open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Grøn

**Grøn** er ein farge med bølgjelengde på om lag 490 til 570 nanometer. Han er særs vanleg i naturen fordi klorofyllet i plantare er grønt. Namnet til fargen sjølv har samband med naturen. Ordet *grøn* kjem endeleg frå den urgermanske rota **grô-* "veksa" som me også har fått orda *gro* og *[[gras]]* frå. 

I additiv fargeblanding, det vil seia når ein blander farga lys, er grøn ein av de tre grunnfargane (saman med raud og blå) som til saman dannar kvitt. I denne samanhengen er grønt komplementet til magenta. 

I subtraktiv fargeblanding, det vil seia blanding av målarfargar og anna som absorberer eller speglar fargane i lyset, oppstår grønt når ein blander primærfargane gult og blått. Grønt er der altså ein sekundærfarge.

I estetikken reknar ein grønt til dei *kalde* fargane.

## Ordsoge

Medan norsk skil mellom fargane grøn og blå, er det mange språk som ikkje gjer det. Vietnamesisk bruker til dømes ordet *xanh* om både blå og grøn. Dersom dei vil skildra fargen nøyare, kan dei seia «xanh som himmelen» eller «xanh som blada». Også i språk som skil mellom dei to fargane kan det vera skilnader på kor ein set grensa. Er til dømes turkis blå eller grøn?

## Symbolikk
### Politisk
Den grøne fargen er viktig i symbolbruken til dei fleste miljørørsler, og politiske parti som legg miljø og økologi til grunn for arbeidet sitt; til dømes Senterpartiet, Sosialistisk Venstreparti og Miljøpartiet Dei Grøne.

### Religiøst
Grønt blir ofte brukt som symbol for islam. Dette kan ha fleire grunnar. Først og fremst var feltflagget til Mohammed grønt. Seinare brukte etterkomarane hans grøne turbanar, og var dei einaste som fekk bruka desse. Grønt er òg assossiert med Paradiset i islam - når ein ser for seg det arabiske ørkenlandskapet, er det lett å skjøna kvifor.

Flagg med minst 50 % grøn botnfarge inkluderer organisasjonsflagga for Den arabiske ligaen og Den islamske konferansen og nasjonalflagga for dei hovudsakleg muslimske landa Afghanistan, Algerie, Bangladesh, Mauritania, Pakistan, Saudi-Arabia og Turkmenistan. Det libyske flagget er heilt grønt.

I den kristne kyrkja er grøn ein av dei liturgiske fargane. Han blir brukt som normalfarge, for å symbolisera håp og vekst.

### Nasjonalt
Grønt er fargen til øya Irland, som gjerne blir kalla smaragdøya på grunn av dei mange grøne markene sine. Fargen blir brukt både av Republikken Irland, til dømes på postkassar, og av utvandra irar, som på St. Patrick-dagen.
Gul

**Gul** er ein primærfarge, og komplementærfarge til lilla. Den gule delen av fargespekteret reknar ein om lag frå 570 til 600 nanometer bølgjelengde. På grunn av tradisjonelle fargestoffa brukte innan målarkunst blei han tradisjonelt sett på som komplementær til lilla. I estetikken reknar ein gult til dei varme fargene.

## Symbolikk

Fargen minner om gull og står då òg for denne valøren innan heraldikken. Han har lenge vore eit symbol på rikdom og lukke i Austen. Mellom anna stod han for den kinesiske keisarfamilien, og det var forbode for vanlege folk å bera gule klede. I Sør-Asia blir gult i form av gurkemeie brukt i religiøse ritual for å bringa lukke, og buddhistiske munkar kler seg ofte i gulfarga klede.

Men gult kan òg stå for negative ting. Det er hudfargen til ein som har gulsott, og kan stå for feigskap. Det er òg fargen til galle. 

I arabisk kultur kan eit «gult smil» vera eit uekte smil som anten blir brukt for å skjula ekte kjensler, eller for å visa at ein spøk eller liknande ikkje var særleg morosam.

Gult var forbunde med Kina på grunn av keisarsambandet og fordi ein meinte menneske frå Aust-Asia hadde gul hudfarge. Det rasistiske omgrepet «den gule fare» viste til frykta ein hadde for menneske derfrå på 1800-talet og seinare. Også i dag blir «guling» brukt som eit rasistisk eller humoristisk omgrep om austasiatar.

I den kristne delen av verda har gult nært samband med påske.

## Signalgult

Gult blir ofte brukt som signalfarge, både i naturen og blant menneska. Mange insekt blir tiltrekte av fargen fordi mange blomar er gule. Ein del dyr er på den andre sida gulfarga for å signalisera fare, som at dei er giftige eller kan stikka.

Ein bruker gult i trafikken. I trafikklys tyder det gjerne «vent» eller «gjer deg klar», medan det på jarnbanesporet tyder «køyr sakte». Nokre stader er drosjane gule for å fanga merksemd. Praksisen skal ha starta i Chicago då ein drosjeeigar fann ut at gult er den fargen menneska ser best over avstand. På same måte blir skarpt gult brukt på vestar og andre klede som skal gjera folk synlege.

## Namn på gult
På norsk er *gul* berre namnet på ein farge, me veit ikkje kvar det kjem frå. På nokre andre språk er namnet avleia frå noko som er gult. Dette gjeld til dømes maori, der fargen har fått namn etter kowhaiblomen, og tamil, der gul er kalla opp etter det gule krydderet gurkemeie.

## Sjå òg
* Gulehavet
* Huangelva, Den gule elva eller Den gule floden
* Gule sider

## Kjelder
Lunningprisen

**Lunningprisen** var ein nordisk formgjevingspris, oppkalla etter den danskfødde forretningsmannen Frederik Lunning, eigaren av Georg Jensen Inc., New York.

Prisen vart oppretta ved Fredrik Lunnings 70-årsdag i 1952 av Kaj Dessau. Han vart utdelt årleg fram til 1970. 

Kvart år valde ei gruppe sakkunnige frå Danmark, Finland, Noreg og Sverige ut to talentfulle og framståande formgjevarar eller kunsthandverkarar frå dei same landa.

På midten av nittenhundretalet har *Scandinavian Design* vorte honnørord og eit velkjent omgrep i marknadsføringa av nye produkt. Lunningprisen og prisvinnarane vart ein del av profilen utanlands for moderne skandinavisk formgjeving.

## Vinnarar

## Kjelder
* Prosjekt Runeberg
* Eileene Harrison Beer - Scandinavian Design, objects of a life style ISBN 0-374-25424-9
* Fredrik Wildhagen: *Norge i Form*
* Mel Byars: *The Design Encyclopedia*. MOMA, New York,2004.
* *The Lunning Prize*. Catalog #489, Nationalmuseum, Stockholm.1986.
* Svend Erik Möller: *34 Scandinavian Designers*. Copenhagen 1967.
* K.Hiesinger & G. Marcus, (ed.): *Design since 1945*, Philadelphia Museum of Art. Philadelphia, 1983.
Simón Bolívar

**Simón Bolívar** () var ein søramerikansk general og nasjonalist som blei ein heltefigur for heile Latin-Amerika. Simón Bolívar frigjorde Peru, Venezuela og Ny-Granada (Colombia) frå det spanske veldet, og saman med general Antonio José de Sucre deler han æra for å ha frigjort Ecuador.

## Livssoge
Simon Bolívar vart fødd i San Mateo, i staten Aragua (i det som den gong var ein del av provinsen Caracas i Venezuela, og ikkje byen Caracas). Han var son av don Juan Vicente Bolívar y Ponte og doña María de la Concepción Palacios y Blanco, som var ei aristokratisk slekt.

Simón Bolívar fekk ei god oppseding av lærarane sine, og då spesielt av Simón Rodríguez. Han fekk mellom anna opplæring i dei filosofiske rørslene på 1700-talet, og då spesielt opplysninga, og dessutan i klassisk gresk og romersk filosofi.

Etter at foreldra hans døydde drog han til Spania i 1799 for å fullføra utdanninga si. Her gifta han seg med María Teresa Rodríguez del Toro y Alaysa i 1802, som døydde av gulfeber allereie i 1803, då dei to vitja Venezuela. Året etter drog Bolívar tilbake til Europa og var ei tid med i kretsen rundt Napoleon.

## El Libertador

Tilbake i Venezuela vende Bolívar seg derimot Napoleon og bror hans, Joseph, som den franske keisaren hadde gjort til konge av Spania og koloniane i 1808. Juntaen for Caracas erklærte sjølvstende i 1810, og Bolívar vitja England som diplomaten deira. Då juntaen vart overvunnen i 1812 måtte Bolívar flykta til Cartagena de Indias. Her skreiv han Cartagena-manifestet sitt.

I 1813 leia han invasjonen av Venezuela og erklærte den andre venezuelanske republikken. Bolívar blei kjend som *El Libertador*, Frigjeraren. I 1814 prøvde han å gjera han det same for Colombia. Året etter hadde han fleire nederlag som førte til at han flykta til Jamaica. Han bad om hjelp frå Alexandre Pétion, leiaren av Haiti, og fekk det, slik at han kunne dra tilbake og fortsetja kampen. Colombia blei fritt frå spansk kontroll i 1819. I desember dette året skapte Bolívar føderasjonen Gran Colombia (der mykje av Venezuela, Colombia, Panama og Ecuador var med), med seg sjølv som president. I 1822 tok han også over Peru, etter at
den argentinske generalen José de San Martín hadde frigjort størstedelen av landet frå Spania. Saman med Antonio José de Sucre vann han over dei siste spanske styrkane i Ayacucho i desember 1824.

Frigjeringshelten klarte likevel ikkje å halda Gran Colombia samla. Det store landet var prega av indre strid, og i 1827 var dei blitt til krigar som gjorde at føderasjonen braut saman. Bolívar gjekk av som president i 1828. To år etterpå døydde han av tuberkulose i Santa Marta i Colombia.

## Anna
* Den nye republikken Bolivia blei til i 1825 og kalla opp etter Bolívar.
* Ciudad Bolívar i Venezuela, tidlegare Angostura, blei teken av Bolívar i 1816, og har fått namn etter han.

## Bakgrunnsstoff
* Universidad Simón Bolívar
Actinoid

**Actinoida** eller **aktinoida** er ein serie grunnstoff i periode 7 i det periodiske systemet. Actinoida er grunnstoffa f.o.m. actinium t.o.m. lawrencium. Heile f-blokka består av actinoid og lantanoid; i tillegg er det eitt actinoid (lawrencium) og eitt lantanoid (lutetium) i d-blokka. 

Alle actinoida er radioaktive. Uran og plutonium er mellom dei best kjende actinoida. 

## Bakgrunnsstoff
Fysikk

**Fysikk** er vitskapen om den uorganiske naturen. Faget prøver å forstå
naturlovane, korleis verda verkar. Fysikken dekker mellom anna korleis atom er bygde opp og korleis verdsrommet har og vil utvikla seg. Ordet kjem frå gresk φυσικός (*physikos*), som tyder «naturleg».

Til forskjell frå andre naturfag skil ein nokså skarpt mellom eksperimentell og teoretisk fysikk. Ein fysikar konsentrerer seg som regel om eitt av desse felta, i tillegg til at han spesialiserer seg på ein særskild type fysikk.

## Retningar innan fysikk
* Astronomi
* Atomfysikk
* Kjernefysikk
* Klassisk mekanikk
* Kvantemekanikk
* Elektromagnetisme
* Elektronikk
* Akustikk
* Optikk
* Kjemi 

## Kjende fysikarar
* Niels Bohr
* Marie Curie
* Albert Einstein
* Isaac Newton
* Paul Dirac

## Bakgrunnsstoff
Kodøling

Ein **kodøling** (uttalast *koddøłing* med tjukk 'l' og trykk på «kodd») er ein person som bur i eller kjem frå Kodal sokn i tidlegare Andebu kommune i Vestfold.

## Sjå au
* Andebusokning
* Høyjording
Høyjording

Ein **høyjording** (uttalast *høyjołing* der 'ł' er tjukk 'l') er ein person som bur i eller kjem frå Høyjord sokn i tidlegare Andebu kommune i Vestfold.

## Sjå au
* Andebusokning
* Kodøling
Hans J. Wegner

**Hans J. Wegner** () var ein dansk møbelsnikkar, møbelarkitekt og formgjevar frå Tønder.

Han tok fagbrev som møbelsnikkar i 1931, forsette utdanninga si ved Det Teknologiske institutt i Københamn og ved Kunst- og Håndverksskolen der han utdanna seg til arkitekt og tok eksamen i 1938.

I 1943 opna han sitt eige teiknekontor og der teikna han møblar for fleire danske møbeltilverkarar. Han formgav også sølvtøy, lampar og tapet, men det han er mest kjend for er stolane sine.

## Nokre av Wegner-stolane
* 1944 Kina-stolen
* 1947 Påfuglestolen
* 1949 Den runde stol
* 1950 Y-stolen
* 1950 Teddybjørnstolen
* 1953 Jakkens hvile
* 1960 Pøllestolen (The Ox-chair)
* 1965 Armstol
* 1963 Skjellstolen
* 1978 Avisstolen
* 1986 Sirkelstolen

## Prisar og utmerkingar
* 1951 Lunningprisen
* 1957 The International Design award. New York, USA
* 1959 Royal Society of Arts, London, Storbritannia
* 1959 Citations of Merit ved Pratt Institute, New York, USA
* 1984 Riddar av Dannebrogordenen, Danmark
* 1995 Æresmedlem af Akademiet for de Skønne Kunster, Danmark
* 1997 Æresdoktorat ved The Royal College of Art i London, Storbritannia
* 1997 The 8th International Design Award, Osaka, Japan

## Bakgrunnsstoff
* Jens Bernsen - Hans J. Wegner ISBN 87-87385-47-3 og ISBN 87-87385-54-6
* Danish-design.com
* Design Addict 
* Scandinavian-design.com
Edelgass

Ein **edelgass** er ein gass danna av einskildatom av eit grunnstoff som har eit fullt ytste elektronskal. Ettersom dei ikkje manglar elektron eller har nokon til overs, er edelgassar svært seine til å reagera med andre stoff. Edelgassane er **gruppe 18**, den bakerste av gruppene i periodesystemet. 

Alle edelgassar utanom helium har åtte valenselektron. p-orbitalane som svarer til perioden er fulle. Helium har to valenselektron. Desse fyller 1s-orbitalen. 

Det finst om lag 1 volumprosent edelgassar i jordatmosfæren. Den edelgassen det er mest av i atmosfæren vår, er argon.

## Edelgassar
* Helium
* Neon
* Argon
* Krypton
* Xenon
* Radon
Sitronsyre

**Sitronsyre** (C6H8O7) er ei organisk syre med tre karboksylgrupper. Syra finst i frukt, til dømes sitron. Salt av sitronsyre heiter sitrat. 

## Historie

Syra vart oppdaga av Carl Wilhelm Scheele i sitronsaft i 1784.

## Førekomst
Sitronsyre er mellom dei vanlegaste syrene i plantar. Til dømes inneheld sitronsaft 5-7 % sitronsyre. 

## Bruk
Syra er ein antioksidant med nummer E-330. Sitronsyre vert seld som små posar med pulver i butikkar og vert brukt som konserveringsmiddel.

## Sjå òg
* sitronsyresyklusen

## Bakgrunnsstoff
Kolloid

Eit **kolloid** (gresk for 'lim') er ei væske med svært små partiklar (0,001 till 1 μm) blanda inn. Ei slik væske er noko midt mellom ei ekte løysing og ei blanding innan kjemien – det er kondensert materiale som ikkje har krystallstruktur. Omgrepet blei innført av den skotske kjemikaren Thomas Graham i 1861.
Nøytron

Eit **nøytron** er ein kjernepartikkel utan elektrisk ladning. Massen til nøytronet er 939,6 MeV/c², som er om lag den same som for eit proton. 

Eit nøytron er klassifisert som eit baryon og er oppbygd av to nedkvarkar og ein oppkvark

Atom av same grunnstoff må ha same tal proton, men talet på nøytron kan variera. Det siste avgjer kva isotop av grunnstoffet ein har.

## Sjå og
*Betastråling
Ikkje-metall

**Ikkje-metall** er dei grunnstoffa som er isolatorar i kondensert tilstand (sjølv om dei fleste under normale tilhøve er gassar), og elles ikkje har eigenskapar som er typiske for metall. Ikkje-metalla har stort sett høg elektronegativitet og dannar negative ion. Dei dannar oftast kovalente bindingar med kvarandre eller ionebindingar til metall.
Eit ikkje-metall består av molekyl. 

Med unntak av hydrogen står ikkje-metalla i øvre høgre del av periodesystemet og er skilde frå metalla med ei diffus skrå line av halvmetall. Bortsett frå vatn (dihydrogenmonoksid), som er nøytralt, er oksid av ikkje-metall sure – t.d. karbondioksid (dannar kolsyre i vatn), nitrogendioksid (dannar salpetersyre) og svoveltrioksid (dannar svovelsyre).

Følgjande **[[fast stoff|faste stoff]]**, *[[væske]]r* og gassar høyrer til ikkje-metalla: hydrogen, **[[karbon]]**, nitrogen, **[[fosfor]]**, oksygen, **[[svovel]]**, **[[selen]]**, fluor, klor, *[[brom]]*, **[[jod]]**, helium, neon, argon, krypton, xenon og radon. Sjølv om mindre enn 1/4 av talet på grunnstoff er ikkje-metall, utgjer dei meir enn 3/4 av stoffmengda på jorda.

## Fornotar

## Sjå òg
* Grunnstoffliste
* Periodesystemet
Frøy

**Frøy** (norrønt *Freyr*) er ein grødegud eller fruktbarheitsgud frå den norrøne gudelæra. Han er òg kjend under namnet **Ingve** eller **Ingve-Frøy**. Saman med Odin og Tor var Frøy ein av hovudgudane i den norrøne gudeverda. Lekken mellom Ingve og Frøy skriv seg frå ein tidleg samanslåing mellom grødeguden Frøy og den gamalgermanske stammeguden *Ingwaz*, som er ættefar til dei sørskandinaviske folka, daner, svear, anglar og juter.

Frøy var opphavleg ein av vanene, og han vart gjeven til æsene som gissel etter krigen mellom æser og vaner, saman med syster si, Frøya, og far deira, Njord. Snorre Sturlason fortel i Ynglingesoga at det var syster til Njord som var mor til Frøy og Frøya. 

## Historier
Edda-kvadet Skírnismál fortel om Frøy si forelsking i og ekteskap med den motviljuge jotunkvinna Gerd. Gerd og Frøy fekk saman sonen Fjolne. 

I Heimskringla av Snorre Sturlason, eller dei norske kongesogene, vert Ingve-Frøy skildra som stamfar til Ynglingeætta. Ynglingeætta var ei norsk kongsætt. 

Ved Ragnarok vil Frøy vera ein av dei fyrste som fell, i kamp med jotunen Surt.

## Eigedelar
Frøy hadde eit sverd som kunne hogga av seg sjølv. Dette gav han til Skirne da han henta kona til Frøy, jotunen Gerd. Frøy saknar sverdet mange gonger, spesielt under Ragnarok, når han blir drepen fordi han ikkje har sverdet.

Han eigde eit skip med namnet Skidbladne eller *Skibladner* (*Skíðblaðnir*). Skipet vart bygd av dvergane Ivaldesønene. Skipet kunne segla like godt på land som på vatn, og med ein gong det var sett på vatnet fekk det medvind. Skipet kunne òg brettast saman slik at det fekk plass i ei lomme.

Guden hadde to dyr, grisegalten Slidrugtanne (*Slídhrugtanni*) eller Gyllenbørste (*Gullinborsti*), og hesten Blodughofi («med blodig hov»).

Frøy hadde to tenarar, Byggvir og Bejla. Tenarane vert knytt til kornhausting.

## Namnet Frøy
Namnet «Frøy» tyder ‘herre’. Namnet vert i Noreg nytta som førenamn, både som kvinnenamn og mannsnamn, og som del av andre namn, både stadnamn (og dermed etternamn) som Frøyland, og førenamn, som Frøydis.

## Kjelder
Angelique

**Angélique**, òg skrive **Angelique** eller **Angèlique**, er eit fransk kvinnenamn. Namnet kjem frå det latinske Angelica og tyder ‘som ein engel’.

## Kjende namneberarar
* Angélique de Saint-Jean Arnauld d'Andilly (1624–1684), fransk nonne og forfattar
* Marie-Joseph Angélique (d. 1734), portugisiskfødd slave som blei dømd til døden for å ha forårsaka bybrann i Montreal.
* Angélique de Rouillé (1756–1840), belgisk forfattar
* Angélique Arnaud (1799–1884), fransk forfattar
* Angelique Magito ((1809–1895), svensk songar og skodespelar
* Angélique Kidjo (f. 1960), beninsk-fransk songar og musikar

## Bakgrunnsstoff
Foss

**Foss** eller eit **vassfall** er ein del av eit vassdrag der vatnet går over ein meir eller mindre bratt avsats. Vatnet kan ante falle fritt eller renne langs fjellsida. Om fallhøgda er fordelt over ein lengre strekning vert det gjerne kalla eit fossestryk eller stryk, men det er ikkje noko definert skilje mellom desse omgrepa.

I ein foss vert det danna små vassdropar og bobler som reflekterer lys slik at vatnet ser kvitt ut. Energien til det rennande vatnet i ein foss vert kalla fossekraft, eller vasskraft. Energien kan verta nytta til å produsera elektrisitet i eit vasskraftverk.

Fossar kan dannast over eit hardt lag der det er lausare bergartar under, som Niagarafalla, eller der ein trong, yngre dal er grave ut i botnen av ein vidare dal, som til dømes Victoriafalla i Zambezi. I Noreg er dei fleste fossane danna der erosjonen etter isbreane under den siste istida har laga bratte trinn i dalen, som til dømes i Rjukan. Dei høgaste fossane i Noreg finn ein på Vestlandet, medan dei aust- og nordnordske fossane gjerne har størt vassføring. Mange av dei høgaste fossane i verda finn ein på Vestlandet.

## Type fossar

* **Blokk**: Vatnet fell frå ei relativt brei elv. Fossen er breiare enn han er høg. Fossen må ikkje vere samanhengande frå side til side. 
* **Kaskade**: Vatnet renn nedover ei rekkje steinar, berg eller ei ru overflata av noko slag. Vassfallet kan vere både slakt og bratt. 
* **Katarakt**: Langstrakte fossar eller stryk i større elvar. Mest kjend er Nilen som i alt har seks stykk mellom Khartoum og Aswan.
* **Vifte**: Vatnet spreier seg ut horisontalt i fallet medan det er i kontakt med grunnfjellet. 
* **Hestehale**: Det fallande vatnet har noko kontakt med grunnfjellet, før det mistar kontakten.
* **Stupfoss**: Vatnet fell vertikalt og har ikkje kontakt med grunnfjellet. 
* **Segmentert**: Fleire klart fråskilde fossefall ved sida av kvarandre. 
* **Fleirtrinns**: Vatn fell i fleire fall.

## Kjende fossar i Noreg

* Brudesløret i Stranda kommune på Sunnmøre
* Dei sju systrene i Stranda kommune på Sunnmøre
* Låtefossen i Odda kommune i Hardanger
* Mardalsfossen i Nesset kommune i Romsdal
* Målselvfossen i Målselv kommune i Troms
* Vettisfossen i Årdal kommune i Sogn
* Vøringsfossen i Eidfjord kommune i Hardanger
* Aurstaupetfossen i Eikesdalen, Nesset kommune i Romsdal
* Breidfossa i Arnafjorden, Vik kommune i Sogn
* Breimegåfossen i Eikesdalen, Nesset kommune i Romsdal
* Steinsdalsfossen i Kvam herad i Hardanger
* Furebergsfossen i Kvinnherad kommune i Sunnhordland
* Kjosfossen i Aurland kommune i Sogn
* Langfoss i Etne kommune i Sunnhordland
* Nyastølsfossen i Ullensvang herad i Hardanger
* Svøufallet i Sunndal kommune på Nordmøre
* Vallestadfossen i Gaular kommune i Sunnfjord

## Kjende fossar i andre land
* Niagarafalla
* Victoriafalla
* Salto Angel

## Bakgrunnsstoff
* NVE si liste over dei høgaste fossane i Noreg
Hof

**Hof** er ein tidlegare innlandskommune nord i Vestfold fylke. I den tidlegare kommunen ligg Hof sentrum, Sundbyfoss og Eidsfoss, kjend for det nedlagde jarnverket Eidsfos Jernverk. Kommunen omfatta den sørlege delen av den store innsjøen Eikeren (19 moh.) med vassdraget ovenfor til Hillestadvannet (37 moh.), i tillegg til dei skogkledde åsane på begge sider. Desse når sørvest for Eikeren Vestfjellet, som er det høgste punktet i Vestfolds på 634,04  moh. «Vassvegen» med vatna Hillestadvannet, Haugestadvannet, Bergsvannet og Eikeren har vore eit gammalt fløytingsvassdrag. Av arealet kommunen utgjorde på 164 km², er 129 km² skogsareal, 15 km² jordbruksareal og 15 km² vasspegel. 

Kommunevåpenet blei godkjent i 1992 og har tre gull sjøblad, 2 over 1, mot ein raud bakgrunn. Våpenet symboliserer vassliljene som finst i dei mange vatna i den tidlegare kommunen.

Hof kommune blei slått saman med Holmestrand kommune 1. januar 2018.

## Samferdsel
Fylkesveg 35 (Gardermoen–Hønefoss–Tønsberg) går langs Eikeren på austsida og vassdraget sørover. Fylkesveg 32 (Hillestad–Hvittingfoss–Skien) kryssar Fylkesveg 35 i Sundbyfoss. Frå Åskrysset på Europaveg 18 går Fylkesveg 32 til Sundbyfoss. Elles går fylkesvegar sørover via tettstaden Andebu til Tønsberg (Fylkesveg 312) og nordaustover til Sande (Fylkesveg 319). Fylkesveg 35 sørover og fylkesvegane 32/315 følgjer delvis traseane til dei smalspora jarnbanene Tønsberg–Eidsfoss og Holmestrand–Hvittingfoss, som blei lagt ned i 1938.

## Bilete

Fil:Hof kirke i Hof TRS.jpg|Hof mellomalderkyrkje
Fil:Radiolinjeutstyr på Skibergfjell.JPG|Radiomaster på Skibergfjell i Hof
Fil:Eidsfoss Hovedgården-72-vsm.jpg|Eidsfoss hovudgard


## Kjelder

*
Holmestrand kommune

**Holmestrand** er ein kommune i Vestfold fylke. Kommunen vart utvida 1. januar 2018 gjennom ei samanslåing med Hof kommune, og frå 2020 gjennom ei samanslåing med Sande kommune.

## Kultur
Forfattaren Olav Duun (1876-1939) budde i Holmestrand frå 1908 til han døydde i 1939, og Olav og Emma Duuns hus er no museum. Ramberg skole, der Duun var lærar, er flytta til Reidvintunet (Hillestad) som skolemuseem m.m.

Byen er elles kjend for kunstnarsystrene Harriet Backer (1845-1932, kunstnaren) og Agathe Backer Grøndahl (1847-1907, komponisten), forfattarane Nils Kjær og Kåre Holt og kunstnaren Søren Onsager. Av yngre (nolevande) kunstarar må nemnast Morten Juvet (f. 1953). Den gamle diktarstova til Kåre Holt er også flytta til Reidvintunet.

## Kjende folk tilknytte Holmestrand kommune
* Morten Müller (1828-1911), kunstnar
* Agathe Backer Grøndahl (1847-1907), komponist
* Harriet Backer (1845-1932), kunstnar
* Gunnar M.K. Graarud (1857-1932), lege, stortingspolitikar for Høgre
* Søren Onsager (1878-1946), kunstnar
* Nils Kjær (1870-1924), forfattar
* Olav Duun (1876-1939), forfattar
* Gunnar Graarud (1886-1960), operasongar og musikkprofessor
* Odd Vattekar (1918-1992), stortingspolitikar for Høgre
* Astrid Murberg Martinsen (1932-1991) stortingspolitikar for Ap
* Finn Gustavsen (1926-2005) stortingspolitikar for SF og journalist 
* Morten Juvet (f.1953), kunstnar

## Kjelder





**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Holmestrand|Holmestrand]]» frå ,  den 9. februar 2023.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Anna Lindh

**Anna Lindh** () var ein svensk sosialdemokratisk politikar og jurist. 

Lindh blei fødd i Enskede i Stockholm, og flytta til Enköping då ho var 12. Snart engasjerte ho seg i politikk, med Vietnamkrigen som hovudsak. Ho var leiar av Sveriges Socialdemokratiska Ungdomsförbund 1984&ndash;1990.

Anna Lindh studerte ved Uppsala universitet og blei *jur.kand.* (Cand.jur.) i 1982. Same året blei ho vald inn i den svenske riksdagen. To år seinare blei ho den første partileiaren for sosialdemokratane, og sat i denne stillinga i seks år.

Anna Lindh var medlem av riksdagen i Sverige 1982&ndash;1985 og 1998&ndash;2003, miljøminister 1994&ndash;1998 og utanriksminister frå 1998 til ho vart knivstukken og drepen i 2003.
Horten kommune

**Horten** er ein bykommune i Vestfold som ligg mellom Holmestrand i nord, og Tønsberg i sør.

## Geografi
Kommunen har rundt 40 km kystline mot Oslofjorden, med kyststi og fleire store friområde. Han inkluderer tettstadane Horten, Borre, Nykirke, Åsgårdstrand og Skoppum. 

Kommunane Borre og Åsgårdstrand blei slått saman i 1965. Borre og Horten kommunar blei slått saman i 1988. Fram til 1. juni 2002 heitte kommunen Borre.

## Historie
Det er funne spor i kommunen etter busetjingar heilt tilbake til steinalderen. Borrehaugane ber vitne om at kommunen var eit maktsenter i vikingtida. 

Frå 1582 var Horten ferjestad mellom Horten og Moss.

Byvåpenet til Horten var det fyrste byvåpenet kong Håkon VII godkjente. Det skjedde i 1907.

## Kultur
### Utdanning

Universitetet i Søraust-Noreg sin Campus Vestfold, tidlegare Høgskolen i Vestfold ligg på Bakkenteigen, midtvegs mellom Åsgårdstrand og Horten by. Utdanningstaden har eit tett samarbeid med fleire av elektronikkbedriftene i kommunen, og med Befalsskulen for Sjøforsvaret som ligg i Horten by.

### Kyrkjer
Det finst fleire kyrkjer i kommunen, mellom anna Løvøykapellet frå mellomalderen og Horten kyrkje.

### Idrett
Fotballklubbane Ørn-Horten og Falk kjem frå Horten.

## Kjende hortensarar
* Francis Hagerup (1853-1921), politikar og statsminister
* Astrid Tollefsen (1897-1973), diktar
* Astrid Hjertenæs Andersen (1915-1985), diktar
* Rolv Wesenlund (1936–2013), skodespelar og moromann
* Jørgen Kosmo (1947–2017), politikar og stortingspresident
* Kurt Aust (f. 1955), opphavleg dansk forfattar
* Arne Johan Vetlesen (f. 1960), filosof (Horten, fødd i Oslo)
* Maria Aasen-Svensrud (f. 1980), stortingskvinne (Ap) sidan 2017
* Marie Ulven Ringheim (f. 1999), artist, kjend som «»
* Vidar Lønn Arnesen, programleiar
* Per Bredesen, norsk fotballspelar
* Grete Kausland, skodespelar og songar

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Horten|Horten]]» frå ,  den 9. februar 2005.*  
 

## Bakgrunnsstoff
*
Dave Brubeck

**Dave Brubeck** () var ein amerikansk jazzpianist og komponist 

Dave Brubeck var fødd i Concord i California.  Studiar ved College of the Pacific og Mills College førte til den eksperimentelle gruppa *Jazz Workshop Ensemble* som gjorde si første innspeling i 1949 som the *Dave Brubeck Octet*. Seinare, i samarbeid med batteristen Jo Morello, kontrabassisten Eugene Wright og altsaksofonisten Paul Desmond, kom gjennombrotet med *The Dave Brubeck Quartet*.

Som komponist har Brubeck komponert fleire ballettar, éin musikal, eitt oritarium, verk for solo piano, verk for mindre jazzgrupper og verk for større orkester, med meir. 

Av dei meir kjende melodiane hans er «Take five» som går i 5/4-takt.
Klimpreinstrument

**Klimpreinstrument** er strengeinstrument som normalt blir spela ved at ein klimprar på strengene med fingrane eller med eit eller fleire plekter. Eksempel på klimpreinstrument er harpe, gitar og mandolin. Cembalo er både klimpreinstrument og tangentinstrument. Instrument som fiolin og kontrabass, der ein både klimprar på strengene og stryk på dei med ein boge, blir kategoriserte som strykeinstrument.

= Klimpreinstrumenttypar =
* Appalachian dulcimer (USA)
* Bağlama
* Balalaika (Russland)
* Banjo (USA)
* Bouzouki (Hellas)
* Cembalo (Europa, tangentinstrument)
** Archicembalo
** Spinett
** Virginal
* Charango
* Cittern
* Dombra (Aust-Europa og Sentral-Asia, USA)
* Gitar
** Akustisk bassgitar
** Elektrisk bassgitar (el-bass)
** Elektrisk gitar (el-gitar)
* Gusli (Russland)
* Harpe
* Kacapi
* Kantele (Finland)
* Kora
* Koto (Japan)
* Langeleik
* Lutt
** Europeisk lutt
*** Chitarrone
*** Teorbe
** Oud eller arabisk lutt (Midtausten, Hellas)
* Lyre
* Mandola
* Mandolin
* Monochord
* Moodswinger
* Pipa (Kina)
* Qanun
* Rote
* Sarod
* Shamisen (Japan)
* Sitar (India)
* Siter (harpeleik)
* Tres (Cuba)
* Ukulele (Hawaii)
* Vihuela (Spania)
* Vina (India)
* Zheng (Kina)
Lardal

**Lardal** er ein tidlegare norsk kommune i Vestfold fylke. Innlandskommunen omfatta den øvste delen av Lågendalen med Numedalslågen i fylket, med sidedalen Herlandsdalen i nordvest og åsane omkring. I vest grensa Lardal til Telemark og i nord og nordvest til Buskerud. 1. januar 2018 blei Lardal kommune lemma inn i Larvik kommune.

Den rette uttalen av namnet Lardal (som nytta i Vestfold) er med trykk på fyrste staving, med stum 'r' og leddet «dal» blir uttalt med 'æ' og tjukk 'l'. Tonem (tonelag) skal vere som «Sola» (staden), ikkje som «sola» (stjerna).

Kommunevåpenet som blei brukt av kommunen er dominert av ei hulder, på grunn av at tradisjonen om huldra frå gammalt av stod sterkt i indre Vestfold.

## Geografi
Busetnaden ligg hovudsakleg i dalbotnen av sjølve Lågendalen. I nordre del av den tidlegare kommunen ligg Svarstad, som var administrasjonssenteret i kommunen, på vestsida av Lågen og sør for utløpet av Herlandselva.

20 km av Numedalslågen renn gjennom Lardal med eit fall på frå 36 til 12 moh. i fire fossar. Mellom fossane vekslar elva mellom rolege parti og langstrekte stryk. Trollfoss er det største og lengste fossefallet i Vestfold med eit fritt fall på 12 meter. Fossen er del av Dalelva som renn frå den høgtliggande innsjøen Svartangen og ut i Numedalslågen. Lardal var mellom dei mest elgrike kommunane og Lågen mellom dei mest lakserike vassdraga i Noreg. Den tidlegare kommunen har tre naturvernområde: Kringlemyr (myr), Tolvmannsmyr, også i Re kommune (myr), og Vindfjell, også i kommunane Re og Siljan (naturreservat).

Området ved Kjærrafossen er utvikla til eit kultursentrum, der til dømes det tradisjonelle kjærrafisket blir halde i hevd.

## Samferdsel
Frå Kongsberg går Fylkesveg 40 langs Lågendalen gjennom Svarstad til Kvelde i Larvik og vidare til Brommestadkrysset ved Europaveg 18. Fylkesveg 32 som går frå Steinsholt til Skien, utgjer det kortaste sambandet Oslo–Skien.

## Bilete

Fil:Svarstadovenfra.jpg|Svarstad sett frå lufta
Fil:LardalSkoleAvdU.jpg|Lardal ungdomsskole
Fil:Fv220Østsideveien.jpg|Fylkesveg 220 i Lardal
Fil:Trollfoss.jpg|Trollfoss, det høgste fossefallet i Vestfold, ligg i den tidlegare kommunen


## Kjelder

*
Walter Fyrst

**Walter Fyrst** () var ein norsk filmprodusent, manusforfattar, regissør og nasjonalsosialistisk politikar frå Oslo.

Walter Fyrst eigde produksjonsselskapet Fyrst-Film, og produserte i tillegg til reklame- og propagandafilm også ei rekke spelefilmar. Han vart i 1920-30-åra saman med Ottar Gladtvet rekna som ein av dei leiande innan norsk reklamefilm, lenge før dei eigentlege reklamebyråa såg dagens lys på 1950-talet. 

Fyrst var med og stifta Nasjonal Samling (NS) på byrjinga av 1930-talet, men meldte seg snart ut att. I løpet av 1930-åra var han aktiv til å promotere Arbeidstenesta (AT) og arrangerte fleire sommarleirar for å få til ei friviljug Arbeidsfylking. Fyrst var òg medlem i Fedrelandslaget.

I 1941 fornya han medlemsskapet i NS og vart partiet sin propagandasjef. Han går for å vera opphavsmannen til dei fargesterke og stereotype plakatane som prega NS sin propaganda både før og under Den andre verdskrigen. Dei filmane han produserte, regisserte og skreiv manus til i perioden 1940-44 inneheldt alle meir eller mindre preg av nasjonalsosialistisk ideologi.

Han vart dømd i landssvikoppgjeret i 1945, men som eit døme på den pragmatiske haldninga som herska i enkelte miljø etter krigen kan nemnast at han så tidleg som i 1948 vart tilsett i firmaet til ingen ringare enn den berømte motstandsmannen Max Manus. 

## Filmproduksjonar
* 1927 - Troll-elgen
* 1927 - Teddy paa biltur (animasjonsfilm)
* 1928 - Cafe X
* 1932 - Prinsessen som ingen kunne målbinde
* 1942 - Vi er Vidkun Quislings hirdmenn
* 1943 - Unge viljer
* 1944 - Brudekronen
* 1944 - Villmarkens lov
* 1955 - Hjem går vi ikke
Ferdinand Lassalle

**Ferdinand Lassalle** (fødd 11. april 1825 i Breslau i Schlesien, døydde 31. august 1864 i Genève) var ein tysk politikar og forfattar. Han høyrde til grunnleggjarane av arbeiderrørsla, og reknast som det sosialdemokratiske partiet SPDs grunnleggjar.

Han vart fødd inn i ein jødisk familie i Breslau, og studerte historie og filosofi i Breslau og Berlin frå 1842 til 1846.

Han gjekk inn for allmenne val, og var i motsetnad til Karl Marx òg tilhengjar av eit sosialt og demokratisk innretta kongerike.

Ferdinand Lassalle representerte grevinne Sophie Josepha von Hatzfeld-Trachenberg i ein nesten tiårig skilsmisseprosess og budde 1850/51 i grevinnas byhus i Düsseldorf.

Lassalle grunnla Allgemeiner Deutscher Arbeiterverein (ADAV) den 23. mai 1863, som blir rekna som opphavet til SPD.

Lassalle døydde 39 år gammal som følgje av ein duell med ektemannen til elskarinna si. Han vart gravlagd på den jødiske gravplassen (Jüdische Friedhof) i Breslau.

## Bakgrunnsstoff
* SPD Berlin: Lasalle, Ferdinand
Sarod

Ein **sarod** er eit indisk klimpreinstrument som truleg er utvikla frå senya-rebaben, eit indisk/persisk instrument som vart spela i India fram til 1800-talet. Saroden er eit lutt-liknande instrument med kropp av eitt emne av indisk mahogny eller teak med gripebrett av stål utan tverrband. Kroppen av instrumentet er trekt med geiteskinn, og stolen står i press mellom strengene og geiteskinnslokket. Saroden har fire spelestrenger, seks rytme- og grunntonestrenger og 15 resonansstrenger. Ein klimprar på strengene med ein «djaba» &mdash; eit plekter laga av kokosnøtt.

Sarod-liknande instrument kan sjåast i utskjeringar frå det første hundreåret av den moderne tidsrekninga i Champa-tempelet og på veggmåleri i Ajanta-grottene. Det liknar òg på rababar frå Afghanistan og Kashmir. Saroden vart endra av Amir Khusru på 1200-talet. I moderne tid har ustad Ali Akbar Khan innført endringar av instrumentforma for å betre lydkvaliteten.

Vidkjende sarodspelarar er Ali Akbar Khan, Sharan Rani og Amjad Ali Khan.

## Bakgrunnsstoff
* &laquo;Alt&raquo; om saroden frå sarod.com
* Sharan Rani sin nettstad 
* Ali Akbar Khan sin nettstad 
* Saroden sitt opphav og alder
Re kommune

**Re** er ein tidlegare norsk kommune i Vestfold. Kommunen omfatta dei fem bygdene Vivestad, Undrumsdal, Fon, Våle og Ramnes. Kommuneadministrasjonen heldt til i Revetal. 1. januar 2020 blei Re slått sammen med Tønsberg til Tønsberg kommune. 

## Historie

Kommunane Ramnes og Våle vart slått saman 1. januar 2002. Den nye kommunen fekk det historisk kjende namnet «Re», etter den mest kjende staden i kommunen. I 1177 stod eit slag her, beskrive i Heimskringla av Snorre Sturlason.

Re blei slått sammen med Tønsberg til Tønsberg kommune 1. januar 2020. Samtidig blei grunnkrinsen Mulvika overført til den nye kommunen som blei danna då Holmestrand blei slått saman med Sande. Kommunen har berre hatt éin ordførar.

Dei store slettene langs Bispevegen gjennom Re er blant dei klart beste jordbruksområda i Noreg.

I tillegg til fleire grunnskolar ligg Re videregående skole i kommunen.

## Bilete

Fil:Ramnes.jpg|Typisk jordbrukslandskap i Re kommune
Fil:Ramnes kirke.jpg|Ramnes kyrkje

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* Re kommune
XML-skjema

**XML-skjema**, som vart publisert som ei W3C-tilråding i mai 2001, er eit XML skjema-språk. Det vart det første XML skjema-språk som fekk status som tilrådd frå W3C. Eit XML skjema-dokument blir brukt til å validere XML-dokument med omsyn til struktur og innhaldsformatering.

## Bakgrunnsstoff
* World Wide Web Consortium XML Schema
* Comparing XML Schema Languages
* Design patterns for developing XML Schema documents
* XML Schema Tutorial 
* &lt;oXygen/&gt; XML Schema editor
Stokke

**Stokke kommune** er ein tidlegare norsk kommune i Vestfold fylke. Han blei slått saman med Andebu og Sandefjord til nye Sandefjord kommune 1. januar 2017.

Stokke kommune grensa i aust til Tønsberg og Nøtterøy, i sør til Sandefjord, i nord til Re og i vest til Andebu.

Stokke dekte eit område på 118&nbsp;km² og hadde ei 14&nbsp;km lang kystline. I tillegg til fastlandet femna kommunen også 8 øyar med samla areal på kring 1,1&nbsp;km². Landskapet i området er småkupert og det høgste punktet, på snautt 160 moh., ligg heilt nordvest i den tidlegare kommunen. Vestfoldbanen har stoppestad ved Stokke stasjon, og Sandefjord Lufthamn ligg delvis innan dei gamle kommunegrensene. Europaveg 18 (frå Oslo til Kristiansand) kryssa kommunen, og avstanden til Tønsberg og Sandefjord er 15&nbsp;km i begge retningar.

Administrasjonssenter i kommunen var Stokke, der det meste av forretningar og kontor i den tidlegare kommunen låg. Andre tettstader innan dei gamle kommunegrensene er Fossnes, Storevar, Melsomvik og Vear. Vear-området blei overført til Tønsberg kommune etter vedtak i kommunestyra i Stokke og Tønsberg.

I tillegg til grunnskolane hadde Stokke ein vidaregåande skole: Melsom videregående skole, som hovudsakleg har landbruksfaglege studieretningar.

## Kommunenamn og -våpen
Stokke kommune, som opphavleg var eit sogn, fekk namnet sitt frå garden Stokke (på gamalnorsk *Stokkar*), og hadde dette namnet sidan den fyrste kyrkja blei bygd på staden. Namnet er fleirtal av «stokkr» (*stamme*), og refererer visstnok til nokre lange og små åsar i nærområdet av tettstaden Stokke.

Kommunevåpenet blei fastsett ved kongeleg resolusjon 13. januar 1984 og hadde tre opprette gull kvista trestammer mot ein raud bakgrunn. Motivet spelar på kommunenamnet.

## Kjente stokkesokningar
* Frederik Stang, (1808-1884), Noregs fyrste statsminister
* Ronny Johnsen, (1969), fotballspelar
* Margaret Skjelbred, (1949), forfattar
* Inga Marte Thorkildsen, (1976), politikar (SV)

## Kjente stader i Stokke

* Oslofjord Convention Center ved Tønsbergfjorden er eit konferansesenter som blir brukt mellom anna til interne stemne av eigarane Brunstad Christian Church, også kjende som *Smiths vener*, og eksterne arrangement som konsertar, konferansar og hestestemna AEG.
* Sundåsen Fort og Melsomvik hamn er to av dei viktigaste stadene når det gjeld unionsoppløysinga med Sverige i 1905. Heile den norske marinen var da samla i Melsomvik. Sundåsen Fort saman med Håøya var to av utkikkspostane med kanonar.

## Kjelder


*
----
* *Delar av denne artikkelen bygger på «[[:nb:Stokke|Stokke]]» frå , den 5. mai 2011.* 


## Bakgrunnsstoff
* Stokke kommune 
* Vêrvarsel for Stokke
RSS

**RSS** er ein XML-dialekt basert på RDF (Resource Description Framework) som vert brukt til å vidareformidle utdrag av innhald frå ei nettside. Det er eit standardisert som kan brukast til å samla utdrag frå fleire nettsider i ein felles lesar. Denne RSS-lesaren kan til dømes vera del av ei anna nettside eller vera installert på ein datamaskin eller mobiltelefon. Nettstader bruker ofte RSS for å formidla informasjon som ofte vert endra, som bloggar, nyhende, lyd eller video. 

## Historie
Den første versjonen av RSS var RDF Site Summary eller Resource Description Framework, laga av Dan Libby og Ramanathan V. Guha ved Netscape. Denne kom ut i mars 1999 for bruk ved My.Netscape.Com portal. Versjonen er også blitt kjend som  RSS 0.9. I juli 1999 laga Libby ein ny versjon, RSS 0.91,
som forenkla formatet gjennom å fjerna element frå RDF og fletta inn element frå Dave Winer sitt nyhendesyndikeringsformat.
Libby endra namnet frå RDF Site Summary til RSS, som stod for **Rich Site Summary**.

RSS vart utvikla av Netscape for å handtere det dei kalla «kanalar». Dette var medan *[[dott-com-bølgja]]* var på høgdepunktet og Netscape såg føre seg å nytte RSS for at kundane skulle abonnere på innhald. «Push-teknologi» var eit anna namn på fenomenet, ei løysing som ikkje vart nokon suksess for Netscape. RSS vart først ein suksess etter at Dave Winer og det amerikanske firmaet UserLand nytta teknologien i sine såkalla bloggar. Etter kvart vart teknologien standardisert gjennom W3C.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* RSS 0.90 Specification
* RSS 0.91 Specification
* RSS 1.0 Specifications
* RSS 2.0 Specification
* History of the RSS Fork (Mark Pilgrim)
* Building an RSS feed
Tsjolent

Ordet **tsjolent** (frå austjiddisch  *tshólnt*) eller **sjalet** (frå vestjiddisch  *shalet*) er namn på ei rad askenasisk-jødiske matretter som har til felles at dei gjerne blir koka på svært låg varme i mange timar. Grunnen til at dei finst er jødedommen sine føreskrifter om sabbaten, som ikkje tillèt jødar å tenne opp eld eller koke nye matretter frå solnedgang på fredagskvelden til sjabbáten er over etter solnedgang på laurdagskvelden.

Det finst mange ulike variantar av tsjolent — typiske ingrediensar er kjøt, poteter, byggryn, bønner, grønsaker og mjølbollar — og stundom òg tørka frukt.

Ordet «tsjolent» kjem truleg gjennom eldre fransk frå latin *calientem* ‘varm’, som er dokumentert med denne tydinga i den spanske forma *caliente* i seinmellomalderen. Ein mindre truleg, men ofte sitert teori er at ordet er ein kombinasjon av dei franske orda *chaud* ‘varm’ og *lent* ‘sein, langsam’.

## Sjå òg
* Dafina
* Hammín
Tjorven

**Tjorven** er ein litterær figur, ei jente i fem- seksårsålderen busett i Stockholms skjergard i Astrid Lindgrens bøker *[[Vi på Saltkråkan]]*. Ho har ein stor St. Bernardshund som heiter *Båtsman* og to eldre systrer. I filmane vert ho spelt av Maria Johansson. Ho er litt veslevaksen og heng ofte etter sommargjesten Melker Melkersson med frasa *«Farbror Melker», vet du vad?*.
Mumbai

**Mumbai** (tidlegare **Bombay**) er ein by som ligg på vestkysten i India. Byen er hovudstaden til den indiske delstaten Maharashtra, og er ein av dei største byane i verda.

Mumbai har ei god naturleg hamn som etter Singapore er den beste i Asia. På grunn av dette blei Mumbai ein stor handelsby under det britiske styret, og er enno rekna som hovudstaden til indisk næringsliv. Den indiske sentralbanken har hovudkontor i Mumbai, og Mumbai sin børs er den viktigaste i India. Nesten 40 % av inntektsskatten i India blir betalt i Mumbai. Den indiske filmindustrien, «Bollywood», er også basert i Mumbai.

Mumbai-området har vore busett i svært lang tid. Ein finn buddhistiske holetempel og kloster som er meir enn to tusen år gamle. Men byen er likevel ganske ny og vart berre grunnlagd i 1668 av Det britiske austindiske kompaniet. Dei sju øyane i Bombay, som vart samla til ein felles landmasse, utgjorde grunnlaget. Byen voks fort og gjekk frå 10&nbsp;000 ibuarar i 1661 til 50.000 i 1675. I 2004 hadde Mumbai om lag 19.400.000 ibuarar. Eigedommar i Mumbai er dei dyraste i India, og 49 % av ibuarane må derfor bu i slummar. Dharavi i Mumbai er kjend som den største slummen i Asia.

Men Mumbai har meir enn berre folk og slummar. Det finst mange historiske og kulturelle stadar i byen, nokre av dei mange tusen år gamle, og byen har fått tre verningsprisar frå UNESCO. Byen inneheld til og med ein jungel med løver og kvite tigrar.

Mange forskjellige folkegrupper bur i Mumbai. Religiøse grupper som finst der inkluderer Bene Israel og Baghdadi-jødar, parsarar, bahaiar, kristne, muslimar, buddhistar, jainar, sikhar og sjølvsagt hinduar. Det mest brukte språket i Mumbai er bambaiya, ei forenkla utgåve av hindi. Andre språk som er brukt inkluderer marathi, gujarati, tamil, malayalam, urdu, hindi, portugisisk og engelsk.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

*
Dokumenttypedefinisjon

**Document Type Definition** (**DTD**) er ein deklarasjon i eit SGML- eller XML-dokument som definerer strukturen til eit dokument. Det kan bli inkludert i dokumentfila, eller bli lagra i ei ekstern fil. Syntaksen for SGML- og XML-type DTD-er tilnærma like.

Ein DTD skildrar tillatne element og attributt i eit dokument og eventuelt tillatne attributtverdiar for kvart element samt kor mange av kvart element som er lovleg . 

## Døme
Ein enkel DTD som skildrar ei liste av personar:

 
 
 
 
 
 

Linje for linje blir det:
# Eit **«personliste »**-element inneheld eit vilkårleg tal **«person»**-element.. **«*»** seier at det kan vere 0, 1 eller mange **"person«**-element i **»personliste "**-elementet.
# Eit **«person»**-element held på elementa **«namn»**, **«foedselsdato»**, **«kjoenn»** og **«foedselsnummer»**. **«?»** viser at eit elementet er friviljug. **«namn»**-elementet har ikkje **«?»**. Det tyder at eit **«person»**-elementet *må* innehalde Eit **«namn»**-element.
# Eit **«namn»**-element held på data.
# Eit **«foedselsdato»**-element held på data.
# Eit **«kjoenn»**-element held på data.
# Eit **«foedselsnummer»**-element held på data.

Her er eit døme på ei XML-fil som oppfyller denne DTD-en:

 
  
  
   
     Ola Nordmann
     27.11.1960
     Mann
   
 

DTD-en ovanfor krev at alle `person`-element har eitt `namn`-element. `personliste`-elementet er også obligatorisk, medan resten er friviljug.

## Alternativ
DTD-støtte har svært utbreidd støtte ettersom den er ein del av XML 1.0-standarden. Men den har avgrensa bruksområde.

Det finst to nyare XML skjema-språk som er tilrådd av W3C.

* XML-skjema, òg kalla XML Schema Definition (XSD)
* RELAX NG, som òg er ein del av DSDL. Dette er ein ISO-standard.

## Bakgrunnsstoff
* Ulike doctyper for HTML
* XMLPatterns.com - Designmønster for DTD-er
* &lt;oXygen/&gt; XML Editor
Grønsak

Ei **grønsak** er ein plantedel som blir brukt til mat, hovudsakleg for å metta og ofte etter å ha blitt varma. Når ei plante avlar grønsaker, omtalar vi gjerne også heile planta som «grønsak». Ordet *grønsak* viser til ulike matvarer som vi bruker på same måte. Dermed kan det variere litt kva slag planter ein reknar som grønsaker. Oversikta nedanfor viser kva for planter og plantedelar som oftast blir omtala som grønsaker, og korleis desse kan grupperast innan botanikken.

## Grønsaktypar

## Biologiske eigenskapar

Dei plantane som vi refererer til som *grønsaker* er meir eller mindre saftige plantedelar frå hovudsakleg eitt- til toårige vekster.

## Bruk av ordet
I praktisk språkbruk blir poteter ofte ikkje rekna som ei grønsak, ettersom poteta i Noreg er ein vanleg attåtrett som høyrer med til mange slag måltid. På liknande vis er silda ofte ikkje teke med i den generelle nemninga «fisk».

## I slekt med grønsaker

Ting som liknar på grønsaker er søte frukter, bær og sopp. Dei fleste kornslaga blir ikkje rekna som grønsaker, men mais kan vera eit unntak.

## Bakgrunnsstoff
* Opplysningskontoret for frukt og grønsaker
Angélique Kidjo

**Angélique Kidjo** () er ein songar frå Benin med tilhald i Frankrike. Musikkstilen hennar er klart vestafrikansk, men inneheld òg mange element frå amerikanske og europeiske tradisjonar. Ho vert rekna som ein av dei store representantane for verdsmusikk, *world music*.

Kidjo kjem frå Ouidah i Benin. Ho voks opp med musikk, mora dreiv ei teatergruppe og let dottera opptre første gong då ho var seks. I tillegg til tradisjonell beninsk musikk høyrde ho òg brasiliansk musikk innført av innflyttarar frå Bahia. Ho høyrde òg på utanlandske artistar som Jimi Hendrix, Carlos Santana, Miriam Makeba, James Brown, Fela Kuti, Beatles og Aretha Franklin. Sjølv om det var uvanleg for kvinner i Benin å opptre offentleg som songarar, blei Kidjo ei av desse før ho var fylt tjue.

Politisk uro i heimlandet førte til at ho flytta til Paris i 1983. Ho var bakgrunnsvokalist i jazzbandet *Pili Pili* før ho starta si eiga musikkgruppe. Mot slutten av 1980-talet var ho blitt ein av dei best likte opptredande musikarane i byen. Fleire fengjande utgjevingar førte til at ho blei verdskjend, og ho har etter kvart samarbeida med kjende musikarar som Carlos Santana, Kelly Price, Branford Marsalis, Robbie Nevil og Cassandra Wilson.

Kidjo bruker både tradisjonelle songteknikkar frå Benin og jazzteknikkar som *vocalese*.
Ho syng på alle dei fire språka ho snakkar, fon, joruba, fransk og engelsk. I tillegg bruker ho tulleord som høyrest vakre eller fengjande ut i nokre av songane sine.

Angélique Kidjo er gift med Jean Hebrail, ein bassist og komponist som er med på skapinga av albuma hennar.

## Verkliste
* *Pretty* (gjeve ut i Benin)
* *Parakou*, 1990
* *Logozo*, 1991
* *Aye*, 1994
* *Wombo Lombo*, 1996
* *Fifa*, 1996
* *Keep On Moving: The Best Of Angelique Kidjo*, 2001
* *Black Ivory Soul*, 2002
* *Oyaya!*, 2004
**Djin Djin*, 2007
**Õÿö*, 2010
**Spirit Rising*, 2012
**Eve*, 2014
**Sings with the Orchestre Philharmonique du Luxembourg*, 2015
**Remain in Light*, 2018