open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Harvey Brooks

**Harvey Brooks** () er ein USA-amerikansk bassist.

Ein av dei første kjende artistane Brooks spelte med var med Bob Dylan på albumet *[[Highway 61 Revisited]]* i 1965. Brooks spelte òg på konsertar i lag med Bob Dylan og det som kom til å bli The Band.

Seinare i 1960-åra spelte Brooks med mange forskjellgie artistar, som Eric Andersen, Richie Havens, Tom Rush og Jim & Jean og David Blue. I 1967 vart han medlem av The Electric Flag og spelte på filmmusikkalbumet til filmen *[[filmen The Trip (1967)|The Trip]]* (1967) med Peter Fonda, Dennis Hopper, Susan Strasberg, og skriven av Jack Nicholson.

Han spelte med Cass Elliot på *[[Dream a Little Dream av Cass Elliot|Dream a Little Dream]]* (1968) og på The Doors sitt *[[The Soft Parade]]* (1969). I 1970 fekk han høve til å arbeide med Miles Davis på *[[Bitches Brew]]* og seinare *[[Big Fun av Miles Davis|Big Fun]]* i 1974.

Frå 1970-åra og frametter arbeidde Brooks på *[[New Morning]]* av Bob Dylan, med John Martyn, The Fabulous Rhinestones, Seals & Crofts, Fontella Bass, John Sebastian, Loudon Wainwright III, John Cale og Paul Burlison.

Brooks og kona flytta til Jerusalem i Israel i 2009.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Harvey Brooks|Harvey Brooks]]» frå ,  den 6. november 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
* Larkin, Colin. *The Guinness Encyclopedia of Popular Music*, Guinness Publishing, 1992.
* Muirhead, Bert. *The Record Producers File. A Directory of Rock Album Producers 1962–1984*, Blandford Press, 1985.

## Bakgrunnsstoff
* Brooks på YouTube
* ''Bass Musician'' - mars 2011
John Loudon McAdam

**John Loudon McAdam** () var ein britisk vegingeniør, fødd i Ayr i Skottland.

Frå 1816 fremja McAdam ein ny metode til forsterking og bygging av vegar. Gjennom bruk av knust stein, pukk, i heile overbygginga sikra ein effektiv drenering og stor bereevne. Med visse tilpassingar har metoden vorte mykje brukt i ettertid. Prinsippet går under nemninga makadamisering.

Verdas fyrste makadam-veg vart bygt i det austlege USA i 1820-åra.

## Kjelder
*John Loudon McAdam i Store norske leksikon
Joseph McCarthy

**Joseph Raymond McCarthy** () var ein USA-amerikansk politikar for det republikanske partiet, senator 1946-57 for delstaten Wisconsin.

McCarthy var kjend og omstridd frå 1950, då han gjekk til angrep på det han kalla kommunistisk infiltrasjon i statsapparatet. Etter det republikanske partiet vann regjeringsmakta i 1952, kom han til stor makt og vart ein frykta politikar. Som formann i ein underkomité i senatet i 1953–54, dreiv han nærast klappjakt på meiningsmotstandarar i det USA-amerikanske samfunnet. Den innbitte anti-kommunismen og patriotismen som ivra for, og som fekk namnet mccarthyisme, kom i vanry då McCarthy sjølv vart granska av ein senatskomité. Denne siste komiteen fordømde metodene hans i 1954. McCarthy var sidan utan politisk makt.

McCarthy døydde 48 år gammal av en akutt leversjukdom.

## Kjelder
*Store norske leksikon
Marshall McLuhan

**Herbert Marshall McLuhan** () var ein kanadisk mediekritisk forfattar, fødd i Edmonton.

McLuhan vekte vid merksemd då han søkte å vise massemedia sin innverknad på samfunnet, fyrst med *The Gutenberg Galaxy* i 1962, og deretter med *Understanding Media* frå 1964. Den siste boka i norsk omsetjing i 1968 som *Mennesket og media*. Bodskapen til McLuhan kom særleg tydeleg fram i *The Medium is the Message*, ei bok som kom i 1967. Omgrepet 'mediet er bodskapen' har vorte ståande i mykje seinare mediekritikk.

## Kjelder
*Marshall McLuhan i Store norske leksikon
Strømsø torg

**Strømsø torg** er eit torg på Strømsø i Drammen, rett attmed jarnbanestasjonen og bybrua over Drammenselva til Bragernes. På torget ligg Drammen busstasjon, som vart bygd i 2004 til erstatning for  Drammen rutebilstasjon frå 1969, og som er hovudstasjonen for busslinene i byen og mot Vestfold.

Strømsø torg fekk namnet i 1947, tidlegare var namnet Jernbanetorget. I gamal tid låg brua Flisebroen her på vegsambandet til Konnerud og til Eiker over Grønland lenger opp langsetter Drammenselva. Jarnbanetorget fekk med tida ny utforming etter kvart som sentrum på Strømsø flytta seg hit frå området ikring Strømsø kyrkje og Gyldenløves Plass.  Drammensavdelinga av Noregs Bank, stasjonsbygningen frå 1863, Latinskolen, Central Hotel, og Skoger Sparebanks bygning frå 1898 fekk plass attmed torget. Bygningen til sparebanken vart rive seinare og erstatta av Globusgården, medan banken bygde eit høghus for seg attmed bakken opp mot bybrua.

På areala ned mot Drammenselva, der jarnbanestasjonen og jarnbanespora ligg no, låg det i si tid store kjøpmannshus og bordtomter (lagerplassar for skurlast). Attmed brubakken låg Hans Mallings store bygard og trelastlager, der skipsreiar og trelasthandlar Chr. Collett seinare bygde sitt store herskapshus. Dette huset vart flytt og oppsett i Kirkegata på Bragernes då jarnbanestasjonen vart bygd. 

## Kjelder
*«Strømsø Torv» i Per Otto Borgen: ''Drammen byleksikon'', nettutgåva 2017

## Bakgrunnsstoff
Marcello Malpighi

**Marcello Malpighi** () var ein italiensk lækjar og naturforskar, professor i medisin i Bologna, Pisa og Messina. I sine siste leveår var han livlækjar for pave Innocens XII i Roma.

Malpighi skapte den mikroskopiske anatomien. Han studerte oppbygginga av dei aller fleste organa i menneskekroppen, undersøkte korleis ein kylling utvikla seg i egget, den indre oppbygginga av silkeormen og talrike andre dyr og plantar.

Størst rolle i vitskapen spelte hans påvising av kapillærane, noko som sluttførte William Harvey si lære om blodsirkulasjonen. Dette funnet vart offentleg kjent gjennom skriftet *De pulmonibus observationes*, utgitt i 1661. Seinare publiserte han ei rad skildringar av den mikroskopiske strukturen til indre organ. *Anatomia plantarum* frå 1675–79 er eit grunnleggjande verk om plantene si oppbygging.

## Kjelder
*Marcello Malpighi i Store norske leksikon
Auguste Mariette

**Auguste Ferdinand-François Mariette** () var ein fransk egyptolog frå Boulogne-sur-Mer.

Mariette leidde frå 1850 utgravingane ved Memfis, Abydos og Edfu i Egypt. I 1851 fann han det omfattande gravanlegget over Apis-oksane. Sidan 1858 var han leiar for det arkeologiske arbeidet som egyptiske styresmakter sjølv stod bak.

Samlinga av dei funnsakene som Mariette gjorde, dannar grunnlaget for det store al-Antikhane-museet i Kairo. Mariette skreiv tekstutkastet til Giuseppe Verdi sin opera Aïda, eit verk som vart uroppført i Kairo i 1871.

Mariette døydde i Kairo, nær 60 år gammal.
 
## Kjelder
*Store norske leksikon
Jarnbane frå Kapp til Kairo

**Jarnbane frå Kapp til Kairo** var eit ufullendt forsøk på å forbinda Afrika frå nord til sør med jernbane. Prosjektet blei lansert av Cecil Rhodes i kolonitida, på slutten av 1800-talet. Bana skulle forbinda dei britiske koloniane og nærast danna ein ubroten korridor gjennom Afrika frå Cape Town i Sør-Afrika til Kairo i Egypt. Medan mesteparten av strekninga til slutt blei bygd, manglar det ein vesentleg del mellom Sudan og Uganda.  I tillegg har mange av delane liten bruk grunna dårleg banetilhøve.

## Bakgrunn for planen
I det såkalla kappløpet om Afrika var den britiske koloniseringa av Afrika nært knytt opp til ein plan om ei samanhengande jarnbane frå Kappkolonien til Kairo. Cecil Rhodes var ein av fleire imperiebyggjarar som sikra dei sørlege statane i kontinentet for den britiske krona. Han såg for seg ein «raud korridor» av britiske dominion frå nord til sør, og ei jarnbane ville vera det viktigaste elementet til å sameina dei britiske besittelsane, både politisk og militært. Men bygginga av banen ville verta ei stor utfordring på grunn av dei topografiske og klimatiske tilhøve og – ikkje minst politisk, og tilhøvet til andre kolonimakter. 

Til bygginga henta britane ei stor mengd arbeidarar, eller «kuliar», frå Britisk India. Desse danna grunnlaget for den indiske folkesetnaden i Afrika.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Kapp til Kairo-jernbanen|Kapp til Kairo-jernbanen]]» frå ,  den 78. november 2018.*  
 


**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Cape to Cairo Railway|Cape to Cairo Railway]]» frå ,  den 30. mai 2019.*  
 
## Bakgrunnsstoff

* Ei ferd frå Cairo til Kenya i 1935
* Kommentarar til eit jarnbanesamband mellom Sudan og Mombasa
Makadamisering

**Makadamisering** er ein vegbyggingsmetode der ein bruker pukk (knust stein) til å byggja opp ein godt drenert veg med god bereevne. Metoden har namn etter John Loudon McAdam, som var sentral i utviklinga av prinsippet.

Opphavleg blei den grovaste pukksteinen lagt i to lag nedst, med finknust stein oppå som slitedekke. Dette blei kalla makadamisert veg. I moderne vegbygging bruker ein også knust stein i stor utstrekking i berande lag i overbygningen. 

## Kjelder
Pukk

**Pukk** er knust stein eller grus av hard, seig naturstein som granitt, gabbro, gneis og liknande. Pukk har uregelmessig form og skarpe kantar. Kvar bit kan ha ein diameter på 4–120 mm eller meir og blir seld i fraksjonar som 8–16 mm. Det blir brukt i vegdekke, vegfundament, i ballastlaget for jernbaner (jernbanepukk) og som tilslagsmateriale ved framstilling av betong.

Tidlegare blei pukk laga for hand ved at ein knuste stein med sleggje (å pukke stein). No blir pukk laga i mobile eller stasjonære knuseanlegg, pukkverk.

Pukk vert produsert av fast fjell som vert sprengt ut i eigne steinbrot, eller av høvelege steinmasser som vert sprengt ut i tunnelar og fjellskjeringar i traseen under bygging av til dømes veg eller jarnbane. Pukk kan dessutan verte laga av naturstein frå sandtak eller andre førekomstar i område med mykje grov morenemasse. Steinmassane vert sende gjennom knuseverket (pukkverket) for å verte knust og sikta på vibrerande brett med opningar, omknust og sikta att, slik at ein får framstilt pukk i dei ulike fraksjonane (storleikane) ein ynskjer. Pukk som er produsert av ulike bergartar vil kunne ha ulik farge og ulike mekaniske eigenskapar, og såleis kunne ha ulike bruksområde. 

## Kjelder
Drikkefontene

**Drikkefontene** er ei innretning som er laga slik at folk kan slokke tyrsta ved å take ei tynn stråle av drikkevatn direkte inn i munnen. Vatnet kan kome ut som ei kontinuerleg stråle, eller ved at ein held open ei kran ved å presse ned ein hendel eller ein trykknapp. Då ingen får munnen i kontakt med anna enn det vatnet vedkomande drikk sjøl, unngår ein uhygieniske tilhøve og sjukdoms-smitte.

Drikkefontener kan vere å finne på plassar der det ferdast mykje folk, og er ofte å sjå på skular, og i nokre høve på gater, på torg og i parkar. Til dømes er det eit par drikkefontener nede ved kaiene på Rådhusplassen i Oslo.
Den Norske Klub

**Den Norske Klub** er ein sosial klubb i London. Han vart stifta 17. mai 1887. Medlemmer av klubben er nordmenn busette i London eller britar med tilknyting til eller interesse for Noreg. Klubben er den eldste av sitt slag i Storbritannia, og er framleis ein viktig møteplass for det norske samfunnet i London.

## I dag
I 1997 vart *Norway House* selt, og etter eit par år då klubben delte lokale med den danske klubben i London, flytta Den Norske Klub til *Naval & Military Club*, også kjent som *The In and Out* i 2000.

Dei noverende lokala til klubben ligg ved St James's Square, mellom Piccadilly Circus og Pall Mall. Han deler bygning, og har nært samarbeid, med *The Naval and Military Club*.

## Kongeleg beskyttelse

Kong Haakon VII vart den fyrste beskyttaren for klubben. Kong Olav V var ærespresident frå 1957 til han døydde i 1991. Kong Harald V og dottera, prinsesse Märtha Louise, er æresmedlemmer i dag.

## Litteratur
* Gabriel Conradi: *Den norske klub i London 17. mai 1887 - 17. mai 1937*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Den Norske Klub|Den Norske Klub]]» frå ,  den 10. november 2018.*  

## Bakgrunnsstoff
*Nettstaden til Den norske klubb
Salus aegroti suprema lex

**Salus aegroti suprema lex**.  Latin. *Den sjukes vel er den høgste lov.  Å hjelpa den sjuke går foran alt*. Eit uttrykk som skal vere lekjarnas credo.

Devisen er satt opp over hovuddøra tll Haukåsen psykiatriske sykehus, tildligare Haukåsen tuberkulosesykehus, nær Trondheim.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Salus aegroti suprema lex|Salus aegroti suprema lex]]» frå ,  den 8. november 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*Leksikalsk definisjon
For Emma, Forever Ago

***For Emma, Forever Ago*** er debutalbumet til den amerikanske musikkgruppa Bon Iver. Det vart utgjeve 8. juli 2007 og spelt inn mellom november 2006 og januar 2007. 

## Innhald

## Referansar
Cogito, ergo sum

**Cogito ergo sum** (latin), på norsk *eg tenkjer, altså er eg*, er den filosofiske grunnsetninga til René Descartes.  Frasen vart først brukt på fransk i *Discours de la Methode* (1637), og på latin i *Principia philosophiae* (1647).

Descartes sitt utgangspunkt var å tvila på absolutt alt, men at det ikkje er rasjonelt å tvila på sin eigen eksistens medan ein tvilar. Descartes meinte at dersom ein demon freista å få ein til å tenkja at ein eksisterer, så må ein eksistera for å kunna lurast av demonen. Utsegna må altså vera sann.

*Dubito, ergo cogito, ergo sum*, *eg tvilar, difor tenkjer eg, difor er eg*, er ei anna form, skriven av Antoine Léonard Thomas i eit essay om Descartes i 1765.

Descartes meinte at alt som er medvites eksistens naudsynlegvis må eksistera, og at vi, uavhengig av sansane kan slutta at Gud må eksistera. Dersom Gud ikkje bedreg sansane våra må den skapte og objektive verda eksistera, og innførte den «cartesiske dualismen», eit skilje mellom ånd og materie, og subjekt og objekt.

## Kritikk
Søren Kierkegaard var kritisk til eg-et i «cogito ergo sum». X tenkjer, og sjølv om eg er X, kan tenkinga gjort av X skiljast frå eksistensen min. Descartes føreset, i følgje Kierkegaard, at det er eg-et som gjer tenking, og at «cogito ergo sum» vert ein type sirkelagrument.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Cogito ergo sum|Cogito ergo sum]]» frå ,  den 8. november 2018.*  
 
## Referansar


## Bakgrunnsstoff
*Cogito ergo sum i Britannica
Ski-NM 1991

**Noregsmeisterskapen på ski 1991 i nordiske greiner** vart avvikla i tida 17. januar til 26. februar 1991. Meisterskapen omfatta tolv øvingar, åtte for menn og fire for kvinner. Langrennstevlingane, kombinertrennet og normalbakkerennet i hopp fann stad i Misvær, Bodø og Rognan i Nordland, medan hopprenn i stor bakke gjekk av stabelen i Bærum i Akershus.

## Langrenn menn
### 15 km klassisk



Dato: 22. februar
Stad: Misvær

### 30 km fristil



Dato: 17. januar
Stad: Misvær

### 50 km klassisk stil



Dato: 24. februar
Stad: Misvær

### 3 x 10 km stafett



**Dato**: 26. februar
Stad: Bodø

## Langrenn kvinner
### 5 km klassisk



Dato: 22. februar
Stad: Misvær

### 10 km fristil



Dato: 17. januar
Stad: Misvær

### 30 km klassisk



Dato: 24. februar
Stad: Misvær

### 3 x 5 km stafett



**Dato**: 26. februar
Stad: Bodø

## Kombinert



Dato: 25./26. januar
Stad: Rognan/Misvær

## Hopprenn
### Normalbakke



Dato: 26. januar
Stad: Rognan

### Storbakke



Dato: 1. februar
Stad: Skuibakken i Bærum

## Kjelder
*Østlandets Blad 25. februar 1991
Ragnar Udjus

**Ragnar Udjus** () er ein norsk politikar og mediamann frå Landvik i Aust-Agder. Han representerte Senterpartiet og Vest-Agder på Stortinget frå 1973 til 1981.

Udjus gjekk Birkeland folkehøgskole 1950-51, og tok befalskurs hos Luftforsvaret i Stavern i 1953. Deretter utdanna han seg 1955-57 til agronom ved Holt landbruksskole. Sidan arbeidde han 1958-60 som kontrollassistent i kommunane kring Grimstad. Frå 1960 til -63 var han formannsskapssekretær og likningsassistent i Landvik kommune. Etterpå var han 1965-68 redaktør i Agder Tidend perioden og 1967-72 tilsett ved NRK-kontoret i Kristiansand.

Frå 1959 var Undjus engasjert med partiarbeid for Senterpartiet, fylkessekretær i Agder til 1972. Hausten 1972 fekk han jobb som politisk sekretær i Miljøverndepartementet, ein posisjon han hadde til han eitt år seinare vart vald til stortingsrepresentant frå Vest-Agder. Stortingsperioden 1973-77 var han medlem i Sjøfarts- og fiskerikomiteen. Ved stortingsvalet 1977 stod han på fyrsteplassen på ei fellesliste for Senterpartiet og Det Liberale Folkepartiet. Han kom då innatt på Stortinget gjennom sistemandatet frå Vest-Agder. Dei neste fire åra var han medlem i Kommunal- og miljøvernkomiteen. Udjus var elles medlem i landsstyret til Senterpartiet i 1971-74.

Då han ikkje vart attvald i 1981, tok Udjus initiativ til radiostasjonen Radio Sør. Frå 1982 var han redaktør og leiar av nærradiostasjonen til 1991. Etter den tid arbeidde han som programskapar i lokalradio og TV Sør til år 2000. Udjus var 1984-89 leiar i Norsk Nærradioforbund.

## Kjelder
*Stortingsbiografi
Acadia nasjonalpark

**Acadia nasjonalpark** er ein 191,78 km² stor nasjonalpark i delstaten Maine i USA. Nasjonalparken vernar ein større del av øya Mount Desert Island, og nokre andre mindre øyar og landtunger langs atlanterhavskysten.

Acadia nasjonalpark vart oppretta 8. juli 1916, og er den einaste i det nordaustlege USA.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Acadia National Park|Acadia National Park]]» frå ,  den 8. november 2018.*
Øyungen i Oslo

**Øyungen** er eit vatn i Nordmarka i Oslo. Det er 0,75 km² stort, ligg 283 meter over havet, og høyrar til den austre greina av Nordmarksvassdraget.

Vatnet er demma opp med den store Øyungsdammen i søraust, der Skarselva renn ut og ned til Dausjøen, 154 meter over havet, og derfrå er det utløp gjennom Dausjøelva til Maridalsvannet, 149 meter over havet. Øyungen inngår såleis i drikkevassforsyninga for Oslo, men ligg så langt til skogs at vatnet ikkje er underlagt restriksjonar på grunn av dette. Frå Dausjøen og nedetter er det restriksjonar.

Øyungen er er eit veleigna og populært fiskevatn for barnefamiliar og for sportsfiskarar, lett tilgjengeleg frå Skar i Maridalen. Her er det mogleg å få aure, røye og abbor. Folk over 18 år må ha kjøpt fiskekort frå Oslomarkas Fiskeadministrasjon. Det er fine teltplassar ikring dei søndre delane av vatnet. Dessuten ligg ein godkjend bålplass på kvar si side av utløpselva ved Øyungdammen.

## Fotnotar

## Bakgrunnsstoff
* Skiforeningen, markadatabasen om Øyungen
Tønnes Puntervold

**Tønnes Houge Puntervold** () var ein norsk handelsmann og skipsreiar frå Eigersund.

Puntervold dreiv omfattande nærinsgverksemd i heimbyen Eigersund frå 1850-åra. Han er i dag særleg kjend for å ha vore den fyrste som oppretta eit regulært redningsstell langs jærkysten.

## Kjelder
*Norsk biografisk leksikon
Wayne Moss

**Wayne Moss** () er ein USA-amerikansk gitarist, bassist, plateprousent og låtskrivar mest kjend som studiomusikar i Nashville. Moss var ein av grunnleggjarane av Area Code 615 og Barefoot Jerry, som begge bestod av ei gruppe studiomusikar frå Nashville. 

Moss har arbeidd i studio for:

* Joan Baez
* Charlie Daniels
* Fats Domino 
* Bob Dylan 
* Everly Brothers
* Lefty Frizzell
* Waylon Jennings
* Leo Kottke
* Kris Kristofferson
* Brenda Lee (som medlem av turnébandet hennar)
* Dennis Linde
* Charlie McCoy
* Moon Mullican
* Mike Nesmith
* Roy Orbison
* Dolly Parton
* Carl Perkins
* Charley Pride
* Linda Ronstadt
* Nancy Sinatra
* Steve Miller Band

## Utvald diskografi
* Blonde On Blonde, Bob Dylan,  1966 (gitar på «I Want You» og bass å «Rainy Day Women #12 & 35» #2
* Roy Orbison, «Pretty Woman»  #1
*Tommy Roe,  «Sheila»  #1
* Joe Simon, «The Chokin' Kind», #13 og «Yours Love»  #78
**Med [[Kai Winding]]**
**[[Modern Country]]* (Verve, 1964)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Wayne Moss|Wayne Moss]]» frå ,  den 8. november 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*
Joe South

**Joe South** () var ein USA-amerikansk singer-songwriter, gitarist og plateprodusent. Han er mest kjend som låtskrivar og vann Grammyprisen i 1970 for årets song med «Games People Play» og vart igjen nominert i 1972 for «Rose Garden».

South vart òg mykje nytta som studiomusikar og spelte gitar på Tommy Roe sin «Sheila», Bob Dylan-albumet *[[Blonde on Blonde]]* og den klassiske tremolointroen til Aretha Franklin sin «Chain of Fools».  South spelte elektrisk gitar på det andre albumet til Simon & Garfunkel, *[[Sounds of Silence]]*.

South skreiv songar for Lynn Anderson, Freddy Weller, Jeannie C. Riley og Penny DeHaven, som alle fekk hittar på countrylista i USA med songane, i tillegg til songar for Jerry Lee Lewis, Johnny Cash, Glen Campbell, Loretta Lynn, Carol Burnett, Andy Williams, Kitty Wells, Dottie West, Jim Nabors, Arlen Roth, Liz Anderson, The Georgia Satellites, Waylon Jennings, Dolly Parton, Ike & Tina Turner, Hank Williams Jr., James Taylor, The Tams og k.d. lang.

## Diskografi

### Album

### Singlar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Joe South|Joe South]]» frå ,  den 8. november 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*
*
*Joe South på Find a Grave
Interdikt

**Interdikt** (av latin *interdictum*, «forbod») er ei religiøs avstraffing innan den katolske kyrkja som går ut på at kyrkja ein viss stad innstiller verksemda si. Ho delar ikkje ut sakrament og avsluttar alle offentlege gudstenester.

Interdikt kan omfatta ei enkeltkyrkje, eit distrikt, ein provins eller eit heilt land. Straffa kom først i bruk i tidlegmellomalderen, og namnet «interdikt» kom først i bruk rundt år 1200. I mellomalderen var interdiktet eit viktig våpen, som pavar ofte nutta med hell i høve til vanskelege fyrstar og land. I seinare tid har han gått mykje ut av bruk, og blir tortsettberre brukt i form av lokale forbod for svær små område. Det finst likevel framleis såkalla *interdictum personale*, utestenging av enkeltpersonar som ei mildare form av ekskommunikasjon for lekfolk. For geistlege er interdikt ei mildare form for suspensjon.

## Kjelder
Nikab

**Nikab** (*niqāb*) er eit hovudplagg som dekker heile andletet, men ikkje auga. Plagget vert bore av nokre muslimske kvinner som ein del av ein heildekkande hidsjab. Plagget vert brukt mykje i delar av Midtausten, men kan òg finnast brukt i Nord-Afrika, Søraust-Asia og det Indiske subkontinent. Plagget er mest utbreidd i landa på Den arabiske halvøya.

## Opphav
Det vert av og til hevda at ansiktsløret opphavleg var ein del av kvinna si bekledning i nokon klasser i det bysantinske imperiet, og at det så vart teke inn i muslimsk kultur etter den arabiske erobringa av Midtausten. Likevel, sjølv om bysantinsk kunst før Islam viser kvinner med tilsløra hovud/hår, så viser den aldri kvinner med tilsløra andlet. Den greske geografen Strabo, som skreiv i det første hundreåret e.Kr. refererer til nokre persiske kvinner som dekte andletet, og den kristne forfattaren Tertullian, som levde i det tredje hundreåret, refererer i verket *Tilsløringa av jomfruer* til to heidenske kvinner i Arabia som ber eit slør som dekker heile andletet.  Desse tidlege kjeldene viser at det fanst bruk av ansiktslør blant kvinner i Arabia og Persia lenge før islam.

## Forbod
Nytta av ansiktdekkende slør har vore omstridt moderne tid. Spesielt i den vestlege verda der enkelte land har nedlagt forbod mot det. I 2015 fekk Frankrike medhald av Den europeiske menneskerettsdomstolen for eit slikt forbod for offentleg tilsette. Eit tilsvarande forbod mot å dekkja til andletet på offentleg stad fekk støtte frå same domstol i 2014. Fleire andre land har heilt eller delvis forbod eller restriksjonar mot ansiktdekkande slør.

Det finst òg ulike forbod mot plagget i fleire muslimske land, som i Tyrkia, Syria, og Egypt.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Niqab|Niqab]]» frå ,  den 8. november 2018.*
Flussmiddel

**Flussmiddel** er tilsetningsstoff ein bruker i metallurgiske prosessar for å overføra eldfaste stoff til lettsmelteleg, flytande slagg. Kalk og kvarts kan verka som flussmiddel ved forslagging av høvesvis sure og basiske oksid. Flusspat (fluoritt) er eit særskild effektivt flussmiddel. Ved framstilling av emalje og glasur for keramiske produkt nyttar ein mellom anna boraks og soda som flussmiddel. Ein bruker også flussmiddel ved sveising av aluminium (fluorid og klorider), ved slaglodding (ofte med flussmiddel på basis av borat), ved lodding og ved forsinking (klorid).

## Kjelder
Mongoljernsporv

**Mongoljernsporv** (*Prunella koslowi*) er ein fugl i jernsporvfamilien. Han lever i Mongolia og Kina.

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* mongoljernsporv i Encyclopedia of Life
* mongoljernsporv i Global Biodiversity Information Facility 
* mongoljernsporv hos NCBI
* mongoljernsporv hos ITIS
* Prunella koslowi detaljert informasjon på Wikispecies 
* Prunella koslowi i Avibase
* 
* Birdlife Species Factsheet: ''Prunella koslowi''. Lest 3. august 2013.
* Clements, J. F., T. S. Schulenberg, M. J. Iliff, B.L. Sullivan, C. L. Wood, and D. Roberson. 2011. ''The Clements checklist of birds of the world: Version 6.7.''. Hentet ut 3. august 2013.
Songen John Wesley Harding

**«John Wesley Harding»** er ein song av Bob Dylan på albumet med same namn frå 1967. Han handlar om ein lovlaus, Robin Hood-aktig mann i Amerika.

## Låtskriving og innspeling
Dylan fortalte Jann Wenner i eit intervju i *[[Rolling Stone]]* i 1969 at songen «byrja som ein lang ballade. Eg skulle skrive ein ballade om ein av desse gamle cowboyane...ein verkeleg lang ballade. Men i midten av andre verset gjekk eg lei. Eg hadde ein melodi, og eg ønskte ikkje å kaste bort melodien, det var ein fin, liten melodi, så eg skreiv eit raskt tredjevers og spelte han inn sånn.» Biografiforfattaren Clinton Heylin sa at Dylan hadde ei godt dokumentert interesse for fredlause cowboyar, inkludert Jesse James og Billy the Kid, og tidlegare hadde Dylan sagt at favorittfolkevisa hans var «John Hardy», om ein mann som i røynda tok livet av ein annan mann i 1893 over eit terningspel. John Wesley Hardin var ein annan fredlaus på slutten av 1800-talet. Dylan har sagt at han valde John Wesley Hardin som hovudperson fordi namnet hans «passa betre med tempoet» i songen. Dylan stava namnet til Hardin feil med ein g på slutten.

Songen vart selt inn på to forsøk den 6. november 1967 i Studio A i Columbia Music Row Studios i Nashville. Begge vart vurderte for albumet, men dei landa til slutt på det andre opptaket.

## Tema
Dylan har sagt at han ikkje har ei klår meining om kva songen handlar om. Han sa til Cameron Crowe i 1985 at etter innspelinga av *John Wesley Harding* «visste han ikkje kva han skulle tru om det. Så eg fant ut at det beste å gjere var å gje ut albumet så raskt som mogeleg, kalla det *John Wesley Harding* fordi det var ein song eg ikkje hadde noko aning om kva han handla om, kvifor han var på albumet. Så eg tenkte eg skulle kalle albumet dette, rette fokuset på denne songen, gjere han til noko spesielt.»

## Andre versjonar
«John Wesley Harding» har blitt spelt av McKendree Spring i 1969, Tom Russell og Wesley Willis.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Songen John Wesley Harding|Songen John Wesley Harding]]» frå ,  den 8. november 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene: *
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
* 
 

## Bakgrunnsstoff
* Teksten ved bobdylan.com
Romanen Quo vadis

***Quo vadis*** er ein historisk roman av den polske forfattaren Henryk Sienkiewicz, første gong gjeven ut i 1896.

Tittelen er latin og tyder «Kor går du hen?» Det tyder til Johannesevangeliet kapittel 13, vers 36, såvel som legenda frå dei Dei apokryfe skriftene *Peters gjerningar* der apostelen Peter under ei flukt frå Roma, i eit syn ser Jesus og spør han: «Quo vadis, Domine?» (Kor går du hen, Herre?).

Romanen til Sienkiewicz føregår i Roma under keisar Nero sine forfølgingar av den spreidde kristne forsamlinga. Han skildrar kjærleiken mellom den unge kristne kvinna Lygia og den romerske offiseren Marcus Vinicius, som nyleg er komen sigrande tilbake frå England. Konfrontert med det enkle, kristne levesettet og den åndelege krafta, samanlikna med den romerske verdslege dekadente luksusen, vel Marcus Vinicius kristendomen.

Henryk Sienkiewicz vart tildelt Nobelprisen i litteratur i 1905, vesentleg på bakgrunn av boka.

## Film
Romanen er filmatisert minst sju gonger. Den meste kjende versjonen er *Quo Vadis* (1951) med Robert Taylor som Marcus Vinicius og Deborah Kerr som Lygia.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Quo vadis|Quo vadis]]» frå ,  den 9. november 2018.*  

## Bakgrunnsstoff
* ''Quo vadis?''  (på polsk)
Antikva

**Antikva** eller **antikvaskrift** er eit typografisk samleomgrep for skrifttypar med seriffar (små tverrstreker i enden av bokstavane) og ulik breidde på grunn- og tverrstrekane. Trykt antikvaskrift oppstod i Nord-Italia i 1470-åra og skilde seg formmessig frå skråstilt kursiv og kanta gotisk skrift. Antikva vert ofte òg rekna som ein motsetnad til grotesk, ei skrift utan seriffar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Antikva|Antikva]]» frå ,  den 9. november 2018.*  
 



## Bakgrunnsstoff

* typografi.no om antikva
; Litteratur 
* Øyvin Rannem *Bokstavene i historien* Forlaget Press 2017 ISBN 978-8232800759
* Max Kirste: *Trykksakboken*
Maridalen

**Maridalen** er eit dalføre og ei bygd rett nord for dei tettbygde områda i Oslo, dominert av Maridalsvannet, som er hovudkjelda for drikkevatnet til byen og utgangspunktet for Akerselva sørover til Bjørvika. Bygda har femten gardsbruk i drift, skule, ei lita kyrkje, Maridalen kyrkje, og eit forsamlingshus. Ei bygdeborg som truleg er frå eldre jarnalder, ligg mellom Maridalsvannet og Gryta nordaust for garden Sander

Maridalen vart verna som landskapsvernområde (VV00000581) 31. august 2001. Landskapsvernområdet, som er på 27&nbsp;333&nbsp;dekar og  strekk seg opp til mellom anna sørenden av vatna Skjærsjøen og Øyungen, inngår i Nordmarka. Drikkevassrestriksjonar, mellom anna forbod mot bading og fisking, og forbod mot telting i nærleiken, gjeld for Maridalsvannet, elver, bekkar og vatn i området, inkludert Skjærsjøen.

## Namnet Maridalen
Ruinane av Margaretakyrkja frå mellomalderen (1200-talet)  ligg på Kirkeby attmed Maridalsvannet i nordvest, og har gjeve namn til dalen, som vart kalla *Margrétardalr*. Med tida vart namnet Maridalen. Kyrkja og dalen har namn etter den heilage Margareta av Antiokia.

## Industrisoga
Det eldste vasskraftverket i Noreg som framleis er i drift er Hammeren kraftstasjon på Hammeren attmed Maridalsvatnet. Verket vart sett i gang i 1900, og vert drive av vasstrykket frå ei nedgraven røyrgate frå den oppdemma Skjersjøen 258 meter over havet og dei 2,5 kilometra langsetter Skjersjøelva ned til Maridalsvatnet, som ligg 149 meter over havet. Dette er einaste vasskraftverket i Oslo kommune, og vert no rekna som eit kulturminne

På Hammeren låg det på 1800-talet ein stongjarnhammar drive av vasshjul frå fallet i Skjersjøelva, skipa i 1793 av godseigar Peder Anker (1749-1824), som eigde garden Bogstad, Bærums Verk og mesteparten av Nordmarka. I denne verksemda vart jarn frå Bærums Verk og smelteomnen på Fossum sør for Bogstadvannet gjort til stongjarn, som var emne for utsmiing til spikar, og til reiskap og materiell nytta i tømmerfløytinga. Produksjonen gjekk føre seg fram til 1874, og sysselsette på det meste 72 mann (i 1799). Det er no inga leivningar å sjå etter stongjarnhammeren, men minne om hammaren er den såkalla Ankervegen mellom Bærums Verk og Hammeren, som er teke vare på på somme strekningar, særleg i Nordmarka mellom Hammeren og Sognsvann.

I 1854 vart det skipa ein krutfabrikk på Skar, som vart kjøpt av staten i 1863 og gjeve namnet Skars Krudtværk, og i 1898 flytt til Raufoss.

## Kjelder
Welthauptstadt Germania

**Welthauptstadt Germania** (‘Verdshovudstad Germania’) var Adolf Hitler sin visjon for ei total ombygging av Berlin til hovudstad i det nasjonalsosialistiske verdsriket. Albert Speer, «første-arkitekt» i Det tredje riket, stod for det meste av utforminga av byen.

Germania skulle bli meir monumental enn nokon annan by i historia, for å vise verda makta til Hitler og kor overlegent det tyske folket var. Berlin skulle omstrukturerast langs ein 50 km lang aust-vest-akse; ei utviding av den allereie eksisterande Unter den Linden og noverande Strasse des 17. Juni, og ein ny, 40 km lang nord-sør-akse, som ifølgje Speer skulle fungera meir som ein rituell passasje enn ei funksjonell trafikkåre. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Welthauptstadt Germania|Welthauptstadt Germania]]» frå ,  den 9. november 2018.*  


## Litteratur
* Matthias Donath: *Architektur in Berlin 1933–1945. Ein Stadtführer*. Hrsg. vom Landesdenkmalamt Berlin. Lukas, Berlin 2004, ISBN 3-936872-26-0.
* Alexander Kropp: *Die politische Bedeutung der NS-Repräsentationsarchitektur. Die Neugestaltungspläne Albert Speers für den Umbau Berlins zur „Welthauptstadt Germania“ 1936–1942/43*. Ars Una, Neuried 2005, ISBN 3-89391-135-9.
* Bernd Kuhlmann: *Eisenbahn-Größenwahn in Berlin. Die Planungen von 1933 bis 1945 und deren Realisierung*. 2.&nbsp;erg. und erw. Auflage. GVE-Verlag, Berlin 2005, ISBN 3-89218-093-8.
* Hans J. Reichhardt, Wolfgang Schäche: *Von Berlin nach Germania. Über die Zerstörungen der „Reichshauptstadt“ durch Albert Speers Neugestaltungsplanungen*. Überarb. und erw. Neuauflage. Transit Buchverlag, Berlin 1998, ISBN 3-88747-127-X.
* Dirk Reimann: *Die „Welthauptstadt Germania“ und ihre Folgen für Berliner Friedhöfe.* In: *[[Friedhofskultur (Zeitschrift)|Friedhofskultur]].* 5 (2003), , S. 40–41.
* Christian Saehrendt: *Belastungskörper „Germania“. Was blieb von Albert Speers Berlin?* In: *Die Neue Gesellschaft, Frankfurter Hefte.* Bonn 2002, .
* Wolfgang Schäche: *Architektur und Städtebau in Berlin zwischen 1933 und 1945. Planen und Bauen unter der Ägide der Stadtverwaltung.* (= Die Bauwerke und Kunstdenkmäler von Berlin. Beih. Nr.&nbsp;17). 2. Auflage. Gebr. Mann, Berlin 1992, ISBN 3-7861-1178-2.
* Albert Speer: *Erinnerungen*. Propyläen, Berlin 1969.
* Susanne Willems: *Der entsiedelte Jude. Albert Speers Wohnungsmarktpolitik für den Berliner Hauptstadtbau*. (= Publikationen der Gedenk- und Bildungsstätte Haus der Wannsee-Konferenz. Band 10). Ed. Hentrich, Berlin 2000, ISBN 3-89468-259-0.
* *Mythos Germania. Schatten und Spuren der Reichshauptstadt*. Ausstellungskatalog. Edition Berliner Unterwelten, Berlin 2012, ISBN 978-3-943112-00-9.
* *Mythos Germania. Vision und Verbrechen*. Ausstellungskatalog. Edition Berliner Unterwelten, Berlin 2014, ISBN 978-3-943112-28-3.

## Bakgrunnsstoff
Buchenwald

.

**Buchenwald** var ein konsentrasjonsleir som vart oppretta i Ettersberg nær Etterburg ved Weimar i Thüringen i Tyskland, i juli 1937. Fangane vart brukt som arbeidskraft i ammunisjonsfabrikkar i nærleiken. Mellom 1945 og 1950 vart leiren brukt av sovjetiske styresmakter.

## Kjelder


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Buchenwald|Buchenwald]]» frå ,  den 9. november 2018.*  


## Bakgrunnsstoff
*Buchenwald
Guy de Maupassant

**Henry-René-Albert-Guy de Maupassant**  () var ein fransk forfattar. Han vart, og er, kjend som ein framifrå skribent av forteljingar og noveller.

## Kjelder
*Store norske leksikon
Ski-NM 1952

**Noregsmeisterskapen på ski 1952** i nordiske greiner vart avvikla på Eidsvoll i Akershus og i Porsgrunn i Telemark frå sundag 3. til sundag 10. februar 1952.

## Langrenn
### 17 km



Dato: 10. februar 1952
Stad: Porsgrunn

### 30 km



Dato: 17. mars 1952
Stad: Porsgrunn

### 50 km



Dato: 3. februar 1952
Stad: Eidsvoll

### 4 x 10 km stafett



Dato: 3. februar 1952
Stad: Eidsvoll

## Kombinert



Dato: 9./10. februar 1952
Stad: Porsgrunn

## Hopprenn



Dato: 10. februar 1952
Stad: Rugtvedtkollen ved Porsgrunn

## Kjelder
*Arbeiderbladet 4. februar 1952
*Arbeiderbladet 8. februar 1952
*Arbeiderbladet 11. februar 1952
As I Went Out One Morning

«**As I Went Out One Morning**» er ein song skriven av Bob Dylan frå 1967 på albumet hans *[[John Wesley Harding]]*. Han har berre framført songen ein gong på konsert, tidleg på Bob Dylan and The Band-turneen i 1974.

Teksten til «As I Went Out One Morning» fortel om ein mann som tilbyr ei hand til ei kvinne i lenkjer, men forstår at ho vil han meir enn han kan tilby, og at ho «er meint å skade han». Ein person kalla Tom Paine dukkar så opp og kommanderer ho til å gje seg, og unnskyldar seg til forteljaren for handlingane til kvinna. *Tom Paine* som figur kan representere sunn fornuft eller borgarrettar, som den historiske Tom eller Thomas Paine kjempa for. Det kan òg hende at songen refererer til den prestisjefylte Tom Paine-prisen som Dylan fekk i 1963 frå National Emergency Civil Liberties Committee. Dylan leverte ein takketale der han vart bua av scenen etter han hevda at han hadde noko empati med kjenslene til Lee Harvey Oswald. Songen minnar om W.H. Auden-diktet «As I Walked Out One Evening», også ved å ha den same jambiske takten og firelinja verseforma.

## Andre versjonar
* Rainbow Press:  Sunday Funnies (1969)
* Det sørafrikanske bandet Tribe after Tribe gav ut songen med tittelen «Damsel» i 1985
*Dr. Robert: *Other Folk* (1997)
*Stan Ridgway: *[[Black Diamond av Stan Ridgway|*Black Diamond*]]* (1995)
*Mira Billotte: *[[I'm Not There av Mira Billotte|I'm Not There]]* (filmmusikkalbum) (2007)
*Why?: *Unusual Animals Vol. 4* (2008)
*Wovenhand: *Tiny Desk Concert* (NPR) (2008)
*Dirty Projectors: *Bitte Orca (Expanded Edition)* (2010)
*Jason Simon: *S/T* (2010)
*Thea Gilmore spelte heile John Wesley Harding-albumet i 2010

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:As I Went Out One Morning|As I Went Out One Morning]]» frå ,  den 9. november 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

## Bakgrunnsstoff
*Teksten på BobDylan.com
Big Bend nasjonalpark

**Big Bend nasjonalpark** er ein nasjonalpark vest i delstaten Texas i USA. 
Nasjonalparken, som grensar mot Mexico, vart oppretta 12. juni 1944. 
Han har ei utstrekking på 3&nbsp;242 km².
Nasjonalparken ligg i Chihuahuaørkenen, ved grenseelva Rio Grande.
Namnet «Big Bend» kjem av den store svingen elva Rio Grande gjer i dette området.

I Big Bend nasjonalpark lever meir enn 1200 planteartar, over 450 fugleartar, 56 ulike artar av reptilar, og 75 pattedyr-artar. Her er gjort mange fossile funn, og det er spor etter busetnad gjennom fleire tusen år.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Big Bend National Park|Big Bend National Park]]» frå ,  den 9. november 2018.*
Drifter's Escape

«**Drifter's Escape**» er ein song skriven av Bob Dylan som han spelte inn i 1967 for albumet *[[John Wesley Harding]]*. Columbia Records gav songen ut på singel i USA og Storbritannia i 1969 som B-sida til «I Threw It All Away». Songen vart spelt inn på fire forsøk den 17. oktober 1967. CBS Records International gav òg ut songen i lag mmed «John Wesley Harding» i somme land.

Dylan spelte ikkje «Drifter's Escape» på konsertane sine i nesten 25 år etter han vart gjeven ut. Han spelte songen første gongen i Oregeon den 30. april 1992, dagen etter Rodney King-dommen. Han song songen igjen fire dagar seinare i San Francisco. Sidan den gongen har Dylan stundom framført songen på Never Ending-turneen. 

## Andre innspelingar
«Drifter's Escape» er òg blitt spelt av mange andre artistar, som Joan Baez og Jimi Hendrix. Baez spelte inn songen i 1968 på albumet hennar *[[Any Day Now av Joan Baez|Any Day Now]]*. Hendrix sin versjon vart spelt inn i 1970 og finst på *[[Loose Ends av Jimi Hendrix|Loose Ends]]* i 1974, *[[Stone Free]]* i 1981 og *[[South Saturn Delta]]* i 1997. George Thorogood spelte inn songen i 2006 på albumet sitt *[[The Hard Stuff]]*. Patti Smith framførte songen på *[[albumet Chimes of Freedom|Chimes of Freedom: The Songs of Bob Dylan Honoring 50 Years of Amnesty]]* (2012).

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Drifter&#39;s Escape|Drifter&#39;s Escape]]» frå ,  den 9. november 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
*Tekst
Lysistrata

***Lysistrata*** (attisk gresk: Λυσιστράτη, «Hær-oppløysing») er eit av dei bevarde skodespel som vart skrive av den attiske komedieforfattaren Aristofanes i antikkens Hellas. Blant hans andre kjende stykke er *Skyene* og *Froskane.* *Lysistrata* vart opphavleg oppført i antikkens Athen i år 411 f.Kr. 

Det er ei komisk forteljing om den usedvanlege misjonen til ei kvinne for å få ein slutt på Peloponneskrigen. Denne krigen var samstundes med Aristofanes då han skreiv sin komedie. Kvinna Lysistrata overtalar andre greske kvinner til å nekta sina menn seksuell omgang ved å gå til «*sexstreik*» for å tvinga mennene i Athen og Sparta til forhandlingsbordet og sørgja for fred. Denne strategien sørgde derimot for å flamme opp ein strid mellom kjønna. 

Skodespelet avslører dei seksuelle tilhøva i eit mannsdominert samfunn. Den dramatiske strukturen representerer ei endring frå konvensjonane i dei gamle komedie i Athen, ein tendens som er typisk for karrieren til denne forfattaren. Stykket vart produsert det same året som *Thesmophoriazusae*, eit anna stykke som fokuserte på kjønnsroller, berre to år etter Athens katastrofale nederlag i Den sicilianske ekspedisjon.

*Lysistrata* har vorte hyppig sett opp òg i moderne tid, blant anna på Nasjonalteateret i Oslo. Stykket er omsett til norsk av blant annan Bjørn Endreson.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lysistrata|Lysistrata]]» frå ,  den 10. november 2018.*  
 

## Bakgrunnsstoff

* Detaljert samandrag av handlinga med analysar (engelsk)
* Utdrag frå manuskriptet ''Lysistrata'' tilpassa av Edward Einhorn. (engelsk)
* Essay om kjønn og makt i *''Lysistrata'' (engelsk) Lysitrata i Store norske
*Filmen Lysitrata Video
Antigone av Sofokles

***Antigone*** er ein tragedie av den greske dramatikeren Sofokles, skriven i 442 f.Kr. eller noko tidlegare. 
Skodespelet var det første av tre Sofokles skreiv om Theben under kong Ødipus, men handlinga går tidsmessig føre seg sist av dei tre skodespela. Antigone, dottera til Ødipus, er hovudpersonen i stykket.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Antigone (Sophocles play)|Antigone (Sophocles play)]]» frå ,  den 7. februar 2019.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Antigone (skuespill)|Antigone (skuespill)]]» frå ,  den 10. november 2018.*  

## Bakgrunnsstoff

*Antigone i Store norske leksikon
*Antigone på Det norske teateret

; Litteratur

* Sofokles, *Tragedier*, omsett av Peder Østbye. Gyldendalske bokhandel, 1924
*  omsett til nynorsk av Matias Skard
*  omsett til nynorsk av Eirik Vandvik
* *Greske tragedier: Oriestien, Antigone, Elektra, Medea, Hippolytos.* Gyldendal 2007. ISBN 978-82-05-37514-7
Gjestebodet

***Gjestebodet***, også kjend som ***Drikkegildet i Athen*** eller *Symposium* (gresk Συμπόσιον) er ein av Platon sine dialogar. Det vart skrive ca. 385/380 f.Kr.

:*«Dialogen skildrer et festlig drikkegilde hos den rike atheneren [[Agathon]], hvor gjestene bestemmer seg for å avstå fra å drikke, og heller holde hver sin tale til kjærlighetsguden [[Eros]]. Dette gir Platon anledning til å brette ut en hel kulturhistorie inntil [[Sokrates]] løfter perspektivene i dialogens høydepunkt, hvor den vise kvinne [[Diotima fra Mantineia]] i direkte tale innvier Sokrates i kjærlighetens mysterium.»*
:«Sokrates' tale skulle få skjelsettende betydning for kjærlighetsmystikken til alle tider.»

Dei sju som er til stades er Faidros, ein sofist kjend frå dialogen med same namn; Pausanias, ein lovkunnig; Eryximakhos, ein naturvitar; Aristofanes, ein komedieforfattar; Agathon, ein tragedieforfattar; filosofen Sokrates og den seint komne ynglingen Alkibiades, ein politikar.

## På norsk
* *Gjestebodet*. På norsk ved Eirik Vandvik. Samlaget, 1939 
* *Drikkegildet i Athen = Symposion*. Oversettelse og innledning ved Egil A. Wyller. Grøndahl Dreyer, 1994. ISBN 82-504-2126-4. Første utgave av Wyllers oversettelse: Dreyer, 1953
** *Drikkegildet i Athen = Symposion*. Innledende essay av Vigdis Songe-Møller. Bokklubben, 2007. (Bokklubbens kulturbibliotek) ISBN 978-82-525-6367-2
** *[[Faidon]] ; Symposium (Drikkegildet i Athen) ; [[Faidros]]*, utgjør bind 4 av Platons *Samlede verker*. Vidarforlaget, 2001. ISBN 82-90016-86-7
** Sokrates' tale «Myten om Eros» er gjengitt i antologien *[[Greske myter og mysterier]],* 2003, i Wyllers oversettelse
* *Gjestebodet*. Omsetjing og innleiing ved Anfinn Stigen. Samlaget, 1972. ISBN 82-521-0111-9

## Sjå òg
*Dionysos
## Referansar


**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Symposion (Platon)|Symposion (Platon)]]» frå ,  den 10. november 2018.*
Quo vadis

**Quo vadis** eller **Quo vadis, Domine** ('Kvar går du, Herre?') er eit latinsk sitat som ifølgje tidlege kristne overleveringar var spørsmålet apostelen Peter stilte Jesus Kristus då denne viste seg for han på Via Appia like utanfor Roma. Kristus svarte at han var på veg til Roma for å la seg krossfesta for andre gong. Dette fann stad då Peter var på flukt frå Nero sine forfølgingar. Orda frå Kristus fekk Peter til å venda tilbake, og han døydde som martyr i Roma, krossfesta med hovudet ned.

Soga og sitatet blei berømt gjennom romanen Quo vadis av den polske forfatteren Henryk Sienkiewicz frå 1895. Romanen blei omsett til rundt 30 språk, og bidrog til at Sienkiewicz vann Nobelprisen i litteratur i 1905.

## Kjelder
Arches nasjonalpark

**Arches nasjonalpark** er ein 310,3 km² vid nasjonalpark, aust i delstaten Utah i USA. Nasjonalparken vart oppretta 12. november 1971, men allereie i 1929 teke med som National Monument. Arches nasjonalpark ligg mellom 1425 og 1723 meter over havet i eit landskap med ein årsnedbør på ikring 250 mm. 

Arches nasjonalpark er verna grunna dei mange uvanlege formasjonane i sandstein. Framom alt gjeld det dei om lag 2000 naturskapte steinbogane, med Delicate Arch og Double Arch som dei mest kjende.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Arches National Park|Arches National Park]]» frå ,  den 9. november 2018.*
I Dreamed I Saw St. Augustine

**«I Dreamed I Saw St. Augustine»** er ein song av Bob Dylan frå 1967 på albumet hans *[[John Wesley Harding]]*. Han vart spelt inn under den første *John Wesley Harding*-innspelinga den 17. oktober 1967. Songen er blitt spelt av mange artistar, inkludert Joan Baez på albumet *[[Any Day Now av Joan Baez|Any Day Now]]*, i tillegg til Vic Chesnutt, Eric Clapton, John Doe, Thea Gilmore, Adam Selzer og Dirty Projectors. I tillegg hadde Jimi Hendrix ein gong tenkt å spele songen, men følte at han var for personleg for Dylan og spelte i staden ein annan song frå albumet, «All Along the Watchtower».

«I Dreamed I Saw St. Augustine» er ein tungsindig ballade. Som på resten av *John Wesley Harding* har musikken eit enkelt arrangement. Hovudinstrumenta er ein akustisk gitar og trommer. Teksten skildrar ein draum som er gåtefull og gjev høve for tolking. Teksten indikerer ei djup skuldkjensle, i tillegg til eit syn om tru, rettferd, frykt og forræderi. 

I ei undersøking blant andre musikarar i 2005 i *[[magasinet Mojo|Mojo]]*, vart «I Dreamed I Saw St. Augustine» rangert på 76. plassen på lista over dei 100 beste Bob Dylan-songane.

Dylan spelte songen på konsertar, i eit langsamt valsarrangement, på Isle of Wight-festivalen i 1969, ein konsert som finst på *[[The Bootleg Series Vol. 10: Another Self Portrait (1969–1971)]]*. Han spelte òg songen på Rolling Thunder Revue i 1970-åra og med Heartbreakers i 1980-åra, en har sjeldan spelt songen sidan den gongen..

I 2016 gav Eric Clapton ut sin versjon av songen på albumet *[[I Still Do av Eric Clapton|I Still Do]]*.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:I Dreamed I Saw St. Augustine|I Dreamed I Saw St. Augustine]]» frå ,  den 9. november 2018.* 
*** oppgav desse kjeldene:*


## Bakgrunnsstoff
* Teksten
Ski-NM 1973

**Noregsmeisterskapen på ski 1973** i nordiske greiner vart avvikla i tida 3. til 11. februar 1973. Meisterskapen fann stad i Fåberg og på Lillehammer i Oppland, og i nærliggande Vang i Vang kommune i Hedmark.

Mennene tevla i fire langrennsøvingar, to hopprenn og eitt kombinertrenn, medan kvinnene tevla i tre langrennsøvingar.

## Langrenn menn
### 15 km



Dato: 7. februar
Stad: Lillehammer

### 30 km



Dato: 3. februar
Stad: Fåberg

### 50 km



Dato: 10. februar
Stad: Lillehammer

### 3 x 10 km stafett



Dato: 4. februar
Stad: Fåberg

## Langrenn kvinner
### 5 km



Dato: 3. februar
Stad: Fåberg

### 10 km



Dato: 7. februar
Stad: Lillehammer

### 3 x 5 km stafett



Dato: 4. februar
Stad: Fåberg

## Kombinert



Dato: 3. og 4. februar
Stad: Vang i Ringsaker

## Hopprenn
### Normalbakke



Dato: 4. februar
Stad: Vang i Ringsaker

### Storbakke



Dato: 11. februar
Stad: Lillehammer

## Kjelder
**Sportsboken 73*. Dreyer Stavanger. 1973
NM i orientering 1973

**Noregsmeisterskapen i orientering 1973** vart arrangert 7. og 9. september 1973 ved Trondheim. Menn og kvinner tevla i såkalla normalprogram og i stafett.

Langdistanse-NM var avvikla tre veker tidlegare.

## Menn





### Stafett





## Kvinner





### Stafett





## Kjelder
**Sportsboken 73*. Dreyer Stavanger. 1973