open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Stavanger domprosti

**Stavanger domprosti** er eit tenestedistrikt i Stavanger bispedømme i Den norske kyrkja. Sidan prostiet er knytt til Stavanger domkyrkje, er det leia av ein domprost. 	
						
Prostiet er inndelt i sokn. Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja.	Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eit eller fleire sokn. I eit domprosti kan nokre av dei tilsette ha tenste i heile bispedømmet.	
					
Prostiet var tidlegare inndelt i prestegjeld og sokn. Prestegjelda vart fasa ut av Den norske kyrkja frå 2004 med Nærøy prosti i Nidaros bispedømme som det fyrste til å leggje om til nyordninga 17. juni 2004. Frå 2012 gjekk det også ut av lovverket.

## Sokn i Stavanger domprosti
Per 2017 var det ni sokn i domprostiet: Domkyrkja, St. Petri, St. Johannes, Varden, Kampen, Stokka, Hundvåg, Bekkefaret og Tjensvoll.

				
## Tidlegare prestegjeld og sokn i Stavanger domprosti
						
* Stavanger Domkyrkje prestegjeld med				
** Stavanger Domkyrkjesokn				
			
* St. Petri prestegjeld med
** St. Petri sokn

* St. Johannes prestegjeld med
** St. Johannes sokn

* Kampen prestegjeld med
** Kampen sokn
** Stokka sokn

* Varden prestegjeld med

* Hundvåg prestegjeld med
** Hundvåg sokn

* Bekkefaret prestegjeld med
** Bekkefaret sokn

* Tjensvoll prestegjeld med
** Tjensvoll sokn

## Sjå òg
* Kyrkjer i Noreg etter kommune	
* Kyrkjer i Noreg etter prosti

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* Nettsida til Den norske kyrkja
Vestre Aker prosti

**Vestre Aker prosti** er eit tenestedistrikt i Oslo bispedømme i Den norske kyrkja.
Prosten har sete i Vestre Aker.

## Sokn
Prostiet er inndelt i sokn. Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja. Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom Oslo kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eit eller fleire sokn.

Frå 2015 er dei tre tidlegare sokna Bakkehaugen, Majorstuen og Vestre Aker slått saman til eitt.

## Prestegjeld
Prestetenesta var tidlegare leia lokalt gjennom prestegjeld. Ordninga vart fasa ut frå 2004. Før utfasinga hadde Vestre Aker prosti desse prestegjelda:
						
*Vestre Aker prestegjeld med 
** Vestre Aker sokn				
** Bakkehaugen sokn				
			
*Majorstuen prestegjeld med
** Majorstuen sokn

*Skøyen prestegjeld med
** Skøyen sokn

*Ris prestegjeld med
** Ris sokn

*Nordberg prestegjeld med
** Nordberg sokn
** Maridalen sokn

*Ullern prestegjeld med
** Ullern sokn

*Røa prestegjeld med
** Røa sokn
** Sørkedalen sokn

*Voksen prestegjeld med
** Voksen sokn

## Sjå òg
* Kyrkjer i Noreg etter kommune
* Kyrkjer i Noreg etter prosti
* Prosti i Den norske kyrkja

## Bakgrunnsstoff
* Om Vestre Aker prosti på nettstaden til Den norske kyrkja

## Fotnotar
Bærum prosti

**Bærum prosti** er eit tenestedistrikt i Oslo bispedømme i Den norske kyrkja. Det femner Bærum kommune og prosten har sete på Høvik.

## Historie
Prostiet vart oppretta i 2002, då Asker og Bærum prosti vart delt i to, Bærum prosti og Asker prosti. 	

## Sokn
Prostiet er inndelt i sokn. Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja.	Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom Bærum kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eitt eller fleire sokn.

## Prestegjeld
Prestetenesta var tidlegare organisert lokalt i prestegjeld. Ordninga vart fasa ut frå 2004. Før utfasinga hadde Bærum prosti desse prestegjelda:	
						
* Høvik prestegjeld med				
** Høvik sokn
** Lysaker/Snarøya sokn				
			
* Jar prestegjeld med
** Jar sokn

* Eik prestegjeld med
** Østerås sokn
** Grinilund sokn

* Haslum prestegjeld med
** Haslum sokn

* Helgerud prestegjeld med
** Helgerud sokn

* Bryn prestegjeld med
** Bryn sokn

* Lommedalen prestegjeld med
** Lommedalen sokn

* Tanum prestegjeld med
** Tanum sokn i Bærum

## Sjå òg
* Kyrkjer i Noreg etter kommune
* Kyrkjer i Noreg etter prosti
* Prosti i Den norske kyrkja

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Om Bærum prosti på nettstaden til Den norske kyrkja
Døveprostiet

**Døveprostiet** står i ei særstilling innan Den norske kyrkja. Det er det einaste prostiet som ikkje arbeider innanfor eit geografisk område, men blant ei gruppe i folket, nemleg dei døve. Døveprostiet høyrer under Oslo bispedømme.

Prosten har sete i Oslo.		
						
Prostiet er inndelt i sju sokn. 

Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom *Døvekirkens [[kyrkjeleg fellesråd|fellesråd]]*, eller dei er tilsette i prostiet.

## Sokn
* Døvekyrkjelyden i Bergen
* Døvekyrkjelyden i Møre
* Døvekyrkjelyden i Oslo
* Døvekyrkjelyden i Stavanger
* Døvekyrkjelyden i Trondheim
* Døvekyrkjelyden i Tromsø

## Prestegjeld
Prestetenesta i Den norske kyrkja var tidlegare organisert i prestegjeld. Ordninga vart fasa ut frå 2004. Før utfasinga hadde Døveprostiet desse prestegjelda:
						
*Det Østafjelske døvedistrikt prestegjeld med
** Døves menighet, Oslo sokn				
			
*Det Sør-vestafjelske døvedistrikt prestegjeld med
** Døves menighet, Stavanger sokn

*Det Vestafjelske døvedistrikt prestegjeld med
** Døves menighet, Bergen sokn
** Døves menighet, Møre sokn

*Det Nordafjelske døvedistrikt prestegjeld med
** Døves menighet, Trondheim sokn
** Døves menighetsutvalg, Tromsø sokn

## Bakgrunnsstoff
* Om Døveprostiet på nettstaden til Den norske kyrkja
Torgeir

**Torgeir** er eit norrønt mannsnamn (*Þórgeirr*), samansett av namna Þórr og Geirr ('spjut'). Namnet tyder *Tors Spjut*. I Noreg var namnet relativt vanleg i perioden 1950-1980, med ein markant topp i 1965. Ei dialektform av namnet er Tarjei, avstutta til Terje.

## Kjende namneberarar

* Torgeir Halvardsson Nes (1772-1853), norsk stortingsmann
* «Myllarguten» Torgeir Augundsson (1801–1872), norsk spelemann (Targjei Augundsson).
* Torgeir Vraa (1868-1934), norsk stortingsmann
* Torgeir Brandtzæg (f. 1941), norsk skihoppar
* Torgeir Schjerven (f. 1954), norsk forfattar
* Torgeir Silseth (f. 1963), norsk hotelleigar
* Torgeir Bryn (f. 1964), basketballspelar
* Torgeir Trældal (f. 1965), norsk politikar (FrP)
* Torgeir Eikstad Micaelsen (f. 1979), norsk politikar (Ap)

## Bakgrunnsstoff
* Statistisk sentralbyrå sin graf for ''Torgeir''
Gretl

**gretl** (''G''nu *R*egression, *E*conometrics and *T*ime-series *L*ibrary) er ein statistikkpakke lisensiert under GNU General Public License. 

## Bakgrunnsstoff
* gretl homepage
* gretl project page at SourceForge
Gramps

**GRAMPS** (*Genealogical Research and Analysis Management Programming System*) er eit slektsforskingsprogram lisensiert under GNU General Public License. Det finst på fleire språk, mellom dei norsk.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Østre Romerike prosti

**Østre Romerike prosti** var eit tenestedistrikt i Borg bispedømme i Den norske kyrkja. Det femna kommunane Aurskog-Høland, Fet, Nes og Sørum i Akershus fylke. Prosten hadde sete på Årnes. 

Då prostiet vart oppretta i 1998 vart prostesetet lagt til Nes prestegjeld/Vormsund som også tidlegare har vore kyrkjeleg sentrum i Nes. Etter at dåverande sokneprest Hovde i Nes fekk nytt kall i Stranda på Sunnmøre i 2001 vart prostestaden flytta til Årnes. Ved kommunereforma 1.1.2020 var kommunane Sørum og Fet slegne saman med Skedsmo til nye Lillestrøm kommune, og kyrkjesokna vart lagde til Nedre Romerike prosti. Sokna i Nes kommune vart igjen ein del av Øvre Romerike prosti.

## Sokn
Prostiet er inndelt i sokn. Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja. Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eitt eller fleire sokn.

## Prestegjeld
Prestetenesta var før organisert lokalt gjennom prestegjeld. Ordninga vart fasa ut frå 2004. Før utfasinga hadde Østre Romerike prosti desse prestegjelda: 

*Årnes prestegjeld med				
** Årnes sokn 			
** Auli sokn

*Nes prestegjeld på Romerike med
** Nes sokn i Borg
** Udenes sokn
** Fenstad sokn
** Ingeborgrud sokn

* Høland prestegjeld med
** Søndre Høland sokn
** Løken sokn
** Setskog sokn
** Bjørkelangen sokn

* Aurskog prestegjeld med
** Aurskog sokn

* Fet prestegjeld med
** Fet sokn i Borg
** Dalen sokn i Borg

* Sørum prestegjeld med
** Sørum sokn i Borg
** Blaker sokn
** Frogner sokn

## Sjå òg
* Kyrkjer i Noreg etter kommune
* Kyrkjer i Noreg etter prosti
* Prosti i Den norske kyrkja

## Bakgrunnsstoff
* Om Østre Romerike prosti på nettstaden til Den norske kyrkja
Møllar

Ein **møllar** er ein person som driv ei mølle der han mel ulikt materiale til pulver, hovudsakleg korn til mjøl.

I dei delane av Europa der ein har gjeve etternamn etter yrke er «møllar» på det lokale språket eit vanleg namn. Dette gjeld til dømes engelsk Miller og tysk Müller (med variantane Mueller, Möller,  og Moeller). Møller er ein norsk skrivemåte for dette tyske etternamnet.

## Kjelder
* Tømmermann, Møller, brink, kjerring ved sprakrad.no

## Bakgrunnsstoff
Asker prosti

**Asker prosti** er eit tenestedistrikt i Oslo bispedømme i Den norske kyrkja. Det femner Asker kommune og prosten har sete i Asker.

## Historie
Prostiet vart oppretta i 1869. Det bestod frå starten av prestegjelda Vestre Aker og Østre Aker skilt ut frå Oslo Domprosti (då Christiania domprosti), og Asker, Hurum, Lier og Røyken frå Drammen prosti.

### Tidslinje
* 1869 - Prostiet vart oppretta. Femnde frå starten prestegjelda Asker, Hurum, Lier, Røyken, Vestre Aker og Østre Aker.
* 1894 - Østre Bærum og Vestre Bærum vart skilt ut frå Asker prestegjeld som eigen prestegjeld.
* 1947 - Hurum, Asker, Lier og Røyken vart overført til Drammen prosti og Vestre Aker og Østre Aker vart del av Oslo Domprosti att.
* 1961 - Namnet vart endra til **Asker og Bærum prosti**.
* 1968 - Holmen prestegjeld og sokn vart skilt ut frå Asker prestegjeld sokn.
* 1975 - Østenstad prestegjeld og sokn vart skilt ut frå Asker prestegjeld og sokn.
* 2000 - Vardåsen sokn vart skilt ut frå Asker sokn.
* 2002 - Prostiet vart delt i to; Asker prosti og Bærum prosti.
* 2004 - Den norske kyrkja byrja fase ut prestegjeldsordninga.

## Sokn
Prostiet er inndelt i sokn. Soknet er grunneininga i Den norske kyrkja.	Dei som arbeider i kyrkja er anten tilsette av soknet gjennom Asker kyrkjeleg fellesråd, eller dei er tilsette i prostiet. Dei fleste prestane er tilsette i prostiet, og har tenesta si knytt til eitt eller fleire sokn.

## Prestegjeld
Prestetensta var tidlegare organisert lokalt gjennom prestegjeld. Ordninga vart fasa ut frå 2004. Før utfasinga hadde Asker prosti desse prestegjelda: 

*Asker prestegjeld med				
** Asker sokn med Asker kyrkje				
** Vardåsen sokn med Vardåsen kyrkje				
			
*Holmen prestegjeld med
** Holmen sokn i Asker med Holmen kyrkje i Asker

*Østenstad prestegjeld med
** Østenstad sokn med Østenstad kyrkje
** Heggedal sokn med Heggedal kyrkje

## Sjå òg
* Kyrkjer i Noreg etter kommune
* Kyrkjer i Noreg etter prosti
* Prosti i Den norske kyrkja

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Om Asker prosti på nettstaden til Den norske kyrkja
Alice Springs

**Alice Springs**, også kjend som **Alice** og **the Alice**, eller **Mparntwe** av arrernte-aboriginarar frå området, er ein by i Northern Territory i Australia. Med 27&nbsp;481 innbyggjarar (2008) er han den nest største byen i delstaten, etter Darwin. Katherine er den einaste andre staden av ein viss storleik i delstaten. Alice Springs ligg midt i Australia, mellom Darwin og Adelaide.

Byen er best kjend i utlandet frå romanen *A Town Like Alice* (norsk *En by som Alice*) av Nevil Shute, som har noko av handlinga si lagd her. Den aboriginske heilage staden og australske landemerket Uluru (Ayers Rock) ligg òg i nærleiken.

## Historie
Alice Springs blei grunnlagt som *Stuart*, ein base for reisande gjennom med kamelkaravane gjennom den australske ørkenen. Busetjinga låg ved det pemanente vassholet *Alice Springs*, kalla opp etter kona til Charles Todd som var *postmaster* for Southern Australia. Todd sjølv gav namnet til elva Todd, som byen òg ligg ved sida av. 

Busetjinga flytta vekk frå vassholet til jarnbanelinja The Ghan då denne nådde området i 1929, men Alice Springs blei fortsatt brukt som namn. I 1933, etter mykje debatt, blei dette det offisielle namnet på byen.

## Kjelder

* «Alice Springs» på Engelsk Wikipedia Revision as of 07:36, 17 February 2007 by Harryboyles 

## Bakgrunnsstoff
Christian Lous Lange

**Christian Lous Lange** () var ein norsk fredspolitikar.

Lange blei cand.mag. i 1893. I dei påfølgjande åra var han dels på lengre studiereiser for å lære seg språk, dels jobba han som lærar i Oslo. Mellom 1900 og 1910 var han sekretær ved Nobelinstituttet og Nobelkomiteen i Oslo og bibliotekaren og forretningsføraren til stiftinga. 

Frå 1909 var han generalsekretær ved Den interparlamentariske unionen, fyrst i Bern, deretter i Brussel og til slutt i Genève. Dette embetet heldt han heilt til 1933, og det var dette embetet som gjorde at han blei tildelt Nobels fredspris i 1921. Han er spesiell som mottakar av Nobels fredspris av di at heile virket hans i mange år dreidde seg nettopp om fred, og vilkår for fredelege løysingar. Lange var attpåtil den fyrste nordmannen som blei tildelt fredsprisen.

I 1919 blei han kreert til dr.philos. ved Universitetet i Oslo på grunnlag av verket *Histoire de l'internationalisme*.

Han var far til utanriksminister Halvard Lange og stortingsrepresentant Carl Viggo Lange; og etterkommar av Christian Christoph Andreas Lange, riksarkivar og ein viktig person for tilgang til norsk mellomalderlitteratur.

## Bibliografi
* *Lærebok i verdenshistorie fra oldtidens slutning til vore dage* (med H. Schjøth)
* *Histoire de l'internationalisme* (1919) (Fyrste del av eit stort anlagt verk)
* *Lærebok i verdenshistorie* (1931) (med N. Østbye)

## Bakgrunnsstoff
* Biografi på www.aktive-fredsreiser.no
* Biografi på nobelprize.org
Eurovision Song Contest 1980

**Eurovision Song Contest 1980** (**ESC 1980**), offisielt **25. Eurovisie Songfestival**, var den 25. gongen Eurovision Song Contest vart arrangert. Tevlinga vart halden i Congresgebouw i Haag i Nederland. Finalen fann stad laurdag 19. april. Irland vann tevlinga med songen «What's Another Year», framført på engelsk av Johnny Logan.

Tevlinga vart arrangert i Nederland etter at vinnaren året før, Israel, nekta å påta seg arrangementet for andre år på rad. Den israelske regjeringa gjekk ikkje med på å utvide kringkastaren IBA sitt budsjett slik at ein kunne ta på seg arrangementet, og datoen som Den europeiske kringkastingsunionen (EBU) hadde sett for tevlinga, 19. april, fall på same dag som den israelske minnedagen for falne i krig. Spania og Storbritannia skal båe ha vorte spurde om å påta seg arrangementet, men takka nei. Nederland gjekk deretter med på å arrangere tevlinga så lenge dei fekk kutte i produksjonskostnadane; som eit resultat av dette vart tevlinga halden på same stad som i 1976, og delar av scena si utforming var lik som i 1976.

Marokko deltok for fyrste gong dette året, medan Tyrkia kom attende til tevlinga. Monaco trekte seg frå tevlinga og kom ikkje att før i 2004.

## Finalen
* Finalen vart halden 19. april 1980 i Congresgebouw.
* Irland vann tevlinga for andre gong.

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Eurovision Song Contest 1980|ESC 1980]]» frå , «[[:en:Eurovision Song Contest 1980|ESC 1980]]» frå  og [http://www.vg.no/musikk/grand-prix/artikkel.php?artid=10007462 VG.no], den 18. mars 2011.*
Våg (fleirtyding)

Ordet **våg** har fleire tydingar på norsk:

* Våg er ei gammal måleeining for masse, tilsvarande om lag 18 kg
* Våg er ein enkel lyftereiskap
* bølgje eller båre
* ei bukt eller smalt sjøstykke som skjer inn i landet. Mest kjend er truleg Vågen i Bergen
* puss eller var (til dømes i augekroken) 
* det å våge noko; vågnad
* Staden Våg i Gildeskål
* Staden Våg i Tysvær

## Kjelde
* Nynorskordboka
Nyliberalisme

**Nyliberalisme** er eit omgrep som blir brukt om ein marknadsvenleg politikk som vektlegg det private næringslivet si rolle og vil avgrensa staten si rolle, hovudsakleg fokusert på det økonomiske planet. Den vert difor òg ofte omtala som økonomisk liberalisme i Noreg. Omgrepet "nyliberalisme" er ikkje klart definert, og vert mest nytta som eit fiendebilete av aktørar på den politiske venstresida om høgresida sin politikk. Svært få politiske eller økonomiske aktørar omtalar seg sjølve som nyliberalistar. Bruken av omgrepet er difor problematisk.

Det som vert kalla nyliberalismen fekk eit grunnleggjande fotfeste i Vesten gjennom Margaret Thatcher (Storbritannia) og Ronald Reagan (USA). Dette tankesettet har langt på veg vorte teke opp av både konservative, kristendemokratiske og sosialdemokratiske politikarar - utan at dei nødvendigvis fører ein meir liberal politikk utanfor det økonomiske. Eit av dei første regima som prøvde ut dei nyliberalistiske teoriane var militærdiktaturet til Augusto Pinochet i Chile.

Nyliberalismen kom til verda på 70- og 80-talet, som ein reaksjon på den sosiale regulerings- og utjamningspolitikken som hadde vorte ført tidlegare. Nyliberalismen står hovudsakleg for ei nedbygging av handelsbarrierar, skattar og avgifter, og ei nedbygging av det offentlege generelt. Samstundes er ikkje tankesettet altomfattande, slik libertanismen er, og sosialdemokratar over heile Europa har difor prøvd å kombinere tankane i nyliberalismen med sosialistiske ideal. Her er Tony Blair og New Labour eit døme.

Men nyliberalismen er òg vanskeleg å skildre med eit enkelt sett grunnverdiar. Mange meiner til dømes at thatcherismen står i direkte motsetnad til dei nyliberale strøymingane i Vesten i dag. Definisjonane flyt òg meir ut etter som motstandarar av nyliberalismen ofte vil nytte uttrykket nyliberalisme som eit skjellsord for alle politiske vedtak som tek makt frå dei folkevalde institusjonane og gjev meir makt til marknaden og særleg til internasjonale korporasjonar.

## Bakgrunnsstoff

* Kva er nyliberalisme?
Eigil Lehmann

**Eigil Lehmann** () var ein norsk prest, diktar og målmann.

Lehmann var frå Bergen.
Han tok teologisk embetseksamen i 1929, og vart i 1930 tilsett som hjelpeprest i Modum. Frå 1937 var han prest i Skjold i Ryfylke. I 1958 fór han til Bergen og vart residerande kappellan i Birkeland prestegjeld i Fana. Han vart sokneprest i Nordås prestegjeld i Fana i 1971 og tok avskil i 1976.

Han arbeidde mykje med bibelsk leksikografi, og gav ut i alt to ordbøker for Det nye testamentet. Han gav ogso ut to ordbøker om dei nordiske øymåla, ei som galdt islandsk, og ei som galdt færøysk. Han skreiv attåt dette dikt gjennom heile livet, og gav ut i alt fire diksamlingar.

Lehmann var heidersmedlem i Vestmannalaget og Vestlandske Mållag, og var med på skipinga av Ivar Aasen-sambandet i 1965. Han har vore i styret for Norsk bokreidingslag og Halldor O. Opedals fond, og var med i Norsk Måldyrkingslag. I 1964 fekk han Sokneprest Alfred Andersson-Ryssts fond.

## Bøker
* 1938 &ndash; *Rette det som rengt er : Eit ord til dei som hev Noregs mål kjært.*
* 1955 &ndash; *Ordbok for det Nye testamentet*
* 1967 &ndash; *Islandsk-norsk ordbok* skriven saman med Þorsteinn Þ. Víglundsson
* 1967 &ndash; *Vilja de lyda*
* 1969 &ndash; *Norsk-islendsk samtalebok : Ein parlør*
* 1977 &ndash; *I eit anna ljos*
* 1981 &ndash; *Lilja i Dal*
* 1983 &ndash; *Atturljóm : kvedskap*
* 1986 &ndash; *Færøysk-norsk ordbok*
* 1990 &ndash; *Ettirrakstur : dikt*
* 2007 &ndash; *Dikt i utval*

## Kjelder
* Diktarprest og målkunstnar. Bergens Tidende om 100-årsdagen til Lehmann. 30. jan. 2007.
* Bondevik, Jarle: *Minneord om Eigil Lehmann*. Stille Stunder nr. 3, Juni 2009, s. 3.

## Bakgrunnsstoff
* Digitaliserte bøker av Eigil Lehmann hjå Nasjonalbiblioteket
Meditasjon

**Meditasjon** er ein teknikk for å konsentrera sinnet, som regel brukt for å utvikla seg andeleg eller roa seg ned. Han blir særleg brukt i samband med austlege religionar som hinduisme, buddhisme og djainisme, der han har ein svært lang tradisjon.

Under meditasjon er det vanleg å fokusera på éin enkelt ting, som ei staving (som *[[aum]]*), eit mantra (som *[[Na Nach Nachma]]*), eit bilete (som ein mandala), eller eit objekt (som eit levande lys eller sin eigen ande). Det er vanleg å sitja stille i lang tid når ein mediterer, gjerne med krosslagde bein og særleg i den såkalla lotusstillinga, men ein kan òg meditera medan ein ligg eller går.

## Sjå òg
* Sjiva, hinduisk asketgud som er kjend for å meditera
Sigmakoordinatar

**Sigmakoordinatar** er ein vertikal koordinat som ofte vert brukt i generelle sirkulasjonsmodellar. Dette fører til at dei nedre grensevilkåra vert enklare ved at dei følgjer topografien på jordoverflata. Ein sigmakoordinat er definert som forholdet mellom trykket i eit gjeve punkt i atmosfæren og trykket på overflata direkte under. 

Når sigma er lik 1 vil ein då vere ved overflata. Når sigma = 0,84 så tyder det at ein er i ei høgd i atmosfæren der trykket er 0,84 gonger trykket ved overflata. Det midla trykket i havnivå er 1013 hPa, så sigma = 0,84 tilsvarar (i snitt) eit trykk på om lag 850 hPa. 

Overflatetrykket på jorda varierer i lag med høgda over havet, og på grunn av variasjonar i vêret. Sjølv om overflatatrykket i snitt er 1013 hPa ved havnivå, så er det mykje lågare i høgre område, som Tibetplatået. Ei trykkflate over Tibetplatået på sigma = 0,84 er mykje mindre enn 500 hPa. Trykkverdien som høyrer til ein sigmakoordinat kan variere stort over høge fjell, men sidan det meste av landområda på jorda er nær eller ved havnivå er det likevel nyttig å tilnærme trykket med ein sigmaverdi. Ein må derimot merke seg at det verkelege trykket kan vere ganske forskjellig frå det tilnærma trykket i høge område.
Lyngshest

**Lyngshest** eller **nordlandshest**, offisielt **nordlandshest/lyngshest**, er ein hesterase frå Nord-Noreg. Lyngshesten blir rekna som ein stor ponni. Mankehøgda er kring 130–140 cm. Fargen er vanlegvis brun, svartbrun, raud eller noko gråskimmel. Hovudbruken av lyngshestar er som ridehest og lett trekkhest. Hesten har fått namn etter heile nordlandsområdet eller Lyngen i Troms, og blir også omtala som lyngshest/nordlandshest.

## Historie
Lyngshesten har anene sine frå dei småe vikinghestane og er ein sterk og nøysam hest med gode bein og hovar. Han vart sett til arbeid på garden eller ute på marka og var van med å jobbe hardt. Desse hestane var aldri i hus og fekk ikkje tilskot av kjøpefôr slik det er vanleg i dag. Dei måtte skaffe seg mat sjølve i inn- og utmark. Dei åt det meste dei kom over av grønt.

I 1930 var rasen utrydningstruga, og det vart sett i gang organisert al. Rasen vart mesta utrydda under andre verdskrigen, da berre et fåtal hestar overlevde dei siste krigsåra. Dei seinare åra har rasen vorte meir populær over heile Noreg. Da traktoren tok over i gardsarbeidet i 1960-åra, var situasjonen framleis ikkje bra for lyngshesten. Det var stadig færre som heldt hest, og mykje arvemateriale gjekk tapt. 

Rasen vart kalla lyngshest fram til 1968, men frå da av er namnet nordlandshest vorte vanlegare. Frå 1994 var det offisielle namnet «nordlandshest/lyngshest».

## Førekomst
I dag er det kring 3&nbsp;000 lyngshestar i Noreg, og det blir årleg fødd kring 200 føl. Lyngshesten har status som *trua - vedlikeholdt* på FAO sine lister.

## Bruksområde
Nordlandshesten/lyngshesten har alltid vore ein allsidig brukshest. Tidlegare var det mest vanleg å nytte lyngshesten til gardsarbeid og som skyss- og ridehest, men no blir rasen mest brukt som hobbyhest. Lyngshesten sin allsidigheit gjer han til ein skikkeleg god allround-hest som er godt eigna for bruk i dei fleste ride- og køyregreiner. Døme på dette er sprang, dressur og mounted games, i tillegg til presisjonskøyring og ponnitrav. Lyngshesten er også stø på foten, og eigner seg derfor godt til turriding og kløyving i ulendt terreng. På grunn av det rolege og vennlege gemyttet sitt er lyngshesten også ein god terapihest.

## Dagens hestar

Dagens hestar har svært gode køyre- og rideeigenskapar. Denne hesterasen er ein god førstegongshest som eignar seg i alle ridegreiner. Han har eit fint og roleg gemytt, men kan stundom vera noko sta. Han er kjend for å vere arbeidsvillig med pågangsmot til å utføre dei oppgåvene han blir beden om å gjere. Felles for lyngshestane er at dei er stødige dyr som sjeldan kvepper til eller spring ut. Dei skal vere tøffe og robuste og er som regel ikkje engstelege. Hesten er noko større enn islandshesten og har ei meir rektangulær kroppsform – typisk for arbeidshestar. Det er mykje fargevariasjon i rasen, og dei fleste fargane er godkjende – anna enn blakk (som fjordingen). 

## Kjelder

----
*«Lyngshest» på Bokmålswikipediaen

## Bakgrunnsstoff
* Rimfakse.no, lyngshestportal
* Om førekomst 
* Sluttrapport utviklingsprosjekt
RahXephon

***RahXephon*** (ラーゼフォン *Rāzefon*) er ein japansk science fiction-serie om 17-åringen Ayato Kamina, ein svær, robot-liknande figur (mecha) som blir kalla RahXephon, og om folka rundt han. Ayato sitt fredelege tilvære som student og kunstnar i Tokyo blir plutseleg avbrote av ei mystisk dame som forfølgjer han, rare maskiner som invaderer byen, og endå rarare maskiner som kjempar tilbake.

Den opphavlege animeserien blei send på Fuji TV i Japan frå januar til september 2002. Han blei skapt og leia av Yutaka Izubuchi og laga av studioet Bones. Serien vart prisløna og fekk gode kritikkar; han blei deretter omsett, kom ut på DVD og blei send på TV i fleire land. Ein film med ei noko omskrive handling og nokre nye scener blei først vist i 2003. Romanar, ein ekstra OVA-episode, eit høyrespel, videospel, illustrasjonsbøker og ein omdanna manga (japansk teikneserieblad) laga av Takeaki Momose kom også ut.

Musikk, tid, mysterium, intrigar og romantikk er viktige element i historia. Serien er påverka av filosofi, japansk folkedikting og vestleg litteratur som skriveria til James Churchward, men òg meir berømte forfattarar. Mesoamerikanske og andre førkolumbiske sivilisasjonar har heidersplassen i serien sin kulturelle bakgrunn.

Izubuchi sa at han med *RahXephon* røynde å settje ein ny standard for mecha-anime, og å vekkje opp at dei gode sidene åt mecha-anime frå 1970-talet, slik som *[[Brave Raideen]]*. Prestasjonen blei i det store og det heile godt motteken av kritikarane. Serien vann ein pris i Japan. Somme av dei vestlege kritikarane sine fråsegner stod på eigne bein, men mange andre tok opp spørsmålet om *RahXephon* var lik andre mecha-seriar som *[[Brain Powerd]]*, *[[Megazone 23]]* og *[[Neon Genesis Evangelion]]*, og om *RahXephon* var betre enn dei.

## Bakgrunnsstoff

* Offisiell nettside (Japansk)
* Offisiell nettside (Engelsk)
* ''RahXephon'' (anime) på ANN 
* ''RahXephon'' på IMDb
* ''RahXephon''  på den opne nettkatalogen Dmoz
Exnerfunksjon

**Exnerfunksjonen** er eit mål på trykk som stundom vert brukt for å erstatte trykket i datamodellar. Han kan til dømes definerast som 

: \Pi = \left( \frac{p}{p_0} \right)^{R_d/c_pd} = \frac{T}{\theta} 
der p_0 er overflatetrykket, vanlegvis ved 1000 hPa; R_d er gasskonstanten for tørr luft og c_p er varmekapasiteten for tørr luft ved konstant trykk. *T* er temperatur og {\theta} er potensiell temperatur.

## Sjå òg
* Hydrostatisk likning
* Klimamodell
* Eulerlikningane
* Væskedynamikk
* Global klimamodell
* Numerisk vêrvarsling
* Primitive likningar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Exner function|Exner function]]» frå ,  den 30. januar 2007.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Pielke, Roger A. *Mesoscale Meteorological Modeling.* Orlando: Academic Press, Inc., 1984.
* U.S. Department of Commerce, National Oceanic and Atmospheric Administration, National Weather Service. *National Weather Service Handbook No. 1 - Facsimile Products.* Washington, DC: Department of Commerce, 1979.
Hyperkopling

Ei **hyperkopling** er ein peikar i eit hypertekstdokument som kan visa til ein annan stad i dokumentet, eit anna dokument, eller ein annan ressurs.  

Hyperkoplingar blir særleg brukte til å binda saman verdsveven (World Wide Web) gjennom HTML-kode.
Lofothest

**Lofothest** er ein utdøydd hestetype frå Lofoten i Nordland fylke i Nord-Noreg. Lofothestane var mindre enn lyngshestane og skilte seg òg ut med det lange ragget. Dei var kjente som svært hardføre hestar. Lofothestane døydde ut tidleg på 1900-talet.

## Bakgrunnsstoff
* Artikkel frå 1984 om Lofothesten
Steffen Thoresen

**Steffen Thoresen** () er ein norsk ishockeyspelar. Per 2022 spelar han for Manglerud Star. Han har tidlegare spelt for mellom anna Vålerenga Ishockey, Storhamar Hockey og Lørenskog Ishockeyklubb.

Thoresen deltok i vinter-OL for Noreg i 2018.
## Referansar
Astana

**Astana** (kasakhstansk og russisk Астана; tidlegare kalla **Akmola**, **Tselinograd**, **Aqmola** og **Nur-Sultan**) er den nest største byen og er sidan 1997 hovudstaden i Kasakhstan. Han ligg nord i sentrale område av Kasakhstan innanfor Akmola oblast, men er administrativt ikkje ein del av oblastet, som har sin eigen hovudstad. 

## Historie
Sibirske kosakkar frå Omsk grunnla ei stor festning i dei øvre områda av elva Isjim i 1824, som seinare utvikla seg til byen Akmolinsk. Tidleg på 1900-talet vart byen eit stort jernbaneknutepunkt, noko som førte til kraftig økonomisk vekst fram til den russiske revolusjonen.

Gulagane låg ein gong tjukt ut over den kasakhstanske steppa, og elleve av dei husa hundretusenvis av fangar med familiane deira. Utanfor Astana låg ALZHIR-leiren, ei russisk forkorting for «Akmolinskij-leiren for konene til forrædarane av moderlandet», ein av dei mest frykta av gulagane. Leiren var nytta for konene til mennene Josef Stalin såg på som «fiendar av folket».

I 1961 fekk byen namnet Tselinograd og vart hovudstad i Det sovjetiske jomfrulandområdet (Tselinnij Kraj). Byen vart senteret i Jomfrulandplanen til Nikita Khrusjtsjov i 1950-åra for å gjere regionen om til eit nytt kornproduserande området for Sovjetunionen. Den store etniske blandinga ein har i området i dag kan stort sett sporast tilbake til denne tida då mange flytta til området for å arbeide her, i tillegg til mange russiske tyskarar som vart flytta hit etter å ha vorte deportert av Josef Stalin under den andre verdskrigen då Nazi-Tyskland invaderte Sovjetunionen. 

Etter at Kasakhstan fekk sjølvstende sitt i 1991 vart byen og regionen kalla Akmola. Dette namnet vert ofte omsett til «kvit gravstein», men tyder eigentleg «Heilag plass». 

I 1994 vart byen vald ut som den framtidige hovudstaden i det nyleg sjølvstendige landet og fekk så namnet Astana etter hovudstaden offisielt vart flytta frå Almaty i 1997. Trass i den isolerte plasseringa til den nye hovudstaden midt på Den kasakhstanske steppa og det særs kalde klimaet om vinteren, trong rett og slett Kasakhstan ein meir sentralt plassert hovudstad enn Almaty, som ligg heilt søraust i landet ved grensa til Kirgisistan.

I 2019 skifta hovudstaden namn til Nur-Sultan for å heidre den nyss avgåtte presidenten Nursultan Nazarbayev, men i 2022 vart namnet endra attende til Astana.

## Geografi
Byen ligg sentralt til i Kasakhstan ved elva Isjim på ei svært flat, halvørkenliknande steppe. Astana ligg 347 meter over havet. 

### Klima
Klimatisk er Astana den nest kaldaste hovudstaden i verda etter Ulan Bator i Mongolia, og temperaturar rundt 35-45 kuldegrader seint på hausten er ikkje uvanleg. Nursultan er òg kjend for å ha frost regelmessig rundt seks månader av året. Astana har generelt kontinentalklima med særs kalde vintrar og moderat varme somrar, i tillegg til at han får lite nedbør. 

Den årlege middeltemperaturen i Astana er 1&nbsp;°C. Januar er den kaldaste månaden med ein middeltemperatur på -16&nbsp;°C, medan juli er den varmaste med ein middeltemperatur på 20&nbsp;°C. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:en:Karaganda|Karaganda]]» frå , den 18. januar 2008.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Theravada

**Theravada** er den eine hovudretninga innan buddhismen i dag, og er den viktigaste forma av religionen i Søraustasia og Sri Lanka. Over 100 millionar menneske reknar seg som theravadabuddhistar. Den andre retninga er mahayana.

Namnet *theravāda* (थेरवाद) er pali og tyder «dei eldste si lære». Mange mahayanabuddhistar bruker omgrepet «hinayana», 'det vesle køyretøyet', om retninga.
Nonne

Ei **nonne** er ei kvinne som har avlagt lovnader som bind henne til eit religiøst liv. Det finst nonner innan til dømes den romersk-katolske kyrkja, den austlege kristendommen, den anglikanske kyrkja, djainismen, den evangelisk-lutherske kyrkja, buddhismen, og taoismen. 

## Kjende nonner
* Hildegard von Bingen

## Sjå òg
* Munk

## Bakgrunnsstoff
Arthur Berg

**Arthur Bjarne Berg** () var ein profilert avisredaktør i den kristne avisa Dagen, abortmotstandar, EU-motstandar og nynorskmann.

## Barndom og ungdom
Arthur Berg vart fødd i Brunlanes i Vestfold, som son til Ole og Camilla Berg, som var gardbrukarar på garden Berg – like ved Berg gamle kyrkje. Her voks han også opp. Berg tok middelskuleeksamen som privatist etter eitt års skulegonge, og fullførte deretter artium på like stutt tid, i 1934. Faren døydde dette året, og Arthur Berg vart ein aktiv ateist - men bad til Gud om frelse for faren. Han vart ikkje verande ateist så lenge: han vart kristen att under eit møte med vekkingspredikanten Ernst Hallen i Kristiansand.

## Byrjande karriere
Deretter studerte Arthur Berg teologi ved Menighetsfakultetet i Oslo, men avslutta studia på grunn av det rådande pasifistiske synet ved skulen. Han tok difor militærutdanning, og vart den 8. april 1940, dagen før Noreg vart invadert av Nazi-Tyskland uteksaminert frå befalsskulen som sersjant, og deltok så i kampane i 1940. Han tok deretter fatt på teologistudia att, samtidig med at han vart med i illegalt arbeid. I 1940 samarbeidde han med to andre teologistudentar, Per Faye-Hansen og Hans Chr. Mamen, og berga 25 norske jødar over svenskegrensa. I 1941 fullførte han teologistudiet. Arthur Berg måtte sjølv rømme til Sverige, og vart i 1944 ordinert til feltprest for dei norske styrkane der. Men han deltok også som stridande offiser under frigjeringa av Finnmark i 1944-45. Etter krigen var han fyrst feltprest og seinare forkynnar og redaktør i Norges Samemisjon før han i 1955 vart redaktør i avisa Dagen i Bergen.

## Redaktør
I Dagen skulle han verta sitjande som redaktør i 30 år, til han gjekk av som pensjonist i 1985. Dagen vart under Arthur Berg prega av ein sterk kampprofil, til forsvar av kristendomen i landet og til forsvar for bibelsk kristentru. Innsatsen omfatta både den offisielle kyrkja og lekmannsrørsla. Ein av Arthur Berg sine kjernetankar var at ateismen ikkje på noko vis kunne stå seg mot bibeltru kristendom.

## Ja til Livet
Då abortsaka kom opp på 1970-talet, vart Arthur Berg ein ivrig forkjempar for det ufødde livet, og ein sterk motstandar av kvinna sin rett til å velje. Han støtta biskop Per Lønning som i 1975 gjekk av som biskop i protest mot innføringa av fri abort. Seinare støtta han også sokneprest Børre Knudsen og Strandebarm Prosti under leiing av sokneprest Per Kørner. Ludvig Nessa vart og ein sentral figur i denne kampen.

## Nei til EU
Då spørsmålet om norsk medlemskap i EU kom opp før folkeavstemminga i 1972 engasjerte Arthur Berg seg sterkt i kampen mot norsk medlemskap. Han var ein dei som stod bak skipinga av Folkerørsla mot EEC.

## Israel
Berg var, som sin medteolog Per Faye-Hansen, ein ihuga sionist og Israelsven. Han forsvarte alltid staten Israel og folket i mange av leiarartiklane sine.

## Litteratur
* Vi er alle prestar, 1953.
* I stridens hete 1969.
* Norsk Bibel 1988 (saman med Carl Fredrik Wisløff og Thoralf Gilbrant)

## Kjelder
* Store Norske Leksikon
* Minneord ved Odd Sverre Hove, redaktør i Dagen
Thoralf Gilbrant

**Thoralf Gilbrant** () var ein profilert predikant og forfattar innan den norske pinserørsla.

## Bakgrunn
Thoralf Gilbrant var eigentleg fødd Gulbrandsen i Stavanger i 1919, som eitt av sju sysken, voks opp i Ryfylke og vart, tross si ungdoms omvending til kristendomen ved eit luthersk bedehus, ein av pinserørsla sine store frontfigurar i Noreg. Han var gift med Tobine og saman hadde dei fem born.

## Biografi

Med ei lang karriere som redaktør (*Illustrert Norsk Bibelleksikon* 1965-1969 og ny utgåve 1986-1992), sette Thoralf Gilbrant uslettelege spor etter seg. Gilbrant var ogso nær medarbeidar med Carl Fredrik Wisløff og Arthur Berg i arbeidet med å få i stand ei moderne språkleg bibelomsetjing for dei lågkyrkjelege kristne. *[[Norsk Bibel]]* utkom i 1988. 

Gilbrant utgav ogso ei lang rad andre bøker, mellom anna *[[Studiebibelen]]*, ei gresk-norsk lineæromsetjing av det nye testamente i fem band 1977-1982. Sistnemnde har seinare vorte utvida. Under dei siste ti åri av sitt liv utgav Gilbrant fleire bøker, mellom anna ei bok som omhandla Isaac Newton og hans tilhøve til Bibelens profetiar.

## Bibliografi

* *Tror du dette?* 1965
* *Jeg tror* 1970
* *Tidens tegn* 1973
* *Snart kommer Jesus* 1980
* *EF i politikk og profeti : romerrikets gjenreisning og Antikristens rike* 1993
* *Isaac Newton om profetiene : profeten Daniel og Johannes' åpenbaring* 1993
* *Hva er skjedd med Bibelen?* 1994
* *«Her er ikke mann og kvinne-»* 1995
* *År 2000 : en ny tidsalder* 1997
* *Bortrykkelsen - Jesu Gjenkomst* 2001
* *Israel i endetiden : tillegg: Mysteriet med Israels tapte stammer* 2002
* *År 2000 og den nye tidsalder* 2003
* *Israel i Endetiden* 2004
* *Darwin & endetidens antikristelige verdensreligion* 2003

## Kjelder

* Artikkel om Gilbrant i NBL, skriven av Odd Sverre Hove.
Karneval

**Karneval** er ein fest som vert arrangert før inngangen til fastetida. Karnevalsperioden vert avslutta på feitetysdag, med oskeonsdag som den fyrste dagen etter karnevalet. Karnevalet er ein folkeleg fest som ikkje har nokon plass i liturgiske kalendrar.

Karneval er ein romersk-katolsk tradisjon. Karnevalet vert òg feira i ein del ortodokse område, medan karnevalet i tradisjonell tyding ikkje vert feira i protestantiske eller ikkje-kristne område. 
*Karneval* i tydinga maskeball eller ein annan fest der deltakarane kler seg ut, er kjend over heile den vestlege verda.

## Etymologi
Opphavet til ordet karneval er uklart:

* Det kan stamme frå italiensk *carne-* eller *carnovale*, frå latin *carnem* (kjøtt) + *levare* (lette eller løfte), som tyder «å fjerne kjøttet». 
* Det kan stamme frå latin *caro* (kjøtt) og *vale* (farvel), med andre ord «farvel til kjøttet». 
* Det kan stamme frå det latinske *carrus navalis*, ei vogn som vart brukt i samband med feiringa av den greske guden Apollon.
Hønse-Lovisa

**Hønse-Lovisa** er ein viktig figur i romanen *[[Ungen]]* av Oskar Braaten. Ho bur ved Akerselva på 1800-talet. Huset hennar blir kalla «Hønsereiret» og ho sjølv «Hønse-Lovisa» fordi ho tar seg av einslege mødre. Hønse-Lovisa gjev fabrikkjentene som har «kome i ulukka» ly og omsorg slik at dei kan behalde ungane sine sjølv om dei er fødd utanfor ekteskap. Dei kan syte arbeidet sitt og slepp å sette dei bort til oppfostring eller adopsjon. 

Gjennom Hønse-Lovisa viste Oscar Braaten eit døme på nestekjærleik i praksis, og eit opprør mot samfunnsnormene som verka mot einslege mødre og ungane deira.

Hønse-Lovisa blir i filmatiseringa av ungen frå 1938 spelt av Ragnhild Hald og i ungen frå 1974 av Sølvi Wang.

**Hønse-Lovisas hus** på Sagene ved Akerselva er eit hus der det er kafé, kultursentrum og galleri. Huset spela rolla som Hønse-Lovisa sitt hus i filmatiseringa av *Ungen* frå 1974.

## Kjelder

* Om «Hønse-Lovisas hus» på oslo.kommune.no
* Om oppsetjing av ''Ungen'' ved Braatenteatret mars 2003 
* Uttalelse fra Rådet for Makt- og demokratiutredningen &mdash; Særuttalelse fra Siri Meyer
Tasmania

**Tasmania** er ei øy som ligg sør for det australske fastlandet. Øya utgjer ein delstat i Australia. Tasmania ligg 200 km sør for Australia. Per mars 2020 bur det 539 590 menneske på Tasmania og dei mindre øyane rundt som Macquarie Island. Totalarealet av delstaten er 68 322 kvadrat kilometer. Det sørlegaste punktet på øya er South East Cape og ligg 364 km sør for det norligste punktet Woolnorth Pt. Frå det vestlegaste punktet, West Pt., til det austlegaste punktet, Eddystone Pt., er det 306 km. 36 % av Tasmania er i dag naturreservat.

Den største byen i staten Tasmania er Hobart og er òg hovudstaten.

## Historie
Dei første menneska kom til Tasmania mellom 29 000 og 140 000 år sidan. Lenge var dei tasmanske aboriginarane dei som levde lengst sør i verda. Det er funne holemålarstykke i holer i det sør-vestlege Tasmania som er daterte å vere 14 000 år gamle.

Den første europearen som såg Tasmania var den nederlandske utforskaren Abel Tasman, som såg øya for første gong 24. november 1642. Han gav øya namnet Anthoonij van Diemenslandt etter sponsoren sin, guvernøren av Nederlandsk Austindia. Øya blei seinare omdøypt til **Van Diemens Land** av britane.

Den første britiske busetnaden blei grunnlagd i 1803, på same plass som dagens hovudstad, Hobart, ligg. Dei første busetjarane var britiske fangar og militære vaktar, som hadde i oppgåve å utvikle samfunnet på Van Diemens Land. Fleire andre byar oppstod i løpet av åra med utspring i fengsel, mellom andre Port Arthur og Macquarie hamn.

Tidleg på 1800-talet blei nesten alle dei tasmanske aboroginarane drepne av europeiske busetterar i ei konflikt som varte i tiår og har blitt døypt The Black War, eller den svarte krigen.

I 1825 blei Van Diemens Land skilt frå kolonien New South Wales, og blei ein delstat under England. I 1856 skifta staten namn frå Van Diemens Land til Tasmania etter Abel Tasman, i eit forsøk på å kvitte seg med ryktet til Van Diemens Land. Tasmania fekk òg si første grunnlov det året.

Det siste kolonifengselet blei stengt i 1877, i Port Arthur. I 1901 blei Tasmania ein delstat i den nyleg oppretta staten Australia.

## Klima
Den høgaste målte tempraturen på Tasmania er 40,8&nbsp;°C. Denne tempraturen blei målt i Hobart, 4 januar 1976. Den lågaste tempraturen nokosinne målt på Tasmania er -13&nbsp;°C. Denne tempraturen blei målt i Shannon den 30. juni 1983.

## Kjende personar frå Tasmania
* Kronprinsesse Mary av Danmark
* Errol Flynn, skodespelar 
* Gream Murphy, dansar og koregraf
* Peter Sculthorpe, komponist
* Ricky Ponting, cricketspelar 
* David Boon, cricketspelar 
* Peter Crumpton, filmskapar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tasmania|Tasmania]]» frå ,  den 25. juni 2007.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Shkodërsjøen

**Shkodërsjøen** (albansk *Liqeni i Shkodrës*, serbisk *Скадарско језеро*, *skadarsko jezero*) er ein innsjø på grensa mellom Montenegro og Albania, og den største innsjøen på Balkan. Innsjøen er kalla opp etter byen Shkodër (*Skadar, Scutari, İşkodra*) nord i Albania. 

Overflata ligg seks meter over havnivå, og kan variere mellom 370 og 530 kvadratkilometer. Innsjøen får det meste av vatnet frå elva Morača og renn ut i Adriahavet via den 41&nbsp;km lange elva Buna (Bojana på serbisk), som dannar grensa mellom Albania og Montenegro den siste halvdelen før ho når havet.

Den montenegrinske delen av innsjøen og området rundt vart utnemnd til nasjonalpark i 1983. Dette er ein av dei største fuglereservoara i Europa med 270 fugleartar, mellom anna nokre av dei siste pelikanane i Europa. Innsjøen inneheld òg mykje måse og hegre, i tillegg til store mengder fisk, som karpe, laue og ål.

I 1996 vart området ein del av Ramasarkonvensjonen si liste over våtmarksområde av internasjonal tyding.

## Bakgrunnsstoff
* Discover-Montenegro.com  
* Photo-Montenegro.com
* Destination-Montenegro.com
* Skadarsko jezero  (på serbisk, med mange bilete)
* Offisiell side for Shkodërinnsjøen Nasjonalpark
Malm i Verran

**Malm** er ein tettstad i Steinkjer kommune i Trøndelag med . Staden var kommunesenter i tidlegare Verran kommune. 

Malm ligg på nordsida av Beitstadsundet, ein arm av Beitstadfjorden som igjen er ein arm av Trondheimsfjorden. Frå Malm er det om lag 30 km. til Steinkjer og rundt 150 km til Trondheim. Tettstaden er i dag prega av fråflytting etter at Fosdalens Bergverk blei lagt ned.

Før 1906 var Malm ei typisk jordbruksbygd. Frå 1906 til 1997 dreiv Fosdalens Bergverk gruvedrift på staden. Hovudnæringa i dag er småindustri og jordbruk.

Malm er kjend for Malm Trekkspellklubb, som har fleire NM-gull i trekkspel, seinast under NM i Bøde i 2006. I 2006 hadde Malm hundreårsjubileum, og det blei avduka ei byste av den lokale revyartisten, songskrivaren og tidlegare rektoren ved Malm skole, Mikael Høyem.

På Malm ligg Malm kyrkje frå 1885.
Morača

**Morača** (serbisk/montenegrinsk kyrillisk *Морача*) er ei elv i Montenegro. Ho har sitt utspring i nordlege delar av Montenegro ved foten av fjellet Rzača, og strøymer 113 km sørover før ho munnar ut i Shkodërinnsjøen.

Morača er ei strid fjellelv i dei nordlege områda, og har laga eit storarta gjel nord for Podgorica. Like nord for Podgorica slår elva seg saman med den største sideelva Zeta, før ho kjem ut på Zetasletta. Vidare strøymer ho over dette flate landskapet før ho munnar ut i Shkodërinnsjøen.

Morača er ei relativt lita elv, og er sjeldan meir enn 100 m brei og for det mest grunn. Derfor er det ikkje mogeleg med transport på elva. Ei bru over Moračagjelet fungerer i dag som hovudfartsåre frå Serbia og Podgorica til kystområda av Montenegro. Vegen er derimot rekna som særs farleg, og vil sannsynlegvis verte bytta ut med ein omkøyringsveg i framtida. 

Morača er rekna som eit av symbola på Podgorica, og er den største elva som renn gjennom byen.
Buna

**Buna** (på albansk) eller **Bojana** (på serbisk, kyrillisk: **Бојана**) er ei 41&nbsp;km lang elv i Albania og Montenegro som renn frå Shkodërinnsjøen til Adriahavet. I lag med elva Morača som er hovudkjelda til innsjøen, er heile systemet 183&nbsp;km langt.

## Buna i Albania
Buna/Bojana var tidlegare lengre, men sidan vassnivået i Shkodërinnsjøen har stige er den øvre delen av elva no under overflata på innsjøen. Elva flyt først vestover, men etter eit par kilometer når ho byen Shkodër og snur sørvestover. Like sør for byen møter Buna den viktigaste sideelva si, Drin, som vart ei sideelv etter ein stor flaum i 1858 då den endra retning. I dag fører Drin ti gonger meir vatn til elva enn Buna sjølv (320 m³/s). Etter å ha strøymt rundt fjelltoppen Tarabosj, passerer ho landsbyane Zues, Berdica, Oblika, Obot, Dajç og Gorica, og så etter 20&nbsp;km danna ho grensa mellom Albania og Montenegro.

## Grenseelv og munning
Grensedelen av elva utgjer 24&nbsp;km, og Buna/Bojana bukter seg nedover. Ho strøymer rundt innsjøane Šasko jezero og Zogajsko blato, som begge er i Montenegro. Busetnadar langs denne delen av elva er Sveti Đorđe og Reč på Montenegrosida, og Luarza og Pulaj på den albanske sida. Området rundt denne delen av elva er lågt og myraktig.

Ved munningen ut i Adriahavet dannar Bojana/Buna eit lite delta med to armar, og den venstre delen av elva dannar grensa med Albania, og den høgre med øya mellom armane, er ein del av Montenegro. Øya heiter Ada Bojana. Ho vart angiveleg danna då eit skip forliste her på 1800-talet, og dekkjer no eit område på 6&nbsp;km³, og er den største øya i Montenegro. Feriestaden Sveti Nikola («St. Nicholas») ligg like ved, og er eit stort senter for nudisme langs Adriahavet.

## Eigenskapar
Sjøv om ho er kort har Buna/Bojana eit ganske stort nedslagsfelt som dekkjer 5&nbsp;187&nbsp;km², sidan heile nedslagsfeltet til Shkodërinnsjøen, som er den største innsjøen i Søraust-Europa, òg er ein del av det. I tillegg får ho mykje vatn frå sideelva Drin, og dette gjer at elva er det nest største tilløpet til Adriahavet, etter Poelva i Italia.

Det er mogeleg med transport langs heile Buna/Bojana, avhengig av storleiken på båten.

## Kjelder
* *Mala Prosvetina Enciklopedija*, Tredje utgåve, Prosveta, 1985, ISBN 86-07-00001-2
* Jovan Đ. Marković, *Enciklopedijski geografski leksikon Jugoslavije*, Svjetlost-Sarajevo, 1990, ISBN 86-01-02651-6
Eldar IL

**Eldar IL** er eit norsk idrettslag heimehøyrande på Vossestrand i Voss i Vestland, skipa i 1949. Laget eig Framnes plastbakkar, Framnes tennisbane, Haugsvik nærmiljøanlegg, Seimen-banen på Sundve og har bruksrett til Årmotslia skianlegg.

## Historie
Eit tidlegare namn på laget er *IL Eldar*.

## Kjende medlemmer
* Lars Bystøl &ndash; skihoppar, OL-meister i normalbakke frå Vinter-OL 2006 i Torino.

## Kjelder

* Nettstaden til Voss Idrottsråd 

## Bakgrunnsstoff
*