open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
29. desember

1**29. desember** er den 363. dagen i den gregorianske kalenderen (364. under skotår). Det er 2 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Thomas Becket

## Hendingar

### Utlandet
* 1845: Texas blei ein delstat i USA.
* 1891: Thomas Edison patenterte radioen.
* 1911: Sun Yat-sen blei den første presidenten i republikken Kina.
* 1940: Andre verdskrigen. Tysk Luftwaffe slepte brannbomber over London. Om lag 3.000 sivile blei drepne.
* 1989: Václav Havel blei president for Tsjekkoslovakia.

### Noreg
* 1809: Det Kgl. Selskap for Norges Vel vert skipa
* 1859: Det Norske Totalavholdsselskap vert stifta i Stavanger
* 1941: Elleve nordmenn frå Rogaland vert avretta ved skyting på Akershus festning

## Fødde

* 1709: Elisabet av Russland, statsleiar
* 1809: William Gladstone, britisk statsminister 
* 1947: Solfrid Sivertsen, norsk forfattar

## Døde

* 1785: Johan Herman Wessel, norsk forfattar
* 1825: Jacques-Louis David, fransk målar
* 1859: Ole Svanøe, norsk næringdsrivar
* 1875: Andrew Johnson, USA-amerikansk politikar
* 1891: Leopold Kronecker, tysk matematikar
* 1925: Félix Vallotton, sveitsisk-fransk målar
* 1926: Rainer Maria Rilke, tysk diktar
* 1928: Eilif Peterssen. norsk målar
* 1930: Oscar Borg, norsk komponist 
* 1986: Harold Macmillan, britisk statsminister
9. desember

**9. desember** er den 343. dagen i den gregorianske kalenderen (344. under skotår). Det er 22 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Pierre Fourier

## Hendingar

### Utlandet
* 1931: Spania blei republikk.
* 1941: Andre verdskrigen: Kina erklærte krig mot Tyskland, Japan og Italia.
* 1962: Tanganyika (Malawi) blei republikk.
* 1963: Zanzibar (Tanzania fekk sjølvstende.
* 1987: Den første Intifadaen tok til i Israel.
* 1990: Lech Walesa blei vald til president i Polen.
* 1992: Amerikanske marinesoldatar gjekk inn i Somalia.

### Noreg
* 1938: Dronning Maud vart gravlagd på Akershus festning.
* 1958: AS Borregaard inngår avtale med Unilever om kjøp av verksemdene Lilleborg og De-No-Fa.

## Fødde

* 1594: Kong Gustav II Adolf av Sverige 
* 1608: John Milton, engelsk forfattar
* 1842: Pjotr Kropotkin, russisk filosof og geograf
* 1914: Max Manus, norsk sabotør og forretningsmann
* 1929: Bob Hawke, statsminister i Australia
* 1949: Anne Enger Lahnstein, norsk politikar
* 1956: Kari Bremnes, norsk songar og journalist
* 1970: Anna Gavalda, fransk forfattar

## Døde

* 1544: Teofilo Folengo, italiensk forfattar
* 1565: Pave Pius IV
* 1641: Anthonis van Dyck, flamsk målar
* 1669: Pave Klemens IX
* 1937: Nils Gustaf Dalén, svensk ingeniør og fysikar
27. desember

**27. desember** er den 341. dagen i den gregorianske kalenderen (342. under skotår). Det er 4 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag
I Danmark og Noreg var tredje juledag offentleg heilagdag til 1771, sjå òg festdagsreduksjonen.

* Evangelisten Johannes har helgendag i den katolske kyrkja
* Den heilage Stefan har helgendag i den ortodokse kyrkja

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 536: Hagia Sofia i si noverande form blei innvigd av patriarken Eutychius.
* 1904: Opninga av Abbey Theatre, det irske nasjonalteatret.
* 1934: Persia byta namn til Iran.
* 1945: Korea blei delt i ein nordleg og ein sørleg del.
* 1945: Verdsbanken blei grunnlagd av 28 land.
* 1978: Spania blei demokratisk for første gong sidan den spanske borgarkrigen.
* 1985: Palestinske terroristar drap 20 menneske på flyplassane i Rom og Wien.
* 2002: Bilbomber drap 72 og skadde 200 utanfor det russiskvennlege regjeringshovudkvarteret i Groznyj i Tsjetsjenia.

### Noreg
* 1941: Måløy-raidet. Britiske og norske militær-einingar går til angrep mot tyske festiningsanlegg ved Måløy i Nordfjord.

## Fødde

* 1571: Johannes Kepler, tysk astronom.
* 1654: Jakob Bernoulli, sveitsisk matematikar
* 1717: Giovanni Angelo Braschi, pave Pius VI
* 1770: Niels Norman, norsk prest og stortingsmann
* 1794: Christian Albrecht Bluhme, dansk statsminister
* 1802: Thomas Fearnley, norsk målar
* 1822: Louis Pasteur, fransk vitskapsmann
* 1838: Lars Oftedal (1838-1900), norsk prest og politikar
* 1901: Marlene Dietrich, tysk-amerikansk skodespelar og songar
* 1939: Olav Jordet, norsk idrettsmann
* 1948: Gérard Depardieu, fransk skodespelar

## Døde

* 1849: Jacques-Laurent Agasse, sveitsisk målar
* 1923: Gustave Eiffel, fransk ingeniør
* 1938: Osip Mandelstam, sovjetisk forfattar
* 1941: Martin Linge, norsk skodespelar og motstandsmann
* 1962: Inge Krokann, norsk forfattar
* 1972: Lester B. Pearson, statsminister for Canada
* 2007: Benazir Bhutto, pakistansk politikar

## Bakgrunnsstoff
26. desember

**26. desember** er den 360. dagen i den gregorianske kalenderen (361. under skotår). Det er 5 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag
* Andre juledag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Sankt Stefan

## Hendingar

### Utlandet
* 1898: Pierre og Marie Curie oppdaga radiumet.
* 1991: Eit møte i Moskva oppløyste Sovjetunionen.
* 2003: 26 000 døydde i eit jordskjelv i Bam i Iran.
* 2004: Eit jordskjelv utanfor Sumatra førte til ein tsunami i Indiahavet. Om lag 285&nbsp;000 blei drepne, av dei var 21 nordmenn.

### Noreg
* 1941: Operasjon Anklet. Britiske kommandosoldatar raida Moskenes og Reine.

## Fødde

* 1196: Fredrik II av Det tysk-romerske riket
* 1831: Johannes Harbitz, norsk skipsreiar og politikar
* 1851: Andreas Austlid, pedagog og forfattar
* 1891: Henry Miller, amerikansk forfattar
* 1893: Mao Zedong, kinesisk statsleiar
* 1920: Bjarte Birkeland, norsk litteraturforskar
* 1954: Roy Jacobsen, norsk forfattar
* 1982: Aksel Lund Svindal, norsk alpinist

## Døde

* 1302: Valdemar Birgersson av Sverige, svensk riksherskar
* 1515: Afonso de Albuquerque, portugisisk sjøfarar og admiral
* 1624: Simon Marius, tysk astronom
* 1890: Heinrich Schliemann, tysk arkeolog
* 1918: Adelsteen Normann, norsk målar
* 1961: Kristofer Uppdal, norsk forfattar
* 1972: Harry S. Truman, USA-amerikansk president
* 2006: Ivar Formo, norsk langrennsløpar
:: Gerald Ford, USA-amerikansk president

## Bakgrunnsstoff
10. desember

**10. desember** er den 344. dagen i den gregorianske kalenderen (345. under skotår). Det er 21 dagar att av året.

## Merkedag

* Dei sameinte nasjonane feirar Menneskerettsdagen.

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Eulalia av Mérida

## Hendingar

### Utlandet
* 1999: Den kroatiske diktatoren Franjo Tudjman døydde av kreft, noko som førte til ei demokratisk utvikling i Kroatia.
* 1869: Kvinner fekk stemmerett i Wyoming.
* 1941: Andre verdskrigen. Japan invaderte Filippinene

### Noreg
* Nobels fredspris blir delt ut kvart år i Oslo rådhus
* 1947: Nordlandsbanen opna for trafikk til Lønsdal stasjon.
* 1993: Drammens teater brann.
* 1969: Linebåten «Ulstein 2» grunnstøytte og gjekk ned ved Runde på Sunnmøre. 6 døydde.
* 1971: Stortinget vedtek prøvesendingar med fargefjernsyn frå nyår 1972.

## Fødde

* 1815: Ada Lovelace, britisk matematikar og den første dataprogrammeraren
* 1822: César Franck, belgisk komponist
* 1824: Aasta Hansteen, forfattar og målar
* 1830: Emily Dickinson, amerikansk diktar
* 1851: Melvil Dewey, amerikansk bibliotekar
* 1941: Per Vassbotn, journalist
* 1944: Oddgeir Bruaset, journalist og programskapar
* 1972: Odd Nordstoga, norsk musikar

## Døde

* 1198: Averroës (Ibn Rushd), maurisk matematikar
* 1603: William Gilbert, engelsk fysikar
* 1824: Peder Anker, norsk godseigar og statsminister
* 1865: Kong Leopold I av Belgia
* 1896: Alfred Nobel, svensk oppfinnar og innstiftaren av Nobelprisen 
* 1936: Luigi Pirandello, italiensk forfattar 
* 1967: Otis Redding, USA-amerikansk songar (flyulukke)
* 1975: Lars Christensen, norsk skipsreiar
* 1999: Franjo Tudjman, president av Kroatia
* 2006: Augusto Pinochet, chilensk statsleiar
25. desember

**25. desember** er den 359. dagen i den gregorianske kalenderen (360. under skotår). Det er 6 dagar att av året. Dagen kjem alltid 300 dagar etter 1. mars.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag
* Juledag i vestleg kristendom. Norsk flaggdag.

### Primstaven
* Juledag, markert med hjul, kross, sol, drikkehorn eller sjuarma lysestake. Ein dag som kunne varlsa om kjærleik, liv og død, i tillegg til fiske og grøde. Sønnavind denne dagen var teikn på ein mild vinter.

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Jesu kristi fødsel

## Hendingar

### Utlandet

* 800: Karl den store blei krona.
*1100: Baldwin av Boulogne blei krona til konge av krossfararstaten Jerusalem.
*1553: Slaget ved Tucapel. Mapucheopprørarar leia av Lautaro sigra over spanske conquistadorar og avretta guvernøren av Chile, Pedro de Valdivia.
*1643: Christmasøya i Indiahavet blei oppdaga.
*1776: George Washington og den amerikanske Kontinentalarmeen kryssa Delaware-elva for å angripa britiske leigesoldatar i Trenton i New Jersey dagen etter.
*1799: Den franske grunnlova av år VIII blei lagt fram og det nye statsrådet (*Conseil d'État*) skip av førstekonsul Napoléon Bonaparte.
*1926: Keisar Taishō av Japan døydde. Sonen hans Hirohito etterfølgde han som keisar Shōwa.
*1927: Det vietnamesiske nasjonalistpartiet Viet Quoc blei skipa i Fransk Indokina.
*1932: Eit jordskjelv som målte 7,6 drap 275 menneske i Gansu i Kina.
*1947: Grunnlova til Republikken Kina blei verksam.
*1977: Den israelske statsministeren Menachem Begin møtte president Anwar Sadat i Egypt. Dette var eit ledd i fredsforhandlingane som førte fram til Camp David-avtalen i 1978.
*1989: Den avsette presidenten av Romania, Nicolae Ceaușescu, og kona hans Elena  blei dømde til døden og avretta.
* 1991: Mikhail Gorbatsjov gjekk av som president for Sovjetunionen.

### Noreg
* 2011: Ekstremvêret Dagmar gjorde stor skade i fylka Sogn og Fjordane, Møre og Romsdal og Oppland.

## Fødde

* 1642: Isaac Newton, britisk fysikar og matematikar
* 1834: Anders Askevold, målar
* 1876: Muhammad Ali Jinnah, pakinstansk statsleiar
* 1883: Maurice Utrillo, fransk Montmartre-målar
* 1884: Jacob S. Worm-Müller, norsk historikar og politikar
* 1906: Ernst Ruska, tysk fysikar og nobelprisvinnar
* 1907: Cab Calloway, USA-amerikansk musikar
* 1918: Anwar Sadat, president av Egypt
* 1924: Atal Behari Vajpayee, indisk statsminister
* 1927: Ram Narayan, indisk musikar
* 1954: Annie Lennox, britisk musikar
* 1959: Eirik Kvalfoss, skiskyttar
* 1969: Fred Børre Lundberg, skirennar

## Døde

* 795: Pave Hadrianus I
* 1553: Pedro de Valdivia, spansk generalguvernør
* 1926: Keisar Taisho av Japan
* 1938: Karel Čapek, tsjekkisk forfattar
* 1963: Tristan Tzara, fransk diktar
* 1972: Rajaji, indisk statsmann, forfattar og religiøs leiar, generalguvernør for India 
* 1973: Ismet Inönü, president i Tyrkia
* 1977: Charlie Chaplin, britisk skodespelar og regissør
* 1983: Joan Miró, spansk målar
* 1989: Nicolae Ceausescu, president i Romania, avretta
* 2006: James Brown, USA-amerikansk musikant

## Bakgrunnsstoff
11. desember

**11. desember** er den 345. dagen i den gregorianske kalenderen (346. under skotår). Det er 20 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Pave Damasus I

## Hendingar

### Utlandet
* 1917: Litauen erklærte sjølvstende frå Sovjetunionen.
* 1937: Italia gjekk ut av Folkeforbundet
* 1941: Tyskland og Italia erklærte krig mot USA. 
* 1958: Øvre Volta erklærte sjølvstende frå Frankrike.
* 1972: Apollo 17 landa på månen.
* 1981: Javier Pérez de Cuéllar blei generalsekretær i SN.
* 1994: Boris Jeltsin sende russiske troppar inn i Tsjetsjenia.
* 2001: Kina slutta seg til WTO

### Noreg
* 1718: Karl XII fall på Fredriksten festning. (30. november i følgje dåtidas svenske tidsrekjning).
* 1944: Nestkommanderande i Rinnanbanden, Ivar Grande, vert skoten av hemefrontfolk på Borgundvegen i Ålesund.
* 1964: Norsk kulturfond oppretta av Stortinget.

## Fødde

* 1475: Pave Leo X
* 1803: Hector Berlioz, fransk komponist 
* 1830: Jonas Ueland, bonde og politikar 
* 1843: Robert Koch, tysk medisinar 
* 1894: Wilhelm Børresen, politikar
* 1864: Ivar Aavatsmark, militær og politikar
* 1894: Martin Linge, skodespelar og soldat
* 1911: Naguib Mahfouz, egyptisk forfattar og nobelprisvinnar 
* 1918: Aleksandr Solzjenitsyn, russisk forfattar, historikar og nobelprisvinnar
* 1927: Stein Eriksen, norsk skirennar
* 1936: Ingvar Moe, forfattar 
* 1960: Frode Grytten, forfattar 
* 1969: Viswanathan Anand, indisk sjakkspelar

## Døde

* 1282: Llywelyn den siste, prins av Wales 
* 1784: Anders Johan Lexell, finsk astronom og matematikar 
* 1942: Séraphine Louis, fransk målar
* 1945: Charles Fabry, fransk fysikar
* 1949: Krishna Chandra Bhattacharya, indisk filosof
* 1959: Idar Handagard, norsk forfattar
* 1964: Sam Cooke, amerikansk songar 
* 2004: M.S. Subbulakshmi, indisk songar
8. desember

**8. desember** er den 342. dagen i den gregorianske kalenderen (343. under skotår). Det er 23 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Primstaven
*Maria si unnfanging, ni månader før fødelsdagen til Jomfru Maria den 8. september. Markert med kross, fiskenót, mariakrone eller mariafigur. Denne dagen brygga ein juleøl og vaska klede til jul. Kvinner bad om å bli med barn og å få bere trygt fram.

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
*Jomfru Marias upletta unnfanging

## Hendingar

### Utlandet
*1907: Gustav V blei ny konge av Sverige
* 1941: Andre verdskrigen: USA erklærte krig mot Japan etter åtaket på Pearl Harbor dagen før,

### Noreg
*

## Fødde

* 65 f.Kr.: Horats, romersk diktar
* 1542: Dronning Maria I av Skottland 
*1626: Dronning Kristina av Sverige
* 1749: Peder Anker, norsk godseigar og embetsmann
*1817: Christian Emil Krag-Juel-Vind-Frijs, dansk godseigar og statsminister
* 1832: Bjørnstjerne Bjørnson, norsk forfattar og nobelprisvinnar
* 1850: Ivar Tveiten, norsk bonde og politikar
* 1865: Jean Sibelius, finsk komponist 
* 1918: Hans Børli, norsk lyrikar
* 1937: Arne Næss jr., norsk fjellklatrar og forretningsmann
* 1943: Jim Morrison, USA-amerikansk songar
* 1951: Jan Eggum, norsk musikant
* 1960: Inger Helene Nybråten, langrennsløpar

## Døde

* 1681: Gerard ter Borch, nederlandsk målar
* 1850: Georg Sverdrup, norsk filolog
* 1864: George Boole, britisk matematikar
* 1886: Nils Nilsen Enge, norsk politikar
* 1903: Herbert Spencer, britisk filosof
* 1907: Kong Oscar II av Sverige 
* 1924: Carl Anton Larsen, norsk oppdagar
* 1978: Golda Meir, israelsk statsminister
* 1980: John Lennon, britisk musikar (skoten)
* 1994: Antônio Carlos Jobim, brasiliansk toneskapar og musikar
28. desember

**28. desember** er den 362. dagen i den gregorianske kalenderen (363. under skotår). Det er 3 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

* Den katolske kyrkja: Dei uskuldige barna i Betlehem

### Primstaven
* Barnedagen, til minne om massakren på smågutar i Betlehem. Markert med ein halv kross, eit sverd eller eit drikkehorn. Dette var ein dag då ungar kunne vitja kvarandre og halda fest eller mora seg på isen.

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 418: Innsetjinga av pave Bonifatius I.
* 1836: Spania godtok sjølvstende for Mexico.
* 1895: Lumière-brørne viste film for publikum for første gong.
* 1908: 75 000 blei drepne i eit jordskjelv i Messina i Italia.
* 1937: Den irske fristaten blei til republikken Irland.
* 2000: Adrian Năstase blei statsminister i Romania.

### Noreg
* 1924: Motorkuttaren «Isstjernen» gjekk frå Aurvåg i Herøy mot Ålesund. Dagen etter vart båten sett drivande ut for Harøya i Romsdal, utan teikn til liv om bord. Ingen av dei åtte fiskarane vart nokon gong attfunne.

## Fødde

* 1856: Woodrow Wilson, president av USA
* 1903: John von Neumann, ungarsk-amerikansk matematikar
* 1922: Ragnar Christiansen, norsk politikar
* 1933: Inger Bjørnbakken, skirennar
* 1950: Øivind Blunck, norsk skodespelar
* 1954: Denzel Washington, amerikansk skodespelar
* 1955: Liu Xiaobo, kinesisk litteraturvitar og menneskerettsaktivist
* 1969: Linus Torvalds, finsk programmerar
* 1973: Herborg Kråkevik, skodespelar og songar
* 1977: Olaug Nilssen, norsk forfattar

## Døde

* 1694: Dronning Maria II av England
* 1736: Antonio Caldara, italiensk komponist
* 1829: Jean-Baptiste de Lamarck, fransk biolog
* 1912: Ola Mosafinn, norsk musikar
* 1924: Leon Bakst, russisk kunstmålar
* 1937: Maurice Ravel, fransk komponist
* 1947: Kong Viktor Emmanuel III av Italia
* 1963: Paul Hindemith, tysk komponist
* 2001: Arne Rettedal, norsk politikar
* 2004: Susan Sontag, amerikansk forfattar
* 2025: Brigitte Bardot, fransk dyrevernaktivist, skodespelar, songar og mannekeng
18. desember

**18. desember** er den 352. dagen i den gregorianske kalenderen (353. under skotår). Det er 13 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Winnibald

## Hendingar

### Utlandet
* 218 f.Kr.: Hannibal vann sin første store siger over den romerske republikken i slaget ved Trebia.
* 1352: Valet av pave Innocens VI.
* 1642: Abel Tasman gjekk i land i Mohua Golden Bay og blei den første europearen på New Zealand.
* 1865: Slavehandel blei forbode i USA.
* 1958: Niger fekk sjølvstende.
* 1966: Saturnmånen Epimetheus blei oppdaga av Richard L. Walker for deretter å bli borte i 12 år.

### Noreg
* 1944: Lothar Rendulic tok over som tysk øvstkommanderande i Noreg etter Nikolaus von Falkenhorst.
* 1945: Eit transportfly tilhøyrande Royal Canadian Air Force styrta i Voksenåsen i Oslo. 17 menneske omkom. 
* 2001: Forsvarsdepartementet sa ja til å senda mineryddarar til Afghanistan.

## Fødde

 
* 1808: Ånen Olsson Bergsager, bonde og politikar 
* 1837: Paul Aklestad, bonde og politikar 
* 1842: Olav Sveinsson, bonde og politikar 
* 1878: Josef Stalin, sovjetisk statsleiar 
* 1879: Paul Klee, tysk-sveitsisk målar og grafikar
* 1899: Peter Wessel Zapffe, norsk filosof 
* 1913: Willy Brandt, tysk kanslar
* 1923: Sossen Krohg, norsk skodespelar
* 1943: Keith Richards, britisk musikar og komponist
* 1946: Steven Spielberg, amerikansk filmregissør
* 1963: Brad Pitt, amerikansk skodespelar
* 1980: Christina Aguilera, amerikansk songar

## Døde

* 1133: Hildebert, fransk diktar
* 1290: Kong Magnus I av Sverige, konge av Sverige (f. 1275)
* 1737: Antonio Stradivari, italiensk fiolinmakar
* 1771: Philip Miller, britisk botanikar
* 1803: Johann Gottfried Herder, tysk filosof
* 1892: Richard Owen, britisk biolog
* 1928: Nils Bergslien, norsk målar
* 1932: Eduard Bernstein, tysk politikar
* 1934: Sven Elvestad, norsk forfattar
* 2000: Kirsty MacColl, britisk musikar
* 2001: Gilbert Bécaud, fransk songar
* 2004: Albert Nordengen, norsk politikar
24. desember

**24. desember** er den 358. dagen i den gregorianske kalenderen (359. under skotår). Det er sju dagar att av året.

## Merkedag
### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Primstaven
* Julaftan, markert med ein lur. Det følgde lykke med arbeid ein gjorde denne dagen.

### Namnedag

#### Helgendag i den katolske kyrkja
* Heilage Adela og Irmina

## Hendingar

### Utlandet

* 1046: Suidger blei pave Klemens II.
* 1294: Benedetto Caetani blei pave Bonifatius VIII.
* 1777: Kiritimati, også kjend som Juleøya, blei oppdaga av James Cook.
* 1914: Første verdskrigen. Ei uoffisiell våpenkvile kjend som «julefreden i 1914» tok til mellom tyske og britiske soldatar.
* 1924: Albania blei utropt til republikk.
* 1951: Libya blei danna av dei tidlegare italienske koloniane Kyrenaika, Tripolitania og Fezzan.
* 1979: Sovjetiske militærstyrkar okkuperte den afghanske hovudstaden Kabul.
* 1990: I ei folkeavstemming vedtok Slovenia å bryta ut av Jugoslavia.

### Noreg

## Fødde

* 3 f.Kr.: Keisar Galba av Romarriket
* 1166: Kong Johan I av England
* 1491: Ignatius Loyola, grunnleggjar av jesuittarordenen
* 1810: Wilhelm Marstrand, dansk målar
* 1818: James Prescott Joule, britisk fysikar
* 1822: Charles Hermite, fransk matematikar
* 1845: Kong Georg I av Hellas
* 1871: Vilhelm Krag, norsk forfattar
* 1881: Juan Ramón Jiménez, spansk forfattar
* 1887: Axel Revold, norsk målar
* 1929: Mary Higgins Clark, USA-amerikansk forfattar
* 1943: Tarja Halonen, finsk statsleiar
* 1974: Paal Nilssen-Love, norsk jazzmusikar

## Døde

* 1524: Vasco da Gama, portugisisk oppdagar
* 1926: Johan Castberg, norsk politikar
* 1974: Ned Maddrell, den siste som hadde mansisk som morsmål
* 1980: Karl Dönitz, tysk storadmiral og president
* 1987: M.G. Ramachandran, indisk filmskodespelar og politikar
* 1990: Thorbjørn Egner, norsk forfattar og musikar
* 1997: Toshirô Mifune, japansk skodespelar
* 2002: Kjell Aukrust, norsk forfattar
* 2005: Georg Johannesen, norsk forfattar
* 2006: Kenneth Sivertsen, norsk musikar
* 2008: Samuel P. Huntington, USA-amerikansk statsvitar
:: Harold Pinter, britisk forfattar

## Bakgrunnsstoff
12. desember

**12. desember** er den 346. dagen i den gregorianske kalenderen (347. under skotår). Det er 19 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 627: Slaget ved Ninive mellom det autsromerske riket og det persiske sassanideriket.
* 1901: Guglielmo Marconi fekk radiokontakt over Atlanterhavet for første gong.
* 1911: Hovudstaden i Britisk India blei flytta frå Calcutta til New Delhi.
* 1916: Danmark selde Dansk Vestindia til USA. Øyane er i dag kjende som dei amerikanske Jomfruøyane
* 1925: Reza Pahlavi blei utnemnd til sjah av Iran.
* 1963: Kenya lausreiv seg frå Storbritannia.
* 1979: Rhodesia endra namn til Zimbabwe.

### Noreg
* 1944: 11 nordmenn vert drepne i eit flyangrep mot Kristiansund.
* 1953: Songaren Kirsten Flagstad held avskjedskonsert i Nationalthetret i Oslo.
* 1959: Fetsundbrua og Minnesundbrua vert opna av kongen.

## Fødde

* 1766: Nikolaj Karamzin, russisk forfattar og historikar
* 1821: Gustave Flaubert, fransk forfattar
* 1863: Edvard Munch, norsk målar
* 1910: Aslaug Låstad Lygre, lyrikar
* 1912: Thorbjørn Egner, norsk teiknar, forfattar og musikar
* 1915: Frank Sinatra, amerikansk songar og skodespelar
* 1934: Miguel de la Madrid, meksikansk president
* 1982: Heidi Løke, handballspelar

## Døde

* 1569: Metropolitt Filip II
* 1574: Selim II av Det osmanske riket
* 1754: Wu Jingzi, kinesisk forfattar
* 1843: Kong Vilhelm I av Nederland
* 1889: Robert Browning, britisk forfattar
* 1913: Keisar Menelek II av Etiopia
* 1934: Thorleif Haug, norsk skirennar
* 1960: Christopher Hornsrud, norsk statsminister
* 1965: Halvdan Koht, norsk histortikar og politikar
* 2003: Geidar Aliev, president i Aserbajdsjan
19. desember

**19. desember** er den 353. dagen i den gregorianske kalenderen (354. under skotår). Det er 12 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Pave Urban V

## Hendingar

### Utlandet
* 1187: Paolo Scolari blei innsett som pave Clemens III.
* 1941: Adolf Hitler avsette generalfeltmarskalk Walther von Brauchitsch og tok sjølv befalet over hæren.
* 1972: Apollo 17 kom tilbake til jorda

### Noreg
* 1894: Norsk Folkemuseum vert stifta.
* 1943: 47 nordmenn omkom, mellom dei fem brannmenn, og nærare 400 blei skadde i ein brann i eit kolopplag på hamneområdet Filipstad i Oslo.
* 1946: Dampskipet «Havskaaren» forliser ut for Kvalnes i Lofoten, 11 menneske omkom.
* 1975: Øvre Anárjohka nasjonalpark vert oppretta.

## Fødde

* 1683: Kong Filip V av Spania
* 1895: Ingeborg Refling Hagen, forfattar
* 1906: Leonid Brezjnev, sovjetisk statsleiar
* 1910: Jean Genet, fransk forfattar
* 1915: Edith Piaf, fransk songar
* 1933: Kolbein Falkeid, diktar
* 1937: Gudmund Restad, politikar
* 1958: Hildegun Riise, skodespelar
* 1966: Sylvia Brustad, politikar

## Døde

* 401: Pave Anastasius I
* 1370: Pave Urban V
* 1741: Vitus Bering, dansk-russisk oppdagar
* 1796: Pjotr Rumjantsev, russisk hærførar
* 1851: William Turner, britisk kunstnar
* 1857: Ole Vig, norsk skulemann
* 1897: Peter Andreas Sæther, norsk politikar
* 1940: Kyösti Kallio, president i Finland
* 1942: Carl Gustav Fleischer, norsk hærførar
* 1966: Aslaug Låstad Lygre, norsk lyrikar 
* 1996: Marcello Mastroianni, italiensk skodespelar
* 2001: Jakob Weidemann, norsk målar
* 2004: Herbert C. Brown, USA-amerikansk kjemikar og nobelprisvinnar
23. desember

**23. desember** er den 357. dagen i den gregorianske kalenderen (358. under skotår). Det er 8 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Primstaven
* Torlaksmesse eller tollesmesse etter *Thorlakr helgi Thoralsson* (1133-93), biskop i Skålholt på Island.
* I Trøndelag og Nordland også kalla Sjurdsmesse, opphav usikkert *(Sigurd)*.

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Johannes av Kety

## Hendingar

### Utlandet
* 619: Utnemninga av pave Bonifatius V.
* 1909: Albert I blei konge av Belgia.
* 1911: Dumaen i Russland innførte forbod mot jakt på sobel for å sikra arten mot utrydding.
* 1947: Verdas første transistor blei vist fram ved Bell Laboratories.
* 1954: Den første nyretransplantasjonen blei utført i Boston i USA.
* 1979: Sovjetiske militærstyrkar okkuperte den afghanske hovudstaden Kabul.
* 1990: Etter ei folkeavstemming bestemte Slovenia seg for å bryta ut av Jugoslavia.

### Noreg
*1972: Eit av Braathens SAFE sine rutefly styrta ved Asdølstjernet i Asker. 40 menneske omkom, fem vart berga.

## Fødde

* 1777: Tsar Aleksander I av Russland
* 1790: Jean-François Champollion, fransk egyptolog
* 1805: Joseph Smith, USA-amerikansk kyrkjeleiar
* 1859: Sigurd Ibsen, politikar og forfattar
* 1875: Anders Lothe, skulemann og politikar
* 1918: Helmut Schmidt, tysk statsleiar
* 1929: Chet Baker, USA-amerikansk jazzmusikar
* 1933: Keisar Akihito av Japan
* 1943: Silvia Sommerlath, svensk dronning
* 1975: Ragnfrid Trohaug, forfattar

## Døde

* 1745: Jan Dismas Zelenka, tsjekkisk toneskapar
* 1834: Thomas Robert Malthus, britisk økonom
* 1937: Nils Collett Vogt, norsk forfattar
* 1980: Karl Dönitz, tysk storadmiral og president 
* 2000: Victor Borge, dansk-amerikansk humorist og pianist
* 2004: P.V. Narasimha Rao, statsminister i India
* 2005: Yao Wenyuan, kinesisk politikar
22. desember

**22. desember** er den 356. dagen i den gregorianske kalenderen (357. under skotår). Det er ni dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Primstaven
* Vintersolkverv og minnedag for den heilage Ansgar, «Nordens apostel»·

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 69: Vespasian blei romersk keisar.
* 856: Jordskjelvet i Damghan i dagens Iran drap rundt 200&nbsp;000.
* 1885: Den tidlegare samuraien Ito Hirobumi blei den første statsministeren av Japan.
* 1877: Wilhelm Röntgen oppdaga røntgenstråling.
* 1888: Jólafundurin 1888, historisk allmannamøte på Færøyane for å styrke færøysk språk og kultur.
* 1989: Etter ei veke med blodige demonstrasjonar i Romania overtok Ion Iliescu som president etter diktatoren Nikolae Ceauşescu.
** Berlinmuren blei riven etter nesten 30 år og gjorde slutt på skiljet mellom Aust- og Vest-Tyskland.
* 1990: Lech Wałęsa blei teken i eid som president i Polen.
* 2001: Hamid Karzai blei utnemnd til president i Afghanistan for 6 månader.

### Noreg
* 1886: Vigslinga av Uranienborg kyrkje i Oslo.
* 1900: Etableringa av Theatercafeen i Oslo.
* 1982: Vardøtunnelen på Europaveg 75 vert opna.
* 1984: Svalbard kjem med på det norske fjernsynsnettet.
* 1997: Eit jordskjelv på Værøy blei målt til 3,3 på Richters skala.

## Fødde

* 1666: Guru Gobind Singh, den tiande sikh-guruen.
* 1723: Karl Friedrich Abel, tysk komponist 
* 1807: Johan Sebastian Welhaven, norsk forfattar
* 1858: Giacomo Puccini, italiensk komponist
* 1883: Edgar Varèse, fransk-amerikansk komponist
* 1916: Aslaug Høydal, forfattar
* 1927: Norvald Tveit, forfattar
* 1928: Fredrik Barth, sosialantropolog
* 1949: Inge Særheim, språkgranskar
* 1962: Ralph Fiennes, britisk skodespelar
* 1971: Bård Vegard Solhjell, politikar

## Døde

* 1867: Théodore Rousseau, fransk målar
* 1880: George Eliot, britisk forfattar
* 1884: Theodor Abildgaard, norsk politikar
* 1943: Beatrix Potter, britisk barnebokforfattar
* 1949: Ole Reistad, norsk idrettsmann og krigar
* 1983: Kjell Bondevik, norsk politikar og folkeminnegranskar
* 1989: Samuel Beckett, irsk forfattar og nobelprisvinnar
* 1999: Per Aabel, norsk skodespelar
* 2008: Lansana Conté, president i Guinea
21. desember

**21. desember** er den 355. dagen i den gregorianske kalenderen (356. under skotår). Det er 10 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Primstaven
* Tomasmesse til minne om Apostelen Tomas, markerte med hand, kross eller tønne. Denne dagen skulle ein ha juleølet i tønne og folk drog rundt og smakte på det. 

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Peter Canisius

## Hendingar

### Utlandet
* 1124: Lamberto Scannabecchi blei pave Honorius II.
* 1898: Marie og Pierre Curie oppdager radium.
* 1913: Det første kryssordet blei gjeve ut.
* 1923: Nepal fekk sjølvstende.
* 1933: Newfoundland blei britisk kronkoloni.
* 1968: Oppskyting av Apollo 8.
* 1988: Ei terroristbombe som eksploderte i flyet Pan Am rute 103 over Lockerbie i Skottland drap 270.
* 1991: Samveldet av uavhengige statar blei danna av det tidlegare Sovjetunionen.

### Noreg
* 1901: Norske kvinner får allmenn røysterett ved kommuneval.
* 1917: Regjeringa Gunnar Knudsen godkjenner ein ny rettskrivingsnormal for både landsmål og riksmål.
* 1918: Romanen *Juvikingar* av Olav Duun kjem ut, den fyrste i seksbandsverket om Juvikfolket.
* 1940: Alle domarane i Høgsterett legg ned embeta sine.
* 1962: Opprettinga av Rondane nasjonalpark.

## Fødde

* 1778: Anders Sandøe Ørsted, dansk jurist og statsminister
* 1804: Benjamin Disraeli, britisk politikar og forfattar
* 1812: Bernhard Essendrop, politikar
* 1823: Asbjørn Kloster, predikant og fråhaldsaktivist
* 1848: Viggo Ullmann, lærar og politikar
* 1870: Peter S. Brandal, selfangar og skipsreiar
* 1879: Josef Stalin, georgiskfødd sovjetisk statsleiar
* 1917: Heinrich Böll, tysk forfattar og nobelprisvinnar i litteratur
* 1918: Kurt Waldheim, østerriksk president og generalsekretær i SN
* 1937: Jane Fonda, amerikansk skodespelar
* 1940: Frank Zappa, amerikansk musikar
* 1942: Hu Jintao, kinesisk statsleiar
* 1950: Lillebjørn Nilsen, norsk visesongar
* 1956: Bjarne Berntsen, fotballspelar og -trenar

## Døde

* 1375: Giovanni Boccaccio, italiensk forfattar
* 1824: James Parkinson, britisk lege
* 1940: F. Scott Fitzgerald, USA-amerikansk forfattar
* 1945: George S. Patton, USA-amerikansk hærførar
* 1950: Hattie Caraway, USA-amerikansk politikar
* 1986: Helge Sivertsen, norsk politikar og idrettsmann
* 2002: Tore Tønne, norsk helseminister
* 2004: Arild Nyquist, norsk forfattar
17. desember

**17. desember** er den 351. dagen i den gregorianske kalenderen (352. under skotår). Det er 14 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag
* Festdag for Lasarus av Betania i den katolske kyrkja

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 283: Utnemninga av pave Gaius.
* 384: Utnemniga av pave Siricius.
* 1586: Go-Yozei blei keisar av Japan.
* 1819: Colombia erklærte sjølvstende frå Spania.
* 1903: Wright-brørne utførte den første vellukka flyginga med eit motorisert fly.
* 1961: Indiske styrkar tok Goa frå Portugal.
* 1989: Brasil haldt det første frie valet på 25 år.
** Demonstrasjonar og opptøyar i Timisoara sette i gang den rumenske revolusjonen.

### Noreg
* 1762: Hadeland Glassverk skriv kontrakt om kjøp av materialar til å bygge ei glashytte på garden Mo. Glasproduskjonen kom i gang i 1765.
* 1901: Fiskebåten *Solon* frå Borgund forliste på sunnmørskysten, ni mann bleiv. Ytterlegare fire fiskarar vart slegne overbord frå andre båtar i eit uver som vart kalla Solon-natta.
* 1929: Jakob Sande si debutbok, diktsamlinga *Svarte næter*, kjem ut.

## Fødde

* 1267: Keisar Go-Uda av Japan
* 1706: Émilie du Châtelet, fransk fysikar, matematikar og forfattar
* 1749: Domenico Cimarosa, italiensk komponist
* 1842: Sophus Lie, norsk matematikar
* 1844: Ole Osmundsson Berge, bonde og politikar
* 1867: Arthur Omre, forfattar
* 1936: Jorge Bergoglio, prest og pave
* 1940: Kåre Valebrokk, journalist og medieleiar
* 1953: Narve Fulsås, historikar

## Døde

* 1263: Håkon IV Håkonsson, konge i Noreg
* 1830: Simón Bolívar, sør-amerikansk frihetskjempar
* 1860: Desideria av Sverige og Noreg, svensk og norsk dronning 
* 1907: William Thomson, Lord Kelvin, irsk-skotsk vitksapsmann
* 1909: Kong Leopold II av Belgia
* 1994: Ella Hval, norsk skodespelar
* 2005: Sverre Stenersen, norsk skirennar
14. desember

**14. desember** er den 348. dagen i den gregorianske kalenderen (349. under skotår). Det er 17 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet

* 1819: Alabama blei den 22. delstaten i USA.
* 1900: Kvantefysikken blir rekna for å ha blitt til då Max Planck la fram sin strålingslov. 
* 1902: Den første telegrafkabelen blei lagt under Stillehavet. 
* 1927: Irak fekk sjølvstende frå Storbritannia.
* 1939: Sovjetunionen blei utvist frå Folkeforbundet.
* 1946: Generalforsamlinga i SN vedtok å leggja hovudkvarteret sitt til New York.
* 1981: Israel annekterte Golanhøgda.
* 1989: Chile heldt det første frie valet på 16 år. Patricio Aylwin blei vald som president.

### Noreg
* 1773: Stiftinga av *Norges geografiske oppmåling*, seinare Statens Kartverk.
* 1911: Roald Amundsen blei det første mennesket som nådde Sørpolen.
* 1951: Norsk språknemnd vart oppretta.
* 1973: Måløybrua vert opna for trafikk.
* 1977: Kvalsundbrua vert opna for trafikk.
* 1986: Noregs handballandslag for kvinner vinn bronsemedaljen under europameisterskapen.

## Fødde

* 1503: Nostradamus, fransk astrolog og matematikar
* 1546: Tycho Brahe, dansk astronom 
* 1824: Pierre Puvis de Chavannes, målar
* 1870: Karl Renner, austerriksk politikar og president
* 1890: Sigurd Hoel, norsk forfattar
* 1896: Kong Georg VI av Storbritannia 
* 1905: Arne Rustadstuen, langrennsløpar 
* 1936: Arve Tellefsen, norsk fiolinist
* 1947: Dilma Rousseff, brasiliansk statsleiar
* 1966: Helle Thorning-Schmidt, dansk statsminister
* 1967: Hanne Haugland, høgdehoppar

## Døde

* 1124: Pave Callixtus II
* 1542: Jakob V av Skottland 
* 1788: Karl III av Spania 
:: Carl Philipp Emanuel Bach, tysk toneskapar
* 1799: George Washington, president i USA
* 1952: Fartein Valen, norsk komponist
* 1956: Juho Paasikivi, finsk president
* 1989: Andrej Sakharov, russisk fysikar
16. desember

**16. desember** er den 350. dagen i den gregorianske kalenderen (351. under skotår). Det er 15 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Adelheid av Burgund

## Hendingar

### Utlandet

* 1773: «The Boston Tea Party», rekna som opptakten til den amerikanske frigjeringskrigen, fann stad.
* 1922: Den polske presidenten Gabriel Narutowicz blei drepen.
* 1971: Aust-Pakistan erklærte sjølvstende frå Pakistan som Bangladesh.
* 1990: Jean-Bertrand Aristide blei vald til president i Haiti
* 1991: Kasakhstan fekk sjølvstende frå Sovjetunionen.

### Noreg
* 1892: Åtte personar omkom då ein storfæring frå Stadsnes i Sula forliser ved Slinningen i Borgund, to sysken vart berga.
* 1916: Regjeringa vedtek totalforbod mot sal eller skjenking av brennevin.
* 1947: Landssviksaka mot Knut Hamsun tok til i Grimstad.
* 1992: Dagens versjon av det norske riksvåpenet blei godkjend av kong Harald.

## Fødde

* 1622: Cort Adeler, dansk-norsk admiral
* 1770: Ludwig van Beethoven, tysk komponist (uviss dato)
* 1775: Jane Austen, engelsk forfattar
* 1790: Kong Leopold I av Belgia
* 1830: Hjalmar Løberg, bonde og politikar
* 1901: Margaret Mead, amerikansk antropolog 
* 1905: Piet Hein, dansk matematikar, oppfinnar og forfattar
* 1917: Arthur C. Clarke, engelsk forfattar og oppfinnar
* 1938: Liv Ullmann, norsk skodespelar
* 1952: Karin Andersen, politikar

## Døde

* 1833: Johan F. L. Dreier, norsk teiknar
* 1865: Cleng Peerson, norsk-amerikansk utvandringspioner
* 1866: Christian Albrecht Bluhme, dansk statsminister
* 1921: Camille Saint-Saëns, fransk toneskapar
* 1922: Gabriel Narutowicz, den første presidenten i Polen
* 1945: Fumimaro Konoye, japansk statsminister
15. desember

**15. desember** er den 349. dagen i den gregorianske kalenderen (350. under skotår). Det er 16 dagar att av året.

## Merkedag

* *[[Esperantolitteraturens dag]]* (også kalla *[[Zamenhofdagen]]*) 

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Den heilage Nino

## Hendingar

### Utlandet
* 687: Avsetjing av motpave Theodorus og innsetjing av pave Sergius I.
* 1768: Kong Adolf Fredrik av Sverige abdiserte.
* 1945: General Douglas MacArthur gav ordre om at shintoisme skulle avskaffast som nasjonalreligion i Japan.
* 1976: Samoa blei medlem i SN. 
* 1994: Palau blei medlem i SN.

### Noreg
* 1898: Det norske Stortinget vedtek for tredje gong lova om eit norsk flagg utan unionsmerke.
* 1923: DS «Runa» av Kristiania forliste sør for Kapp Hatteras. 23 av 28 ombord omkom.
* 1946: Det norske Rikspolitiet blei nedlagt, men fungerte i ein avviklingsfase fram til sommaren 1947.

## Fødde

* 37: Keisar Nero av Romarriket
* 130: Keisar Lucius Verus av Romarriket
* 1810: Peter Andreas Munch, historikar
* 1832: Gustave Eiffel, fransk ingeniør 
* 1852: Henri Becquerel, fransk fysikar og nobelprisvinnar
* 1859: L.L. Zamenhof, skaparen av esperanto
* 1938: Fred Anton Maier, skeiselaupar
* 1954: Kine Hellebust, skodespelar og songar

## Døde

* 1025: Basil II av Bysantinarriket
* 1072: Sultan Alp Arslan av Persia
* 1675: Johannes Vermeer, nederlandsk målar
* 1890: Siouxleiaren Sitting Bull
* 1912: Lars Knutson Liestøl, norsk politikar
* 1944: Glenn Miller, amerikansk musikar
* 1958: Wolfgang Pauli, austerriksk fysikar
* 1964: Carl Joachim Hambro, norsk politikar
* 1966: Walt Disney, amerikansk animatør
* 1971: Paul Pierre Lévy, fransk matematikar
* 2008: Anne Cath. Vestly, norsk forfattar
13. desember

**13. desember** er den 347. dagen i den gregorianske kalenderen (348. under skotår). Det er 18 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag
* Luciadagen i den katolske kyrkja og den ortodokse kyrkja
* Festdag for heilage Herman av Alaska i den ortodokse kyrkja

### Primstaven

* Lussimesse, Lucianatta. Markert med lys, bål eller beger. Lussinatta var i folketrua den lengste og mørkaste natta i året. Ho var fylt av uhygge, og frå denne dagen og fram til jul var dei underjordiske og alt trollpakk ute. Dei 12 neste dagane gav varsel om veret for dei neste 12 månadane. I dag skulle alt grovarbeidet vera unnagjort før jul.

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Lucia av Syrakus

## Hendingar

### Utlandet

* 1570: Den nordiske sjuårskrigen blei avslutta med freden i Stettin.
* 1642: Abel Tasman oppdag New Zealand.
* 1937: Japanske styrkar inntok Nanjing, som blei skodestad for grufulle ugjerningar i dei neste tre månadene.
* 1981: General Wojciech Jaruzelski innførte unntakstilstand i Polen.
* 1996: Kofi Annan frå Ghana blei vald til generalsekreterær i SN.

### Noreg
* 1903: Seks menneske omkom i ein brann ombord i rutebåten «Orion» på Finnmarks-kysten.
* 1963: Stortinget set ned den militære fyrstegongstenesta frå 15 til 12 månader.

## Fødde

* 1521: Pave Sixtus V
* 1533: Kong Erik XIV av Sverige
* 1553: Kong Henrik IV av Frankrike
* 1684: Ludvig Holberg, norsk-dansk forfattar
* 1797: Heinrich Heine, tysk diktar
* 1816: Werner von Siemens, tysk ingeniør, oppfinnar og industrialist.
* 1867: Kristian Birkeland, norsk fysikar
* 1887: George Polya, ungarsk-amerikansk matematikar
* 1911: Trygve Haavelmo, norsk økonom og nobelprisvinnar.
* 1915: Magne Skodvin, historikar
* 1919: Arild Haaland, filosof
* 1942: Arne Treholt, byråkrat, politikar og spion

## Døde

* 1204: Maimonides, jødisk teolog og filosof
* 1466: Donatello, italiensk målar
* 1603: François Viète, fransk matematikar
* 1837: Heilage Herman av Alaska
* 1904: Johannes Nilsson Skaar, norsk biskop
* 1944: Vasilij Kandinskij, russisk målar
* 1947: Nicholas Roerich, russisk målar og kulturforskar
* 1961: Grandma Moses, amerikansk målar
* 1965: Jens Hundseid, norsk statsminister
20. desember

**20. desember** er den 354. dagen i den gregorianske kalenderen (355. under skotår). Det er 11 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Dominikus av Silos

## Hendingar

### Utlandet
* 1712: Slaget ved Gadebusch i den store nordiske krigen.
* 1830: På ein stormaktskonferense i London blei deltakarane einige om at Belgia skulle skiljast frå Nederland.
* 1915: 90&nbsp;000 engelskmenn, australiarar og newzealandarar trekte seg tilbake etter slaget ved Gallipoli, der dei var blitt slått av tyrkiske styrkar leia av Kemal Atatürk.
* 1960: Viet Cong blei danna.
* 1989: USA sende styrkar til Panama i samband med Operation Just Cause.
* 1995: NATO tok fatt på fredsbevaringsoppdraget sitt i Bosnia.
* 1999: Den portugisiske kolonien Macau blei avstått til Kina.

### Noreg
* 1886: Romanen *Albertine* av Christian Krohg kjem ut.

## Fødde

* 1805: Thomas Graham, skotsk kjemikar
* 1848: Carl Ellingsen, forretningsmann og politikar 
* 1877: Werner Hosewinckel Christie, norsk agronom
* 1880: Cora Sandel, forfattar
* 1920: Ludvig Eikaas, målar
: Väinö Linna, finsk forfattar
* 1923: Asbjørn Aarnes, litteraturforskar
* 1927: Kim Yong-sam, president i Sør-Korea
* 1942: Odd Martinsen, langrennsløpar
* 1943: Svein Longva, embetsmann
* 1946: Hans Sande, forfattar
* 1948: Alan Parsons, britisk musikar
* 1969: Kenji Ogiwara, japansk skirennar
* 1984: Christel Alsos, norsk musikar

## Døde

* 217: Pave Zefyrinus
* 1722: Kangxi, keisar over Kina
* 1822: Frederik Bech, norsk biskop
* 1934: Nikolaj Marr, russisk språkgranskar
* 1968: John Steinbeck, USA-amerikansk forfattar
* 1969: Adolfo Consolini, italiensk friidrettsutøvar
* 1973: Bobby Darin, USA-amerikansk songar
* 1982: Arthur Rubinstein, polsk pianist 
* 1989: Kurt Böhme, tysk songar
13. november

**13. november** er den 317. dagen i den gregorianske kalenderen (318. under skotår). Det er 48 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

### Namnedag

## Hendingar

### Utlandet
* 1002: Massakrane på Sankt Brictiusdagen fann stad i England (kong Ethelred II av England gav ordre om at alle danskar i England skulle drepast)
* 1908: Andrew Fisher blei den femte statsministeren i Australia.
* 1923: Flagget til Sovjetunionen, kjent for hammaren og sigden, blei tekei bruk.
* 1945: Etiopia og Panama blei medlem av FN.
* 1950: General Carlos Delgado Chalbaud blei drepen i Caracas.
* 1985: Vulkanen Nevado del Ruiz i Colombia hadde eit stort utbrot. Lavastraumar og leirras tok livet av rundt 23&nbsp;000 menneske.
* 1990: Den fyrste kjente nettsida blei skriven.
* 1994: Sverige stemde for EU-medlemsskap.

### Noreg
* 1905: Folkeavrøystinga 12. og 13. november om monarki eller republikk i Noreg førte til valet av prins Carl som norsk konge; 259&nbsp;563 stemde for, mens 69&nbsp;264 stemde imot. Berre menn hadde røysterett i valet.
* 1951: Einar Gerhardsen gjekk av som statsminister, Oscar Torp tok over. 
* 1961: Banklinebåten «Peder Vinje» blei teken av ein brottsjø under fiske på 
Hjelmsøybanken. Heile besetninga på 14 mista livet.
* 1986: Bybrann i Stavanger.

## Fødde

* 354 &ndash; St. Augustin av Hippo, katolsk helgen
* 1312 &ndash; Kong Edvard III av England
* 1760 &ndash; Jiaqing, kinesisk keisar
* 1844 &ndash; Steinar Schjøtt, ordbokredaktør og målmann
* 1850 &ndash; Robert Louis Stevenson, skotsk forfattar 
* 1853 &ndash; Arnold von Siemens, tysk industrileiar
* 1881 &ndash; Knut Liestøl, norsk kulturgranskar
* 1906 &ndash; Torborg Nedreaas, norsk forfattar
* 1922 &ndash; Aud Schønemann, norsk skodespelar 
* 1938 &ndash; Jan Groth, norsk bildekunstnar
* 1976 &ndash; Albina Akhatova, russisk skiskyttar

## Døde

* 1093 &ndash; Kong Malcolm III av Skottland 
* 1460: Henrik Sjøfararen, portugisisk oppdagar
* 1619 &ndash; Ludovico Carracci, italiensk målar 
* 1824 &ndash; Christian Holst, norsk prest, av Peter Chr. Asbjørnsen utlagt som svarteboksprest 
* 1862 &ndash; Ludwig Uhland, tysk diktar
* 1868: Gioacchino Rossini, italiensk komponist
* 1903: Camille Pissarro, fransk målar
* 1944: Gregers Gram, norsk motstandsmann
* 1974 &ndash; Vittorio De Sica, italiensk filmregissør
* 1980: Anna Skeide, norsk lyrikar
* 2001 &ndash; Babik Reinhardt, fransk jazzmusikar

## Bakgrunnsstoff
30. november

**30. november** er den 334. dagen i den gregorianske kalenderen (335. under skotår). Det er 31 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar
* Bonifacio-dagen på Filippinane

### Religiøs helgedag

### Namnedag

#### Helgendag i [[den katolske kyrkja]]
* Apostelen Andreas

## Hendingar

### Utlandet
* 1939: Den finske vinterkrigen tok til då sovjetiske troppar invaderte Finland langs Mannerheimlinja.
* 1961: Generalforsamlinga i SN valde U Thant frå Burma til ny generalsekretær.
* 1966: Barbados fekk sjølvstende.
* 1967: Sør-Jemen fekk sjølvstende.

### Noreg
* 1922: Vinmonopolet vart skipa av det norske Stortinget.
* 1943: Andre verdskrigen: Universitetet i Oslo blei stengd og 1.200 studentar arresterte.
* 1958: Strekninga Lønsdal-Fauske av Nordlandsbanen vart opna for trafikk.
* 1978: Stortinget vedtok, mot 36 røyster, at Altaelva i Finnmark skal utbyggjast til vasskraft-føremål.

## Fødde

* 1667: Jonathan Swift, irsk forfattar og satirikar
* 1746: Werner Hosewinckel Christie, norsk lagmann og industrigründar
* 1835: Mark Twain, amerikansk forfattar
* 1863: Andres Bonifacio, filippinsk fridomskjempar
* 1874: Winston Churchill, britisk statsminister og forfattar
* 1927: Ivar Eskeland, norsk forfattar og kåsør
* 1939: Jon Eikemo, norsk skodespelar
* 1951: Torild Wardenær, norsk forfattar
* 1960: Gary Lineker, engelsk fotballspelar
* 1963: Einar Gausel, norsk sjakkspelar
* 1990: Magnus Carlsen, norsk sjakkspelar

## Døde

* 1016: Edmund II av England
* 1314: Filip IV av Frankrike
* 1894: Svend Foyn, norsk skipsreiar
* 1900: Oscar Wilde, irsk forfattar
* 1905: Rasmus Flo, norsk målmann
* 1935: Fernando Pessoa, portugisisk forfattar
* 1940: Christian Sparre, norsk offiser og politikar
* 1999: Charlie Byrd, amerikansk jazzmusikar
2. november

**2. november** er den 306. dagen i den gregorianske kalenderen (307. under skotår). Det er 59 dagar att av året.

## Merkedag

### Nasjonaldagar og nasjonale flaggdagar

### Religiøs helgedag

* Rastafariane feirar kroninga til Haile Selassie

### Namnedag

#### Helgendag i den katolske kyrkja
* Sjeledag

## Hendingar

### Utlandet
* 676: Innsetjinga av pave Donus.
* 1389: Innsetjinga av pave Bonifatius IX
* 1917: Storbritannia gav sin støtte til jødisk busetjing i Palestina.
* 1930: Haile Selassie blei krona til keisar av Etiopia.
* 1962: Cuba-krisa avslutta.
* 1976: Jimmy Carter blei president i USA.

### Noreg
*

## Fødde

* 1560: Annibale Carracci, italiensk målar
* 1734: Daniel Boone, amerikansk pioner
* 1755: Marie Antoinette, fransk dronning
* 1795: James Knox Polk, amerikansk president
* 1815: George Boole, britisk matematikar og logikar
* 1844: Mehmet II, osmansk sultan
* 1865: Warren G. Harding, amerikansk president
* 1897: Jacob Bjerknes, norsk-amerikansk meteorolog
* 1929: Muhammad Rafiq Tarar, pakistansk president 
* 1938: Oddvar Torsheim, kunstnar
* 1961: k.d. lang, kanadisk låtskrivar og artist
* 1965: Shah Rukh Khan, indisk filmskodespelar

## Døde

* 1887: Jenny Lind, svensk songar
* 1922: Gustav Jensen, norsk prest og diktar
* 1928: Hjalmar Falk, norsk språkgranskar
* 1944: Thomas Midgley, USA-amerikansk kjemikar
* 1950: George Bernard Shaw, britisk forfattar og nobelprisvinnar
* 1952: Chaim Weizmann, israelsk president
* 1963: Ngo Dinh Diem, sør-vietnamesisk president
* 1966: Peter Debye, nederlandsk-amerikansk kjemikar
* 1975: Pier Paolo Pasolini, italiensk filmskapar

## Bakgrunnsstoff