open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Malgobek

**Malgobek** (russisk Малгобек, ingusjetisk МагIалбике – *Maġalbike*) er ein by i Republikken Ingusjetia i Russland med om lag 35&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 45&nbsp;km nordvest for republikkhovudstaden Magas.

Malgobek vart grunnlagt i 1935 som ein busetnad for arbeidarar ved dei nyleg oppdaga oljefelta i nærleiken. Han fekk bystatus i 1939.

Under andre verdskrigen vart Malgobek okkupert av tyske troppar frå 12. september 1942 til 3. januar 1943, då han vart erobra attende av den raude armeen.

I løpet av 1990-talet vart folketalet dobla på grunn av flyktningar frå krigsområda i naborepublikken Tsjetsjenia.

Forutan oljeverksemda til selskapet *Ingusjneftegasprom* finst verksemder innan treforedling og næringsmiddelindustri.

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Malgobek|Malgobek]]» frå , den 29. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Furmanov

**Furmanov** (russisk Фу́рманов) er ein by i Ivanovo oblast i Russland med om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. 

Byen vart grunnlagd i 1918 som *Sereda*. Den 13. mars 1941 vart namnet på byen endra til Furmanov, etter forfattaren og bolsjeviken Dmitrij Furmanov.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Gavrilov Posad

**Gavrilov Posad** (russisk Гаври́лов Поса́д) er ein by i Ivanovo oblast i Russland med om lag 5&nbsp;500 innbyggjarar. Han ligg ved elva Irmes, ei sideelv til Nerl, rundt 75&nbsp;km sørvest for Ivanovo. 

Gavrilov Posad vart først nemnd i skriftlege kjelder i 1434 som busetnaden *Gavrilovskoje*. Ein meiner at han vart grunnlagd ein gong på 1200-talet av Vsevolod III av Vladimir, og kalla opp etter son hans Svjatoslav, sin hadde Gavrijl som andre førenamn. I 1609 vart busetnaden endra til *Gavrilova [[sloboda]]*. I 1789 vart namnet endra til *Gavrilovskij [[Posad]]* og han fekk byrettar. Det noverande namnet fekk byen først på 1900-talet.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Jurjevets

**Jurjevets** (russisk Юрьевец) er ein by i Ivanovo oblast i Russland med om lag 8&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved Gorkij-reservoaret i elva Volga, rundt 135&nbsp;km nordaust for Ivanovo. 

Jurjevets vart grunnlagd i 1225 av fyrst Jurij II som *Jurjev-Povolzjskij*. I 1237 vart byen øydelagd av armeen til Batu Khan under mongolinvasjon av Russland.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Juzja

**Juzja** (russisk Южа) er ein by i Ivanovo oblast i Russland med om lag 15&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved Vazalsjøen, 80&nbsp;km søraust for Ivanovo.

Ein busetnad på staden til dagens Juzja har eksistert sidan byrjinga av 1400-talet. Landsbyen Juzja vart første gong nemnd i 1628. Han fekk bystatus i 1925.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Kokhma

**Kokhma** (russisk Кохма) er ein by i Ivanovo oblast i Russland med om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Uvod, ei sideelv til Kljazma, rundt 10&nbsp;km søraust for Ivanovo. 

Busetnaden vart første gong nemnd i 1619 som landsbyen *Rozjdestvenskoje-Kokhma* (russisk: Рожде́ственское-Кохма). Han fekk bystatus i 1925.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Komsomolsk i Ivanovo oblast

**Komsomolsk** (russisk Комсомо́льск) er ein by i Ivanovo oblast i Russland med om lag 8&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Ukhtokhma, ei sideelv til Uvod, rundt 35&nbsp;km vest for Ivanovo. 

Byen vart grunnlagd i 1931, og fekk bystatus i 1950.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Navoloki

**Navoloki** (russisk Наволоки) er ein by i Ivanovo oblast i Russland med om lag 8&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg på høgre breidda av elva Volga, rundt 80&nbsp;km nordaust for Ivanovo. 

Navoloki vart grunnlagd på 1880-talet som ein busetnad for arbeidarar i samband med bygginga av ein tekstilfabrikk. Han fekk bystatus i 1938.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Pljos

**Pljos** (russisk  ) er ein by i Ivanovo oblast i Russland med om lag 2&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg på høgre breidda av elva Volga, rundt 70&nbsp;km nordaust for Ivanovo.

Byen vart grunnlagt i 1410 av Vasilij I, som ein grensepost for Storfyrstedømet Moskva. Byen fekk bystatus i 1925.

Pljos er ein del av den gylne sirkelen rundt Moskva.

## Galleri

File:Plyos Sobor.jpg|Himmelopptakingskyrkja
File:Воскресенская деревянная церковь. 1699 г..JPG|Gjenoppstandingskyrkja av tre.
File:Vic Skumin.jpg|Kyrkjegarden ved Gjenoppstandingskyrkja.
File:Plyos. Saint Barbara church P5251962 2425.jpg|St. Barbara-kyrkja
File:Plyos, Ivanovo Oblast, Russia, 155555 - panoramio (14).jpg|Gjenoppståingskyrkja
File:Volga river. Plyos. House-museum of Isaac Levitan P5251797 2350.jpg|Isaac Levitan-museet
Plos urbo.jpg|Utsyn over Pljos


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Privolzjsk

**Privolzjsk** (russisk Приво́лжск) er ein by i Ivanovo oblast i Russland med om lag 14&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Sjatsja, ei sideelv til Volga, rundt 50&nbsp;km nord for Ivanovo.

Busetnaden er kjend sidan 1485 som landsbyen *Jakovlevskoje Bolsjoje* (russisk: Я́ковлевское Большо́е). Byen Privolzjsk vart danna då landsbyen Jakovlevskoje og omkringliggende busetnader vart slått saman i 1938.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Putsjezj

**Putsjezj** (russisk Пучеж) er ein hamneby i Ivanovo oblast i Russland med om lag 7&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved Gorkij-reservoaret i Volga, rundt 140&nbsp;km aust for Ivanovo. 

Busetnaden vart først nemnt som *Putsjisjtsje* sloboda i 1594. På 1800-talet vart han eit senter for kornindustrien og linhandelen. Den nærliggande byen Ivanovo vart kjent som «brudebyen», sidan mange kvinnelege arbeidarar flytta til byen for å arbeide i veveriindustrien (som igjen var avhengig av linhandelen til Putsjezj) og i følgje segna kom ugifte menn hit for å finne ektefellar.

I 1952 starta fyllinga av Gorkij-reservoaret (kalla opp etter forfattaren Maksim Gorkij, noko som gjorde byen utsett for flaum. I løpet av dei neste tre år vart byen demontert, flytta til ei høgare plassering, og bygd opp att. 

I dag har Putsjezj framleis ein linhandel og ein tekstilfabrikk. Anna industri er ein fabrikk som produserer element av armert betong, ein treforedlingsfabrikk, og *Istoki*-fabrikken.  *Istoki* er eit kunsthandverk som omfattar framstilling av arbeid av tradisjonelt broderi, både handlaga og maskinelt, med mønster henta frå gammal kunst frå Volga-regionen. 

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Putsjezj|Putsjezj]]» frå ,  den 29. januar 2009.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Rodniki

**Rodniki** (russisk Родники́, tyder 'kjelde') er ein by i Ivanovo oblast i Russland med om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Juksja, rundt 50&nbsp;km aust for Ivanovo.

Busetnaden Rodniki har vore kjend sidan 1606. Han fekk bystatus i 1918.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Tejkovo

**Tejkovo** (russisk Тейково) er ein by i Ivanovo oblast i Russland med om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Kljazma, rundt 30&nbsp;km sørvest for Ivanovo.

Tejkovo vart grunnlagd på 1600-talet. Han fekk bystatus i 1918.

54. strategiske missildivisjon i Det russiske forsvaret har base i Tejkovo.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Vitsjuga

**Vitsjuga** (russisk Вичуга) er ein by i Ivanovo oblast i Russland med om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 65&nbsp;km nordaust for Ivanovo.

Vitsjuga vart første gong nemnt som ein volost i testamentet til Ivan den store i 1504.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Oslo Schakselskap

**Oslo Schakselskap** er ein sjakklubb i Oslo, som i mesteparten av tida han har eksistert har vore den klart største og sterkaste sjakklubben i Noreg.

Oslo Schakselskap vart stifta 4. februar 1884, som Christiania Schakselskab. Den var ein av dei sju sjakklubbane som var med og stifta Norges Sjakkforbund i 1914. 

I 1918 donerte bankier Johs. G. Heftye eit fond til klubben. Dette fondet danna grunnlaget for at klubben i 1952 kunne skaffe seg eigne lokale i Bogstadveien 30 på Majorstua.

Oslo Schakselskap hadde per 1989 vunne NM for klubblag 17 gongar: I 1937, 1939, 1958, 1959, 1968, 1974, 1977, 1978, og 9 år på rad i åra 1980 til 1988. (Først frå 1971 vart dette ei årleg sjakkturnering). Klubben har dei siste sesongane spelt i den norske eliteserien i sjakk.

Spelarar frå klubben har vunne Noregsmeisterskapen i sjakk 44 gongar fram til 2008, av dei 84 gongar NM til då hadde blitt arrangert.

Oslo Schakselskap er no den nest største i Noreg, med om lag 95 medlemmar pr 9.4.2008.

Dei mest kjende spelarane frå klubben no, er stormeistrane i sjakk Leif Erlend Johannessen, Einar Gausel og Leif Øgaard, og Jon Ludvig Hammer, som kvalifiserte seg til stormeistertittelen i januar 2009. 

## Kjelder
* Øystein Brekke: Norges sjakkforbund 75 år 1914-1989, Norges Sjakkforbund 1989, ISBN 82-991916-0-2

## Bakgrunnsstoff
* Heimesida til Oslo Schakselskap
Zavolzjsk

**Zavolzjsk** (russisk Заво́лжск) er ein by i Ivanovo oblast i Russland med om lag 9&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg på venstre breidda av elva Volga, rundt 90&nbsp;km nordaust for Ivanovo. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Oblutsje

**Oblutsje** (russisk Облу́чье) er ein by i Den jødiske autonome oblasten i Russland med om lag 8&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Amur, rundt 140&nbsp;km vest for Birobidzjan. 

I samband med bygginga av den transsibirske jernbanen vart det danna mange nye busetnader for nybyggjarar i området. Jernbanestasjonen *Oblutsje* vart bygd i 1908. Ved stasjonen vart busetnaden *Sololi* grunnlagd i 1911. Han skifta i 1914 namn til Oblutsje, og fekk bystatus i 1938.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Baksan

**Baksan** (russisk Бакса́н) er ein by i Republikken Kabardino-Balkaria i Russland med om lag 40&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Baksan, rundt 20&nbsp;km nord for Naltsjik. 

Ein busetnad der byen i dag ligg vart første gong nemnt i 1748. Han fekk status som urbanliknande busetnad i 1964, og bystatus i 1967.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Majskij

**Majskij** (russisk Ма́йский) er ein by i Republikken Kabardino-Balkaria i Russland med om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 40&nbsp;km nordaust for Naltsjik.

Den russiske militære utposten *Prisjib* vart grunnlagd på staden i 1819. Han vart omorganisert til stanitsaen *Prisjibskaja* i 1829. I 1875 vart jernbanestasjonen *Kotljarevskaja* bygt tre kilometer sør for stanitsaen, og i 1888 danna det seg ein busetnad rundt han. I 1920 vart namnet endra til *Prisjibskij*, og i 1925 til Majskij. I 1959 vart busetnaden og stanitsaen slått saman til den bymessige busetnaden Majskij. Han fekk bystatus i 1965.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Messier 81

**Messier 81** (**M81**), **NGC 3031** eller **Bode sin galakse** er ein LINER-spiralgalakse som ligg rundt 11,6 millionar lysår unna jorda i stjernebiletet Den store bjørnen. Han er ein av dei ljosaste galaksane som kan verta sett frå jorda. Eit svart hòl på 70 millionar solmassar finst i sentrumet til galaksen.

For rundt 300 millionar år sidan hadde M81 ei nærpassering av galaksane NGC 3077 og M82.

## Kjelder

* *Denne artikkelen baserer seg på pressemelding *'STScI-2007-19*' frå [[Space Telescope Science Institute]].*
Nartkala

**Nartkala** (russisk Нарткала) er ein by i Republikken Kabardino-Balkaria i Russland med om lag 35&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg 25&nbsp;km nordaust for Naltsjik. 

Han vart grunnlagd i 1913 som jernbanestasjonen *Doksjukino*. Han fekk bystatus i 1955. I 1967 vart namnet enda til Nartkala 1967.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Terek i Russland

**Terek** (russisk Терек) er ein by i Republikken Kabardino-Balkaria i Russland med om lag 20&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Terek, rundt 40&nbsp;km aust for Naltsjik. 

Han vart grunnlagd i 1876. Han fekk bystatus i 1967.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Bagrationovsk

**Bagrationovsk** er ein liten by i det noverande Kaliningrad oblast i Russland, rundt 37 kilometer sør for Kaliningrad. Byen ligg rett ved grensa til Polen og har om lag 6&nbsp;500 innbyggarar. Byen heitte **Eylau** fram til 1946.

Den tyske riddarordenen bygde i 1325 ei borg på denne staden, og byen som voks opp rundt denne vart kalla Eylau.

Då Den tyske orden vart sekularisert i 1525, vart byen ein del av hertugdømet Preussen og fekk byrettar i 1585. Seinare vart området arva av Hohenzollarane og vart ein del av markgreveskapet Brandenburg i 1618. Byen vart ein del av Kongeriket Preussen i 1701 og administrert som ein del av provinsen Aust-Preussen frå 1773. Under den prøyssisk-leia tyske samlinga i 1871 vart området ein del av Det tyske keisardømet.

Det blodige slaget ved Eylau stod her 7.–8. februar 1807 mellom Napoleon sin La grande armée og dei russiske styrkane under kommando av Levin August von Bennigsen.

Under avslutninga av den andre verdskrigen rykte den raude arméen inn i byen våren 1945 og den tyske folkesetnaden som ikkje alt hadde flykta vart drive vestover. Byen vart omdøypt til dagens namn i 1946 til minne om den russiske generalen Pjotr Bagration som hadde delteke i slaget ved Eylau.

## Merknader

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Bagrationovsk|Bagrationovsk]]» frå , den 29. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Tyrnyauz

**Tyrnyauz** (russisk Тырныауз) er ein by i Republikken Kabardino-Balkaria i Russland med om lag 20&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg i dalføret til elva Baksan i Nord-Kaukasus, rundt 60&nbsp;km vest for Naltsjik.

Byen vart grunnlagt som ein busetnad ved ei wolframgruve og -foredlingsanlegg, som framleis er hovudarbeidsgjevar i området. 

Byen ligg langs hovudruta for klatreekspedisjonar til Elbrus, og er eit viktig forsyningspunkt for turar inn i Elbrus-området.

I juni 2001 vart byen råka av ein kraftig flaum og jordras. Bustadblokker vart gravlagd i gjørme opp til fjerde etasje. Det finst ingen pålitelege tal for kor mange omkomne og skadde det var. Byen hadde i 2004 stort sett kome seg etter skadane, men spora etter raset er framleis synlege.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Tsjegem

**Tsjegem** (russisk Чеге́м) er ein by i Republikken Kabardino-Balkaria i Russland med om lag 21&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 10&nbsp;km nord for Naltsjik. 

Busetnaden fekk status som urbanliknande busetnad i 1972, og han fekk bystatus i 2000.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Litjsundbrua

**Litjsundbrua** er ei fritt frambygg-bru på riksveg 680 i Aure kommune i Møre og Romsdal. Brua kryssar Litjsundet mellom Jørnøya og Ertvågsøya. Saman med Imarsundbrua forbinder ho øyane Tustna og Stabblandet med Ertvågsøya, og erstatta ferjestrekninga mellom Aukan og Vinsternes. Litjsundbrua er 300 meter lang og har tre spenn, det lengste på 160 meter. Imarsundprosjektet blei opna 15. januar 2007.

## Sjå au
* Bruer i Noreg
* Bruer i Noreg etter lengd

## Bakgrunnsstoff
* Statens vegvesen: Litjsundbrua 
* Statens vegvesen: Imarsundprosjektet 
* Tidens Krav: Litjsundbrua landfast
Imarsundbrua

**Imarsundbrua** er ei stålkassebru i Aure kommune i Møre og Romsdal fylke. Brua kryssar Imarsundet mellom Stabblandet og Jørnøya. Ho blei opna 15. januar 2007 av samferdselsministeren, og dermed er det ferjefri veg frå Tømmervåg til kommunesenteret Aure og vidare til Kyrksæterøra og Trondheim. Imarsundbrua er 550 meter lang, med fem spenn, det lengste på 120 meter. Ho er ein del av riksveg 680, og saman med Litjsundbrua erstattar ho ferjestrekninga Aukan&ndash;Vinsternes. Ferjeoverfarten tok 15 minutt og ferja gjekk ein gong i timen.

## Sjå au
* Bruer i Noreg
* Bruer i Noreg etter lengd

## Bakgrunnsstoff
* Statens vegvesen: Imarsundbrua 
* Statens vegvesen: Imarsundprosjektet
George Stephens

**George Stephens** () var ein engelsk arkeolog og filolog som det meste av livet arbeida i Norden, spesielt med å tolke runeinskripsjonar.

Stephens var son til presten John Stephens og hustrua Rebecka Eliza Rayner. Han studerte ved University College London. I 1834 gifta han seg med Mary Bennett og flytta til Sverige, der han studerte nordisk litteratur og folkeminne frå mellomalderen. Ei samling av eventyr han gjorde saman med Gunnar Olof Hyltén-Cavallius blei til ei bok som kom ut fyrste gong i 1844, og deretter i stadig nye opplag. Stephens flytta seinare til Danmark der han blei forelesar i engelsk språk og litteratur ved Københavns Universitet i 1851. I 1855 blei han professor her. Han gav jamleg ut det engelske tidsskriftet *[[The Gentleman's Magazine]]*. Mot det som ofte blir hevda så oppdaga han *ikkje* det angelsaksiske fragmentet av diktet *[[Waldere]]*, men han var den fyrste som gav det ut i omsetjing og original tekst (København i 1860). I 1877 gjorde Uppsala universitet han til *doctor honoris causa*, æresdoktor.

## Bibliografi
* *Bihang till Frithiofs Saga*, episk dikt af Es. Tegnér 1841, på engelsk: *Frithiofs Saga a Legend of the North by Es. Tegnér*
* *Conversational outlines of English grammar : intended as an easy introduction to that language...* (Stockholm, 1837).
* *Förteckning öfver de förnämsta brittiska och fransyska handskrifterna uti Kongl. bibliotheket i Stockholm* (Stockholm, 1847)
* *Svenska folksagor och äfventyr*, saman med G. O. Hyltén-Cavallius. 1844-1849, illustrert utgave i 1875.
* *Revenge, or Woman's Love: a melodrama in five acts* (Copenhagen and London, 1857) (Den svenske kongen Erik Seiersæl er ein av hovudpersonane)
* *The rescue of Robert Burns, February 1759* (Cheapinghaven (= København), 1859)
* *The Old-Northern runic monuments of Scandinavia and England*, 4 volumes (London og København i 1866&ndash;1901)
* *Old Norse fairy tales* (1882)
* *The runes : whence came they* (London, 1894)
Aysgarthfossane

**Aysgarthfossane** er tre fossar i elva Ure i Yorkshire Dales i England. Dei strekkjer seg over nesten halvannan kilometer, og har stor vassføring når det er nedbør.

Fossane har dratt til seg besøkande i meir enn to hundre år. John Ruskin, J.M.W. Turner og William Wordsworth er blant dei som har vore der og beskrive fossane i lyriske vendingar. En scene i *[[Robin Hood: Tyvenes prins]]* ble spilt inn ved det øvre fallet. 

Langs fossane går det stigar der ein får utsikt over elva. Det er rik flora og fauna der. Kyrkja St. Andrew's church ligg like ved, denne har ein av dei største kyrkjegardane i England. 

I fjernsynsprogrammet *[[Seven Natural Wonders]]* blei Aysgarthfossane tatt med som eit av undra i nord.
Gurjevsk i Kaliningrad oblast

**Gurjevsk** er ein by i Kaliningrad oblast i Russland med om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 10&nbsp;km nordaust for Kaliningrad.

Byen vart grunnlagd som *Neuhausen* i 1262 av Den tyske riddarordenen. Han vart ein del av Hertugdømet Preussen i 1525 og Kongeriket Preussen i 1701. Han låg under provinsen Aust-Preussen og vart ein del av Det tyske keisardømet i 1871.

Etter den andre verdskrigen i 1945 vart byen annektert av Sovjetunionen. Den tyske folkesetnaden vart evakuert, utvist og erstatta med russarar. Året etter vart bynamnet endra til *Gurjevsk*.

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Gusev

**Gusev** er ein by i Kaliningrad oblast i Russland med om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg om lag 120 km aust for Kaliningrad.

Byen vart grunnlagd av Den tyske riddarordenen på 1200-talet som grunnlag festningar i området. Albrecht av Preussen sørgde for at byen og området vart ein del av hertugdømet Preussen då dette vart oppretta i 1525. På gamle kart er byen oppført som *Kulligkehmen*, medan namnet Gumbinnen (truleg frå litauisk *gumbine*, som tyder *krokete stav/kjepp*) er nytta frå 1580. 

Byen vart angripe av tatarar 1656 og råka av pest tidleg på 1700-talet og desse hendingane svekka byen. «Soldatkongen» Fredrik Vilhelm I av Preussen ønskte å styrke byen og gav han byrettar 24. mai 1724.

Byen var administrasjonssenter i *Regierungsbezirk Gumbinnen* i Kongedømet Preussen i provinsen Aust-Preussen. Gumbinnen vart ein del av Det tyske keisardømet ved den tyske samlinga i 1871. Slaget ved Gumbinnen vart utkjempa ved byen i 20. august 1914 og var eit av dei innleiande slaga på austfronten under første verdskrigen. Det tyske nederlaget her førte fram til slaget ved Tannenberg som vart kom seks dagar etter.

Under det nasjonalsosialistiske styret var Gumbinnen eit militærdistrikt i Königsberg militærområde og var mellom anna heimstad for *206. Depot-Abteilung*.

Den 21. januar 1945 vart Gumbinnen erobra av den raude armeen. Året etter, 7. september 1946, fekk han namnet *Gusev* etter den sovjetiske kapteinen Sergei Ivanovij Gusev (fødd 1918) som vart drepen i kampane rundt byen i januar 1945 og vart posthumt tildelt tittelen Helt av Sovjetunionen 19. april 1945.

I den sovjetiske perioden låg byen innanfor eit avstengd område og etter Sovjetunionen fall har byen hatt stor arbeidsløyse, opptil 25 % etter offisielle tal. Byen næringsliv er hovudsakleg innanfor elektro, fôrproduksjon og tekstilindustri.

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Gvardejsk

**Gvardejsk** er ein by i Kaliningrad oblast i Russland med om lag 14&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Pregolja, rundt 40&nbsp;km aust for Kaliningrad.

## Historie

Staden vart første gong nemnt i 1255 som eit fort som høyrte til gammalprøyssarar. Den tyske riddarordenen bygde ei borg der i 1283–1290 og ordenen sine arkiver vart oppbevart i borga frå 1469&ndash;1722. Tapiau vart ein del av Hertugdømet Preussen i 1525 og Kongeriket Preussen i 1701. Han låg under provinsen Aust-Preussen. Tapiau vart ein del av Tyskland gjennom samlinga av Tyskland i 1871.

I motsetnad til mange andre byar i området slapp Tapiau stort sett uskadd unna den andre verdskrigen. Etter krigen var over i 1945 vart han annektert av Sovjetunionen og namnet vart endra til *Gvardejsk* i 1946. Den tyske folkesetnaden vart anten evakuert eller utvist og erstatta med russarar.

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Krasnoznamensk i Kaliningrad oblast

**Krasnoznamensk** er ein by i Kaliningrad oblast i Russland med om lag 3&nbsp;500 innbyggjarar. Han ligg ved elva Šešupė, rundt 130&nbsp;km aust for Kaliningrad.

Før den andre verdskrigen var byen ein del av den tyske provinsen Aust-Preussen. Til 1938 vare det tyske namn *Lazdenen*, men sidan det var av gammalprøyssisk opphav endra nazistane det til *Haselberg* («Hasselberget») i 1938. Etter krigen var over i 1945 vart området annektert av Sovjetunionen. Den tyske folkesetnaden vart evakuert eller utvist og erstatta med russarar. Namnet på byen vart då endra til *Krasnoznamensk*.

## Merknader

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Krasnoznamensk (Kaliningrad oblast)|Krasnoznamensk (Kaliningrad oblast)]]» frå , den 29. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Ladusjkin

**Ladusjkin** er ein by i Kaliningrad oblast i Russland med om lag 3&nbsp;500 innbyggjarar. Han ligg rundt 25&nbsp;km sørvest for Kaliningrad.

Byen vart grunnlagd som *Ludwigsort* i 1314 og ligg like ved breidda av Wisłalagunen og ruinane av Balga-borga til Den tyske riddarordenen.

Etter Sovjetunionen annekterte Aust-Preussen etter den andre verdskrigen vart bynamnet i 1946 endra til *Ladusjkin* etter soldaten Ivan Ladusjkin som året før vart drepen like ved.

## Merknader

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ladusjkin|Ladusjkin]]» frå , den 29. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
Mamonovo

**Mamonovo** er ein by i Kaliningrad oblast i Russland med om lag 8&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 50&nbsp;km sørvest for Kaliningrad.

Den tyske riddarordenen grunnla Heiligenstadt nær ein gammalprøyssisk busetnad og endra seinare namnet til Heiligenbeil. Som ein del av Kongeriket Preussen og seinare Tyskland låg han i Aust-Preussen.

Mot slutten av den andre verdskrigen fall Heiligenbeil-lomma til den raude armeen etter kraftige kampar mellom januar og mars 1945. Byen vart fullstendig øydelagd i kampane. Etter krigen vart området annektert av Sovjetunionen og innlemma i Kaliningrad oblast. Den tyske folkesetnaden vart utvist og erstatta med russarar. Bynamnet vart endra til Mamonovo, etter den sovjetiske kommandanten Nikolai Mamonov som vart drepen ved Pultusk 26. oktober 1944.

## Merknader

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mamonovo|Mamonovo]]» frå , den 29. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Byen Neman

**Neman** er ein by i Kaliningrad oblast i Russland med om lag 9&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Neman, rundt 100&nbsp;km nordaust for Kaliningrad.

Raganite (Ragainė) var opphavleg ein baltisk busetnad. Storhertugdømet Litauen gjorde krav på han sidan 1200-talet. I 1289 vart han erobra av Den tyske riddarordenen, som bygde ei gotisk borg der. Borga vart kalla *Landeshütte*, men namnet kom aldri i vanleg bruk og namnet *Ragnit* (etter den lokale elva) vart framleis nytta.

Etter den andre verdskrigen vart byen annektert av Sovjetunionen. Bynamnet vart endra til Neman og han vart ein del av Kaliningrad oblast i Russland. Den tyske folkesetnaden vart anten evakuert eller utvist og vart erstatta av russarar.

## Merknadar

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Byen Neman|Byen Neman]]» frå , den 29. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff
*
* Neman — Ragnit
Nesterov

**Nesterov** er ein liten by i dagens Kaliningrad oblast i Russland med om lag 3&nbsp;500 innbyggjarar.

## Historie

I mellomalderen var dette området folkesett av det gammalprøysiske folket nadruvianarane. Områda deira vart erobra av Den tyske riddarordenen og innlemma i staten deira i Preussen med namnet *Stallupönen* etter elva (*Stalupė* i litauisk) i nærleiken. Deå Den tyske orden vart sekularisert i 1525, vart Stallupönen ein del av hertugdømet Preussen, seinare arva av huset Hohenzollern og vart ein del av markgreveskapet Brandenburg i 1618. Byen vart ein del av Kongeriket Preussen i 1701 og administrert som ein del av provinsen Aust-Preussen frå 1773. Under den prøyssisk-styrte tyske samlinga i 1871 vart Stallupönen ein del av Det tyske keisardømet.

I august 1914 vart byen og området rundt åstad for Slaget ved Stallupönen mellom Russland og Tyskland, noko som var med på å innleie kampane ved austfronten under første verdskrigen.

Byen har ein litauisk minoritet og Litauen ønsket derfor utan hell å få byen overført til landet etter første verdskrigen. I 1938 meinte dei tyske nazistiske styresmaktene at *Stallupönen* ikkje høyrdest tysk nok ut og endra namnet til *Ebenrode*.

Mot slutten av den andre verdskrigen vart byen okkupert av den raude armeen og området vart overført til Russiske SFSR i 1945 som ein del av Kaliningrad oblast.

Den tyske folkesetnaden i byen vart hovudsakleg evakuert vestover, eller forvist. Byen fekk namnet *Nesterov* etter Sergej Nesterov, ein sovjetisk krigshelt som vart drepen i nærleiken.

I dag er Nesterov administrasjonssenteret for Nesterovskij-disktriket og er eit kulturelt senter for den litauiske minoriteten i Russland. Han ligg rett ved den russisk/litauiske grensa på jernbanelinja som knyter Kaliningrad oblast med Moskva.

## Kjende personar frå Stallupönen
* Friedrich Dulk (fødd 1788), kjemikar og farmasøyt som skreiv verket *Preußische Pharmakopöe* 
* Felix Steiner (1896–1966), offiser som deltok både i første og andre verdskrigen
* Klaus Theweleit (1942–), tysk litteraturvitar og kulturteoretikar.

## Merknader

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Nesterov|Nesterov]]» frå , den 29. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Pionerskij

**Pionerskij** er ein by i Kaliningrad oblast i Russland med om lag 13&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved Austersjøen, rundt 30&nbsp;km nordvest for Kaliningrad. 

Han vart grunnlagt av Den tyske riddarordenen i 1254 som *Neukuhren*. Etter den andre verdskrigen vart han annektert av Sovjetunionen. Den tyske folkesetnaden vart utvist og erstatta med russarar. I 1946 fekk han bystatus og namnet vart endra til Pionerskij, etter organisasjonen *Unge pionerar av Sovjetunionen*. 

Den vesle hamna i byen, som tidlegare mest vart nytta av fiskeflåten, er no mykje nytta av seglbåtar og til strandturisme.

## Merknader

## Kjelder


* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pionerskij|Pionerskij]]» frå , den 29. januar 2009.* 


## Bakgrunnsstoff

*
Polessk

**Polessk** er ein by i Kaliningrad oblast i Russland med om lag 7&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Dejma, rundt 40&nbsp;km nordaust for Kaliningrad.

Den tyske riddarordenen bygde ei borg her og gav ho namnet Labiau. Han vart ein del av Hertugdømet Preussen. Labiauavtalen mellom Brandenburg og Sverige vart underskriven her 20. november 1656.

Etter den andre verdskrigen vart byen annektert av Sovjetunionen og den tyske folkesetnaden vart utvist. I 1946 vart bynamnet endra til Polessk.

Polesskkanalen starta i byen og går mot nordaust.

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Pravdinsk

**Pravdinsk** er ein by i Kaliningrad oblast i Russland med om lag 4&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Łyna, rundt 50&nbsp;km søraust for Kaliningrad.

## Historie
Byen vart grunnlagd i 1312 av Den tyske riddarordenen i Preussen, ved ein vadestad over elva. Med namnet *Friedland* («fredeleg land») vart byen innlemma i Hertugdømet Preussen etter sekulariseringen av Den tyske ordenen i 1525 og vart ein del av Kongeriket Preussen i 1701 og i Det tyske keisarriket i 1871.

Byen vart erobra av den raude armeen under den andre verdskrigen og vart saman med resten av Aust-Preussen annektert av Sovjetunionen som følgje av Potsdamkonferansen i 1945. Den tyske folkesetanden vart anten evakuert eller utvist. Bynamnet vart endra til *Pravdinsk*.

## Merknader

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Pravdinsk|Pravdinsk]]» frå , den 29. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Sovetsk i Kaliningrad oblast

**Sovetsk** er ein by i den noverande Kaliningrad-enklaven i Russland med om lag 40&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Nemunas. Byen var tidlegare ein del av Aust-Preussen og var då kjend som **Tilsit**. Ved slutten av andre verdskrigen vart han okkupert av den raude armeen og sivilfolkesetnaden vart drive bort.

## Historie
Historia til Tilsit starta med den tyske riddarordenen, som oppførte festninga Burg Tilsit 1406–1409. Det oppstod snart ein busetnad her som frå slutten av 1400-talet utvikla seg til eit økonomisk senter i regionen. I 1552 fekk Tilsit bystatus av hertug Albrecht av Preussen. Under sjuårskrigen 1758–1762 vart byen okkupert av russiske styrkar, men kom stort sett uskadd frå det. Det same var tilfellet då troppane til Napoleon var innom byen under den fjerde koalisjonskrigen i 1807. Same året skreiv Napoleon og Tsar Aleksander I av Russland under ein ikkje-åtakspakt i Tilsit (Tilsit-avtalen).

På 1800- og 1900-talet fanst det mange litauiske forbund i byen sidan regionen hadde ein stor litauisk minoritet. Fram til 1914 voks Tilsit som følgje av omfattande trelastindustri og ein vidkjend produksjon av ost. Den kjende Tilsiter-osten vart funne opp og produsert av innvandrande nederlandske bønder. I 1832 fekk byen direkte vegsamband til Königsberg og i 1865 vart han knytt til det prøyssiske jernbanenettet. Under første verdskrigen var byen okkupert i to månader av russiske styrkar. I 1939 hadde byen om lag 56&nbsp;000 innbyggjarar. 

Andre verdskrigen var slutten for Tilsit som tysk by. I 1943 vart han råka av dei første allierte bombeåtaka. I oktober 1944 hadde austfronten rykt så nær at folkesetnaden vart evakuert. Men etter ei mellombels tysk militær offensiv valde ein del av innbyggjarane å vende tilbake. Då den raude armeen invaderte Aust-Preussen i januar 1945 hamna Tilsit i sentrum for åtaket. Han vart erobra 20. januar 1945 etter at eit intenst sovjetisk artilleribombardement hadde øydelagd 80 % av busetnaden. Ved freden vart byen som ein del av dei allierte sine avtalar frå Potsdamkonferansen ein del av ekslaven Kaliningrad oblast. Den gjenverande tyske folkesetnaden vart deportert eller utvist. Byen vart russifisert med tilflytta russarar og kviterussarar under det nye namnet Sovetsk. Under den kalde krigen var Sovetsk underlagt strenge militære restriksjonar og var stort sett stengd for utlendingar.

Då Sovjetunionen kollapsa vart Sovetsk ein russisk grenseby til Litauen. Det har sidan vorte lettare for tilreisande å vitje byen.

## Merknader

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Sovetsk i Kaliningrad oblast|Sovetsk i Kaliningrad oblast]]» frå , den 29. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Svetlogorsk i Kaliningrad oblast

**Svetlogorsk** er ein by i Kaliningrad oblast i Russland med om lag 17&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved Austersjøen, rundt 35&nbsp;km nordvest for Kaliningrad.

## Historie

Svetlogorsk ligg i den historiske regionen Samland i Aust-Preussen. Ein gammalprøyssisk fiskarlandsby kalla Ruse-moter (tyder *kjeller-området*) på staden der Svetlogorsk ligg i dag vart første ogng nemnd i 1258. Den tyske riddarordenen erobra gradvis landet og forvrengte namnet til *Rause-moter*, *Raushe-moter* og til slutt *Rauschen*.

Tidleg på 1800-talet var staden ein fasjonabel tysk feriestad. 24. juni 1820 vart det offisielt anerkjend som kurstad. Bygginga av Königsberg-banen i 1900 auka populariteten til feriestaden. Ein kabelbane og ein galoppbane vart bygt i Rauschen før den andre verdskrigen.

I 1945 vart Rauschen erobra av Sovjetunionen. Byen vart ein del av Kaliningrad oblast og i 1946 vart bynamnet endra til *Svetlogorsk*.

## Økonomi og næringsliv
Han er i dag ein populær sommerferiestad på grunn av sine strender, spa, klubbar og attraksjonar.

## Galleri

Fil:SvetlogorskRauschen 05-2017 img07 cableway.jpg|Vår i Svetlogorsk. 
Fil:Svetlogorsk beach 2004-03 1079625620.jpg|Stranda i Svetlogorsk om vinteren. 


## Merknader

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Svetlogorsk (Kaliningrad oblast)|Svetlogorsk (Kaliningrad oblast)]]» frå , den 29. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Svetlyj

**Svetlyj** er ein by i Kaliningrad oblast i Russland med om lag 20&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved Wisłalagunen, rundt 25&nbsp;km vest for Kaliningrad. 

Han vart grunnlagd i 1640 som *Zimmerbude* og var ein del av Aust-Preussen til 1945. I 1947 vart namnet endra til Svetlyj. Han fekk bystatus i 1955.

## Merknader

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Tsjernjakhovsk

**Tsjernjakhovsk** er ein by i Kaliningrad oblast i Russland med om lag 35&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 80&nbsp;km aust for Kaliningrad.

## Historie
Den tyske riddarordenen grunnla borga Insterburg i 1336. Ein busetnad voks fram rundt borga og denne busetnaden, som òg vart kalla *Insterburg*, fekk byrettar i 1583. Insterburg vart ein del av Hertugdømet Preussen og seinare Aust-Preussen i Kongeriket Preussen.

Byen vart ein del av Det tyske keisardømet i 1871.

Under den andre verdskrigen vart Insterburg tungt bomba av britiske Royal Air Force 27. juli 1944. Byen vart storma av styrkar frå den raude armeen den 21. januar 1945. Insterburg vart etter krigen overført frå Tyskland til Sovjetunionen som eit ledd i Potsdam-konferansen. Den tyske folkesetnaden i byen vart anten evakuert eller utvist og vart erstatta med russarar. I 1946 vart namnet Insterburg endra til *Tsjernjakhovsk*, etter den sovjetiske generalen (seinare marskalk) Ivan Tsjernjakhovskij.

## Merknader

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Tsjernjakhovsk|Tsjernjakhovsk]]» frå , den 29. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Zelenogradsk

**Zelenogradsk** er ein by i Kaliningrad oblast i Russland med om lag 17&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved Austersjøen i Samland, nær Den kuriske neset, rundt 30&nbsp;km nord for Kaliningrad.

Byen er ein populært stad for helgeturar for innbyggjarar i Kaliningrad.

## Historie

Staden der Zelenogradsk ligg i dag var opphavleg ein prøyssisk fiskarlandsby, nær Kaup, ein prøyssisk by på Austersjøkysten i vikingtida. Området kom under Den tyske riddarordenen og vart busett av tyskarar. Det tyske namnet *Cranz*, opphavleg *Cranzkuhren*, kjem frå det gammalprøyssiske ordet *krantas*, som tyder «kysten». 

Staden vart verande ein liten fiskarlandsby fram til 1800-talet, då landsbyen vart det fremste badeferiestaden på kysten av Aust-Preussen i Kongeriket Preussen, særskild etter at det vart bygt ei jernbanelinje frå Königsberg (no Kaliningrad) i 1885. Frå 1816&ndash;1895 var han kjend som *das königliche Bad*, eller «den kongelege badestaden». Trass i tilstrøyming av turistar var fiskeindustrien sterk og røykt flyndre var ein regional delikatesse. Staden hadde over 6&nbsp;000 innbyggjarar før den andre verdskrigen, men hadde ikkje bystatus.

Området vart okkupert av Sovjetunionen under den andre verdskrigen og så annektert som ein del av Russland. Byen vart derimot lite skadd av krigshandlingane. Den tyske folkesetnaden flykta eller vart utvist etter krigen var over. Namnet på landsbyen vart endra frå Cranz til *Zelenogradsk* eller «Grøn by» på russisk og fekk bystatus etter 1945.

Turistindustrien vart vanskjøtta under den kalde krigen og den førande rolla til Zelenogradsk vart overteken av den nærliggande byen Svetlogorsk (tidlegare *Rauschen*). Dette har endra seg noko sidan 1990. Zelenogorsk har vorte meir populær igjen og mange rike moskovittar eig private hus i området.

## Merknader

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Zelenogradsk|Zelenogradsk]]» frå , den 29. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Nordisk meisterskap

**Nordisk meisterskap** er det vanlege namnet på tevlingar som omfattar deltakarar frå dei nordiske landa: Noreg, Sverige, Danmark, Finland og Island, og også Færøyane.

Det har blitt arrangert nordiske meisterskap i mange ulike idrettar, og også i sjakk.
Gorodovikovsk

**Gorodovikovsk** (russisk Городовиковск, kalmykisk Башнта) er ein by i Republikken Kalmykia i Russland med om lag 8&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Basjantenon, 240&nbsp;km vest for Elista.

Han vart grunnlagd i 1872 som ein kalmykisk busetnad kalla *Basjanta* (russisk: Башанта). Han fekk status som urbanliknande busetnad i 1938. I 1971 fekk han bystatus og namnet vart endra til Gorodovikovsk etter den sovjetiske generalen Oka Gorodovikov, som var frå Kalmykia og som vart tildelt utmerkinga Helt av Sovjetunionen.

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Gorodovikovsk|Gorodovikovsk]]» frå , den 30. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Lagan i Russland

**Lagan** (russisk Лагань) er ein by i Republikken Kalmykia i Russland med om lag 14&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg nokre få kilometer frå Kaspihavet.

Han vart grunnlagd i 1870 og fekk bystatus i 1963. Fram til 1991 heitte byen *Kaspijskij*.

## Kjelder
Balabanovo

**Balabanovo** (russisk Балаба́ново) er ein by i Kaluga oblast i Russland med om lag 30&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Protva, rundt 80&nbsp;km nordaust for Kaluga. 

Ermolino lufthamn ligg 5&nbsp;km nordvest for byen.

## Historie
Landsbyen Balabanovo vart første gong nemnt tidleg på 1600-talet. Han voks til ein liten by med bygginga av jernbanen Moskva &ndash; Brjansk tidleg på 1900-talet. Jernbanestasjonen i byen vart opna i 1899. Balabanovo fekk bystatus i 1972.

## Kjende folk frå Balabanovo
* Pafnutij Tsjebysjov – russisk matematikar

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Balabanovo|Balabanovo]]» frå , den 30. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Borovsk

**Borovsk** (russisk Боровск) er ein by i Kaluga oblast i Russland med om lag 12&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Protva, rundt 80&nbsp;km nord for Kaluga og 100&nbsp;km sørvest for Moskva.

Borovsk vart første gong nemnt på 1200-talet, som ein del av Fyrstedømet Rjazan. På 1300-talet var han eigd av Vladimir av Serpukhov, men hamna under Storfyrstedømet Moskva då barnebarnet hans Maria av Borovsk gifta seg med Vasilij II.

I 1444 vart det kjende Pafnutievklosteret grunnlagd nær Borovsk. Dei sterke murane, tårna og den massive katedralen i klosteret har overlevd sidan Boris Godunov sitt styre. To kjende gammaltruande, erkeprest Avvakum Petrovitsj og bojarynja Feodosija Morozova, vart gravlagd ved dette klosteret på andre halvdel av 1600-talet.

Av fortidsminne i Borovsk er den eldste trekyrkja i regionen og eit museum til Konstantin Tsiolkovskij, som budde og arbeidde her som lærar frå 1880&ndash;1891. Borovsk er nyleg vore kjend for måla fasadar på bygningane i sentrum, eit resultat av eit arbeid frå ein lokal målar.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Jukhnov

**Jukhnov** (russisk Ю́хнов), er ein by i Kaluga oblast i Russland med om lag 6&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg på høgre breidda av elva Ugra, ei sideelv til Oka, rundt 70&nbsp;km nordvest for Kaluga. 

Busetnaden vart første gong nemnt i 1410. Han fekk bystatus i 1777.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Kirov i Kaluga oblast

**Kirov** (russisk Ки́ров) er ein by i Kaluga oblast i Russland med om lag 25&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Bolva, ei sideelv til Desna, rundt 140&nbsp;km sørvest for Kaluga. 

Busetnaden Pesotsjnja vart grunnlagd i 1745. Han fekk bystatus og nytt namn, Kirov, til minne om Sergej Kirov i 1936.

Sjajkovka flybase ligg 20&nbsp;km nord for byen.

## Merknader

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kirov i Kaluga oblast|Kirov i Kaluga oblast]]» frå , den 30. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Kondrovo

**Kondrovo** (russisk Кондрово) er ein by i Kaluga oblast i Russland med om lag 15&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Sjanja, en sideelv til Ugra, rundt 40&nbsp;km nordvest for Kaluga. 

## Historie
Kondrovo vert nemnt første gong i 1613. I 1790 vart det bygt ein papirfabrikk i landsbyen og på slutten av 1800-talet var han kjend for produksjon av papir av høg kvalitet. Han fekk bystatus i 1938.

## Økonomi og næringsliv
Hovudnæringa i byen er framleis papirfabrikken KBK - *Kodrovskaja Bumazjnaja Kompanija* (russisk: Кодровская бумажная компания - КБК), som i dag framstiller pergament, notatbøker, toalettpapir og hygieneartiklar for kvinner.

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kondrovo|Kondrovo]]» frå , den 30. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Kozelsk

**Kozelsk** (russisk Козе́льск) er ein by i Kaluga oblast i Russland med om lag 16&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Zjizdra, ei sideelv til Oka, 60&nbsp;km sørvest for Kaluga. Delar av byer er ZATO, stengd for ålmenn ferdsel fordi 28. strategiske missildivisjon har sitt hovudkvarter der.

## Historie

Byen Kozelsk vart første gong nemnt i ei krønike i 1146, som ein del av Fyrstedømet Tsjernigov. Kozelsk vart kjend våren 1238 då den den sju år gamle fyrsten Vasilij, son av Titus, måtte forsvare byen mot armeen til Batu Khan. Batu Khan kalla Kozelsk ein «vond by» etter at innbyggjarane i byen hadde slåst mot angriparane i sju veker på rad og hadde drepe rundt 4000 av soldatane til fienden under omleiringa. Innbyggjarane i Kozelsk var kraftig i mindretal og nesten alle døydde under slaget.

I 1446 var Kozelsk mellombels underlagt Storhertugdømet Litauen. I 1494 vart byen etter kvart annektert av Storfyrstedømet Moskva. I 1607 var ein einingane til Ivan Bolotnikov stasjonert i Kozelsk og gjorde motstand mot armeen til tsaristane.

Klosteret Optina Pustyn ligg like ved byen. På 1800-talet vart klosteret vidkjend for «staretsen» sin. Under den andre verdskrigen vart det oppretta en leir for krigsfangar i klosteret, rekna for polske offiserar som vart tekne til fange av den raude armeen under den russiske invasjonen av Polen i 1939. Mellom april og mai 1940 overførte NKVD rundt 4&nbsp;500 av dei til eit skogsområde i nærleiken av Katyn, der dei vart avretta i det som vart kjend som Katynmassakren. Dei gjenverande 200 offiserane vart sende til ein leir i Pavlisjtsjev Bor og så til Grjazovets. Byen var okkupert av tyske styrkar frå oktober 1941 til 27. desember 1941. Kozelsk vart fullstendig øydelagd, men vart gjenoppbygd etter krigen.

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kozelsk|Kozelsk]]» frå , den 30. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Ljudinovo

**Ljudinovo** (russisk Людиново), er ein by i Kaluga oblast i Russland med om lag 35&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved breidda av Lompad-reservoaret, som er danna av ei demning i elva Nepolot, rundt 140&nbsp;km sørvest for Kaluga. 

Landsbyen Ljudinovo vart første gong nemnt i 1626. Han voks seinare til ein industriby og fekk bystatus i 1938.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Malojaroslavets

**Malojaroslavets** (russisk Малояросла́вец) er ein by i Kaluga oblast i Russland med om lag 40&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved høgre breidda av elva Luzja, rundt 60&nbsp;km nordaust for Kaluga.

Malojaroslavets vart grunnlagd på slutten av 1300-talet av fyrst Vladimir Andrejevitsj av Serpukhov og vart kalla Jaroslavets etter son hans Jaroslav. I 1485 vart byen annektert av Storfyrstedømet Moskva og namnet vart endra til Malojaroslavets for å skilje han frå Jaroslavl.

Under Napoleon sin invasjon av Russland vart slaget ved Malojaroslavets utkjempa i nærleiken av byen 12. oktober 1812.

Under den andre verdskrigen vart det òg utkjempa fleire harde kamper ved Malojaroslavets under slaget om Moskva i 1941&ndash;1942. Byen vart teken av den tyske armeen 18. oktober 1941 og vart gjenerobra av sovjetiske styrkar 2. januar 1942.

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Malojaroslavets|Malojaroslavets]]» frå , den 30. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Medyn

**Medyn** (russisk Медынь) er ein by i Kaluga oblast i Russland med om lag 8&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Medyn, rundt 55&nbsp;km nordvest for Kaluga. 

Den tidlegare flybasen Medyn-Adujevo låg 9&nbsp;km nordaust for byen.

## Historie
Medyn vart første gong nemnt i historiske kjelder i 1386, då busetnaden gjekk frå fyrstedømet Smolensk til Storfyrstedømet Moskva. Landsbyen Medynskoje fekk byrettar i 1776. 

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Mesjtsjovsk

**Mesjtsjovsk** (russisk Мещо́вск), er ein by i Kaluga oblast i Russland med om lag 4&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Tureja, rundt 85&nbsp;km sørvest for Kaluga.

Han vart først nemnt i russiske kjelder i samband med den mongolske invasjonen i 1238. Katarina den store gav staden byrettar i 1776.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Mosalsk

**Mosalsk** (russisk Моса́льск) er ein by i Kaluga oblast i Russland med om lag 4&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 80&nbsp;km vest for Kaluga (vegavstand: 103&nbsp;km).

## Historie

Busetnaden vart første gong nemnd i historiske kjelder i 1231 som *Masalsk* (russisk: Масальск). Han vart senter for eit av Dei øvre fyrstedøma på 1300-talet. Etter at Ivan III av Storfyrstedømet Moskva annekterte fyrstedømet i 1493, emigrerte dei lokale fyrstane anten til Storhertugdømet Litauen (der dei vart kjend som Massalskifyrstane), eller til Moskva (der dei vart kjend som fyrstane Koltsov-Masalskij). Mosalsk fekk byrettar som ein del av Kaluga gubernija i 1776.

Det viktigaste landemerket i byen er Nikolaikatedralen frå 1818.

## Kjelder

* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mosalsk|Mosalsk]]» frå , den 30. januar 2009.* 

## Bakgrunnsstoff

*
Sosenskij

**Sosenskij** (russisk Сосенский) er ein by i Kaluga oblast i Russland med om lag 12&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg rundt 90&nbsp;km sørvest for Kaluga.

Busetnaden vart grunnlagd i 1952 under namnet *Sjepelevskij* (russisk Шепелевский), men namnet vart seinare endra til Sosenskij. Han fekk bystatus i 1991.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Spas-Demensk

**Spas-Demensk** (russisk ) er ein by i Kaluga oblast i Russland med om lag 5&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Demena, ei sideelv til Ugra, rundt 150&nbsp;km vest for Kaluga. 

Spas-Demensk vart første gong nemnd i 1494 som busetnaden *Demensk* (russisk ). Han fekk det noverande namnet i 1855 og bystatus i 1917.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Sukhinitsji

**Sukhinitsji** (russisk Сухи́ничи), er ein by i Kaluga oblast i Russland med om lag 14&nbsp;000 innbyggjarar. Byen ligg ved elva Bryn, ei sideelv til Zjizdra, rundt 75&nbsp;km sørvest for Kaluga.

Busetnaden vart grunnlagd som ein landsby på første halvdel av 1700-talet. Han fekk bystatus i 1840. Han har hovudsakleg vokse i takt med utviklinga av jernbanen.

## Geografi
### Klima



## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Tarusa

**Tarusa** (russisk Тару́са) er ein by i Kaluga oblast i Russland med om lag 10&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved venstre breidda av elva Oka, rundt 60&nbsp;km nordaust for Kaluga. 

Tarusa har vore kjend i historiske kjelder sidan 1246, då han var hovudstad i eitt av Dei øvre fyrstedøma. Seinare flytta dei lokale herskarane sitt hovudsete til Mesjtsjovsk og Borjatino og Tarusa vart undelagt Storfyrstedømet Moskva på slutten av 1300-talet. Tarusa vart nytta som ei festning ved dei sørlege vegane inn mot Moskva frå 1400- til 1600-talet. 

Byen var okkupert av tyske styrkar mellom 24. oktober og 19. desember 1941.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Zjizdra

**Zjizdra** (russisk Жи́здра), er ein by i Kaluga oblast i Russland med om lag 5&nbsp;000 innbyggjarar. Han ligg ved elva Zjizdra, rundt 180&nbsp;km sørvest for Kaluga. 

Han fekk byrettar i 1777.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*