Georgisk

**Georgisk** er eit kartvelsk (eller sørkaukasisk) språk som er majoritetsspråket i Georgia i Kaukasus, og minoritetsspråk i nabolanda Iran og Tyrkia. Jødegeorgisk er eit jødisk språk som er ein variant av georgisk, og som blir rekna som eit eige språk.

## Klassifikasjon
Georgisk er det største og mest brukte språket i den kartvelske familien, andre kartvelske språk er svansk, mingrelsk og lazisk, som alle blir snakka i Georgia (de fleste lazisk-talarane bur i Tyrkia).

Det har ikkje vore mogleg å vise slektskap mellom georgisk og andre kaukasiske språk (ut over dei andre kartvelske språka).

## Historie
Georgisk skilde seg sannsynlegvis frå mingrelsk og lazisk tidleg på 1000-talet f.K. Basert på graden av endring i språket går lingvistar som til dømes G. Klimov, T. Gamkrelidze og G. Machavariani ut i frå at det første skiljet i språkfamilien kom på 2000-talet f.Kr, då svansk skilde seg frå dei tre andre språka.

Georgisk har ein rik litteraturtradisjon. Det eldste verket på georgisk er «Martyrdommen til den heilage dronninga Shushanik» (*წამებაჲ წმიდისა შუშანიკისი დედოფლისაჲ*) av Iakob Tsurtaveli, frå det 5.&nbsp;hundreåret e.Kr.

## Skriftsystem
:*Hovudartikkel: [[Det georgiske alfabetet]]*

Georgisk har vorte skrive med fleire skriftsystem i løpet av historia. I dag er det det georgiske alfabetet («mkhedruli») som blir brukt. Det georgiske alfabetet har 33&nbsp;bokstavar som blir brukt til vanleg, og eit halvt dusin bokstavar som no er forelda. Bokstavane står nesten i eit ein-til-ein-tilhøve med lydane i georgisk.

I følgje dei tradisjonelle historiene som vart skrive ned av Leonti Mroveli i det 11.&nbsp;hundreåret, vart det georgiske alfabetet laga av Parnavaz I, den første kongen av Kaukasisk Iberia (også kalla Kartli), i det tredje hundreåret f.Kr. Dei første døma frå alfabetet er likevel frå det 5.–4.&nbsp;hundreåret f.Kr. I løpet av hundreåra vart alfabetet modernisert. I dag finst det tre forskjellige variantar av det georgiske alfabetet, som er så forskjellige frå einannan at det ikkje er mogleg å forstå dei to andre ved å forstå eitt av dei. Desse variantane blir kalla «asomtavruli» (majusklar), «nushukri» (minusklar) og «mkhedruli». Det finst ingen majusklar eller minusklar i mkhedruli.

## Grammatikk

Georgisk er eit agglutinerande språk. Det er visse prefiks og suffiks som  blir sett saman for å danne verb. I nokre tilfelle finst det opptil åtte affiks i eitt verb samtidig. Eit døme er *ageshenebinat* («de hadde bygd»). Verbet kan delast inn i fleire delar: *a-g-e-shen-eb-in-a-t*. Kvart affiks her har noko å seie for kva tid verbet er i, og kven som utførte handlinga.

Synkope er eit utbreidd fenomen i georgisk. Når eit suffiks (spesielt fleirtalssuffikset *-eb-*) vert lagt til eit ord som har enten vokalane *a* eller *e* i siste staving, fell denne vokalen bort. For eksempel tyder *megob*'a**ri'' «ven». For å seie «vener» seier ein ''megobr**eb**i'', med tap av ''a'' i siste stavinga i rota.

Det er sju [[kasus]] i georgisk: [[nominativ]], [[ergativ]], [[dativ]], [[genitiv]], [[instrumental]], [[adverbial]] og [[vokativ]]. Setningar vert vanlegvis bygde opp med subjektet i nominativ og objektet i [[akkusativ]] (eller dativ). Dette er likevel motsett i mange tilfelle (noko som for det meste avheng av karakteren til verbet). Dette blir kalla ein [[dativkonstruksjon]]. I fortid av transitive verb, og i notid av verbet «å vite», står subjektet i ergativ.

Georgisk er eit [[postposisjon]]elt språk, dvs. [[adposisjon]]ar vert plasserte etter (i staden for framfor) substantiva dei har som komplement. Mange georgiske postposisjonar krev substantivet i ein viss kasus.

Den primære setningsstrukturen i georgisk er [[SVO-språk|subjekt–verb–objekt]], men ordfølgja er ikkje like streng som i mange [[germanske språk]], som f.eks. [[engelsk]]. Ikkje alle ordrekkefølger er moglege, men det er mogleg med t.d. subjekt–objekt–verb. Georgisk har ikkje noko [[genus|grammatisk kjønn]], og pronomen er òg kjønnsnøytrale. Språket har ingen [[determinativ]]ar, så «gjest», «ein gjest» og «gjesten» blir sagt på same måte.

== Ordforråd ==
Georgisk har eit rikt [[avleiing]]ssystem. Frå ei rot kan ein ved hjelp av bestemte prefiks og suffiks danne mange substantiv og adjektiv. For eksempel kan følgjande ord bli avleidd frå rota ''-kart-'': ''Kart**veli*** (ein georgiar), ''Kart'''uli*** (språket georgisk) og ***Sa'''kart'''velo*** (Georgia).

Georgisk bruker eit tjuetalssystem, på same måte baskisk og dansk. For å uttrykke tal som er større enn 20 og mindre enn 100 seier georgiarane først kor mange tjue-tal det er, og så resten av talet. For eksempel er «93» ოთხმოცდაცამეტი *otkh-m-ots-da-tsamet'i* (bokstaveleg fire-ganger-tjue-og-tretten).

## Kjelder

## Litteratur
* Pavle Ingorokva. # Georgian inscriptions of antique.- Bulletin of ENIMK, vol. X, Tbilisi, 1941, s. 411-427 (på georgisk)
* Zaza Aleksidze. Epistoleta Tsigni, Tbilisi, 1968, 150 sider (på georgisk)
* Korneli Danelia, Zurab Sarjveladze. Questions of Georgian Paleography, Tbilisi, 1997, 150 sider (på georgisk, med engelsk oppsummering)
* Elene Machavariani. The graphical basis of the Georgian Alphabet, Tbilisi, 1982, 107 sider (på georgisk, fransk oppsummering)
* Ivane Javakhishvili. Georgian Paleography, Tbilisi, 1949, 500 sider (på georgisk)
* Ramaz Pataridze. The Georgian Asomtavruli, Tbilisi, 1980, 600 sider (på georgisk)
* «Great discovery» (om akademiker Levan Chilashvilis ekspedisjon).- Avis «Kviris Palitra», Tbilisi, 21.–27. april 2003 (på georgisk)

## Bakgrunnsstoff
* Grammatisk oversikt over georgisk