open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
Tekstmeldingsteneste

**Tekstmeldingsteneste** er ei teneste som gjer det mogleg å senda korte meldingar mellom særleg mobiltelefonar.  På engelsk språk er nemninga **Short Message Service**. Av den engelske nemninga kjem forkortinga **SMS**. Nemninga SMS vert nytta i norsk språkbruk i tillegg til nemninga tekstmelding. 

SMS vart i utgangspunktet utvikla som ein del av GSM-nettverk. Medan GSM er eit digitalt system kan analoge system, til dømes Nordisk Mobiltelefon (NMT), ikkje senda slike meldingar. GSM er ein av fleire tekniske standardar for mobiltelefon- nettverk. Nyare 3G-nettverk kan òg senda tekstmeldingar, i tillegg til fleire andre meldingstypar.

Den fyrste tekstmeldinga er rekna å vera ei melding som vart sendt i desember 1992 frå ein personleg datamaskin (PC) til ein mobiltelefon gjennom Vodafone sitt GSM-nettverk i Storbritannia.

## Tekniske detaljar
Ei enkelt melding kan på det største vera 140 bytes stor. Det vil seia anten 160 7-bits teikn eller 140 8-bits teikn. Det kan òg vera 70 2-byte teikn for språk som kinesisk, koreansk eller japansk, der teksten er i eit 2-bytes UTF-16 teiknsett (sjå Unicode). Dette inkluderer ikkje teknisk informasjon om kvar meldinga skal sendast og annan metainformasjon.

De fleste nyare mobiltelefonar tillét at lengre meldingar kan sendast ved at mobiltelefonen deler opp meldinga og sender kvar del for seg. Mottakaren sin mobiltelefon set så saman denne meldinga igjen, slik at det verkar som om det berre er ei større melding som er vorte sendt. Ein betalar for kvar enkelt melding den lengre meldinga vert delt opp i.

## Popularitet
Sending av tekstmeldingar har vorte svært populært, og spesielt i Europa, Asia og Australia. I 2004 vart det verda over sendt 500&nbsp;milliardar meldingar. Om ei melding i snitt kostar 80&nbsp;øre å senda, tilsvarar dette ein omsetnad på heile 400&nbsp;milliardar norske kroner, eller over 80 sendte meldingar pr. menneske på Jorda. Til samanlikning vart det i 2001 sendt «berre» 250&nbsp;milliardar meldingar, mot 17&nbsp;milliardar i 2000.

Noreg var i 2005 den nasjonen i verda der det vart sendt mest SMS-meldingar per person.

## SMS-språk
SMS var lenge spesielt populært i ungdomsmiljø, og etter kvart utvikla det seg eit eige SMS-språk eller eit kodesystem for tekstmeldingar. Sidan ei melding ofte skal vera kort, vert mange ord forkorta. Eit døme kan vera at «du» vert korta ned til «u». Enkelte er redde for at dei unge legg seg til ei slik staving i all slag skrift, og at dei ikkje vil klara å halda seg til norsk rettskriving.

## Sjå òg
* Multimediameldingsteneste (MMS) (standard for å senda multimedia-meldingar til/frå handhaldne apparat)
* UMTS-nettverk

## Bakgrunnsstoff
* Norsk Telemuseum om norsk mobilhistorie 
* Innføring i SMS Engelsk
* Innføring i GSM Engelsk
Diameter

**Diameter** (frå gresk diairo, *dele opp* og metro, *måle*) er ei rett linje, eller ein korde, som går gjennom sentrum i ein geometrisk figur. For ein sirkel er diameteren den lengste rette linja som kan innskrivast, og alle diametrar er like og lange og knyter saman to punkt på ein sirkelperiferi.

Ved kjeglesnitt vert to diametrar kalla kongjugerte når den eine halverer alle kordar som er parallelle med den andre og omvendt. For ei flate med sentrum er eit diemetralplan eit plan som går gjennom sentrum, til dømes i ei kule. To punkt på ei kurve eller ei flate vert sagt å ligge diametralt eller diametralt motsett om dei er endepunkt for same diameter.

Diameteren til ein sirkel er det dobbelte av radiusen.

## Kjelder
*
Dei britiske øyane

**Dei britiske øyane** er ei øygruppe utanfor den nordvestlege kysten av Europa. Dei største av desse er øyane Storbritannia og Irland. Med mange mindre britiske øyar har øygruppa over 6.000 av dei. Den totale flatevidda er 315 134 km².

Nemninga *britisk* kjem av Britannia, som var ei nemning nytta på England og Wales medan landa var ein del av Romarriket. Etter kvart har nemninga britisk vorte knytt til statsdanninga det sameinte kongeriket Storbritannia og Nord-Irland, som i norsk språkbruk blir korta til *Storbritannia*. 

Frå 1801 til 1922 utgjorde øygruppa det sameinte kongeriket Storbritannia og Irland. Etter dette var Republikken Irland ein sjølvstendig stat. Såleis er det to sjølvstendige statar på dei britiske øyane. 

I tillegg er det nokre øyar som ligg direkte under den britiske krona som britisk kroneigedom. Det gjeld øya Man (Isle of Man) og øygruppene rundt Guernsey og Jersey. Øyane er formelt ikkje ein del av det sameinte kongeriket Storbritannia og Nord-Irland.
Eyvind Skeie

**Eyvind Skeie** () er ein norsk prest, forfattar og salmediktar. Han har mellom anna skrive manus til norske TV-seriar for barn, til dømes Portveien 2 og Sesam Stasjon. Han har òg skrive skjønnlitteratur og faglitteratur for barn og vaksne. 

Eyvind Skeie vart fødd på Askøy, og etter eksamen artium frå Bergen katedralskole studerte han teologi verd Menighetsfakultetet 1968-72. Frå 1973 arbeidde han i vekeavisa *[[Vår kirke]]*. Våren 1974 vart han ordinert til prest. Frå 1975 til 1980 var han kapellan i Tromøysund, før han heldt fram i *Vår Kirke*, no som redaktør.

Etter at avisa gjekk inn, heldt han fram arbeidet i Kirkens bymisjon i Oslo. Frå 1986 har han vore kapellan, eit arbeid han har kombinert med sitt arbeid som forfattar.

## Dikting
Eyvind Skeie har skrive tekst til meir enn 650 salmar, av desse er omkring 100 tekne med i *[[Norsk Salmebok]]*, *[[Salmer 1997]]* eller *[[Barnesalmeboka]]*.

Salmane og songane til Eyvind Skeie er utgjevne i mange salmebøker og songbøker. Han har samarbeidd med mange norske komponistar. Skeie har også vore engasjert for norske organisasjonar, mellom anna i Aserbajdsjan. Han har skrive om lag 1200 songtekstar til musikk og har utgjeve om lag 40 bøker. 

## Utmerkingar

* Årets verk i 1987 for *Smygerne*.
* Riksmålsforbundets barne- og ungdomsbokpris i 1991.
* Skeie fekk Petter Dass-prisen i 2004 for arbeidet sitt med å spreia den kristne bodskapen til folket. 
* I 2007 vart han utnemnd til kommandør av St. Olavs Orden.

## Sjå òg
* Tenn lys
* En stjerne skinner i natt
* En krybbe var vuggen

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
* 
* Verksliste  ved eyvindskeie.no
Supermakt

Uttrykket **supermakt** blei bruka om dei to statane som stod att som mykje mektigare enn dei andre stormaktene etter den andre verdskrigen i 1945, Sovjetunionen og USA. Før storkrigen var styrketilhøvet mellom stormaktene meir jamt, med både desse to og Storbritannia, Frankrike, Italia, Tyskland og Japan som stormakter. Kina var ei stormakt berre i namnet, fordi landet var splitta, underutvikla og veikt. 

Tyskland, Japan og Italia var på den tapande sida i andre verdskrigen, og særleg dei to førstnemnde hadde lidd store materielle og menneskelege tap. Storbritannia, Frankrike og Kina var på vinnarsida ilag med Sovjetunionen og USA, men dei to førstnemnde var klart svekte i høve til posisjonen deira før krigen, og i Kina rasa borgarkrigen. 

Sovjetunionen stod trass i enorme menneskelege og materielle tap fram som ei svært sterk militærmakt etter krigen, og hadde utvida «interesseområdet» sitt monaleg med militær og etter kvart politisk kontroll over stordelen av Aust-Europa. 

USA hadde ikkje lidd store tap (færre falne enn i deira eigen borgarkrig mesta hundre år før), hadde ingen krigsskader på det amerikanske fastlandet, og hadde utvida den økonomiske makta si svært mykje under krigen. Det var i røynda berre *ei* økonomisk supermakt i 1945 og åra som følgde, og det var USA. Dessutan hadde berre dei i førstninga atombomber, som dei hadde prøvd ut to gonger over Japan før dette landet formelt kapitulerte. (Hiroshima, Nagasaki).

Perioden som følgde var kjenneteikna av ein permanent maktkamp mellom desse to supermaktene, kalla «den kalde krigen». 

Etter Sovjetunionen blei oppløyst i 1991, står USA att som den einaste militære supermakta. Men økonomisk er ikkje bildet så enkelt. Japan og Tyskland bygde seg etter kvart opp att som økonomiske stormakter, EU under eitt kan iallfall reknast som ei økonomisk stormakt, Kina har den raskast veksande økonomien av dei store landa. USA har enorme konstante underskot på både handelsbalanse og statsbudsjett, og kan halde fram på denne måten berre fordi dollaren fungerer som internasjonal reservevaluta. På grunn av den internasjonale etterspurnaden etter dollar kan USA berre prente fleire setlar utan å få ein gallopperande inflasjon og eit økonomisk samanbrot. USA er også med sitt store energiforbruk ekstremt avhengig av utanlandsk olje, og synest vere viljug til å bruke militær makt for å sikre seg denne (Irak). 

Det har alt vore fleire tilløp til «handelskrig» mellom USA på den eine sida og EU/Japan på den andre. Dette på grunn av amerikansk proteksjonisme, som i denne samanhengen kan vere eit teikn på økonomisk svakheit. Med eit sterkare Kina og eit auka strategisk samarbeid mellom Russland og Kina også in mente, tyder mykje på at vi går i retning av ei «multipolar» verd igjen, og at USA sin einerådande maktposisjon er tilsynelatande og forbigåande.
Petter Dass-prisen

**Petter Dass-prisen** er ein pris som vert delt ut av den kristne avisa Vårt Land. Prisen vert gjeven til ein person eller organisasjon som har gjort sitt for å eina folkeliv med kristen gudstru, i stil med det Petter Dass gjorde i diktinga si.

## Prisvinnarar
*  1995: Egil Svartdahl
*  1996: Erik Hillestad
*  1997: Kjell Magne Bondevik
*  1998: Per Oddvar Hildre
*  1999: Per Arne Dahl
*  2000: Frelsesarmeen ved Marit Solli
*  2001: Gunnar Stålsett
*  2002: Lise og Ludvig Karlsen
*  2003: Marie Aakre
*  2004: Eyvind Skeie
*  2005: Kristen Idrettskontakt ved Kjell Markset
*  2006: Inger Lise Rypdal
*  2007: Edvard Hoem 
*  2008: Kronprinsesse Mette-Marit av Noreg 
*  2009: Svein Ellingsen
*  2010: Oslo Soul Children ved Ragnhild Hiis Ånestad
*  2011: Svein Tindberg
*  2012: Oslo Gospel Choir ved grunnleggjar og dirigent Tore Aas
*  2013: Rune Larsen
*  2014: Karsten Isachsen
*  2015:  KFUM-Kameratene Oslo
*  2016:  Rut Helen Gjævert
*  2017:  Petter Myhr, direktør ved Olavsfestdagane.
*  2018: Sunniva Gylver, prest og forfattar
*  2019: Arne Viste, arbeidsgivar dømd til fengsel på vilkår  for å ha tilsett asylsøkjarar utan lovleg opphald.
*  2020: Helga Haugland Byfuglien, tidlegare biskop i Borg bispedømme og preses i Den norske kyrkja 2011–2020.
*  2021: NRK Morgenandakten 
*  2022: Trygve Skaug
*  2023: Kristin Gunleiksrud Raaum
*  2024: Laget og «Grill en kristen»

## Referansar
Carl XVI Gustaf av Sverige

**Kong Carl XVI Gustaf av Sverige** (uttalt «gustav») () har vore konge av Sverige frå 15. september 1973. Han etterfylgde bestefaren Gustav VI Adolf av Sverige som konge. Han vart den 19. juni 1976 gift med Silvia Sommerlath.

Foreldra hans var prins Gustaf Adolf av Sverige og Sibylla av Sachsen-Coburg-Gotha. Prins Gustaf Adolf omkom i ei flyulukke 26. januar 1947. 

Carl Gustaf er busett på Drottningholms slott, like utanfor Stockholm. På fritida driv han mellom anna med jakt og bilkøyring. Carl Gustaf er admiral i det svenske sjøforsvaret. I hæren og luftforsvaret er han general.

Carl Gustafs slekt har namnet Bernadotte. Slekta kom til Sverige med Jean Baptiste Bernadotte, som vart kong Karl III Johan av Noreg, og Karl XIV Johan av Sverige. 

Han vart i 1974 tildelt storkrossen med kjede av St. Olavs Orden.

## Titlar
Høgvyrde Prins Carl Gustaf av Sverige, hertug av Jämtland (1946–1950)Høgvyrde Kronprins Carl Gustaf av Sverige, hertug av Jämtland (1950–1973)Hans Majestet Kong Carl XVI Gustaf av Sverige

## Galleri

Fil:Royal Monogram of King Carl XVI Gustaf of Sweden.svg|Kong Carl XVI Gustafs monogram
Fil:Dual Cypher of King Carl XVI Gustaf and Queen Silvia of Sweden.svg|Kong Carl XVI Gustaf og Dronning Silvias fellesmonogram
Fil:Carl XVI Gustaf of Sweden ca 1950.JPG|Prins Carl Gustaf (no Kong Carl XVI Gustaf), ca. 1950
Fil:King Carl XVI Gustaf at National Day 2009.jpg|Kong Carl XVI Gustaf i Stockholm på Sveriges nasjonaldag, 6. juni 2009
Fil:Royal Wedding Stockholm 2010-Konserthuset-432.jpg|Dronning Silvia og Kong Carl XVI Gustaf kjem tilKonserthuset i Stockholm, dagen før bryllaupet til Kronprinsesse Victoria og Daniel Westling (no Prins Daniel), 18. juni 2010


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Bernadotte

**Bernadotte** [-då'tt] er eit fransk etternamn. Namnet har frå 1818 vore slektsnamnet til det svenske kongehuset. Mellom 1818 og 1905 var det slektsnamnet til det norske kongehuset. 

Slekta stammar frå Béarn i fjellområdet Pyrenéane. Jean Baptiste Bernadotte (1763–1844) er den mest kjende av bernadottane. Han vart marskalk av Frankrike, fyrste av Ponte Corvo og til sist under namna Karl III Johan og Karl XIV Johan konge av Noreg og av Sverige. 

To andre greiner av slekta lever framleis i Frankrike. Ei grein kan førast attende til den eldre broren til farfar til kong Karl Johan. Han heitte André Bernadotte og vart fødd i 1680). Slektsgreina er ikkje adeleg. 

Ei anna grein stammar frå den eldre broren til Karl Johan, baron Jean Bernadotte (1754–1813). Frå 1810 har slektsovehovudet hatt tittelen baron. Som fideikommiss har slekta hatt slottet og godset Louvie i departementet Basses-Pyrénées.

## Sjå òg
* Svenske monarkar
* Norske monarkar
Johan Ludvig Runeberg

**Johan Ludvig Runeberg** () var ein finlandssvensk forfattar og diktar. Runeberg er rekna for å vera Finland sin nasjonalskald, og har mellom anna skrive teksten til den finske nasjonalsongen, «Vårt land, vårt land, vårt fosterland» (som del av Fänrik Ståls sägner). Teksten vart omsett til finsk av Paavo Cajander i 1889.

Runeberg vart fødd i Jakobstad.
Han vart i 1831 gift med Fredrika Tengström. Paret fekk åtte barn:
* Anna Carolina (1832-1833)
* Ludvig Mikael (1835-1902)
* Lorenzo (1836-1919)
* Walter Magnus 1838 -1920)
* Johan Wilhelm (1843-1918)
* Jakob Robert (1846-1919)
* Edvard Moritz (1848-1851)
* Fredrik Karl (1850-1884)

Johan Ludvig Runeberg døydde i Borgå.

## Bibliografi

* *[[Fänrik Ståls sägner]]* (del 1-2, 1848-60)
* Dikt:
** *[[Den enda stunden]]*
** ''Högt bland Saarijärvis moar''
** ''Lotta Svärd''
** *[[Sven Dufva]]*
** ''Vårt land'' (*Maamme* på finsk), vart den finske nasjonalsongen
* Salmar:
** Johan Ludvig Runeberg/Fosterlandet
** En dyr klenod
** ''Fosterlandet''
** Gud, se i nåd till dessa två 
** Han på korset, han allena
** Jag lyfter ögat mot himmelen
** Till natt det åter lider

## Sjå òg
* Prosjekt Runeberg, eit digitalt bibliotek- prosjekt oppkalla etter Johan Ludvig Runeberg
* Runebergstårta

## Bakgrunnsstoff
* Runeberg.net 
** Prosjekt Runeberg om Runeberg
Henry Rinnan

**Henry Oliver Rinnan** () var ein norsk krigsforbrytar frå den andre verdskrigen.

Rinnan var eldste son av ein skomakar frå Levanger. Under den andre verdskrigen bygde Rinnan opp eit nært samarbeid med den tyske okkupasjonsmakta. I Trondheim bygde han opp gruppa Sonderabteilung Lola, i tett samarbeid med det tyske tryggingspolitiet Gestapo i Trondheim. Gruppa skulle koma i kontakt og om mogleg verta ein del av den norske motstandsrørsla. Slik kunne dei avsløra kven som var med i heimefronten, og gje melding om det til tyskarane. Ein reknar med at fleire hundre vart torturert, og meir enn 80 menneske vart drepne. 

Etter kvart fekk gruppa til Rinnan namnet Rinnanbanden. I det norske landssvikoppgjeret etter krigen vart Rinnan og elleve andre frå Rinnanbanden dømde til døden. Rinnan vart dømt for 13 drap. Henry Rinnan, Bjarne Jenshus, Aksel Mære, Harry Rønning, Harry Hofstad, Olaus Hamrun, Per Bergeen, Kristian Randal, Harald Grøtte og Hans Egeberg vart avretta ved skyting.

## Kjelder
Referanseområde

Denne artikkelen tek for seg «referanseområde» som omgrep for medisinske blodprøvar.
----

Med **referanseområde** for eit prøvesvar, meiner vi det svarintervallet som 95 % av den friske befolkninga kjem innanfor.

Dette vil seie at sjølv mellom friske personar vil 1 av 20 personar hamne utanfor referanseområdet, utan at dette vil seie at personen er sjuk. På same måte kan ein sjuk person hamne innanfor referanseområdet.

Det er vanskeleg å oppgje universelle referanseområde for ulike testar, fordi desse vil variere mellom ulike metodar ved ulike laboratorie. Dei fleste sjukehuslaboratorie i Noreg har sine eigne referanseområde som dei bruker. Likevel jobbar ein med å standardisere dei fleste metodane så referanseområda ved ulike laboratorie skal verte mest mogleg like.
Individuelle idrettsgreiner

**Individuelle idrettsgrener** er motstykket til lagidrett. Ein enkelt idrettsutøvar jobbar åleine for å oppnå resultat. 

Mange slike idrettar kan ein likevel gjerne driva med i lag. Lagkameratar gjev kvarandre oppmuntring under trening og i tevlingar, og kan i nokre konkurransar samarbeida om å vinna eller samla poeng.

## Døme på individuelle idrettar
Gatha-parsismen

**Gatha-parsismen** er ei ombotsrørsle (reformrørsle) i parsismen, særleg i India, som hevdar at seinare tradisjonar har forvanska Zarathustra si opphavlege lære. Dei vrakar alle bøker i Avestaen bortsett frå gathaene, som ein trur Zarathustra sjølv skreiv, og alle tradisjonar som vart bygte på desse bøkene. 

Gatha-parsarar godtek ikkje persongjeringa av dei seks Amesha Spentaene og andre figurane som Sraosha og Rashnu, og trur at dei er betre forstått som religiøse omgrep eller som eigenskapar til Ahura Mazda. Dei godtek heller ikkje dualismen av Ahura Mazda og Ahriman som er ein veldig viktig del av tradisjonell parsisme. Dei seier at dualismen i parsismen er moralsk dualisme, som berre finst i menneske. Dualismen kjem frå valet som menneske har mellom Spenta Mainyu og det gode livet, og Angra Mainyu og det dårlege livet. Ahriman er berre persongjeringa av Angra Mainyu, og finst ikkje som person. Ahura Mazda sjølv er høgsett over denne dualismen.

Gatha-parsarar har også forlate *búnak pásbani* (sæd-reinleik) prinsippet, som indiske parsarar tradisjonelt har sett på som svært viktig. *Búnak pásbani* gjer det ulovleg for parsarar å gifta seg med folk frå andre religionar, og seiar at berre folk med parsiske foreldrar kan bli parsarar. Gatha-parsarar hevdar at dette prinsippet blei til i ei tid då parsismen var truga. Dei seier at prinsippet er uturvande i dag, og kven som helst kan bli parsar no.

Gatha-parsismen og den tradisjonelle mazdayasni-parsismen har ikkje skilja seg som forskjellige sekter eller samfunn enno, men ordskiftet har blitt mykje meir skjerande og bittert i dei siste åra.

## Sjå òg:
* Parsismen 
* Den tradisjonelle mazdayasni-parsismen
Dyreidrett

**Dyreidrett** er idrett som vert utført av menneske saman med dyr, eller av dyr åleine. Slike idrettar har vore populære sidan oldtida, og fleire dyrerasar er ala fram spesielt for å kunne konkurrera, til dømes i å springa fort eller slåst. Særleg hundar og hestar blir brukte til slike idrettar.

## Løp

Menneske liker å tevla om kven som er raskast, og når det gjeld dyr gjerne vedda om det. Ettersom mange dyr spring raskare enn menneske, har ein funne opp fleire idrettsgreiner der dei kan konkurrera mot kvarandre. Ein finn løp med hundar, hestar og kamelar med eller utan sleder, vogner eller ryttarar som konkurrerer med kvarandre. Raske dyr vert verdsette og brukt i avl, dyr som taper vert ofte slakta. 

**Døme:**
* Hundekøyring
* Travsport

## Slosting

Menneske har mora seg over heile verda ved å sjå ulike dyr slost mot kvarandre, eller mot menneske. I mange tilfelle har ein teke ein art der hannane slost om dominansen, sleppt dei saman og ofte lete dei slost til ein av dei døyr, som med kamphanar og kampfisk. I andre har ein forvirra eller såra dyr slik at dei blir aggressive. Dette har òg vore kombinert med slosting mot menneske, i tidlegare tider i gladiatorkampar og i moderne tider i tyrefekting.

## Evner

Ei mindre blodig form for dyreidrett er dei greinene der ein prøver kor flinke dyra er til ein visse ting, til dømes til å gjeta sauer eller hoppa over hinder. Mange av desse idrettane er relativt nye, og er ofte komne til som følgje av at ein ønskjer å bruka dyr til sport utan at dei tek skade av det. 

**Døme:**
* Sprangriding
* Sauegjeting
* Agility for hundar
* Kaninhopping

## Bakgrunnsstoff
Ragnhild

**Ragnhild** er eit norsk kvinnenamn og førenamn. Namnet stammar frå norrøn tid og er sett saman av Ragn- og hild. Ein finn det att på Island som *Ragnhildur* og på Irland som *Ragnhailt*.

Ein kjenner til at namnet vart brukt frå 800-talet. Det heldt seg i bruk gjennom kristninga og reformasjonen, og var særleg mykje brukt i Oppland. 

Namnet er òg eit tradisjonelt kongeleg namn som var bore av fleire norske dronningar. I soga om Halvdan Svarte i Heimskringla skriv Snorre Sturlason om dronning Ragnhild Sigurdsdotter som drøymde store draumar om korleis etterslekta hennar skulle styra landet.

Ragnhild vart svært populært rundt 1930, då Prinsesse Ragnhild vart fødd og fekk dette namnet. Sidan har det tapa popularitet. Det er om lag 16&nbsp;500 som heiter Ragnhild i Noreg i dag (SSB 2005).

## Personar med Ragnhild som førenamn

* Dronning Ragnhild Sigurdsdotter (800-talet)
* Ragnhild Jølsen , norsk forfattar
* Prinsesse Ragnhild, fru Lorentzen 
* Ragnhild Sælthun Fjørtoft, TV-vertinne
* Ragnhild Furholt, norsk folkemusikksongar
* Ragnhild Gylver, norsk forfattar
* Ragnhild Grødal, norsk forfattar
* Ragnhild Hemsing, norsk filolinist
* Ragnhild Hveger, dansk symjar
* Ragnhild Nilstun, norsk forfattar
* Ragnhild Magerøy , norsk forfattar
* Ragnhild Myklebust, norsk idrettsutøvar
* Ragnhild Söderbergh, professor i barnespråk
* Ragnhild Vaishnavi, norsk komponist
* Ragnhild Lorentzen, dotter av prinsesse Ragnhild

## Anna
* *Ragnhild* er namnet på ein trilogi og første boka i trilogien, skrive av Olav Duun

## Bakgrunnsstoff
Prinsesse Ragnhild, fru Lorentzen

**Prinsesse Ragnhild, fru Lorentzen** () var ei norsk prinsesse og det eldste barnet til kong Olav V av Noreg og kronprinsesse Märtha av Noreg. 

Prinsesse Ragnhild Alexandra vart fødd på Slottet i Oslo, som den første norskfødde prinsessa sidan mellomalderen. Ho var syster til prinsesse Astrid, fru Ferner og kong Harald V av Noreg. 

I 1953 gifta ho seg med Erling Sven Lorentzen, som tidlegare hadde vore livvakta hennar, i Asker kyrkje. Ho var den første av dei kongelege som gifta seg borgarleg, altså ikkje adeleg, og hendinga skapte mykje oppstyr. Paret busette seg sidan i Brasil og fekk tre born: Haakon Lorentzen, Ingeborg Lorentzen og Ragnhild Lorentzen.

Prinsesse Ragnhild hadde i fylgje den norske grunnlova ikkje arverett til den norske trona. Ho hadde derimot arverett til den britiske trona, ettersom ho stamma direkte frå Sophia av Hannover.

Trass i den lange avstanden, var det tette band mellom Ragnhild og far hennar, kong Olav V av Noreg. I mange år sende dei brev til kvarandre kvar sundag, men ho brende alle breva etter at kong Olav døydde i 1991. Grunnen var at ho ikkje ville at breva skulle verta offentlege. Ein del faghistorikarar var usamde i denne avgjerda, av di dei meinte breva var historisk viktige. 

I 2004 var prinsesse Ragnhild med i eit fjernsynsprogram, der ho kritiserte både kronprins Haakon av Noreg og prinsesse Märtha Louise av Noreg sitt val av ektefelle. 

Mellom utmerkingane prinsesse Ragnhild hadde var storkrossen av St. Olavs Orden. 

## Titlar
* Prinsesse Ragnhild av Noreg (1930-1953)
* Prinsesse Ragnhild, fru Lorentzen (1953-2012)

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Biografi på nettstaden til kongehuset
* TV 2: Prinsesse Ragnhild bisettes 28. september
Lagidrett

**Lagidrett** er former for idrett der ulike lag, som regel to om gongen, kjempar mot kvarandre. Mange kjende slike idrettar inneheld spel med ein ball. Nokre lagidrettar som er populære i Noreg er fotball, handball og korgball.

I moderne tid er lagidrett blitt organisert i idrettslag og meisterskap på ulike nivå. Det kan byggjast opp ein fellesskap gjennom at fleire heier på eit lag, til dømes laget frå heimbyen eller heimlandet. 

Det er også mogleg å gjera idrettar der enkeltutøvarar som regel tevlar mot kvarandre om til lagidrett, til dømes gjennom stafett og ulike turneringar.

## Døme på lagidrettar
* Aking
* Amerikansk fotball
* Bandy
* Baseball
* Cricket
* Curling
* Fotball
* Handball
* Innebandy
* Ishockey
* Korgball
* Polocrosse
* Rugby
* Softball
* Strandvolleyball
* Vasspolo
* Volleyball

## Bakgrunnsstoff
Idrett

**Idrett** eller *idrott* er fysisk aktivitet berre for aktiviteten si skuld, sjølv om mange driv med idrett for å halda seg i form, pleia samvær med andre eller vinna noko. Ei idrettsform kan vera så enkel at eit menneske kan gjera han åleine, utan hjelpemiddel, som symjing eller springing. Andre former kan vera innvikla og krevja fleire folk og mykje ekstrautstyr, som hestepolo eller ishockey.

Ein skil ofte mellom lagidrettar og individuelle idrettsgreiner. Det finst òg fleire idrettar ein utfører saman med dyr, eller som dyra stort sett står for åleine. Desse kan kallast dyreidrettar.

Det er vanleg å samlast til idrettstemne og store eller små konkurransar. Dei største konkurransane samlar dei beste deltakarane frå heile verda. På grunn av dette får dei òg store sponsormiddel. Dei største konkurransane er verdsmeisterskap og dei olympiske leikane, OL.

I Noreg har ein tradisjonelt drive mykje med vinteridrettar, og landet har teke fleire medaljar i tevlingar rundt desse, som dei olympiske vinterleikane. Tradisjonelle norske idrettar er hurtigløp på skøyter, langrenn, skihopping og kombinert. Viss ein har utmerkt seg i fleire idrettsgreiner, kan ein få Egebergs Ærespris. 

## Bakgrunnsstoff
Yazata

I parsismen er ein **yazata** ein engel, eller meir presist eit guddommeleg vesen. Ahura Mazda skapa yazataene for å hjelpa han med kampen imot Ahriman og demonane hans. Yazatane hjelper menneske å skira og lyfta seg. Med hjelp av yazataene kan ein vinna over demonane og det vonde i seg sjølv. Yazataene leier ein alltid til det rette valet, og forsterkar ein for å kjempa imot Ahriman, for Ahura Mazda og den gode. 

Mange parsarar trur også at ein som gjev offer til yazataene kan få godviljen deira, som gjev velstand og trivnad. 

Dei viktigaste yazataene namna i gathaene er Atar, Mithra, Rashnu, Sraosha, og Verethraghna. Ein trur at dei var gudar før parsismen si tid, og mange av dei blei seinare persongjort til halvgudar igjen. I seinare tid blei også nokre av dei meste populære persiske guddommar, som Anahita, tilpassa til parsismen som yazataer.
Halvdan Svarte

**Halvdan Svarte** Gudrødsson vart truleg fødd kring år 810. Han døydde kring år 860. Frå om lag 850 var han konge over store delar av austlandet i Noreg. 
Han var far til kong Harald I Hårfagre, som er kjend som den som samla Noreg til eitt rike. 

Tilnamnet «Svarte» fekk Halvdan på grunn av det svarte håret sitt. 

Tradisjonen knytt til Halvdan Svarte er uviss. Han er nemnd i fleire historiske verk; Ågrip (Trondheim, om lag. 1190), Heimskringla (Snorre Sturlason, om lag 1220) og Fagrskinna (Island, om lag 1225). 

## Familie
* Son av Gudrød Veidekonge (Gudrud den Gjeve Halvdansson) og Åsa Haraldsdotter. 

* Gift fyrst med Ragnhild Haraldsdotter, men ho døydde 
* Barn: Harald Halvdansson (Haraldur Hálfdansson). Konge i Sogn

* Gift med Dronning Ragnhild Sigurdsdotter, dotter til kongen i Sygnafylket, Sigurd Hjort
* Barn: Harald Hårfagre, Harald 1. Halvdansson Hårfagre (Luva) av Noreg (om lag 872 – 931). 

## Liv
Halvdan Svarte høyrde til i fylgje Snorre Ynglingeætta, og herska over store delar av Austlandet. Han arva det nordlege Vestfold og la under seg Opplanda og Vika. 	

Ragnhild Sigurdsdotter sin far, Sigurd Hjort, var den gong eigar av Stein gard i seinare Hole kommune. Berserken Håke drap fyrst Sigurd Hjort og røva Ragnhild med seg. Halvdan Svarte redda Ragnhild og gifta seg med henne. Han skal ha busett seg på Stein gard. Han utgjer ein av dei fire kongane i kommunevåpenet til Hole kommune. 

## Død og hauglegging
Soga fortel at vikingkongen Halvdan Svarte er gravlagt i Halvdanshaugen på Stein i Hole kommune i Buskerud. Snorre skriv at ei gong Halvdan Svarte hadde vore på vitjing på Hadeland, reiste han over Randsfjorden på veg heim. Då gjekk han gjennom isen med hest og slede, og drukna. Stormenn frå Romerike, Vestfold og Hedmark kom til Ringerike og ville ha liket med seg for hauglegging. I fylgje Snorre vart dei samde om å dela liket opp, så alle fire regionar fekk sin Halvdanshaug. Hovudet skal liggja i Halvdanshaugen på Stein. Seinare vart Halvdan Svarte dyrka som ein grødegud av bøndene der.

Andre historiske kjelder (Ågrip og Fagrskinna) nemner ikkje noko om at liket vart delt, men dei skal ha soge ut blodet og derreter kansje ha delt det. 

Ein har trudd at grava i Halvdanshaugen er over 300 år for gamal til å vera Halvdan si grav. Eit jordlag i gravhaugen er datert til år 870, berre ti år unna Halvdan Svarte sin død kring år 860.

## Bakgrunnsstoff
* Saga Hálfdanar Svarta fra prosjektet «Norrøne Tekster og Kvad»
* Utdrag frå soga om Halvdan Svarte
* Halvdan Svartes saga
Dronning Ragnhild Sigurdsdotter

**Ragnhild Sigurdsdotter** (Ragnhildr Sigurðardóttir) var gift med Halvdan Svarte. Ho var barn av Sigurd Hjort Helgesson (ca. 810 -) og Tyrne Haraldsdotter (ca. 822 -). Ho vart fødd om lag år 840, på Ringerike, og døydde om lag 858. 

Saman med Harald Svarte fekk ho Harald Hårfagre, om lag år 850. 

Snorre fortel i Heimskringla, i soga om Halvdan Svarte, om Ragnhild sin draum før Harald vart fødd:

«Dronning Ragnhild drøymde store draumar; det var ei klok kvinne. Ein av draumane hennar var det, at ho stod i hagen sin og tok ein torn or serken sin, og medan ho heldt i den, voks tornen slik, at de vart ein stor tein, so den eine enden naadde ned i bakken og røtte seg med det same, men den andre enden av treet nådde høgt upp i lufta. Deretter tykte ho treet var so stort, at ho knappast kunne sjå oppover det, og de var uhorveleg digert. Nedste luten av treet var raud som blod, men leggen oppetter var fager grøn, men greinene var snøkvite. De var mange store kvister på treet, somme lengre oppe, somme lenger nede. Greinene på treet var så store, at ho tykte dei breidde seg ut over heile Noreg og endå lenger..»

Draumen kan tolkast som eit varsel om sonen som skulle verta fødd. Den grøne stamma var eit teikn på eit blømande rike. Øvst var treet kvitt, noko som kunne tyda på at han ville verta gamal og kvithåra. Mange kvister og greiner på treet varsla om at han ville få mange avkom, som ville verta spreidd utover heile landet.
Titan

**Titan** kan visa til:

* Titanane, dei eldste greske gudane
* saturnmånen Titan
* grunnstoffet titan
* Den romerske guden Titan, det romerske motstykket til greske Uranos
Neptunmånen Triton

**Triton** er den største av månane til Neptun. Han vart oppdaga av William Lassell i 1846, og namnet kjem frå havguden Triton i gresk mytologi. Triton er den einaste større månen i solsystemet som går i bane i motsett retning av den planeten roterer i. Forskarar trur Triton kan vera eit innfanga kuiperbelteobjekt.

## Kjelder

## Bakgrunnsstoff
Oodaaq

**Oodaaq** er, eller var, ei øy eller ein sandbanke nordaust for Grønland.  

Oodaaq ligg på 83&deg;40’32.5"N, 30&deg;40’10.1"W, berre 600km sør for Nordpolen og 1360 meter nord for øya Kaffeklubben. Kaffeklubben er blitt rekna for å vera den nordlegaste øya i verda, sidan det er uvisst om Oodaaq er permanent eller ikkje. Sandbanker som Oodaaq kan verte vaska vekk av havet, og oppstå ein annan stad. Etterfylgjande ekspedisjonar har hevda at Oodaaq har forsvunne. 

Då Oodaaq vart oppdaga var sandbanken berre 15 meter brei og 8 meter lang.

Oodaaq vart oppdaga i 1978. Eit dansk oppsynslag landa eit helikopter på Kaffeklubben for å stadfesta at øya ligg lenger nord enn Grønland.
Dei oppdaga ein mørk flekk i nord, som viste seg å vera ein sandbanke. Dei kalla opp sandbanken etter inuitten som var med Robert Peary til Nordpolen.

I juli 2003 oppdaga oppdagarar frå USA ein 35 meter lang sandbanke på 83&deg;42'N. 

I juli 2001 kom Return to the Top of the World Expedition til ein konklusjon om at ei tidlegare oppdaga og permanent landform kjend som ATOW1996 var den nordlegaste landmassen på jorda. 

I juli 2021 vitja vitskapsfolk det dei trudde var Oodaaq, men kom fram til at dei hadde gått i land på ei ukjend øy 780 meter nordvest for Oodaaq. Denne øya var rundt 60×30 m, med det høgaste punktet rundt 3 moh. Forskarane føreslo namnet Qeqertaq Avannarleq for øya, eit grønlandsk uttrykk for 'den nordlegaste øya'.

## Kjelder
Skidbladne

**Skidbladne** eller **Skibladner** (norrønt *Skíðblaðnir*) var i norrøn gudelære namnet på eit skip som grødeguden Frøy eigde. Det var laga av dvergane Ivaldesønene, som hadde gjeve det makelause, magiske eigenskapar. 

Skidbladne fer alltid medvind straks segla er heist, og gjekk like godt på vatnet som på landjorda. Det var så stort at det romma for alle æsene (gudane). Trass i dette kunne ein bretta skipet saman til ein duk og leggja det i lomma om ein ikkje trong det. 

## Sjå òg
* «Skibladner», ein hjuldampar bygd i 1856
Internasjonalen

**Internasjonalen** er den kanskje mest kjende arbeidarsongen i verda, fordi han finst på mesta alle språk, og blir bruka av sosialistar, anarkistar og kommunistar i alle land. 

## Historie
Originalteksten er fransk, og skriven av Eugène Pottier. Pottier tok del i Pariskommunen i 1871, og måtte flykte frå Frankrike da denne blei slått ned med vald av den borgarlege regjeringa. Etter amnestiet i 1880 kunne han fare tilbake til heimlandet, der han straks melde seg inn i det nydanna sosialistpartiet. Pottier skreiv dikt, også politiske dikt. I ei samling av dei politiske dikta hans gitt ut i 1887, etter han døydde, finn vi den opphavlege teksten til Internasjonalen under tittelen «Chant du depart», 'Oppbrotssongen'.

Det som gjorde dette diktet til ein song, var at det fekk ein melodi, komponert av Pierre Degeyter, opphavleg frå Belgia. Han budde i den nordfranske byen Lille og var der medlem i eit arbeidarsongkor. Han blei oppfordra om å setje melodi til nokre av dikta i Pottier si diktsamling, og festa seg særleg ved 'Oppbrotssongen'. Natta til den 17. juni 1888 blei melodien skapt. Han blei urframført alt neste dag, på den folkelege kafeen «Liberté» (Fridom) i Lille. Så øvde arbeidarkoret inn songen og framførte han på ei større tilstelning, og sosialistpartiet i Lille prenta han som flygeblad, som så blei spreidd over heile landet. Oppbrotssongen var ein «hit».

På kongressen til den Andre Internasjonalen i Paris i 1900 blei Internasjonalen som songen no blei kalla sungen offisielt for første gongen. Før kongressen i København i 1910 hadde teksten blitt omsett til mange språk og fått stor symbolverdi i heile den internasjonale arbeidar- og sosialistrørsla.

Frå 1922 til 1944 var «Internasjonalen» elles bruka som «nasjonalsong» for Sovjetunionen.

## Norske omsetjingar
«Internasjonalen» blei omsett til norsk bokmål i 1904, av Olav Kringen, den gongen redaktør i «Social-Demokraten», hovudorganet til Det norske Arbeidarpartiet. Han hadde vore utsending ved den Andre Internasjonalen sine kongressar i Paris i 1900 og Amsterdam i 1904, og hadde høyrt songen begge plassar. Den nynorske omsetjinga er av Ola Martinus Høgåsen. 

Det er Kringen si omsetjing som mesta uendra blir bruka mest i Noreg den dag i dag, som oftast desse to versa:

Men «Internasjonalen» finst og i nynorsk versjon, omsett av Ola Martinus Høgåsen:

 
Etter han var omsett til norsk er Internasjonalen blitt sungen ved mange av arrangementa til arbeidarrørsla her i landet, særleg Første mai og ved landsmøta til dei sosialistiske partia og til fagforbunda i LO. Etter andre verdskrigen har likevel bruken av Internasjonalen variert noko i norsk arbeidarrørsle. Arbeidarpartiet bruka han ikkje på landsmøta sine i 1949 og 1953, og på LO-kongressane kom han ikkje tilbake før i 1973. Fleire av forbunda i LO har likevel bruka songen heile tida, og det same har Sosialistisk Folkeparti og etterkommaren Sosialistisk Venstreparti.

## Sjå òg
* Første Internasjonalen
* Andre Internasjonalen
* Tredje Internasjonalen
* Fjerde Internasjonalen
* Sosialistiske Internasjonalen

## Bakgrunnsstoff

* Internasjonalen på nynorsk
Dans

**Dans** er menneskelege rørsler knytte til musikk eller rytme. Det er eitt av dei eldste uttrykka for menneskeleg kultur, og finst i alle samfunn. Dansen kan utførast i samband med ein religiøs rite eller for å underhald dansarer eller tilskodarar. Dei fleste dansar har fastsette reglar for korleis ein skal utføra dei. Koreografi er kunsten å laga eller iscenesetta dansar for framføring.

## Inndeling

Som med musikk kan ein grovt dela dans inn i to grupper: Folkedans, som tradisjonelt har vorte dansa av folk flest i det miljøet han kjem frå, og klassisk eller scenisk dans, som vert dansa av profesjonelle utøvarar. Midt imellom ligg vestleg selskapsdans, som vert dansa av både amatørar og profesjonelle. Denne og liknande typar dans har òg blitt til eigne idrettsgreiner. Andre typar idrett, som synkronsymjing og ein del kampsportar, kan òg seiast å slekta på dans.

## Bruk og syn

Dans er blitt brukt frå førhistorisk tid til å styrka samfunnsband og uttrykka religiøse førestillingar eller myter. Han har òg vorte brukt som opprørsform, til dømes capoeira-dansen frå Brasil, og som erotisk uttrykksform, som den argentinske tangoen. Mellom anna på grunn av dette har ein andre stader sett på han som syndig, og bannlyst all dans eller ei viss danseform. Dette gjeld mellom anna visse pietistiske miljø i Noreg, men òg rave-dansen, på grunn av at ein oppfattar han som tett knytt til narkotikaforma MDMA.

## Mytologi
I hinduismen er guden Sjiva sterkt knytt til dans, både i samband med den evige dansen til universet og i forma som øydeleggjar ved slutten av kvar verdssyklus, når han danser den øydeleggjande dansen *tandava*.

I den greske antikken hadde dans ei særskild stilling som ein viktig del av teateret og i oppsedinga av unge. Han hadde òg si eiga muse, Polyhymnia.

## Forsking

Danseforsking er eit relativt nytt fag. Medan ein lenge har studert kunstgjenstander, litteratur og teaterforma, byrja ein berre å studera dans systematisk for rundt femti år sidan. Før dette hadde ein likevel samla inn og skildra danseformer ein var redd skulle døy ut, til dømes norsk folkedans.

## Sjå òg
* :Kategori:Dans

## Bakgrunnsstoff

* Kva er dans? 
* Sagt om dans
* Norsk danseforbund 
* Hvorfor vi digger duder som danser  på forskning.no
Gjere og Freke

**Gjere og Freke** er i norrøn mytologi namna på Odin sine to tamme ulvar. Namna tyder noko nær «gråde» og «råskap». Odin har sjølv temja dei, og dei lyder han som hundar.

Snorre Sturlason i Gylvaginning gjev inntrykk av at det er desse ulvane Odin gjev all maten han blir servert i Valhall. Odin treng ikkje sjølv mat, han kan klara seg berre på vin. 

Ulvane vert og nemnd i Grimnesmål (tala til Grimne). Grimne er eitt av Odin sine mange namn.  

:*Gjere og Freke*
:*mettar geir-hæve*  
:*fræge Herjafar;* 
:*men av vin einast*
:*våpen-gjæve*
:*Odin alltid lever.*

## Kjelder
Ratatosk

**Ratatosk**, på norrønt *Ratatoskr*, er i norrøn mytologi eit ekorn som lever i verdstreet Yggdrasil. Ratatosk spring som bodbringar mellom toppen og rota av asketreet. Han er bodbringar frå ei verd til ei anna. Han talar med alt frå æsene til nornene. 

I toppen av treet sit ei ørn. Mellom augene på ørna sit hauken Verfølne. Ørna og hauken ser det meste som skjer i verda. Ved eine rota til Yggdrasil, i Nivlheim, ligg draken Nidhogg og skadar rota. Snorre Sturlason skriv i den yngre Edda at ekornet yppar til strid mellom Nidhogg og ørna. 

I Grimnesmål, vers 32, er Ratatosk omtala:
Gibraltar

**Gibraltar** er eit britisk oversjøisk territorium som ligg sørvest i Europa. Territoriet har ei 1,2 km lang grense mot Spania og ei 12 km lang kystlinje. Høgaste punkt er 426 m, på kalksteinsfjellet som utgjer mestedelen av Gibraltar.  
Gibraltar ligg på ein strategisk stad. Gibraltarsundet er eit smalt havstykke over til Afrika. Sundet bind saman Atlanterhavet med Middelhavet.

Namnet Gibraltar kjem frå , som tyder «Ṭāriq-fjellet» (oppkalla etter feltherren Ṭāriq ibn Ziyād). Tidlegare kalla fønikarane det Calpe, ei av søylene til Herakles. I dag er Gibraltar òg kjent som «Gib» eller «the Rock».

## Historie
Gibraltar vart overført til Storbritannia frå Spania i 1713 gjennom Freden i Utrecht. Formelt vart Gibraltar erklært britisk  kronkoloni i 1830.

Der er halde to folkerøystingar, i 1967 og 2002, der gibraltararane hadde høve til å røysta om kva land Gibraltar skulle høyra til.
Trass i stort spansk press røysta eit stort tal av folket på Gibraltar for framleis å vera under den britiske krona.

## Folkesetnad
I juli 2022 hadde Gibraltar om lag 32&nbsp;700 innbyggjarar frå fleire etniske grupper: Spanjolar, italienarar, engelskmenn, maltesarar, portugisarar, sefardiske jødar og andre. Dei fleste som bur på Gibraltar høyrer til den romersk-katolske kyrkja.

## Styre
Gibraltar høyrer til Storbritannia, som formelt vert representert av ein guvernør utpeika av den britiske krona.

Den praktiske lovgjevinga vert fastsett av eit lokalt råd. Rådet har 18 folkevalde medlemmer.

## Galleri

Gibraltar_eastside.jpg|Austsida av Gibraltar.
Gibraltar Border.jpg|Grensa inn til Gibraltar, frå spansk side.


## Kjelder

## Bakgrunnsstoff

* 
* Aaris, Malene; Nicolaisen, Anne; Petersen, Hans Christian; Jensen, Lis; Ventegodt, Ole; Ørsted, Peter: Gibraltar i *Den Store Danske* på lex.dk.
Mundilfare

**Mundilfare** var i norrøn mytologi far til gudane Sol og Måne. Mundilfare var sjølv truleg ein mann, men ungane hans var så vakre at han likna dei med dei lysande himmelekamane. Kanskje Som straff for dette tok æsene ifrå han ungane og sette dei til å køyra den rette sola og månen over himmelen.

## Kjelder
* Snorre Sturlason: *[[Den yngre Edda]]*
* *[[Vavtrudnismál]]*
Gudinna Sol

**Sol** var den av åsynjene eller gudinnene i norrøn mytologi som førte solvogna over himmelen. Solvogna var ei vogn med sola i. 
Gudinna Sol var dotter av Mundilfare. Ho var syster til guden Måne.

Solvogna vert dregen av to hestar, Arvaker og Allsvinn, som Sol stadig skundar på. Som Måne vert ho nemleg jaga av ein ulv, Skoll. Tek han henne att, vil han sluka heile sola. Det er spådd at dette vil skje ved Ragnarok. Solformørkingar vart sett på som teikn på at ulven nesten hadde fått tak i henne.

Sol vart òg kalla Sunna. Sundagen er kalla opp etter henne.

## Sjå òg
* Solruna

## Kjelder
* Snorre Sturlason: *[[Den yngre Edda]]*
* Vavtrudnismál

## Bakgrunnsstoff
Andvare

**Andvare** (norrønt *Andvari*) var namnet på ein dverg i norrøn gudelære. Han vakta ein stor gullskatt som mellom anna inneheldt ein stor ring, *[[Andvarenaut]]* eller *Andvareringen*. Ringen hadde den eigenskapen at den som eigde han vart rik.

## Soga om Andvare
Andvare levde i fossen *Andvarefoss*, og hadde ei evne til å skapa seg om til ein fisk. I fossen hadde dvergen skapnad av ei gjedde, og skaffa seg mat der. Då æsene Odin, Høne og Loke kom forbi fossen fekk Loke sjå ein oter. Loke tok livet av oteren. Seinare tok dei inn hjå Reidmar. Reidmar kjende att oteren som sin eigen son Oter (Otr). I vreide lét han dei to andre sønene sine, Regin og Fåvne, binda Odin og Høne. Han kravde at Loke skulle henta så mykje gull at han skulle kunne dekkja oterskinnet.

Loke tok då vegen til Ran som gav han eit fiskenett. Dette klarte han å fanga Andvare med. Loke tok gull frå Andvare og passa på å ta med den magiske ringen Andvarenaut. Andvare lyste då ei forbanning over ringen. Forbanninga gjorde at ringen vart til ulukke for den som eigde han. Eigarane fekk gjerne ein brå og valdeleg død. 
Då Reidmar fekk skatten av Loke førte dette til ein stor krangel mellom Reidmar og sønene som til slutt førte til at dei alle saman døydde.

## Inspirasjon
I Wagner sin ringsyklus *[[Nibelung]]* er Andvare kjend som Alberich. Den sleipe skapningen Gollum i verka til Tolkien kan òg minna om Andvare.
Wikimedia Commons

**Wikimedia Commons** er eit Wikimedia-prosjekt som starta den 7. september 2004. Commons på engelsk tyder *sams* eller *felles*. Det kan òg visa til ei allmenning.

Commons er ei database med ulike filer, som bilete, videoar og lyd, som er heilt eller delvis frigjevne frå opphavsrettsvernet. Filene kan lastast ned av alle, men hovudmålet for prosjektet er at det skal kunna brukast av dei andre Wikimedia-prosjekta som til dømes Wikipedia, Wiktionary og Wikibooks.

Prosjektet prøver å vera internasjonal og språknøytralt. Det vil seia at dokumentasjonen skal omsetjast til så mange språk som råd, og at filene ikkje alltid blir skildra eller sorterte på engelsk.

## Bakgrunnsstoff

* Nynorsk hovudside på Commons
* 
*
Regin

**Regin** eller **Regen** er eit norrønt ord og namn som tyder ‘råd’ eller ‘avgjerd’. Det har gjeve opphav til norske namn som byrjar med Ragn-, det engelske namnet Reginald, og er framleis i bruk som namn på Færøyane.

I gammal norrøn mytologi var Regin ein mann eller dverg som var svært dyktig til å smi. Han var yngste broren til Otr (oter) som vart drepen av Loke, og til Fåvne. Saman med Fåvne (eller Fåvne) drap han faren sin, Reidmar, men så krangla dei om kven som skulle ha gullskatten hans. Fåvne, som åtte den skremmande Ægeshjelmen og sverdet Rotte, stakk av med sigeren, og gullet. Deretter vart Fåvne til ein drake, anten for å kunna vakta betre over gullet eller på grunn av ei forbanning, og la seg til med skatten i ei hole. 

Regin drog til kong Hjalprek og vart smed for han, og trefte etterkvart Sigurd, som han fekk overtydd til å drepa draken. Smeden laga sverdet Gram til han, og guten vart til Sigurd Fåvnesbane med det. Deretter drap han også Regin, som var blitt for grådig og maktsjuk.

Sidan blei Regin omforma til dvergen Alberich i operaen Der Ring des Nibelungen av Richard Wagner.

## Bakgrunnsstoff
* Songen om Regin , frå den eldre Edda (på svensk)
Ragn-

**Ragn-** er ein namnedel som står først i fleire norrøne namnesamansetjingar, både for menn og kvinner. Delen kjem frå namnet Regin og tyder *råd/avgjerd* eller *rådande makter/gudar*.

## Namn som byrjar på Ragn-
Antonius den store

Den heilage **Antonius den Store** (levde ca. 251-356), òg kjend som **Antonius Abbeden** eller **Eremitten**, var ein kristen eremitt som levde i den egyptiske ørkenen som leiar for ørkenfedrane. 

Livsskildringa hans, *vita*, er vidkjend. Her vert det skildra korleis Antonius stadig møtte freistingar som god mat og vakre kvinner, men stod imot for å vera nær Gud. 

Sidan blir det fortald at han blei overfallen av vonde ånder og demonar som drap han. Då han skulle gravleggjast vakna han til live igjen, og med eitt viste Jesus seg, og alle såra hans blei lækte.

Antonius har festdag 17. januar i fleire kyrkjer, men er feira den 22. tobi (31. januar) av den koptiske kyrkja i Egypt.

Eremitten er vernehelgen for husdyr, bønder, dyrepassarar, slaktarar, riddarar, konditorar, gravarar, klokkarar, spritfabrikantar og brennevinshandlarar, korgmakarar, vevarar og børstebindarar. Han vernar mot epidemiar som pest og andre sjukdommar, særleg lepra og syfilis, mot dyresjukdommar, og mot brann.

## Bakgrunnsstoff

### Kjelder
* Utdjupande biografi på www.katolsk.no
* Svensk Wikipedia
Internet Protocol

**Internet Protocol** (**IP**) er ein nettprotokoll som tar seg av adressering for einingane i eit (pakkesvitsja) datanett.

Kvar eining innanfor same del av eit datanett må ha ei *unik* IP-adresse. IP, saman med transportprotokollen TCP, utgjer den vanlegaste standarden for datanettkommunikasjon i dag, både i lokale nett (LAN) og i utvida datanett (WAN), slik som t.d. Internett.

## Private IP-adresser

Når ein ynskjer å tildele IP-adresser på lokale nett, er det naudsynt å følgje standard IP-nummertildeling som definert i RFC 1918.

Internetnummertildelingsmyndigheitene IANA (Internet Assigned Numbers Authority) har reservert følgjande tre bolkar med IP-adresseområde for bruk i private nett:

10.0.0.0-10.255.255.255 (10/8 prefix)
172.16.0.0-172.31.255.255 (172.16/12 prefix)
192.168.0.0-192.168.255.255 (192.168/16 prefix)

Det særskilte med desse adressene er at dei ikkje lèt seg rute på internett, men berre kan nyttast innan private nett.

Det er elles anbefalt at ein nyttar adresseområdet 172.16.0.0&nbsp;–&nbsp;172.31.255.255 i samband med adresseomsetjing (NAT), kopling og ruting mellom to private nett, medan dette adresseområdet ikkje bør nyttast til eige internt nett. Dette for å unngå konfliktar mellom interne adresser og eksterne frå andre private nett.

## Fotnotar
Solfrid Sivertsen

**Solfrid Sivertsen** () er ein norsk forfattar, lyrikar og bibliotekar. Ho debuterte i 1986 med novellesamlinga *Porselensfiguren*. Sivertsen har fått anerkjenning som ein forfattar som kan skriva innsiktsfullt og klisjéfritt om djupet bak det tilsynelatande kvardagslege. Musikaren og komponisten Kenneth Sivertsen var bror hennar og han sette musikk til fleire av dikta hennar.

## Bibliografi
### Bøker
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*

### I bøker - eit utval
* 
*
* 
* 
* 
* 
*
*

## Prisar
* Nynorsk litteraturpris 1995, for *Grøn Koffert*

## Referansar

## Bakgrunnsstoff
* Utgjevingar av Solfrid Sivertsen i Biblioteksøk