open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Flygelhorn

**Flygelhorn** er eit messingblåseinstrument som minnar om ein kornett og trompet, men har ein breiare, kjegleforma bor og munnstykke forma som ei skål/kopp, noko som gir ein mjukare lyd. Flygelhornet har vanlegvis tre ventilar, men nokre har òg fire ventilar. Ein del kjelder har feilaktig hevda at det er ein medlem av saksofonfamilien utvikla av Adolphe Sax (som utvikla saksofonen). Andre historikarar meiner at det blei utvikla frå bygelhornet, utforma av Michael Saurle i München i 1832, som gjer det eldre enn arbeidet til Adolphe Sax.

## Rolle i brassband
I eit brassband er lyden av flygelhornet ofte skjult av lyden frå kornettane. Flygelhornet er òg ofte brukt for å mjuka opp tonen til kornettane, og kan òg gje støtte til hornavdelinga i brassbandet. Kontrasten mellom den mjuke tonen frå flygelhornet og den lyse tonen frå kornetten, gjer at flygelhornet ofte blir brukt som soloinstrument i brassband.

## Jazzinstrument

Flygelhorn er mykje brukt i jazzsamanheng, spesielt på balladar grunna den mjuke klangen sin. Då legg ofte trompetisten vekk trompeten sin og tar opp eit flyghelhorn. Ein av dei fremste eksponentane til flygelhornet er den amerikanske jazzmusikaren Art Farmer.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Flygelhorn|Flygelhorn]]» frå ,  den 8. juni 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

* Dudgeon, Ralph T.; Streitwieser, Franz X. (2004): *The Fluegelhorn* (på engelsk og tysk) (Bochinsky red.). Bergkirchen. ISBN 3-932275-83-7.
* Sadie, Stanley; Tyrrell, John, red. (2001): «Flugelhorn» i: *The New Grove Dictionary of Music and Musicians*, 2. utg., London.
* Kernfeld, Barry, red. (2002): «Flugelhorn» i: *The New Grove Dictionary of Jazz*, 2. utg., London.

;Nettstader
* An enthusiast's flugelhorn guide
* An overview and brief history of the flugelhorn, med korte musikklipp
* How to play a flugelhorn hos TheTrumpetBlog.com
Fotballkampen Noreg-England i 1981

**Fotballkampen Noreg – England i 1981** var ein kvalifiseringskamp i gruppe 4 til VM i fotball 1982. Kampen var både Noreg og England sin nest siste kamp i kvalifiseringsgruppa i den europeiske VM-kvalifiseringa. Resten av laga i gruppa, Ungarn, Romania og Sveits, hadde kampar tilgode mot både England og Noreg i kvalifiseringsgruppa. Kampen vart avvikla onsdag 9. september 1981 på Ullevaal Stadion i Oslo.

## Radio- og TV-kommentatorar
Kampen blei kommentert over  med 1.&nbsp;omgangen på P2 (19.00–19.55) og 2.&nbsp;omgangen på *riksprogramkanalen* P1 (19.55–20.50) av  og sidekommentator , på NRK TV (1.&nbsp;omgang 18.55–19.29 og 2.&nbsp;omgang 19.55–20.45) av Arne Scheie med intervjuarane på indre bane Dan Børge Akerø og  etter kampslutt. I Storbritannia blei kampen send live på , med kommentatorane Brian Moore og .

Utropet frå Lillelien då dommaren blåste av kampen har seinare blitt verdskjent og klippet av kommenteringa til Lillelien blei innlemma i Noregs dokumentarv i 2012, eit register over dei viktigaste dokumenta i norsk historie. Registeret er ei nasjonal utgåve av verdsminne-programmet til UNESCO (*Memory of the World*).

I 2002 kåra den britiske avisa ** dette utropet til den beste prestasjonen av ein kommentator nokonsinne.

Englands Bryan Robson scora det fyrste målet i kampen etter 14 minutt. I det 34. minutt utlikna Roger Albertsen, og eitt minutt før pause gjekk Noreg opp i leiinga etter at Hallvar Thoresen scora. Kampen hadde avspark kl. 19 og blei send direkte på TV i sin heilheit, bortsett frå det siste kvarteret av fyrste omgang der Noreg snudde kampen og pausen. Då gjekk nemleg Dagsrevyen og det blei stille frå Ullevaal, men begge gongane Noreg scora avbraut programleiar Einar Slyngstad og opplyste om måla, det andre med «Norges bredeste glis».

Eit anna kanskje ikkje fullt så kjent sitat frå same kamp av same kommentator er følgjande utsegn:

## Kampstatistikk

|-
| width="45%"|

| width="45%"|

|}

## Referansar



**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Norge–England 2–1|Norge–England 2–1]]» frå ,  den 14. september 2024.*

## Litteratur
* 

## Bakgrunnsstoff
* Fotballkamp Norge - England (02:03:23) ''Norge - England 1981.'' Fra nrk.no
* ''Med lisens til å sende'' med klippet ''Radiokommentator Bjørge Lillelien'' Fra tv.NRK.no
* Norway 2-1 England (1981) WCQ Lengde: 8 min. og 15 sekunder på YouTube.com
* 1982 FIFA World Cup Qualifiers - Norway v. England hele sendingen fra engelsk TV-kanal Lengde: 1. time 59 min. og 45 sekunder på YouTube.com
* 1981: Norway - England 2-1 (documentary) The dream of Great Britain. Laget av NRK. Lengde: 15 min. og 0 sekunder på YouTube.com
* 
* 
* 
* 
*  Kamp rapport fra RSSSF Norwegian football archive
Anne Stine Ingstad

**Anne Stine Ingstad** (), fødd **Anne Kirstine Moe**, var ein norsk arkeolog som er mest kjend  for dei arkeologiske  utgravingane ved L'Anse aux Meadows på nordspissen av Newfoundland i Canada. Her fann ho, saman med mannen Helge Ingstad, sikre prov for norrøn busetnad frå ca. år 1000 e.Kr.

## Liv og virke
Anne Stine Moe var frå Lillehammer. Ho vart gift med Helge Ingstad i 1941. Dei vart foreldre til forskaren og professoren Benedicte Ingstad.

Anne Stine Ingstad tok utdaning som arkeolog på 1950-talet og avla magistergradseksamen i nordisk arkeologi ved Universitetet i Oslo i 1960. Steinalderen var utgangspunktet for dei første fagartiklane hennar. I 1960-61 var ho ei kort tid leiar for Norsk Skogbruksmuseum 1960–61.  I 1960 oppdaga Helge Ingstad ein muleg buplass i Newfoundland. I 7 sesongar, mellom 1961 og 1968, leia Anne Stine Ingstad arkeologiske utgravingar her. Dei  kunne etterkvart bekrefte norrøn busetnad i Amerika 500 år før Christofer Columbus. Det gjekk ei tid for arbeidet vart internasjonalt anerkjent. På 1970-talet tok Anne Stine Ingstad opp eit nytt forskningsfelt, tekstilfunna frå Kaupang og Oseberg-grava.

For det vitskaplege arbeidet sitt vart Anne Stine Ingstad i 1969 utnemnd til *Honorary Dr.* ved Memorial University på St. Johns i Newfoundland. I 1992 vart  ho utnemnd til æresdoktor ved Universitetet i Bergen. Ho var og kommandør av St. Olavs Orden og var medlem av Vitenskapsakademiet i Oslo.

## Bibliografi
* Ingstad, Helge; Ingstad, Anne Stine (2001). *The Viking Discovery of America: The Excavation of a Norse Settlement in L'Anse Aux Meadows, Newfoundland*. Checkmark Books. ISBN 0-8160-4716-2.

* *Osebergsdronningens grav – Vår arkeologiske nasjonalskatt i nytt lys* (1993) (saman med Arne Emil Christensen,  og  Bjørn Myhre   ISBN 82-516-1423-6

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Anne Stine Ingstad|Anne Stine Ingstad]]» frå ,  den 6. juni 2022.* 

## Bakgrunnsstoff
* 
*
Minsk-Arena

**Minsk-Arena** (belarusisk Мінск-Арэна) er eit sportskompleks i Minsk i Belarus. Anlegget vart ferdigstilt i 2009 og opna 30. januar 2010.

Komplekset består av tre ulike hallar:
* Fleirbrukshall med plass til inntil 15&nbsp;000 tilskodarar. Hallen vert mest brukt til konsertar og ishockey. Arenaen er heimebanen til ishockeyklubben HK Dinamo Minsk og basketballklubben BK Tsmoki-Minsk.
* Skeisehall med bane for hurtigløp på skeiser og bandy. Hallen har plass 3&nbsp;000 tilskodarar.
* Velodrom med tilskodarplass til 2&nbsp;000. Banen er 250 meter lang med tredekke. 

Minsk-Arena var finalearena for verdsmeisterskapen i ishockey i 2014 og Junior Eurovision Song Contest i 2010 og 2018. Skeisehallen var vertsarena for europameiserskapen på skeiser i 2016.

## Referansar

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Minsk Arena|Minsk Arena]]» frå ,  den 8. juni 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
* Nettsida til Minsk Arena (arkivert nettside)
* 
*  Minsk Arena på effesport.nl (med nokre resultat)
Mark Boswell

**Mark Boswell** ( er ein tidlegare høgdehoppar som representerte Canada, han var fødd i Jamaica og oppvaksen i Brampton i Ontario.

Boswell presterte livsbeste i VM-finalen 1999 i Sevilla, der han sette landsrekord med 2,35 meter og vann sølvmedaljen. Fire år seinare under VM 2003 i Paris tok han bronsen med eit hopp på 2,32 m, jamhøgt med sølvmedaljøren Stefan Holm. Boswell gjekk eller til topps i høgdetevlinga under Pan-Amerika-leikane 1999, samt under Samveldeleikane 2002 og 2006.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 1997 i Aten: Utslått i kvalifiseringa (2,23 m=nr 22)
*VM 1999 i Sevilla: Sølvmedalje – 2,35 m, bakom Vjatsjeslav Voronin (2,37 m)
*OL 2000 i Sydney: Nr 6 – 2,32 m
*VM 2001 i Edmonton: Nr 6 – 2,25 m
*VM 2003 i Paris: Bronsemedalje – 2,32 m
*OL 2004 i Aten: Nr 7 – 2,29 m
*VM 2005 i Helsinki: Nr 4 – 2,29 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Mark Boswell (athlete)|Mark Boswell (athlete)]]» frå ,  den 9. juni 2022.*
Isla Guadalupe

**Isla Guadalupe** er ei meksikansk øy i Stillehavet. Ho ligg ca. 260&nbsp;km vest for Californiahalvøya. Øya har vulkansk opphav og ligg på eit varmepunkt utanfor kontinentalsokkelen. Arealet er 250&nbsp;km³, og det høgaste punktet nesten 1300 moh. Administrativt høyrer øya til kommunen Ensenada i delstaten Baja California.

Øya hadde tidlegare eit rikt planteliv som viste slektskap nordover mot California. Nesten 16&nbsp;% av planteartene er endemiske, av desse to monotypiske slekter. Innførte geiter åt vegetasjonen sna og har ført til utrydding av minst 26 planteartar. Geitene blei fjerna i perioden 2003 til 2007, og skog med guadalupesypress held no på å reetablera seg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Isla Guadalupe|Isla Guadalupe]]» frå ,  den 9. juni 2022.*  

## Litteratur
* 
*
Stridsøks

**Stridsøks** er ei øks som er særskild laga for kamp. Ei stridsøks skil seg frå ei reiskapsøks gjennom tjukkleiken på øksehovudet. Eit stridsøksehovud (av jern/stål) snevrar seg inn etter «auet» og utvidar seg så ved eggen (omtrent som på ei bileøks). Det er funne fleire stridsøkser frå yngre jernalder der midtdelen (altså den delen av øksehovudet som er mellom auget og eggen) har rusta vekk. Ein laga stridsøksene smale for å spare vekt, slik at øksene blei raske å bruka.

Stridsøkser kan grovt sett delast inn i tre typar:

* Breibladea stridsøkser, som egner seg bra til kutt og stikk, særleg når dei er montert på lange skaft; såkalla daneøks.
* Smalblada stridsøkser, som kjennetegnes ved liten størrelse, kort egg (4–7 cm), og særs låg vekt; hovudsakleg brukt som eihandsøks.
* Skjeggøkser som er øksehovud av type A eller B, som har ein «hake» (eller eit skjegg) bak kanten av eggen nede, før øksehovudet snevrar inn mot auget på øksa.

Bondestridsøks var vanleg i Noreg frå 1500- til 1700-talet, og inngikk i bondevæpninga på 1600-talet.

## Sjå òg
* Stridsøkskulturen
* Tomahawk
* Øks

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Stridsøks|Stridsøks]]» frå ,  den 9. juni 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

* Bondestridsøks hos Maihaugen
Storsil

**Storsil** (*Hyperoplus lanceolatus*) eller **blåsil** er ein fiskeart i silfamilien. Han er den største silarten. Fisken kan bli opptil 40 centimeter lang, men meir vanleg storleik er på rundt 20 centimeter. Han lever i Nord-Atlanteren.

Storsilen likner ei større utgåve av småsil, med skjel som ligg i folder i huda, men munnen er ikkje framskytbar som hjå småsil. Han skil seg òg frå småsil ved at han har to tenner i ganetaket, og på at han har skjel over heile kroppen.

Storsil lever vanlegvis i strandsonen ned til 30 meters djupne der han lever av dyreplankton og fiskelarvar. Til skilnade frå mange andre silartar (småsil, havsil) gyt storsilen om sommaren (april–august). Maksimal levealder er 5 år.

## Kjelder

*
Staffan Strand

**Bo Staffan Strand** () er ein svensk tidlegare høgdehoppar frå Upplands Väsby. Han vann høgdetevlinga ved innandørs-EM 2002 og tok bronsemedaljen i EM i friidrett 2002. Strand sitt personbeste innandørs er 2,35 meter, utandørs nådde han ikkje høgre enn 2,32 m. Han vart svensk meister i høgdehopp 1995-97.

Strand sette personleg rekord i Nice sommaren 2000 med eit hopp på 2,32 meter. Same høgda klarte han også i OL-finalen 2000 i Sydney, noko som gav han ein delt sjetteplass. Innandørssesongen 2002 vann han høgdetevlinga i europameisterskapen i Wien då han svinga seg over 2,34 meter, eit par månader seinare presterte han 2,35 m i Stockholm. Under Friidretts-EM 2002 kneip han bronsemedaljen, trass i at han ikkje hoppa høgre enn 2,27 m.
 
### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*VM 1997 i Aten: Utslått kvalifiseringa (2,23 m=nr 15)
*EM 1998 i Budapest: Nr 8 – 2,27 m
*VM 1999 i Sevilla: Nr 5 – 2,29 m
*OL 2000 i Sydney: nr 6 – 2,32 m
*VM 2001 i Edmonton: Nr 6 – 2,25 m
*EM 2002 i München: Bronsemedalje – 2,27 m
*VM 2003 i Paris: Utslått kvalifiseringa (2,20 m=nr 22)
*OL 2004 i Aten: Utslått kvalifiseringa (2,25 m=nr 18)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Staffan Strand|Staffan Strand]]» frå ,  den 8. juni 2022.*
Verdsmeisterskapen i roing 1977

**Verdsmeisterskapen i roing 1977** vart avvikla på reggatabana Bosbaan i Amstelveen i Nederland, med finalar helga 28. og 29. august. Karane tevla i 11 i ulike båtklassar og kvinnene i 6.

Ingen norske båtar plasserte seg mellom dei seks beste.

## Karar
### Singlesculler





### Dobbeltsculler





### Toar utan styrmann





### Toar med styrmann





### Firar utan styrmann





### Firar med styrmann





### Dobbeltfirar





### Åttar





### Lettvekt singlesculler





### Lettvekt, firar utan styrmann





### Lettvektsåttar





## Kvinner
### Singlesculler





### Dobbeltsculler





### Toar utan styrmann






### Firar med styrmann





### Dobbeltfirar





### Åttar





## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:1977 World Rowing Championships|1977 World Rowing Championships]]» frå ,  den 8. juni 2022.*
Havsil

**Havsil** (*Ammodytes marinus*) er ein fisk i silfamilien som lever i havet, og som kan bli opp mot 24 cm lang. Han har 55-63 stråler i ryggfinnen. Fisken blir også kalla kvitsil, sandgrevling og tobis.

## Leveområde
Arten har ein meir nordleg førekomst enn småsil, og er utbreidd frå Kolahalvøya til Island og Grønland, og mot sør til den engelske kanalen. Han er den vanlegaste silarten i Nord-Noreg. I Austersjøen finst han aust til Bornholm. Havsil lever på 10-40 m djupne.

## Næring og levesett
Føden er mark, krepsdyr og fiskeyngel. Havsil er sjølv viktig føde for sjøfuglar. 

Leiken føregår i november-februar, og på same måte som hjå småsil.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Havsil|Havsil]]» frå ,  den 9. juni 2022.*
** oppgav desse kjeldene:*




* 
* 
*
Mir slott

**Mir slott** (belarusisk Мірскі замак) er ein verdsarvstad i Belarus, nær Mir i distriktet Karelitski i Hrodna voblast.

## Historie
Konstruksjonen av slottet byrja på slutten av 1400-talet. Slottet, som opphavleg var i gotisk stil, vart ferdigstilt under hertug Ilinitsj på byrjinga av 1500-talet. Hertug Radziwiłł overtok slottet i 1568 og bygde det om til eit renessanseslott. Eit tre etasjar høgt palass vart også bygd langs den nordlege og austre delen av slottsmuren. Murfasadane vart dekorerte med kalksteinsportaler, plater, balkongar og ein portal.

I 1817, etter at slottet var vorte forlate i nær eit hundreår og var vorte sterkt skadd i slaget ved Mir i 1812, gjekk det i arv frå Dominik Hieronim Radziwiłł til dottera Stefania, som vart gift med prins Ludwig zu Sayn-Wittgenstein-Berleburg. Det gjekk så til dotte deira Maria, som gifta seg med prins Chlodwig Hohenlohe-Schillingsfürst. 
Sonen deira, Maurice Hohenloche-Schillingsfürst, selde slottet til Mikolaj Swiatopelk-Mirski av Bialynia i 1895. Sonen til Mikolaj, Michal Swiatopelk-Mirski, byrja å byggje om slottet etter teikningar frå arkitekten Teodor Burszes. Familien Swiatopelk-Mirski eigde slottet fram til 1939. Under [andre verdskrig]en](https://nn.wikipedia.org/wiki/andre_verdskrig%5Den) vart slottet brukt som base for den tyske okkupasjonsmakta, og vart brukt til internering av jødar.

I desember 2000 var Mir slott teke opp som del av UNESCO si verdsarvliste.

## Galleri

File:Mir castle in spring.JPG
File:Mir Castle Complex 107.jpg
File:Mir, Belarus - panoramio (42).jpg
File:Мірскі замак. Спадчына вякоў 57.jpg
File:20090613 002 Мир (26).jpg
File:Інтер'еры Мірскага замка.JPG
File:Кабінет. Мірскі замак.jpg
File:Бальная зала. Мірскі замак.jpg


## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Mir Castle Complex|Mir Castle Complex]]» frå ,  den 10. juni 2022.*  

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Mir slott|Mir slott]]» frå ,  den 9. juni 2022.*  

## Bakgrunnsstoff

*
Sunniva Andersen

**Sunniva Amalie Næs Andersen** () er ein norsk handballspelar frå Skien. Ho har sidan 2017 spelt venstrekant i den norske toppklubben Våg/Vipers. 
Andersen vart europameister 2022 med Noregs landslag, medan ho i så vel 2021 som 2022 bidrog til at Våg gjekk til topps i EHF-meisterligaen.  

Andersen var frå 2012 Gjerpen-spelar. Sommaren 2017 veksla ho over til Våg/Vipers frå Kristiansand, eit lag som var i ferd med å ta over hegemoniet i norsk handball på kvinnesida. Over fleire sesongar utvikla ho seg etterkvart til å verte eit trygt val på kantplassen i laget. Ho var med om å vinne EHF-meisterligaen 2021, men hadde ei viktigare rolle då Våg/Vipers forsvarte meisterligatriumfen i 2022.

Andersen deltok i 3 landskampar for Noreg i sesongen 2021/22, skåra 4 mål.

### Merittar landslag
*EM 2022: Gullmedalje etter 27–25 mot Danmark

## Kjelder

*handball.no
Småsil

**Småsil** (*Ammodytes tobianus*)  er ein fisk i silfamilien. Han har ein lang, tynn kropp, og er noko flat frå sidene. Fisken kan bli opptil 20 cm lang, og er dermed kortare enn havsil.  Dei to liknar elles mykje. Småsil har framskytbar munn og skjel som ligg i folder i huda.

## Utbreiing
Småsil er utbreidd frå Portugal i sør til Island og den vestlege delen av kysten av Murmansk. Fisken er svært vanleg i Nordsjøen, der viktigaste gytefelta ligg. I Noreg er småsilen vanleg langs kysten nord til Stad og vidare meir spreidd til Finnmark. Ein må rekne med at det føregår gyting langs heile kysten, ettersom det er påvist yngel til aust av Vardø. Arten finst hovudsakleg i litoralsona ned til ca. 30 m djupne.
## Levesett
Småsil grev seg ned i sanden om natta, og når det er fare på ferde. Om dagen trekk han opp i vassmassane på jakt etter føde. Denne består i stor grad av planktoniske krepsdyr, men han et også egg og yngel av fiskar, også av sin eigen art. I Nordsjøen opptrer det lokalt store konsentrasjoner av sil på grunn av tidvasstraumene. Disse straumane samlar og fører med seg store mengder plankton som silane beitar på.

Gyteperioden varierer med geografi. I Den engelske kanalen finn han stad på haustparten, i Nordsjøen midtvinters, ved Island på ettervinteren, og i Austersjøen synest bestanden å vera delt i ein vår- og ein haustgytande bestand. Eggene er ovalt pæreforma og blir gyta på sandbotn, der kvart enkelt egg fester seg til eit sandkorn. Normal klekkingstid er ca. 10 døgn, men nyklekte sillarvar kan dukka opp over ein periode på mange månader. Ein meiner at dette kjem av at mange av silegga blir dekte av sand på grunn av lokale bunnstraumsforhold, og at det då førekjem ein «dvaleperiode» i eggutviklinga. Normal utviklingshastighet byrjer att når egga kjem opp til botnoverflaten igjen. Hjå dei haustgytande silane i Oslofjorden blir eggane liggjande over vinteren før dei klekker.

## Økonomisk tyding
Det kommersielle fisket etter sil var tidlegare lite, og silen ble sett på som ein plage under fiske etter andre artar i Nordsjøen. Danske snurrevadsfiskarar kjente likevel godt til dei lokale vandringane og tilhaldsstadene til silen, noko dei nytta i fisket etter m.a. flyndre og torsk. Sil er nemleg eit viktig ledd i næringskjeda i havet, ettersom både egg, larver og vaksen sil er viktig føde for torsk, flyndre, makrell og fleire andre artar. Også for sjøfuglar er sil viktig mat, bl.a. for lunde. I seinare år har sil fått sterkt aukande tyding som industrifisk, dvs. som grunnlag for produksjon av fiskemjøl og olje, dels som følgje av nedgang i bestandane av tradisjonelle artar som sild og makrell. Danskar og tyskarar har ført an i silfisket, og det er kalkulert at det enkelte år i løpet av dei få månadane silfisket i Nordsjøen varer, tek ein 40 milliardar individ. 

## Andre norske namn
* Kvitsil
* Sandgrevling 
* Tobis

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Småsil|Småsil]]» frå ,  den 10. juni 2022.*
Tobis

**Tobis** kan visa til:

* Silfamilien (Ammodytidae), ulike fiskar som også er kjend som tobis, t.d.:
** Havsil (*Ammodytes marinus*)
** Småsil (*Ammodytes tobianus*) 
* Laksetobisfamilien Paralepididae 
**Liten laksetobis (*Arctozenus risso*)
**Stor laksetobis (*Paralepis coregonoides*)
**Nebblaksetobis (*Magnisudis atlantica*)

* Torvald «Tobis» Tollgren, orkesterleiar for Tobis and his Gauchos
* Tobisvik, ei vik ved munningen av Tommarpsån
Lysprikkfiskfamilien

**Lysprikkfiskfamilien** (Myctophidae) er ein familie av fiskar.

Dei har ein avlang kropp som er samantrykt frå sidene, feittfinne og små lysorgan i rekker. Dei lever pelagisk i alle hav frå overflata ned til fleire tusen meters djupne. Mange artar vandrar vertikalt i løpet av døgnet; vanleg djupne er 300–1200 m om dagen og 10–100 m om natta.

Lysprikkfiskar finst i enorme mengder, og dei er blant dei mest talrike av alle virveldyr. Dei speler derfor ei viktig rolle i marine økosystem som føde for større fiskar, kvalar, pingvinar og blekksprutar. 

Det blir drive kommersielt fiske etter lysprikkfiskar i Omanbukta, utanfor Sør-Afrika og i Subantarktis.

## Slekter

*[[Benthosema]]*
*[[Bolinichthys]]*
*[[Centrobranchus]]*
*[[Ceratoscopelus]]*
*[[Diaphus]]*
*[[Diogenichthys]]*
*[[Electrona (fish)|Electrona]]*
*[[Gonichthys]]*
*[[Gymnoscopelus]]*
*[[fiskeslekta Hintonia|Hintonia]]*
*[[Hygophum]]*
*[[Idiolychnus]]*
*[[Krefftichthys]]*
*[[Lampadena]]*
*[[Lampanyctodes]]*
*[[Lampanyctus]]*
*[[Lampichthys]]*
*[[Lepidophanes]]*
*[[Lobianchia]]*
*[[Loweina]]*
*[[Metelectrona]]*
*[[Myctophum]]*
*[[Nannobrachium]]*
*[[Notolychnus]]*
*[[Notoscopelus]]*
*[[Parvilux]]*
*[[Protomyctophum]]*
*[[Scopelopsis]]*
*[[Stenobrachius]]*
*[[Symbolophorus]]*
*[[Taaningichthys]]*
*[[Tarletonbeania]]*
*[[Triphoturus]]*

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Lysprikkfiskfamilien|Lysprikkfiskfamilien]]» frå ,  den 10. juni 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:*

;Litteratur

* P. Pethon (1998). Aschehougs store fiskebok (4. rev. utg.). Aschehoug. s. 272–275. ISBN 82-03-22260-9. 
* J.S. Nelson (2006). Fishes of the World (4. utg.). John Wiley & Sons. ISBN 0-471-25031-7. 

## Bakgrunnsstoff
Glattsil

**Glattsil** (*Gymnammodytes semisquamatus*) er ein lang, smal fiskeart i silfamilien som finst i Aust-Atlanteren. 

## Utsjånad
Glattsil er ein lang, smal fisk utan skjel på framkroppen og med tannlause kjever med tydeleg underbitt. Han har ingen bukfinnar, ryggfinnen er lang, og både denne og analfinnen har bølgete kantar. Sidelinja er ikkje rett, men har små, korte utskot. Fisken blir normalt ikkje mykje meir enn 15 cm lang, men han kan bli opptil 30 cm.

## Levesett
Arten lever på djupner mellom 25 og 250 m over skalgrusbotn. Føda består av plankton.

### Forplanting
Gytetida varierer; i Nordsjøen finn ho stad om våren og hausten. Hoene kan på det meste legga 30 000 klebrige egg som festnar seg på botnen. Larvene er derimot pelagiske.

## Utbreiing
Glattsil finst aust i Atlanterhavet frå Sør-Noreg, Skagerrak, Dei britiske øyane (inklusive Shetlandsøyane) via Nordsjøen til Portugal.

## Kommersiell bruk
Glattsil blir som andre artar i silfamilien fiska som industrifisk. Han blir også brukt som agn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Slättobis|Slättobis]]» frå ,  den 11. juni 2022.*
Fiskeslekta Argentina

***Argentina*** er ei slekt av fiskar i vassildfamilien (Argentinidae).

## Artar
Det blir rekna 13 artar til denne slekta:
* *[[Argentina aliceae]]* Cohen & Atsaides, 1969 (*Alice Argentina*)
* *[[Argentina australiae]]* Cohen, 1958
* *[[Argentina brasiliensis]]* Kobyliansky, 2004
* *[[Argentina brucei]]* Cohen & Atsaides, 1969 (*Bruce's Argentine*)
* *[[Argentina elongata]]* F. W. Hutton, 1879
* *[[Argentina euchus]]* Cohen, 1961
* *[[Argentina georgei]]* Cohen & Atsaides, 1969
* *[[Argentina kagoshimae]]* D. S. Jordan & Snyder, 1902
* *[[Argentina lei]]*
* *[[Argentina sialis]]* C. H. Gilbert, 1890 (*North-Pacific Argentine*)
* *[[Argentina silus]]* (Ascanius, 1775) (vassild)
* *[[Argentina sphyraena]]* Linnaeus, 1758 (*Argentine*)
* *[[Argentina stewarti]]* Cohen & Atsaides, 1969
* *[[Argentina striata]]* Goode & T. H. Bean, 1896 (*Striated Argentine*)

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Argentina (fish)|Argentina (fish)]]» frå ,  den 11. juni 2022.*
EHF-meisterligaen i handball 2022/Kvinner

**Meisterligaen i handball 2022 for kvinner** var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til 11. september 2021. Turneringa med 16 deltakande lag opna med seriespel i to grupper à 8 lag. Dei to beste laga i dei to gruppene skulle gå rett til kvartfinalane, laga på plassane 3-6 møttest til cupspel om plass i kvartfinalane. Etter Russland gjekk til krig og invaderte Ukraina, vart GK Rostov (som var kvalifisert til kvartfinale) og CSKA Moskva stengt ute frå turneringa. Laga som vann kvartfinalane møttest til sluttspel i Budapest 4. og 5. juni.

IK Våg/Vipers frå Kristiansand vann turneringa gjennom finalesiger 33–31 over ungarske Győri ETO. Dermed forsvarte det norske laget sigeren frå 2021. I semifinalen vann Våg/Vipers 33–27 over franske Metz BH. Tidlegare slo Vipers ut slovenske RK Krim med 65 mot 49 i kvartfinalane. Det var tredje gongen eit norsk lag vann EHF-meisterligaen.

## Sluttspelet
*Semifinalane:
*Győri ETO – Team Esbjerg 32 – 27
*IK Våg/Vipers – Metz BH 33 – 27
*Bronsefinalen:
*Metz BH – Team Esbjerg 32 – 26

### Finalen
IK Våg/Vipers – Győri ETO 33 – 31

Györi ETO var det førande laget det fyrste kvarteret og leia 10–7. Over ein ni minutts periode skåra så Våg/Vipers seks mål utan Győr skåra eitt einaste. Ved pause leia det norske laget 15–13. I den andre omgangen utlikna Győr til 16–16, før Våg/Vipers drog ifrå til 21–17. Sidan låg Våg/Vipers jamt 2-3 mål over Győr i målprotokollen og kunne til sist kontrollere inn til siger med 33 mål mot 31. 

**Vipers**: Markéta Jeřábková vart toppskårar i kampen med sine 7 fulltreffarar, elles skåra Isabelle Gulldén 6, Jana Knedlíková 5, Nora Mørk 4, Sunniva Andersen, Lysa Tchaptchet, Ana Debelić (alle) 3 mål, medan Zsuzsanna Tomori fann vegen til nettmauskane 2 gongar. Ragnhild Valle Dahl og Marta Tomac kom ikkje på skåringslista, Silje Waade, Hanna Yttereng og Tuva Høve var benkeslitarar. Katrine Lunde, Andrea Austmo Pedersen og Evelina Eriksson var målvakter.

Anne Mette Hansen var toppskårar for **Győri ETO**, som elles hadde norske Veronica Kristiansen, Stine Oftedal og Silje Solberg med i sitt mannskap.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:EHF Champions League der Frauen 2021/22|EHF Champions League der Frauen 2021/22]]» frå ,  den 10. juni 2022.*
Isabelle Gulldén

**Isabelle Therese Gulldén** () er ein svensk handballspelar frå Partille kommun. Ho er i angrep aktiv i rolla som spelstyrar.

Gulldén debuterte på det svenske landslaget i 2007 og utvikla seg til å verte ein av verdas fremste handballspelarar. Ho deltok i 224 landskampar og skåra 846 landslagsmål innan den 15. desember 2020. Høgdepunktet med Sveriges landslag var EM-finalen 2010, der Sverige fekk sølv. Fire år seinare sikra Gulldén og Sverige seg bronsen i Handball-EM 2014.

Åra 2011-22 var Gulldén aktiv i fire ulike toppklubbar i fire ulike land. I 2014 var ho med om å vinne EHF-pokalen for danske Viborg HK, medan ho i 2016 og 2022 triumferte i EHF-meisterligaen med høvesvis rumenske CSM Bucuresti og norske Våg/Vipers.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Isabelle Gulldén|Isabelle Gulldén]]» frå ,  den 10. juni 2022.*
Patrik Kristiansson

**Arne Patrik Kristiansson**, gift **Klüft**, () er ein svensk tidlegare stavhoppar og seinare ishockeytrenar frå Göteborg.

Kristiansson slo gjennom i 1998-sesongen då han sette svensk rekord med 5,77 meter. I 2001 forbetra han rekorden til 5,83 m og i 2002 til 5,85 m. Åra 1998, 2001, 2002 og 2003 vart han svensk meister i stavhopp.

Ved innandørs-EM 2002 i Wien vart Kristiansson andremann på 5,75 m, likt med så vel vinnaren som tredjemann. Under europameisterskapen 2002 i München enda han på fjerdeplass med 5,80 m, jamhøgt med dei to tyskarane som tok sølv og bronse. Høgdepunktet som stavhoppar kom då han under Paris-VM 2003 tangerte den personlege rekorden og tok bronsemedaljen.

Han gifte seg med Carolina Klüft i 2007 og tok hennar slektsnamn til etternamn.

### Medaljar og plasseringar i internasjonale meisterskap
*EM 1998 i Budapest: Nr 12 (5,45 m i kvalifiseringa)
*VM 1999 i Sevilla: Utslått i kvalifiseringa (5,40 m=nr 29)
*OL 2000 i Sydney: Utslått i kvalifiseringa (5,55 m=nr 20)
*VM 2001 i Edmonton: Utslått i kvalifiseringa (5,60 m=nr 14)
*EM 2002 i München: Nr 4 – 5,80 m
*VM 2003 i Paris: Bronsemedalje – 5,85 m
*OL 2004 i Aten:Utslått i kvalifiseringa (5,60 m=nr 20)
*VM 2005 i Helsinki: Nr 9 – 5,50 m

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Patrik Klüft|Patrik Klüft]]» frå ,  den 11. juni 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Njasvizj slott

**Njasvizj slott** (belarusisk Нясьвіскі замак) er ein verdsarvstad i Njasvizj i Belarus.

## Historikk
Det rektangulære, treetasjes slottet vart bestilt av magnaten Mikołaj Krzysztof Radziwiłł i 1582. Hovudbygningen stod ferdig i 1604. Eit halvt hundreår seinare vart det bygd fleire galleri. Hjørna av slottet vart grunnfesta med fire åttekanta tårn.

I 1706, under den store nordiske krigen, plyndra hæren til Karl XII slottet og øydela festningsverka. Nokre tiår seinare inviterte familien Radziwiłł nokre tyske og italienske arkitektar til å renovere og utvide slottet. Antoni Zaleski dekorerte den gule fasaden med barokkstukkatur. Portane til slottet frå 1600-talet vart også rekonstruerte, og slottets toetasjes tårn vart krona med tårnhette.

### Renovering og seinare bruk
I 1881–1886 vart interiøret av slottet renovert av prins Antoni Radziwiłł og kona hans Marie de Castellane. Dei teikna også slottsparken i engelsk stil. I 1939 vart familien kasta ut av slottet av den raude hæren. Under Sovjettida vart slottet brukt som eit sanatorium. Parken vart gradvis forfallen. 

I 1994 vart slottet erklært som eit nasjonalhistorisk og kulturelt reservat. I 2005 vart slottet oppført på UNESCO si verdsarvliste. Slottskomplekset vert rekna som det vakraste i Belarus.

## Kjelder

**Delar av denne artikkelen bygger på «[[:en:Nesvizh Castle|Nesvizh Castle]]» frå ,  den 11. juni 2022.*  
**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Njasvizj slott|Njasvizj slott]]» frå ,  den 11. juni 2022.*

## Bakgrunnsstoff

*Offisiell nettstad
*Om Njasvizj slott på Belarus.by
Colombiadukkar

**Colombiadukkar** (*Podiceps andinus*) er ein utdøydd fugleart som var ein medlem av dukkarfamilien. Han levde i Bogotá-våtmarkene på sletteland i austlege Andes i Colombia, ca. 2600 moh. Arten var framleis rikeleg på Totasjøen i 1945. Tidvis vart han vurdert som ein underart av svarthalsdukkar (*P. nigricollis*). Han var utan evne til å flyge.

Colombiadukkaren var 33 centimeter i kroppslengde. Hekkedrakta var i stor grad svart slik som svarthalsdukkar, men framsida av halsen og brystet var kastanjefarga, øyretufsane var mørkare og nebbet litt kraftigare enn hos svarthalsdukkar som han elles likna.

Nedgangen til colombiadukkaren blir tilskriven drenering av våtmarker, tilslamming, ureining frå plantevernmiddel, uro på grunn av sivhausting, jakt, konkurranse og predasjon av innført regnbogeaure (*Oncorhynchus mykiss*) som åtok ungar. Den primære årsaka var tap av habitat: drenering av våtmarker og siltasjon resulterte i høgare konsentrasjonar av ureiningar og gjødning, noko som forårsaka eutrofiering (gjengroing) ved Totasjøen. Dette øydela den opne, nedsenka naturlege vegetasjonen og resulterte i danninga av ein tett monokultur av vassgras, *[[Elodea]]*. 

Innan 1968 hadde populasjonen gått ned til omtrent 300 individ. Berre to registreringar av arten vart gjort på 1970-talet; ein sett i 1972, og den siste stadfesta observasjonen frå 1977 då tre fuglar vart sette. Intensive studiar i 1981 og 1982 klarte ikkje å finne arten, og han blir no rekna som utdøydd.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Colombian grebe|Colombian grebe]]» frå , den 12. juni 2022.*  
* Llimona, F., J. del Hoyo, D. A. Christie, F. Jutglar, og G. M. Kirwan (2020). *Colombian Grebe (Podiceps andinus)*, version 1.0. I Birds of the World (J. del Hoyo, A. Elliott, J. Sargatal, D. A. Christie, og E. de Juana, red.) Cornell Lab of Ornithology, Ithaca, NY, USA. https://doi.org/10.2173/bow.colgre1.01

## Bakgrunnsstoff

* BirdLife International (2022) Species factsheet: ''Podiceps andinus''. Henta 12. juni 2022
* 
* Illuastrasjon gjort av Benjamin Cardenas Valderrama på Flickr.com
* El Pato Zambullidor extinto de Colombia
EHF-meisterligaen i handball 2011/Kvinner

**Meisterligaen i handball 2011 for kvinner** var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med kvalifiseringsspel 3. september 2010 og avslutta med dobbeltfinale 7. og 14. mai 2021. Larvik Håndballklubb vann turneringa. Det var fyrste gongen eit norsk lag vann EHF-meisterligaen.

### Gruppespela
Etter innleiande kvalifiseringsrundar vart gruppespelet med fire grupper à fire lag avvikla i tida 9.oktober til 21. november. Dei to beste laga i kvar av desse gruppene gjekk vidare til hovudrunda. Hovudrunda vart avvikla i to grupper frå 4. februar til 20. mars 2011. Dei to flittigaste poengsankarane i B-gruppa, Győri ETO og Larvik HK, begge 10 poeng, og i A-gruppa, ŽRK Budućnost og SD Itxako begge 8 poeng, kvalifiserte seg til semifinale.

### Semifinalane
*SD Itxako – Győri ETO 50 – 45 (26-21 og 24-24)
*Larvik HK – ŽRK Budućnost 52 – 44 (25-20 og 27-24)

### Finalane
Framom 4&nbsp;416 tilskodarar vann Larvik HK heimekampen i Arena Larvik den 7. mai med 23–21.
Bortekampen i spanske Pamplona sju dagar seinare enda med knappe 25-24 til SD Itxako, dermed sikra Larvik seg EHF-trofeet med 46 mål mot 45 Itxako sine 45.

Måla til **Larvik HK** kom frå Tonje Larsen 8+4, Linn Sulland 0+10, Heidi Løke 6+1, Linn-Kristin Riegelhuth 3+3, Nora Mørk 3+1, Gro Hammerseng 2+2 og Kari Mette Johansen 1+3. Cecilie Leganger og Lene Rantala var målvakter. Sara Breistøl, Karoline Breivang, Tine Kristiansen, Olga Medvedova og Tine Stange kom ikkje på skåringslistene.

Carmen Martín skåra i alt 15 mål for det spanske laget.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:EHF Champions League der Frauen 2010/11|EHF Champions League der Frauen 2010/11]]» frå ,  den 12. juni 2022.*
Kviting

**Kviting** (*Merlangius merlangus*), òg kalla **bleike** eller **bleikje**, er ein fisk i torskefamilien.

## Skildring
Kvitingen kan bli opptil 70 cm lang og 3 kg, men vanlegvis ikkje lenger enn 50 cm. Han er sølvgrå på farge, mørkare på ryggen og lys på buken. Berre unge individ har ein liten skjeggtråd. Munnen er overbitt.
Sidelinja gjer ei svak boge over brystfinnane, som har ein svart flekk ved rota. Dei tre ryggfinnane og to gattfinnane har berre blautstråler. Den fyrste ryggfinnen har 12–15 blautstråler, den andre har 18–25, og den tredje har 19–22. Den fyrste gattfinnen har 30–35 blautstråler og den andre har 21–23.

## Utbreiing og habitat
Kvittngen har den største utbreiinga si i nordaustlege delar av Atlanterhavet, frå Gibraltar og nordover til Island og Barentshavet. Han finst òg i Svartehavet, Middelhavet og vestlege delar av Austersjøen. I Noreg finst kvitingen langs heile kysten, men er vanlegast sør for Stad.

Kviting opptrer frå 10 til 200 meter, ofte på mudder- og sandbotn.

## Åtferd
Kvitingen er bentopelagisk, men held mest til som botnfisk. Unge fiskar finst heilt inne ved land, medan dei vaksne og store individa oppheld seg i litt større avstand til kysten og på større djupner. Dei kan vandra over store område, men lite er kjent om vandringsmønstera deira. Hovudføda er krepsdyr og annan fisk som sild. I gytetida, frå januar til juli, samlar kvitingane seg i store stimar. Både egga og yngelen er pelagisk. Når yngelen blir omtrent 10 mm søkar dei ofte vern mellom nesletrådane til brennmaneter. Når dei blir 50–100 mm lange søkar dei mot botnen.

## Økonomisk tyding
Kvitingen er ein svært god matfisk og det blir drive kommersielt fiske etter han med trål og snurrevad.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Hvitting|Hvitting]]» frå ,  den 12. juni 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
*
Ringmur

**Ringmur** (eller **kurtinmur** frå fransk *courtine*, 'gardin') er ein mur som  normalt er svært tjukk og som strekker seg rundt ein festning og vernar om borggarden. Ein festning kan ha fleire ringmurar utanfor kvarandre, og det er også vanleg med ei vollgrav og eventuelt skansar utanfor muren. 

Dei eldste ringmurane var berre enkle murar der forsvararar kunne stå på toppen og skyta eller hiva ting mot angriparar. Effekten blei forsterka av at ein byrja å bygga tårn i ringmuren. Desse gav betre evne til å gjera motstand under angrep, både ved at ein kunne plassera fleire forsvararar på muren, at desse blei verna bettre ved at dei kom høygae opp, og ved at ein kunne plassere tyngre skyts på tårna. 

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:nb:Ringmur|Ringmur]]» frå ,  den 13. juni 2022.*
EHF-meisterligaen i handball 2013/Kvinner

**Meisterligaen i handball 2013 for kvinner** var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med kvalifiseringsspel 21. september 2012 og avslutta med dobbeltfinale 5. og 13. mai 2013. Vinnar av turneringa vart Győri ETO frå Győr i Ungarn.

Etter innleiande kvalifiseringsrundar vart gruppespelet med fire grupper à fire lag avvikla i tida 13. oktober til 18. november. Dei to beste laga i kvar av desse gruppene gjekk vidare til hovudrunda. Hovudrunda vart avvikla i to grupper frå 26. januar til 17. mars 2013. Dei to flittigaste poengsankarane i A-gruppa, Győri ETO og Larvik HK, med 12 og 8 poeng, og i B-gruppa, RK Krim og Oltchim Vâlcea begge 8 poeng, kvalifiserte seg til semifinale.

### Semifinalane
*Oltchim Vâlcea – Győri ETO 47 – 48 (22-24 og 25-24)
*Larvik HK – RK Krim 52 – 44 (22-24 og 27-19)

### Finalane
Győri ETO vann bortekampen mot Larvik HK i Arena Larvik den 5. mai med 21–24 og heimekampen i ungarske Veszprém seks dagar seinare med 23–22 og sikra seg EHF-trofeet med 47 mål mot 43.

**Győri ETO** sitt vinnarlag bestod mellom andre av målvakta Katrine Lunde og målskårarane Anita Görbicz 8+4, Heidi Løke 6+5, Jovanka Radičević 5+5, Eduarda Amorim 2+2, Andrea Lekić 1+3, Anikó Kovacsics 1+2, Ivett Szepesi 0-2 og Viktória Soós 1+0.

Måla til **Larvik HK** kom frå Linn-Kristin Riegelhuth 4+4, Isabel Blanco 5+2, Nora Mørk 2+5, Thea Mørk 3+3, Gro Hammerseng 1+4, Linn Sulland 4+0, Anja Edin 2+0, Tonje Larsen 0+2, Karoline Breivang 1+0, Sara Breistøl 1+0. Cecilie Leganger og Lene Rantala var målvakter. Kristina Bille, Kristine Breistøl, Mie Sando og Pernille Wibe kom ikkje på skåringslistene.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:de:EHF Champions League der Frauen 2012/13|EHF Champions League der Frauen 2012/13]]» frå ,  den 13. juni 2022.*
Mendefolk

**Mendefolk** er ei folkegruppe som hovudsakleg bur i Sierra Leone, Liberia og Guinea. Dei talar mandespråket mende. Mendefolk utgjer majoriteten i Sierra Leone, der dei særleg bur i sørlege og austlege område. Ved folketeljinga i 2015 budde det  mendefolk i landet.

Den munnlege tradisjonen deira tyder på at dei vandra inn til området frå Sudan mellom 100- og 1500-talet. Dei har tradisjonelt livnært seg gjennom å dyrka afrikansk ris og fleire andre vekstar, og nyttar vekselbruk for å verna jorda mot utarmning.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:sv:Mende|Mende]]» frå ,  den 13. juni 2022.*  

## Bakgrunnsstoff
EHF-meisterligaen i handball 2014/Kvinner

**Meisterligaen i handball 2014 for kvinner** var ei turnering arrangert av Europas handballforbund (EHF) som tok til med kvalifiseringsspel 7. september 2013 og avslutta med sluttspel 3.-4. mai 2014. Győri ETO frå Győr i Ungarn vann turneringa for andre året i rad.

Turneringa med 16 deltakande lag opna med seriespel i fire grupper à 4 lag. Dei to beste laga i desse  gruppene gjekk vidare til ei hovudrunde med to grupper à 4 lag. Dei to beste laga i hovudrunde-gruppene kvalifiserte seg til sluttspel. Norske Larvik HK vart slått ut i hovudrunda.

## Sluttspelet
Sluttspelet vart avvikla helga 3. og 4 mai 2014. 
*Semifinalane:
*Győri ETO – Midtjylland HB 29 – 26
*ŽRK Budućnost – Vardar 22 – 20 etter ekstraomgangar

*Bronsefinalen:
*Vardar – Midtjylland HB 34 – 31

### Finalen
*Győri ETO – ŽRK Budućnost 27-21

Györi ETO tok kontroll over kampen i fyrste omgang og leia 15–10 ved pause.  I den andre omgangen styrte laget inn til siger 27–21.

**Győri ETO** sitt vinnarlag bestod mellom andre av målvakta Katrine Lunde og målskårarane Anita Görbicz 7, Heidi Løke 4, Eduarda Amorim 4, Adrienn Orbán 4, Katarina Bulatović 3, Bernadett Bódi 2, Anikó Kovacsics 2 og Dorina Korsós 1.

Cristina Neagu vart toppskårar for Budućnost med 7 sine fulltreffarar.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:EHF Champions League der Frauen 2013/14|EHF Champions League der Frauen 2013/14]]» frå ,  den 14. juni 2022.*
Anita Görbicz

**Anita Görbicz** () er ein ungarsk tidlegare handballspelar frå Veszprém. Ho var fem gongar med om å vinne EHF-meisterligaen for Győri ETO, eit handballag ho spelte på frå 1998 til 2021.

Görbicz spelte vanlegvis midtre rykkromspelar, tidvis var ho også venstrekant. Ho debuterte på Ungarn sitt landslag mot Noreg i 2002, deltok dei neste 15 år i 233 landskampar og skåra 1111 landslagsmål. Med Ungarn vann ho VM-sølv i 2003, VM-bronse i 2005 og bronse i så vel EM 2004 som i EM 2012.

Gjennom 23 sesongar i Győri ETO sanka Görbicz fem trofe i EHF-meisterligaen (2013, 2014, 2017, 2018, 2019), 13 nasjonale seriemeisterskap og 15 nasjonale cupmeisterskap.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Anita Görbicz|Anita Görbicz]]» frå ,  den 14. juni 2022.*
Győri ETO

**Győri Egyetértés Torna Osztály Kézilabda Club** er ein handballklubb heimehøyrande i Győr i Ungarn. Klubben vart skipa i 1948 og har dominert den nasjonale handballen på kvinnesida sidan 2004. Győri ETO gjekk til topps i meisterligaen i 2013, 2014, 2017, 2018 og 2019. Laget nådde finalen også i 2009, 2012, 2016 og 2022.

Sidan 2010 har ei rad norske toppspelarar gjort teneste i Győri ETO. Katrine Lunde var den fyrste, sidan kom Heidi Løke, Kari Aalvik, Linn Sulland, Ida Alstad, Nora Mørk, Stine Oftedal, Veronica Kristiansen, Kari Brattset, Amanda Kurtović og Silje Solberg.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Győri Audi ETO KC|Győri Audi ETO KC]]» frå ,  den 14. juni 2022.*
Military Road i Northumberland

**Military Road** er eit lokalt namn for delar av vegen B6318 i Northumberland i England. Vegen går frå Heddon-on-the-Wall  i aust til Greenhead  i vest. Mykje av vegen går parallelt med den romerske Hadrianmuren, og store delar av han er bygde på grunnmuren til denne. Vegen er likevel ikkje ein romarveg, men ein veg bygd for å kunna transportera militære styrkar og utstyr mellom Newcastle og Carlisle.

## Historie

Vegen må ikkje forvekslast med den romerske militærvegen ved Hadrianmuren i sør. Han må heller ikkje forvekslast med andre vegar kalla *Military Road* som blei bygde i Skottland under Field Marshal Wade. Desse inkluderer vegar ved Corrieyairack Pass og Aberfeldy.

Langs mykje av lengda si er Military Road heilt rett, og minnar om ein romarveg. Omgrepet «militærveg» kjem ikkje frå dette, men frå ønsket om ein veg som var eigna for flyting av militært utstyr og køyretøy mellom Newcastle og Carlisle. Dette var i stor grad som svar på dei dårlege forholda hannoveriske styrkar under feltmarskalk Wade hadde møtt i 1746 då dei freista å undertrykka jakobittar som kjempa for Bonnie Prince Charlie i nord. Vanskane til troppane under feltmarskalk Wade, og tilknytinga hans til andre «militærvegar» i Skottland, er truleg kjelda til at mange trut han òg var ansvarleg for denne ruta.

Avgjerda om å forbetra vegkommunikasjonen blei tatt som svar på vanskane med å flytta den hannoveriske hæren under general George Wade frå Newcastle til Carlisle i 1746; reisa skal ha tatt nesten ei veke mellom 16. og 22. november. I lys av den dårlege tilstanden til vegen rekna ein det som ei hastesak å forbetra traséen. Bygginga byrja i midten av 1751, og blei fullført i 1758. Bygginga av den historiske militærvegen, som B6318 delvis går på, er omtalt som eit av dei mest skadelege enkeltåtaka på Hadrianmuren. Topografien vest for Sewingshields gjorde det nødvendig for vegen å skilja lag med muren, og dette verna mykje av det som er att av muren i dag.

## Sjå òg
*Stanegate

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:Military Road (Northumberland)|Military Road (Northumberland)]]» frå ,  den 13. juni 2022.* 
*** oppgav desse kjeldene:* 
* Smith, GH, Excavations near Hadrian's Wall at Tarraby Lane 1976, *Britannia*, Vol. 9 (1978), pp 19–56
*Lawson, W, The origin of the Military Road from Newcastle to Carlisle. *Archaeologia Aeliana Series 4*. Vol 44 (1966), pp. 185-207.

## Bakgrunnsstoff
A69-vegen

**A69** er ein større stamveg i Nord-England som går aust–vest over Penninane, gjennom fylka Tyne and Wear, Northumberland og Cumbria. Opphavleg byrja vegen i sentrum av Newcastle upon Tyne og seinare nær Birtley, men sidan ein bygde den vestlege omkøyringa for A1 rundt Newcastle har vegen byrja ved Denton Burn, ein forstad til Newcastle.

Frå A1-krysset til Carlisle sentrum er vegen 54 mile, eller 87&nbsp;km, lang.

## Busetnader langs vegen
* Denton Burn
* West Denton
* Throckley
* (Corbridge)
* (Hexham)
* (Haydon Bridge)
* Bardon Mill
* Melkridge
* (Haltwhistle)
* (Brampton)
* Warwick Bridge
* Warwick-on-Eden
* Botcherby
* Carlisle

Stader i parentes viser at busetnaden historisk var ved vegen, men no har omkøyringar.

## Skildring

Vegen går vegen går vestover frå A1 ved Denton Burn i Newcastle upon Tyne gjennom forstadene Denton Burn og West Denton før eit kryss med A6085 og B6323. Han fortset vestover og passerer over det som var Hadrianmuren, som til no har vore sør for vegen, ved Milecastle 13 på muren. Frå no av er vegen alltid sør for muren. Vegen fortset oppover Tyne-dalen, køyrer rundt landsbyen Corbridge og marknadsbyen Hexham. A69 kryssar elva Tyne vest for Hexham (Constantius Bridge), kryssar ho igjen vest for landsbyen Haydon Bridge, og nok ein gang når han går rundt Haltwhistle.

Etter å ha kryssa grensa til Cumbria, går A69 forbi byen Brampton, før han kjem til eit rundkøyringskryss med A689. A69 svingar til venstre her og går gjennom landsbyen Warwick Bridge. Etter eit kort stykke med dobbel køyrebane kjem A69 til vegkryss 43 på motorvegen M6, som går langs den austlege kanten av Carlisle.

Delen av A69 som går inn til Carlisle har namnet Warwick Road, og er kjend for å vera ein av dei mest trafikkerte vegane i fylket. Ved Saint Aidan-kyrkja svingar A69 til høgre opp Victoria Place, og møter A7-vegen ved eit trafikkert trafikklyskontrollert vegkryss, der han endar.

Vegen utgjer ein del av det uskilta europavegen E18. Det blir halde ved like av RoadLink.

**Historiske deler av vegen**

I den austlege enden gjekk A69 historisk frå den noverande endestasjonen sin med A1 ved Denton Burn austover langs Westgate Road (no den vestlege enden av A186) i Newcastle upon Tyne, og slutta ved krysset mellom Westgate Road og Neville Street i sentrale Newcastle nær Newcastle jernbanestasjon.

Bygginga av Gateshead Western Bypass førte til at delen av A69 som gjekk frå Denton Burn inn i sentrale Newcastle blei omnummerert til A186, og A69 passerte deretter over Scotswood Bridge og følgde Gateshead Western Bypass til Birtley, der han blei del av A1(M). Den seinare bygginga av Newcastle Western Bypass fekk Gateshead Western Bypass-seksjonen omnummerert til A1 då A1 blei omdirigert vest for Newcastle upon Tyne sentrum og over den nye Blaydon Bridge, med A69 avgrensa til den noverande endestasjonen sin ved Denton Burn.

## Kjelder

**Denne artikkelen bygger på «[[:en:A69 road|A69 road]]» frå ,  den 13. juni 2022.*