open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Apostelgjerningane

**Apostelgjerningane** er ei bok i Det nye testamentet. Boka følgjer rett etter dei fire evangelia i Bibelen, og er den siste av dei *historiske bøkene* i Det nye testamentet. Ho handlar om apostlane og deira verksemd den første tida etter krossfestinga av Jesus. 

## Peter
Som Lukas-evangeliet vert apostelgjerningane innleia med ein dedikasjon til *[[Teofilus]]*. Så held boka fram med | Kristi himmelferd, i tradisjonen datert til 14. mai år 33. Deretter følgjer forteljinga om den første kristne kyrkjelyden som vart grunnlagt pinsedagen, 10 dagar etter Jesu himmelsferd. Her står apostelen Peter fram som ein leiar i kyrkjelyden, og Peters tale den første pinsedagen er gjengjeve.

Boka fortel vidare om bøn og samhald i den første kyrkjelyden, og om sterk auke i talet på kristne læresveinar. Etter Stefanus leid martyrdøden starta ei bølgje av forfølging av dei kristne, slik at dei spreidde seg vide – og slik vart òg kristendommen spreidd i eit vidare område.

## Paulus

Boka fortel vidare om Paulus si omvending på vegen til Damaskus. Etter forteljinga om den første heidningkristne kyrkjelyden og forfølgingane som leidde til apostelen Jakobs martyrdød, går forfattaren over til å skildre misjonsferdene til Paulus. 

Paulus første misjonsferd, til mellom anna Kypros og Frygia i Litleasia (kap. 13 og 14), er sidan tidfesta rundt år 47, den andre, gjennom Litleasia til Hellas (kap. 15-18), er tidfesta til år 50-52 og den tredje, som òg gjekk gjennom Litleasia til Hellas] (kap. 18-21) er tidfesta til år 53-57.

Boka vert avslutta med Paulus ferd med båt mot Roma. Reisa ender med forlis og berging på Malta. Derfrå reiste dei med eit nytt skip nordover og kjem til Roma ca. år 60.

## Boka
Etter tradisjonen er Apostelgjerningane nedskrivne av evangelisten Lukas i Roma rundt år 64. Andre meiner boka er nedskriven i Filippi, Alexandria eller Antiokia) . Hovudargumentet for årstalet er at verken Paulus’ eller Peters martyrdød rundt år 64 eller forfølgingane av dei kristne som keisar Nero starta på slutten av 60-talet er nemnde. 

Apostlane Peter og Paulus er hovudpersonane i Apostelgjeningane. Verksemda til dei andre apostlane er berre så vidt nemnd.

Så kjelder kan Lukas ha bruka dels munnlege opplysningar, dels skriftlege nedteikningar. Han stod i nært samband med Paulus, og kan ha reist i lag med han delar av misjonsreisene. Fleire av skildringane hans kan derfor ha vore sjølvopplevde. Men det kan òg tenkast at desse vi-passasjane berre er eit stilistisk verkemiddel forfattaren brukar.

## Kjelder

* Artikkelen byggjer på ei omsetjing av tilsvarande artikkel i Svensk Wikipedia. 
* Tidfesting dels etter Det norske bibelselskap (1978)
* Tekst etter Bibelselskapet (2005)

## Bakgrunnsstoff

*Apostelgjerningane ved bibel.no
Mundheim

**Mundheim** er ei lita bygd i enden av Øynefjorden nord for Varaldsøy i Kvam herad i Vestland. Bygda var tidlegare ein del av Varaldsøy kommune og hadde i 2003 168 innbyggjarar.

Namnet Mundheim kjem anten frå det norrøne ordet *mundr* som tyder gåve/ bruregåve, eller av *munr*, som tyder trivsle.
Riksveg 49 går gjennom Mundheim og nordover til endepunktet Norheimsund. Riksveg 48 har dels same strekning som 49, men svingar mot Fusa frå Mundheim.
Mundheim hadde lenge eige postnummer, men har i dag sams postnummer med Omastrand.

Ungane frå Mundheim går på barne- og ungdomsskule i Strandebarm. Næraste vidaregåande skular er i Fusa, Øystese og Norheimsund.
 
Like innanfor Mundheim ligg garden Nes, ein del av eit tidlegare klyngjetun. Her er både strandsitjarstova, gamleløa, eldhus og stabbur, alle frå 17- og 1800-talet, restaurerte. Ei typisk vestlandsk lemstove frå 1863 er òg flytt til tunet og innreidd som to utleigehusvære. Geitehuset er også restaurert til ei utleigeeining.

Radiopersonlegdomen Svanhild Mundheim voks opp i Mundheim. Ho er òg ein namneberar for bygda; i dag er det 75 personar som har Mundheim til etternamn, ifylgje Statistisk Sentralbyrå.

## Kjelder
* Store Norske Leksikon om Kvam
* Kommunen sine infosider om Mundheim. 
* SSB sin namnestatistikk.
* Strandebarm skule sine nettsider.
Teofilus

**Teofilus** eller **Theophilos** er eit gresk mannsnamn sett saman av *theos*, 'gud', og *philos*, 'kjærleik'. Namnet tyder *ein som elskar Gud*.

Namnet finst mellom anna som latinsk **Theophilus**, fransk **Théophile**, spansk og portugisisk **Teófilo** og tysk **Theophil**. **Theophile** har vore bruka som ei hokjønsform. Namnet er òg omsett til latin som Amadeus og til tysk som Gottlieb.

## Teofilus som bibelsk namn
Både Evangeliet etter Lukas og Apostelgjerningane er dedikerte til *Teofilus*. Denne dedikasjonen er det vanleg å forstå symbolsk, Teofilus kan vere eit namn som omfattar alle dei som vil ta imot den bodskapen skriftet ber med seg.

## Bruk av namnet i Noreg
Teofilus er ikkje noko vanleg namn i Noreg:
* I folketeljinga i 1801 var det seks som heitte *T(h)eophilus* i Noreg 
* I folketeljinga i 1900 var det berre to som oppgav *T(h)eophil(us)* til førenamn, ei heitte *Theophile*.

## Kjende namneberarar
* Teofilo Folengo (1491-1544), italiensk forfattar
* Théophile de Viau (1590-1626), fransk diktar
* Théophile Gautier (1811-1872), fransk forfattar
* Teófilo Braga (1843-1924), portugisisk politikar og forfattar
* Théophile Delcassé (1852-1923), fransk politikar
* Theophilus Hansen (1813-1891), dansk arkitekt
* Théophile Steinlen (1859-1923), fransk kunstnar
* Theophil Wurm (1868-1953), tysk teolog og biskop
* Teófilo Cubillas (f. 1949), peruviansk fotballspelar

## Bakgrunnsstoff

* Folketeljingar i Digitalarkivet
Pendadáktylos

**Pendadáktylos** (gresk Πενταδάκτυλος, tyrkisk *Beşparmak*) er den vestlege delen av fjellkjeda Kyrínia, ei lang og smal fjellkjede som går om lag 150 km langs nordkysten av Kypros. Namnet Pendadáktylos (stundom skrive Pentadactylos) vert av og til brukt synonymt med heile fjellkjeda Kyrínia. Både det greske og det tyrkiske namnet tyder «fem fingrar», og kjem av eit fjell nær den nordlege kystbyen Kerýnia (*Girne*) som har fem fingerliknande utspring. 

Ein øydeleggande skogbrann i juli 1995 brende ned store skogområde og naturlege levestader i desse fjella. 

Fjella har mange historiske borger og kloster, og mange turistattraksjonar. 

Det finst mange segner om Pendadáktylosfjella. Ei fortel soga om ein innbilsk landsbybuar som vart forelska i den lokale dronninga, og bad om å få gifte seg med ho. Dronninga ynskte å verte kvitt denne uforskamma unge mannen, og bad han om å hente ho vatn frå ei kjelde ved Apostolos Andreas kloster i Karpas, ei farleg reise i dei dagar. Mannen drog i veg, og etter nokre veker kom han attende med litt av det verdifulle vatnet. Dronninga vart sjokkert då ho såg at han hadde lykkast, men ville framleis ikkje gifte seg med han. I reint raseri tømde mannen vatnet på ut på bakken og gjørma det resulterte i tok han opp i handa si og kasta mot hovudet til dronninga. Ho dukka og gjørmeklumpen segla avgarde og landa oppå toppen av Kyrenia, der ein den dag i dag framleis kan sjå dei fem fingrane til landsbybuaren. 

Ei anna segn handlar om den bysantiske helten Digenis Akritas. Denne segna fortel at handa til Digenis Akritas greip om fjellet då han skulle klatre ut av sjøen for å frigje Kypros frå den saraceniske invasjonen. 

## Kjelde

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Pentadactylos|Pentadactylos]]» frå ,  den 18. mars 2007.*
Akámas

**Akámas** (gresk skrift Ακάμας, tyrkisk Akama) er eit nes heilt nordvest på Kypros med ei flatevidd på 230 km². Oldtidsgeografen Klaudios Ptolemaios skildra det som eit tett skogkledd nes, delt inn i to toppar som stig mot nord.

Fram til år 2000 vart halvøya brukt av den britiske hæren og marinen for militærøvingar og skytetrening. Etter ein avtale frå 1960 fekk den britiske hæren lov til å nytte Akámas for øvingar opp til 70 dagar i året.

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Akamas|Akamas]]» frå , den 18. mars 2007.* 
** * oppgav desse kjeldene:*
*** Richard Talbert, Barrington Atlas of the Greek and Roman World, (ISBN 0-691-03169-X), p. 72.
Kjetil A. Brottveit

**Kjetil Brottveit** () er ein norsk forfattar, fødd og oppvaksen i Valle i Setesdal. Han debuterte i 2003 på Forlaget Oktober med romanen *Nattradioen*, som han fekk Sørlandets litteraturpris for i 2004.

## Bibliografi
* *Nattradioen* &ndash; roman &ndash; 2003

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Kjetil Brottveit i NRK Forfatter
Målsiddisane

**Målsiddisane** er lokallaget åt Norsk Målungdom i Stavanger, Sandnes, Sola, Randaberg og Rennesøy som vart skipa i 2002. Namnet kjem frå «Siddis», som er ei nemning for ein stavangerbu. Målsiddisane plar skipa til nynorskkurs i samband med eksamen i sidemål.

## Leiarar
* Gunn Inger Sture (2002–2004)
* Vebjørn Sture (2004–2007)
* Bror-Magnus Sviland Strand (2007–2009)
* Eva Holthe Enoksen (2009)
* Anne Guro Sture (2010–2011)
* Torstein Husebø (2011–2013)
* Solveig Holthe Enoksen (2013–)
Den gule flekken

**Den gule flekken** (medisinsk latin *macula lutea*) er ein del av menneskeauget som er særleg viktig for fargesynet og for evna til å sjå små detaljar. Flekken er danna av ei lita oval grop i netthinna ved den bakre polen av auget. Han er svakt gulfarga, den horisontale diameteren er rundt 2 mm hjå vaksne menneske.

Sanseepitelet her inneheld berre tettsitjande tappar. Når ein ser direkte på noko, vil lysstrålene frå dette falla på midten av den gule flekken, *fovea centralis*, der synet er skarpast. 

Skade på den gule flekken kan føra til stor forringing av synet. Eldre menneske kan tidvis oppleva endringar i den gule flekken, macula-degenerasjon, som kan medføra at lesesynet går tapt.

## Kjelder

*«den gule flekk» (14. februar 2009), *Store norske leksikon*. 
*Sandvig, Kjell, «gule flekk» (13. februar 2009), *Store medisinske leksikon*.
Bent Røiseland

**Bent Røiseland** (), fødd i Holme (seinare Holum) i Vest-Agder, var ein norsk politikar. Han var leiar av Venstre i tida 1952-1964.

Røiseland var stortingsrepresentant frå 1945 til 1973. Saman med 8 andre Venstre-representantar (av i alt 14) braut han ut av Venstre i desember 1972, og danna Det Nye Folkepartiet (seinare Det Liberale Folkepartiet).

## Bakgrunnsstoff
* Festskrift til Bent Røiseland på 70 års dagen 11. oktober 1972, Aschehoug, Oslo 1972
* Stortinget.no - Biografi
* Omtale av boka Røiseland statsministeren vi ikke fikk
Sæbyggjenuten

**Sæbyggjenuten** (1507 moh.) er eit fjell som ligg på grensa mellom kommunane Bykle kommune i Agder og Tokke kommune i Telemark. Sæbyggjenuten er det høgaste punktet i Aust-Agder fylke, og er ein del av Setesdalsheiane  i Langfjella.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Rapport frå ein tur til toppen av Sæbyggjenuten i 2005
Elstad

**Elstad** er eit norsk stad- og etternamn.

Det er mellom anna eit gardsbruk i Ringebu kommune og ein stad i Eidsvoll kommune.

## Kjende namneberarar
* Anne Karin Elstad, norsk forfattar
Tellar

**Tellar** kan vera:

* Brøk (tellaren i ein brøk)
* Digial tellar (ein type digital krins)
* Frekvenstellar (instrument som måler frekvens)
* Tellarmaskin (ei abstrakt maskin nytta innan formell logikk)
* Telleverk (målar for elektrisk energi, vatn, etc.)
Råna

**Råna** er eit fjell på Sunnmøre, i Sykkylven og Ørsta kommunar. Råna er høgste fjelltoppen i Sykkylven. Aust for fjellet ligg Regndalsbreen. Fjellet vert rekna med til Sunnmørsalpane.

Toppen er greiast å nå frå vest, antan frå bygda Urke (gjennom fjelldalen Urkedalen og Kopen, vidare over ei tidvis kvass egg inn på det langstrakte topp-platået), eller frå Indre-Trandal (gjennom Indre-Trandaldalen og opp på topp-platået). Fyrste kjende bestiging fann stad 3. august 1897. De to britane Gerald Arbuthnot og Edwin C. Oppenheim og sogningen Johannes Vigdal føretok turen.

## Bakgrunnsstoff
* Ålesund-Sunnmøre Turistforening om Råna
Republikken Texas

**Republikken Texas** var ein uavhengig nasjon i Nord-Amerika i mesta ti år, mellom 2. mars 1836 og 29. desember 1845. 

Republikken Texas erklærte seg som uavhengig stat frå Mexico i 1836 og omfatta heile det noverande Texas og delar av New Mexico, Oklahoma, Kansas, Colorado og Wyoming. Grensa mot USA vart nedfelt i Adams-Onis-traktaten frå 1819 mellom USA og Spania. Grensa i sør og vest mot Mexico var omstridt i heile tidsperioden republikken fanst. Texas hevda at elva Rio Grande var grensa og Mexico at det var elva Nueces som var dette. Denne usemja utløyste seinare den meksikansk-amerikanske krigen etter at USA annekterte Texas i 1845.

I striden som oppstod mellom Mexico og Texas fire dagar etter lausrivinga, vart 183 amerikanarar drepe da tusenvis meksikanske soldatar leidde av general Antonio López de Santa Anna storma Alamo-fortet, etter at fortet først hadde vore omringa ein periode. Mellom dei drepne i slaget ved Alamo var oberst Jim Bowie og kongressmannen Davy Crockett. I fridomskampen for Texas etter dette, vart slagordet «Hugs Alamo!» (eng. *Remember the Alamo!*) bruka. Den 21. mars 1836 sigra styrkane til Republikken Texas, leidde av general Sam Houston, over meksikanarane i Slaget ved San Jacinto, sikra sjølvstendet til den nye repubikken og gjorde slutt på krigen mellom Mexico og Texas.

Replikken Texas opphøyrde i desember 1845 da Texas vart annektert av USA som den 28. delstaten.

## Presidentar og visepresidentar

## Kjende personar

* Stephen F. Austin
* Jim Bowie
* Davy Crockett
* Albert Sidney Johnston
* José Antonio Navarro
* James C. Neill
* Juan Seguin
* William B. Travis
* Isaac Van Zandt
* Edwin Waller
* William H. Wharton
Lemesós

**Lemesós** (gresk Λεμεσός, tyrkisk *Limasol* eller *Leymosun*) eller **Limassol** er den nest største byen på Kypros og ein kommune i distriktet Lemesós i Republikken Kypros. Byen ligg ved Akrotíribukta på den sørlege kysten av øya.

Byen har den største hamna for mellomhandel i Middelhavet, og har etter kvart vorte den viktigaste turistbyen på øya. Lemesós har ein lang kulturell tradisjon med mange museum og arkeologiske utgravingar.

Lemesós trekkjer til seg mange turistar om sommaren, og har fleire luksushotell og leilighetar.

## Historie
Lemesós vart bygd mellom dei to antikke byane Amathus og Kourion, og då han var ein del av Austromarriket vart han kalla Neapolis (ny by). Turistruta i Lemesós går austover langs kysten til Amathus. Vest for byen ligg Akrotíri, ein britiskstyrt militærbase.

## Folketal
Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunen 107&nbsp;970 innbyggjarar, mot 101&nbsp;000 innbyggjarar i 2011.

Folketalet har fordelt seg slik på bydelane:

### Kart bydelar

## Storbyområde
Storbyområdet til Limassól omfattar dei seks kommunane Lemesós, Káto Polemídia, Mésa Jitonía, Ájos Athanásios, Jermasója og Ýpsonas med til saman 194&nbsp;884&nbsp;innbyggjarar.

### Kart storbyområde

## Referansar
Neapolis

**Neapolis** er eit namn på fleire byar i antikken På gresk tyder namnet «ny by». 

Byar som tidlegare heitte Neapolis: 
* Kavála i Aust-Makedonía og Thráki i Hellas
* Limassol på Kypros
* Al-Shaykh Maskin i Syria
Skjellsord

**Skjellsord** er ord som blir brukte for å uttrykka negative kjensler mot noko — gjerne ein person. Kvart språk og dialekt har eit rikt utval av skjellsord, og orda kjem gjerne frå nokre særskilde kategoriar. Tabuord er ein viktig kjelde til skjellsord.

## Referansar
Lárnaka

**Lárnaka** (gresk Λάρνακα, tyrkisk *Larnaka*) er ein by på Kypros og ein kommune i distriktet Lárnaka på Kypros.

Lárnaka har den nest største hamna på øya og er ein viktig turistby. Nord for byen ligg øya sitt oljeraffineri, medan Lárnaka internasjonale flyplass ligg sør for byen. Byen Lárnaka er kjend for den vakre strandpromenaden med rekkjer av palmar. Her skjer fleire av dei store festivalane i byen. Den mest kjende av desse er Kataklysmos, eller Flaumfestivalen, som vert feira tidleg på sommaren med ei rekkje kulturhendingar.

## Folketal
Ved folketeljinga i 2021 hadde kommunen 52&nbsp;046 innbyggjarar, mot 51&nbsp;468 innbyggjarar i 2011.

Folketalet har fordelt seg slik på bydelane:

### Kart bydelar

## Storbyområde
Storbyområdet til Lárnaka omfattar kommunane Lárnaka, Aradíppou, Livádia og Dromolaxiá-Meneoú med til saman 90&nbsp;397&nbsp;innbyggjarar.

### Kart storbyområde

## Historie
I antikken vart Lárnaka kalla *Kition* (latin *Citium*). Det bibelske namnet *[[Kittim]]*, som kjem av Citium, vart ofte brukt om heile Kypros, og stundom av hebrearane om grekarane og romarane.

Den vidkjende stoiske filosofen Zeno frå Citium stamma frå byen. Det vert sagt at han byrja den stoiske filosoferinga etter at han hadde mista alt han eigde i eit skipsforlis. 

Ein vidkjend athensk general, Kimon, omkom til havs då han forsvarte byen i eit stort slag mot persarane frå Xerxes. På dødsleiet bad han innstendig om å halde dødsfallet hans skjult for både allierte og persarar. Sitatet «Και Νεκρος Ενικα» («Sjølv i døden var han sigrande») referer til Kimon. Ein statue av «Kimon Athenaren» står på strandpromenaden i det moderne Lárnaka. 

Som andre byar på Kypros vert byen stundom råka av jordskjelv, og i mellomalderen då hamna vart fylt med slam (eit teikn på avskoging og overbeiting) flytta folkesetnaden til Lárnaka, som låg litt lenger sør. Den gamle hamna og festninga har i dag forsvunne. Det finst framleis spor etter dei gamle festningsmurane og heilagdomane.

## Referansar
Mesaoría

**Mesaoría** (gresk Μεσαορία, tyrkisk *Mesarya*) er ei brei slette i dei sentrale områda av øya Kypros

## Geografi
Mesaoríasletta er avgrensa i aust og vest av Middelhavet, i sør av fjellkjeda Tróodos og i nord av fjellkjeda Kyrínia. Ho har eit areal på om lag 1&nbsp;000&nbsp;km². Ho stig til ei høgd på om lag 325 meter. Det er fleire elvar som renn over sletta, men alle desse tørkar inn om sommaren. 

Ordet «Mesaoría» tyder «mellom fjella» på gresk. Mesaoría er stort sett ei brei og berr slette med få tre bortsett frå dei som er planta for å gje ly for vinden. Området er det viktigaste jordbruksområdet på Kypros, men er svært avhengig av regnet om vinteren og kunstig vatning, noko som gjev avgrensa produksjon. Det er òg det mest busette området på øya, og inneheld fleire landsbyar og fleire av dei største byane, som hovudstaden Levkosía. 

På grunn av avskoging er mykje av Mesaoría dekt av «kafkalla», det lokale ordet for kalsiumkarbonat, som har vorte pressa saman til aurhelle. Dei einaste plantene som trivst på denne overflata vert raskt ete av beitande dyr, noko som har ført til omfattande jorderosjon. 

Det kan bli svært varmt her om sommaren, og temperaturar rundt 40&nbsp;°C er ikkje uvanleg. Sletta får mykje mindre nedbør enn fjellområda rundt, men dei siste åra er det bygd demningar og vatningssystem, for å samle vatnet som renn ned frå fjella. 

## Historie
Ein har funne spor etter neolittiske kulturar. I antikken var heile det sentrale området på øya dekt av tette skogar. Mesteparten vart hogd ned i 1. århundret fvt. for å skaffe tømmer til Ptolemeardynastiet sin marine. I tillegg vart mykje tømmer brukt for å gje nok energi for utvinninga av kopar. Så seint som på 1500-talet var det derimot framleis store mengder skog igjen på sletta. I dag er det berre skogområde i dei omliggande fjella, særleg i Tróodos. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mesaoria|Mesaoria]]» frå ,  den 19. mars 2007.*
Ayerbe

**Ayerbe** er ein by som ligg i provinsen Huesca i Spania. Han ligg ved elva Gállego, 28 km frå Huesca.

Nobelprisvinnaren i medisin Santiago Ramón y Cajal budde i Ayerbe i 10 år, og er minna med eit museum her.
Brian Waltrip

**Brian Waltrip** () er ein amerikansk fotballspelar. Han er midtbanespiller for Molde Fotballklubb. Han har tidlegare spela for Tampere United, Tampa Bay Mutiny, Mandalskameratene, Sandefjord Fotball og Sogndal FK
Černé jezero

**Černé jezero** (tyder *Svart innsjø*) er den største og djupaste naturlege innsjøen i Böhmerwald og Tsjekkia. 

Den trekanta innsjøen er omringa av granskog, og ligg om lag 6 km nordvest for Železná Ruda, 300 meter nedanfor fjelltoppen Jezerní hora (1&nbsp;343 m). Innsjøen vart danna under Weichsel-istida (den siste istida). Vatnet i innsjøen er næringsfattig. Elva *Černý potok* har sitt utspring i innsjøen, ei av sideelvane til Úhlava. Det store vasskiljet i Europa går i fjellet like ovanfor innsjøen. På grunn av dette høyrer Černé jezero til nedslagsfeltet til elva Elbe (og Nordsjøen), medan Čertovo jezero berre 2 km unna renn ut i Donau (og Svartehavet).

Det eldste pumpekraftverket i Tsjekkia (bygd 1929-1930) ligg her, og innsjøen fungerer som det øvre reservoaret for kraftverket. 

Sidan innsjøen ligg svært nær den tyske grensa (om lag 1 km), var innsjøen stort sett utilgjengeleg under Jernteppet. Dette vart utnytta av spionasje- og kontraspionasjetenesta til kommunistane i Operasjon Neptun i 1964, då StB frå Tsjekkoslovakia i samarbeid med sovjetiske KGB i skjul dumpa kassar med gamle Reichssicherheitshauptamt-dokument i innsjøen, og «tilfeldigvis oppdaga» dei. Dette var for å presse Vest-Tyskland til å oppgje namn på spionar som opererte i Aust-Europa under Nazi-regime, og som Vest-Tyskland no hadde «arva».
Odlezelské jezero

**Odlezelské jezero**, eller stundom *Mladotické-* eller *Potvorovské-*, er den yngste innsjøen i Tsjekkia. Innsjøen og det omliggande området er eit verna naturområde. 

Innsjøen ligg nær den vesle landsbyen Odlezly, som er styrt av landsbyen Žihle, i nærleiken av åsen Potvorovský (546 m). To småelvar renn ut i innsjøen: Mladotický og Odlezelský.

25.-26. mai 1872 skapte kraftig regn flaum i Mladotický. Natt til 28. mai raste jordlaga på vestsida av åsen ut og blokkerte elva, og innsjøen vart danna. Flaumen var ikkje den einaste årsaka til jordraset. Mellom anna hadde eit sandsteinbrot i fleire hundreåre destabilisert åssida, i tillegg til den nyleg oppretta jernbanelinja Plzeň – Žatec. Jordraset øydela jernbanen, som seinare vart bygd opp at på den andre sida av dalen. 

Innsjøen har eit areal på 4,5 hektar, ei lengd på rundt 500 meter og ei breidd mellom 70 og 100 meter. Overflata ligg 413 meter over havet. I 1972 var innsjøen 7,7 meter djup, og i 1999 berre 6,7 meter. Elva fører stadig med seg avleiringar som gradvis fyller igjen innsjøen, og om dette held fram vil innsjøen forsvinne i løpet av forholdsvis kort tid. 

I 1975 vart innsjøen og dei omliggande områda erklært eit verna naturområde. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Odlezly Lake|Odlezly Lake]]» frå ,  den 20. mars 2007.*
Gneisten

***Gneisten*** er namnet på fleire tidsskrift:

* Medlemsbladet til Bjerkreim Kristelege Ungdomslag
* Medlemsbladet til Idrettslaget Gneist i Bergen
* Eit vittigheitsblad som vart utgjeve i Haugesund i 1930-åra
Beskidane

**Beskidane** (polsk Beskidy, tsjekkisk og slovakisk Beskydy, ukrainsk Бескиди) er det tradisjonelle namnet på ei fjellkjede som strekkjer seg frå austlege område av Tsjekkia, gjennom Nordvest-Slovakia og Sør-Polen og inn i vestlege delar av Ukraina. 

Beskiadane er om lag 600&nbsp;km lang og 50–70&nbsp;km brei. Dei byrjar i Moravia og strekkjer seg mot Ukraina nord for Tatrafjella. Kor langt aust fjellkjeda strekkjer seg er derimot ikkje klart. Gamle kjelder seier at Beskiadane sluttar ved kjelda til elva Tisza, medan nyare kjelder seier at dei sluttar ved Ushokpasset på grensa mellom Polen og Ukraina. Det høgaste fjellet i fjellkjeda er derfor avhengig av kor ein definerer den austlege grensa til Beskidane. Den høgaste toppen i dei vestlege delane er Babia Góra, som ligg på grensa mellom Polen og Slovakia.

Ein større del av Beskidane er ein del av ytre vestlege Karpatane. Dei mindre Beskidane (slovakisk Nízke Beskydy, polsk Beskid Niski) og Bieszczady ligg aust for Beskidane og er ein del av Dei austlege Karpatane.

Namnet på fjellkjeda har sannsynlegvis trakisk eller illyrisk opphav. Beskiadane har store skogområde og er rik på kol. Tidlegare fanst det òg mykje jernmalm i fjella, med viktige fabrikkar i Ostrava og Třinec.

Det er fleire turistattraksjonar i fjella, inkludert historiske trekyrkjer og fleire skisenter, som vert stadig meir populære.

## Sjå òg
* Karpatane
* Bieszczady
Bjerkreim Kristelege Ungdomslag

**Bjerkreim Kristelege Ungdomslag** (BKU) er eit norsk ungdomslag som vart skipa i 1942, og har omlag 41 medlem i 2024/2025. Laget arrangerer kristne arrangement annankvar laurdag kveld som er opne for alle. Laget var også i samarbeid med det lokale ungdomskoret Bjerkreim Ungdomskor (1974); som vart starta innanfor laget, men er no separat. 

Det erklærte formålet for laget er «å vinna menneske for Kristus og styrkja sant kristenliv mellom medlemmane, og ungdom elles». 

Nytt styre skal veljast kvart år, styremedlem vart valde inn for 2 år om gongen, medan ein leiar må veljast inn kvart år. Det er inga avgrensing for kor mange år ein kan sitta i styret.  

## Tilstellingar
Den største hendinga BKU arrangerer kvart år er nyttårsfesten. Laget arrangerer også bilrebus, paintball og før var det også skiweekend, festar og ungdomsgustenester som andre arrangement. 

Alle arrangementa vert lagt ut på BKU sin Instagram-profil og i BKU si eiga Facebook-gruppe. Medlemma får også SMS når det er noko som skal hende. Aldersgrensa for å delta på arrangementa til laget er 8. klasse og oppover.  

Arrangement-delen til BKU kan sjå slik ut: Ein startar med ei opningsleik som f.eks avisleiken, fullstorm eller ei leik som ingen kan vinne; denne fortset heilt til at det er tydeleg at folk ikkje gidd meir eller til klokka vert 20.30 eller 21.30. Etter leiken er det tid for andakt. Om folk ikkje forstyrrar under andakta så får dei eit lodd og ein sjanse til å vinna 1 av 3 premiar. Etter andakta vert det spelt ein song med tekst på skjermen så dei som vil kan syngje med. Når alt dette er gjort vert det funne fram bordtennis til dei som vil spela det, ein kan også spela kort eller berre vere med vennar. 

BKU har også hatt fleire underprosjekt og grupper, som BKU Teamet (lovsangsteam), BKU Productions (Filmteam), BKU Mafia, BKU Audio og BKU Studio. 
## Styret 2023-2025
* Stein Are Vik (Leiar)
* Leander Moi (Styremedlem)
* Ingrid Vassbø Sæth (Styremedlem)
* Hanna Refstie Christensen (Styremedlem)

### Vaksne hjelparar
I tillegg til ungdomane som sit i styret har BKU nokre vaksne som hjelpar til slik at BKU skal klare seg, til dømes som kasserar og generell hjelp.

## Kjelder
Kevin Federline

**Kevin Earl Federline**, også kalla **K-fed** () er ein profesjonell amerikansk dansar, modell, skodespelar og rappar.

## Personleg liv

Federline er kjent for sitt tidlegare ekteskap med superstjerna Britney Spears. Dei gifta seg 18. september 2004 og vart skilde den 7. november 2006. Federline har fire born, to av dei med Britney Spears. 

## Diskografi

### Singlar
* «Popozão»
* «Lose Control»

### Album
* *Playing with Fire* (31. oktober 2006)

## Bakgrunnsstoff

* Kevin Federline sin offisielle heimeside 
* Kevin Federline sin offisielle Myspace-side
* Kevin Federline sin fanklubb
Dei sentrale bøhmiske fjella

**Dei sentrale bøhmiske fjella** (tsjekkisk *České středohoří*, tysk *Böhmisches Mittelgebirge*) er ei fjellkjede i Nord-Böhmen i Tsjekkia. Fjelltoppane har vulkansk opphav, og den høgaste toppen er Milešovka (836 m). Ryggen er om lag 80 km lang, og elva Elbe kryssar gjennom ho.

Ein kan krysse fjella på motorveg D8 mellom Praha og Dresden.
Elbsandsteingebirge

**Elbsandsteingebirge** (tsjekkisk Labské pískovce) er ei fjellkjede på grensa mellom bundesrepublikken Sachsen i søraustlege delar av Tyskland og Tsjekkia. Namnet kjem av sandsteinen som vart skoren ut av elva Elbe.

Fjella er eit populært turistområde med blant anna fleire kurbad. I 1730 vart det oppdaga jern- og svovelhaldige kjelder i Bad Schandau, og det vart oppretta ein kurstad og bygningar med symjebasseng. 

## Galleri

Bastei09.jpg|Elbe sett frå Bastei i 2005.
Elbe.river.bastei.jpg|Elbe sett frå Bastei i 2006.
SaechsischeSchweiz-1.jpg|Steinformasjonar i Elbe sandsteinsfjell.


## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Elbe Sandstone Mountains|Elbe Sandstone Mountains]]» frå ,  den 20. mars 2007.*  

## Bakgrunnsstoff
* Sachsen-Sveits
Hostýnsko-vsetínská hornatina

**Hostýnsko-vsetínská hornatina** er ei relativt låg og flat fjellkjede i Tsjekkia. 

Fjella er dekte av granskog. Det mest vitja området er dalen Rožnovská Bečva, som ligg like nord for fjellkjeda med landsbyane Valašské Meziříčí og Rožnov pod Radhoštěm, og dalen Vsetínská Bečva i sør med landsbyen Vsetín.

Hostýnsko-vsetínská hornatina er ein del av Vest-Karpatane, og er delt i to av elva Bečva. Dei to områda er den lågare austlege delen *Hostýnské vrchy* og den høgare vestlege delen *Vsetínské vrchy*, som er ein del av det verna naturområdet Beskydy. Fjella består stort sett av flysj, og dette gjer fjellsidene forholdsvis ustabile slik at jordras ikkje er uvanleg i området. Det høgaste punktet i fjellkjeda er Vysoká på 1 &nbsp;024 meter, og ligg i den austlegaste delen av fjellkjeda. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Hostýnsko-vsetínská hornatina|Hostýnsko-vsetínská hornatina]]» frå ,  den 20. mars 2007.*
Sophus Kahrs

**Sophus Buck Kahrs** () var ein norsk hirdmann og frontkjemparoffiser under andre verdskrigen.

I 1934 meldte Kahrs seg inn i Nasjonal Samling. Han blei også med i Hirden, og var frå 1936 medlem i NS Kamporganisasjon. Under andre verdskrigen blei han løytnant, og ei stund fungerande bataljonssjef i den norske skijegerbataljon (1944) som deltok i krigen på tysk side. Før dette blei han send til Austfronten som troppsførar og kompanisjef ved Leningrad, i Den norske Legion. For innsatsen sin i 1944 i Karelen blei han tildelt Jernkrossen av 1. klasse. Kahrs var ved krigens slutt leder for Førergarden, Vidkun Quislings livgarde.

I landssvikoppgjeret etter krigen blei Kahrs dømt til 10 år straffarbeid og 19 års fengsel. 3. juli 1947 rømte han, saman med tre andre, frå Espeland fangeleir. I lag med ti andre landssvikdømte flykta han til Sør-Amerika med båten «Solbris» i 1947.  I Brasil vart han halden igjen av styresmaktene i nesten eitt år før han fekk reise vidare til Buenos Aires i Argentina, der han vart buande livet ut. 

## Kjelder


**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sophus Kahrs|Sophus Kahrs]]» frå ,  den 16. januar 2019.*
Førargarden

**Førargarden** var Nasjonal Samling sin personlege vaktstyrke for ministerpresident Vidkun Quisling og partiet sin paradeavdeling frå 1942 til krigens slutt i 1945. Styrken var samensett av 2-4 kompani, det vil seie rundt 150 handplukka frivillige, og var NS-staten sin einaste, faste styrke som bar våpen. Dei to første kompania vart rekruttert frå Hirden. Eit tredje kompani av politisoldatar vart sette opp i våren 1943. Same haust vart eit fjerde kompani oppretta samesett av dimmiterte og kamptrena soldatar.

Førargarden vart leia av sveitførar Per Carlson (20. april 1942–1. april 1944), Sverre Henschien (1944–1945) og sveitførar Sophus Kahrs (februar–mai 1945).

Førargarden bar dei gamle, mørkeblå gardeuniformane med doble beiser i buksene til galla. Til tenestebruk bar garden vanlege grøne uniformer. Begge uniformstypane hadde båtlue. På venstre jakkeerme bar gardistane NS sin kamporganisasjon sitt emblem med ørn og solkross, samt Quisling sine initialar VQ.

## Sjå Òg

* Nasjonal Samling
* Vidkun Quisling
* Hirden

## Bakgrunnsstoff

* Artikkel i Norsk ''Norsk krigsleksikon''
Ještěd-Kozákov

**Ještěd-Kozákov** er ei fjellkjede i Tsjekkia som er ein del av Sudetane. Ryggen er nesten 60 km lang, og ikkje breiare enn 15 km. Ryggen startar ved eit sadelpunkt i nordvest mellom åsane Pískový vrch (547 m) i Lausitzerfjella og Ostrý vrch (514 m), som høyrer til Ještěd-Kozákov. Desse åsane stig gradvis til over 800 meter, og Ještěd er det høgaste punktet med 1&nbsp;012 m. Ještěd er òg den einaste toppen over 1&nbsp;000 meter. Ryggen går søraustover, men er delt i to av dei djupe dalane til elvane Mohelka og Jizera. Den siste åsen over 700 m er Kozákov (744 m).

Fjellkjeda består hovudsakleg av kvartsitt og litt sandstein. Nesten heile Ještědryggen fram til Mohelkadalen er dekt av skog. Dei andre delane består av skog, enger og sletter. Mellom anna finn ein bøkeskogar her, ofte verna i form av naturreservat. 

Terrenget passar fint for fjellturar og sykling. Skisport er meir avgrensa på grunn av ustadige snøforhold. Det mest populære område for både utfor og langrenn er sentrert rundt Ještěd.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ještěd-Kozákov Ridge|Ještěd-Kozákov Ridge]]» frå ,  den 20. mars 2007.*
Jizerafjella

**Jizerafjella** (tsjekkisk Jizerské hory; tysk Isergebirge; polsk Góry Izerskie, òg kalla *Izerafjella*) er ein del av dei vestlege Sudetane på grensa mellom Tsjekkia og Polen. Den største delen av fjellkjeda er danna av granitt, og enkelte område av basalt. Fjella har fått namnet sitt frå elva Jizera, som har sitt utspring ved den sørlege fjellsida av Smrk. 

Den høgaste toppen er *Wysoka Kopa* (1&nbsp;127 m) i Polen. Andre fjelltoppar er Smrk (1&nbsp;124 m), med eit utkikkstårn, Jizera (1&nbsp;122 m) og Stóg Izerski (1&nbsp;107 m).

Områda her kan få svært mykje nedbør. 30. juli 1897 målte vêrstasjonen Nová Louka heile 345,1 mm på eit døger, noko som framleis er rekord i Europa. 

## Historie

Dei første busetnadane i området går tilbake til førhistorisk tid. Seinare slo keltiske og germanske stammer, og sorbarar seg ned i dalane. På 1300-talet kom tysktalande kolonistar til området, og byrja å hogge ned urskogen. Permanente busetnadar vart oppretta, og på 1500-talet vart det grunnlagd fleire glasverk her. Glasproduksjonen hadde stor effekt på økosystemet, og urskogen vart gradvis erstatta av rasktveksande gran. Andre viktige industriar var tinngruver, metallurgi og tekstil.

På andre halvdel av 1900-talet vart økosystemet kraftig råka av utslepp frå kraftverk i Zittau-området som brende brunkol. Granskogen vart kraftig redusert, men forholda betra seg etter kommunsimens fall i 1989. Koldagbrot i det tidlegare Aust-Tyskland vart lagt ned, i tillegg til fleire store kraftverk. Reinseanlegg for utsleppa vart installert ved det enorme kraftverket Turów i Bogatynia på den polske sida av elva Lausitzer Neisse.

## Turisme

Jizerafjella er ein populær stad for vintersport, sykling og turar. Ved Bedřichov ligg eit skisenter. Dei internasjonale langrennsløpa *Jizerská&nbsp;50* og *Bieg Piastów* (i Polana Jakuszycka) føregår her. 

Av landsbyar rundt fjella vinn ein Liberec, Frýdlant v Čechách, Nové Město pod Smrkem, Świeradów Zdrój, Szklarska Poręba, Desná, Tanvald og Jablonec nad Nisou.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Jizera Mountains|Jizera Mountains]]» frå ,  den 20. mars 2007.*  
 
## Bakgrunnsstoff

* Bilete frå Jizerafjella
Karkonosze

**Karkonosze** eller **Krkonoše** (tsjekkisk) er ei fjellkjede i Sudetane i Sentral-Europa. Fjellkjeda vert stundom kalla *Dei store fjella* (tysk Riesengebirge). Namnet er gamalt, vart nemnd av Ptolemaios, og kan ha urindoeuropeisk opphav. Tydinga av namnet har vorte bevart, og på latin var namnet *Gigantei montes*.

Fjella strekkjer seg frå nordvest mot søraust og dannar grensa mellom Polen og Tsjekkia. Det høgaste fjellet er Śnieżka (tsjekkisk: *Sněžka*; tysk: *Schneekoppe*) med ei høgd på 1&nbsp;602 meter. Fjellet ligg på den polsk-tsjekkiske grensa og er òg det høgaste i fjellet i Tsjekkia. Store område av Karkonosze er verna gjennom ein nasjonalpark i begge land. Fjella er kjend for skistadane og vert stadig meir populært som eit billigare, og for mange nærmare, alternativ til Alpane.

Viktige landsbyar i Karkonoszefjella er:
* Karpacz, skistad i Polen
* Szklarska Poręba, skistad i Polen
* Špindlerův Mlýn, skistad i Tsjekkia
* Harrachov, i Tsjekkia
* Pec pod Sněžkou, skistad i Tsjekkia
* Przesieka i Polen
* Kowary i Polen

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Karkonosze|Karkonosze]]» frå ,  den 20. mars 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Skiferie i Karkonosze 
* Krkonose-området
* Bilete frå Karkonosze
* Turistinformasjon
Erzgebirge

**Erzgebirge** tsjekkisk *Krušné hory*, engelsk *Ore Mountains*), som tyder 'Malmfjellet' på norsk, er ei fjellkjede i Tyskland og Tsjekkia. Dei dannar 150 km av grensa mellom dei to landa, og ligg mellom den vestlege grensa av Sachsen og elva Elbe.

Dei vestlegaste delane av Erzgebirge har dei høgaste toppane. Klínovec (1&nbsp;244 m) på den tsjekkiske sida, og Fichtelberg (1&nbsp;215 m) på den tyske sida er dei høgaste fjella i fjellkjeda. I vest går Erzgebirge over i dei lågare bayerske Fichtelgebirge. I aust kan ein sjå på Elbe sandsteinsfjell som ei forlenging av Erzgebirge. Aust for Elbe held fjellkjeda fram som Lausitzerfjella. Erzgebirge heller sakte mot nord, der byane Zwickau og Chemnitz ligg ved foten av fjella. Den sørlege sida er derimot svært bratt. 

Erzgebirge var stort sett ikkje folkesett i mellomalderen, og var dekt av tett skog. På 1400-talet vart det oppdaga sølv og tinn i fjellet, og ein grunnla busetnadar som seinare utvikla seg til byar. Namnet kjem frå dei rike mineralkjeldene i fjellet. 

Erzgebirge er vidkjend for sine mange juletradisjonar. Då sølv- og tinnførekomstane forsvann, byrja gruvearbeidarane å sjå seg om etter nye måtar å føde familiane sine på. I tillegg til at ein laga blonder og veveprodukt, byrja innbyggjarane med treutskjering, mellom anna nøtteknekkarar og julepyramidar. Seiffen, aust i fjella, er senteret for produksjon av leiketøy av tre. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Ore Mountains|Ore Mountains]]» frå ,  den 20. mars 2007.*
Dei schlesiske Beskidane

**Dei schlesiske Beskidane** (polsk Beskid Śląski, tsjekkisk Slezské Beskydy) er ei av fjellkjedene i Beskidane, som i gjen er ein del av Karpatane i Polen og Tsjekkia. Det meste av fjellkjeda ligg i Polen. Ho er skild frå Dei moravisk-schlesiske Beskidane av Jablunkovpasset.

## Fjell
* Skrzyczne (1&nbsp;257 m) - det høgaste fjellet
* Barania Góra (1&nbsp;220 m) - det høgaste fjellet i den polske delen av Cieszyn Silesia
* Czantoria Wielka (995 m) - det høgaste fjellet i den tsjekkiske delen av fjellkjeda. 
* Stożek Wielki (978 m)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Silesian Beskids|Silesian Beskids]]» frå ,  den 20. mars 2007.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Sudetane

**Sudetane** (tysk *Sudeten*; tsjekkisk og polsk *Sudety*) er ei fjellkjede i Sentral-Europa. Fjellkjeda strekkjer seg frå austlege område av Tyskland til Polen og Tsjekkia. Det høgaste fjellet er Sněžka (Śnieżka) i Karkonoszefjella på den tsjekkiske-polske grensa, med ei høgd på 1&nbsp;602 meter. 

Karkonoszefjella har dei siste ti åra fått stadige fleire skituristar, og skistadane her har vorte eit alternativ til Alpane. 

## Etymologi
Namnet «Sudetane» kjem frå *Sudeti montes*, ei latinisering av namnet *Soudeta ore* brukt i *[[Geographia]]* av Klaudios Ptolemaios (Bok 2, Kapittel 10). Ptolemaios skreiv at dei låg over Gabretaskogen, som plasser dei i Sudetenland. Ptolemaios skreiv på gresk, der namnet var i fleirtal. Det latinske ordet «mons» er derimot maskulint og derfor «Sudeti». Tydinga av namnet er derimot ikkje kjend. Ein hypotese er at det tyder *[[Villsvin]]as fjell*, og at det har opphav i den urindoeuropeiske rota *su-, «gris». Ein kanskje betre forklaring kjem frå det latinske ordet «sudis», som i fleirtal vert «sudes». Dette tyder «ryggradar».

## Historie
Den nøyaktige plasseringa av Sudetane er ikkje klar, og har variert gjennom hundreåra. Det antikke «Sudetenland» gjekk minst så langt som til den nordvestlege grensa av det som i dag er Tsjekkia, og sannsynlegvis lenger nord. Dermed var området ein del av Den herkyniske skogen, som vert nemnd av mange forfattarar i antikken. 

Namnet vart brukt før den andre verdskrigen in det tyske provinsen Sudetenland. Dei etniske tyskarane som budde der vart kalla sudettyskarar. Dei levde tett saman, særleg ved grensene til Böhmen, Schlesien og Sachsen. Dei var etterkomarane av tyske kolonistar frå mellomalderen, som vart invitert av kongar frå Böhmen for å drive jordbruk i dei tidlegare slaviske områda. Adolf Hitler omdefinerte feilaktig omgrepet til å gjelde heile fjellområda i Tsjekkoslovakia, og dermed fekk han sine framtidige fiendar til å godta dei nye tsjekkiske grensene i München-avtalen. Tyskarane tok i mars 1939 resten av Tsjekkoslovakia. Dei tyske innbyggjarane i Tsjekkoslovakia vart etter krigen kasta ut av landet. 

## Inndeling

Sudetane vert vanlegvis delt inn i: 
* Aust-Sudetane
** Góry Złote
** Jeseníkyfjella
** Opawskiefjella
** Śnieżnikfjella

* Dei sentrale Sudetane
** Bardzkiefjella
** Bystrzyckiefjella
** Orlickéfjella
** Uglefjella
** Góry Kamienne
** Góry Stołowe

* Vest-Sudetane
** Ještěd-Kozákov 
** Jizerafjella 
** Kaczawskiefjella
** Karkonosze
** Lausitzerfjella
** Rudawy Janowickie

## Landsbyar

Viktige landsbyar i området:
* Zittau (Tyskland)
* Karpacz (Polen)
* Szklarska Poręba (Polen)
* Špindlerův Mlýn (Tsjekkia)
* Harrachov (Tsjekkia)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Sudetes|Sudetes]]» frå ,  den 20. mars 2007.*
Svenska folkpartiet

**Svenska folkpartiet**, forkorta **Sfp**, på finsk *Ruotsalainen kansanpuolue (RKP)*, er eit politisk parti i Finland.

Partiet kallar seg «eit frisinna liberalt parti» som eksisterer «for alle som vil arbeida for eit Finland med to levande nasjonalspråk, svensk og finsk.» Det er medlem i den internasjonale paraplyorganisasjonen Den liberale internasjonale, saman med mellom anna Venstre frå Noreg.

## Historie
Partiet vart grunnlagt av Axel Lille i mai 1906.

Partiet har vore med i ymse koalisjonsregjeringar samanhengande sidan 1979, med ein eller to ministerpostar, i samarbeid med alle finske parti som har danna regjering sidan då. Partiet har ofte hatt posten som Nordisk samarbeidsminister.

Ved valet i 2011 fekk partiet 4,3 % av røystene. I Europaparlamentet har Svenska folkpartiet eitt medlem, Henrik Lax, som inngår i Alliansen av liberale og demokratar for Europa.

### Valresultat ved riksdagsval

## Leiing

### Partileiarar
* 1906–1917: Axel Lille
* 1917–1934: Eric von Rettig
* 1934–1945: Ernst von Born
* 1945–1955: Ralf Törngren
* 1955–1956: Ernst von Born
* 1956–1966: Lars Erik Taxell
* 1966–1973: Jan-Magnus Jansson
* 1973–1974: Kristian Gestrin
* 1974–1977: Carl Olof Tallgren
* 1977–1985: Pär Stenbäck
* 1985–1990: Christoffer Taxell
* 1990–1998: Ole Norrback
* 1998–2006: Jan-Erik Enestam
* 2006–2012: Stefan Wallin
* 2012–2016: Carl Haglund
* 2016– : Anna-Maja Henriksson

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Ještěd

**Ještěd** (tysk Jeschken) er den høgaste fjelltoppen i fjellkjeda Ještěd-Kozákov nær Liberec i Tsjekkia. Dolní Hanychov-området av Liberec ligg like nedanfor fjellet, som har ei høgd på 1&nbsp;012 meter. På toppen står der eit TV-tårn, som ein kan nå med ei kabelvogn. Tårnet er òg ein restaurant og hotell. Fjellet har òg eit skisenter.
Klínovec

**Klínovec** (tysk *Keilberg*) er eit fjell i Tsjekkia. Med ei høgd på 1&nbsp;244 m er fjellet det høgaste punktet i Erzgebirge (*Krušné hory*).

Fjellet ligg nær landsbyen Boží Dar, 4 km nordaust for Jáchymov i omrdået Karlovy Vary. Den årlege middeltemperaturen her er 2,6&nbsp;°C, og nedbørsnormalen for eit år er 986 mm nedbør. På toppen av fjellet ligg det eit tidlegare hotell og ei radionmast. Nordsida av fjellet er ein populær destinasjon for skientusiastar. 

## Bakgrunnsstoff
* Panorama over området
* Webkamera og vêrinformasjon 
* www.klinovec.cz
Dei moravisk-schlesiske Beskidane

**Dei moravisk-schlesiske Beskidane** (tsjekkisk Moravskoslezské Beskydy) er ei fjellkjede i Tsjekkia med ein mindre del i Slovakia. Ein mindre austleg del av fjella er ein del av det historiske området Cieszyn Silesia. Dei moravisk-schlesiske Beskidane utgjer den største delen av det verna landskapet Beskydy (tsjekkisk: Chráněná krajinná oblast Beskydy eller CHKO Beskydy).

80 % av fjella er dekte av skog, hovudsakleg gran, som i delar av området er kraftig øydelagd av utslepp frå industriområdet Ostrava. Området er ein populær feriestad både om vinteren (Bílá, Pustevny) og sommaren, med senter i landsbyar ved foten av fjella (Frýdlant nad Ostravicí, Frenštát pod Radhoštěm, Rožnov pod Radhoštěm).

Dei moravisk-schlesiske Beskidane er ein del av Vest-Karpatane, og består hovudsakleg av flysj med bratte skråningar (særleg i nord). Det høgaste punktet er Lysá hora med ei høgd på 1&nbsp;323 meter, og vert rekna som den mest regnfulle staden i Tsjekkia med ein midla årsnedbør på rundt 1&nbsp;500 mm. Radhošť på 1&nbsp;129 meter er eit anna velkjend fjell. 

Fjellkjeda er skild frå Dei schlesiske Beskidane i nord av Jablunkovpasset og frå Vsetínské vrchy i sør av elva Rožnovská Bečva.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Moravian-Silesian Beskids|Moravian-Silesian Beskids]]» frå ,  den 20. mars 2007.*
Lausitzerfjella

**Lausitzerfjella** (tsjekkisk *Lužické hory*, tysk *Lausitzer Gebirge*) er ei fjellkjede i Sudetane, på den søraustlege grensa av Tyskland og Tsjekkia, aust for elva Elbe, og ei forlenging av Erzgebirge, som ligg vest for Elbe. Lausitzerfjella er sjølv ei forlenging av Sudetane frå Böhmen og Moravia, som er forbunde med Karpatane. Det tilstøytande området i søraust Tyskland heiter Lausitz. 

Den høgaste toppen er Luž (Lausche) på 793&nbsp;m. Andre fjelltoppar er Pěnkavčí vrch (Finkenkoppe) 792&nbsp;m, Jedlová (Tannenberg) 774 m, Klíč (Kleis) 760&nbsp;m, Hvozd (Hochwald) 750&nbsp;m og Studenec (Kaltenberg) 736&nbsp;m.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Lusatian Mountains|Lusatian Mountains]]» frå ,  den 20. mars 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

* Bilete frå Lausitzerfjella
Králický Sněžník

:*Králický Sněžník er òg det tsjekkiske namnet på *'Śnieżnikfjella** i [[Sudetane]]''



**Králický Sněžník**, på [[polsk]] **Śnieżnik*' eller *Śnieżnik Kłodzki* (og *Glatzer Schneeberg* eller *Grulicher Schneeberg* på [[tysk]]) er eit fjell på grensa mellom [[Tsjekkia]] og [[Polen]]. Fjellet er dekt av snø opp til åtte månader av året, og derfor har fjellet fått dette namnet.




Fjellet er den høgaste toppen i [[Králický Sněžník-massivet]], som igjen er ein del av [[Jeseníkyfjella]]. Det ligg mellom landsbyane [[Králíky]] og [[Kladsko Gap]], som skil fjellet frå [[Rychlebyfjella]].

Massivet vart danna under [[tertiær]]perioden. Sněžník er vasskiljet for tre hav: [[Svartehavet]] (elva [[Morava]]), [[Austersjøen]] (elva [[Nysa Kłodzka]]) og [[Nordsjøen]] (elva Liptovský).

Mellom 1899 og 1973 stod det eit utkikkstårn av stein på den polske sida av fjelltoppen. Ein statue av ein ung elefant vart reist der det tidlegare låg ei fjellhytte. 

På den tsjekkiske sida vart det oppretta eit verna naturreservat (*Národní přírodní rezervace Králický Sněžník *) i 1990.

== Kjelder ==
<div class="references-small">
**Denne artikkelen bygger på «Králický Sněžník - Śnieżnik» frå ,  den 21. mars 2007.''  
 

## Bakgrunnsstoff
Gudrød Veidekonge

**Gudrød Veidekonge** var konge i Vestfold og skal ha døydd i 839.

Gudrød var av Ynglingeætta og son av Halvdan den milde. Han var òg kalla den «Storlåtne». 

Gudrød var gift to gonger, først med Alvhild, dotter av kong Alvarin frå Alvheim, og med henne fekk han halve Vingulmark, fortel Snorre Sturlason. Sonen deira er Olav Geirstada-Alv. Etter at Alvhild var daud, bela Gudrød til Åsa, dotter til Harald Granraude i Agder. Harald nekta dette, og Gudrød for med hærskip til Agder og røva Åsa. Harald og sonen hans, Gyrd, fall i slaget. Åsa vart mor til Halvdan Svarte.

Soga fortel at Gudrød vart drepen av skosveinen til Åsa. Dette har Snorre frå Ynglingatal, der det heiter:

:Løyn-siger
:den løynske tenaren
:hennar Åsa vann
:yvi kongen,
:og på Stivlesunds
:seng den gamle
:drap han i hel
:hovdingen gjæve.

Ein kan elles merke seg at det er likskap mellom dette drapet og skildringa av drapet på langobardarkongen Alboin, fortald hjå Paulus Diaconus. Alboin vart drepen av ein svein som var i teneste hjå dronninga Rosamunda. 

Gudrød sat som konge i Skiringssal i Vestfold.

Halvdan Koht skriv dette om Gudrød:

*Gudrød Veidekonge er den fyrste i kongsrekkja som vi har vitnemål um har namnet «[[konge]]»; hjå Tjodolv har han elles namnet «den gjævlåtne». I hans dagar, i [[843]], høyrer vi um at vestfoldingane kom på [[viking]]ferd til [[Frankrike]]. Tjodolv kallar dronninga hans Åsa, og [[A. W. Brøgger]] meiner at det er haugen over henne dei har funne [[Osebergskipet]] i. Åsa var etter sogone mor til Halvdan Svarte; men Tjodolv i Ynglingatal fylgjer ikkje denne ættgreina, han fortel i staden som sonen, Olav Geirstadalv, som Gudrød hadde med ei anna kone, og sidan um hans son att, Ragnvald. Hadde han kvede um Halvdan, vilde han vel snautt ha sagt slikt um mor hans. Tjodolv var ikkje hirdskald hjå Harald Hårfagre heller.* *[[Norrøne Bokverk]]*, band fire, note.

## Kjelder