open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
घाट तहसील

घाट तहसील चमोली जनपदया छगू तहसील ख।

## गां
* आला, घाट तहसील
* उस्तोली, घाट तहसील
* कुण्डी, घाट तहसील
* कुन्तरी लगा फाली, घाट तहसील
* कुन्तरी लगा सरपाणी, घाट तहसील
* कनोल, घाट तहसील
* कुमजुग, घाट तहसील
* कुमारतोली ल०कुमजुग, घाट तहसील
* कुरूड गूढ, घाट तहसील
* कुरूडरोली पार, घाट तहसील
* क्वीराली, घाट तहसील
* काँडा, घाट तहसील
* काण्डई, घाट तहसील
* खुनाणा, घाट तहसील
* खलतरा, घाट तहसील
* गण्डासू, घाट तहसील
* गेरी, घाट तहसील
* गुलाडी, घाट तहसील
* घूनी, घाट तहसील
* घौला चक उस्तोली, घाट तहसील
* चमतोली चक बासबार, घाट तहसील
* चरबंग., घाट तहसील
* चरी, घाट तहसील
* चाका, घाट तहसील
* जाखणी, घाट तहसील
* जोखना, घाट तहसील
* ताँगला, घाट तहसील
* तातड लगा सुतोल, घाट तहसील
* तोनला, घाट तहसील
* धरगांव, घाट तहसील
* धरगाँव लगा उस्तो, घाट तहसील
* धुर्मा, घाट तहसील
* धरवाडी, घाट तहसील
* नैणी उर्फ चौपडाकोट, घाट तहसील
* नागबगङ उर्फ फरखेत, घाट तहसील
* नारगी, घाट तहसील
* नौना, घाट तहसील
* पगना, घाट तहसील
* पडेरगाँव, घाट तहसील
* पढोली चक भेंटी, घाट तहसील
* पुण किला, घाट तहसील
* प्राणमती, घाट तहसील
* पेरी, घाट तहसील
* पाणीगैर, घाट तहसील
* पिलखोला, घाट तहसील
* फाली, घाट तहसील
* बनाला, घाट तहसील
* बूरा, घाट तहसील
* बैंरौं, घाट तहसील
* बेसवाडा चक वादुक, घाट तहसील
* बासवाडा, घाट तहसील
* बिजार, घाट तहसील
* भटियाणा लग्गा लाखी, घाट तहसील
* भेटी, घाट तहसील
* भेरणी, घाट तहसील
* भैसवाड चक सेंत्ती, घाट तहसील
* मटई, घाट तहसील
* मथकोट, घाट तहसील
* महड वगठी, घाट तहसील
* माणखी, घाट तहसील
* मोख मल्ला, घाट तहसील
* मोखतल्ला, घाट तहसील
* मोखतल्ला चक चौमसी, घाट तहसील
* मोठा, घाट तहसील
* मोलिंग चक अन्दर, घाट तहसील
* मोलिंग चक धुर्मा, घाट तहसील
* मौलिगं चक लाखी, घाट तहसील
* रणीहाट, घाट तहसील
* राजबगठी, घाट तहसील
* रामणी, घाट तहसील
* रिम्टोली चक घुर्मा, घाट तहसील
* लुणतरा, घाट तहसील
* ल्वाणी, घाट तहसील
* लाँखी, घाट तहसील
* लोलडी चक कुरूड, घाट तहसील
* वांजवगड, घाट तहसील
* वादुक, घाट तहसील
* वालीग्वाड, घाट तहसील
* सूंग, घाट तहसील
* सेंती, घाट तहसील
* सुतोल, घाट तहसील
* सैतोली, घाट तहसील
* सुनीती, घाट तहसील
* सैमा, घाट तहसील
* स्यारी बंगाली, घाट तहसील
* सरपाणी, घाट तहसील
* सेरा, घाट तहसील
* सितेल, घाट तहसील
* सिमली मंगरी, घाट तहसील
* सिमार लग्गा राजवगडी, घाट तहसील
* सिरोसार लगा कुमजुग, घाट तहसील
* सीक चक गेरी, घाट तहसील
* हुँग लगा काण्डई, घाट तहसील
* हुडा लगा रामणी, घाट तहसील
* हीणा, घाट तहसील

## स्वयादिसँ
* उत्तराखण्ड
* चमोली जनपद

पुचः:उत्तराखण्ड
जोशीमठ तहसील

जोशीमठ तहसील चमोली जनपदया छगू तहसील ख।

## गां
* अरूडी पटूडी, जोशीमठ तहसील
* इनाड, जोशीमठ तहसील
* उच्छौग्वाड, जोशीमठ तहसील
* उर्गम, जोशीमठ तहसील
* ऐरा, जोशीमठ तहसील
* औली लग्गा जोशीमठ, जोशीमठ तहसील
* औली लग्गा सलूड, जोशीमठ तहसील
* कुण्डी खोला, जोशीमठ तहसील
* कुरई पाणी, जोशीमठ तहसील
* कर्छी गांव, जोशीमठ तहसील
* करछों, जोशीमठ तहसील
* कलगोठ, जोशीमठ तहसील
* कैलाशपुर, जोशीमठ तहसील
* कागा लगा द्रोणागिरी, जोशीमठ तहसील
* किमाणा, जोशीमठ तहसील
* कोषा, जोशीमठ तहसील
* खंच्चा तल्ला, जोशीमठ तहसील
* खंच्चा मल्ला, जोशीमठ तहसील
* खीरों, जोशीमठ तहसील
* गणाई, जोशीमठ तहसील
* गमशाली, जोशीमठ तहसील
* गुरगुटी, जोशीमठ तहसील
* गरपक, जोशीमठ तहसील
* गुलाबकोटी (लंगसी), जोशीमठ तहसील
* गहर, जोशीमठ तहसील
* गौंख लगा सेलंग, जोशीमठ तहसील
* चमतौली, जोशीमठ तहसील
* चाई, जोशीमठ तहसील
* जखोला, जोशीमठ तहसील
* जुगजू चक लाता, जोशीमठ तहसील
* जुम्मा, जोशीमठ तहसील
* जलग्वाड, जोशीमठ तहसील
* जेलम, जोशीमठ तहसील
* जुवाग्वाड, जोशीमठ तहसील
* जोशीमठ, जोशीमठ तहसील
* टंगणी तल्ली, जोशीमठ तहसील
* टंगणीमल्ली, जोशीमठ तहसील
* ढुमक, जोशीमठ तहसील
* ढाक, जोशीमठ तहसील
* तुगासी, जोशीमठ तहसील
* तपोण, जोशीमठ तहसील
* तपोवन, जोशीमठ तहसील
* तिरोसी, जोशीमठ तहसील
* तोलमा, जोशीमठ तहसील
* तोली लगा चाई, जोशीमठ तहसील
* थैंग, जोशीमठ तहसील
* द्रोणागिरी, जोशीमठ तहसील
* द्वींग, जोशीमठ तहसील
* दाडमी, जोशीमठ तहसील
* नीती, जोशीमठ तहसील
* नोली ग्वाड, जोशीमठ तहसील
* पैगचक लाता, जोशीमठ तहसील
* पगनों, जोशीमठ तहसील
* पैनी, जोशीमठ तहसील
* पंयाचोरमी, जोशीमठ तहसील
* परसारी, जोशीमठ तहसील
* पुलना, जोशीमठ तहसील
* पल्ला, जोशीमठ तहसील
* पाखी, जोशीमठ तहसील
* पाणडुकेशर, जोशीमठ तहसील
* पोखनी उर्फ पोखरी, जोशीमठ तहसील
* फगरासू, जोशीमठ तहसील
* फरकियागांव, जोशीमठ तहसील
* फागती, जोशीमठ तहसील
* बडगांव, जोशीमठ तहसील
* बद्रीनाथ, जोशीमठ तहसील
* बदल गेठा, जोशीमठ तहसील
* बामणी, जोशीमठ तहसील
* बिलागङ, जोशीमठ तहसील
* भंग्यूल, जोशीमठ तहसील
* भेंटा चक उर्गम, जोशीमठ तहसील
* भ्यूंडार, जोशीमठ तहसील
* भर्की चक उर्गम, जोशीमठ तहसील
* भलगाँव, जोशीमठ तहसील
* मृग, जोशीमठ तहसील
* मलारी, जोशीमठ तहसील
* महर गांव, जोशीमठ तहसील
* माणा, जोशीमठ तहसील
* मारवाडी चक पाखी, जोशीमठ तहसील
* मोरना, जोशीमठ तहसील
* मोल्टा, जोशीमठ तहसील
* रेगडी, जोशीमठ तहसील
* रैणी चक लाता, जोशीमठ तहसील
* रैणी चक सुभाई, जोशीमठ तहसील
* रेवलचक कुरकुती, जोशीमठ तहसील
* रविग्राम, जोशीमठ तहसील
* रींगी, जोशीमठ तहसील
* लंगसी, जोशीमठ तहसील
* लमतोली, जोशीमठ तहसील
* ल्यारी थैंणा, जोशीमठ तहसील
* लांजी, जोशीमठ तहसील
* लाता, जोशीमठ तहसील
* लोंग सेगडी, जोशीमठ तहसील
* वाम्पा, जोशीमठ तहसील
* सूखी, जोशीमठ तहसील
* सुभाई, जोशीमठ तहसील
* सेलंग, जोशीमठ तहसील
* सलूड डुँग्रा, जोशीमठ तहसील
* सलना, जोशीमठ तहसील
* हेलंग, जोशीमठ तहसील

## स्वयादिसँ
* उत्तराखण्ड
* चमोली जनपद

पुचः:उत्तराखण्ड
वाः

**वाः** धागु न्हेन्हु दिंया छगू मङ्काः खः। 
## न्हि
छवाः दुने न्हेता न्हित दइ ।
* निन्हि
* मिन्हि
* इनान्हि
* सुन्हि
* सिँन्हि
* लुँन्हि
* संन्हि
## स्वयादिसँ
* दिं
* दँ
* ई

पुचः:ई
थुल्चा

**थुल्चा** छता त्याचा भः ख गुकियात छुचुंयात थुलेत छ्यलि। थुल्चाया थी-थी प्रकार दु गुकियात माथें छ्येलिगु या। नेपाः, भारत, चीन, जापान, इतालीइ आदि थासय् थुल्चा छ्येलिगु या। 

## प्रकार

*** रद (Rod)**: थ्व चिब्याया थुल्चा ख। थुकिलि थुल्चायात थःगु ल्हातं छुचुंया च्वय् थुलिगु या। पूर्वी एसिया, फ्रान्स, तर्की आदि थासय् थन्यागु थुल्चा छ्येलिगु या।  
*** रोलर (Roller)**: थन्यागु थुल्चा तब्याः जुइ व थ्व छ्यला थुलेत थुल्चाया सिथय् ह्यान्दल दयेकातःगु दइ। थन्यागु ह्यान्दल घ्वाना वा उकियात चाहिका थन्यागु थुल्चा छ्येलि।
***कं दूगु (Textured)**: थुला दयेकिगु मरी दसु छुं पाउरोटी वा प्यानकेक आदिइ दथुइ ह्व दयेकेत थन्यागु थुल्चा छ्येलिगु याइ। 

## किपा दबू

File:Lefse rolling pin.jpg |Striated rolling pin surface for making Norwegian Lefse
File:Udon making.jpg|Long rolling pin used for making Japanese udon noodles 
File:Nudelholz Porzellan.jpg|A small porcelain rolling pin from Germany


## स्वयादिसँ
* नसा
* मरी

## लिधंसा



पुचः:ज्वरेयायेगु भः
चन्द्रगुप्त

चन्द्रगुप्तया अर्थ क्वय् बियातःगुलि छगू जुइफु-
* चन्द्रगुप्त मौर्य, मौर्य सम्राट
* चन्द्रगुप्त प्रथम, गुप्त सम्राट
* चन्द्रगुप्त विक्रमादित्य, गुप्त सम्राट
काव्यया तिसा

काव्यय् **तिसा** वा **अलङ्कार** धाःगु काव्यया रसयात वर्णन यायेत छ्येलिगु खँग्वः ख। तिसां थमंतुं भाव मब्युसां भावयात बांलाकेगु ज्या थुकिलिं या। तिसा तिया गथे म्हयात बांलाकेछिं, अथे हे थी-थी खँग्वः छ्येला काव्यया भाव वा रसयात बांलाकेछिं। थ्व कथं तिसाया ज्या धाःगु भावयात बांलाक्क ब्वयेगु ख। तिसा स्वंगु प्रकारया जुइफु-शब्दालङ्कार (खँग्वःतिसा), अर्थालङ्कार व उभयालङ्कार। छगू खँग्वःयात उकिया पर्यायवाची खँग्वलय् हिला छ्वयेबिलय् भाव पाइगु जुसाः अन्याःगु तिसा खँग्वःतिसा जुइ। तर अथे खँग्वःयात पर्याय खँग्वलं हिलय्‌बिले काव्य भावात्मक रुपं मपाइगु जुसाः अन्याःगु तिसा अर्थालङ्कार ख। अर्थात, खँग्वःतिसा धाःगु खँग्वःया उपस्थितिं हे रसयात ब्वयेगु तिसा ख धाःसा अर्थालङ्कारय् तिसाया अर्थं रसयात ब्वयेगु ज्या याइ। खँग्वःतिसाया स्वंगु मू रुप दु- अनुप्रास, यमक व श्लेष। अर्थालङ्कारया दसुया रुपय् उपमा, रुपक, उत्प्रेक्षा, दृष्टान्त, सन्देह, अभिशयोक्ति आदि कायेछिं। उभयालङ्कारय् खँग्वःया उपस्थिति व अर्थ नितां हे भाव वा रसयात ब्वयेगु ज्या याइ। 

## प्रकार
**खँग्वःतिसा** वा **शब्दालङ्कार**य् अनुप्रास, यमक, श्लेष व वक्रोक्ति मू ख। **अर्थालङ्कार**तेगु ल्या १२५ स्वया अप्व दु। थन्याःगु सकल अर्थालङ्कारतेगु मूलभूत विशेषतातेत ध्यानय् तया थ्व तिसातेत न्यागु मू भागय् बायेछिं: 

*(१) **सादृश्यमूलक** - उपमा, रूपक आदि; 

*(२) **विरोधमूलक**- विषय, विरोधभास आदि; 

*(३) **शृंखलाबंध**- सार, एकावली आदि; 

*(४) तर्क, वाक्य, लोकन्यायमूलक काव्यलिंग, यथासंख्य आदि; 

*(५) **गूढ़ार्थप्रतीतिमूलक** - सूक्ष्म, पिहित, गूढ़ोक्ति आदि।

छुं तिसाया दसु थ्व कथं दु- उपमा, अनन्वय, रूपक, परिनाम, गुंफ, कारन,  भ्रान्ति,  संदेह, अपन्हुति, उत्प्रेक्षा, अतिशयोक्ति, उपमानोपमेय, संभावना, व्यतिरेक, विरोधाभास, असंभव, अल्प, अन्योन्य,  यथासंख्य, श्लेष, परिवृत्त,  सहोक्ति,  विशेषोक्ति, लेस,  अत्युक्ति, लोकोक्ति, व्याजोक्ति, गूढ़ोक्ति, जुक्ति,  प्रतीप, परिकर, परिकरांकुर, प्रहर्षन,  तुल्ययोगिता, दीपक, दीपकवृत्ति,  निदर्शना, प्रतिवस्तूपमा, समासोक्ति, आक्षेप, विभावना, विषम, अधिक, मीलित, उन्मीलित, सामान्य विशेष, तद्गुण,  अतद्गुण, अनुगुन,  पूर्वरूप, समुच्चय, वक्रोक्ति, एकावलि,  मालादीपक, क्रम, पर्याय, विनोक्ति, परिसंख्या,  विकल्प, समाधि, काव्यलिंग, अर्थान्तरन्यास, ललित, अनुज्ञा, रत्नावलि,  गुढ़ोत्तर, भाविक, उदात्, निरुक्ति, प्रतिषेध, विधि, हेतु, दृष्टान्त,  प्रस्तुतांकुर, अप्रस्तुतांकुर, असंगति, सम, विचित्र, व्याघात, प्रत्यनीक, अनुप्रास आदि।

## स्वयादिसँ
* रस
* भाव
* छन्द

## लिधंसा
* हिन्दीकुञ्जय् हिन्दी तिसाया खँय् च्वयातःगु च्वसु

पुचः:काव्य
संयुक्त राज्य अमेरिकाया कारतेगु धलः

संयुक्त राज्य अमेरिकाया कारतेत निता भागय् बायेछिं, अमेरिकाया बजाःय् दूगु कार व अमेरिकाय् दयेकिगु कार। थ्व नितां पुचःया कारत थ्व कथं दु-

## अमेरिकाया बजाःय् दूगु कार
संयुक्त राज्य अमेरिकाया बजाःय् दूगु मू कार थ्व कथं दु -
* एकुरा
* एस्तन मार्तिन
* अउदि
* बेन्त्ले
* बिएमदबल्यु
* बुइक
* क्यादिल्याक
* शेभ्रोले
* क्राइस्लर
* दज
* फरारी
* फियात
* फिसकर
* फर्द
* जिएमसि
* होन्दा
* ह्युन्दाइ
* इन्फिनिति
* ज्यागुआर
* जिप
* किया
* ल्याम्बरगिनि
* ल्यान्द रोवर
* लेक्सस
* लिङ्कन
* लोतस
* मेसाराति
* मेब्याक
* माज्दा
* मर्सिदिज बेञ्ज
* मिनि
* मित्सुबिसि
* निसान
* पोर्श
* र्याम (कार)
* रोल्स रोइस
* साब
* सायन
* स्मार्त
* सुबारु
* सुजुकी
* तेस्ला
* तोयोता
* भोल्क्सव्यागन
* भल्भो

## अमेरिकाय् दयेकिगु कार
अमेरिकाया बजाःय् मू प्रभाव त्वतुगु न्हापाया व आःया कार कम्पनीत थ्व कथं दु- 
*क्राइस्लर (सन् १९२५–वर्तमान)
**Chalmers-Detroit/Chalmers (1908–1923)
**देसोतो (1929–1961)
**दज (सन् १९१४–वर्तमान)
**इगल (1988–1998)
**इम्पेरियल (1955–1975, 1981–1983)
**जिप (सन् १९४१–वर्तमान)
**म्याक्सवेल (1905–1925)
**प्लाइमाउथ (1928–2001)
**र्याम (2009–present)
**भ्यालियन्त (1960–1966)
*फर्द (सन् १९०३–वर्तमान)
**कान्तिनेन्तल (1956–1958)
**एद्सेल (1958–1960)
**लिङ्कन (सन् १९२०–वर्तमान)
**मर्करी (सन् १९३९–सन् २०१०)
*जेनेरल मोतर्स
**बुइक (सन् १९०३–वर्तमान)
***मार्केत (1930)
**क्यादिल्याक (सन् १९०२–वर्तमान)
***लासाल (सन् १९२७–सन् १९४०)
**कार्तरकार (1906–1916)
**सेभ्रोले (सन् १९११–वर्तमान)
***जियो (1988–1998)
**एल्मोर (1893–1912)
**इविङ्ग (1908–1911)
**GMC (1911–present)
**हमर (1992–2010)
**ओकल्यान्द (1907–1931)
***पोन्ताइक (सन् १९२६–सन् २०१०)
**ओल्द्समोबाइल (1897–2004)
***भाइकिङ्ग (1929–1931)
**रेइनियर (1905–1911)
**स्यातर्न (1990–2010)
**स्क्रिप्स बुथ (1913–1923)
**शेरिदान (1920–1921)
**वेल्च (1903–1911)
**वेल्च-देत्रोइ (1910–1911)

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* अटोमोबाइल

पुचः:कार
क्राइस्लर

**क्राइस्लर ग्रुप LLC** () छगू अमेरिकी अतोमेकर ख। सन् २००९निसें थ्व कम्पनी इतालियन अतोमोबाइल निर्माता फियातनाप रणनैतिक ग्लोबल अलायन्सय् दु। 

क्राइस्लर दकलय् न्ह्यः सन् १९२५स क्राइस्लर कर्पोरेसनया रुपय् वःगु ख। थुकिया आःया कोर ब्रान्दय् क्राइस्लर, जिप, दज, र्याम, एसआरति, फियात, व मोपार गसा दु। थ्व कम्पनीया मुख्यालय अबर्न हिल्स, मिशिगन (देतोइया सबर्ब)य् दु। 

क्राइस्लरया उत्पादन संक्षेपय् थ्व कथं दु-
*क्राइस्लर (सन् १९२५–वर्तमान)
**Chalmers-Detroit/Chalmers (1908–1923)
**देसोतो (1929–1961)
**दज (सन् १९१४–वर्तमान)
**इगल (1988–1998)
**इम्पेरियल (1955–1975, 1981–1983)
**जिप (सन् १९४१–वर्तमान)
**म्याक्सवेल (1905–1925)
**प्लाइमाउथ (1928–2001)
**र्याम (2009–वर्तमान)
**भ्यालियन्त (1960–1966)

## मोदेल

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* कार
* संयुक्त राज्य अमेरिकाया कारतेगु धलः

पुचः:कार
ओडिशाया विधानसभा निर्वाचन क्षेत्रतेगु धलः

ओडिशाया विधानसभा निर्वाचन क्षेत्रतेगु धलः

## स्वयादिसँ
* ओडिशा
* ओडिशाया पञ्चायत समितितयेगु धलः
* ओडिशाया मुख्यमन्त्रीतयेगु धलः
* ओडिशाया जिल्लातयेगु धलः
* ओडिशाया राज्यपालतयेगु धलः
* ओडिशाया विधानसभा सदस्यतेगु धलः

पुचः:ओडिशा
ओडिशा विधानसभा क्षेत्रतेगु धलः

ओडिशा विधानसभा क्षेत्रत थ्व कथं दु-

## स्वयादिसँ
* ओडिशा

पुचः:ओडिशा
ओडिशाया तिसा

हलिंया थी-थी थासय् थें ओडिशाय् नं तिसा तीगु चलन दु।  थनया तजिलजि कथं मिजं व मिसातेगु म्हया थीथी थासय् तीगु तिसा दु। थ्व लहनाय् तीगु तिसा थ्व कथं दु-

## तुतिया पतिंया तिसा
### मिसातेसं तीगु तिसा
तुतिया पतिंइ तीगु (अंगु) थ्व कथं दु- 
* चिङ्गुडि चोपा म्हालापतिं तीगु ।
* मल्लि फुल दथुपतिंइ तीगु  ।
* पान पत्री 
* मल्लि कढ
* चिडिआ
* सेबती फुल
* माछ झुण्टिआ
### मिजंतेसं तीगु तिसा
* आङ्गुठि मुदि

## तुतिया तिसा
### मिसातेसं तीगु तिसा
thumb|झुण्टिआ
thumb|मल्लि कढ झुण्टिआ
* आठबाङ्कि
* बळा नुपुर
* कमचकि
* बाङ्किआ
* गोड़ खड़ु
* चुपुलि
* चकबाङ्कि
* गण्ठिबळा
* झुण्टिआ
* बाजेणि
* पञ्चम
* झमक
* रूपा कडा
* मल्ल
:* सादा मल्ल
:* आइँषबाड़ि मल्ल
* पापद्म
* पाहुड
:* मल्ल पाहुड़
:* फुल पाहुड़
* रूपा बळा
* पाउँजि: थ्व तुतिइ न्ह्याइगु तिसा ख। थुकियात नेपालय् पाउजु नं धाइगु या। थुकिया थीथी प्रकार दु:
:* बाघ नखि
:* मल्लि कढ
:* बिछा
:* ठिकिरि
:* चिडिआ
thumb|पाउँजि

### मिजंतेसं तीगु तिसा
#### तुतिइ (क्रमशः च्वं क्वय्)
* किङ्किणी
* पाहुड़
* पाँझुलि
* पा पद्म
## जंय्/म्हय् तीगु तिसा
### मिसातेसं तीगु तिसा
* चन्द्रहार
* सूर्य्य़हार
* बिछा
* किङ्किणि
* कमर पटा
* कांछि
* मेखळा
* गोठ
* शिकुळि
* अण्टासूता
### मिजंतेसं तीगु तिसा
* अण्टा पातिआ
* चन्द्र हार
* पड़ि रागिड़ि 
* ओलमाळ

## ल्हाया पतिंइ तीगु तिसा
* हात पद्म
* हाण्डिबसा मुदि
* मुदि- मल्लि कढ, पान पतरी, चिङ्गुडि चोपा
## ल्हा व नारिया तिसा
### मिसातेसं तीगु तिसा
* बाला 
thumb| बाला
* बट फळ
* रुलि
* शङ्खा
* शङ्ख पला
* गुञ्जर
* बाजुबन्ध
 thumb|शङ्खा
* पइँर फुल
* खड़ु
:* खजुरिआ खड़ु
:* गोटा खडु
:* कण्टा खड़ु
* खंखा
* बाहिचुड़ि
* कतुरी
* चुड़ि
* झुम्पा
* ताबिज
* ताड़
* अनन्त
* बळा
* हातपद
* चिखा
* अतुल
* कमचुड़ि
* कमचुआ
### मिजंतेसं तीगु तिसा
#### ल्हापाय् (च्वं क्वय्)
* बाजुबन्ध
* किरिटी बाजुबन्ध
* किङ्किणी
#### ल्हातय् (च्वं क्वय्)
* बज्रबन्ध
* बाला
* बटफळ
* बाहुचुड़ि
#### ल्हा पतिंइ
* मुदि
* हस्तपद्म
* हाण्डि मुदि (गरिब गुरुबामाने)

## गःपया तिसा
### मिसातेसं तीगु तिसा
* चम्पा कढि हार
* चन्द्र हार
* हरड फाळिआ
* बेल पत्री
* सोरिषिआ
* गोप
thumb|गोप हार
* कुरुजातक
* कण्ठि
* छेचा कण्ठि
* चापसरि
* माळि
:* सोरिषिआमाळि, 
:* धानुआ माळि
:* पतुरिमाळि
:* बेलपत्रि माळि
:* श्रीराम माळि
:* कुरुजातक माळि
:* सुउकि माळि
:* दोषरि माळि
:* डङ्कि माळि
:* हरड़फाळिआ माळि
* पदक
* पुष्करा
* बाघ नखि
### मिजंतेसं तीगु तिसा
च्वं क्वय्‌या क्रमय्-
* चापुआणि
* पदक
* हार
:* दान्तमाळि
:* हरड़फाळि
:* धानुआ माळि
:* सोरिष माळि
:* खासुल सेबती माळि
:* पद्म कढ़ि माळि
* झालर
* पदक
 
## न्हाय्‌पंया तिसा
### मिसातेसं तीगु तिसा
* पेण्डि फुल
thumb|पेण्डिफुल
* फासिआ
* नोळि
* कानफुल
* नाहुल
* गण्ठिआ
* फासिआ
* लबङ्गफुल
* काप
* बालिगुणा
* चन्द्र बाउळि
* मल्लि कढ़ि
* बेण्टला
* नोळि
* कुण्टळ
* ताटङ्क
* बालि
* बज्र मल्लकढ़ि
* चम्पा
* गोखर
* चैकि
* साफिआ
### मिजंतेसं तीगु तिसा
* सुनाकान
:* काप
:* कापशिकुळि
:* झुमुका
:* पेण्डि

## न्हाय्‌या तिसा
### मिसातेसं तीगु तिसा
* दण्डि
* नोडक
* नाक चणा
* नोथ
:* चकर नोथ
* गुणा
:* फुलगुणा
:* बाटमय़ुरगुणा
* दण्डी
* बसणि
* चिम
### मिजंतेसं तीगु तिसा
* बसणि
* फुल
* दण्डि
* नोलक
## कपाःया तिसा
thumb|मथा मणि
* अळका
* पानपत्री
* केतकी
* चन्द्रझुम्पी
* चन्द्रसूर्य्य़
* रागेळिचन्द्र
* गोजिकाठि
* पिहणिआ
* पानिआँ
* झराकाठि
* मतामरि
* झरामोति
* कुसुमझर
* झिलिमिलि
* झरका
* सुन्था
* चिता (ओडिशाया तिसा)
* पान केतकी
* मथा मणि

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* ओडिशा

पुचः:ओडिशा
सारला सिरपा

**सारला सिरपा** ओडिया भाय्या छगू सिरपा ख। थ्व सिरपा ओडिया भाय्‌या आदिकबि सारला दासया नामं पलिस्था याःगु ख। थ्व सिरपा ओडिया भाय् व ओडिया साहित्यय् उल्लेखनीय योगदान बीम्ह मनुयात सकल दँ बीगु या।  ओड़िशाया विशिष्ट शिल्पपति डा. बंशीधर पण्डा व इला पण्डाङ्कं थ्व सिरपा प्रतिष्ठित याःगु ख। थ्व सिरपा इम्फागृपं परिचालित इण्डियन मेटल्‌स पब्लिक च्यारिटेबल ट्रष्ट (इम्पाक्ट)नं सन् १९८० निसें बियाच्वंगु दु। सिरपा त्यामियात मानपत्र नाप भारु नि लखः न्ये द्व (२,५०,०००) तका बीगु या।




## लिधंसा

पुचः:ओडिया साहित्य
पुचः:साहित्यिक सिरपा
इन्दियानाया काउन्तितेगु धलः

__NOTOC__

right|250px
क्वसं इन्दियानाया ९२ काउन्तित बियातःगु दु।


## धलः

## स्थगीत काउन्ति
* रिचर्डविल काउन्तिया नां सन् १८४६स हिला हॉवार्ड काउन्ति जुवन। 

## स्वयादिसँ
* इन्दियाना
* इन्दियानाया नगरतेगु धलः

## लिधंसा
*  - *populations*

* Association of Indiana Counties
* Census 2000 Gazetteer
* National Association of Counties
* Indiana Bureau of Motor Vehicles County Prefixes

पुचः:इन्दियाना
सन् १९८०या दशकया ओडिया संकिपातेगु धलः

सन् १९८०या दशकया ओडिया भाषाया संकिपा थ्व कथं दु-

## धलः

## स्वयादिसँ
* ओडिशा

पुचः:ओडिशा
राजस्थानया लोकसभा सदस्यतेगु धलः

राजस्थानया लोकसभा सदस्यत थ्व कथं दु-

## [[१४गु लोकसभा]]या सदस्य

 क्रमल्या
क्षेत्रचयनित सांसददल
 1.गंगानगर (SC)निहालचंद चौहानभाजपा
 2.बीकानेरधर्मेन्द्रभाजपा
 3.चुरुरामसिंह कसवानभाजपा
 4.झुंझनुशीसराम ओलाकांग्रेस
 5.सीकरसुभाष महरियाभाजपा
 6.जयपुरगिरधारीलाल भार्गवभाजपा
 7.दौसासचिन पायलटकांग्रेस
 8.अलवरडाक्टर कर्णसिंह यादवकांग्रेस
 9.भरतपुरविश्वेन्द्र सिंहभाजपा
 10.बयाना (SC)रामस्वरुप कोलीभाजपा
 11.सवाई माधोपुर (ST)नमोनारायण मीणाकांग्रेस
 12.अजमेरराससिंह रावतभाजपा
 13.टोंक (SC)कैलाश मेघवालभाजपा
 14.कोटारघुवीरसिंह कोशलभाजपा
 15.झालावाड़दुष्यंत सिंहभाजपा
 16.बांसवाड़ा (ST)धनसिंह रावतभाजपा
 17.सलुंबर (ST)महावीर भगोड़ाभाजपा
 18.उदयपुरकिरण महेश्वरीभाजपा
 19.चितौड़गढश्रीचंद कृपलानीभाजपा
 20.भीलवाड़ाविजेन्द्रपाल सिंहभाजपा
 21.पालीपुष्प जैनभाजपा
 22.जालौर (SC)बी सुशीलाभाजपा
 23.बाड़मेरमानवेन्द्र सिंहभाजपा
 24.जोधपुरजसवंत सिंह बिश्नोईभाजपा
 25.नागौरभंवरसिंह डंगवासभाजपा

## [[१५गु लोकसभा]]या सदस्य

## स्वयादिसँ
* राजस्थान
पुचः:राजस्थान
कर्नाटकया भूगोल

कर्नाटक राज्यय् भौगोलिक रुपय् स्वंगु मू क्षेत्र दु: 
* तटीय क्षेत्र करावली, 
* पहाडी क्षेत्र मालेनाडु (गुकिलि पश्चिमी घाट ला), तथा 
* स्वंगुगु बयालुसीमी क्षेत्र (दक्खिन पठारया क्षेत्र) 

राज्यया अधिकांश क्षेत्र बयालुसीमीइ ला व थुकिया उत्तरी क्षेत्र भारतया दकले तःधंगु शुष्क क्षेत्र ख। कर्नाटकया दकले तःजागु थाय् चिकमंगलूर जिल्लाया मुल्लयनगिरि पर्वः ख। थनया समुद्र सतहं जाः  दु। कर्नाटकया महत्त्वपूर्ण खुसिइ कावेरी, तुंगभद्रा खुसि, कृष्णा खुसि, मलयप्रभा खुसि व शरावती खुसि ला। 

बुंज्या हेतु योग्यता कथं थनया मृदातयेत खुगु प्रकारय् वर्गीकृत यायेछिं: ह्यांगु, लैटेरिटिक, हाकुगु, ऍल्युवियो-कोल्युविलय व तटीय फि दूगु चा। राज्यय् प्यंगु मू ऋतु दु। ज्यानुवरी व फेब्रुवरीइ चिकुला, व धुंका मार्च-मे तक्क ग्रीष्म, गुकियात पुलेधुंका जुनं सेप्टेम्बर तक्क वर्षा (मनसून) व अंततः अक्टोबरं दिसेम्बर पर्यन्त मनसूनोत्तर काल दइ। मौसम विज्ञानया आधारय् कर्नाटकयात स्वंगु क्षेत्रय् बायेछिं: तटीय, उत्तरी आन्तरिक व दक्षिणी आन्तरिक क्षेत्र। थुकिलि तटीय क्षेत्रय् दकले अप्व वा वइ, थ्व करिब   प्रतिवर्ष दइ, थ्व राज्यया वार्षिक औसत स्वया सिक्क अप्व ख। शिमोगा जिल्लाय् अगुम्बे भारतया निक्वःगु सर्वाधिक वार्षिक औसत वर्षा जुइगु थाय् ख।  थनया सर्वाधिक अंकित तापमान ४५.६ ° से. (११४ °फ.) रायचूरय् तथा न्यूनतम तापमान  बीदरय् खंगु दु। 

कर्नाटकया लगभग  (राज्यया भौगोलिक क्षेत्रया २०%) जंगलं भुनातःगु दु। थ्व जंगल संरक्षित, सुरक्षित, खुला, ग्रामीण व निजी वनय् वर्गीकृत यायेछिं। थनया वनाच्छादित क्षेत्र भारतया औसत वनीय क्षेत्र २३%स्वया भतिचा म्हो दु, तर राष्ट्रीय वन नीतिद्वारा निर्धारित ३३% स्वया धाःसा सिक्क हे कम दु। 

## खुसि
थ्व राज्यय् दूगु मू खुसिइ अर्कावति खुसि, कबिनि खुसि, काळि खुसि, कावेरि खुसि, कुमारधार खुसि, कुमुद्वति खुसि, केदक खुसि, गुरुपुर खुसि, घटप्रभा खुसि, चक्र खुसि, तुंगभद्र खुसि, तुंगा खुसि, दंडावति खुसि, दक्षिण पिनाकिनि खुसि, दूधगंगा खुसि, नेत्रावति खुसि, पयस्विनि खुसि, पालार् खुसि, पॆन्नार् खुसि, पॊन्नैयार् खुसि, बरपॊळॆ खुसि, मलप्रभा खुसि, यगचि खुसि, लक्ष्मण तीर्थ खुसि, लोकपावनि खुसि, वरदा खुसि, वाराहि खुसि, वेदावति खुसि, शरावति खुसि, शांभवि खुसि, शाल्मला खुसि, शिंशा खुसि, सौपर्णिक खुसि, हारंगि खुसि, हेमावति खुसि, हॊन्नुहॊळॆ खुसि आदि ला। 

## झ्वाला
कर्नाटकया मू झ्वालाय् अब्बि झ्वाला, सातोड्डि झ्वाला, झ्वाला अक्क-पक्क, झ्वाला तलुपलु, झ्वाला नीरिनल्लि जळक, जोग झ्वाला, बैंदूरु कोसळ्ळि झ्वाला आदि ला। थनया मेमेगु झ्वालाय् उंचळ्ळि झ्वाला वा लुषिंग्टन् झ्वाला वा कॆप्प जोग, अब्बॆ झ्वाला, इरुप्पु झ्वाला, सुतनब्बि (हनुमन गुंडि) झ्वाला, हिड्लुमनॆ (हित्लुमनॆ) झ्वाला, गगनचुक्कि झ्वाला (शिवन समुद्र), भरचुक्कि झ्वाला(शिवन समुद्र), हॆब्बॆ झ्वाला, अब्बॆ झ्वाला, मागोडु झ्वाला, सिरिमनॆ झ्वाला, बॆण्णॆ हॊळॆ झ्वाला, वाटॆ हळ्ळ झ्वाला, बुरुडॆ झ्वाला अथव बुरुडॆ जोग, कल्हत्तिगिरि झ्वाला, विभूति झ्वाला, कूड्लु तीर्थ झ्वाला, जोम्लु तीर्थ, दब्बॆ झ्वाला, शिवगंगॆ झ्वाला, मुत्याल मडुवु झ्वाला (पर्ल् व्यालि झ्वाला), चुंचि झ्वाला, आलेखान् झ्वाला, माणिक्यधार झ्वाला, शांति झ्वाला, मघेबैल् झ्वाला, बर्कण झ्वाला, लाल्गुळि झ्वाला, जेनुगल्लु झ्वाला, लैन्कजॆ झ्वाला, मल्लळ्ळि झ्वाला, कल्हत्तिगिरि झ्वाला, कॆसवॆ झ्वाला, अणशि झ्वाला, अचकन्य झ्वाला, गोकाक् झ्वाला, गॊडचिनमल्कि झ्वाला, कपिल झ्वाला आदि ला।

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* कर्नाटक

पुचः:कर्नाटक
केरलया भूगोल

भौगोलिक दृष्टिं केरल उत्तर अक्षांश ८ डिग्री १७' ३०" व १२ डिग्री ४७' ४०"या दथुइ व पूर्व रेखांश ७४ डिग्री ७' ४७" व ७७ डिग्री ३७' १२"या दथुइ ला। 

भौगोलिक प्रकृतिया आधारय् केरलयात यक्व क्षेत्रय् विभक्त यानातै। सर्वप्रचलित विभाज्य प्रदेश ख, पर्वतीय क्षेत्र, मध्य क्षेत्र, समुद्री क्षेत्र आदि । अधिक स्पष्टताया निंतिं थ्व राज्ययात थ्व कथं विभाजन याना तःगु दु - पूर्वी मलनाड (Eastern Highland), अडिवारम (तराई - Foot Hill Zone), तज्जागु पहाडी क्षेत्र (Hilly Uplands), पालक्काड सुरंग, तृश्शूर-कांजगाड समतल, एरणाकुलम - तिरुवनन्तपुरम रोलिङ समतल व पश्चिमी तटीय समतल। थनया भौगोलिक प्रकृतिइ पहाड व समावेश जु।

## खुसि
केरलया ४१पु खुसि केरलं न्ह्यथना पश्चिमी घाटय् क्वबाइ। तर थ्व राज्यं न्ह्यथनिगु कबिनि खुसि, भवानि खुसि व पांबार् खुसि धाःसा केरलं न्ह्यथना तमिलनाडुइ वनि व पूर्वपाखे बाहा वनि। केरलया मू खुसि थ्व कथं दु-

## झ्वाला
केरलया मू झ्वालाय् अतिरप्पिळ्ळि, अरुवि, आऱ्ऱुकाल्, आड्यन् पाऱ, ओलियरिक्, करुवार, कान्तप्पाऱ, कीऴार्कुत्त्, कुंभावुरुट्टि , काञ्ञिरक्कॊल्लि , वळञ्ञकानं, चार्प्प, तुषारगिरि, तॊम्मन्कुत्त्, न्यायंकाट् , पालरुवि, पॆरुंतेनरुवि, मरोट्टिच्चाल्, मीन्वल्लं, माऱामल, मीन्मुट्टि, वाऴच्चाल्, वेनन्ब्रावटि, वळञ्ञकानं, सूचिप्पाऱ, चीयप्पाऱ, पट्टत्तिप्पाऱ , पवर् हौस्, चेतालयं, धोनि, सीतार्कुण्ट्, सीतम्मक्कुण्ट् आदि ला।

## स्वयादिसँ
* केरल

पुचः:केरल
केरलया जलाशयतेगु धलः

भारतया केरल राज्यया जलाशयत थ्व कथं दु-

## लिधंसा
* 

## स्वयादिसँ
* केरल
* केरलया भूगोल
* केरलया बांधतेगु धलः

पुचः:केरल
आसामया जिल्लातेगु धलः

भारतया आसाम राज्यय् ३५गु जिल्ला दु। थ्व जिल्लात थ्व कथं दु-

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* आसाम

पुचः:आसाम
भारतया सार्वजनिक क्षेत्रया उपक्रम

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* http://dpe.nic.in/survey01/vol1/APENDIX3.pdf

पुचः:भारतया अर्थतन्त्र
नेपाल सम्बत १०००

**** नेपाल सम्बतया छगू दँ खः। थ्व दँय् जुगु झाकात थ्व कथं दु-

## झाका
थ्व दँय् च्वयातःगु छुं पाण्डुलिपि आःतक्क संरक्षित दु। थुकिलि छुं थ्व कथं दु-

## बुगु
## मदुगु

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत
* संस्कृत
* नेपाल लिपि

पुचः:११गु सदि
दुगः क्वँय् दू जीव

दुगः क्वँय्या कथं ब्वथलातःगु थ्व जीवया दुगः क्वँय् दै। थ्वपिन्तः नं न्यागू मू ब्वय् थलातःगु दु।
## न्या
न्या धयापिं गिल्सनं सासः ल्हाइपिं लखय् च्वनिपिं क्रानियाटा जीव खः। थ्वपिंसं खें थ्वकी।
200px|thumbnail|न्या
## प्वाथंचू
प्वाथंचू धयापिं छगू आय्‌मिनोट जीव खः। थ्वपिं प्वाथं चुयाः ल्ह्ययाः वनिं। थ्वपिंसं नं खें थ्वकी।
200px|thumbnail|प्वाथंचू
## लःबँ खः
लखय् नं बँय् नं च्वने फुपिं जीवत लःबँ खः खः। थ्वपिंसं खें थ्वकी।
200px|thumbnail|लःबँ खः
## झङ्गः
झङ्गः धयापिं 
200px|thumbnail|झङ्गः

## दुरुप्वलं म्वाःपिं
दुरुप्वः दुपिं व थः मस्तय्‌तः दुरु त्वङ्कीपिं जीव दुरुप्वलं म्वाःपिं जीव खः। थ्वपिंसं आपातं मचा हे बुइकी तर नं छम्ह निम्ह खें थ्वकीपिं दु।
200px|thumbnail|दुरुप्वलं म्वाःपिं
ख्यांप्वाः

ख्यांप्वाः धयागु प्यं व मासि/नाकु या ह्वः खः। थ्वकँय् खि पिहाँ वै। थुक्केय मन्तत चैक्य् यकि
सत्यमोहन जोशी

**सत्यमोहन जोशी** नेपालया संस्कृतिविद् खः। (*बुदिं वि.सं. १९७७ बैशाख ३०*) वयेकलं वि.सं. २०१३, वि.सं. २०१७ व वि.सं. २०२८  मदन पुरस्कार त्याकेधुंगु दु।  उगु सिरपा स्वक तक्क त्याकेत ता लाम्ह वयेकहे छम्ह ख:।

## जीवनी

## कृतिअ
* हाम्रो लोकसंस्कृति
* नेपाली राष्ट्रिय मुद्रा
* कर्णाली लोकसंस्कृति

## हनाबना व सिरपा
त्रिशक्तिपट्ट

सुप्रबल गोर्खा दक्षिणबाहु

उज्ज्वल कीर्तिमान राष्ट्रदीप

मदन पुरस्कार ३ पटक

आदिकवि भानुभक्त पुरस्कार,

पद्यश्री साधना (२०६९) 

## सन्दर्भ सामग्री

## बाह्य सूत्र

पुचः:नेपालभाषा
पुचः:नेवाः
दुरुप्वः

मिसा पिनेगु नुगःपाय् छ्वां वःगु ब्व हे दुरुप्वः खः।
200px|thumbnail|दुरुप्वः

पुचः:म्हब्व
हलिं मांभाय् दिवस

हलिं मांभाय् दिवस धयागु छगू दिं खः गुकुन्हु थःगु मांभाय्‌या नितिं व हलिमय् दूगु दक्वं भाय्‌तय्‌गु बांलाःगु स्वापू तयेगु नितिं खः।

## इतिहास
यक्व दँ न्ह्यबः बाङ्गलादेसय् मांभाय्‌या नितिं छगू याः न्ह्याःगु दू। थ्व खँया नितिं ई.सं.२९ फेबुररि १९५२य् पाकिस्तामितय्‌सं यक्व बाङ्गलादेसमितय्‌तः स्यानां बिल। थ्व दिनय् यक्व बाङ्गलादेसमितय्‌सं थःगु मांभाय्‌या नितिं थःगु ज्यान बिल। थ्व दिंया झाकां यानां ई.सं.१७ नोभेम्बर १९९९य् युनेस्को(UNESCO)नं "हलिं मांभाय् दिवस" धकाः दय्‌कल। अलय् ई.सं.२००निसें दँ पत्तिकं २९ फेबुररिइ थ्व दिं हनेगु यात।

पुचः:दिवसत
बगलामुखी

**बगलामुखी** हिन्दू धर्मया छम्ह देवी ख। वसपोलया यलय् नांजाःगु देगः दु।

## स्वयादिसँ
* यल

पुचः:यल
पुचः:देगः
हलिम मांभाय् दिवस

--KrozanDarshandhari (talk) ०५:१२, १८ मे २०१३ (UTC)#REDIRECT हलिं मांभाय् दिवस
यचाब्व

मनूतयेगु ज्वःचिनेगु तयेगु नितिं छ्यलीगु म्हब्व हे यचाब्व खः। 

## क्वासि

## पिसि

पुचः:यचाब्व
पुचः:यचा
ब्व

ब्व धयागु इनेधुङ्काः छुतेजूगु छगू वस्तु खः।
## यासु
*ब्व थले
काये

काले धयागु छगू यासु खः। थ्वकेया निगू अर्थ दु। न्हाप अर्थ-सुनां ब्यूगु चिज ल्हातं ज्वनां थःके तये। लिउ अर्थ-छुं कुनं व चिजय् दथुइ लाये। थ्व यसुया थिथि लु थथे दु:-
## न्हाप अर्थ
*आः ई
**जिं  **कया**।
**जिम्सं  **कया**।
**छं **काल**।
**छिम्सं  **काल**।
**वं  **काल**।
**इमिसं  **काल**।
**छिसं  **कयादिल**।
**छिकपिंसं  **कयादिल**।
**वय्‌कलं **कयादिल**।
**वय्‌कलपिंसं  **कयादिल**।
**छिकप्वलं  **कयाबिज्यात**।
**वसप्वलं **कयाबिज्यात**।
## लिउ अर्थ
*आः ई
**जितः  **कात**।
**जिम्तः  **कात**।
**छंतः **कात**।
**छिम्तः  **कात**।
**वयातः  **कात**।
**इमितः  **कात**।
**छितः  **कात**।
**छिकपिंतः  **कात**।
**वय्‌कलतः **कात**।
**वय्‌कलपिंतः **कात**।
**छिकप्वतः **कात**।
**वसप्वलतः **कात**।
प्वाः

प्वाःया निता अर्थ दु।
*प्वाः(म्ह)-म्हया ब्व
*ह्वः
खेँय्

स्वसें मचा मबुइकुसे प्वाथं छगू खेँबांलू वस्तु दुने मचाया पूवंक थपू मजूतिले दैगु हे खेँय् खः।
thumbnail|थिथि जनावरतयेगु थिथि खेँय्
प्वाः(म्ह)

**प्वाः** मनु व यक्व मेमेपिं प्राणीतेगु ग्यास्ट्रोइन्टेस्टाइनल ट्र्याक्टया च्वसंया भागय् च्वंगु छगू मांसपेशी (लाधी) दूगु, ह्वगंगु कुचा ख। प्राचीन ग्रीक भासं प्वाःया नां ग्यास्टर ख गुकियात प्वाःनाप स्वापू दूगु चिकित्सा खँग्वलय् ग्यास्ट्रिकया रुपय् छ्येलिगु या। प्वाःया संरचना तब्या जुइ अले पाचन प्रणालिइ छगू महत्वपूर्ण अंगया ज्या याइ। प्वाः पाचनया ग्यास्ट्रिक चरणय् संलग्न जुइ। सेफालिक चरण धुंका गुकिलि नसाया दृष्टि व गन्ध व न्याइगु क्रिया उत्तेजना जुइ। प्वाथय् स्रावित पाचन एन्जाइम व ग्यास्ट्रिक एसिडया माध्यमं नसाया रासायनिक विभाजन जुइ। थुकिलिं आन्द्रा माइक्रोबायोटायात नियन्त्रित यायेगु, पाचन व समग्र उसाँय् यात प्रभावित यायेगु ज्याय् नं भूमिका म्हिती।

## स्वयादिसँ
* म्ह

## लिधंसा

पुचः:म्हकुचा
सिन्धुदुर्ग जिल्ला

**सिन्धुदुर्ग जिल्ला** भारतया महाराष्ट्र राज्यया छगू जिल्ला ख। 

## सीमा
* पश्चिम - अरब समुद्र
* पूर्व- कोल्हापूर जिल्ला
* दक्षिण- गोवा
* उत्तर- रत्नागिरी जिल्ला

## जिल्लाया तालुका
* सावंतवाडी तालुका 
* कणकवली तालुका
* कुडाळ तालुका  
* देवगड तालुका 
* दोडामार्ग तालुका 
* मालवण तालुका 
* वेंगुर्ला तालुका 
* वैभववाडी तालुका 

## जनसंख्या
सन् २०११स जनगणना कथं थ्व जिल्लाया तालुका व ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु-

## न्या
* सिंधुदुर्ग जिल्लाय् १२१ कि. मी. समुद्र किनारा ला। 
* मू बंदरगाह (८) - विजयदुर्ग, देवगड, आचार, मालवण, सर्जेकोट, कोचरा, वेंगुर्ला व शिरोडा।
* न्या लाइपिनिगु ल्या - २५३६५ 
* उत्पादन - १९२७३ मे. ट. 
* न्या लाइगु सहकारी संस्था - ३४

## चाहिलिगु थाय्
* सिंधुदुर्ग किल्ला
* विजयदुर्ग किल्ला
* कुणकेश्वर मंदिर देवगड 
* सुवर्ण गणेश मंदिर मालवण 
* आंबोली थंड हवेच ठिकाण 
* देवगड किल्ला व दिपगृह 
* राजवाडा सावंतवाडी 
* तेरेखोल किल्ला 
* आचार खाडी (बेकवाटर )

## समुद्र सिथय् लाःगु थाय्
* पुरळ, देवगड 
* मिठबांव, देवगड 
* आचार, मालवण 
* तारकर्ली, मालवण 
* चिवला राजकोट, मालवण 
* देवबाग, मालवण 
* निवती, वेंगुर्ला 
* भोगवे, वेंगुर्ला 

## स्वयादिसँ
* महाराष्ट्र

पुचः:महाराष्ट्रया जिल्ला
खुद्दकनिकाय

**खुद्दकनिकाय** बुद्ध धर्मया सुत्तपिटकया छता निकाय ख। थ्व निकायय् भगवान बुद्धया चीहाकःगु सुत्तत मुंकातःगु दु। थ्व निकायय् खुद्दकपाठ, धम्मपद, उदान, इतिवुत्तक, सुत्तनिपात, विमानवत्थु, पेतवत्थु, थेरगाथा, थेरीगाथा, अपदान (१ व २), बुद्धवंस, चरियापिटक, जातक (१ व २), महानिद्देस, चूळनिद्देस, पटिसम्भिदामग्ग, नेत्तिप्पकरण, मिलिन्दपञ्ह व पेटकोपदेसय् बायातःगु दु। 
बुद्धधर्मय् नांजाःगु मंगलसुत्र, जातककथा आदि थीथी सुत्र थ्व खण्डय् दुथ्यानातःगु दु।   

## विभाजन
या विभाजन थ्व कथं दु 

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* तिपिटक
* बुद्ध धर्म

पुचः:बुद्ध धर्म
१६म्ह अरहत

**१६म्ह अरहत** (जापानी भाषा: 十六羅漢, *जुरोकु राकान*) बुद्ध धर्मय् बुद्ध स्वया न्ह्यः वा बुद्धया अनुयायी अरहतत ख।  जेन बुद्ध धर्मय् १६म्ह अरहततयेत यक्व लुमंकिगु या, गनकि वसपोलपिन्त व्यवहारया दसुया रुपय् नालेगु या।  १६म्ह अरहतय् नन्दिमित्र व निम्हम पिण्डोल (वा कुमारजीव) तया गब्लें १८म्ह अरहतया रुपय् नं नालेगु या। 

१६म्ह अरहत थ्व कथं दु- 
* पिण्डोलभारतद्राज (賓度羅跋囉惰闍尊者, *Bindora Baradāja sonja*) 
* कनकवत्स (迦諾迦伐蹉尊者, *Kanakabassa sonja*) 
* कनकभरद्राज (迦諾迦跋釐堕闍尊者, *Kanakabarudaja sonja*) 
* सुबिन्द (蘇頻陀尊者, *Subinda sonja*) 
* नकुल (諾距羅尊者, *Nakola sonja*) 
* भद्र (跋陀羅尊者, *Badara sonja*) 
* कालिक (迦哩迦尊者, *Kalika sonja*) 
* वज्रपुत्र (伐闍羅弗多羅尊者, *Bajarabutara sonja*) 
* जीवक (戎博迦尊者, *Jubaka sonja*) 
* पन्थक (半託迦尊者, *Hantaka sonja*) 
* राहुल (囉怙羅尊者, *Ragon sonja*)
* नागसेन (那伽犀那尊者, *Nagasena sonja*) 
* अङ्गज (因掲陀尊者, *Ingada sonja*) 
* वनवासीन (伐那婆斯尊者, *Banabasu sonja*) 
* अजीत (阿氏多尊者, *Ajita sonja*) 
* चुदपन्थक (注荼半吒迦尊者, *Chudahantaka sonja*)

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
*अरहत

पुचः:बुद्ध धर्म
चरियापिटक

**चरियापिटक** वा **चरियापिटकपालि** बुद्ध धर्मया पालि ग्रन्थ वा त्रिपिटकया सुत्तपिटकया खुद्दकनिकायया छता वग्ग ख। थ्व वग्गयात स्वंगु भागय् बायातःगु दु। थ्व वग्गय् जातकय् थें हे बुद्धया न्हापाया जन्मया बाखँ कनातःगु दु। थ्व वग्गया सुत्त थ्व कथं दु-
* अकित्तिवग्गो
* हत्थिनागवग्गो
* युधञ्जयवग्गो

## स्वयादिसँ
* त्रिपिटक

पुचः:बुद्ध धर्म
बुद्धवंस

**बुद्धवंश** त्रिपिटकया सुत्तपिटकया खुद्दकनिकायया १४गु वग्ग ख। थ्व वग्गय् भगवान बुद्धं थः स्वया न्हापाया २७म्ह बुद्धया बाखँ कनादिगु दु।

## सार

न्हापांगु अध्यायय् गौतम बुद्धं थःगु अलौकिक ज्ञान क्यनेत आकाशय् रत्नयुक्त न्यासिवनेगु लँपु गथे यानाः दयेकी धकाः कनातःगु दु ।  थ्व प्रदर्शन खनाः सारिपुत्तं बुद्धयात न्यनादिल - ।

: "मनूतय् दथुइ सर्वोच्च, महानायक, छिगु संकल्प गुज्वःगु खः ? गुगु इलय्, बुद्धिमान, छिं सर्वोच्च जागरणया आकांक्षा यानादीगु खः ? ... गज्याःगु, बुद्धिमान, संसारया नेता, छिगु दश पूर्णता खः ? उच्च पूर्णता गथे यानाः पूवन, अन्तिम पूर्णता गथे यानाः पूवन ?" 

लिसलय् बुद्धं बुद्धवंसया शेष भागयात कनाबिज्याइ । 

निगूगु अध्यायय् बुद्धं गथे यानाः छगू तापाःगु अतीतया जीवनय् सुमेध नांयाम्ह साधारण मनूया रुपय् दीपंकर बुद्धपाखें "अनया युगय् छ गोतम नांयाम्ह बुद्ध जुइ" धकाः भविष्यवाणी याःगु खँ कनादीगु दु,  व वसपोलयात अभ्यास यायेमालीगु १०गू पारमिता कनादीगु दु ।

अध्याय ३ निसें २६ तक दीपंकर व गौतमया दथुइ बुद्धत्व प्राप्त याःपिं प्यम्ह ऐतिहासिक बुद्धतय्गु विवरण, अले बुद्धं थःगु पूर्व जन्मय् इमिगु प्रति याःगु पुण्यया कर्मया विवरण दु ।

अध्याय २७ गौतम बुद्धया जीवनया विवरण खः । 

अध्याय २८ य् दीपंकर,   स्वया न्ह्यःया स्वम्ह बुद्धया उल्लेख दु नापं भविष्यया बुद्ध मैत्रय नं दु ।  

अध्याय २९ य् गौतम बुद्ध मदयेधुंकाः वसपोलया अवशेष वितरण जूगु खँ कनातःगु दु । 

## सुत्त
थ्व वग्ग्या सुत्तत थ्व कथं दु -
* रतनचङ्कमनकण्डं
* सुमेधपत्थनाकथा
* दीपङ्करबुद्धवंसो
* कोण्डञ्ञबुद्धवंसो
* मङ्गलबुद्धवंसो
* सुमनबुद्धवंसो
* रेवतबुद्धवंसो
* सोभितबुद्धवंसो
* अनोमदस्सीबुद्धवंसो
* पदुमबुद्धवंसो
* नारदबुद्धवंसो
* पदुमुत्तरबुद्धवंसो
* सुमेधबुद्धवंसो
* सुजातबुद्धवंसो
* पियदस्सीबुद्धवंसो
* अत्थदस्सीबुद्धवंसो
* धम्मदस्सीबुद्धवंसो
* सिद्धत्थबुद्धवंसो
* तिस्सबुद्धवंसो
* फुस्सबुद्धवंसो
* विपस्सीबुद्धवंसो
* सिखीबुद्धवंसो
* वेस्सभूबुद्धवंसो
* ककुसन्धबुद्धवंसो
* कोणागमनबुद्धवंसो
* कस्सपबुद्धवंसो
* गोतमबुद्धवंसो
* बुद्धपकिण्णककण्डं
* धातुभाजनीयकथा

## नेपालभासय् भाय्हिला
बुद्धवंशया नेपालभासय् भाय्हिला नेपाल सम्बत ११२०स भुवनलाल प्रधानं यानादीगु दु। थ्व भाय्हिला थन ब्वनेछिं। 

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* बुद्ध धर्म

पुचः:बुद्ध धर्म
२८म्ह बुद्ध

बुद्ध धर्मया पालि ग्रन्थ त्रिपिटकया सुत्तपिटकया खुद्दकनिकायया बुद्धवंश वग्गय् गौतम बुद्धं थः स्वया न्हापाया २७म्ह बुद्धतयेगु बाखँ कनादिगु दु। थुकिया आधारय् थी-थी बुद्ध सम्प्रदायय् २८म्ह बुद्धतयेत थी-थी कथं लुमंकिगु या। 

## बुद्धतयेगु नां
बुद्धवंशय् कनातःपिं २८म्ह बुद्ध थ्व कथं दु-
* तञ्हंकर बुद्ध
* मेधंकर बुद्ध
* दीपङ्कर बुद्ध
* कोण्डञ्ञ बुद्ध
* मङ्गल बुद्ध
* सुमन बुद्ध
* रेवत बुद्ध
* सोभित बुद्ध
* अनोमदस्सी बुद्ध
* पदुम बुद्ध
* नारद बुद्ध
* पदुमुत्तर बुद्ध
* सुमेध बुद्ध
* सुजात बुद्ध
* पियदस्सी बुद्ध
* अत्थदस्सी बुद्ध
* धम्मदस्सी बुद्ध
* सिद्धत्थ बुद्ध
* तिस्स बुद्ध
* फुस्स बुद्ध
* विपस्सी बुद्ध
* सिखी बुद्ध
* वेस्सभू बुद्ध
* ककुसन्ध बुद्ध
* कोणागमन बुद्ध
* कस्सप बुद्ध
* गोतम बुद्ध

## स्वयादिसँ
* बुद्ध धर्म

पुचः:बुद्ध धर्म
थर

ज्याया कथं मनूतयेगु नांया ल्यूने स्वानांतःगु लिउ नां हे थर खः।
ग्रिब

क्वासि थें जाःगु रबरया साधन हे ग्रिब खः।
मिलिन्दपञ्हपालि

**मिलिन्दपञ्ह** (वा मिलिन्दया न्ह्यसः) बुद्ध धर्मया पालि ग्रन्थ साहित्यया दुने लाःगु छता बाखँ ख। थ्व बाखँ बर्माया तिपितकय् दुथ्याना तःगु दु धाःसा लङ्का व थाइ तिपितकय् धाःसा दुथ्याना तःगु मदु। थ्व बाखँया मू विषय भिक्षु नागसेनयात जुजु मेनान्दर १ (मिलिन्द)नं धम्मया विषयय् थी-थी न्ह्यसः न्यंगु व भिक्षु नागसेनया थीथी लिसः ख। थ्व क्वय् बियातःगु सुत्तपुचलय् बायातःगु दु-

* मिलिन्दपञ्ह
* मिलिन्दपञ्हो
* मेण्डकपञ्हो
* अनुमानपञ्हो
* ओपम्मकथापञ्हो

## स्वयादिसँ
* त्रिपिटक
* खुद्दकनिकाय
* बुद्ध धर्म

पुचः:बुद्ध धर्म
ब्वनामि

ब्वनाकुथिइ ब्वनिंपिं मनूत हे ब्वनामि खः।
अज्ञेयवाद

द्यः दूगु खँ नापं द्यःमगुगु खँ नितांकय् पत्याः मयाइपिं अज्ञेयवाद खः। थुमिसं द्यः १००%दु व १००% मदु धकाः धाइमखु। द्यःया अस्तित्वया बरे मनूतयेतः ग्यां मदुनि धकाः थुमिसं धाइ।
नेपाल टेलिकम

**नेपाल टेलिकम** नेपालया टेलिकम्युनिकेशन सम्बन्धि सकलँ सेवापी प्रदानयायेगु संस्था ख।
नेपाःया प्राचीन च्वखँतेगु धलः

नेपालय् च्वयेगु परम्परा सिक्क पुलां। प्राचीन ईलय् च्वयातःगु यक्व ग्रन्थ, स्तोत्र आदि थीथी कारणं नाश जुया वंसां छुं ग्रन्थत धाःसा थौंया ई तक्क ल्यनाच्वंगु दु। थन्यागु ग्रन्थत हलिंया यक्व थासय् संग्रहालयय् ब्वयातःगु वा अभिलेखालयय् स्वथनातःगु दु। थ्व पौ आःतक्क लुयावःगु नेपाःया पुलांगु च्वखंतेगु धलःया रुपय् दयेकूगु ख। थ्व धलः पूमवं व थुकिलि यक्व मेमेगु च्वखँत तनेल्यं दनि। 
 
## नेपाल सम्बतया प्यंगु शदी

## नेपाल सम्बतया न्यागु शदी

## नेपाल सम्बतया खुगु शदी

## नेपाल सम्बतया च्यागु शदी

## नेपाल सम्बतया गुंगु शदी

## नेपाल सम्बतया झिंछगु शदी

## लिधंसा

* नेपाः-जर्मन पाण्डुलिपि संरक्षण ज्याझ्वः

## स्वयादिसँ
* नेपाः
* इतिहास

पुचः:नेपाः
मिजंपहः

मिजंयातः ल्वःगु बानि ब्यःरा व चहल पहल हे मिजंपहः खः।

पुचः:लिङ्ग
बाराक ओबामा

thumb|upright|right|सन् २०१२ में बाराक ओबामा
thumb|upright|right
**बाराक ओबामा** संयुक्त राज्य अमेरिकाया राष्ट्रपति खः।

## स्वयादिसँ
* संयुक्त राज्य अमेरिका
विकिमिडिया कमन्स

विकिमिडिया कमन्स विकिमिडिया फाउन्डेशनया छँगु आयोजना ख: । थो आयोजना स्वतन्त्र समग्री या भण्डार ख : ।

## सन्दर्भ
सासानी साम्राज्य

**सासानी साम्राज्य** वा **नव-पर्सियन साम्राज्य**, जनसाधारणया भासय् इरानशहर व मध्य पारसी भासय्  ***एरान*** व न्हुगु पारसी भासय् इरानशहर् वा इरान  इस्लाम स्वया न्ह्यःया दकलय् लिपांगु इरानी साम्राज्य ख। थ्व साम्राज्य थीथी इरानी शासकतयेगु अधीनय् सन् २२४ निसें सन् ६५१ इसं तक्क दयाच्वन।  पार्थियन साम्राज्यया उत्तराधिकारीया रुपय् पलिस्था जूगु थ्व साम्राज्य बैजन्ताइन साम्राज्यनापं पश्चिमी एसिया व मध्य एसियाया मू शक्तिया रुपय् ४००दं तक्क दयाच्वन।

सासानी साम्राज्य आर्दाशिर १ जुजुं आर्सासिद साम्राज्यया पतन धुंका अन्तिम आर्सासिद जुजु आर्ताबानस ५यात बुका पलिस्था याःगु ख। थ्व साम्राज्य दकलय् चकंबिलय् थ्व साम्राज्यय् थौंया इरान, इराक, लेभान्त (सिरिया, लेबानन, जोर्दन, इजरायल), काउकस (आर्मेनिया, जर्जिया, अजरबैजान), मिस्र, टर्कीया छुं कुचा, मध्य एसियाया आपालं भूभाग (अफगानिस्तान, तुर्कमेनिस्तान, उज्बेकिस्तान, ताजिकिस्तान), पारसी खाडीया देय् (यमन, ओमान व पाकिस्तानया भूभाग) ला।

Late Antiquity बिलय्‌या सासानी साम्राज्य इरानया दकलय् महत्त्वपूर्ण व प्रभावशाली ऐतिहासिक ईया रुपय् नालेगु या व इस्लामी कब्जा स्वया न्ह्यःया लिपांगु दकलय् शक्तिशाली साम्राज्यया रुपय् नं थ्व साम्राज्ययात नालेगु या। यक्व रुपय् सासानी कालं प्राचीन पारसी लहनाया दकलय् बांलाःगु पक्ष न्ह्यब्वंगु दु। थ्व कालय् पर्सियां प्राचीन रोमन संस्कृतियात नं प्रभावित याःगु दु।  सासानी लहनाया तजिलजि थ्व साम्राज्यया भूभाग स्वया सिक्क तापाःगु थासय् दसु पश्चिमी युरोपय्, अफ्रिकाय्, चीनय् व भारतय् नं थ्यंगु खनेदु। थ्व साम्राज्यं मध्यकालीन युरोपेली कला व पूर्वी एसियाली मध्यकालीन कलाय् नं थःगु प्रभाव तःगु खनेदु।  इस्लामी साम्राज्यय् थ्व साम्राज्य धुंका खंगु यक्व इस्लामी तजिलजि दसु वास्तु, चिनाखँ, व मेमेगु सभ्य पक्षत थ्व हे साम्राज्यं हस्तान्तरण जूगु खनेदु। थ्व साम्राज्यया पतन जुइधुंका नं थ्व साम्राज्य संगठन, न्याय, राज्यशासन आदिया निंतिं पारसी-अरब चलनय् छता दसूया रुपय् पलिस्था जुयाच्वन व लिपाया साम्राज्य दसु अब्बासिद खलिफात, उस्मान साम्राज्य, सफाभी साम्राज्यया निंतिं राजकीय आदर्शया रुपय् दयाच्वन।

## नां

आधिकारिक रुपय् सासानी साम्राज्ययात " इरानीतेगु साम्राज्य  " ( मध्य फारसी :   इरानसहर  ; पार्थियन :  आर्यनशहर  ; ग्रीक :  आरिआनन इथ्नोस )या नामं म्हसीकिगु या।. थ्व खँग्वः दकलय् न्हापां शापुर प्रथमया त्रिभाषिक महाशिलालेखय् च्वयातःगु दु, गुकिलि जुजुं "जि इरानीतेगु साम्राज्यया स्वामी ख" धकाः घोषणा याःगु दु।  

सामान्य रुपय् धाःसा थ्व साम्राज्यया नां सासानी राजवंश ख व थ्व नां ऐतिहासिक व प्राज्ञिक स्रोतय् प्रत्यक्ष रुपं ससानया नामं वःगु ख। थ्व खँग्वःयात अंग्रेजी भासं थी-थी कथं **सासानियन साम्राज्य**, **सासानी साम्राज्य**, व **सासानिद साम्राज्यया** रुपय् च्वयेगु व म्हसीकेगु यानातःगु दु।

## जुजुतयेगु धलः
* अर्दशीर​ प्रथम - वंशया पलिस्थामि।
* शापुर प्रथम 
* होर्मज़्द प्रथम 
* बहराम प्रथम 
* बहराम द्वितीय 
* बहराम तृतीय 
* नरसेह 
* होर्मज़्द द्वितीय 
* शापुर द्वितीय 
* अर्दशीर​ द्वितीय 
* शापुर तृतीय 
* बहराम चतुर्थ 
* यज़्द-ए-गर्द प्रथम 
* बहराम पंचम 
* यज़्द-ए-गर्द द्वितीय 
* होर्मज़्द तृतीय 
* पेरोज़

## लिधंसा

पुचः:साम्राज्य
झिंस्वंगु उपनिवेश

**झिंस्वंगु उपनिवेश** धाःगु उत्तर अमेरिकाय् न्हापा दूगु बेलायती उपनिवेशत ख।  थ्व उपनिवेशतयेगु पलिस्था यक्व कारणं जूगु ख।  छुं मनुत युरोपय् अबिलय् मदूगु चीज दसु तोबाकोया आधारय् ध्येबा दयेकेयात उपनिवेशय् थ्यन। मेमेपिं धाःसा धार्मिक स्वतन्त्रताया निंतिं वा न्हुगु सुरुवातया निंतिं उपनिवेशय् थ्यन। छुं मनुतयेसं थःगु नेतृत्त्वय् इंग्ल्यान्दय् थःइत मयःगु संस्कारय् मच्वनेत थन थ्यन।  दकलय् न्हापांगु कोलोनी भर्जिनिया ख। थ्व कोलोनी सन् १६०७स जेम्सताउनय् पलिस्था जूगु ख। झिंस्वंगु उपनिवेशय् दकलय् लिपा पलिस्था जूगु उपनिवेश सन् १७३२स पलिस्था जूगु  जर्जिया ख। 

(उत्तरं दक्षिण तक्क सूचीबद्ध) १३गु उपनिवेश थ्व कथं दु-

* म्यासेच्युसेत्स्
* न्यु ह्याम्प्शायर
* रोद आइल्यान्द
* कनेक्तिकत
* न्यु यर्क
* न्यु जर्सी
* पेन्सिल्भेनिया
* देलावेर
* मेरील्यान्द
* भर्जिनिया
* नर्थ क्यारोलिना
* दक्षिण क्यारोलिना
* जर्जिया

फ्रेञ्च व इन्दियन हताः धुंका बेलायतं न्हुगु कर व थी-थी नियम दयेकल गुकिलिं उपनिवेशया मनुत रुष्ट जुल।  थुकिया झ्वलय् बेलायत व उकिया उपनिवेशतयेगु दथुइ युद्ध जुवन। थ्व युद्धयात अमेरिकी क्रान्तिकारी युद्ध धाइगु या। उपनिवेशतयेसं जुलाई ४, सन् १७७६ खुनु स्वतन्त्रताया घोषणानापं थः स्वतन्त्र जूगु घोषणा यात।   थ्व धुंका थ्व उपनिवेशत संयुक्त राज्य अमेरिका जुल। 

पुचः:संयुक्त राज्य अमेरिकाया इतिहास

पुचः:अमेरिकी क्रान्तिकारी युद्ध
चाकुसवाः

**चाकुसवाः** छता सवाः ख। 

## स्वयादिसं
* सवाः

पुचः:सवाः
आगरा विभाग

**आगरा विभाग** भारतया उत्तर प्रदेश राज्यया छगू विभाग ख। थ्व विभागय् दूगु जिल्ला थ्व कथं दु-
* आगरा जिल्ला
* फिरोजाबाद जिल्ला
* मैनपुरी जिल्ला
* मथुरा जिल्ला

## स्वयादिसँ
* उत्तर प्रदेश

पुचः:उत्तर प्रदेश
हुनान

**हुनान** () चीनया दक्षिण मध्य क्षेत्रय् लाःगु छगू प्रान्त ख। थ्व प्रान्त याङ्त्से खुसि व दोङतिङ पुखु दक्षिणय् ला। पुखुया दक्षिणय् लाःगुलिं थ्व थाय्‌या नां हुनान जूवंगु ख गुकिया चिनिया भासय् अर्थ "पुखु स्वया दक्षिण" ख।  हुनानयात आधिकारिक रुपय् "" (pinyin: Xiāng)नं धाइगु या, थ्व नां थ्व प्रान्त जुया बाहावनिगु खुसि शियाङ खुसिया नामं वःगु ख। 

हुनानया उत्तरय् हुबेइ, पूर्वय् जियाङ्गशि, दक्षिणपूर्वय् गुआङदोङ, दक्षिणपश्चिमय् गुआङशि, पश्चिमय् गुइशाओ व उत्तरपश्चिमय् चोङचिङ ला। थ्व प्रान्तया राजधानी चाङशा ख। 

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* चीन

पुचः:चीन
युरेसिया

**युरेसिया** युरोप व एसियाया मंका जमिन ख।  थ्व थाय्‌या नां युरोप व एसिया खँग्वः स्वाना दयेकूगु ख। आपालं उत्तरी व पूर्वी गोलार्धय् अवस्थित थ्व थाय्‌या पश्चिमय् एत्लान्तिक महासागर, पूर्वय् प्रशान्त महासागर, उत्तरय् आर्क्तिक महासागर, दक्षिणय् अफ्रिका, भूमध्य सागर, प्रशान्त महासागर व हिन्द महासागर ला। थ्व महादेशया उपविभाजन, ऐतिहासिक व सांस्कृतिक कथं युरोप व एसियाय् यानातःगु दु। अथे जुसां थ्व निता महादेशतयेत भौतिक रुपय् बाइगु निश्चित सीमाना मदू।

युरेसियाया कूल क्षेत्रफल करिब ५,२९,९०,००० वर्ग किमि वा पृथ्वीया सकल जमिनया ३६.२% दु। थ्व क्षेत्रफलय् करिब ४.६ बिलियन मनु दु। थ्व जनसंख्या सकल मनु जनसंख्याया ७२.५% ख। थ्व क्षेत्रय् मनुतयेगु बसोबास करिब ६०,००० निसें १,२५,००० दं न्ह्यः जूगु ख। 

## भौगोलिक विभाजन व सीमा

युरोप व एसियायात परम्परागत रूपं ब्यागलं महाद्वीप धयातःसां इमिगु दथुय् स्पष्ट समुद्री सीमा मदु। इमित बायेगु मू भौगोलिक संरचना थ्व कथं दु:
* **यूराल पर्वःझ्वः (Ural Mountains):** थ्व पर्वःझ्वलं रूसयात युरोपीय व एसियाली भागय् बायेगु ज्या याइ।
* **कउकसस पर्वः (Caucasus Mountains):** क्यास्पियन सागर व कृष्ण सागर (Black Sea) दथुया थ्व भूभागं नं सीमा निर्धारण याइ।
* **[[बोस्पोरस जलसन्धि]](Bosphorus):** टर्कीया इस्तानबुल सहर थ्वहे थासय् ला, गुकिं युरोप व एसियायात बायेगु ज्या याइ।

## ऐतिहासिक व सांस्कृतिक महत्त्व

युरेसियाया इतिहास हलिं सभ्यताया इतिहास खः:
* **सिल्क रोड (Silk Road):** प्राचीन कालय् चीन निसें रोम तक न्यनाच्वंगु थ्व व्यापारिक लँपुं युरेसियाया निगु कुंयात स्वानाः संस्कृति, प्रविधि, व धर्मया आदान-प्रदानय् तःधंगु **प्रभाव** लाकल।
* **साम्राज्यत:** मङ्गोल साम्राज्य, रोमन साम्राज्य, व रूसी साम्राज्य थेंज्याःगु तःधंगु शक्तितय्सं युरेसियाया विशाल भूभागय् शासन यानाः इतिहासया दिशा हिलाबिल।

## भू-राजनीतिक महत्त्व
आधुनिक हलिंय् युरेसियाया महत्त्व थ्व कथं दु:
# **आर्थिक केन्द्र:** युरोपीय संघ (EU), चीन, भारत, व रूस थेंज्याःगु तःधंगु अर्थतन्त्रत थ्वहे भूभागय् ला।
# **प्राकृतिक स्रोत:** मध्य एसिया व रूसय् दुगु ग्यास व चिकंया भण्डारं हलिंया उर्जा सुरक्षाय् तःधंगु **प्रभाव** लाकी।
# **कनेक्टिभिटी:** 'बेल्ट एण्ड रोड इनिसिएटिभ' (BRI) थेंज्याःगु आयोजनातय्सं युरेसियायात हाकनं छगू हे आर्थिक इकाईया रूपय् स्वायेगु कुतः यानाच्वंगु दु।

## जैव विविधता
युरेसियाय् आर्कटिकया च्वापुगुं निसें दक्षिण एसियाया उष्णकटिबंधीय गुं (tropical rainforests) तकया थी-थी जलवायु क्षेत्रत दु। थुकिं यानाः थनया वनस्पति व जीवजन्तुइ तःधंगु विविधता खनेदु।

## लिधंसा

* Frankopan, Peter (2015). *The Silk Roads: A New History of the World*.
* Mackinder, Halford J. (1904). *The Geographical Pivot of History*.

## स्वयादिसँ
* एसिया
* युरोप

पुचः:भूगोल
मऊ जिल्ला

**मऊ जिल्ला** भारतया उत्तरप्रदेश राज्यया छगू जिल्ला ख। थ्व जिल्लाय् ४ता तहसील दु-घोसी तहसील, मऊनाथ भंजन तहसील, मधुबन तहसील व मुहम्मदाबाद गोहना तहसील। थ्व जिल्लाया मू नगर थ्व कथं दु-
* अदारी
* अमिल
* दोह्रीघाट
* घोसी
* खैरावाद
* कोपागञ्ज
* कुर्थी जफरपुर)
* मौनाथ भंजन
* मुहम्मदाबाद

## जनसंख्या
सन् २०११या जनगणना कथं थ्व जिल्लाया तहसीलवर ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु-

## स्वयादिसं
* उत्तरप्रदेश

पुचः:उत्तरप्रदेश
बेङ्गलूरु विभाग

**बेङ्गलूरु विभाग** भारतया कर्नाटक राज्यया छता विभाग ख। 

## विभाजन
थ्व विभागय् दूगु जिल्ला थ्व कथं दु-
* बेङ्गलूरु जिल्ला 
* बेङ्गलूरु ग्रामांतर जिल्ला
* चित्रदुर्ग जिल्ला 
* दावणगेरे जिल्ला
* कोलार जिल्ला
* शिवमोग्ग जिल्ला 
* तुमकूरु जिल्ला 
* चिक्कबल्लापुर जिल्ला 
* रामनगर जिल्ला

## स्वयादिसँ
* कर्नाटक

पुचः:कर्नाटक
बेलगावि विभाग

**बेलगावि विभाग** भारतया कर्नाटक राज्यया छगू विभाग ख। 

## विभाजन
थ्व विभागय् दूगु जिल्ला थ्व कथं दु-
* बागलकोटे जिल्ला
* बेलगावि जिल्ला
* बिजापुर जिल्ला
* धारवाड जिल्ला
* गदग जिल्ला
* हावेरि जिल्ला
* उत्तर कन्नड जिल्ला

## स्वयादिसँ
* कर्नाटक

पुचः:कर्नाटक
गुल्बर्ग विभाग

**गुल्बर्ग विभाग** भारतया कर्नाटक राज्यया छगू विभाग ख। 

## विभाजन
थ्व विभागय् दूगु जिल्ला थ्व क्थं दु-
* बल्लारि जिल्ला
* बीदर् जिल्ला
* गुल्बर्ग जिल्ला
* कोप्पल जिल्ला
* रायचूरु जिल्ला

## स्वयादिसँ
* कर्नाटक

पुचः:कर्नाटक
नेपाःया अञ्चल

नेपाःयात प्रशासनिक रुप १४गु अञ्चलय् बायातःगु दु। 

## स्वयादिसं
* नेपाः

पुचः:नेपाः
मैसूरु विभाग

**मैसुरु विभाग** भारतया कर्नाटक राज्यया छगू विभाग ख। 

## विभाजन
थ्व विभागय् दूगु जिल्ला थ्व कथं दु-
* चामराजनगर जिल्ला
* चिक्कमगलूरु जिल्ला
* दक्षिण कन्नड जिल्ला
* हासन जिल्ला
* कोडगु जिल्ला
* मंड्य जिल्ला
* मैसूरु जिल्ला
* उडुपि जिल्ला

## स्वयादिसँ
* कर्नाटक

पुचः:कर्नाटक
चित्रदुर्ग जिल्ला

**चित्रदुर्ग जिल्ला** भारतया कर्नाटक राज्यया छगू जिल्ला ख। 

## तालुका

M.Corp= Municipal Corporation
C.M.C= City Municipal Corporation
T.M.C= Town Municipal Corporation
T.P= Town Panchayat

## जनसंख्या
सन् २०११स जनगणना कथं थ्व जिल्लाया तालुका व ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु-

## मू नगर
* चल्लकेरे
* चित्रदुर्ग
* हिरियुर
* होलालकेरे
* होस्दुर्गा
* मोलकाल्मुरु

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* कर्नाटक

पुचः:कर्नाटक
नेपाःया जिल्ला

नेपाःयात प्रशासनिक कथं १४ अञ्चल व ७५ जिल्लाय् बायातःगु दु। अञ्चल कथंया जिल्लात क्वे बियातःगु दु, नापं जिल्ला सदरमुकामतेगु नां कोष्टकय् बियातःगु दु।
## [[मेची अञ्चल]]
* ताप्लेजुङ (ताप्लेजुङ)
* पाँचथर (फिदिम)
* इलाम (इलाम नगरपालिका)
* झापा (चन्द्रगढी)

## [[कोशी अञ्चल]]
* संखुवासभा (खांदबारी नगरपालिका)
* तेह्रथुम (म्याङलुङ)
* धनकुटा (धनकुटा)
* भोजपुर (भोजपुर)
* मोरङ (बिराटनगर)
* सुनसरी (इनरुवा)

## [[सगरमाथा अञ्चल]]
* सोलुखुम्बु (सल्लेरी)
* ओखलढुङ्गा (ओखलढुङ्गा)
* खोटाङ (दिक्तेल)
* उदयपुर (गाइघाट)
* सप्तरी (राजविराज)
* सिराहा (लाहान)

## [[जनकपुर अञ्चल]]
* दोलखा (चरीकोट)
* रामेछाप (मन्थली)
* सिन्धुली (सिन्धुलीगडी)
* सर्लाही (मलङ्गवा)
* धनुषा(जनकपुर नगरपालिका)
* महोत्तरी (जलेश्वर)

## [[बागमती अञ्चल]]
* येँ (येँ महानगर)
* यल (यल उपमहानगर)
* ख्वप (ख्वप नगरपालिका)
* धादिङ (धादिङ्वेसी)
* काभ्रेपलाञ्चोक (धुलिखेल)
* नुवाकोट (विदुर नगरपालिका)
* रसुवा (धुन्चे)
* सिन्धुपलाञ्चोक (चौतारा)

## नारायणी अञ्चल
* बारा(कलैया)
* चितवन (भरतपुर)
* मकवानपुर (हेटौडा)
* पर्सा (विरगञ्ज)
* रौतहट (गौर)

## गण्डकी अञ्चल
* गोर्खा (गोर्खा)
* कास्की (पोखरा)
* लमजुङ् (वेशीशहर)
* मनाङ (चामे)
* स्याङ्जा (स्याङ्जा)
* तनहुँ (दमौली)

## धवलागिरी अञ्चल
* बाग्लुङ (बाग्लुङ)
* मुस्ताङ (जोमसोम)
* म्याग्दी (वेनी)
* पर्वत (कुस्मा)

## लुम्बिनी अञ्चल
* अर्घाखाँची (सन्धीखर्क)
* गुल्मी (तम्घास)
* कपिलवस्तु (तौलिहवा)
* नवलपरासी (परासी)
* पाल्पा (तानसेन)
* रूपन्देही (भैरहवा)

## राप्ती अञ्चल
* दाङ (घोराही)
* प्युठान (खलङ्गा)
* रोल्पा (लिवाङ)
* रुकुम (मुसिकोट)
* सल्यान (सल्यान खलङ्गा)

## भेरी अञ्चल
* बाँके (नेपालगञ्ज)
* बर्दिया (गुलेरिया)
* दैलेख (दुल्लु)
* जाजरकोट (खलङ्गा)
* सुर्खेत (सुर्खेत)

## कर्णाली अञ्चल
* डोल्पा (डोल्पा)
* हुम्ला (सिमिकोट)
* जुम्ला (जुम्ला खलङ्गा)
* कालीकोट (कालीकोट)
* मुगु (गमगडी)

## सेती अञ्चल
* अछाम (मंगलसेन)
* बझाङ (चैनपुर)
* बाजुरा (मार्तडी)
* डोटी (दिपायल)
* कैलाली (धनगडी)

## महाकाली
* वैतडी (वैतडी)
* डडेलधुरा (डडेलधुरा)
* दार्चुला (दार्चुला)
* कञ्चनपुर (महेन्द्रनगर)

पुचः:नेपाः
हासा

**हासा** छता ज्याभः ख। 

## स्वयादिसँ
* ज्याभः

पुचः:नेवाः ज्याभः
पुचः:ज्याभः
फि

**फि** धाःगु प्राकृतिक रुपय् नचुसे च्वंगु ल्वहंया कुचा व मिनिरल ल्वाकज्याना दयाच्वंगु छता वस्तु ख। ल्वहं कुचा जुया ल्वहंचा, फिगः, च्याफि, त्याफि आदि सिक्क चिधना फि जुवनि। आपालं फि सिलिकाया क्वार्त्ज रुपं दयाच्वनि। फिइ थीथी मात्राय् फिपू नं दयाच्वनि। 

## स्वयादिसँ
* पृथ्वी

पुचः:भूगोल
पुचः:रसायन
फ्लोरिदाया काउन्तितेगु धलः

फ्लोरिदाय् ६७गु काउन्तीत दु। थ्व राज्यया काउन्तीत थ्व कथं दु-

## काउन्तीत

|}

## लिधंसा

पुचः:फ्लोरिदा
इमातिनिब

**इमातिनिब** वा ग्लिभेक (ब्रान्दनेम) छता वासः ख। थ्व वासः ताइरोसिन काइनेज इन्हिबितर ख। थ्व वासःयात यक्व क्यान्सरय् छ्यलिगुया। थ्व वासः फिलादेल्फिया क्रोमोजम पोजितिभ (Ph+) क्रोनिक माइलोजेनस ल्युकेमिया (CML)य् थ्व वासःया ज्याया निंतिं सिक्क नां जा।  मेमेगु ताइरोजिन काइनेज इन्हिबितरतेसं थें हे थ्व वासलं नं ताइरोजिन काइनेजयात पनि। थ्व वासलं BCR-Ablया फस्फोरिलेसन यायेबी मखु। थ्व फोस्फरिलेसनं न्ह्यथनिगु सिग्नलिङ कास्केदं जुइगु क्यान्सर विकास थ्व वासःया पनेज्यांयाना जुइमखु। थ्व कथं थ्व वासलं क्यान्सरय् ज्या याइ।  BCR-Abl ताइरोजिन काइनेज इन्जाइम क्यान्सर सेलय् जक्क दइगु व साधारण सेलय् मदइगु जूगुलिं थ्व वासलं तार्गेतेद थेरापी अर्थात क्यान्सर सेलयात जक्क "तारगेत" या व साधारण सेलतयेत असर मया। थ्व परिपेक्षय् इमातिनिब हलिंया दकलय् न्हापांगु तार्गेतेद थेरापीया वासलय् छता ख। थ्व वासःयात क्यान्सर चिकित्सा रिसर्चया पारादाइमया रुपय् नालिगु या।

## लिधंसा

पुचः:वासः
चट्टग्राम विभाग

**चट्टग्राम विभाग** बंगलादेशया छगू विभाग ख। 

## प्रशासनिक अञ्चल
थ्व विभाग क्वसं बियातःगु जिल्लाय् विभक्त दु  

## विभागया उपजिल्ला

### [[चट्टग्राम जिल्ला]]
* आनोय़ारा उपजिल्ला
* बाँशखाली उपजिल्ला
* बोय़ालखाली उपजिल्ला
* चन्दनाईश उपजिल्ला
* फटिकछड़ि उपजिल्ला
* भूजपूर थाना]]
* हाटहाजारी उपजिल्ला
* लोहागड़ा उपजिल्ला
* मीरसराइ उपजिल्ला
* पटिय़ा उपजिल्ला
* राङ्गुनिय़ा उपजिल्ला
* राउजान उपजिल्ला
* सन्द्बीप उपजिल्ला 
* सातकानिय़ा उपजिल्ला 
* सीताकुन्ड उपजिल्ला 
* कर्णफुली थाना]]

### [[कक्सबाजार जिल्ला]]
* उखिय़ा उपजिल्ला
* कक्सबाजार सदर उपजिल्ला
* कुतुबदिय़ा उपजिल्ला
* चकोरिय़ा उपजिल्ला
* टेकनाफ उपजिल्ला
* महेशखाली उपजिल्ला
* रामु उपजिल्ला
* पेकुय़ा उपजिल्ला

### [[बान्दरबान जिल्ला]]
* आलिकदम उपजिल्ला
* थानचि उपजिल्ला
* नाइक्ष्यंछड़ि उपजिल्ला
* बान्दरबान सदर उपजिल्ला
* रुमा उपजिल्ला
* रोय़ांछड़ि उपजिल्ला
* लामा उपजिल्ला

### [[खागड़ाछड़ि जिल्ला]]
* खागड़ाछड़ि सदर उपजिल्ला  
* दीघिनाला उपजिल्ला 
* पानछड़ि उपजिल्ला 
* महालछड़ि उपजिल्ला 
* माटिराङ्गा उपजिल्ला  
* मानिकछड़ि उपजिल्ला  
* रामगड़ उपजिल्ला 
* लक्षीछड़ि उपजिल्ला

### [[राङामाटि जिल्ला]]
* काउखाली उपजिल्ला (राङ्गामाटि)
* काप्ताइ उपजिल्ला
* जुराछड़ि उपजिल्ला
* नानिय़ाचर उपजिल्ला
* बरकल उपजिल्ला 
* बाघाइछड़ि उपजिल्ला
* बिलाइछड़ि उपजिल्ला
* राङ्गामाटि सदर उपजिल्ला 
* राजस्थली उपजिल्ला
* लंगदु उपजिल्ला

### [[नोय़ाखाली जिल्ला]]
* नोय़ाखाली सदर उपजिल्ला
* बेगमगञ्ज उपजिल्ला
* चाटखिल उपजिल्ला
* कोम्पानीगञ्ज उपजिल्ला (नोय़ाखाली)
* हातिय़ा उपजिल्ला
* सेनबाग उपजिल्ला
* सुबर्ण चर उपजिल्ला
* सोनाइमुड़ि उपजिल्ला
* कबिरहाट उपजिल्ला

### [[लक्ष्मीपुर जिल्ला]]
* लक्ष्मीपुर सदर उपजिल्ला
* राय़पुर उपजिल्ला
* रामगञ्ज उपजिल्ला
* कमलनगर उपजिल्ला
* रामगति उपजिल्ला

### [[फेनी जिल्ला]]
* फेनी सदर उपजिल्ला
* दागनभूँइय़ा उपजिल्ला
* सोनागाजी उपजिल्ला
* छागलनाइय़ा उपजिल्ला
* परशुराम उपजिल्ला
* फुलगाजी उपजिल्ला

### [[कुमिल्ला जिल्ला]]
* बरुरा उपजिल्ला
* चान्दिना उपजिल्ला
* दाउदकान्दि उपजिल्ला
* लाकसाम उपजिल्ला
* ब्राह्मणपाड़ा उपजिल्ला
* बुड़िचं उपजिल्ला
* चौद्दग्राम उपजिल्ला
* देबीद्बार उपजिल्ला
* होमना उपजिल्ला
* मुरादनगर उपजिल्ला
* लाङ्गलकोट उपजिल्ला
* मेघना उपजिल्ला
* तितास उपजिल्ला
* मनोहरगञ्ज उपजिल्ला

### [[चाँदपुर जिल्ला]]
* चाँदपुर सदर उपजिल्ला
* हाजीगञ्ज उपजिल्ला
* कचुय़ा उपजिल्ला
* फरिदगञ्ज उपजिल्ला
* मतलब उत्तर उपजिल्ला
* मतलब उपजिल्ला
* हाइमचर उपजिल्ला  
* शाहरास्ति उपजिल्ला

### [[ब्राह्मणबाड़िय़ा जिल्ला]]
* आशुगञ्ज उपजिल्ला
* आखाउड़ा उपजिल्ला
* कसबा उपजिल्ला
* नबीनगर उपजिल्ला
* नासिरनगर उपजिल्ला
* बाञ्छारामपुर उपजिल्ला
* ब्राह्मणबाड़िय़ा सदर उपजिल्ला
* सराइल उपजिल्ला
* बिजय़नगर उपजिल्ला

## स्वयादिसँ
* बंगलादेश

पुचः:बंगलादेश