alle A-formata er formlike. Tilhøvet mellom langsida og kortsida er kvadratrota av 2.

Alle A-formata tek utgangspunkt i A0 som har eit areal på 1 m2. A3 har altså ei flate på 1/8 m2.

Eit mål for papirkvalitet er massen til papiret. Når vanleg skrivepapir blir oppgitt som 80 gram, betyr dette at eit A0-ark på 1 m2, med ein masse på 80 g. Eit 80 g A3-ark har dermed ein masse på 10 g.

## Sjå òg
* Papirstorleik
Aleksej Savrasov

**Aleksej Kondratjevitsj Savrasov**  () var ein russisk kunstmålar, føregangsmann i bruken av den såkalla lyriske landskapsstilen.

## Liv og gjerning
Savrasov var av kjøpmannsætt. Han begynte tidleg å teikne. I 1838 skreiv han seg inn som elev ved Moskvas skule i måling, bilethogging og arkitektur. Her begynte han omgåande å spesialisere seg i landskapsmåling.

I 1852, to år etter han avla eksamen ved målarskulen i Moskva, reiste han til Ukraina. Savrasov vart i 1854 invitert av leiaren i Det keisarlege kunstakademiet, storhertuginne Maria Nikolajevna, til St. Petersburg. Tre år seinare, i 1857, flytta han til Moskva, då han fekk lærarstilling på kunstskulen der han sjølv hadde studert. Hans fremste elevar, Isaak Levitan og Konstantin Korovin, hugsa læraren sin i beundring og takksemd.

Savrasov gifta seg i 1857 med Sofija Hertz. Heimen deira vart ein samlingsstad for kunstnarar og kunstsamlarar, så som Pavel Tretjakov. Savrasov og særleg Vasilij Perov utvikla eit nært vennskap. Perov hjelpte Sarasov med å teikne figurar på hans bilete *Volga nær Jurjevets*, medan Savrasov måla landskapa på Perov sine måleri *Fuglefangaren* og på *Jegerar i bivuakk*.

I 1862 reiste Savrasov til England for å sjå verdsutstillinga i London. I eit brev heim skreiv han at ikkje noko kunstakademi i verda kunne utvikle ein kunstnar slik som verdsutstillinga. På ferda vitja Sarasov også Sveits. Målarane som kom til å påverke han mest var den britiske målaren John Constable og hans sveitsiske kollega Alexandre Calame.

I 1870 braut Savrasov med den regjerings-støtta akademi-kunsten og vart medlem av Peredvizjnikij-gruppa som arbeidde for ein realistisk målestil.

### Hovudverk, målestil
*Kornkråkene er komne* (1871) er av mange rekna for å vere høgdepunktet i Savrasov sin kunst. I framstillinga av ei vanleg, nesten triviell, hending med fuglane sin tilbakekomst og i eit særs einstonig landskap, viser Savrasov på ein kjenslevar måte overgangen i naturen frå vinter til vår. *Kornkråkene er komne* vart måla i nærleiken av Ipatjevklosteret i Kostroma. Måleriet gjorde Savrasov berømt.

*Kornkråkene er komne* er uttrykk for ein ny type lyrisk landskapsmåling, av seinare kunstkritikarar kalla for stemningslandskap. Savrasov heldt fram å måle i denne stilen. Måleri av han var representert både ved verdsutstillingane i Wien i 1873, og Paris i 1878, og ved den storrussiske utstillinga i Moskva i 1882.

### Endelikt
Etter dotter hans døydde kom Savrasov i personleg krise, og han vart etter kvart alkoholikar. Kan hende var han også misnøgd med si kunstnariske utvikling. Alle forsøk frå slektningar og vener på å hjelpe han var fåfengte.

Dei siste åra av sitt levde Savrasov i stor fattigdom, vandra rundt i Moskva og sov i krypinn. Berre dørvakta ved Moskvas skule i måling, bilethogging og arkitektur og Pavel Tretjakov, grunnleggaren av Tretjakovgalleriet, skal ha vore til stades ved Savrasovs gravferd i 1897.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Aleksej Savrasov|Aleksej Savrasov]]» frå , og [[:de:Aleksej Savrasov|Aleksej Savrasov]] frå  den 3. mars 2009.*

## Bakgrunnsstoff
You Can’t Always Get What You Want

«**You Can't Always Get What You Want**» er ein song av Rolling Stones på albumet *[[Let It Bleed]]* frå 1969. Han er skriven av Mick Jagger og Keith Richards og vart av musikkmagasinet *[[Rolling Stone]]* rangert på 100. plass på lista deira over dei 500 største songane gjennom tidene. 

## Songen
«You Can't Always Get What You Want» vart spelt inn 16. og 17. november 1968 ved Olympic Sound Studios i London. London Bach Choir opnar songen og er med gjennom songen til den mektige finalen. Jimmy Miller, produsenten til the Rolling Stones på denne tida, speler trommer på songen i staden for Charlie Watts. Al Kooper speler piano, orgel og valthorn, medan Rocky Dijon spelar conga og maracas. Nanette Workman syng korvokal, men er omtalt som «Nanette Newman» på plateomslaget.

Dei tre første versa omhandlar dei tre store emna på 1960-talet: kjærleik, politikk og narkotika. Kvart vers fangar essensen i den opphavlege optimismen og den endelege desillusjoneringa, etterfølgd av den resignerte pragmatismen i refrenget. 

Richie Unterberg frå allmusic skriv om songteksten at han syner slutten på den lange festen som var 1960-åra, eit fotografi av Swinging London som brenn ut, men at melodien samstundes er positiv og at refrenget minnar oss på at me ikkje alltid kan få det me vil ha, men at me får det me treng. 

## Utgjeving
Songen har vorte ein moderne rockeklassikar, men vart berre gjeven ut som B-sida til «Honky Tonk Women» i ei forkorta utgåve. Han har vore ein av dei mest populære innspelinga til the stones og er gjeven ut på samlealbuma *[[Hot Rocks 1964-1971|Hot Rocks]]*, *[[Singles Collection: The London Years|Singles Collection]]* og *[[Forty Licks]]*.

Songen er ein av songane Rolling Stones har spelt flest gongar på konsertar, mellom anna på grunn av det allsongvennlege refrenget. Konsertutgåver av songen finst på albuma *[[Love You Live]]*, *[[Flashpoint]]*, *[[Live Licks]]* og *[[The Rolling Stones Rock and Roll Circus]]*.

## Medverkande
**The Rolling Stones**
*Mick Jagger – vokal, akustisk gitar
*Keith Richards – akustisk og elektrisk gitar, korvokal
*Bill Wyman – bassgitar

**Andre medverkande**
*London Bach Choir – korarrangement av Jack Nitzsche
*Al Kooper – piano, orgel, valthorn
*Jimmy Miller – trommer
*Rocky Dijon – conga, maracas, tamburin
*Madeline Bell – korvokal
*Nanette Workman – korvokal (som 'Nanette Newman' på omslaget)
*Doris Troy – korvokal

## Salslister

## Andre utgåver
Andre artistar som har spelt songen er mellom andre Vince Guaraldi, Aretha Franklin, George Michael, Def Leppard, Luther Allison og Steel Pulse

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:You Can't Always Get What You Want|You Can't Always Get What You Want]]» frå ,  den 3. mars 2009.*  
 

### Kjelder i teksten

## Bakgrunnsstoff
*
Get Yer Ya-Ya’s Out! The Rolling Stones in Concert

***Get Yer Ya-Ya’s Out! The Rolling Stones in Concert*** er eit konsertalbum av The Rolling Stones gjeve ut 4. september 1970 på Decca Records i Storbritannia og på London Records i USA. Det vart spelt inn i New York City og Baltimore i november 1969, like før *[[Let It Bleed]]* kom ut.

## Historie
Mange, inkludert The Rolling Stones, reknar dette som det første offisielle konsertalbumet deira, trass i at *[[Got Live If You Want It!]]* vart gjeven ut i USA i 1966 for å oppfylle ein platekontrakt. Ei av årsakene for å gje ut eit konsertalbum var for å imøtegå bootlegplata *Live’r Than You'll Ever Be* frå ein konsert i Oakland på same turne, som til og med vart omtalt i musikkmagasinet *[[Rolling Stone]]*.

The Rolling Stones hadde ikkje turnert sidan april 1967 og var ivrig etter å legge ut på turne i 1969. Med god kritikk for dei to siste albuma, *[[Beggars Banquet]]* og *[[Through the Past, Darkly (Big Hits Vol. 2)]]*, var publikum forventningsfulle. Den amerikanske delen av turneen i november og desember 1969 med Terry Reid, B.B. King (stundom erstatta av Chuck Berry) og Ike and Tina Turner som oppvarming, gjekk for fulle hus. Turneen var den første Mick Taylor hadde med The Rolling Stones etter at han erstatta Brian Jones kort tid før Jones døydde i juli 1969. 

Opptaka som hamna på albumet vart spelt inn 27. og 28. november 1969 i Madison Square Garden i New York City, medan «Love in Vain» vart spelt inn i Baltimore den 26. november 1969. Enkelte lydspor vart spelt inn i januar og februar 1970 i Olympic Studios i London, men bortsett frå noko vokal, vart ikkje lydspor med instrument lagt til konsertopptaka. 

*'Get Yer Ya-Ya’s Out!' The Rolling Stones in Concert* kom ut i september 1970, medan bandet heldt på med innspelinga av det neste studioalbumet deira, *[[Sticky Fingers]]*. Det vart godt teke imot både av tilhengjarane og musikkpressa, og nådde førsteplassen i Storbritannia og sjetteplassen i USA. Bortsett frå enkelte samlealbum, var dette det siste albumet Rolling Stones gav ut gjennom Decca Records i Storbritannia og London Records i USA, før dei starta sitt eige plateselskap, Rolling Stones Records.

Tittelen på albumet kom frå songen «Get Yer Yas Yas Out» av Blind Boy Fuller. 

## Innhald

## Medverkande
* Mick Jagger – vokal, munnspel
* Keith Richards – gitar, korvokal, dobro på «Love In Vain»
* Mick Taylor – gitar
* Bill Wyman – bass
* Charlie Watts – trommer

* Ian Stewart – piano på «Carol», «Little Queenie» og «Honky Tonk Women»
* J. P. Hawkes – tamburin

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Get Yer Ya-Ya's Out! The Rolling Stones in Concert|Get Yer Ya-Ya's Out! The Rolling Stones in Concert]]» frå , den 3. mars 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Operativmiljø

**Operativmiljø** vert innanfor datavitskapen nytta om brukargrensesnittet som brukaren startar og kommuniserer med programvare frå.

Det finst to typar operativmiljø: 
* Ei kommandolinje, der brukaren skriv kommandoar på eit tastatur, og får tilbakemeldingar på ein dataskjerm.

:I eldre tekstbaserte operativsystem som t.d CP/M og MS-DOS, starta brukaren programma ved å skrive kommandoer i kommandolinja. Slike operativsystemer vart kalla *tekstbaserte*, av di oppstart av program skjedde via kommandolinja.

* Eit grafisk brukargrensesnitt (skrivebordsmiljø), der brukaren ved hjelp av ei mus eller anna peikereiskap klikker på forskjellige knappar, tekstboksar og informasjonsfelt for å få gjort ting. Slike operativmiljøer er nytta i Linux, Mac OS, Microsoft Windows og andre grafiske operativsystem, men og nettlesarar for web-baserte applikasjonar.

Eit operativmiljø er ikkje det same som eit operativsystem. Windows 1.0 var til dømes eit grafisk brukargrensesnitt til MS-DOS, sjølv om det hadde sitt eige sjølvstendige API.
Akondritt

**Akondrittar** er ein type steinmeteorittar som vart danna utifrå smelta delar av opphavslekamen. Akondrittar er vanlegvis differensierte. Dei inneheld stort sett ikkje kondrular, og har eit veldig lågt metallinnhald. Det finst mange ulike grupper av akondrittar, der nokre av dei er knytte til kvarandre gjennom ein felles opphavslekam.

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer på artikkelen «achondrite» s. 3 i *'Philip's Astronomy Encyclopedia*' utgjeven i [[2002]].*
Som den gyllne sol

**Som den gyllne sol** er Elias Blix si omsetjing av Thomas Kingos påskesalme «SOm dend gyldne Sool frembryder».

Salmen vart fyrste gong trykt med 10 vers i 1689 i den fyrste salmeboka Kingo redigerte, *En Ny Kirke-Psalme-Bog* («Vinterparten»). Salmen vert mykje sungen frå påskedag og sidan i påsketida fram mot pinse. Kingo meinte sjølv at salmen høvde til å bli bruka «til Tolvprædiken i Kjøbstæderne og til Slutning paa Aftensang og ellers saalenge Opstandelsens historie forhandles». Salmen vart med nokre endringar teken med i *[[Kingos salmebok]]*, med nokre nye endringar òg i *[[Guldbergs salmebok]]* og sidan i *[[Landstads kirkesalmebog]]*.

Elias Blix omsette åtte vers av salmen og tok han med i fyrste utgåva av *[[Nokre Salmar]]*, som kom i 1869: «Som den gyllne Soli bryter». I seinare utgåver tok han med ni vers, og omarbeidde elles omsetjinga ein god del: «Som den gyllne Sol kann brjota». Slik stod salmen òg på nr 265 i *[[Nynorsk Salmebok]]*.

I *[[Landstads reviderte salmebok]]* er det teke med åtte vers av salmen, i *[[Norsk salmebok]]* står han på bokmål, med sju vers, som nr 172 («Som den gylne sol frembryter»). 

Salmen er rekna som ein av dei fremste Kingo-salmane, og han har vore med å gje Kingo status som den store påske-salmediktaren . Salmen er samstundes eit typisk døme på salmedikting frå barokken.

Tonen som oftast vert nytta, er frå 1642 og skriven av Johann Schop. Salmen vert -\og sungen til ulike folketonar.

## Kjelder
* J.N. Skaar: *[[Norsk Salmehistorie]]* b. I og II, F. Beyers forlag, Bergen 1879-80

## Bakgrunnsstoff
* Dansk originaltekst
* Blix’ tekst til salmen, i tre utgåver
Ove Aunli

**Ove Robert Aunli** () er ein tidlegare norsk langrennar, gift med Berit Aunli. Han var først medlem av klubben på heimstaden, Kyrksæterøra IL, sidan av Strindheim IL.

## Langrennar
Aunli deltok på det norske stafettlaget som vann gullmedalje under VM 1982. Under VM 1985 i Seefeld gjekk han ankeretappen for Noreg på stafetten. Her sprengde han feltet om lag ein kilometer før mål og la Italias Giuseppe Ploner bak seg før oppløpet, slik at det vart norsk gull. Hans fremste individuelle prestasjon kom då han vann sølv på 30 km i same meisterskapen. Han fekk elles bronsemedalje på 15 km under OL i 1980 og ein VM-medalje av same valør på 50 km under VM i 1985, då han var i sitt livs beste form. Aunli gjekk få gode løp i norgesmeisterskap. Han vann eitt einaste NM-gull (30 km i 1985), fekk tre sølv og ein bronse.

### Medaljar og besteplasseringar i internasjonale meisterskap og renn
* 1978: Nr 10 på 15 km i VM i Lahti.
* 1979: Nr 9 på 50 km, Holmenkollen.
* 1980: Bronsemedalje på 15 km i OL i Lake Placid.
* 1981: Nr 2 på 15 km i Lahti.
* 1982: Nr 4 på 15 km under VM i Holmenkollen.
* 1983: Nr 12 på tremila og i Falun og på femmila i Holmenkollen.
* 1983/4: Nr 2 på 15 km i Ramsau og nr 4 på femmila i Holmenkollen.
* 1984/5: Sølvmedalje på 30 km og bronsemedalje på femmila i VM i Seefeld. Vinnar av 15 km i Davos.
* 1985/6: Nr 5 på 30 km i Bibawik.
* 1987: Nr 5 på 30 km i Falun.

### Medaljar i VM- og OL-stafettar
* 1978: Bronse (VM).
* 1980: Sølv (OL).
* 1982: Gull (VM).
* 1985: Gull (VM).
* 1987: Bronse (VM, Oberstdorf).

### Medaljar og besteplasseringar i norgesmeisterskap
*Ski-NM 1977: Nr 11 på 30 km på Røros
*Ski-NM 1978: Nr 6 på 30 km på Konnerud
*Ski-NM 1979: Nr 6 på 15 km på Steinkjer
*Ski-NM 1980: Sølvmedalje på femmila på Vingrom
*Ski-NM 1981: Bronsemdalje på 15 km på Eidsvoll
*Ski-NM 1982: Sølvmedalje på 15 km på Raufoss
*Ski-NM 1983: Nr 11 på 30 km på Lillehammer
*Ski-NM 1984: Nr 4 på 15 km på Hof
*Ski-NM 1985: Gullmedalje på 30 km, sølvmedalje på 15 km i Tromsø
*Ski-NM 1986: Nr 7 på 30 km på Vang

Aunlis beste samanlagtplasseringar i verdscupen er tredjeplass i både 1981 og 1985.

## Kjelder
* *Sportsboken*, aktuelle årgangar

## Bakgrunnsstoff
*
Kondrul

**Kondrular** (frå gresk χόνδρος, *chondros*, som tyder 'korn' eller 'frø') er submillimeter- til millimeterstore dropar av snøggavkjølt smelta eller halvsmelta som ein finn i meteorittar. Dei er vanlegvis samansette av olivin og/eller pyroksen, med ulike teksturar, alt etter som kva opphavsmaterialet var, og korleis avkjølinga gjekk føre seg. Pyroksenrike kondrular er ofte samansette av krystallittar som strålar utifrå eit punkt som ligg litt utanfor sentrumet i kula. Olivinrike kondrular har ofte ein blokkete eller tversgåande struktur.

Opphavet til kondrulane er ikkje visst. Ein teori går ut på at dei vart danna gjennom avkjøling av smelta dropar som vart til ved kollisjonar mellom asteroidar, eller gjennom direkte kondensasjon frå ein gass. Alternativt kan dei ha vorte til gjennom smelting og storkning av små støvkorn i tåka som solsystemet vart danna utifrå.

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer på artikkelen «chondrule» s. 84-85 i *'Philip's Astronomy Encyclopedia*' utgjeven i 2002.*
Wild Horses

«**Wild Horses**» er ein song av the Rolling Stones på albumet *[[Sticky Fingers]]* frå 1971, skriven av Mick Jagger og Keith Richards. Musikkmagasinet *[[Rolling Stone]]* rangerte songen på 343. plass på lista deira over dei 500 største songane gjennom tidene i 2004. 

Mange har meint at Jagger skreiv teksten om Marianne Faithfull, men i omslaget til samlinga *Jump Back* frå 1993 avkreftar Jagger dette. 

The Flying Burrito Brothers spelte inn ei utgåve av songen som kom ut alt i 1970, før The Rolling Stones si utgåve. 

## Utgjeving
Han kom ut på singel i USA i juni 1971, der han nådde 28. plass på singellista. Sjølv om songen har vore spelt mykje på konsertar, har han ikkje vorte gjeven ut på noko konsertalbum. Ei nyinnspeling av songen kom ut på det albumet *[[Stripped]]* i 1995.

## Medverkande
;The Rolling Stones
* Mick Jagger – vokal
* Keith Richards – 12-strengs akustisk gitar, elektrisk gitar, korvokal
* Mick Taylor – akustisk gitar
* Bill Wyman – bassgitar
* Charlie Watts – trommer

;Andre medverkande
* Jim Dickinson – piano

## Salslister

## Andre versjonar
Mange andre har gjort sine utgåver av songen, mellom andre The Flying Burrito Brothers, Leon Russell, The Cranberries, Elvis Costello, Neil Young, Old and in the Way, The Sundays, Guns N' Roses, Bush, Labelle, The Lovemongers med Chris Cornell, Jewel, Dave Matthews, Garbage, Charlotte Martin, Chantal Kreviazuk, Alicia Keys med Adam Levine, Tre Lux, Iron & Wine, Stone Sour, Honeytribe, Deacon Blue og Elisa. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wild Horses (song)|Wild Horses (song)]]» frå , den 3. mars 2009.* 
 

## Bakgrunnsstoff
*
Kondritt

**Kondritt** eller **chondritt** er eit vanleg namn på steinmeteorittar som inneheld kondrular, som er kuleforma aggregat, i ein finkrystallinsk grunnmasse som består av pyroksen, olivin og nikkeljern. 

Dei er dei eldste og mest primitive meteorittane. vart danna når forskjellige typar støv og små korn som fanst i den første tida då solsystemet vart skapt og danna primitive asteroidar. Dei er den vanlegaste meteorittypen som fell til jorda, omkring 85-86% av alle meteorittar som fell til jorda. Studiet av desse meteorittane er viktige spor for å forstå opphavet og aldren til solsystemet, syntesen til organiske sambindingar, opphavet til liv eller at det finst vatn på jorda. 

Etter kjemisk innhald vert kondrittane delte inn i tre grupper: 

* karbonhaldige kondrittar (C)
* ordinære kondrittar (O)
* enstatittkondrittar (E)

Vidare finst gruppene Rumurutiites (R) og Kakangri (K), der kvar av dei berre reprensterte av eitt enkelt eksemplar.

Dei ulike gruppene skil seg frå kvarandre mellom anna gjennom ulike tal på oksygenisotopar, ulikt metall- og kondrulinnhald og ulike kondruleigenskapar (storleik, type, osb.).

## Kjelder

* 'Denne artikkelen byggjer på artikkelen «chondrite» s. 84 i *Philip's Astronomy Encyclopedia* utgjeven i 2002.
*«Kondritt» (14. februar 2009). I Store norske leksikon. Henta 14. februar 2014.

## Bakgrunnsstoff
Can’t You Hear Me Knocking

«**Can’t You Hear Me Knocking**» er ein song av det britiske rockebandet The Rolling Stones på albumet *[[Sticky Fingers]]* frå 1971. 

Songen er over sju minuttar lang og startar med ein gitarintroduksjon som både Keith Richards og Mick Taylor medverka til og som utvikla seg til rytmegitarriffet som Richards spelar. Mick Jagger har som vanleg vokalen. Eit instrumentalt parti startar rundt 2:43 med Rocky Dijon på congatrommer og Bobby Keys på saksofon, som har ein lengre saksofonsolo over gitarane til Richards og Taylor. Taylor tar så over frå Keys og fører songen mot slutten med ein lang gitarsolo.

Konsertutgåver av songen er gjeven ut på DVD-utgåva av *[[Four Flicks]]* og konsertalbum *[[Live Licks]]* (2004).

Ei nedkorta studioutgåve (utan saksofonsoloen) er med i dataspelet *[[Guitar Hero II]]*. 

I 2004 plasserte musikkmagasinet *[[Rolling Stone]]* songen på 25. plass på lista deira over dei 100 største gitarsongane gjennom tidene. 

## Medverkande
### ''Sticky Fingers''
**The Rolling Stones**
* Mick Jaggersolovokal
* Keith Richardselektrisk gitar, korvokal
* Mick Taylorelektrisk gitar, korvokal
* Charlie Wattstrommer
* Bill Wymanbassgitar

**Andre medverkande**
* Nicky Hopkinspiano
* Rocky Dijoncongas
* Bobby Keyssaksofon
* Billy Prestonorgan
* Jimmy Millerperkusjon

### ''Live Licks''
**The Rolling Stones**
* Mick Jaggervokal
* Keith Richardsgitar
* Ron Woodgitar
* Charlie Wattstrommer

**Andre medverkande**
* Darryl Jonesbass
* Chuck Leavell klaverinstrument

## Bakgrunnsstoff
* Songteksten

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Can&#39;t You Hear Me Knocking|Can&#39;t You Hear Me Knocking]]» frå , den 3. mars 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Sister Morphine

«**Sister Morphine**» er ein song som opphavleg kom ut på singel av den britiske songarinna Marianne Faithfull og seinare gjort populær av The Rolling Stones på albumet deira *[[Sticky Fingers]]* frå 1971. Songen er skriven av Mick Jagger og Keith Richards, og sidan 1994 har òg Faithfull vore tilskriven. 

Stones-utgåva vart spelt inn i mai og juni 1969, men dei gav han ikkje ut på singel. Med Jagger på vokal, hadde songen i tillegg Ry Cooder på slidegitar, Keith Richards på akustisk gitar og Jack Nitzsche på piano. 

Ei konsertutgåve av songen finst på *[[No Security]]*.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sister Morphine|Sister Morphine]]» frå , den 3. mars 2009.*
Forvalting

**Forvalting** (frå tysk *Verwaltung*) betyr styring eller administrasjon. Ordet blir gjerne brukt om den verksemda som blir utført av offentlege styresmakter, sett bort frå lovgjeving og dømmande verksemd. Ordet forvalting blir også brukt om den verksemda innan ei bedrift som går ut på å halde ved like eller betre produksjonsmidla. Andre typiske eksempel på bruk av ordet er formuesforvalting og ressursforvalting.

Sjå Forvaltingsrett.
Forvaltingsrett

**Forvaltingsrett** er læra om rettsreglar for offentleg forvalting. Forvaltingsrett er ei del av offentleg rett, saman med statsrett, strafferett og prosessrett.

Dei generelle reglane som gjeld for all forvalting blir kalla *alminneleg forvaltningsrett*.
I forvaltninga er det mange ulike verksemder, som i tillegg har eigne reglar. Dette blir gjerne kalla *spesiell forvaltningsrett*. Eksempel på slike reglar er helserett og sosialrett.

Forvaltingslova av 10. februar 1967 og offentleglova av 1970 gjeld for verksemda til «et hvert organ for stat eller kommune». Unntak frå dette er mellom anna Stortinget og domstolane. I nokre tilfelle har også private rettsubjekt fått delegert forvaltningsmynde, og forvaltningsretten gjeld då også for desse. Eksempel er Norges Fiskarlag og Det Norske Veritas.

Reglane for forvaltninga si verksemd kan vere fastsett i formell lov slik som forvaltningslova og offentleglova, men her er også viktige ulovfesta reglar. 

## Sjå også

* Rettsstat

## Bakgrunnsstoff
* Erik Boe: *Innføring i juss - Bind 2: Statsrett og forvaltningsrett*. ISBN 82-518-3105-9
* Bernt og Rasmussen: *Frihagens forvaltningsrett, bind 1*. ISBN 82-7674-830-9
* Forvaltningslova av 10. februar 1967, frå lovdata.no
* Offentlighetslova av 19. juni 1970, frå lovdata.no
Offentleg rett

**Offentleg rett** er den delen av jussen som handlar om det rettslege tilhøvet mellom individet og staten, og om det rettslege tilhøvet mellom dei ulike statsmaktene parlamentet, regjeringa og domstolane (også kalla den lovgjevande makta, den utøvande makta og den dømmande makta). Sentrale rettsområde innan offentleg rett er statsrett, forvaltingsrett, strafferett og prosessrett.
Forvaltingslova

**Forvaltingslova** av 10. februar 1967 er ei norsk lov. Forvaltingslova gjeld for den verksemda som blir drive av forvaltinga, det vil seie stat eller kommune og organ for desse.

Lova vart sett i verk den 1. januar 1970. Forvaltingslova er endra mange gongar etter 1970. Det er gitt føresegner (forskrifter) til lova.

Forvaltingslova er den sentrale lova som gir generelle reglar for forvaltinga. Offentleglova er den andre viktige generelle lova.

I tillegg gjeld innanfor forvaltingsretten mange ulovfesta reglar. For dei ulike delane av forvaltinga er det dessutan eigne lover som supplerer eller gir avvikande reglar, f eks Opplæringslova og Kommunelova.

## Bakgrunnsstoff
*LOV 1967-02-10 nr 00: Lov om behandlingsmåten i forvaltningssaker (forvaltningsloven)
Kretskort

**Kretskort** vert nytta innan elektronikken til montering av elektroniske komponentar. I tillegg til å samle og halde komponentane fast, er oppgåva til kretskortet å lage elektriske samband mellom komponentane.

Kretskort er bygd opp av et isolerande materiale med eit lag kopar på kvar side. Under produksjonen fjernar ein uønskte kopar ved hjelp av syre, slik at koparen som er igjen dannar koplingar mellom punkt på kortet, der ein ynskjer å plassere komponentane.
Forskrift

Ei **forskrift** eller **føresegn** er ei rettsleg bindande regulering som må ha heimel i formell lov. Forskrifter blir i utgangspunktet gitt av Kongen i statsråd eller eit departement, alt etter kva den aktuelle lova seier. Men retten til å gje forskrift kan delegerast til andre, så som kommunar og private rettssubjekt som Det norske Veritas. 

Forskrifter kan som lover ikkje ha tilbakeverkande kraft. Forskrifta må halde seg innanfor lovheimelen, og må ikkje vere i strid med andre lover. Forskrifta må kunngjerast for å ha rettsleg verknad.

Forvaltingslova kapittel VII har reglar om korleis ein skal gå fram med å førebu, vedta og kunngjere forskrifter.

Å overtre forskrifter kan vere straffbart. Dette under føresetnad at antan heimelslova eller forskrifta sjølv seier dette. Vanlegvis vil heimelslova innehalde straffetrusselen, men viss dette ikkje er tilfelle så har straffelova § 339 ein bestemmelse som gir den som vedtar forskrifta heimel til å ta med ein strafferegel (bot) ved å vise til straffelova sin regel. Denne regelen i straffelova har blitt kritisert, og vil truleg ikkje bli tatt med i forslaget til ny straffelov, som det no blir arbeidd med.

Den forskrifta som dei fleste har best kjennskap til er trafikkreglane. Trafikkreglane er ei forskrift til Vegtrafikklova.
Ekspansjonskort

Eit **ekspansjonskort** eller **utvidingskort** er eit kretskort som ein kan montere i ein ekspansjonsbuss på hovudkortet i ei datamaskin for å utvida funksjonaliteten. Døme på ekspansjonskort kan vere grafikkort, lydkort og nettverkskort.
Maori

**Maori** (maori *māori*, uttalt ) er eit polynesisk språk snakka av maoriar på New Zealand, der det er eitt av tre offisielle språk. Maori er i nær slekt med tahitisk og rarotongansk, noko fjernare med hawaiisk og markesisk, og er endå fjernare i slekt med vestpolynesiske språk, som samoansk, tongansk og niuisk.

Ved folketeljinga i New Zealand i 2005 var det  som oppgav at dei kunne ha ein kvardagsleg samtale på maori.

## Status
Maori er offisielt språk på New Zealand saman med engelsk og newzealandsk teiknspråk. Det fekk offisiell status i 1987 med *Maori Language Act 1987*. Dei fleste offentlege departement og etatar på New Zealand har tospråklege namn, og New Zealand Post bruker både engelske og maoriske stadnamn i adressar. Maoritalande har rett til å kommunisera med offentlege etatar på maori, men i praksis krev dette som regel bruk av tolk.

I ei kjenning i Det kongelege rådet i Storbritannia frå 1994 blei regjeringa på New Zealand halden  ansvarleg for å verna språket etter Waitangitraktaten frå 1840. Sidan mars 2004 har regjeringa derfor finansiert Māori Television som delvis sender på maori. 28. mars 2008 opna 
Māori Television sin andre kanal, Te Reo, som berre sender på maori, utan undertekstar eller reklame. I 2008 gav Land Information New Zealand ut den første lista over offisielle newzealandske stadnamn med makronar som viser lang vokal.

## Kjelder

----
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Maorisk|Maorisk]]» frå ,  den 4. mars 2009 og 22. april 2013.*  

## Bakgrunnsstoff
Haugland i Radøy

**Haugland**, uttala *haulann*, er ein gard på Radøy. Garden ligg like nord for tettstaden Bøvågen. garden er sterkt oppdelt, med mange tun og bruk, men ingen av dei er i sjølvstendig drift i dag.

Namnet Haugland kan kome av høgdedraget som går over gardslandet, eller det kan komme av dei mange haugane på landet.

Garden vart rydda i den eldre jernalderen, truleg i folkevandringstida. Han vart delt i to bruk alt i mellomalderen, begge ått av Munkeliv kloster i Bergen. På 1700-talet var garden delt i sju bruk, på 1800-talet i nitten bruk. På denne tida kjøpte bøndene gardane attende frå staten, som hadde overteke eigedomsretten frå kyrkja etter reformasjonen. 

## Kjelder
* 
* Haugland i Oluf Rygh: * [[Norske Gaardnavne]] *
Aksjelova

**Aksjelova** (Lov om aksjeselskaper) er lov av 13. juni 1997 nr 44, som har reglar om vanlege aksjeselskap.

Aksjelova skal ikkje forvekslast med Almennaksjelova, Lov om allmennaksjeselskaper, lova av 13. juni 1997 nr 45. Almennaksjelova gjeld for aksjeselskap som i vedtektene kallar seg eit allmennaksjeselskap, og som har ein aksjekapital på minst kr 1.000.000.

Den vanlege aksjelova gjeld for dei aksjeselskapa som ikkje er omfatta av allmennaksjelova. Desse vanlege mindre aksjeselskapa må ha ein aksjekapital på minst kr 100.000.

Dei to lovene er for det meste heilt like, men med nokre strengare reglar for allmenaksjeselskapa.

Dei to lovene avløyste tidlegare aksjelover, den siste av 4. juni 1976 nr 59. Dei to nye lovene vart iverksett (trådde i kraft) 1. januar 1999.

Aksjelova gjeld for selskap der ingen av deltakarane har ansvar for selskapet sine forpliktelsar, udelt eller for delar som til saman utgjer selskapet sine samla forpliktelsar.

## Bakgrunnsstoff
* Aksjeloven (asl) 
* Allmennaksjeloven (asal)
Rudy Claes

**Rudy Claes** () er ein norsk skodespelar. Ho er mest kjend som «Eva Rosenkrantz» i såpeserien *[[Hotel Cæsar]]* på  TV 2.

## Bakgrunnsstoff
* Rudy Claes i IMDB.
Philipp Eduard Anton von Lenard

**Philipp Eduard Anton von Lenard** () var ein tysk fysikar.

Lenard blei i 1886 filosofidoktor ved Universitetet i Heidelberg, i 1893 dosent i Bonn, i 1894 ekstraordinær professor i fysikk ved Universitetet i Breslau (Wrocław) og i 1895 ved RWTH Aachen. Han blei i 1896 ordinær professor i teoretisk fysikk i Heidelberg, i 1898 i eksperimentell fysikk i Kiel og i 1905 i Heidelberg.

Lenard mottok Nobelprisen i fysikk i 1905 for arbeidet sitt med bilderøyr. Vitskapleg er han mest kjend for dei eksperimentelle arbeida med den fotoelektrisk effekten. Han var den første som nytta vismutspiralar for å måla magnetiske feltstyrke.

Lenard meinte at den moderne fysikken måtte vera feilaktig, då han var abstrakt og streid mot fornufta. Saman med Johannes Stark retta han på starten av 1920-talet kritikk mot relativitetsteorien, kombinert med antisemittiske angrep mot Albert Einstein. Lenard blei i 1922 den første kjende vitskapsmannen som opent solidariserte med NSDAP og Adolf Hitler. Partimedlem blei han fyrst i 1937. Antirelativismen fekk færre tilhengarar med åra, men Lenard og Stark nådde ny framgang etter nazistanes maktovertaking på 1930-talet. Fysikkinstituttet ved Universitetet i Heidelberg blei i 1935 omdøypt til Philipp-Lenard-Instituttet. Lenard gav ut ei lærebok i *Deutsche Physik*, der han framholt at anlegg for vitskap følgde med rasen og at ariar var best passande. Boka mista derimot innverknad etter at tyske forskarar samla seg i München i november 1940, og blei einige om at relativitetsteorien er ein nødvendig del av fysikken.

## Bakgrunnsstoff
* Nobelprize.org, Nobelprisen i fysikk 1905
* Nobelprize.org, Philipp Lenard - biografi
* "On Cathode Rays", Lenards Nobelførelesing (pdf)


* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Philipp Eduard Anton von Lenard|Philipp Eduard Anton von Lenard]]» frå , den 4. mars 2009.*
Listveiten

**Listveiten**, uttala *liss-tveiten*, er ein gard på Radøy. Garden ligg nord for Mykingvatnet. Namnet har vore skrive på ulikt vis, * Tvedt, Tveit, Lilletvedten, Lilletveiten. Litletveiten, Lilletvedt* og *Lilletveit. *

Namnet *tveit* tyder opning eller rydning, og *lisle (litle)* viser til at dette var den litle tveiten, i motsetnad til den langt større garden Tveiten lenger aust på Radøy. 

Garden kan ha vore rydda i vikingtida. Etter svartedauden vart han liggande aude, og slik låg han i 1535, då han er nemnd i ei jordebok for godset som hadde høyrd til Nonneseter kloster i Bergen, men som kongen i København hadde gjeve i gåve til Vincens Lunge. Men etter at Vincens Lunge vart drepen, kom eigedommane i privat eige frå 1536. I 1647 var det futen i Sunnfjord som åtte garden, som ein del av jordegodset sitt.

Frå 1644 til 1858 var det to bruk på Listveiten, seinare vart dei delt vidare opp til sju småbruk. Etter 1950 vart mykje av garden på nytt samla til eitt bruk.

## Kjelder
* 
* Tveit i Oluf Rygh: * [[Norske Gaardnavne]] *
Happy av The Rolling Stones

«**Happy**» er ein song av the Rolling Stones på albumet *[[Exile on Main St.]]* frå 1972 med Keith Richards på solovokal. Han vart gjeven ut som den andre singelen frå albumet i juli 1972 og nådde 22. plass på singellista i USA.

Songen er tilskriven Jagger/Richards, men er i hovudsak skriven av Richards sommaren 1971 i villa Nellcôte sør i Frankrike. Grunnsporet vart spelt inn i kjellaren på Nellcôte med Richards på bass, gitar og vokal, produsent Jimmy Miller på trommer og saksofonist Bobby Keys på maracas. Nicky Hopkins la seinare på piano, og det same vart seinare gjort med trompeten til Jim Price og Key sin saksofon, gitaren til Mick Taylor og korvokalen til Mick Jagger. 

Sidan 1972 har Richards ofte sunge «Happy» på konsertar, og han har vorte ein av «signaturlåtane» hans. Det finst konsertutgåver av songen på *[[Love You Live]]* og *[[Live Licks]]*. 

## Medverkande
* Keith Richards – solovokal, gitar, bass
* Mick Jagger – vokal
* Mick Taylor – slidegitar
* Jimmy Miller – trommer
* Bobby Keys – saksofon, maracas
* Jim Price – trompet, trombone
* Nicky Hopkins – elektrisk piano
* Paul Buckmaster – strykarar

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Happy (Rolling Stones song)|Happy (Rolling Stones song)]]» frå , den 4. mars 2009.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
Kepler-teleskopet

**Kepler-teleskopet** er eit NASA-romteleskop og -fotometer som skal leita etter jordliknande planetar, med særleg fokus på om dei ligg i den levelege sona til moderstjerna. Planetane vert oppdaga når dei passerer framom moderstjerna, og soleis reduserer lysstyrken til stjerna med rundt éin titusendel. Teleskopet er namnsett etter den tyske astronomen Johannes Kepler.

Keplerinstrumentet har ein diameter på 0,95 meter, og skal observera eit utval på meir enn 100 000 stjerner kontinuerleg gjennom heile levetida på ferda, 3,5 år eller meir. Lysdetektorane til instrumentet har ei samla oppløysing på rundt 95 megapikslar. Kepler er ein del av Discovery-programmet til NASA.

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida hjå NASA

## Kjelder

* «Overview of the Kepler Mission»  hjå NASA
Windows 1.0

**Windows 1.0** var eit operativmiljø utgjeve av Microsoft i 1985. Det var første gong at Microsoft prøvde seg med eit grafisk brukargrensesnitt for pc, som kunne køyre fleire oppgåver (såkalla multitasking) samstundes. Windows 1.0 vart avløyst av oppfølgjaren Windows 2.0 i november 1987.

## Kjelder
Enkeltpersonføretak

**Enkeltpersonføretak** er namnet som blir brukt om næringsverksemd drive for ein enkeltperson si rekning og risiko. Enkeltpersonforetak er ikkje eit selskap eller eit aksjeselskap. Eigaren av enkeltpersonføretaket pliktar i visse høve å registrere foretaket i Føretaksregisteret i Brønnøysund. Eit enkeltpersonføretak sitt føretaksnamn må innehalde eigaren sitt slektsnamn (etternamn).

Eigaren av enkeltpersonføretaket er fullt ut ansvarleg for føretaket sine forpliktelsar, også med si private formue. Motstykket til dette er at eigaren bestemmer alt i føretaket, som i utgangspunktet ikkje er bunde av særlege lover eller reglar. Det gjeld likevel visse krav viss enkeltpersonføretaket har meir enn 30 tilsette, mellom anna med krav til representasjon for dei tilsette i leiinga i føretaket.

## Bakgrunnsstoff

* Kva er eit enkeltpersonforetak - Altinn 
* Elektronisk skjema for registrering av enkeltpersonforetak i Enhetsregisteret - Altinn 
* Søk etter foretak i Enhetsregisteret - Brønnøysundregistrene
* Søk i kunngjøringer om foretak - Brønnøysundregistrene
Gitarist

Ein **gitarist** er ein musikar som spelar gitar av ulike typar. Musikkinstrumentet kan vera ein akustisk gitar, el-gitar eller anna. Spelemåten kan variera frå klassisk fingerspel til akkordspeling med plekter. Nokre gitaristar er solistar, medan andre spelar i grupper saman med andre musikarar. Ein gitarist kan også synga mens han speler.

Nokre kjende gitaristar er Geir Zahl, Slash, Jimmy Page, Eric Clapton, Jimi Hendrix, Tom Morello, Dave Farrell, Joe Satriani, Steve Morse, Jeff Beck, Øystein Sunde og Andrés Segovia.

## Bakgrunnsstoff
Pole position

**Pole position** er innan motorsport, eit omgrep nytta om føraren som startar lengst framme i startrekkja. Posisjonen i startrekkja vert vanlegvis bestemd etter ei kvalifisering der deltakarane prøver å sette den raskaste rundetida på bana.

## Topp 10 innan [[Formel 1]]
Rosengård

**Rosengård** er ein bydel i Malmö i Skåne i Sverige. I Rosengård bur det om lag 21&nbsp;000 personar. Rosengård er ein bydel med hovudsakleg høghus oppførte som ein del av det såkalla millionprogrammet i åra 1967–1972. 

Av innbyggjarane har minst 86 % utanlandsk bakgrunn (dvs. begge foreldra fødde utanfor Sverige). Rundt 60 % er fødde i utlandet og 26 % til er fødde i Sverige med to utanlandsfødde foreldre.

Irak, Jugoslavia, Palestina, Libanon og Bosnia-Hercegovina er dei fem viktigaste opphavslanda. 
I seksjonen *Herrgården* har totalt 96 % utanlandsk bakgrunn.

Delen unge er høg i bydelen. Ein tredjedel av folkesetnaden er under 18 år, noko som kan samanliknast med landsgjennomsnittet på 21 %. I delområdet *Herrgården* er delen born og unge 50 %.

Mange hushald i bydelen har born, og familiane er store i gjennomsnitt. Av 7&nbsp;186 hushald har 2&nbsp;172 born.

I Rosengård finst det gudshus for fleire ulike trussamfunn. Den gamle, lutherske soknekyrkja Västra Skrävlinge kyrka, Malmö moské, som vart bygd i 1980 som den fyrste moskéen i Skandinavia, og den katolske kyrkja, *Sankta Maria i Rosengård*, ligg alle innanfor ein tenkt sirkel med radius på 300 meter.

Bydelen har i dei seinare åra hatt ein del uro, mellom anna steinkasting mot brannbilar og større demonstrasjonar i samband med stenging av eit islamsk kultursenter (i desember 2008), dette fekk i Sverige namnet «kravallerna i Rosengård».

## Bakgrunnsstoff
### Litteratur
* Lasse Sandström: *Rosengård i medieskugga : om medier som medel och hinder för integration*, ISBN 91-7055-320-3, Stockholm : Sellin & partner : Stiftelsen Institutet för mediestudier, 2005
* Tove Lifvendahl: *Vem kastar första stenen? : om stenkastning och utlänningar på Rosengård*, ISBN 91-7566-540-9, Stockholm : Timbro, 2003
* Inger Pedersen: *Rapport från Rosengård*, ISBN 91-87336-98-7, Malmö: Malmö museer , cop. 2002
* Inger Pedersen (16. mars 2001): dagbok från Rosengård, ISBN 91-87336-96-0, Malmö : Malmö museer, 2002
* Per-Markku Ristilammi: *Rosengård och den svarta poesin : en studie av modern annorlundahet*, ISBN 91-7139-191-6 (innb.); Stockholm ; Stehag : B. Östlings bokförl. Symposion, 1994
* Margaretha Rolfson: *Unga på drift : om sociala normer och social kontroll i Rosengård*, [Lund], 1994 ;
* Carin Flemström & Alf Ronnby: *Fallet Rosengård : en studie i svensk planerings- och bostadspolitik*, ISBN 91-518-0019-5, Stockholm : [Solna] : Prisma ; [Seelig], 1972 ;
* Tyke Tykesson: *Bostadsmiljöer i Malmö, Inventering. Del 3: 1965—75*, Malmö Kulturmiljö, Länsstyrelsen Skåne Län, 2002
* Björn Alfredsson, Göran Cars: *Förvalta Rosengård, förnyelse och integration i praktiken*

### Nettstader
* Malmø-Rosengård
* Avisa ''Dagens Nyheter'' om uroa i Rosengård (svensk)
* Avisa ''Aftenposten'' om Rosengård
* Avisa ''Klassekampen'' om dei sosiale problema i Rosengård

## Fotnotar
Patrick

**Patrick**, **Patrik** og **Patryk** er mannsnamn med opphav i det romerske *Patricius* som betyr 'adeleg'. Dette ordet er igjen avleidd frå *[[pater]]*, 'far'.

Namnet har ei rekkje former, som baskisk Patirki, fransk Patrice, italiensk Patrizio, islandsk Patrekur og latvisk Patriks. Vanleg kortformer er Pat, Paddy og Patsy. Patrick og den kvinnelege utgåva av namnet, Patricia, har namnedag den 5. mars.

Namnet Patrick, dei gæliske formene Padraig/Padraic, og kortforma Paddy, er særleg knytt til Irland gjennom den irske nasjonalhelgenen, Saint Patrick. Helgenen kan òg ha hatt eit ukjend keltisk namn som likna på Patrick. Namnet er òg utbreidd i Frankrike, noko som kan ha samanheng med at mange irske katolikkar som blei forfølgde av den britiske styresmakta drog dit på 1700-talet. Ein finn også namnet i andre område irar har flytta til, som USA, og noko mindre vanleg i resten av Europa.

## Bruk

Patrick tok til å brukast i Noreg rundt 1915, og voks seint i poularitet fram mot 1980-talet, Rundt 1985 fekk bruken ein kraftig vekst, og rundt 0,30 % av gutebarn fekk namnet årleg.

Det er 2&nbsp;506 menn som heiter Patrick, 555 som heiter Patric og 149 som heiter Patryk i Noreg (2009).

## Namneberarar
* heilage Patrick
* Patrick Pearse (1879-1916), irsk forfattar og aktivst
* Patrick Stewart (f. 1940), britisk skodespelar
* Patrick Bartholomew Ahern (f. 1951), kjend som Bertie Ahern, irsk politikar
* Patrick Bruce Metheny (f. 1954), kjend som Pat Metheny, amerikansk jazzmusikar
* Patrick Leonard (f. 1955), amerikansk musikar
* Patrik Fitzgerald (f. 1956), britisk songar
* Patrick Dempsey (f. 1966), amerikansk skodespelar
* Patrick Thoresen (f. 1983), norsk ishockeyspelar
* Patrick Swayze (1952-), amerikansk skodespelar
* Plateprodusenten Patrick McCarthy frå Irland

## Kjelder

### Fotnotar
Patricia

**Patricia** er eit kvinnenamn med opphav i det romerske *Patricius* som betyr 'adeleg'. Dette ordet er igjen avleidd frå *[[pater]]*, 'far'. Patricia og den mannlege utgåva av namnet, Patrick, har namnedag den 5. mars.

Namnet har kortformer som Pat, Pattie, Patsy, Trish og Tricia.

## Bruk

Patricia er blant dei mest brukte namna i Chile og USA og er også vanleg i Frankrike, Spania og Belgia. Varianten Patrycja er vanleg i Polen og Patrizia i Italia. I USA var Patricia det tredje mest brukte i 1937-1943, og sokk deretter i popularitet.

Namnet er mindre vanleg i Noreg, med 436 namneberarar i 2009.

## Namneberarar
* Patricia Highsmith (1921–1995), amerikansk krimforfattar
* Patricia Polacco (f. 1944), amerikansk barnebokforfattar
* Patricia McKillip (f. 1948), amerikansk forfattar
* Patricia Cornwell (f. 1956), amerikansk forfattar
* Patricia Heaton (f. 1958), amerikansk skodespelar
* Patricia Clarkson (f. 1959), amerikansk skodespelar
* Patricia Arquette (f. 1968), amerikansk skodespelar

## Kjelder

* "Patricia", *A Dictionary of First Names*, Patrick Hanks, Kate Hardcastle, and Flavia Hodges. Oxford University Press, 2006. Oxford Reference Online. 5 March 2009 

* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Patricia|Patricia]]» frå , og «[[:en:|Patricia]]» frå  den 5. mars 2009.* 
 

### Fotnotar
Ole Skogly

**Ole Gundersen Skogly** () var ein kjend norsk felemakar og spelemann frå Krødsherad. Det meste av spelet sitt hadde han etter Hans Hagen. Mor hans tralla òg slåttar. 

Skogly laga om lag hundre feler, som alle er av god kvalitet, og slåttane etter han er og velforma. I Hardingfeleverket er det sju slåttar etter han, (under Slåttar frå Krødsherad).
Nygaardsvoldbåtar

**Nygaardsvoldbåtar** var fiskefartøy som frå 1936 vart bygde med offentleg subsidiering. Som ein del av dei sosiale tiltaka nygaardsvoldregjeringa sette i verk i 1935 vart det ytt statlege bidrag og lån på særleg gode vilkår til båtkjøp. Det var aktive fiskarar som gjekk saman i partslag som kunne gjere seg nytte av denne ordninga. Fiskeridirektoratet utarbeidde teikningar til to ulike kravellbygde fiskekutterar. Desse vart det bygd mange av. Det var likevel opp til kvart enkelt partslag og avtale med båtbyggeriet korleis båten skulle vere. Det førte til at det og vart bygd tradisjonelle nordlandsbåtar, både åttringar og seksringar. Desse vart bygde for motordrift i tillegg til seglføring. 

Fram til 1938 vart det gitt stønad til 287 fartøy.
## Kjelder
* Torstein Arisholm med fleire:*Kravellbygging i Norge*. Hardanger Fartøyvernsenter og Norsk Sjøfartsmuseum 2008
* Norsk Fiskeværmuseum