open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Røstad skole

**[[Røstad skole]]** (*Røstad offentlige skole*) var ein statleg skule for born med lærevanskar i Levanger i Trøndelag. Skulen opna i 1903 etter at staten i 1896 hadde overteke den eine av dei to spesialskulane i Oslo, Institutt for Åndssvake Gutter på Lindern i Oslo som var skipa og driven av Hans Hansen. Flyttinga skulle dekkja behovet for ein slik skule nordafjells. 

Arbeidet med oppføringa av skule- og internatbygningen tok til i 1900 etter at Stortinget i 1899 hadde vedteke å kjøpa garden Røstad ved Levanger og plassera skulen her. I juli 1903 kom den fyrste flokken frå Oslo til Røstad - dei gjenverande elevane, to lærarar og internatpersonalet, totalt 50 personar. Skulen hadde frå byrjinga 28 tilsette, og dei fleste var overflytte frå Oslo. Den offisielle opninga var 12. oktober 1903. Styraren ved Institutt for Åndssvake Gutter frå 1896, Jon Grue, følgde med og styrte Røstad til 1915. Det var 150 elevplassar ved skulen, men elevtalet var oppe i 180. Gardsdrifta var ein del av undervisningsopplegget. Frå 1940 og fram til 1970 var Ola Vandvik styrar ved skolen. Han stifta m.a skolens eige musikkkorps for elevane i 1961. Skolekorpset spelte i 17.mai-toget i Levanger i fleire år.
Fram til 1950 var Røstad ein av dei tre store *åndssvakeskulane* i Noreg - dei to andre var Torshov skole i Oslo og Eikelund i Bergen. 

Skulen vart etter ei tid omdøypt til *Røstad offentlige skole* og bytte i 1977 namn attende til *Røstad skole*. Dei spesialpedagogiske reformene frå slutten av 1970-åra vart byrjinga på slutten for Røstad. Skulen vart lagt ned i 1992, men verksemda heldt fram som Trøndelag kompetansesenter.

Den staslege hovudbygningen vart frå 1989 delvis teken i bruk av lærarskulen på Levanger. Meir og meir av høgskuleverksemda i Levanger vart flytt til Røstad, og i 1999 var all verksemda som Høgskolen i Nord-Trøndelag har i Levanger, samla her.

## Kjelder
* *Røstad skole 75 år. 1903-1978*. (1978). Digital utgåve ved Levanger kommune 
* Alf Taraldsen: *Røstad skole Levanger 1903-1992. Skole og heim gjennom 89 år.* Levanger 1994.
* Campus Røstad i Levanger er 100 år, *Høgskoleavisa*, vitja 7.1.2011
* Sigvald Løkeland: Statens spesialskoler 1825-1992, konsept 1.11.2008, skolenettet.no
Matias Orheim

**Matias Orheim** () var ein norsk salmediktar og lekpredikant. Han gav ut fleire songbøker, og skreiv til saman 178 melodiar og omtrent 1000 dikt. Seks av songane hans er i *[[Norsk Salmebok]]* og tretten songar er med i bedehussongboka *Sangboken Syng For Herren*. Best kjent av desse er «Kvardagskristen vil eg vera». I tillegg dreiv han ei utstrekt reiseverksemd og vitja alle prestegjelda i landet bortsett frå dei seks nordlegaste i Finnmark. Dit fekk han ikkje kome av di han brukte nynorsk. Når han reiste rundt og forkynte spelte han også songane sine. Dei akkompagnerte han anten på fele eller på glas. 
Songane hans har preg av å vere skrivne inn i ein tradisjon med fokus på andeleg vekking.

## Liv
Orheim voks opp på garden Orheim i Stårheim i Nordfjord. Han kom tidleg inn i den frilyndte ungdomsrørsla, og kjende avstand til pietismen. Dette endra seg etter eit møte på bedehuset i Stårheim i pinsa i 1900. Der var talarane Ludvig Hope og Thormod Rettedal. Orheim rekna seg som kristen etter dette møtet, og skreiv sin fyrste kristne song, «Eg fann min Gud i ungdomsår» dagen etter.

Omtrent på denne tida byrja han å få problem med synet, og etterkvart vart han heilt blind. Dette skjedde ikkje før i 1916, og fram til dette reiste han som omreisande forkynnar for Det Vestlandske Indremisjonsforbund og Kristiania Indremisjon. Han jobba seinare for Norges Kristelige Ungdomsforbund, og i 1948, etter at han hadde blitt pensjonist, hadde han heile 400 møter.

Matias og kona Maria hadde eit svært nært samliv. Ho var blant anna med han på mange av turane hans og hjelpte han med det han ikkje klarte på grunn av sitt manglande syn. Dei bad til Gud om å få døy saman, og dette skjedde. Om kvelden 20. april 1958 døydde Matias, og seinare same natta døydde Maria. Dei vart gravlagde saman i Stårheim kyrkje.

*Ungdomskvad*, ei samling av songane hans, selde 65 000 eksemplar i det siste opplaget. Orheim fekk Kongens fortenestemedalje i gull i 1953.

## Bibliografi
### Bøker
*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

*

### I tidsskrift - eit utval
*Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane

## Kjelder

* Artikkel i Norsk biografisk leksikon
* Om Mathias Orheim i Allkunne
* Ord gjennom år : dikting og diktarar frå Sunnfjord og Nordfjord 1700-1986 : med bibliografi : ein antologi ved Carl Lauritz-Iversen. Naustdal : Sogn og Fjordane forlag, 1990

## Bakgrunnsstoff
*Om Matias Orheim i Lokalhistoriske artiklar Sogn og Fjordane
* 
*  
* 

* 
*
Hjelmeland Idrettslag

**Hjelmeland Idrettslag** (stifta 1910) er eit idrettslag frå Hjelmeland i Ryfylke. Idrettslaget er ein fusjon av Idrettslaget Hjelm og Fister Idrettslag, og er det eldste idrettslaget i Ryfylke.

## Aktivitet
Idrettslaget er delt inn i dei fire aktivitetsgruppene ski, handball, fotball og trim. Draktene til fotballaga, handballaga og skiløparane er kvit trøye/topp og svart shorts/bukse. Hjelmeland IL speler heimekampane på Hjelmeland idrettsanlegg.

I 2005 fekk IL Hjelm overta sjettedivisjonsplassen til Årdal IL sitt A-lag i fotball, og før den tid spelte IL Hjelm sine seniorfotballspelarar på Årdal IL. Tilsvarande samarbeid mellom laga har det vore fleire gonger opp gjennom åra, men det var først frå 2006 at Fister IL og IL Hjelm slo seg saman til eit felles idrettslag.

## Idrettsanlegg
Idrettslaget både leiger og eig grunnen til Fister idrettsplass, med Fister Klubbhus. Elles er Hjelmeland Idrettslag flittige brukarar av dei kommunale anlegga Bjødnabu ski- og friluftsanlegg, Hjelmelandshallen og Hjelmeland idrettsanlegg.

## Historikk
Hjelmeland Turn- og Idrettsforening vart stifta 4. april 1910 av Kristoffer Brakstad, Halftan Halvorsen, Ole Halvorsen, Bertel Haugsland og Johan Haugsland. Kristoffer Brakstad var drivkraft og primus motor heilt frå starten, og sat som leiar fram til 1923. Føremålet med laget var i starten å fremja og driva friidrett og turn. Trampoline og bukk vart snikra, og turnøvinga – med linegymnastikk og oppmjuking etter tysk metode – fann stad på ei slette ved den gamle skytebana bak Hjelmen. Den første turnoppvisninga var i ungdomshuset i 1912. Turnarane var kledde i kvite drakter med raudt belteskjerf, og utøvarane var for det meste folk frå eller nær Hjelmelandsvågen.

Interessa for fotball vakna først i 1918, og har frå den gongen vore hovudaktivitet. Det var fin øvingsbane for fotballspelarane på ekrene på Fevoll, eit stykke aust for Hjelmelandsvågen. Laget fekk derimot ikkje eigen bane før i 1947, då fotballbanen på Flåtene stod ferdig 37 år etter laget vart stifta.

Eit par år etter fotballinteressa vart vekt, starta laget også med femkamp (diskos, lengde, kulestøyt, spydkast og løp), og vinteridrett er nemnd i protokollane for 1958. Handballinteressa voks fram frå 1967, men aktivitetsnivået der har vore noko vekslande. Laget skipa også til dametrim, herretrim, volteyballturnering, skeiserenn med meir.

I desember 1945 godkjende Noregs Idrettsforbund at laget kunne skifta namn frå Hjelmeland Turn og Idrettsforening til Idrettslaget Hjelm. Det vart også vedteke å endra fargen på draktene, frå svarte til kvite bukser. Trøyene skulle vera som før.

Frå og med 2006 slo IL Hjelm seg saman med Fister Idrettslag og danna Hjelmeland Idrettslag. I dag speler fotballspelarane med kvite trøyer og svarte bukser.

## Bakgrunnsstoff
Offisiell nettstad: http://www.hjelmelandil.no

Hetland, Morten. (2012). *Hjelmeland Idrettslag: Sport og idrettsglede i hundre år*. Hjelmeland: Hetland Media.
Skolen for åndssvage børn

**Skolen for åndssvage børn** var den fyrste spesialskulen for born med lærevanskar i Noreg. Skulen opna på Vestheim i Oslo 1. mars 1877 etter at ein pleieheim hadde opna same stad i oktober 1877. Skulen var privat og vart driven av Johan Anton Lippestad og Hans Hansen i fellesskap, og han fekk statstilskot alt frå 1877. Frå april 1878 vart skulen delt i to. Hansen vart verande på Vestheim med *Anstalten for aandelig abnorme Gutter* medan Lippestad skipa *Anstalten for aandelig abnorme Piger* på Torshaug (sjå Torshov skole). 

Skulen flytte i 1884 til ein ny bygning på Lindern ved Ullevål, og namnet vart då endra til *Hansens Institutt for Åndssvake Gutter, Lindern*. I 1896 gjekk Hansen av som styrar, og staten overtok. Det vart raskt klart at staten ville flytta skulen nordafjells for å dekkja behovet der, og i 1903 flytte dei attverande elevane, to lærarar og internatpersonalet til Røstad skole ved Levanger

Styrar etter at Hansen gav seg i 1896 var Jon Grue, og han vart med på flyttelasset og styrte Røstad skole til 1915.

## Kjelder

*Sølvberg, Lauritz: *Johan Anton Lippestad og hans verk. Et bidrag til åndssvakeskolens historie i Norge gjennom 100 år.* Oslo 1945.
*Sigvald Løkeland: Statens spesialskoler 1825-1992, konsept 1.11.2008, skolenettet.no
Torshov skole

**Torshov skole** var ein statleg spesialskule for elevar med lærevanskar. Skulen vart etablert av Johan Anton Lippestad i 1878, fyrst omtalt med namnet *Anstalten for aandelig abnorme Piger* og etter få år som *Institutt for aandelig abnorme piger Thorshaug*. På folkemunne var skulen lenge kjend som *Lipper'n*. Året før hadde Hansen og Johan Anton Lippestad skipa Skolen for åndssvage børn, men den vart alt i 1878 delt i ein gute- og ein jenteskule. Skulen hadde statstilskot frå byrjinga, og staten tok over skulen frå 1. juli 1889, frå 1892 under namnet *Torshaug offentlige aandssvageskole*. I 1908 vart skulen både for gutar og jenter.

Namnet var *Torshov offentlige skole for åndssvake* 1925-1951, *Torshov offentlige skole for evneveike* frå 1951 og berre *Torshov skole* frå 1976. Skulen vart lagt ned i 1992, men delar av verksemda er ført vidare ved Torshov kompetansesenter. 

Johan Anton Lippestad var ein pionér innanfor undervisninga av born med lærevanskar og vart i 1904 den fyrste direktøren for det statlege abnormskulevesenet. Lippestad tilsette etter kvart alle syskena sine ved skulen. Den mest kjende er Emma Hjorth som arbeidde ved skulen 1879-1903. Miljøet ved skulen stod sterkt i nordiske fagkrinsar. Sentralt for Lippestad og Hjorth var at det offentlege ikkje berre måtte ta ansvar for dei «dannelsesdyktige», men òg for dei «ikke-dannelsesdyktige» borna.

Styrarar:
*1878-1904: Johan Anton Lippestad
*1904-1915: Nils Jørgensen
*1915-1916: Jon Grue (fungerte aldri i stillinga pga sjukdom)
*1915-1933: Morten Udgaard
*1933-1939: Samson Eik
*1939-?: Lauritz Sølvberg

## Referansar

## Kjelder
*[«Torshov (Oslo)»](http://lokalhistoriewiki.no/index.php/Torshov_(Oslo)), lokalhistoriewiki.no
*Sølvberg, Lauritz: *Johan Anton Lippestad og hans verk. Et bidrag til åndssvakeskolens historie i Norge gjennom 100 år.* Oslo 1945.
*Sigvald Løkeland: Statens spesialskoler 1825-1992, konsept 1.11.2008, skolenettet.no
Otra Kraft

**Otra Kraft** DA er eit energiproduksjonsselskap som er eigd av Skagerak Kraft (31,4%) og Agder Energi Produksjon (68,6%).

Selskapet eig fem kraftverk:
# Breive kraftverk
# Brokke kraftverk 
# Hekni kraftverk
# Holen kraftverk 
# Skarje kraftverk

## Bakgrunnsstoff
* Otra Kraft

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Otra Kraft|Otra Kraft]]» frå , den 7. januar 2011.*
Haugaland Kraft AS

**Haugaland Kraft AS** er eit kraftselskap som blei etablert i 1998 ved fusjonering mellom Haugesund Energi og Karmsund Kraftlag.

Haugaland Kraft er eigd av kommunane Karmøy, Haugesund, Tysvær, Vindafjord, Bokn, Sveio og Utsira. Kraftselskapet har 251 tilsette og omset for kr 810 mill. på årsbasis.

Kjerneområdene til selskapet er kraftproduksjon, kraftdistribusjon, energiomsetning, breibandstenester samt kommersialisering av nye energiformer.

## Bakgrunnsstoff
* Heimeside

## Kjelder


* *Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Haugaland Kraft AS|Haugaland Kraft AS]]» frå , den 8. januar 2011.*
Røldal-Suldal

**Røldal-Suldal** er eit vasskraftanlegg eigd og utbygd av Norsk Hydro, som strekkjer seg langs Røldal- og Suldalvassdraget og ned til Suldalsvatnet. Formålet med utbygginga var å sikra straum til aluminiumsverket på Karmøy. Kraftverka hentar vatn frå eit nedbørsfelt på 793&nbsp;km², og har ein samla magasinkapasitet på 833 millionar m³. Hydro eig nå 95,2 % av anlegget. Statkraft eig resten, og dei fordeler straumen i same forhold. Kraftverka har konsesjon fram til 2022.

Anlegget omfattar åtte kraftverk. Middyr og Svandalsflona ligg på vestsida av Haukelifjell. Novle utnyttar fallet frå Votna, medan kraftverket i Røldal mellom anna får vatn frå Valldalsvatnet, som er det største reguleringsmagasinet. Alt vatnet frå desse kraftverka ender så via Røldalsvatnet opp i Suldal I kraftverk, som ligg inn i fjellet frå Kilen på Nesflaten. Her ligg òg Suldal II kraftverk som får vatn frå Kvanndal kraftverk, med Holmavatnet og Sandvatnet som reguleringsmagasin. I tillegg blei Vasstøl kraftverk (med Finnabuvatnet som magasin) sett i drift i juni 2012.

Arkitekten Geir Grung var involvert i prosjektet, og han utforma kraftverk, administrasjonsbygg, turbinhallar, og arbeidarbustadar i karakteristisk stil. Bruken av rå betong, geometriske figurar og funksjonelle løysningar gjer arkitekturen typisk modernistisk.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*Hydro: ''Røldal og Suldal'' 
*Hydro: ''Vannkraftanleggene i Røldal og Suldal''
*Statkraft
Bygda Jøsenfjorden

**Jøsenfjorden** (eller **Vadla**) er ei bygd i Hjelmeland kommune i Rogaland. Bygda ligg om lag halvvegs inn på nordsida av Jøsenfjorden. I 1974 fekk bygda vegutløysing i samband med Ulla-Førreutbygginga.
Norsk Stein

**Norsk Stein** A/S blei grunnlagd i 1987 og driv produksjon av tilslag. Produksjonsprosessen tek til med sprenging av fjell, via grovknusing, og til finare knusing og anna tilrettelegging. Produkta blir mellom anna nytta i asfalt- og betongindustri, til skjenelegging og som vegfundament. Anlegget ligg på Berakvam ved Jelsa i Suldal kommune.

## Kjelder
* Heimeside
Captain Fantastic and the Brown Dirt Cowboy

***Captain Fantastic and the Brown Dirt Cowboy*** er eit album av Elton John. Albumet vart gjeve ut i 1975 og er i store trekk sjølvbiografisk. Det vart produsert av Gus Dudgeon.

Albumet var den sjette strake fyrsteplasseringa til eit album av Elton John på albumlista Billboard 200 i USA, og toppa òg den britiske albumlista. Det er rekna som eit av høgdepunkta i karrieren til Elton John, og i 2003 kom det på 158. plass på musikkmagasinet *[[Rolling Stone]]* si liste over «Tidenes 500 beste album».

## Innhald

### Bonusspor på 30-årsjubileumsutgåva

## Medverkande

;Musikarar
*Elton John – solovokal, akustisk og elektrisk piano, clavinet, mellotron, ARP String Ensemble synthesizer, cembalo
*Davey Johnstone – akustisk, elektrisk og Leslie-gitar; mandolin, piano på «Writing», korvokal
*Dee Murray – bass, korvokal
*Nigel Olsson – trommer, korvokal
*Ray Cooper – shaker, congatrommer, gong, perkusjon

;Andre medverkande
*David Hentschel – ARP synthesizer på spors 9 and 10
*Gene Page – orchestral arrangement på spor 4

;Produksjon
*Produsent: Gus Dudgeon
*Lydteknikar: Jeff Guercio
*Assisterande lydteknikar: Mark Guercio
*Remiksing: Gus Dudgeon, Phil Dunne
*Remastering: Tony Cousins
*Digital overføring: Ricky Graham
*Orkesterarrangement: Gene Page
*Kunstnarisk leiar: David Larkham, Bernie Taupin
*Grafisk konsept: David Larkham, Bernie Taupin
*Design: Alan Aldridge
*Design: David Larkham
*Illustrasjonar: Alan Aldridge
*Notat: John Tobler, Paul Gambaccini (luksusutgåva)

## Salstrofé

## Salslister

### Vekeslister

### Årslister

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Captain Fantastic and the Brown Dirt Cowboy|Captain Fantastic and the Brown Dirt Cowboy]]» frå ,  den 8. januar 2011.*  

## Bakgrunnsstoff
*''Captain Fantastic and the Brown Dirt Cowboy'' på Allmusic
Khomein

**Khomein** (eller *Khomeyn*, persisk خمين) er ein by som ligg vest i Iran, i provinsen Markazi. Ved folketeljinga i 2006 hadde han 64&nbsp;788 innbyggjarar. Khomein ligg 160 km frå den større byen Qom og 350 km frå hovudstaden Teheran. Khomein er kjend for produksjon av honning.

Khomein er fødestaden til leiaren for Den iranske revolusjonen og første ayatollaen i Iran, Ruhollah Khomeini. 

## Kjelder

* *Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Khomein|Khomein]]» frå ,  den 8. januar 2011.*
Epthianura

***Epthianura*** er ei biologisk slekt av fire fugleartar i honningetarfamilien med fellesnamnet **honningskvettar**. Slekta er endemisk for det australske kontinentet med Tasmania.

## Skildring
Honningskvettar er små honningetarar tilpassa livstilhøve på bakken. Generelt er dei litt meir butte og runde i kroppsbygginga enn andre honningetarar, og dei har korte, tynne nebb. Til likskap med andre honningetarar har dei ei penseltippa tunge. Kjønna i slekta har ulike fjørdrakter, hannane har lyse, eller i tilfellet med kvithovudhonningskvett, slåande fargar. Karminhonningskvett har lys karminraud farge på bryst, buk og hovud som namnet antyder, kvit strupe og ryggen er mørk gråbrun. Hofuglen derimot har raud gump, utanom det manglar dei karminfarga. Hannfuglar av appelsinhonningskvett og gulhonningskvett har fjørdrakt i lyst gult til gullfarge, medan hoene er mykje meir avdempa gråe. Den mest uvanlege arten i slekta er kvithovudhonningskvett, der hannen har ein slåande svart rygg og svart brystband og elles kvitt andlet og kvit eller lys buk. Gulhonningskvett og karminhonningskvett er uvanlege blant honningetarar i å ha sesongmessige skilnader i fjørdrakta, særleg hos hannar, som er mykje mattere i fargene utanfor hekkesesongen.

Slekta *Epthianura* er endemisk for kontinentet Australia, der dei er spreidd over fastlandet, og kvithovudhonningskvett finst dessutan på Tasmania. Kvithovudhonningskvett er den mest kystnære av desse artane. Honningskvettar har tilpassa seg eit breitt spekter av naturtypar i det sentrale og indre av Australia, sjølv om dei generelt er funne i miljø av meir buskkratt enn i skog og dei er òg sjeldan i høgtliggande område. Dei er spesielt tilpassa tørre miljø, men er òg hyppig langs elver i skogsområde, på mellombelse og permanente våtmarker, medrekna jordbruksområde.

Det er store hòl i kunnskapen om trekk og migrasjonsrørsler blant honningskvettar. Nokre artar er tilsynelatande nomadiske, i det minste i delar av utbreiingsområde. Det er òg tydeleg at mange av desse rørslene ikkje berre er faste sesongmessige, men avhengige av vêrtilhøve. Fuglane kan vere vanlege på somme lokalitetar i nokre år, men ikkje i andre år. På det viset kan dei å gjere bruk av uventa nedbør i tørre ørkenar.

## Taksonomi og artsliste
Saman med gibberfugl i den monotypiske slekta *[[Ashbyia]]* var honningskvettar ein gong tenkt å utgjere ein eigen familie, **Epthianuridae**. I dag handsamar dei fleste taksonomane honningskvettar som ein underfamilie, Epthianurinae, av honningetarfamilien Meliphagidae.

Honningskvettar i *Epthianura* i rekkjefølgje etter Clementslista versjon 6.5 frå desember 2010  med norske namn etter *Norske navn på verdens fugler*.

* Karminhonningskvett, *Epthianura tricolor*
* Appelsinhonningskvett, *Epthianura aurifrons*
* Gulhonningskvett, *Epthianura crocea*
* Kvithovudhonningskvett, *Epthianura albifrons*

## Kjelder

* *Denne artikkelen byggjer på «[[:en:Epthianura|Epthianura]]» frå , den 8. januar 2011*
 
### Referansar

## Bakgrunnsstoff
Bråtveit

**Bråtveit** er ei grend i Suldal kommune i Rogaland. Ho ligg ved den sør-austre sida av Suldalsvatnet.
Vanvik

**Vanvik** er ei grend i Suldal kommune i Rogaland. Bygda ligg på den nordre sida av Hylsfjorden.

## Kjelder
Breivikfjorden

**Breivikfjorden** er ein fjord på vestsida av Sørøya i Hasvik kommune i Finnmark. Fjorden er 8 km lang og opptil 4 km brei.

Fjorden har innløp mellom Ramneset i vest og Reinneset i aust og strekkjer seg nordaustover til Høyvik i enden av fjorden. På austsida av fjorden ligg tettstaden Breivikbotn. Lengst vest på nordsida av fjorden ligg bygda Breivik. Det er elles lite busetnad langs fjorden. Fylkesveg 102 går langs nordsida av fjorden.
Jenny Følling

**Jenny Følling** () er ein norsk lokalpolitikar frå Senterpartiet. Følling vaks opp i Følling i Viksdalen og er utdanna agroteknikar.

Jenny Følling kom inn i kommunestyret i 1996, i formannskapet i 1999, og vart, som første kvinne, vald til ordførar i Gaular kommune i Sogn og Fjordane i 2003. Ho sat som ordførar fram til 2011, då ho vart fylkesvaraordførar for Sogn og Fjordane. 

Følling har vore leiar både for KS sitt fylkesstyre for Sogn og Fjordane (2011-2015) og styret til Innovasjon Noreg si fylkesavdeling i Sogn og Fjordane. Følling har tidlegare hatt styreverv i Firda Billag, Sunnfjord Energi, Lutelandet Utvikling og Breibandforum. Ho er leiar i Stamvegutvalet E39, rådsmedlem i Husbanken region vest og sit i programkomiteen i Senterpartiet. 

Følling har vore på fylkestinget sidan 2003. Frå 2011 til 2015 var Jenny fylkesvaraordførar, og i perioden 2015 til 2019 er ho vald til fylkesordførar.

Ho er også ordførar i Sunnfjord kommune

## Kjelder
* NRK-blogg Storing på Storen: ''Budeiedotter på Holsnipa''
* NRK Fylkesleksikon: Jenny Følling
* Store Norske Leksikon: Jenny Følling
* KS: Fylkesstyret i Sogn og Fjordane 
* Firda 24.11.2011: ''Full splid rundt nytt Følling-verv''
* Innovasjon Norge: Fylkesavdeling i Sogn og Fjordane.
* Firda 30.11.2011: ''Følling får endå eit mektig styreverv''
* Sogn og Fjordane fylkeskommune: ''Fylkesordførarar''
* Kvinnnestemmer frå Sogn og Fjordane: ''Jenny Følling''
Humleblom

**Humleblom** (*Geum*) er ei planteslekt i rosefamilien. Plantane er fleirårige og har grov mørk jordstengel og opprett stengel med finna blad nede og trekopla eller trelappa blad oppe. Dei har femtalsblomster med mange mjølberarar. Fruktene er langhåra smånøtter med lang griffel som til slutt er stiv og med krok i enden etter at den øvre delen er visna. Fem artar veks i Noreg.

Norske artar:
* Enghumleblom (*Geum rivale*)
* Stridhumleblom (*Geum hispidum*)
* Kratthumleblom (*Geum urbanum*)
* Russehumleblom (*Geum aleppicum*)
* Amerikahumleblom (*Geum macrophyllum*)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Nejlikrotssläktet|Nejlikrotssläktet]]» frå ,  den 8. januar 2011.*  
 
* Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.
Alvdal stasjon

**Alvdal** er ein av dei opphavlege jernbanestasjonane på Rørosbanen. Han vart opna då Rørosbanen vart sett i drift, og ligg i Alvdal i Innlandet fylke. Stasjonsbygninga er teikna av Peter Andreas Blix.
Bergenshalvøya

**Bergenshalvøya** er ei halvøy på Vestlandet i Noreg som omfattar heile Bergen kommune og delar av Bjørnafjorden kommune. Flatemålet er kring 680 km², og her bur meir enn 274&nbsp;000 menneske. Halvøya heng saman med resten av fastlandet ved Samnanger og den vestlegaste fliken av Vaksdal kommune. Avstanden frå inst i Samnangerfjorden til Sørfjorden er berre om lag 5 km, men det ligg høge fjell i området og det lågaste punktet ligg på om lag 460 moh. i Grøskaret.

Bergenshalvøya er omkransa av Samnangerfjorden og Fusafjorden i søraust, Bjørnafjorden i sør, Korsfjorden med fjordarmane Lysefjorden og Fanafjorden mot sørvest, Raunefjorden mot vest, Byfjorden mot nordvest og Sørfjorden mot nordaust. Brorparten av halvøya ligg i Bergen kommune som har eit flatemål på 465 km², og innbyggjartal på 256 600 (2010). Den sørlege delen ligg i Os kommune, som har eit flatemål på 139 km² og eit folketal på 16&nbsp;684 (2010). I aust ligg om lag 64 km² i Samnanger og 9 km² i Vaksdal. Tidlegare var det fleire sjølvstendige herad som omkransa gamle Bergen by, mot aust låg Arna (inntil 1964 Haus), mot sør Fana , mot vest Laksevåg og mot nord Åsane. Alle desse gjekk inn i storkommunen Bergen i 1972, slik at det no berre er dei før nemnde kommunane att.

Området har mange tettstader, men det er mest fjellområde som ligg heilt aude, særleg i bydelane Arna og Fana (Byfjella og Gullfjellet), men òg i delar av Os. Det finst òg nokre område med jordbruk, mest i den sørlege delen, i Fana og Os.

Namnet finn ein att i Bergenshalvøens Kommunale Kraftlag (BKK).

## Referansar
Kongsvoll Fjeldstue

**Kongsvoll Fjeldstue** er ei tidlegare fjellstue øvst i Drivdalen på Dovrefjell i Oppdal kommune i Trøndelag. Dei eldste bygningane på staden er frå 1720. Både Pilegrimsleia og Kongevegen går gjennom tunet. Frederik IV av Danmark-Noreg har såleis, som ein av mange, besøkt fjellstua. I dag eig staten fjellstua og ho blir driven som hotell. Ho er utgangspunkt for fleire av DNT sine ruter.

På Kongsvold finst ei utstilling om verneområda i nærleiken, og om Kongsvoll si historie. I tillegg finn ein ei samling med historiske gjenstandar frå tida som fjellstue. Sør for tunet ligg ein botanisk hage med fjellplantar. Hagen var opphavleg opparbeidd av Thekla Resvoll og låg få nord for stasjonsbygget på Kongsvoll stasjon. Hagen vart flytta for ein del år sidan og, er i dag ein forskingsstasjon driven av Vitskapsmuseet i Trondheim.

Kongsvoll hadde offisiell status som statleg fjellstue frå 1670 og heitte då «'Holet»' og låg to km lenger nord i Drivdalen, der Vårstigen går opp. I 1712 starta bygginga av det nye Kongsvoll, men under den store nordiske krigen i 1718 vart Kongsvold og dei andre fjellstuene over Dovrefjell brunne. Alle statlege fjellstuer i Sør-Noreg vart etterkvart overdratt til private. Kongsvoll vart testamentarisk tilbakeført til statleg eigarskap i 1974 av den siste private eigaren, Per Holaker, som døydde i 1973. Fram til staten overtok vart Kongsvoll driven både som fjellstue og gard.

Med utgangspunkt i Kongvoll Fjeldstue blir det kvar haust halde fuglehundprøver.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Kongsvold Fjeldstue
*
Thekla Resvoll

**Thekla Susanne Ragnhild Resvoll** () var ein norsk botanikar. 

Etter examen artium i 1892 og hovudfag i 1899 (med Axel Blytt som rettleiar), var ho amanuensis ved Det Kongelige Frederiks Universitet 1902-1936 og tok doktorgrad på avhandlinga *Om planter som passer til kold og kort sommer* (1917), der ho studerte  kor tilpaskingsdyktige fjellplantar er i goldt klima, og påviste issoleia si mangeårige opplagring av energi.  Ho oppdaga Aursunds-aster, *Aster subintegerrimus* ved Røros (1897).

Ho hadde forskaropphold på den indonesiske øya Java, ved den botaniske hagen i Buitenzorg, eit halvt års tid 1923–24.

Resvoll grunnla fjellhagen på Kongsvoll stasjon på Dovrebanen i 1924.  Fjellhagen vart seinare flytt til knausane sørfor  Kongsvold Fjeldstue ved E6.
Ved hagen er det reist ein minnestein over henne i kleberstein frå Sel laga av Per Haugen.
På Kongsvold Fjeldstue kan ein besøke Nasjonalparkutstillinga, som òg omtalar botanikarane som opp gjennom tidene har besøkt Kongsvoll. Utstillinga er open i sommarmånadene, elles etter avtale med fjellstua.

Ho var syster av botanikaren Hanna Resvoll-Holmsen. I 1895 gifta ho seg med hydrografen og bergmanneb Andreas Holmsen (1869–1955). Han var bror til Gunnar Holmsen, som blei gift Hanna. Desse fire etterlét seg også ei stor fotografisamling som no hovudsakleg høyrer til i Nasjonalbiblioteket i Oslo i bildeavdelinga (Resvoll-Holmsen-samlinga).

## Utgjevingar
**Vinter-flora. Vore vildtvoksende løvtrær og buske i vinterdragt*, Aschehoug, 1911
**Norske fjellblomster*, 1934

## Kjelder

* Eckblad, F.-E. (1991): *Thekla Resvoll og Hanna Resvoll-Holmsen, to glemte? Pionerer i norsk botanikk*. Blyttia 49: 3-10.
*Inger Nordal og Bredo Berntsen: «Thekla Resvoll» i Norsk Biografisk Leksikon
* almamatersdotre.no: ''Biografi med bilder''
Statens Fjellstuer

**Statens fjellstuer** var losjihus ved viktige fjellovergangar i Sør-Noreg og langs ferdslevegar i Sør-Noreg og Nord-Noreg. Dei vart bygd, haldne ved like og drivne av staten. Fjellstuer er nemnd i Gulatingslova, der dei er kalla saluhus (sælehus). Dei høyrde i eldre tid under kyrkja. Den fyrste større fjellstova låg på Dovrefjell, ved det som no er Hjerkinn fjellstove, og vart sett opp på initiativ av kong Øystein Magnusson fyrst på 1100-talet. Seinare kom det fjellstover på Filefjell (Maristuen, Nystuen), Hardangervidda, Haukelifjell (Haukeliseter), Strynefjell og fleire andre fjellovergangar.

I Finnmark skjedde utbygginga av fjellstover frå slutten av 1800-talet. På det meste hadde Staten meir enn 40 fjellstover i Finnmark fylke.

Mange av fjellstovene er etter kvart selde til private og er no gjestgjeveri og hotell. I Finnmark driv staten (ved Reindriftsforvaltningen) framleis tre fjellstover (2010): Jotkajávri fjellstue i Alta kommune og Mollisjok fjellstue og Ravnastua i Karasjok kommune. I tillegg forvaltar Statsbygg Bæivasgiedde ødelstue i Karasjok kommune, Šihččajávri fjellstue i Kautokeino kommune og Harvasstua i Hattfjelldal kommune.

Fjellstovene tilbyr enkel og rimeleg overnatting i gjestestover som har rom med 2–6 køyer. Dei har fastbuande oppsittarar og er utstyrte med servise, kjøkken- og sengetøy. Oppsittarane har ikkje serveringsplikt, men dei fleste har likevel matservering og/eller sal av hermetikk, margarin, mjøl og brød. Måltid må tingast på førehand. Alle fjellstover har telefon. Dei er opne heile året.

I Finnmark hadde staten tidlegare òg ein del audestover (kvilestover) som stod opne. Dei var utstyrte med køyer, madrassar, hovudputer, kokeutstyr og bestikk, men ikkje proviant. Den statlege drifta av audestovene er lagd ned. Audestovene i Finnmark blir no drivne av Finnmarkseiendommen.

Statens fjell- og audestover er i Statsbudsjettet definert som Ikkje inntektsgivande eigendomar.

## Sjå òg
* Skysstasjon

## Kjelder
* Reindriftsforvaltningens fjellstuer
* Finnmarkseiendommens fjell- og ødestuer
Håvard Syvertsen

**Håvard Syvertsen** () er ein norsk forfattar og omsetjar frå Kongsberg. 

Håvars Syvertsen  debuterte i 1992 med novellesamlinga *Nå ville han ikke tenke på det*. Sidan har han m.a. skrive novellesamlinga *Betzys sommer og andre fortellinger* (2000), romanen *I lyset»*(2002), «Det håndgripelige». 

Syvertsen fekk Mads Wiel Nygaards legat i 2000 og Språklig samlings litteraturpris i 2010.  Ved tildelinga av Språkleg samlings litteraturpris, vart det lagt vekt på at han «tar sitt opprinnelige språk med inn i fiksjonen og utnytter valgfriheten i bokmålet på en spennende måte».

## Verk
### Romanar
* *Etterpå*, 1995.
* *Rast*, 1997.
* *I lyset*, 2002.
* *In vivo*, 2004. Saman med Geir Gulliksen.
* *Det skal nok gå alt sammen, men hvor hen?*, 2006.
* *Det håndgripelige*, 2010

### Noveller
* *Nå ville han ikke tenke på det*, 1992.
* *Betzys sommer og andre fortellinger*, 2000.

## Kjelder
*Bok og Samfunn 
*Klassekampen, 20.08.10: Vi må ikke sovne hen.
Sildrefamilien

**Sildrefamilien** (Saxifragaceae) er ei plantefamilie med tofrøbladingar. Plantane har regelrett, oftast tokjønna femtalsblomster (eller firetalsblomster) med to griflar. Frukta dannar kapsel eller bær.

Slekter som finst i Noreg:
* Sildreslekta (*Saxifraga*)
* Stjernesildreslekta (*Micranthe*)
* Skjoldsildreslekta (*Darmera*)
* Bergblomslekta (*Bergenia*)
* Skumblomslekta (*Tiarella*)
* Alunrotslekta (*Heuchera*)
* Frynsekoppslekta (*Tellima*)
* Spirslekta (*Astilbe*)
* Bronsebladslekta (*Rodgersia*)
* Maigullslekta (*Chrysoplenium*)

## Kjelder

*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Stenbräckeväxter|Stenbräckeväxter]]» frå ,  den 8. januar 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
Mureslekta

**Mure** er ei planteslekt i rosefamilien. Dei fleste artane er fleirårige, nokre få er eittårige. Plantane har kopla eller finna blad, femtals blomster, sjeldan firetals. Dei har mange mjølberarar og mange griflar. Fruktene er nøtter på flat turr fruktbotn innanfor begerblada som sit på til dei er mogne. Det veks fleire artar frå slekta i Noreg.

Norske artar:
* Kvitmure (*Potentilla rupestris*)
* Gaffelmure (*Potentilla bifurca*)
* Møllemure (*Potentilla supina*)
* Norsk mure (*Potentilla norvegica*)
* Snømure (*Potentilla nivea*)
* Flogmure (*Potentilla chamissonis*)
* Sølvmure (*Potentilla argentea*)
* Russemure (*Potentilla intermedia*)
* Stormure (*Potentilla recta*)
* Tysk mure (*Potentilla thuringiaca*)
* Flekkmure (*Potentilla crantzii*)
* Småmure (*Potentilla tabernaemontani*)
* Tepperot (*Potentilla erecta*)
* Kryptepperot (*Potentilla anglica*)
* Krypmure (*Potentilla reptans*)

;Tidlegare rekna til slekta
* Buskmure (*Potentilla fruticosa*, no *Dasiphora fruticosa*)

## Kjelder
*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

**Denne artikkelen bygger på «[[:da:Potentil|Potentil]]» frå ,  den 8. januar 2011.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Ikkje-inntektsgivande eigedomar

**Ikkje-inntektsgivande eigedomar** er særlege eigedomar som det ikkje blir skatta frå, og ifølgje Statsbudsjettet omfattar det dei følgjande eigedomane:
* Representasjonsområdet til regjeringa
* Grotten – Wergelandsveien 2
* Statlege eigedommer på Bygdøy (tidllegare del av Bygdøy Kongsgård, definert som ikkje-inntektsgivande eigedom frå 1. januar 2005)
* Munkholmen
* Austråttborgen
* Håkonshallen
* Stavern Fort Citadelløya
* Minnehallen (Stavern)
* Bjørgan prestegard
* Šihččajávri fjellstue
* Jotkajavre fjellstue
* Mollisjok fjellstue 
* Ravnastua fjellstue 
* Bæivasgiedde ødestue
* Longyearbyen skole

## Bakgrunnsstoff
* Fornyings-, administrasjons- og kirkedepartementet: St.prp. nr. 1 (2002-2003) Oversikt over Arbeids- og administrasjonsdepartementets budsjettforslag
Tangentinstrument

**Tangentinstrument** er ein type musikkinstrument ein speler på med tangentar eller tastar. Det kan omfatta ulike typar orgel og klaver, el-piano og elektroniske tangentfjøler og fleire ulike instrument der ein bruker tangentar til å få fram lyd frå klokker, glas- eller metallstavar. Ein finn også tastar eller tangentar på  ein del handhaldne instrument som trekkspel, dreielire og nyckelharpa.

## Liste
### Kordofonar
* Clavinet
* Cembalo
** Archicembalo
** Clavicymbalum
** Luttklaver
** Spinett
** Virginal
* Dreielire
** Nyckelharpa
* Klavikord
* Hammarklaver
** Flygel
** Fortepiano
** Piano
** Tangentklaver

### Aerofonar
* Claviola
* Dampfløyteorgel
* Harmonium
* Melodika
* Pipeorgel
* Regal
* Trekkspel

### Idiofonar
* Carillon
* Celesta
* Dulcitone
* Elektrisk piano
** Wurlitzer elektrisk piano
** Rhodes-piano
* Kinderklavier

### Elektrofonar

* Digitalt piano
* Elektronisk keyboard
* Elektronisk organ
* Elektronisk piano
* Keytar
* Mellotron
* Optigan
* Pianet
* Synthesizer
** Moog

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Keyboard instruments|Keyboard instruments]]» frå ,  den 26. april 2016.*
Bassist

**Bassist** er eit omgrep som vert nytta om ein person som spelar musikkinstrumentet bassgitar eller kontrabass, uavhengig av stil.

Stundom vert det òg nytta om musikarar som spelar klaverbass eller låge messingblåseinstrument som tuba. Sidan 1960-åra har elektrisk bass vore standard bassinstrument i rock and roll, jazzfusion, heavy metal, country, reggae og popmusikk. Kontrabass har vore standard bassinstrument i klassisk musikk, bluegrass, rockabilly og dei fleste sjangrar innan jazz. Låge messingblåseinstrument som tuba er standard bassinstrument i Dixieland og New Orleans-aktige jazzband. 

Sjølv om dei forskjellige bassinstrumenta ofte er nært knytte til visse sjangrar, finst det unntak. Særleg utover i 1990- og 2000-åra har rock- og popband òg nytta kontrabass, som Barenaked Ladies, The Decemberists og punkrockgrupper som The Living End, Nekromantix, The Horrorpops og Tiger Army. Somme jazzband nyttar òg elektrisk bass, medan ein i somme fusion- R&B- og house-musikk nyttar synthbass eller klaverbass i staden for elektrisk bass. Somme grupper har òg nytta klaverbass på orgel i staden for bassgitar eller kontrabass. 

## Nokre kjente bassistar
**Utanlandske**
* Adam Clayton 
* Cliff Burton
* Cliff Williams
* Dave Farrell
* Flea
* Gail Ann Dorsey
* Garry Tallent 
* Lemmy Kilmister
* Paul McCartney 
* Phil Lynott
* Tom Araya
* Steve Harris
**Norske**
* Simen Hestnæs
* Glen Cato Møllen
* Aslak Dørum
* Arne Sandum
* Bjørn Alterhaug (kontrabass)
* Frode Jacobsen
* William Kristoffersen
* Thomas Seltzer
* Michael Francis Duch
* Per Zanussi
* Sverre Knudsen
* Nikolai Eilertsen
* Tony Alexander Syversen
* Per Mikkel Gaup
* Mats Eilertsen
* Morty Black
Morene

**Morene** (frå fransk *moraine*, opph. frå Savoie) er usortert lausmateriale avsett av ein isbre. Omgrepet kan visa både til slike landformer skapt av brear, og til jordartane inni dei, *morenemasse* eller *morenematerial*. Dette materialet er blitt teke med av ein bre og kan innehalda leire, silt, sand, steinar og større blokker.

Morenar blir lagt som striper, haugar eller langstrakte ryggar av morenemateriale i eller på ein isbre, og blir liggande att om isen forsvinn.
Dei blir danna ved at isbrear riv med seg stein frå underlaget og dessutan tek imot skredmasser frå bergskrentene omkring. Steinmaterialet følgjer med ismassene og blir liggjande igjen som botnmorene, midtmorene mellom to brea, sidemorene, endemorene eller daudismorene når isen smeltar. Ein særs stor endemorene blir gjerne kalla ra.

Morenemateriale dekker store dele av dei nedisa områda frå den siste istida og kan vere tettpakka, slik at det står med steile skrentar der kor bekkene har skore seg gjennom. I Østfold og Vestfold er morenematerialet av eit slikt omfang at det dominerer store delar av landskapet. 

Materialet manglar vanlegvis lagdeling, og dei einskilde steinane er lite runda og kan ha skuringsstriper. Ved nokre av landformene har det opphavlege morenematerialet likevel ha vorte sortert i sjøvatn og iselver, slik at det òg opptrer lagdelte og velsorterte avleiringar i dei.

Kvaliteten på morenemateriale som dyrkingsjord kjem an på korleis stein og leire er fordelt og kva slag berggrunn breane har samla materiale frå. Morenar danna av berggrunn som inneheld lettforvitra stein som skifer og kalkstein gjev godt jordsmonn, slik ein til dømes finn i området mellom Mjøsa og Tyrifjorden.

## Midtmorene
Ei midtmorene er ei langstrekt morene langs midten av ein isbre, parallelt med bresidene. Midtmorenen kan ligge anten oppå eller i breen. Midtmorener oppstår når to isbrear renn saman og sidebreane deira slår seg saman, eller ved erosjon frå ein bergknaus som stikk opp midt i breen. Ei midtmorene vil ligge att som ein rygg midt i dalen når isen er smelta bort. 

## Kjelder


*
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Morene|Morene]]» frå , den 9. januar 2011.* 

## Bakgrunnsstoff
Jean Metzinger

**Jean Metzinger** () var ein fransk målar. Stilen hans utvikla seg frå neoimpresjonisme via fauvisme til analytisk kubisme. 

## Liv og gjerning
Etter fullført studenteksamen i heimbyen Nantes, reiste Metzinger tjue år gammal til Paris for å studere medisin. Etter eit tid avslutta han medisinstudiet, satsa i staden på å verte kunstmålar. Han vart kjend med målaren Robert Delaunay og diktaren Max Jacob og kom slik inn i krinsen rundt Guillaume Apollinaire. Sidan møtte han målarane i Bateau Lavoir, mellom anna med Georges Braque, Pablo Picasso og Juan Gris.

Metzinger gjorde seg etterkvart tankar om biletet som medium, og gav i 1910 ut skriftet *Merknader om måleriet*. Same året stilte han ut av sine verk i *Salon des Indépendants*, der han året etter stilte ut i lag med Delaunay, Albert Gleizes og Fernand Léger.

Ideane sine vidareutvikla Metzinger saman med Albert Gleizes, og i 1912 kom avhandlinga *Du Cubisme*. Boka vakte stor merksemd. På same tid var med å stifte Section d'Or, også kjent som 'Puteauxgruppa'. Han deltok på talrike utstillingar, slik som på *Salon d'Automne* i 1911 og 1913, *Galerie de la Boétie* i Paris 1912, *Der Sturm* i Berlin i 1913, *Berthe Weil* i Paris 1913 og *Montross Gallery* i New York i 1916.

Han deltok i krigsteneste under første verdskrigen. Etterpå flytta han tilbake til Paris, der han stort sett budde resten av livet. Unnataket var ein periode i Bandol under andre verdskrigen. 
Han døydde i Paris, 75 år gammal.

## Stilutvikling
Metzinger var først oppteken av den neoimpresjonistiske målestilen, og laga mellom 1905 og -08 mosaikkliknande fargemønster. Desse var hans første kunstnariske høgdepunkt, og danna ein overgang til dei seinare kubistiske bileta. Verka syner stor sans for klar orden i bileta, noko som går   fram av korleis han konstruerte bileta sine.

Etterkvart vart bileta meir geometriserte og avdekker kontakten til Braque, Picasso og Gris. Allereie i arbeida frå året 1910 finn ein trekk som fører mot den analytiske kubismen. Frå 1920-åra og framover fjerna han seg noko frå kubismen.

Som representant for ein «degenerert målestil» vart han erklært entartet av naziregimet i Tyskland i 1937.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Jean Metzinger|Jean Metzinger]]» frå , den 9. januar 2011.*  
 

## Bakgrunnsstoff
* Metzinger in der ArtCyclopedia
Sildreslekta

**Sildreslekta** (*Saxifraga*) er ei planteslekt i sildrefamilien. Artane er fleirårige plantar med unntak av trefinger-, oslo- og skoresildre. Dei fleste veks på kalkrik grunn til fjells. Plantane har tjukke, oftast spreidde blad. Tjueto artar veks i Noreg.

Norske artar:
* Bergfrue (*S. cotyledon*)
* Hagebergfrue (*S. hostii*)
* Bergjunker (*S. paniculata*)
* Raudsildre (*S. oppositifolia*)
* Stivsildre (*S. hieracifolia*)
* Snøsildre (*S. nivalis*)
* Grannsildre (*S. tenuis*)
* Stjernesildre (*S. stellaris*)
* Grynsildre (*S. foliolosa*)
* Gulsildre (*S. aizoides*)
* Myrsildre (*S. hirculus*)
* Trefingersildre (*S. tridactylites*)
* Oslosildre (*S. osloensis*)
* Skoresildre (*S. adscendens*)
* Nyresildre (*S. granulata*)
* Knoppsildre (*S. cernua*)
* Bekkesildre (*S. rivularis*)
* Tuvesildre (*S. cespitosa*)
* Teppesildre (*S. rosacea*)
* Mosesildre (*S. hypnoides*)
* Skuggesildre (*S. umbrosa*)
* Pyrenearsildre (*S. geum*)

## Kjelder
*Johannes Lid: *Norsk-svensk-finsk flora*. Det Norske Samlaget, 1985.

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Bräckesläktet|Bräckesläktet]]» frå ,  den 9. januar 2011.*
Fernand Cormon

**Fernand Cormon**, opphavleg **Fernand-Anne Piestre**, () var ein fransk målar. I samtida var han ein kjend historiemålar i Frankrike, som oftast måla ut frå religiøse tema. Seinare vende han seg meir mot måling av portrett. Målarstilen hans vert rekna til den såkalla akademiske realismen. Han var både fødd og døydde i Paris, der han omkom i ei trafikkulukke.

### Liv og gjerning
Cormon byrja studere måling hos Jean-François Portaels i Brussel. I 1863 flytta han tilbake til Paris, der han vart elev hos Alexandre Cabanel og Eugène Fromentin. Han stilte i 1868 fyrste gongen ut i 'Salon de Paris'. I 1880-åra leia han sin private kunstskule. Mellom elevane hans, som fekk arbeida sine avviste av salongen ettersom dei hadde andre målsettingar og stilar enn det aksepterte, var Henri de Toulouse-Lautrec, Louis Anquetin, Eugène Boch, Émile Bernard og Vincent van Gogh.

I 1880 vart Cormon utnemnd til Æreslegionen. Han la då ut på reiser til Tunisia og Bretagne. Cormon vart i 1898 leiar på 'École nationale supérieure des beaux-arts' og medlem av 'Académie des Beaux-Arts'. Henri Matisse, som hadde vorte henta til skulen av Gustave Moreau, føregangaren til Cormon, måtte etter usemje med Cormon forlate lærarposten sin.

Cormon heldt heile tida fast på den akademiske stilen i kunstverka sine. Han spesialiserte seg på bibelske og forhistoriske scener. Dei er ofte haldne i mørke fargetonar, gjerne med ei skarpt lys på det sentrale i biletet. I det sju meter lange måleriet *Caïn*, som i 1880 var ein sensasjon på 'salongen', illustrerte han eitt av versa i *La legende des siècles* av Victor Hugo. Til dette verket arbeidde Cormon med kvar enkelt figur etter modell, samstundes studerte han funn gjort av arkeologisk forsking for å få dei rett utstaffert. Måleriet vart kjøpt av den franske stat og er i dag utstilt i Musée d'Orsay i Paris.

## Bakgrunnsstoff
* Cormon bei artcyclopedia

## Notar


**Denne artikkelen bygger på «[[:de:Fernad Cormon|Fernand Cormon]]» frå ,  den 9. januar 2011.*
Donald II av Skottland

**Donald II** (død 900) var konge av Skottland frå 889 til han døydde. Han var sonen til Konstantin I, brorsonen til Aedh og syskenbarnet til Eochaid. 

Donald tok trona med makt. Kong Giric, som herska saman med føregangaren Eochaid, hadde drepe farbroren Aedh i 878. Då Giric døydde dreiv Donald fetteren sin ut av landet, og tok trona sjølv. 

Under Donald II kom kongedømmet Strathclyde under skotsk overhøgd. *[[Ulsterannalane]]* gjekk over til å snakke om *ri Alban*, kongen av Alba, i staden for *rex pictorum*, kongen av piktarane, som føregangarane hadde hatt som tittel. Danane heldt fram med å invadere Skottland, først og fremst for å ta kontroll over område langs grensa mellom Skottland og dei angelsaksiske rika. Danane erobra òg det nordlege Skottland. På toppen av kampen mot danane måtte Donald II òg freiste å tøyme bandittar i det skotske høglandet. 

Korleis han døydde er noko usikkert. Ifølgje ei historie vart han drepen ved Dunottar medan skottane slo tilbake ein dansk invasjon. Men ifølgje ei anna historie døydde han av naturlege årsaker fordi helsa hans hadde vorte veikt under stridene i høglandet. Han vart gravlagd på Iona, der òg kongane av Dalriada og dei tidlegaste skotske kongane vart gravlagt. 

Donald II vart etterfylgd av syskenbarnet Konstantin II. Sonen hans vart seinare krona som Malcolm I. 

## Kjelder
* Omsett frå Wikipedia på bokmål, innhenta søndag  9. januar 2011, klokka 10:25.
Skorpo i Tysnes

**Skorpo** er ei øy søraust for Tysnesøy i Tysnes kommune i Sunnhordland i Vestland fylke. Med eit areal på 8,8 km² er ho den tredje største øya i kommunen. Høgste fjelltoppane på øya er Kongshaug (229 moh.) og Laukhamarsåto (214 moh.). 

## Namnet
Namnet kjem frå den største garden på øya, Skorpo. Ei oppskriving frå 1327 talar om øya som «Skorpuæy»; og frå same året og 1328 finn ein garden nemnd ved eigeforma «Skorpu». Namnet har truleg samanheng med det norrøne *skarpr* (‘skvarp, kvass, ufruktbar’) og det norske *skorpa* (yta på brødet).

**Folketalsutvikling:**

## Kjelder
Pilegrimsleia over Dovrefjell

** Pilegrimsleia over Dovrefjell** utgjer ein del av mellomaldervegen frå Oslo til Trondheim, og inngår i det moderne oppmerka nettet av turvegar som vert kalla pilegrimsleiene.

Det er ingen som veit når denne leia først vart tatt i bruk, men den har truleg blitt nytta så lenge det har vore folk i landet. Snorres kongesoger fortel at Harald Hårfagre (850-933) kom over her med ein stor hær på slutten av 800-talet. Snorre fortel: «No samla dei to frendane ein stor hær og for først til Opplanda og så nord gjennom Gudbrandsdalen og derifrå nord over Dovrefjell. Da han kom ned i bygda, let han drepe alle menn og brenne bygda.».
Pilegrimsferdene til Nidaros starta i 1030 då Olav den heilage vart drepen og heldt fram til ca 1536. Dronning Margrete av Danmark vart gift med Håkon Magnusson den 9. april i 1363, 10 år gamal, og fòr over fjellet til Nidaros i 1381.  Jul Feltman skriv i 1734: «foor Dronningen med sit Følge wild paa Dofrefield i et taaget Wejr og kom endelig ned gjennem en Dal imellom Rise og Lo, som derfor endnu kaldes Dronning-Dalen». Fjellposten 23. februar 1907: «Den ældste vei over Dovrefjeld gik fra Gautaaen (søndenfor Hjerkinn), øst om Knutshø, fremover Risberget og ned til Rise».

På den siste del av turen ved garden Trengen passerer ein eit gamalt gravfelt frå ca. år 400 eller eldre. I Trengenområdet er det ein lokalitet med Svartkurle som er ein truga planteart. Herifrå kan vi sjå over dalen til garden Lo som Håkon Håkonson kjøpte og bygde kongsgard, veitslehall og kapell på i ca. 1260.

Pilegrimsferda til Olav den heilages skrin i Kristkyrkja i Nidaros kom i gang like etter at han døydde i 1030 og heldt fram heilt fram til reformasjonen i 1530. Mykje av trafikken gjekk over Dovrefjell.
Pilegrimsleia er dag merkt frå Oslo langs gamle pilegrimsstigar fram til Nidaros.

Dovrefjell nasjonalpark, Knutshøene, Drivdalen og Vinstradalen er internasjonalt kjente for sitt rike plante- og dyreliv. Den kalkhaldige fjellgrunnen gir næring til eit rikt utval av artar. Sjeldne plantar som Dovrefjellvalmue, Reinrose, Mogop, Oppdalssildre og Norsk malurt trivst godt her. Fleire sjeldne plantar har overlevd siste istid og må reknast som nasjonalskattar.

På Dovrefjell finn ein Europas best bevarte villreinstamme, men kongen på Dovrefjell er moskusfeet. Det er gjort funn av bein som syner at det levde moskusfe her i forhistorisk tid, og i 1932 vart ti dyr gjeninnført frå Grønland. Det er òg mogleg å få eit glimt av ein fjellrev eller jerv som held til her. Av fuglar som ein kan sjå på Dovrefjell kan ein nemne fjellrype, fjellvåk og kongeørn.