open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
एक्टिनोमाइसेटोटा

**एक्टिनोमाइसेटोटा** (वा **एक्टिनोब्याक्टेरिया** ) उच्च जीसी सामग्री दूगु ग्राम-पोजितिभ ब्याक्टेरियाया छगू विविध फाइलम ख।  थ्व फाइलमया ब्याक्टेरियापिं बँय् बाय् लखय् म्वाइपिं जुइफु ।  चाया प्रणालिइ इमिगु योगदानया हुनिं भूमिया वनस्पतिया निंतिं इमिगु तःधंगु महत्व दु । चाय् इमिसं सीपिं जीवया कार्बनिक पदार्थयात अपघटन यायेत ग्वाहालि याइ गुकियात वनस्पतितेसं न्हुगु नसा कायेफइ। थ्व भूमिका फंगसं नं म्हितीगु जूसां एक्टिनोमाइसेटोटा यक्व चिधं जु सम्भवतः थुमिसं छगू हे पारिस्थितिक थाय् काइमखु । थ्व भूमिकाय् कोलोनीइ प्रायः व्यापक माइसेलिया बुयावइ, फंगसया थें, व फाइलमया छगू महत्त्वपूर्ण क्रमया नां, एक्टिनोमाइसेटेल्स (एक्टिनोमाइसेट्स) ख गुकिलिं इमिगु ताःई न्ह्यःनिसें थ्व ब्याक्टेरियापिन्त फंगस धकाः विश्वास यानातःगु खँ क्यनि। बुँया छुं एक्टिनोमाइसेटोटा (दसु *फ्रेन्किया* ) वनस्पतिनाप सिम्बायोतिक रुपय् म्वाइ। थन्याःगु वनस्पतिया जरा बुँइ व्याप्त जुइ, वनस्पतिं बीगु छुं सेकेराइडया बदलाय् वनस्पतिया निंतिं थ्व ब्याक्टेरियापिन्सं नाइट्रोजन तयार याइ । मेमेगु प्रजाति, गथेकि जीनस *माइकोब्याक्टेरियमया* यक्व दुजःत, महत्वपूर्ण प्याथोजेन ख।

एक्टिनोमाइसेटोटाया इमिगु बुँया भूमिकाया निंतिं तःधंगु भूमिका स्वया पिने, इमिगु बारेय् यक्व खँ सीके मफुनि। थौंकन्हय् मू रुपं चाया ब्याक्टेरिया धकाः थुइकूसां नं थुपिं खुसि व यचुगु लखय् अप्वः दयेफु।  एक्टिनोमाइसेटोटा छगू प्रमुख ब्याक्टेरिया फाइला ख व थुकिलि ब्याक्टेरियाया दकलय् तःधंगु जेनेराय् छगू *स्ट्रेप्टोमाइसेस* दु।  *स्ट्रेप्टोमाइसेस* व मेमेगु एक्टिनोमाइसेटोटा चाया जैविक बफरिङय् मू योगदानकर्ता खः ।  इपिं यक्वं एन्टिबायोटिकया स्रोत नं खः ।  

मनूया मचातय्गु माइक्रोबायोमय् एक्टिनोमाइसेटोटा जीनस *बिफिडोब्याक्टेरियम* दकलय् साधारण ब्याक्टेरिया खः ।  वयस्क मनूतय्के बिफिडोब्याक्टेरिया म्हो जूसां आन्द्राया बिफिडोब्याक्टेरियां म्युकोसल ब्यारियरयात कायम यायेत व आन्द्राय् लिपोपोलिसेकराइड म्हो यायेत ग्वाहालि याइ । 

छुं दकलय् तःधंगु व जटिल ब्याक्टेरिया कोष एक्टिनोमाइसेटोटाय् लासां समुद्री एक्टिनोमरिनेल्सया पुचलय् दकलय् चिधंगु स्वतन्त्र-जीवित प्रोकार्योटिक कोष दूगु वर्णन यानातःगु दु। 

छुं साइबेरियन वा एन्टार्कटिक एक्टिनोमाइसेटोटा पृथ्वीया दकलय् पुलांगु जीवित जीव ख, थ्व जीव करिब न्यागू लख दँ न्ह्यः पर्माफ्रस्टय् जमे जुयाच्वंगु ख।   पर्माफ्रस्टया ६४० kya बाय् व स्वयां म्होया नमूनाय् कार्बन दाइअक्साइद  पिहां वःगु आधारय् जीवनया लक्षण खनेदु। 

## वर्गीकरण
थौंकन्हय् स्वीकृत वर्गीकरण लिस्त अफ प्रोकेरियोतिक नेम्स विद स्ट्यान्डिङ इन नोमेन्क्लेचर (LPSN)  व नेशनल सेन्टर फर बायोटेक्नोलोजी इन्फर्मेशन (NCBI) दूगु प्रोकार्योटिक नांया धलखय् आधारित दु। 

* क्लास ? " सिन्ट्रोफेलिफेटिसिया " कोरिग. लिउ एट अल २०२०
* क्लास" एक्विकुल्टोरिया " जिओ एट अल. २०२१
* क्लास" जियोथर्मिनकोलिया " जिओ एट अल. २०२१
* क्लास" Humimicrobia " जिओ एट अल. २०२१
* क्लास एसिडिमाइक्रोबिया नोरिस २०१३
* क्लास एक्टिनोमाइसेटिया (स्टैकब्रांड एट अल। 1997) सलाम एट अल। २०२० ( नाइट्रीलिरुप्टोरिया लुडविग एट अल २०१३ )
** सबक्लास एक्टिनोब्याक्टेरिडे स्ट्याकब्रान्ड, रेनी व वार्ड-रेनी १९९७
** सबक्लास नित्रिलिरुप्टोरिडे कुराहाशी एट अल. २०१०
* क्लास कोरियोब्याक्टेरिया कोनिग २०१३ 
* क्लास रुब्रोब्याक्टेरिया सुजुकी २०१३
* क्लास थर्मोलियोफिलिया सुजुकी व व्हिटम्यान २०१३

## लिधंसा

पुचः:ब्याक्टेरिया
फिनिक्स (मितसि)

**फिनिक्स** धयागु वाइन दयेकेगु निंतिं छ्यलीगु जर्मन मूलया तुयु जातया मितसि खः । थ्व डा. गेर्हार्ड एलेवेल्डं (१९२७–२००५) नं सन् १९६४य् सिबेलडिन्जेनया गेइलवेलरहोफ इन्स्टिच्युट फर ग्रेप ब्रीडिङय् *भिटिस भिनिफेरा* जातया बाकसयात हाइब्रिड मितसि  भिलार्ड ब्लान्कलिसे क्रस यानाः दयेकूगु खः । 

थ्व बेल्जियम व बेलायत थें जाःगु लागाय् म्ह्व मात्राय् बुइकी । रोयल हर्टिकल्चरल सोसाइटीया विस्ली गार्डेनय् फिनिक्सयात ओरियन मितसि लिसे नापं छ्यला सुख्खा तुयु वाइन दयेकी । 

सन् २००८इ जर्मनीइ  फिनिक्स दु, गुकिलि  राइनहेसेनय्,  नाहे व  पलाटिनेटय् दु। 

## समानार्थी खँग्वः
फिनिक्सयात थुकिया प्रजनन कोड गेइलवेलरहोफ जिए-४९-२२ बाय् जिएफ नं म्हसीकिगु या। जिए-४९-२२ 

## लिधंसा

पुचः:मितसि
डिसल्फोनाट्रोनम

***डेसल्फोनाट्रोनम*** डेसल्फोभिब्रिओनेसी परिवारया छगू ग्राम-नेगेटिभ व अत्यधिक क्षारीय ब्याक्टेरिया जीनस ख।    

## फाइलोजेनी
थौंकन्हय् छ्यलीगु त्याक्सोनोमी लिस्त अफ प्रोकेरियोतिक नेम्स विद स्ट्यान्डिङ इन नोमेन्क्लेचर (LPSN)  व नेशनल सेन्टर फर बायोटेक्नोलोजी इन्फर्मेशन (NCBI)  या धलखय् आधारित दु।

## स्वयादिसँ

* ब्याक्टेरिया अर्डरया धलः
* ब्याक्टेरिया जेनेराया धलः

## लिधंसा

## ब्वनादिसँ
* 
* 
* 
* 
* 
पुचः:ब्याक्टेरिया
जसपुर तहसील

**जसपुर तहसील** भारतया उत्तराखण्ड राज्यया उधमसिंह नगर जिल्लाया छगू तहसील ख। 

## गां
थ्व तहसीलया गां थ्व कथं दु:
* अंगदपुर, जसपुर तहसील
* अमृतपुर, जसपुर तहसील
* अमियावाला, जसपुर तहसील
* अहमदनगर, जसपुर तहसील
* आमका, जसपुर तहसील
* आसपुर, जसपुर तहसील
* उमरपुर, जसपुर तहसील
* कूण्डा, जसपुर तहसील
* कृपाचार्यपुर, जसपुर तहसील
* करनपुर, जसपुर तहसील
* कल्याणपुर, जसपुर तहसील
* कलियावाला, जसपुर तहसील
* केसरीपुर, जसपुर तहसील
* कासमपुर, जसपुर तहसील
* किशनपुर, जसपुर तहसील
* खेडा लक्ष्मीपुर, जसपुर तहसील
* खालीपार, जसपुर तहसील
* गढीहुसैन, जसपुर तहसील
* गनेशपुर, जसपुर तहसील
* गुलरगोझी, जसपुर तहसील
* गाँगूवाला, जसपुर तहसील
* गौरा, जसपुर तहसील
* चकआसपुर, जसपुर तहसील
* चकजगतपुर, जसपुर तहसील
* चकराय जवाहरसिह, जसपुर तहसील
* चतरपुर बगीची, जसपुर तहसील
* जगतपुर जसपुर, जसपुर तहसील
* जगतपुरपट्टी, जसपुर तहसील
* जगदीशावाला, जसपुर तहसील
* जमनीवाला, जसपुर तहसील
* जसपुरपट्टी उत्तम, जसपुर तहसील
* जसपुरपट्टी कल्यान, जसपुर तहसील
* जसपुरपट्टी तिरमल, जसपुर तहसील
* जसपुरपट्टी नेतराम, जसपुर तहसील
* जसपुरपट्टी मनसा, जसपुर तहसील
* टीला, जसपुर तहसील
* टॉडा प्रभापुर, जसपुर तहसील
* ढकिया हरचंद, जसपुर तहसील
* ढाडीपुरा, जसपुर तहसील
* तालवपुर, जसपुर तहसील
* तीरगढी, जसपुर तहसील
* दुर्गापुर, जसपुर तहसील
* देवीपुरा, जसपुर तहसील
* दादूवाला, जसपुर तहसील
* धर्मपुर, जसपुर तहसील
* नगरिया सुल्तान, जसपुर तहसील
* नरायनपुर, जसपुर तहसील
* नवलपुर, जसपुर तहसील
* नादेही, जसपुर तहसील
* निवारमुन्डी, जसपुर तहसील
* पट्टीवाले, जसपुर तहसील
* पतरामपुर, जसपुर तहसील
* पूरनपुर, जसपुर तहसील
* पस्तौरा, जसपुर तहसील
* फजलपुर, जसपुर तहसील
* बकसौरा, जसपुर तहसील
* बढइयोवाला, जसपुर तहसील
* बहेडी, जसपुर तहसील
* बहादरपुर, जसपुर तहसील
* बाबर खेडा, जसपुर तहसील
* भगवन्तपुर जसपुर, जसपुर तहसील
* भूडा, जसपुर तहसील
* भरतपुर, जसपुर तहसील
* भवानीपुर, जसपुर तहसील
* भोगपुर जसपुर, जसपुर तहसील
* मकोनिया, जसपुर तहसील
* मेघावाला, जसपुर तहसील
* मन्डुवा खेडा, जसपुर तहसील
* मनोरथपुर द्वितीय, जसपुर तहसील
* मनोरथपुर प्रथम, जसपुर तहसील
* मुरलीवाला, जसपुर तहसील
* मलपुरा, जसपुर तहसील
* मलपुरी, जसपुर तहसील
* महुवाडाबरा, जसपुर तहसील
* मिलक सीपका, जसपुर तहसील
* मिस्सरवाला, जसपुर तहसील
* रहमापुर, जसपुर तहसील
* राजपुर, जसपुर तहसील
* रामनगर जसपुर, जसपुर तहसील
* रायपुर पटटी दिल्ला, जसपुर तहसील
* रायपुर पटटी लेखराज, जसपुर तहसील
* रायपुर पटटी लोकमन, जसपुर तहसील
* रायपुर पटटी हरजी, जसपुर तहसील
* लालपुर, जसपुर तहसील
* वीरपुरी, जसपुर तहसील
* शाहगंज, जसपुर तहसील
* शिवराजपुर, जसपुर तहसील
* सन्यासियोवाला, जसपुर तहसील
* सूरजपुर, जसपुर तहसील
* सरवरखेडा, जसपुर तहसील
* सीपका, जसपुर तहसील
* हजीरों, जसपुर तहसील
* हमीरावाला, जसपुर तहसील
* हरिपुरा, जसपुर तहसील
* हरियावाला, जसपुर तहसील
* हल्दुवाशाहू, जसपुर तहसील

## स्वयादिसँ
* उत्तराखण्ड

पुचः:उत्तराखण्ड
प्रतापपुर मण्डल

**** भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरजुगा जिल्लाया छगू तहसील ख। 

## गां

* अरचौका, प्रतापपुर मण्डल
* घुई, प्रतापपुर मण्डल
* दुलदुली, प्रतापपुर मण्डल
* चुरिया, प्रतापपुर मण्डल
* पेडारी, प्रतापपुर मण्डल
* वडवार, प्रतापपुर मण्डल
* वरगीडीह, प्रतापपुर मण्डल
* परपटिया, प्रतापपुर मण्डल
* वोगा, प्रतापपुर मण्डल
* भेलकछ, प्रतापपुर मण्डल
* रमकोला, प्रतापपुर मण्डल
* गोवर्धनपुर, प्रतापपुर मण्डल
* गोविन्दपुर, प्रतापपुर मण्डल
* चांचीडांड, प्रतापपुर मण्डल
* धौधा, प्रतापपुर मण्डल
* नयेला, प्रतापपुर मण्डल
* वटई, प्रतापपुर मण्डल
* रेवंटी, प्रतापपुर मण्डल
* सोनडीहा, प्रतापपुर मण्डल
* डांडकरवा, प्रतापपुर मण्डल
* धुमाडांड, प्रतापपुर मण्डल
* नवाधक्की, प्रतापपुर मण्डल
* पहाडकरवा, प्रतापपुर मण्डल
* मैडिया, प्रतापपुर मण्डल
* रामपुर, प्रतापपुर मण्डल
* अंजनी, प्रतापपुर मण्डल
* गिरया, प्रतापपुर मण्डल
* गोरगी, प्रतापपुर मण्डल
* जजावल, प्रतापपुर मण्डल
* देवरी, प्रतापपुर मण्डल
* पकनी, प्रतापपुर मण्डल
* दवनकरा, प्रतापपुर मण्डल
* परमेश्वरपु, प्रतापपुर मण्डल
* मटिगडा, प्रतापपुर मण्डल
* शिवरी, प्रतापपुर मण्डल
* हरिहरपुर, प्रतापपुर मण्डल
* सैंधोपारा, प्रतापपुर मण्डल
* गोंदा, प्रतापपुर मण्डल
* दुरती, प्रतापपुर मण्डल
* मरहटा, प्रतापपुर मण्डल
* सतीपारा, प्रतापपुर मण्डल
* केवारा, प्रतापपुर मण्डल
* पसदा, प्रतापपुर मण्डल
* पारवतीपुर, प्रतापपुर मण्डल
* मरदा, प्रतापपुर मण्डल
* सिवरा, प्रतापपुर मण्डल
* चन्दोरा, प्रतापपुर मण्डल
* दरहोरा, प्रतापपुर मण्डल
* पोडी, प्रतापपुर मण्डल
* सरहरी, प्रतापपुर मण्डल
* सेमई, प्रतापपुर मण्डल
* सेमराखुर्द, प्रतापपुर मण्डल
* खुन्सी, प्रतापपुर मण्डल
* घाटपेडांर, प्रतापपुर मण्डल
* डुमरखोली, प्रतापपुर मण्डल
* डोमहत, प्रतापपुर मण्डल
* पहिया, प्रतापपुर मण्डल
* बरऊल, प्रतापपुर मण्डल
* मझगंवा, प्रतापपुर मण्डल
* मानी, प्रतापपुर मण्डल
* मायापुर, प्रतापपुर मण्डल
* रमगंवा, प्रतापपुर मण्डल
* लोलकी, प्रतापपुर मण्डल
* खजुरी, प्रतापपुर मण्डल
* प्रतापपुर, प्रतापपुर मण्डल
* वेकोना, प्रतापपुर मण्डल
* रायपुर, प्रतापपुर मण्डल
* शिवपुर, प्रतापपुर मण्डल
* अमनदोन, प्रतापपुर मण्डल
* कंरजवार, प्रतापपुर मण्डल
* खौरमां, प्रतापपुर मण्डल
* खैराडीह, प्रतापपुर मण्डल
* तिलोटा, प्रतापपुर मण्डल
* सेमराकला, प्रतापपुर मण्डल
* सौतार, प्रतापपुर मण्डल
* मोटगवा, प्रतापपुर मण्डल
* चंदेली, प्रतापपुर मण्डल
* टुक्डांड, प्रतापपुर मण्डल
* नवाडीह, प्रतापपुर मण्डल
* पडिपा, प्रतापपुर मण्डल
* देवेन्द्रन, प्रतापपुर मण्डल
* मसगा, प्रतापपुर मण्डल
* सोनपुर, प्रतापपुर मण्डल
* कनकनगर, प्रतापपुर मण्डल
* करसी, प्रतापपुर मण्डल
* वरवसपुर, प्रतापपुर मण्डल
* बुढाडांड, प्रतापपुर मण्डल
* मकनपुर, प्रतापपुर मण्डल
* सिलफिली, प्रतापपुर मण्डल
* गनेशपुर, प्रतापपुर मण्डल
* जगन्नाथपुर, प्रतापपुर मण्डल
* पम्पापुर, प्रतापपुर मण्डल
* मदनगर, प्रतापपुर मण्डल
* केरवा, प्रतापपुर मण्डल
* धरमपुर, प्रतापपुर मण्डल
* मानपुर, प्रतापपुर मण्डल
* माडीडांड, प्रतापपुर मण्डल
* कोटया, प्रतापपुर मण्डल
* गौरा, प्रतापपुर मण्डल
* वगडा, प्रतापपुर मण्डल
* जरही, प्रतापपुर मण्डल
* वंशीपुर, प्रतापपुर मण्डल
* कोरधां, प्रतापपुर मण्डल
* सोनगरा, प्रतापपुर मण्डल
* श्यामनगर, प्रतापपुर मण्डल
* शंकरपुर, प्रतापपुर मण्डल
* शकलपुर, प्रतापपुर मण्डल
* झीगांदोहरा, प्रतापपुर मण्डल
* चंदनपुर, प्रतापपुर मण्डल
* बोझा, प्रतापपुर मण्डल
* खडगंवा उर, प्रतापपुर मण्डल
* खडगवाकला, प्रतापपुर मण्डल
* पंडरीडांड, प्रतापपुर मण्डल

## स्वयादिसँ
* छत्तीसगढ

पुचः:छत्तीसगढया तहसील
इजिप्टया युरिडाइस

**युरिडाइस** ( प्राचीन ग्रीक Εὐρυδίκη) तलेमी प्रथम सोटरया स्वम्हम्ह ज्ञात कलाः इजिप्टया रानी ख। 

## जीवन
युरिडाइस (ca. ३३०–post २७९ ईसापूर्व)यात एन्टिपेटरया म्ह्याय्मस्तय् दकलय् चीधिकःम्ह  कथं कायेगु या। वयागु इहिपाया तिथिइ छगू मत मदु।  विद्वानतेसं ईसापूर्व ३२२ व ३१९ दथुया तिथिया दथुइ जूगु व विज्ञ भ्यान ओपेन कथं  ईसापूर्व ३१९स जूगु धयादिल। वय्कः कथं युरोपय् म्यासेडोनियाया रीजेन्टं एन्टिपेटरया पदय् ईसापूर्व ३२०या अन्तय् जुजुतेगु रीजेन्सीइ नियुक्तिया आधारय् थ्व धयादीगु ख। 

युरिडाइसया सम्भावित प्यम्ह मस्त दूगु व अज्ञात न्याम्हम दयेफूगु जुइफु। वय्कःया मस्तय् टलेमी सेराउनस, मेलेजर, टलेमाइस, व लिसान्द्रा ला।  तलेमी सेराउनस वय्कःया अबुया उत्तराधिकारी जुइगु आशा याःगु जुसां ईसापूर्व २८५/४य् टलेमी प्रथमं थःगु चीधिकःम्ह काय् टलेमी द्वितीय (सुया मां जुजुया प्यम्हम्ह कलाः बेरेनिस प्रथम ख, वय्कः युरिडाइसया कजन ख)यात ल्ययादिल।  टलेमी सेराउनस व मेलेजर निम्हेस्यां, इमिगु हत्या न्ह्यः, लगातार छुं ईया निंतिं म्यासेडोनया जुजुया रुपय् शासन यात।  टलेमाइसं म्यासेडोनया डेमेट्रियस प्रथम  नाप इहिपा यात व लिसान्द्राया इहिपा अलेक्जेन्डर ५ नाप जुल व वयां लिपा अगाथोक्ल्स नाप जुल। 

युरिडाइसया वंश डेमेट्रियस द फेयर (२८५–२४०/४९ ईसापूर्व) डेमेट्रियस पोलिओर्सेट्स व टलेमाइसया काय् नाप क्वचाल। 

## मचा

* टलेमी सेराउनस, २८१ ईसापूर्व निसें २७९ ईसापूर्व तक्क म्यासेडोनया जुजु। 
* Meleager, गुम्हेस्यां ईसापूर्व २७९या दुने निला तक्क म्यासेडोनया जुजुया रुपय् शासन यात। 
* स्वम्हम्ह काय्, सम्भवतः अर्गेओस  वा मेलेगर,  सुया नां मस्यू तर 'साइप्रसय् विद्रोही' धकाः म्हस्यूम्ह,  गुम्हेसित टलेमी द्वितीय फिलाडेल्फसं स्यानाबिल । अर्गेओसयात अलेक्जेन्डर तृतीय व थाइसया मचाया रुपय् कायेगु या गुम्ह लिपा टलेमी प्रथमया न्हापांम्ह कलाः जुल 

## लिधंसा

## ब्वनादिसँ

* 
* Beloch, Karl Julius (1912–27). *Griechische Geschichte*, 4 vols., 8 parts. 2nd ed. Berlin and Leipzig; orig. publ. Strasbourg 1893-1904
* Plutarch (1923). ''Lives: Demetrius and Antony,  Pyrrhus and Caius Marius'' (B. Perrin, Trans.; Vol. 9). William Heinemann. https://archive.org/stream/plutarchslives1914plut/plutarchslives1914plut_djvu.txt (Original work published ca. 101 C.E.)

## पिनेया स्वापू

* क्रिस्टोफर बेनेटया जीवनी
* livius.org स जीवनी   Archived

पुचः:प्राचीन ग्रीस
पुचः:प्राचीन मिस्र
न्हय्गू हताःमि राज्यत

[right|thumb| ७ गू हताःमि राज्य क्यनातःगु मानकिपा; उगु इलय् [चीन|चीनय् मेगु नं राज्यत दुगु खः, तर न्हय् गू युद्धरत राज्यत दकलय् शक्तिशाली व महत्वपूर्ण खः ।]]
**न्हय्गू हताःमि राज्यत** बाय् **न्हय्गू राज्यत** ( परम्परागत चिनिया लिपि 戰國七雄; सरल चिनिया लिपि: 战国七雄; पिनयिन: zhàn guó qī xióng) प्राचीन चीनया हताःमि राज्यया ई (लगभग ४७५ निसें २२१ ईसापूर्व)या ७गु अग्रणी वर्चस्ववादी राज्य ख।   थ्व राज्यत थथे दु:

* हान, २३० ईसापूर्वय् चिनं बुकूगु।
* झाओ (), ईसापूर्व २२८ स चिनं बुकूगु।
* वेइ (), ईसापूर्व २२५ स चिनं बुकूगु।
* छु (), ईसापूर्व २२३ स चिनं बुकूगु।
* यान (), ईसापूर्व २२२ स चिनं बुकूगु।
* क्वि (), ईसापूर्व २२१ स चिनं बुकूगु।
* चिन ()

पूर्वी झोउ राजवंशया इलय्, कमजोर झोउ केन्द्रीय सार्वभौमिकता याकनं थःगु नियन्त्रण  थःगु संघीय उपराज्यया ल्हातय् तंकल, व असंख्य स्वायत्त राज्यतयेसं कूटनीति व युद्धया माध्यमं थःगु राजनीतिक महत्वाकांक्षायात विस्तार यायेगु ज्या न्ह्यथन। थुकिलिं अराजक द्वन्द्वया ई शुरु यात, गुकियात वसन्त व शरद ऋतुया नापं म्हसीकिगु या। अधिकांश चिधंगु, कमजोर राज्यतेत तःधंगु राज्यतेसं त्याकाः विलय यायेधुंका अन्ततः भूराजनीतिक परिदृश्यय् ७गु दकलय् शक्तिशाली राज्यतयेगु प्रभुत्व जुल, व युद्धत अप्वया वन व हिंसक जुल। युद्धरत राज्यया ईले ७गु राज्यय् यक्व राज्यं अप्व स्तरय् संसाधन परिचालन यायेगु निंतिं कर्मचारीतन्त्र व सैन्य सुधार यात। थुकिलिं थ्व ईले युद्ध तःच्वल। नापं, महत्त्वपूर्ण आर्थिक व सांस्कृतिक विकास नं जुल।

७गु युद्धरत राज्यय् चिन राज्य दकलय् बल्लाःगु राज्यया रुपय् वृद्धि जुल व अन्ततः मेमेगु ६गु राज्ययात त्याकाः सफलतापूर्वक थःगु अधीनय् लाकल; हान दकलय् न्हापां २३० ईसापूर्वय् पतन जुल धाःसा क्वी दकलय् लिपा २२१ ईसापूर्वय् आत्मसमर्पण यात।  यिंग झेङ, चिनया जुजुं थःगु निंतिं *हुआङदीया* न्हुगु उपाधि दयेकल व  चिन शी हुआङया नामं चीनया न्हापांम्ह सम्राट जुल। चिन राज्य अनंलि चिन राजवंश जुल, व चीन थःगु शाही युगय् प्रवेश यात। थ्व राजवंशीय परम्परा वइगु निगु सहस्राब्दी तक्क दयाच्वन।

## पलिस्था
७ युद्धरत राज्यया गठन न्हापाया वसन्त व शरद ऋतुया ईया प्रवृत्तिया लिच्वः ख। थ्व ईलय् पश्चिमी झोउ राजवंशं दयेकूगु राज्यतेगु पुचः युद्धया माध्यमं त्याकाः ७गू तःधंगु राज्यय् एकीकृत जुल। उगु ईलय् चिन, ची, छु व यान राज्यया रुपय् अस्तित्वय् वयेधुंकूगु खः; चिन व यान, थःगु दुर्गम थाय्या कारणं, परम्परागत रुपं सर्वोच्च मजुसें निगुगु तहया शक्तिया रुपय् कायेगु या, धाःसा छु व क्वी उगु ईया प्रभुत्वशाली राज्यय् ला। थ्व निगु राज्य जिन राज्यनाप प्रत्यक्ष प्रतिस्पर्धाय् दयाच्वन। ईसापूर्व ४०३इ झोउया जुजु वेइलीं जिनया विभाजनयात मान्यता बिल, गुकिलिं स्वंगु न्हुगु राज्यया निर्माण जुल: वेइ, झाओ व हान । मेमेगु मू राज्यय् वु व युए ला। युएं वुयात लिपा ४७३ ईसापूर्वय् त्याकल।

चिधंगु चिनियाँ व चिनियाँ तजिलजिं प्रभावित राज्यत युद्धरत राज्य युग तक्क बांलाक्क दयाच्वन, गथेकि शु (इसापूर्व ३१६य् चिनय् विलय जूगु), झोंगशान (इसापूर्व २९६य् झाओय् विलय जूगु), सोङ (ईसापूर्व २८६य् क्वीय् विलय जूगु) व लु (ईसापूर्व २९य् चुय् विलय जूगु)।

थ्व राजनीतिक हिउपाःया कारणं शासक परिवारय् नं हिउपाः वल: ईसापूर्व ४८१इ तियान कुलं षड्यन्त्र याना क्वी राज्यया शासन काल व शासक जियाङ कुलयात सिधेकल। अथेहे, दशकौंनिसें थीथी कुलीन कुलया नियन्त्रणय् दयाच्वंगु जिन राज्य ईसापूर्व ४०३ य् हान, झाओ व वेइ कुलया दथुइ विभाजित जुल।

## थ्व नं स्वयादिसँ

* वसन्त व शरद ऋतुया इतिहास)
* चिन राजवंश
* चीनया इतिहास

## लिधंसा

पुचः:चीनया इतिहास
कल्प सूत्र

***कल्पसूत्र*** छगू जैन ग्रन्थ ख गुकिलि जैन तीर्थंकरतेगु, विशेष यानाः, पार्श्वनाथ व महावीरया जीवनी दु।  परम्परागत रुपं भद्रबाहुयात थ्व ग्रन्थया च्वमि धयातःगु दु। थ्व ग्रन्थ ईसापूर्व ४गु शताब्दीया कालखण्डय् च्वःगु ख।  थ्व सम्भवतः महावीरया *निर्वाण* ( *मोक्ष* )या ९८० वा ९९३ दँ वा तीर्थंकर पार्श्वनाथया निर्वाणया १२३० दँ लिपा लिखित रुपय् चलनय् वःगु ख।

## इतिहास
श्वेतम्बर संघय् लाःगु जैन साहित्यिक ग्रन्थया ६ खण्ड दुने थुकियात चेडा सूत्रय् छगू कथं वर्गीकृत यानातःगु दु । थ्व सूत्रय् विस्तृत जीवन इतिहास दु व १५गु शताब्दीया मध्यनिसें थ्व सूत्रयात यक्व लघु चित्रकलाय् चित्रण यानातःगु दु। दकलय् पुलांगु म्वानाच्वंगु संस्करण १४गु शताब्दीइ पश्चिम भारतय् भोंतय् च्वयातःगु दु। 

कल्प सूत्र भद्रबाहुं च्वयातःगु ख व परम्परागत रुपं थ्व सूत्र महावीरया *निर्वाण* ( समाधि )या करिब १५० दँ लिपा रचना याःगु धाइ।  थ्व संकलन सम्भवतः ध्रुवसेनया शासनकालय् जूगु ख। थ्व महावीरया मृत्युया ९८० वा ९९३ दँ लिपाया समय ख। 

## महत्व
जैन भिक्षुपिन्सं सामान्य मनूतय्गु निंतिं ८ न्हुया पर्युषण पर्वय् थ्व सफू ब्वनेगु व चित्रण यायेगु याइ । भिक्षुपिंसं जक थ्व धर्मग्रन्थ ब्वनेफइ व जैन धर्म ग्रन्थय् थ्व ग्रन्थया तसकं उच्च आध्यात्मिक महत्त्व दु।
thumb| ''महावीर निर्वाण'' य् कल्पसूत्रया पौ। बामिला आकारया ''सिद्धशिलायात'' ध्यान बियातःगु दु। जैन धर्म कथं थ्व निर्वाण लिपा सकल सिद्धत च्वनिगु थाय् ख।

## विषयवस्तु
कल्पसूत्रय् महावीरया न्यागू गण व ११ गणधरया उल्लेख यानातःगु दु ।  गौतम स्वामीयात महावीरया प्रधान गणधरया रुपय् उल्लेख यानातःगु दु ।  भद्रबाहुया शिष्य गोदासं गोदास गण पलिस्था याःगु उल्लेख यानातःगु दु । 

## थ्व नं स्वयादिसँ
* धर्म
* नेमिनाथा 
* पार्श्वनाथ

## लिधंसा

### उद्धरण

### श्रोत

* 
* 
* 
* "The Kalpa Sûtra" translated in English by Hermann Jacobi is published by Motilal Banarsidass Publishers in Delhi in " The Sacred Books of the East" (Vol 22)  (1989)  

## पिनेया स्वापू

; भाय् हिला

* कल्प सूत्र पाठ (१८८४ अंग्रेजी अनुवाद) (sacred-texts.com)
* कल्पसूत्र पाठ (१८८४ अंग्रेजी अनुवाद) (विस्दम पुस्तकालय)
* 
पुचः:जैन धर्म
रुवान्दाया राष्ट्राध्यक्षतेगु धलः

## रुवान्दाया औपनिवेशिक काल
थ्व च्वखँय् **रुवान्दाया औपनिवेशिक मनू**तेगु धलः क्यनातःगु दु। व ईलय् आधुनिक रुवान्दा जर्मन पूर्वी अफ्रीका व रुआंडा-उरुंडीया कुचा जुयाच्वन।

### धलः

1 जुलाई 1962 खुनु रुआंडा-उरुंडीया भाग रुवान्दा गणराज्य (*रिपब्लिक दु रुवान्दा*) व बुरुन्दि साम्राज्य (*रोययूम दु बुरुंडी*)या कथं स्वतन्त्र जुल।

### रुवान्दाया जुजु
*रुगानज़ू प्रथम रुवान्दाया पूर्व राजा - 1438-1482
*Cyirima I रुवान्दाया पूर्व राजा - 1482-1506
*किगेली प्रथम रुवान्दाया पूर्व राजा - 1506-1528
*मिबाब्वे प्रथम रुवान्दाया पूर्व राजा - 1528-1552
*युही प्रथम रुवान्दाया पूर्व राजा - 1552-1576
*नदाहिरो द्वितीय रुवान्दाया पूर्व राजा - 1576-1600
*रुगांज़ू II रुवान्दाया पूर्व राजा - 1600-1624
*मुतारा प्रथम रुवान्दाया पूर्व राजा - 1624-1648
*किगेली द्वितीय रुवान्दाया का पूर्व राजा - 1648-1672
*मिबाम्ब्वे द्वितीय रुवान्दाया पूर्व राजा - 1672-1696
*रुवान्दाया युही द्वितीय रुवान्दाया पूर्व राजा - 1696-1720
*करीमीरा रुवान्दाया पूर्व राजा - 1720-1744
*साइरिमा द्वितीय रुवान्दाया पूर्व राजा - 1744-1768
*किगेली III रुवान्दाया पूर्व राजा - 1768-1792
*मिबाब्वे III रुवान्दाया पूर्व राजा - 1792-1797
*युही तृतीय रुवान्दाया पूर्व राजा - 1797-1830
*मुतारा द्वितीय रुवान्दाया पूर्व राजा - 1830-1853
*किगेली चतुर्थ रुवान्दाया पूर्व राजा - 1853-1895
*मिबाम्ब्वे चतुर्थ रुवान्दाया पूर्व राजा - 1895-1896
*युही चतुर्थ रुवान्दाया पूर्व राजा - 1896-1931
*मुतारा III रुवान्दाया पूर्व राजा - 1931 1959
*किगेली वी रुवान्दाया पूर्व राजा - 1959-1961
#### रुवान्दाया रानियाँ
*रोज़ाली गिकांडा रुवान्दाया रानी

### राष्ट्रपतिय
थ्व 1961 निसें थौं तक रुवान्दाया सकल राष्ट्रपतितेगु धलः ख, गुकिलि इमिगु कार्यकाल व राजनीतिक दल दुथ्याः:

### रुवान्दाया उपराष्ट्रपतितेगु धलः

### प्रधान मंत्री

## स्वयादिसँ
* रुवान्दा

## पिनेया स्वापू
* World Statesmen – Rwanda

## लिधंसा

पुचः:रुवान्दा
नर्वेया जुजुतेगु धलः

डेनमार्कया कार्लं स्वीकृत याःगु सन् १९०५या जनमत संग्रहया लिच्वः कथं नोभेम्बर १३, १९०५स नर्वेया जुजु निर्वाचित जुल व हानं नोभेम्बर १८ १९०५स स्टर्टिंगद्वारा चयन जुल। वय्कलं हाकोन ७या राजसी नां कयादिल। वय्कः नापं ओल्डेनबर्गया वंशज थ्व जूनियर कचाया कथं नर्वेया गद्दीइ लिहां वल। 

## स्वयादिसँ
* नर्वे

पुचः:नर्वे
इरीट्रिया के राष्ट्रपति

यह **[[इरीट्रिया]] के राष्ट्राध्यक्षों की सूची** है। राष्ट्रपति का पद 1993 में बनाया गया था। पद के निर्माण के बाद से यह पद इसाईस अफवर्की के पास है।
इक्वेटोरियल गिनीया राष्ट्रपतितेगु धलः

## इक्वेटोरियल गिनीया देय्अध्यक्ष (१९६८-वर्तमान)

## स्वयादिसँ
* इक्वेटोरियल गिनी

पुचः:इक्वेटोरियल गिनी
𑐣𑐾𑐰𑐵𑑅 𑐟𑐖𑐶𑐮𑐖𑐶𑐣𑐵𑐥 𑐳𑑂𑐰𑐵𑐥𑐹 𑐡𑐹𑐐𑐸 𑐖𑐵𑑅𑐠𑐵𑐫𑑂 𑐟𑐾𑐐𑐸 𑐢𑐮𑑅

𑐣𑐾𑐰𑐵𑑅 𑐟𑐖𑐶𑐮𑐖𑐶𑐣𑐵𑐥 𑐳𑑂𑐰𑐵𑐥𑐹 𑐡𑐹𑐐𑐸 𑐖𑐵𑑅𑐠𑐵𑐫𑑂 𑐟𑐾𑐐𑐸 𑐥𑐹𑐩𑐰𑑄𑐐𑐸 𑐢𑐮𑑅𑑋 

## 𑐟𑐖𑐶𑐮𑐖𑐶𑐫𑐵 𑐟𑐟𑑂𑐟𑑂𑐰
### 𑐳𑐎𑐮/𑐳𑐵𑐢𑐵𑐬𑐞 𑐟𑐖𑐶𑐮𑐖𑐶
* 𑐖𑑂𑐰𑐖𑐮𑐥𑐵 𑐦𑐸𑐟𑐶 𑐎𑐩 𑐣𑐾𑐰𑐵𑑅 𑐟𑐖𑐶𑐮𑐖𑐶𑐫𑐵 𑐳𑐩𑑂𑐨𑐰𑐟𑑅 𑐡𑐎𑐮𑐫𑑂 𑐣𑑂𑐴𑐵𑐥𑐵𑑄𑐐𑐸 𑐖𑐵𑑅𑐠𑐵𑐫𑑂
* 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐩𑐞𑑂𑐜𑐮 𑐦𑐸𑐟𑐶 𑐎𑐩 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐩𑐣𑑂𑐡𑑅𑐫𑐵 𑐟𑐖𑐶𑐮𑐖𑐶𑐫𑐵 𑐏𑑃𑐫𑑂 𑐡𑐹𑐐𑐸 𑐡𑐎𑐮𑐫𑑂 𑐥𑐸𑐮𑐵𑑄𑐐𑐸 𑐖𑐵𑑅𑐠𑐵𑐳𑐫𑑂 𑐕𑐐𑐹
* 𑐗𑐷𑐐𑐸 𑐂𑐣𑑂𑐦𑐬𑐩𑐾𑐳𑐣 𑐣𑐾𑐰𑐵𑑅 𑐟𑐖𑐶𑐮𑐖𑐶𑐫𑐵 𑐠𑐷𑐠𑐷 𑐥𑐎𑑂𑐲 𑐡𑐳𑐸: 𑐨𑐵𑐲𑐵, 𑐳𑐵𑐴𑐶𑐟𑑂𑐫, 𑐳𑑄𑐳𑑂𑐎𑐺𑐟𑐶, 𑐮𑐶𑐥𑐶, 𑐳𑐦𑐹 𑐁𑐡𑐶 𑐡𑐹𑐐𑐸 𑐖𑐵𑑅𑐠𑐵𑐫𑑂

### 𑐨𑐵𑐲𑐵
* 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐨𑐵𑐲𑐵 
** 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐨𑐵𑐲𑐵 𑐦𑐸𑐟𑐶 𑐀𑐬𑑂𑐐: 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐨𑐵𑐲𑐵𑐫𑐵 𑐏𑑃𑐐𑑂𑐰𑑅, 𑐏𑑃𑐟𑑂𑐰𑐵𑑅 𑐩𑐸𑐣𑐵𑐟𑑅𑐐𑐸 𑐖𑐵𑑅𑐠𑐵𑐫𑑂 𑐰 𑐊𑐥
** 𑐢𑐩𑑂𑐩 𑐡𑐶𑐖𑐶𑐟𑐮 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐨𑐵𑐳𑐫𑑂 𑐔𑑂𑐰𑐫𑐵𑐟𑑅𑐐𑐸 𑐧𑐸𑐡𑑂𑐢 𑐢𑐬𑑂𑐩𑐫𑐵 𑐠𑐷𑐠𑐷 𑐳𑐦𑐹𑐟𑐾𑐐𑐸 𑐖𑐵𑑅𑐠𑐵𑐫𑑂

* 𑐢𑐵𑐬𑑂𑐩𑐶𑐎 𑐨𑐵𑐲𑐵 (𑐳𑑄𑐳𑑂𑐎𑐺𑐟, 𑐥𑐵𑐮𑐶)
** 𑐥𑐵𑐮𑐶: 𑐟𑐶𑐥𑐶𑐚𑐎 𑐧𑐸𑐡𑑂𑐢 𑐢𑐬𑑂𑐩𑐫𑐵 𑐥𑐵𑐮𑐶 𑐨𑐵𑐳𑐫𑑂 𑐔𑑂𑐰𑐫𑐵𑐟𑑅𑐐𑐸 𑐩𑐹 𑐳𑐦𑐹 𑐟𑐶𑐥𑐶𑐚𑐎𑐫𑐵 𑐖𑐵𑑅𑐠𑐵𑐫𑑂
** 𑐳𑑄𑐳𑑂𑐎𑐺𑐟 𑐳𑑄𑐐𑐞𑐎𑐷𑐎𑐺𑐟𑑄 𑐧𑑁𑐡𑑂𑐢𑐳𑑄𑐳𑑂𑐎𑐺𑐟𑐟𑑂𑐬𑐶𑐥𑐶𑐚𑐎𑐩𑑂 𑐧𑐖𑑂𑐬𑐫𑐵𑐣 𑐧𑐸𑐡𑑂𑐢 𑐢𑐬𑑂𑐩𑐫𑐵 𑐳𑑄𑐳𑑂𑐎𑐺𑐟 𑐨𑐵𑐳𑐫𑑂 𑐔𑑂𑐰𑐫𑐵𑐟𑑅𑐐𑐸 𑐩𑐹 𑐳𑐦𑐹 𑐟𑐶𑐥𑐶𑐚𑐎𑐫𑐵 𑐖𑐵𑑅𑐠𑐵𑐫𑑂

#### 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐮𑐶𑐥𑐶
* 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐮𑐶𑐥𑐶 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐮𑐶𑐥𑐶𑐂 𑐡𑐹𑐐𑐸 𑐴𑐮𑐶𑑄𑐫𑐵 𑐣𑑂𑐴𑐵𑐥𑐵𑑄𑐐𑐸 𑐖𑐵𑑅𑐠𑐵𑐫𑑂
* 𑐴𑐵𑐩𑑂𑐬𑑀𑐳𑑂𑐎𑐹𑐮 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐮𑐶𑐥𑐶𑐂 𑐧𑐸𑐏𑑃 𑐡𑐹𑐐𑐸 𑐖𑐵𑑅𑐠𑐵𑐫𑑂

### 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐳𑐩𑑂𑐧𑐟
* 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐳𑐩𑑂𑐧𑐟 𑐊𑐥𑐮 𑐊𑐥 𑐳𑑂𑐟𑑀𑐬𑐫𑑂

### 𑐳𑐘𑑂𑐔𑐵𑐬
* 𑐧𑐸𑐏𑑃
** 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐨𑐵𑐲𑐵 𑐚𑐵𑐂𑐩𑑂𑐳 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐨𑐵𑐲𑐵 𑐚𑐵𑐂𑐩𑑂𑐳𑐫𑐵 𑐖𑐵𑑅𑐠𑐵𑐫𑑂
** 𑐣𑐾𑐰𑐵𑑅 𑐀𑐣𑐮𑐵𑐂𑐣 𑐣𑑂𑐫𑐸𑐖 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐨𑐵𑐲𑐵𑐫𑐵 𑐀𑐣𑐮𑐵𑐂𑐣 𑐥𑐟𑑂𑐬𑐶𑐎𑐵 
** 𑐮𑐴𑐣𑐵 𑐣𑑂𑐫𑐸𑐖 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐨𑐵𑐲𑐵𑐫𑐵 𑐀𑐣𑐮𑐵𑐂𑐣 𑐥𑐟𑑂𑐬𑐶𑐎𑐵 
** 𑐳𑐸𑐨𑐵𑐫𑑂 𑐥𑑀𑐲𑑂𑐚
** 𑐣𑐾𑐰𑐵𑑅 𑐣𑑂𑐫𑐹𑐖
** 𑐂𑐮𑑀𑐴𑑄 𑐥𑑂𑐬𑐎𑐵𑐱𑐣
** 𑐴𑐵𑐩𑑂𑐬𑑀𑐳𑑂𑐎𑐹𑐮
** 𑐴𑑂𑐫𑐵𑐄𑑃𑐣𑐶𑐨𑐵 𑐣𑑂𑐫𑐸𑐖𑐥𑑀𑐬𑑂𑐚𑐮

* 𑐳𑐹𑐔𑑄
** 𑐗𑐷𑐐𑐸 𑐂𑐣𑑂𑐦𑐬𑐩𑐾𑐳𑐣 𑐣𑐾𑐰𑐵𑑅 𑐟𑐖𑐶𑐮𑐖𑐶𑐫𑐵 𑐠𑐷𑐠𑐷 𑐥𑐎𑑂𑐲 𑐡𑐳𑐸: 𑐨𑐵𑐲𑐵, 𑐳𑐵𑐴𑐶𑐟𑑂𑐫, 𑐳𑑄𑐳𑑂𑐎𑐺𑐟𑐶, 𑐮𑐶𑐥𑐶, 𑐳𑐦𑐹 𑐁𑐡𑐶 𑐡𑐹𑐐𑐸 𑐖𑐵𑑅𑐠𑐵𑐫𑑂

* 𑐬𑐾𑐡𑐶𑐫𑑀/𑐥𑐡𑐎𑐵𑐳𑑂𑐟
** 𑐣𑐾𑐰𑐵𑑅 𑐊𑐦𑐊𑐩

### 𑐢𑐬𑑂𑐩
* 𑐢𑐵𑐬𑑂𑐩𑐶𑐎 𑐣𑐶𑐫𑐩 𑐰 𑐰𑐶𑐢𑐵𑐣
** 𑐟𑐶𑐥𑐶𑐚𑐎 𑐧𑐸𑐡𑑂𑐢 𑐢𑐬𑑂𑐩𑐫𑐵 𑐥𑐵𑐮𑐶 𑐨𑐵𑐳𑐫𑑂 𑐔𑑂𑐰𑐫𑐵𑐟𑑅𑐐𑐸 𑐩𑐹 𑐳𑐦𑐹 𑐟𑐶𑐥𑐶𑐚𑐎𑐫𑐵 𑐖𑐵𑑅𑐠𑐵𑐫𑑂
** 𑐳𑑄𑐐𑐞𑐎𑐷𑐎𑐺𑐟𑑄 𑐧𑑁𑐡𑑂𑐢𑐳𑑄𑐳𑑂𑐎𑐺𑐟𑐟𑑂𑐬𑐶𑐥𑐶𑐚𑐎𑐩𑑂 𑐧𑐖𑑂𑐬𑐫𑐵𑐣 𑐧𑐸𑐡𑑂𑐢 𑐢𑐬𑑂𑐩𑐫𑐵 𑐳𑑄𑐳𑑂𑐎𑐺𑐟 𑐨𑐵𑐳𑐫𑑂 𑐔𑑂𑐰𑐫𑐵𑐟𑑅𑐐𑐸 𑐩𑐹 𑐳𑐦𑐹 𑐟𑐶𑐥𑐶𑐚𑐎𑐫𑐵 𑐖𑐵𑑅𑐠𑐵𑐫𑑂 
* 𑐣𑐏𑑅 𑐰 𑐥𑐬𑑂𑐰
* 𑐔𑐸𑐜𑐵𑐎𑐬𑑂𑐩 (𑐂𑐴𑐶𑐥𑐵, 𑐎𑐫𑑂𑐟𑐵𑐥𑐸𑐖𑐵, 𑐖𑑄𑐎𑑂𑐰, 𑐂𑐴𑐶, 𑐧𑐵𑐴𑑂𑐬𑐵, 𑐁𑐡𑐶)

### 𑐳𑑄𑐐𑐛𑐣
* 𑐄𑐟𑑂𑐥𑐟𑑂𑐟𑐶𑐫𑐵 𑐧𑐵𑐏𑑄
** 𑐳𑑂𑐰𑐫𑐩𑑂𑐨𑐹 𑐥𑐸𑐬𑐵𑐞 𑐀𑑄𑐐𑑂𑐬𑐾𑐖𑐷 𑐨𑐵𑐳𑐫𑑂
** 𑐳𑑂𑐰𑐫𑐩𑑂𑐨𑐹 𑐥𑐸𑐬𑐵𑐞𑐫𑑂 𑐔𑑂𑐰𑐏𑑃

* 𑐠𑐷𑐠𑐷 𑐣𑐾𑐰𑐵𑑅 𑐠𑐵𑐫𑑂𑐣𑐵𑐥 𑐳𑑂𑐰𑐵𑐥𑐹 𑐡𑐹𑐐𑐸 𑐖𑐵𑑅𑐠𑐵𑐫𑑂 
** 𑐧𑐾𑐮𑐵𑐫𑐟: 𑐥𑐵𑐳𑐵𑐥𑐸𑐔𑑅 𑐐𑐸𑐠𑐶 𑐫𑐸𑐎𑐾
** 𑐀𑐩𑐾𑐬𑐶𑐎𑐵: 𑐰𑐬𑑂𑐮𑑂𑐡 𑐣𑐾𑐰𑐵𑑅 𑐀𑐬𑑂𑐐𑐾𑐣𑐵𑐂𑐖𑐾𑐳𑐣 𑐫𑐸𑐊𑐳𑐊 𑐳𑑄𑐫𑐸𑐎𑑂𑐟 𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫 𑐀𑐩𑐾𑐬𑐶𑐎𑐵𑐫𑐵 𑐣𑐾𑐰𑐵𑑅 𑐥𑐸𑐔𑑅
** 𑐀𑐳𑑂𑐟𑑂𑐬𑐾𑐮𑐶𑐫𑐵: 𑐐𑐸𑐠𑐶 𑐀𑐳𑑂𑐟𑑂𑐬𑐾𑐮𑐶𑐫𑐵
* 𑐳𑑄𑐐𑐛𑐣 (𑐡𑐳𑐸 𑐐𑐸𑐠𑐶)
** 𑐂𑐟𑐸𑑄𑐧𑐴𑐵𑑅𑐫𑐵 𑐖𑐵𑑅𑐠𑐵𑐫𑑂
** 𑐣𑐾𑐰𑐵𑑅 𑐡𑐾𑐫𑑂 𑐡𑐧𑐹 𑐣𑐾𑐰𑐵𑑅𑐟𑐾𑐐𑐸 𑐳𑑄𑐐𑐛𑐣
** 𑐣𑐾𑐰𑐵𑑅 𑐥𑐟𑑂𑐬𑐎𑐵𑐬 𑐬𑐵𑐲𑑂𑐚𑑂𑐬𑐶𑐫 𑐡𑐧𑐹 𑐣𑐾𑐥𑐵𑑅𑐫𑐵 𑐣𑐾𑐰𑐵𑑅 𑐥𑐟𑑂𑐬𑐎𑐵𑐬𑐟𑐾𑐐𑐸 𑐡𑐧𑐹
** 𑐣𑑂𑐫𑐸𑐖𑐣𑐾𑐥𑐵𑑅 𑐣𑑂𑐫𑐸𑐖 𑐣𑐾𑐥𑐵𑑅𑐫𑐵 𑐣𑐾𑐥𑐵𑐮𑐨𑐵𑐲𑐵𑐫𑐵 𑐖𑐵𑑅𑐠𑐵𑐫𑑂

### 𑐡𑐬𑑂𑐱𑐣, 𑐱𑐶𑐎𑑂𑐲𑐵 𑐰 𑐧𑑂𑐰𑐣𑐾𑐎𑐸𑐠𑐶
* 𑐣𑐾𑐰𑐵𑑅 𑐖𑑂𑐘𑐵𑐣𑐎𑑀𑐱: 𑐣𑐾𑐰𑐵𑑅 𑐳𑐵𑑄𑐳𑑂𑐎𑐺𑐟𑐶𑐎 𑐖𑑂𑐘𑐵𑐣𑐎𑑀𑐱

### 𑐂𑐟𑐶𑐴𑐵𑐳

### 𑐨𑐹𑐐𑑀𑐮
* 𑐮𑑅𑐫𑐵 𑐳𑑂𑐬𑑀𑐟 (𑐴𑐶𑐟𑐶, 𑐟𑐸𑑄, 𑐥𑐸𑐏𑐸)
* 𑐳𑑂𑐠𑐵𑐣𑐷𑐫 𑐣𑐳𑐵 𑐰 𑐥𑐱𑐸, 𑐥𑑄𑐎𑑂𑐲𑐷 𑐁𑐡𑐶

### 𑐬𑐵𑐖𑐣𑐷𑐟𑐶

### 𑐰𑐶𑐖𑑂𑐘𑐵𑐣

### 𑐣𑐳𑐵𑐟𑑂𑐰𑑃𑐳𑐵
### 𑐳𑑄𑐐𑐷𑐟
* 𑐱𑐵𑐳𑑂𑐟𑑂𑐬𑐷𑐫 𑐳𑑄𑐐𑐷𑐟
* 𑐮𑑀𑐎 𑐳𑑄𑐐𑐷𑐟
### 𑐥𑑂𑐫𑐵𑐏𑑃
* 𑐡𑐧𑐹𑐥𑑂𑐫𑐵𑐏𑑃
* 𑐴𑐸𑐮𑐵𑐥𑑂𑐫𑐵𑐏𑑃
* 𑐳𑑄𑐎𑐶𑐥𑐵

### 𑐎𑐮𑐵
* 𑐎𑐵𑐲𑑂𑐛𑐎𑐮𑐵
* 𑐱𑐶𑐮𑑂𑐥𑐎𑐮𑐵
* 𑐔𑐶𑐟𑑂𑐬𑐎𑐮𑐵
* 𑐰𑐵𑐳𑑂𑐟𑐸𑐎𑐮𑐵
* 𑐢𑐵𑐟𑐸𑐎𑐮𑐵 𑐰 𑐰𑐶𑐖𑑂𑐘𑐵𑐣

### 𑐰𑐾𑐱-𑐨𑐹𑐲𑐵 𑐰 𑐦𑐾𑐳𑐣
* 𑐰𑐳𑑅
* 𑐟𑐶𑐳𑐵
* 𑐖𑑂𑐰𑐮𑑄

### 𑐎𑐵𑐳𑐵
* 𑐏𑑂𑐫𑑅𑐎𑐵𑐳𑐵
* 𑐕𑐾𑑃 𑐎𑐵𑐳𑐵

## 𑐳𑑂𑐰𑐫𑐵𑐡𑐶𑐳𑑃
* 𑐣𑐾𑐰𑐵𑑅 𑐟𑐖𑐶𑐮𑐖𑐶

## 𑐮𑐶𑐢𑑄𑐳𑐵

पुचः:𑐣𑐾𑐰𑐵𑑅 𑐟𑐖𑐶𑐮𑐖𑐶
केनिच केन जोय चितं द्वितीय

**केनिच केन जोय चितम द्वितीय**,  बाय् **कान जुल द्वितीय** व **केन होक' चितम अन द्वितीय**, (अक्तोबर ३१, ६४४ – c.७२१) माया नगर पालेन्केया छम्ह *अजाव*  वा शासक ख। वय्कः मे २८, ७०२ (९.१३.१०.६.८)य् गद्दीसीन जुयादिल व वय्कलं c.७२१तक्क शासन यानादिल।   वय्कः थः तःधिकःम्ह दाजु किनिच कान बहलम द्वितीयया उत्तराधिकारी जुयादिल। वय्कःया अबु केनिच जनब पाकल प्रथम ("पाकल महान") ख, गुम्हेस्यां ६८ दँ तक्क शासन यात व वय्कःया मां मय्जु त्जअकबु अजाव ख। वय्कःया सम्भावित किजा तिवोल च्यान म्याट जुइफु ।  केनिच केन जोय चितमं करिब न्यादँ तक शासन याःगु खनेदु। वय्कःयात ७११इ टोनिनातेसं ज्वना सम्भवतः इमिगु नेता किनिच बाकनाल चाकं वय्कःयात स्यानाबिल वा लिपा वय्कःयात वय्कःया जुजुया पदय् लित बिल। वय्कःया उत्तराधिकारी ७२१या अन्तय् किनिच अह्काल मो' नाहब तृतीय जुयादिल।  

## लिखँ

## लिधंसा

## पिनेया स्वापू

* केनिच केन जोय चितम द्वितीयया सम्भावित प्रतिनिधित्व
पुचः:माया लहना
दक्षिण समुद्रं छेँय् छ्वयाहःगु बौद्ध अभ्यासया अभिलेख

***दक्षिणी समुद्रं छेँय् छ्वयाहःगु बौद्ध अभ्यासया छगू अभिलेख***,  गुकियात *नानहाई जिगुइ नेइफा झुआन* व मेमेगु नामं नं म्हसीकिगु या, ताङ चिनियाँ भिक्षु यिजिङया बौद्ध यात्रा वृत्तान्त खः गुकिलि सन् ६७१ निसें ६९५तकया दथुइ भारत व श्रीविजय साम्राज्यय् वय्कःया निन्यादँया आवासया विवरण बियातःगु दु । 

## नां
चिनियाँ नां *Nánhǎi Jìguī Nèifǎ Zhuàn* या शाब्दिक अर्थ "दक्षिणी सागरं छेँय् छ्वयाहःगु गुह्य नियमया विवरण" ख। थ्व नां दुने गुह्य नियम धाःगु बुद्ध धर्म दुनेया धर्मया आधारभूत विचाः व दक्षिणी सागर धाःगु दक्षिण चीन सागरया चिनियाँ नां ख। थ्व कृति अंग्रेजी भासय् थी-थी नामं थी-थी अनुवादय् प्रकाशित जूगु दु, *दक्षिण सागरं छेँय् छ्वयाहःगु आन्तरिक कानूनया विवरण* (Accounts of the Inner Law Sent Home from the South Sea) निसें ताकाकुसुया *भारत व मले द्वीपसमूहय् अभ्यास जूगु बौद्ध धर्मया अभिलेख*(Record of the Buddhist Religion as Practised in India and the Malay Archipelago)  निसें *बौद्ध अभ्यासया अभिलेख* ( Record of Buddhist Practices) तकया थीथी नां छ्यलातःगु खनेदु।     

## च्वखँ
थ्व सफुतिइ उत्तर-पूर्वी भारतया बुद्ध धर्मया महाविहार नालन्दाय् यिजिङ च्वनादीगु ईया अभिलेख दु व अनया भिक्षुतेगु जीवन व अभ्यासया वर्णन यानातःगु दु। नापं थुकिलि दक्षिण सागर क्षेत्रया देय् तेगु भौगोलिक व धार्मिक खँ कनातःगु दु। ताङ राजवंशया ईले दक्षिण चीन सागरय् झिगु स्वया अप्व देय् दूगु खँ कनातःगु दु। दसुया निंतिं थुकिलि च्वयातःगु दु कि दक्षिण सागरया देसय् बुद्ध धर्मया विकास जूगु दु व अनया देसय् अप्व: धइथें थेरवाद बुद्ध धर्मया अभ्यास जुयाच्वन, तर फुनानय् बुद्ध धर्म फुनानया पराजय धुंका मदयावन।  

थ्व सफूयात पीगू ब्वय् ब्वथलातःगु दु । थ्व सफू स्वया न्हापा च्वयातःगु  ह्वेन साङ्गया यात्रा वृतान्तय् थःम्हं भ्रमण याःगु थाय् या वर्णन बियातःगु दु धाःसा यिजिङं थःगु सफूलि थःगु जन्मभूमिइ अभ्यास जुयाच्वंगु बुद्ध धर्मया तजिलजि, नियम व कानूनया वर्णनय् जक सीमित जुयादीगु दु। वय्कलं न्ह्यथनादीगु आपालं स्रोतत आः तनावनेधुंकूगुलिं वय्कलं च्वयादीगु विहारया नियम व व्यवहारया विस्तृत विवरण उगु ईया बुद्ध धर्म व बौद्ध साहित्यया अध्ययनया निंतिं तसकं मूल्यवान जू । 

## संस्करण
थ्व सफूया न्हापांगु अंग्रेजी संस्करण जुनजिरो ताकाकुसुजुं सन् १८९६स पिदनादिल।

## स्वयादिसँ

* *[[पश्चिमी लागाया महान ताङ रेकर्ड]]*
* ताङ राजवंश

## लिधंसा

## पिनेया स्वापू

* 
पुचः:बुद्ध धर्मया इतिहास
पुचः:एसियाया इतिहास
𑐟𑐵𑐂𑐱𑑀 𑐟𑑂𑐬𑐶𑐥𑐶𑐚𑐎

**𑐟𑐵𑐂𑐱𑑀 𑐟𑑂𑐬𑐶𑐥𑐶𑐚𑐎** (𑐔𑐶𑐣𑐶𑐫𑐵 𑐨𑐵𑐳𑐫𑑂: 大正新脩大藏經; pinyin: Dàzhèng Xīnxīu Dèzàngjīng, 𑐖𑐵𑐥𑐵𑐣𑐷 𑐨𑐵𑐳𑐫𑑂: Taishō Shinshū Daizōkyō)  𑐔𑐷𑐣𑐫𑐵 𑐧𑐸𑐡𑑂𑐢 𑐢𑐬𑑂𑐩 𑐐𑑂𑐬𑐣𑑂𑐠 𑐰 𑐠𑑂𑐰𑐣𑐵𑐥 𑐳𑑂𑐰𑐵𑐥𑐹 𑐡𑐹𑐐𑐸 𑐖𑐵𑐥𑐵𑐣𑐷 𑐚𑐶𑐥𑑂𑐥𑐞𑐷 𑐡𑐸𑐠𑑂𑐫𑐵𑑅𑐐𑐸 𑐟𑑂𑐬𑐶𑐥𑐶𑐚𑐎𑐫𑐵 𑐕𑐐𑐹  𑐳𑑄𑐳𑑂𑐎𑐬𑐞 𑐏𑑅𑑋 𑑒𑑐𑐐𑐹 𑐱𑐟𑐵𑐧𑑂𑐡𑐷𑐂 𑐰𑐶𑐡𑑂𑐰𑐵𑐣𑐟𑐫𑑂𑐳𑑄 𑐔𑐶𑐣𑐶𑐫𑐵 𑐧𑐸𑐡𑑂𑐢 𑐢𑐬𑑂𑐩 𑐀𑐢𑑂𑐫𑐫𑐣 𑐫𑐵𑐫𑐾𑐟 𑐕𑑂𑐫𑐮𑐵𑐟𑑅𑐐𑐸 𑐏𑐣𑐾𑐡𑐸𑑋 𑐟𑐵𑐂𑐱𑑀 𑐟𑑂𑐬𑐶𑐥𑐶𑐚𑐎 𑐥𑐬𑐶𑐫𑑀𑐖𑐣𑐵𑐫𑐵 𑐱𑐸𑐬𑐸𑐰𑐵𑐟 𑐚𑑀𑐎𑐶𑐫𑑀 𑐂𑐩𑑂𑐥𑐷𑐬𑐶𑐫𑐮 𑐫𑐸𑐣𑐶𑐨𑐬𑑂𑐳𑐶𑐚𑐷𑐫𑐵 𑐳𑑄𑐳𑑂𑐎𑐺𑐟 𑐰 𑐨𑐵𑐬𑐟𑐷𑐫 𑐀𑐢𑑂𑐫𑐫𑐣 𑐰𑐶𑐨𑐵𑐐𑑄 𑐫𑐵𑑅𑐐𑐸 𑐏𑑅 𑑋 𑐠𑑂𑐰 𑐐𑑂𑐬𑐣𑑂𑐠𑐫𑐵 𑐳𑐩𑑂𑐥𑐵𑐡𑐣 𑐟𑐵𑐎𑐵𑐎𑐸𑐳𑐵 𑐖𑐸𑐣𑐖𑐶𑐬𑑀 𑐰 𑐩𑐾𑐩𑐾𑐥𑐶𑑄𑐳 𑐫𑐵𑐣𑐵𑐡𑐷𑐐𑐸 𑐏𑑅𑑋 

𑐠𑑂𑐰 𑐐𑑂𑐬𑐣𑑂𑐠𑐫𑐵𑐟 𑐔𑐶𑐣𑐶𑐫𑐵 𑐨𑐵𑐲𑐵𑐫𑑂 𑐡𑐵𑐗𑐾𑐒𑑂𑐐𑐗𑐵𑐒𑑂𑐐 (Dàzhèngzàng "大正藏") 𑐰 𑐖𑐵𑐥𑐵𑐣𑐶𑐖 𑐨𑐵𑐳𑐫𑑂  𑐟𑐵𑐂𑐱𑑀𑐖𑑀 () 𑐢𑐎𑐵𑑅 𑐣𑑄 𑐩𑑂𑐴𑐳𑐷𑐎𑐶𑐐𑐸 𑐫𑐵𑑅𑑋 

## 𑐳𑑄𑐬𑐔𑐣𑐵
𑐠𑑂𑐰 𑐐𑑂𑐬𑐣𑑂𑐠𑐫𑐵 𑐏𑐞𑑂𑐜 𑑑-𑑘𑑕𑐫𑑂 𑐢𑐬𑑂𑐩𑐫𑐵 𑐳𑐵𑐴𑐶𑐟𑑂𑐫 𑐡𑐸𑑋 𑐏𑐞𑑂𑐜 𑑕𑑖-𑑘𑑔𑐫𑑂 𑐥𑑂𑐬𑐵𑐔𑐷𑐣 𑐔𑐶𑐣𑐶𑐫𑐵 𑐨𑐵𑐳𑐫𑑂 𑐔𑑂𑐰𑐫𑐵𑐟𑑅𑐐𑐸 𑐖𑐵𑐥𑐵𑐣𑐷 𑐧𑑁𑐡𑑂𑐢𑐳𑐵𑐴𑐶𑐟𑑂𑐫 𑐡𑐸𑑋  𑐏𑐞𑑂𑐜 𑑘𑑖-𑑙𑑗𑐫𑑂  𑐧𑐸𑐡𑑂𑐢 𑐢𑐬𑑂𑐩𑐫𑐵 𑐎𑐶𑐥𑐵 𑐡𑐸, 𑐐𑐸𑐎𑐶𑐮𑐶 𑐠𑐷𑐠𑐷 𑐧𑐸𑐡𑑂𑐢 𑐰 𑐧𑑀𑐢𑐶𑐳𑐟𑑂𑐟𑑂𑐰𑐟𑐟𑐾𑐟 𑐔𑐶𑐟𑑂𑐬𑐞 𑐫𑐵𑐣𑐵𑐟𑑅𑐐𑐸 𑐡𑐸𑑋 𑐏𑐞𑑂𑐜 𑑙𑑘-𑑑𑑐𑑐𑐫𑑂  𑐖𑐵𑐥𑐵𑐣𑐫𑑂 𑑑𑑙𑑓𑑐𑐫𑑂 𑐖𑑂𑐘𑐵𑐟 𑐧𑐸𑐡𑑂𑐢 𑐐𑑂𑐬𑐣𑑂𑐠𑐫𑐵 𑐠𑐷𑐠𑐷 𑐥𑐵𑐛𑐫𑐵 𑐢𑐮𑑅 𑐡𑐸 𑑋  𑑑𑑐𑑐 𑐏𑐞𑑂𑐜𑐫𑐵 𑐠𑑂𑐰 𑐳𑐵𑐴𑐶𑐟𑑂𑐫𑐫𑑂 𑐣𑐶𑐩𑑂𑐣𑐵𑐣𑐸𑐳𑐵𑐬 𑐰𑐬𑑂𑐐𑐷𑐎𑐺𑐟 𑐖𑐹𑐐𑐸 𑑕,𑑓𑑒𑑐 𑐥𑐺𑐠𑐎 𑐥𑐵𑐛 𑐳𑐩𑐵𑐰𑐶𑐲𑑂𑐚 𑐡𑐸 𑑋

## 𑐡𑐶𑐖𑐶𑐟𑐵𑐂𑐖𑐾𑐱𑐣 𑐎𑐸𑐟𑑅
SAT Daizōkyō Text Database 𑐳𑑄𑐳𑑂𑐎𑐬𑐞𑐫𑑂 𑑑-𑑘𑑕 𑐏𑐞𑑂𑐜 𑐡𑐸𑑋 𑐔𑐶𑐣𑐶𑐫𑐵 𑐧𑑁𑐡𑑂𑐢 𑐂𑐮𑐾𑐎𑑂𑐚𑑂𑐬𑑀𑐣𑐶𑐎𑑂𑐳 𑐚𑐾𑐎𑑂𑐳𑑂𑐚 𑐊𑐳𑑀𑐳𑐶𑐊𑐱𑐣 (CBETA) 𑐳𑑄𑐳𑑂𑐎𑐬𑐞𑐫𑑂 𑐏𑐞𑑂𑐜 𑑑-𑑕𑑕 𑐰 𑑘𑑕 𑐡𑐸 𑑋 𑐦𑑀𑐩𑐾𑐂 𑐳𑑄𑐳𑑂𑐎𑐬𑐞 (佛梅電子大藏經) 𑐫𑑂 𑐣𑐶𑐔𑐶𑐬𑐾𑐣 𑐧𑐸𑐡𑑂𑐢 𑐢𑐬𑑂𑐩 𑐟𑑂𑐰𑐟𑐵𑑅 𑐀𑐣𑑂𑐫 𑐔𑐶𑐣𑐶𑐫𑐵𑑃 𑐐𑑂𑐬𑐣𑑂𑐠 𑐡𑐸𑑋

𑐏𑐞𑑂𑐜 𑑕𑑖-𑑘𑑔, 𑐫𑐡𑑂𑐫𑐥𑐶 𑐠𑑂𑐰 𑐥𑐸𑐮𑐵𑑄 𑐔𑐶𑐣𑐶𑐫𑐵𑑃 𑐨𑐵𑐲𑐵𑐫𑑂 𑐔𑑂𑐰𑐫𑐵𑐟𑑅𑐐𑐸 𑐖𑐸𑐳𑐵𑑄 𑐠𑑂𑐰 𑐏𑐞𑑂𑐜𑐟 𑐖𑐵𑐥𑐵𑐣𑐷 𑐧𑑁𑐡𑑂𑐢 𑐰𑐶𑐡𑑂𑐰𑐵𑐣𑑄 𑐔𑑂𑐰𑐫𑐵𑐡𑐷𑐐𑐸 𑐏𑑅𑑋

## 𑐮𑐶𑐏𑑃

## 𑐳𑐦𑐹𑐢𑐮𑑅

## 𑐥𑐶𑐣𑐾𑐫𑐵 𑐳𑑂𑐰𑐵𑐥𑐹

पुचः:𑐔𑐷𑐣
पुचः:𑐖𑐵𑐥𑐵𑐣
गोंगजु

**गोंगजु** (कोरियन भासय् 공주) दक्षिण कोरियाया दक्षिण चुङचेओङ प्रान्तया छगु नगर खः।

## इतिहास
left|thumb| १८७२ या जःखः गोंगजु
left|thumb| मचा सिमा, कोंगजु, १९०८–१९२२
गोंगजुया नां न्हापा उङजिन खः अले ईस्वी सन् ४७५ निसें ५३८ तक थ्व थाय् बाएक्जेया राजधानी खः । थ्व ईलय् बाएक्जेयात गोगुर्योया खतरा दयाच्वन। गोगुर्यों न्हापाया राजधानी हानसेओङ (आधुनिक सोल)यात थःगु ल्हातय् काल, गुकिलिं बाएक्जेयात न्हुगु शक्ति केन्द्र मालेमाल।

५३८इ जुजु सियोङं राजधानी साबी (आधुनिक बुयेओ काउन्टीइ )य् यंकल। अथेजुसां थ्व राज्य ६६०इ पतन तक्क गोंगजु छगू महत्त्वपूर्ण केन्द्र जुयाच्वन।

### न्हुगु राजधानी
सन् २००४ अगस्ट ११ खुन्हु दक्षिण कोरियाया प्रधानमन्त्री ली हे-चानं देय्या राजधानी सोलं गोंगजु (लगभग सोलया दक्षिणय् ) व येओन्गि २००७ स न्ह्यात ।   क्षेत्रफल दूगु थाय् २०३० तक राजधानी हिलेगु परियोजनाया उद्देश्य ख। सरकारी व प्रशासनिक ज्याखँत न्हूगु राजधानीइ यंकीगु परिकल्पना जूगु दु, नापं (सम्भवतः) राष्ट्रिय सभा व सर्वोच्च अदालत नं थन यंकी। यद्यपि सन् २०१२ तक परियोजनाया न्हापांगु चरण पू मवंगुलिं छुं नं तःधंगु स्थानान्तरण जुइगु आशा मजूगु खनेदु। 

थ्व पलाःया उद्देश्य सोलया अप्व हुल म्हो यायेगु व सोलया दक्षिण कोरियाया मेमेगु थासय् आर्थिक प्रभुत्व म्हो यायेगु खः। नापं, थुकिं सरकार व प्रशासनयात नं उत्तर कोरियाया आर्तिलरीया दायरां पिने यंकेगु जुइ ।

## मौसम
गोंगजुइ आर्द्र महाद्वीपीय जलवायु ( Köppen : *Dwa* ) दु, तर सीमान्त आर्द्र उपोष्णकटिबंधीय जलवायु ( Köppen : *Cwa* )या रुपय् कायेछिं, गुकिलि  समतापक्रम दु। थन पहाडी मौसम दु गुकी न्हिच्छि व चान्हय् तापक्रम तसकं पाः । दच्छिया औसत तापक्रम १०.८ &nbsp;°C, दकलय् अप्वः तापक्रम ३५ &nbsp;डिग्री सेल्सियस व दकलय् म्ह्व -१७&nbsp;°C दु। वार्षिक औसत वर्षा १,२५१mm दु, व नाम्दे धारा, गेउम खुसिया छगू कचा, मुजु-इउप जुया थनं बाहा वनाच्वंगु दु।

## विदेशी भ्रातृ नगर

* कबाला, अजरबैजान (२० अगस्त २०१५) 
* शेनयाङ, चीन 
* नागोमी, जापान 
* यामागुची, जापान 
* मोरियामा, जापान 
* क्यालहुन काउन्टी, अलाबामा
* बर्कले, क्यालिफोर्निया (२०१८)

## लिधंसा

पुचः:Coordinates on Wikidata
पुचः:दक्षिण कोरिया
शिवांगी जोशी

**शिवांगी जोशी** (जन्म-18 मई 1998)  हिन्दी टेलिभिजन पर अपने कार्य के लिए प्रसिद्ध भारतीय अभिनेत्री हैं।

## फिल्मोग्राफी
* बेगुसराय	
* ये रिश्ता क्या कहलाता है	
* बालिका वधू	
* बरसात-मौसम प्यार का	

## सन्दर्भ
 

## पिनेया लिङ्क

* Shivangi Joshi at IMDb
* Shivangi Joshi on Instagram
पुचः:म्वानाच्वंपिं मनूत
कनूइङ्ग

**कनुइङ्ग** धयागु छगू कासा व लय्ताय् ज्या खः गुकी छगू ब्लेड दुगु प्याडलं छगू प्रकारया नांचा गुकियात कनू धाइयात लखय् संकेगु ज्या जुइ। युरोपया छुं थासय् कनूइङ्गं खँग्वः कनूइङ्ग नापं कायाकिंगया निंतिं नं छ्यलीगु या। छगू कनूयात 'खुल्ला क्यानोइङ' वा कनेदियन नं धाइ।

कनूइङ्गया छुं लय्ताःज्याया रुपय् कनू क्याम्पिङ्ग व कनू रेसिङ आदि ला। मेगु रुपय् पुखु, खुसि, महासागर, ताल व झ्वालाय् कनू गयेगु थीथी ज्या ला। 

## संगठित लय्ता कनूइङ्गया इतिहास
thumb| १९२० या दशकय् अमेरिकाय् कनूइङ्ग
कनूइङ्ग यातायातया छगू प्राचीन माध्यम खः ।  आधुनिक लय्ताः कनूइङ्ग १९गु शताब्दीया लिपतय् पलिस्था जूगु खः । कासाया रुपय् कनूइङ्गया न्हापाया प्रवर्द्धकत मध्ये कार्ल स्मिथ नं छम्ह ख, गुम्हेस्यां सन् १८८०या दशकय् स्वीडेनय् कनूइङ्ग न्ह्यथनादिल। सन् १९२४इ अस्ट्रिया, जर्मनी, डेनमार्क व स्वीडेनया कनूइङ्ग संघतेसं अन्तर्राष्ट्रिय कनूइङ्ग फेडरेशन (ICF)या अग्रदूत *Internationalen Representation for Kanusportया* पलिस्था यात। 

सन् १९३६या समर ओलम्पिकय् कनूइङ्ग ओलम्पिक कासाया छगू ब्व जुल।   थुकि स्प्रिन्ट कनू छ्यला कनू स्प्रिन्टया प्रदर्शन जुल ।  मेमेगु धेधेबल्ला विधाय् कनू पोलो, ह्वाइटवाटर कनूइङ्ग, कनू म्याराथन, आईसीएफ कनू म्याराथन, व प्लेबोटिङ ला। 

१७० स्वया अप्व राष्ट्रिय कनूइङ्ग संघ व महासंघत आईसीएफया दुजः दु, गुकिलि अमेरिकन, कनेदियन, बेलायती, स्कटिश, व वेल्श नं ला। 

## लय्ता कनूइङ्ग
thumb| फिनल्याण्डया लिएक्साय् च्वंगु कोक्कोजर्भि पुखुलिइ मनूत कनूइङ्ग यानाच्वंगु ।
alt=A canoeist on the Ramapo River, New York State, USA.|thumb| संयुक्त राज्य अमेरिकाया न्यूयोर्क राज्यया रामापो खुसिइ छम्ह कनूइस्त ।
थौंकन्हय् या अप्वः धया थें कनूइङ्ग कासा बाय् लय्ता ज्याखँया ब्वकथं याइ। 

कनूइङ्गया लय्ताः रुपय् कनूइङ्ग क्याम्पिङ्ग नं दुथ्याः। मेमेगु रुपय् पुखु, खुसि, महासागर, ताल व झ्वालाय् कनूइङ्ग याइगु कासा ला।

## धेधेबल्ला
कनूइङ्गया धेधेबल्ला रुपय् कनूइङ्ग रेसिङ्ग गथेकि कनूइङ स्प्रिन्ट व कनूइङ म्याराथन ला। समर ओलम्पिकय् कनूइङ्ग धेंधेंबल्लाः नं दुथ्याः । कनू स्लालोम (न्हापा ह्वाइटवाटर स्लालोमया नामं म्हसीकातःगु) छगू धेधेबल्ला कासा ख गुकिलि खुसिया तःच्वःगु गतिइ डाउनस्ट्रिम वा अपस्ट्रिम गेटय् दयेकातःगु कोर्स जुया डेक यानातःगु कनू वा कायाकयात दकलय् याकनं न्ह्याकेगु कुतः जुइ। थ्व समर ओलम्पिकय् जुइगु निगु कायाक व कनूइङ्ग विधाय् छगू ख व अन्तर्राष्ट्रिय ओलम्पिक समितिं (आइओसी) कनूइङ्ग स्लालोम वा कनूइङ्ग/कायाक स्लालोम धकाः धाइ।  मेगु ओलम्पिक कनूइङ्ग विधा कनूइङ्ग स्प्रिन्ट खः ।

थःगु जीवनकालय्, गिनिज बुक अफ वर्ल्ड रेकर्ड कथं, भर्लेन क्रुगरं थ्व कासाय् सुं नं मनू स्वया दकलय् अप्व माइल (१ लख माइल स्वया अप्व) पेडल याःगु दु। 

## थ्व नं स्वयादिसँ

* देय् कथं स्प्रिन्ट कनूइस्टतय्गु धलः
* कनूइङ्ग व कायाकिङ्गया रुपरेखा
* कनू प्याडल स्ट्रोक
* कायाक 
* क्यानेडियन (कनू)

## लिधंसा

## पिनेया स्वापू

* अन्तर्राष्ट्रिय कनू महासंघ (आइसिएफ)
* कनूरिजल्ट्स.इयू (मेजर कनूइङ्ग धेंधेंबल्लाःया लिच्वःया जाःथाय्)

पुचः:कासा
लय्‌ताज्या

**लय्‌ताज्या** धाःगु लय्‌तायेकेत वा थः न्ह्याइपुइकेत याइगु ज्या ख। थथे ज्या याइम्ह मनुयात लय्‌ताकःमि, लय्‌ताच्य, लय्‌ताज्यामि आदि नामं म्हसीकेगु याइ। 

## स्वयादिसँ
* झासु
* विकिपिडिया:विकिज्याझ्वः लय्‌ताज्या

## लिधंसा

पुचः:लय्‌ताज्या
कपाप

**कपाप** ( हिब्रु भासय्  קפ"פ, קפא"פ‎, प्रायः च्वयातःगु **KAPAP**, *क्राभ पानिम एल पानिम* गुकिया अर्थ* ख्वालं ख्वा* face-to-face ल्वापू ख) छगू हिब्रू खँग्वः ख गुकिलिं छगू रक्षात्मक रणनीति, ल्हाः-ल्हाः ल्वापू व आत्मरक्षाया छगू चि-हाकः युद्ध प्रणाली ख। 

## इतिहास
कपाप प्रणाली सन् १९३०या दशकया लिपांगु इलय् यहूदी अलियाह शिविर दुने प्यालेस्टाइनय् थ्यने न्ह्यःया तयारी स्यनेज्याया छगू ब्व कथं विकास जूगु खः। थुकियात प्राथमिक रुपं पालमाच व हगनाह लडाकुतेगु प्रशिक्षणया इलय् प्राप्त जूगु व्यावहारिक सीपया रुपय् कायेगु या। थ्व प्रणालीइ म्हया सहनशीलतायात बल्लाकेगु, नुगःयात तच्वलं बल्लाकेगु, रक्षात्मक व आक्रामक सीपयात विकास यायेगुलिइ मू ध्यान केन्द्रित याःगु दु। थुकी कोल्ड ल्वाभःया व्यावहारिक छ्यलाबुला, बक्सिङ, जुडो, जुजुत्सु, कराते, नापं चुपि व कथिं ल्वायेगु नं दुथ्याकातःगु दु।

सन् १९३० या दशकय् हामहानोट हाओलिम युवा आन्दोलनया नेता मैशेल होरोभिट्जं क्लबं सशस्त्र जुयाच्वंपिं बेलायती प्रहरीतय्त सामना यायेगु निंतिं छगू चीहाकःगु कथिं ल्वाकेगु विधि दयेकल। लिपा वय्कःया विधि सकल हगनाह लडाकुतेगु निंतिं ल्हाः-ल्हातं ल्वाइगु तालिमया छगू मू घटक जुल, उकिं कपापया विकासय् तःधंगु योगदान बिल। इतिहासकार नोआ ग्रसया कथं धाःसा होरोभिट्जं सन् १९५९ तक सैनिकतय्त थःगु कथिं ल्वायेगु प्रणाली स्यनातःगु खँ तकं मसिउगु धयादिगु दु।

चाइम पेएर अन्तर्राष्ट्रिय कपाप महासंघया नायः व पलिस्थामि खः । वय्कःयात अन्तर्राष्ट्रिय रुपं सोके – आधुनिक कपाप प्रणालीया पलिस्थामिया रुपय् हनातःगु दु ।

## अन्तर्राष्ट्रिय कपाप संगठन

### कपाप युरोप
कपाप युरोप कपाप लेभल ४ प्रशिक्षक, स्याम मार्की व विलियम पार्डेकूपरं ग्वसाः ग्वःगु व नेतृत्व यानाच्वंगु दु । स्याम व विलियम युरोपया अन्तर्राष्ट्रिय कपाप महासंघया दकलय् उच्च पदस्थ दुजः खः । मार्कीं युरोपेली कपाप प्रशिक्षक पुचःयात प्रशिक्षण व विकास यायेत बेलायतय् लच्छिइ सेमिनार याइ। पार्डेकूपरं मू भूमि युरोपय् कोर्स याइ ।

स्याम मार्कीं अवि नार्दियायात अमेरिकाय् नापलाःगु खः । वय्कलं कपापयात बेलायतय् दुथ्याकादिल व वय्कः मेजर अवी नार्दिया व लेफ्टिनेन्ट कर्नल चाइम पेयरं अधिकृत कपाप तालिम केन्द्र चायेकेत अधिकृत याःगु न्हापांम्ह व्यक्ति ख।

### कपाप एसिया
कपाप फेडरेशन एसियाया नेतृत्त्व मेजर अवी नार्दिया व लेफ्टिनेन्ट कर्णल चाइम पेयरया मास्टर तेओ येउ च्ये (कपाप लेभल ३ प्रशिक्षक) व वय्कःया प्रशिक्षण पुचलं याःगु दु।

## थ्व नं स्वयादिसँ

* क्राव मागा 
* सायरेत माटकल (अन्तर्राष्ट्रिय कपाप महासंघया प्रमुख लेफ्टिनेन्ट कम्पनीया विशेष बल इकाइ चाइम पेएर)
* यमम (विशेष बलया प्रहरी इकाई) 

## लिधंसा

## पिनेया स्वापू

* अन्तर्राष्ट्रिय कपाप महासंघ 
* कपाप यूके   Archived
* कपाप एकेडेमी एलएलसी
* अन्तर्राष्ट्रिय कपाप संघ 

पुचः:मार्सल आर्ट
पुचः:ल्वाइगु पहः
वाट साम फ्राया

**वाट साम फ्राया** (थाइ भासय् สามพระยา) तृतीय श्रेणीया छगू थाई शाही देगः ख। थ्व देगः वाट साम फ्राया उपजिल्ला, फ्रा नाखोन जिल्ला, बैंककय् ला। न्हापा वाट साक वा वाट बांग खुन फ्रोम नां जूगु थ्व देगः अयुत्थाया ईलय् दयेकूगु अनुमान दु। थुकियात बैंकक युगय् पुनःस्थापना यानाः आःया नां बियातःगु खः । 

## इतिहास
जुजु राम प्रथम (ई. १७८२-१८०९)या शासनकालय् लुआङ विसुत योथामार्ट (त्रोस) नं थः मदुम्ह चीधिकःम्ह किजा खुन फ्रोम (सारत)या जग्गा व छेँयात वय्कःया लुमन्तिइ देगःया रुपय् देछानादिल, व थुकिया नां बाङ खुन फ्रोम देगः तल।  जुजु राम तृतीयया शासनकालय् थ्व देगः खण्डहर जुयाच्वन। लुआङ विसुत योथामत व खुन फ्रोमया चीधिकःम्ह भौ फावाया काय्पिं फ्राया राजा सुपावादी (खुन थोंग), फ्राया राचिकुल (थोंग) व फ्राया थेप वोराचुन (थोंग पाक) मंकाः रुपं देगःया जीर्णोद्धार याःगु खः । स्वम्ह फ्रायतेसं थ्व देगः जुजु राम तृतीययात अर्पण यायेबलय् वय्कलं थुकियात "सम फ्राय देगः" (स्वम्ह भगवानया देगः) नां बिया सन् १८२३ (ईसापूर्व २३६६)य् थुकियात राजसी देगःया दर्जाय् थ्यंकादिल। 

## संरचना
अर्डिनेसन हल ( थाई भासं *ubosot* ) छगू अप्पाया भवन ख गुकिया पली नितजाःगु चिनियाँ ग्लेज्ड टाइलं त्वपुयातःगु दु। देगःया मू बुद्ध मूर्तियात लुआङ फो फ्रा फुट्ट केसोन धाइ । दुनेया अंगःयात स्वांया ढाँचां रंग तयातःगु दु । छगू फ्रिज, लुँया मलः व फिनिक्सया किपा, पःखाःया च्वय् नापं न्ह्याइ। झ्याःया दथुइ च्वंगु ब्वय् चिनियाँ शैलीइ टेबुलत क्यनातःगु दु ।

सेरेमनी हल २ जाःया रुफ टाइल तयातःगु अप्पाया भवन खः, गुकियात चिनियाँ प्लेट व नमूनां ब्वयातःगु दु ।

अर्डिनेसन हलया घेरा दुने व जःखः मुक्कं नीन्यागु स्तूप दु । 

## किपा पुचः

किपा:Wat_Sam_Phraya_20190215_120859.jpg|alt=The ordination hall of Wat Sam Phraya| वाट साम फ्रायया अर्डिनेसन हल
किपा:Wat_Sam_Phraya_20190215_120354.jpg|alt=The sections of wall in between windows inside the ordination hall| अर्डिनेशन हल दुनेया झ्याःया दथुइ अंगःया ब्व
किपा:Wat_Sam_Phraya_20190215_120346.jpg|alt=Showing the frieze and ceiling of the ordination hall| अर्डिनेशन हलया फ्रिज व सिलिङ्ग।
किपा:Wat_Sam_Phraya_20190215_120231.jpg|alt=The main Buddha image in the temple| देगलय् मू बुद्ध मूर्ति 
किपा:Wat_Sam_Phraya_20190215_120420.jpg|alt=Luang Po Phra Phut Keson| लुआङ पो फ्रा फुट केसोन 
किपा:Wat_Sam_Phraya_20190215_120841.jpg|alt=Decorations on the exterior of the ordination hall| अर्डिनेसन हलया पिनेया ब्व


## लिधंसा

पुचः:Coordinates on Wikidata
पुचः:थाइल्यान्द
चियाङ क्लाङ जिल्ला

**चियाङ क्लाङ जिल्ला** ( थाइ เชียงกลาง; उत्तर थाइ เจียงก๋าง) उत्तरी थाइल्याण्डया नान प्रान्तया उत्तरी भागय् लाःगु छगू जिल्ला ( *amphoe* ) ख।

## भूगोल
left|thumb| चियाङ क्लाङया दक्षिणया किपा। पश्चिमय् च्वंगु पहाड फी पान नाम झ्वलय् ला।
थ्व जिल्लाया जलाखःला जिल्लात, उत्तरं घडीया दिशाय्, थुंग चाङ, पुआ, था वाङ फा व सोङ ख्वए ख।

थ्व जिल्लाया पूर्वी भाग थाइ उच्चभूमिया लुआङ प्रबाङ झ्वः पर्वतीय क्षेत्रय् ला। 

## इतिहास
थ्व जिल्ला ( *king amphoe* ) २० जुन १९६८य् प्यंगू *तम्बोन:* पुएआ, च्याङ क्लंग, च्याङ खान, व ना राई लुआङयात थुंग चाङ जिल्लां बायाः दयेकूगु ख।  १६ नोभेम्बर १९७१य् थ्व थाय् यात पूर्ण जिल्लाय् थकाःगु ख 

## प्रशासन
थ्व जिल्लायात खुगु उपजिल्ला(*तम्बोन*)य् बायातःगु दु, गुकियात हाकनं ५९गु गां (*मुबान*)य् बायातःगु दु। चियाङ क्लाङ जिल्लाय् निगु टाउनशिप ( *thesaban tambon* ) दु। न्हापांगु चियाङ क्लाङ ख, गुकिलि *तम्बोन* च्याङ क्लाङ, पुएआ व फाया काएओया छुं भाग दु। मेगु फ्रा फुट्ठाबत चियाङ खान खः, गुकिं फ्रा फुट्ठाबत व चियाङ खानया *तम्बोनयात* कःघानातःगु दु। अन मेगु प्यंगू तम्बोन प्रशासनिक संगठनत (टिएओ) दु।

## किपा

किपा:Wat_Nong_Daeng_2014_a.jpg|alt=The chedi of Wat Nong Daeng| वाट नोङ दाएङया चेडी
किपा:Wat_Nong_Daeng_2014_c.jpg|alt=The main Buddha image of Wat Nong Daeng| वाट नोङ दाएङया मू बुद्ध मूर्ति


## स्वयादिसँ
* थाइल्यान्द
* थाइल्यान्दया जिल्लातेगु धलः

## लिधंसा

## पिनेया स्वापू

* एम्फो डटकम
पुचः:Coordinates on Wikidata
पुचः:थाइल्यान्द
पुचः:थाइल्यान्दया जिल्ला
थाइल्यान्दया जिल्लातेगु धलः

३१ डिसेम्बर २०१८ तक्क थाइल्याण्डय् ८७८ जिल्ला ( amphoe ) दु ।  थ्व धलखय् उगु जिल्ला, व थाइल्याण्डया प्रान्त (चाङ्गवात) व थाइल्याण्डया क्षेत्र (फाक) बियातःगु दु ।

थ्व धलखय् बैंककया जिल्लात दुमथ्या। 

## धलः

## लिधंसा

पुचः:थाइल्यान्द
नोङ बुआ दाएङ जिल्ला

**नोङ बुआ दाएङ जिल्ला** (थाइ भासय् หนองบัวแดง) उत्तरपूर्वी थाइल्याण्डया चैयाफुम प्रान्तया छगू जिल्ला (*amphoe*) ख।

## इतिहास
थ्व जिल्ला १६ जुलाई १९६५य् छगू चिधंगु जिल्ला (*king amphoe*)या रुपय् पलिस्था जुल, गुबले निगु *तम्बोन* नोङ बुआ दाएङ व नाङ दाएत कासेत सोम्बुन जिल्लां अलग जुल।  १ अप्रिल १९६९ खुनु थ्व थाय् यात पूर्ण जिल्लाय् थकाःगु ख 

## भूगोल
थ्व जिल्लाया जःलाखःला जिल्लात (उत्तरं घडीया दिशां) थ्व कथं दु: खोन सान जिल्ला, कसेत सोम्बुन, मुएङ चैयाफुम, बान ख्वाओ, नोङ बुआ रावे, व चैयाफुम प्रान्तया फकडी चुम्फोन ; व फेत्चाबुन प्रान्तया नोङ फाई व मुएङ फेत्चाबुन ।

## प्रशासन
थ्व जिल्लायात ८गु उपजिल्ला ( *तम्बोन* )य् बायातःगु दु, गुकियात अझ १३०गु गां ( *मुबान* )य् बायातःगु दु। थन छगू नगरपालिका ( *thesaban* ), व ८गु तम्बोन प्रशासनिक संगठन (TAO) दु।

## स्वयादिसँ
* थाइल्यान्द
* थाइल्यान्दया जिल्लातेगु धलः

## लिधंसा

## पिनेया स्वापू

* एम्फो डटकम
पुचः:Coordinates on Wikidata
पुचः:थाइल्यान्दया जिल्ला
थुङ्ग सलियाम जिल्ला

**थुङ्ग सलियाम** (थाइ भासय् ทุ่งเสลี่ยม; उत्तरी थाइ भासय् โต้งเสลียม) थाइल्याण्डया उत्तरया क्वय् लागाय् लाःगु सुखोथाई प्रान्तया छगू जिल्ला ( *amphoe* ) ख।  

## भूगोल
थ्व जिल्लाया जःलाखःलाय् दूगु जिल्लात (उत्तरं घडीया दिशां): सुखोथाई प्रान्तया सी सत्चनालाई, सावानखालोक, सि सम्रोङ व बान दान लान होइ, व लाम्पाङ प्रान्तया थोएन ख।

## इतिहास
माइनर जिल्ला ( *king amphoe* ) थुङ्ग सलियाम सन् १९५७इ पलिस्था जुल, गुबले निगु *तम्बोन* थुङ सलियाम व क्लंग डोङ सावानखालोक जिल्लां अलग जुल।  सन् १९५९इ थ्व थाय् यात पूर्ण जिल्लाय् थकाःगु ख 

थ्व जिल्लाया नां *थुङ्ग सलियाम* खँग्वःया अर्थ "भारतीय लाइलाकया बुँ" ख। थ्व नां थ्व थासय् न्हापा दयाच्वंगु महोगनीया कारणं दूगु ख।

## प्रशासन
थ्व जिल्लायात ५गु उपजिल्ला ( *तम्बोन* )य् बायातःगु दु, गुकियात हाकनं ५९गु गां ( *मुबान* )य् बायातःगु दु। उपजिल्ला नगरपालिका ( *thesaban tambon* ) थुङ्ग सलियामं *तम्बोन* थुङ्ग सलियामया छुं भाग कःघाइ, व खाओ काएओ सि सोम्बुनं थ्व हे नांया मुक्कं उपजिल्ला कःघाइ। अन मेगु प्यंगू तम्बोन प्रशासनिक संगठनत (टिएओ) दु ।

## लिधंसा

## पिनेया स्वापू

* एम्फो डटकम (थाई)
पुचः:Coordinates on Wikidata
पुचः:थाइल्यान्दया जिल्ला
आलिया भट्ट

आलिया भट्ट ( /ˈɑːliə ˈbʌt/ ; जन्म 15 मार्च 1993) भारती मूलया एक बेलायती अभिनेत्री है जो हिन्दी फ़िल्मों में प्रधानतः काम करता है। चुनौतीपूर्ण परिस्थितिइ मिसातय्गु चित्रणया निंतिं नांजाःम्ह वय्कलं राष्ट्रिय संकिपा सिरपाः व ६ गू फिल्मफेयर सिरपाः लिसेंया आपालं सिरपाः त्याकादीगु दु । वय्कः भारतया दकलय् अप्वः तलब काइपिं अभिनेत्रीत मध्ये छम्ह खः । टाइमं वयात सन् २०२२ य् टाइम १०० इम्प्याक्ट अवार्डं सम्मानित याःगु खःसा सन् २०२४ य् वयात विश्वया १०० म्ह प्रभावशाली मनूत मध्ये छम्ह धकाः नां तःगु खः ।
 

भट्ट परिवारय् जन्म जूम्ह वय्कः संकिपा निर्माता महेश भट्ट व अभिनेत्री सोनी राजदानया म्ह्याय् खः । सन् सन् १९९९ य् पिदंगु थ्रिलर संकिपा संघर्षय् मचाबलय् हे अभिनयया शुरुवात यायेधुंकाः वय्कलं करण जोहरया किशोर संकिपा स्टुडेन्ट अफ द इयर (२०१२)य् न्हापांगु मू भूमिका म्हितल ।

## सन्दर्भ

*
पुचः:बलिउड अभिनेत्री
पुचः:म्वानाच्वंपिं मनूत
भट्ट परिवार

**भट्ट परिवार** हिन्दी संकिपा उद्योगलिसे स्वापू दुगु व थुकी संलग्न छगू मू भारतीय परिवार खः।   थ्व परिवारया म्होति नं स्वंगू पुस्ता  संकिपाय् दुथ्यानाच्वंगु दु। नानाभाई भट्ट सन् १९३९ निसें छम्ह शिया मुस्लिम अभिनेत्री शिरिन मोहम्मद अलीलिसे सम्बन्धय् दुगु खः । थुपिं निम्हसिया ६ म्ह मस्त दुगु खः – शीला भट्ट, पूर्णिमा भसिन, कुमकुम सैगल, महेश भट्ट, हीना सूरी व मुकेश भट्ट ।   अले हेमलता मुखर्जीया निक्वःगु स्वापूपाखें भट्टया स्वम्ह मस्त दु – रोबिन भट्ट, परमेश भट्ट, व ममता भट्ट ।  लिपा इमि मस्तय्गु बलिउडय् सुनील दर्शन, धर्मेश दर्शन, ईमरान हश्मी, विशेष भट्ट, पूजा भट्ट, राहुल भट्ट, आलिया भट्ट, मोहित सूरी, व स्माइली सूरीलिसेंया प्रमुख व्यक्तित्वत जुयाच्वंगु दु ।  भट्ट परिवार भारतीय गुजराती हिन्दू नगर ब्राह्मण ख। इपिं (गुजराती व हिन्दी) सहित अनेक हिन्दुस्तानी भासय् प्रवाहित दु। परिवारया दुजःतेगु नं क्रमशः अंग्रेजी, स्कटिश, जर्मन, खँय् पण्डित, आर्मेनियाली, व बर्माया थी-थी मातृ वंश दु। वयां लिपा भट्ट दाजु (महेश व मुकेश ) जानाः विश्व फिल्म्स नीस्वन व अनंलि पीगु स्वयां अप्वः संकिपाया बाखं व पटकथा दयेकल, गुकी आपालं संकिपा बक्स अफिसय् सुथांलातः।  दाजुकिजापिनि दथुइ मतभेदया कारणं मुकेशं विशेष फिल्म्सया जिम्मेवारी काल व, मे २०२१य् महेश आः थ्व फर्मलिसे स्वापू मदुगु सार्वजनिक घोषणा जुल । 

## नानाभाई भट्ट परिवारया दुजःत

* नानाभाई भट्ट - निर्देशक व निर्माता 
* बलवन्त भट्ट - निर्देशक 
* शिरिन मोहम्मद अली - शिया मुस्लिम अभिनेत्री व नानाभाई भट्टया न्हापांम्ह कला
* मेहरभानो मोहम्मद अली - अभिनेत्री व शिरिन मोहम्मद अलीया भौ 

* महेश भट्ट - निर्देशक व निर्माता, नानाभाई भट्ट व शिरिन मोहम्मद अलीया काय्, किरण भट्ट व सोनी राजदान नाप इहिपा याःगु
* सोनी राजदान - अभिनेत्री, महेश भट्टया निम्हम्ह कलाः
* मुकेश भट्ट - निर्माता, नानाभाई भट्ट व शिरिन मोहम्मद अलीया काय्, निलिमा भट्ट नाप इहिपा
* रोबिन भट्ट - पटकथा लेखक, नानाभाई भट्ट व हेमलता भट्ट पुत्र

* सुनील दर्शन - संकिपा निर्माता, निर्देशक, व च्वमि, दर्शन सभरवाल व शीला भट्टया पुत्र, वय्कःया इहिपा सोनिया दर्शन नाप जूगु ख
* धर्मेश दर्शन - निर्माता, निर्देशक, व लेखक, दर्शन सभरवाल व शीला भट्टया काय्, वय्कःया इहिपा बिंदिया दर्शन नाप
* इमरान हाशमी - अभिनेता, मेहरभानो मोहम्मद अलीया जहान
* मिलन लुथरिया - संकिपा निर्माता, मेहरभानो मोहम्मद अलीया जहान
* विशेष भट्ट - फ़िल्म निर्माता, पुत्र मुकेश भट्ट व निलिमा भट्टया विवाह कनिका परब से 
* पूजा भट्ट - अभिनेत्री, निर्माता, व निर्देशक, महेश भट्ट व किरण भट्टया म्ह्याय्
* राहुल भट्ट - बलिउड फिटनेस ट्रेनर, महेश भट्ट व किरण भट्टया काय् 
* आलिया भट्ट - अभिनेत्री, निर्माता, व उद्यमी, महेश भट्ट व सोनी रजदानया म्ह्याय्, रणवीर कपुरलिसे इहिपा जुल
* रणवीर कपुर - अभिनेता, आलिया भट्टया भाःत
* मोहित सुरी - निर्देशक, हीना भट्ट व दक्ष सुरीया काय्, उदिता गोस्वामी नाप इहिपा जूगु
* उदिता गोस्वामी - अभिनेत्री, पत्नी मोहित सूरी 
* स्माइली सुरी - अभिनेत्री, हीना भट्ट व दक्ष सुरीया म्ह्याय्

## लिधंसा

पुचः:हिन्दी संकिपाया परिवार
पुचः:हिन्दी संकिपा
ओं मूर्ति अनिल

**ओं मूर्ति अनिल** (जन्म: ३१ अक्टूबर १९७८) नेपालगु एक हृदय चिकित्सक थ्व। वं मनूतय् त नुगःचुया स्वास्थ्य व सुल्हु जीवनय् बिचार स्यने। वं राष्ट्रिय हृदयघात केन्द्र, काठमाडौंय् थपने।

## प्रारम्भिक जीवन व शिक्षा
अनिलया जन्म महोत्तरी जिल्लाया धमौरा गाःगु थ्व। वय्कःया माः-आबु तेज नारायण सिंह तु राजकुमारी देवी सिंह थ्व। वं जनकपुरय् ब्वनेकुथि सिधयेक। चिकित्सा अध्ययन बहरतपुरय् याये, थोन लिपा काठमाडौं तु नई दिल्लीया थप तालिम याये।

## थुनय् ग्वाहाः तु परियोजना
२०१४ सालय् अनिलं सितिकं नुगःचु शिविर न्ह्याकेत ग्वाहाल। ६८०० वनेगु मनूत दुथ्याःगु थ्व। यथिं ल्याय् म्ह वयस्क मनूतगु हृदय समस्या बिचारय् नं अध्ययन थ्व।

२०२३ सालय् वं ‘डा. ओं फाउन्डेसन’ नीस्वने। यथिं छात्रवृत्ति द्ये, सितिकं स्वास्थ्य शिविर न्ह्याकि, अले शिक्षा तु सार्वजनिक सेवाया सहयोग ग्वाहाल।

वं निगु सफू च्वये दु थ्व: *मा पनिं डाक्टर* (२०१३), तु *जिवन्त सम्बन्ध* (२०२३)। न्हापांगु सफू म्वः आधारभूत स्वास्थ्य बिचार तये, दोसरया खँ स्वापू सम्बंध बिचार थ्व।

## सिरपाः
वं नेपाल सरकारपाः थें थुपय् सिरपाः याये: प्रधानमन्त्री राष्ट्रिय प्रतिभा सिरपाः, नेपाल विद्या भूषण पदक, तु सुप्रबल जनसेवा श्री – तृतीय।

## रेकर्ड तु सम्पर्क
अनिलं सामाजिक सन्जालय् स्वास्थ्य टिप्स शेयर याये। वं गिनिज वर्ल्ड रेकर्ड दुथ्याःगु थ्व। यक फेसबुकय् हार्ट हेल्थ भिडियो स्वइपिं देखय् वनेगु मनूतगु संख्या बडिं थ्व, अले नुगःचु समस्या बिचारगु रेडियो श्रृंखला तें लम्बा ताःहाकःगु भाग लये।

## न्ह्यः जीवन
वं स्वास्नी मनीषा बैदार सिंह थ्व, जुयाः नर्स थ्व। थ्वया दुइ जना नाना थ्व।

## आणा लिंक
* आधिकारिक वेबसाइट

## संदर्भ

पुचः:जीवनी
अनेकान्तवाद

**[https://www.jainkosh.org/wiki/%E0%A4%85%E0%A4%A8%E0%A5%87%E0%A4%95%E0%A4%BE%E0%A4%82%E0%A4%A4 अनेकान्तवाद]** जैन धर्मया दकलय् महत्वपूर्ण व मौलिक सिद्धान्तय् छगू ख। ब्यापक रुपं धायेगु खःसा थ्व बिचाःया बहुलताया सिद्धान्त खः । अनेकान्तवादया विचाः थ्व दु कि सत्य व यथार्थयात थीथी कोणं स्वयेबलय् थीथी कथं थुइकेगु जुइ। उकिं छगू हे दृष्टिकोणं जक स्वयाः पूर्ण सत्य सीके फइमखु । अनेकान्तवाद जैन धर्मया मूल सिद्धान्त व दर्शन ख।

दर्शनया क्षेत्रय् जैन धर्मं स्यादवादया प्रतिपादन याःगु दु। थ्व प्राचीन भारतीय दार्शनिक पद्धतिया छगू अमूल्य निधि धकाः हनि। थ्व कथं सकल प्रकारया ज्ञान (मति, श्रुति, अवधि, मनः पर्याय) न्हेगु रूपं थथे व्यक्त यायेछिं-

: (१) खः
: (२) मखु
: (३) खः अले मखु
: (४) थ्व धाये फै मखु
: (५) थ्व खः, तर थ्व धाये फै मखु
: (६) मदु अले धाये ज्यू 
: (७) अन मदु अले थ्व धाये फै मखु

अनेकंवादयात ‘सप्तभंगी ज्ञान’ नं धायेछिं ।

## म्हासिका
अनेकान्तवादया कथं, हरेक वस्तुइ अनन्त विपरीतया जोडी छक्वलं दयाच्वनि। छगू इलय् छगू धर्म जक अभिव्यक्तिया विषय जुइ । प्राथमिक गुण व्यक्त जुइ अले ल्यं दुगु, गौण जूगुलिं, अव्यक्त जुयाच्वनी । 'नय' धयागु छुं नं वस्तुयात उकिया छुं नं गुणया सम्बन्धय् स्वीकार यानाः न्ह्यब्वयेगु प्रक्रिया खः । सन्मति प्रकरणय् नयवाद व थुकिया थीथी पक्षया विस्तारं चर्चा यानातःगु दु । बस्तु थुइकेगु निगू महत्वपूर्ण पक्ष दु- द्रव्यार्थिक (भौतिक) व पर्यायार्थिक (पर्यायवाची) । भौतिक दृश्यं वस्तुया सामान्य भाग काइ धाःसा पर्यायवाची दृश्यं वस्तुया विशिष्ट भाग काइ। भगवती थें न्याःगु प्राचीन आगमय् द्रव्यार्थिक व पर्यायार्थिक निगुलिं मतया उल्लेख खनेदु।

जैन दर्शनया स्वंगु मूलभूत सिद्धान्त दु - (१) अनेकान्तवाद, (२) नयवाद, व (३) स्याद्वाद । आगम युगय् नयवाद प्रधान जुयावन। दार्शनिक युग वा प्रमाण युगय् स्याद्वाद व अनेकान्तवाद प्रमुख जुल व नयवाद गौण जुल। सिद्धसेनं अनेकान्तया परिभाषा '’अनेके अन्ता धर्मा यत्र सोऽनेकान्तः’ नयवादया आधारय् बियादीगु दु । नयवाद अनेकान्तया आधारभूत आधार खः ।

## थ्व नं स्वयादिसँ
* जैन धर्म
* स्यादवाद 
* नयवाद 
* सिद्धसेन दिवाकर
* अनेकान्तिक हेतु
* अनेकात्मवाद (थी थी आत्मा थी थी शरीरय् च्वनीगु दर्शन) 
* सत्यद्वय

## लिधंसा

## पिनेया स्वापू

* सामाजिक समस्याया समाधान : बहुलवाद 
* अनेकन्तवाद, नयवाद, निष्प व स्याद्वाद (जैन विश्व भारती) 
पुचः:जैन धर्म