open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
पौडी तहसील

**पौडी तहसील** भारतया उत्तराखण्ड राज्यया पौडी गढवाल जिल्लाया छगू तहसील ख। 

## ग्रामीण जनसंख्या
थ्व जिल्लाया ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु-

## गां

## स्वयादिसँ
* उत्तराखण्ड

पुचः:उत्तराखण्ड
तमिलनाडुया तालुकातेगु धलः

सन् २०११स जनगणना कथं तमिलनाडुया जिल्ला, तालुका व ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु-

## स्वयादिसँ
* तमिलनाडु
* तमिलनाडुया जिल्ला

## लिधंसा
* भारतया जनगणना

पुचः:तमिलनाडुया तालुका
भारतया च्वापुखुतेगु धलः

थ्व धलः भारतया मू च्वापुखुतेगु धलः ख। भारतय् आपालं च्वापुखु जम्मू व कश्मीर, हिमाचल प्रदेश, उत्तराखण्ड, सिक्किम व अरुणाचल प्रदेशय् दु।





## भारतीय च्वापुखुतेगु धलः

### [[जम्मू व कश्मीर]]

*सियाचिन च्वापुखु ध्रुवीय क्षेत्र स्वया पिने विश्वया निगुगु दकलय् ताःहाकःगु अल्पाइन च्वापुखु, हिमालय-काराकोरम क्षेत्रया दकलय् ताःहाकःगु च्वापुखु   
*नुब्रा च्वापुखु 
*चोंग च्वापुखु (:en:Chong Kmdan Glacier) 
*(Drang Drung Glacier)
*(:en:Shafat Glacier)
*(:en:Kolahoi Glacier)
*(:en:Thajwas Glacier)
*(:en:Machoi Glacier)
*रीमो च्वापुखु (:en:Rimo Glacier)
*(:en:Tayseer Glacier)
*(:en:Trango Glacier)
*हरि पर्बत च्वापुखु (:en:Hari parbat Glacier)
*(:en:Chitta katha Glacier)
*(:en:Shirwali Glacier)
*नून कुन च्वापुखु(:en:Nun Kun)
*(:en:Parkachik Glacier)
*(:en:Kazi Nag Glacier)

### [[हिमाचल प्रदेश]]
*(:en:Bara Shigri)
*व्यास कुण्ड च्वापुखु( :en:Beas Kund)
*(:en:BCB Glacier (bcb land))
*चन्द्र च्वापुखु (:en:Chandra Glacier)
*चन्द्र नाहन च्वापुखु (:en:Chandra Nahan Glacier)
*भादल च्वापुखु (:en:Bhadal Glacier)
*भागा च्वापुखु (:en:Bhaga Glacier)
*दक्का च्वापुखु (:en:Dhaka Glacier)
*उत्तर दाक्का च्वापुखु (:en:North Dakka Glacier))
*गोरा च्वापुखु (:en:Gora Glacier)
*किलौंग च्वापुखु (:en:The Lady of Keylong)
*मियार च्वापुखु (:en:Miyar Glacier)
*मुक्किला च्वापुखु (:en:Mukkila Glacier)
*पारबती और दूधों च्वापुखु (:en:Parbati and Dudhon)
*परद च्वापुखु (:en:Perad Glacier)
*सोनापानी च्वापुखु (:en:Sonapani)

### [[सिक्किम]]
)
*जेमू च्वापुखु :en:Zemu Glacier)
*राथोंग च्वापुखु :en:Rathong Glacier)
*लोनक च्वापुखु :en:Lonak Glacier)

### [[उत्तराखण्ड]]

*गंगोत्री च्वापुखु
*कालाबलंद च्वापुखु (:en:Kalabaland Glacier)
*मेओला च्वापुखु
*मिलाम च्वापुखु
*नामिक च्वापुखु
*पंचचुल्ली च्वापुखु(:en:Panchchuli Glacier)
*पिण्डारी च्वापुखु
*रालम च्वापुखु
*सोना च्वापुखु
*काफनी च्वापुखु
*सुन्दर ढूंगा
*जौंधर च्वापुखु

## स्वयादिसँ
* च्वापुखु
* च्वापुहुर

पुचः:च्वापुखु
नालापत बालमणि अम्मा

** नालापत बालमणि अम्मा ** (मलयालम: എൻ. ബാലാമണിയമ്മ), जुलाई १९, सन् १९०९ – सेप्तेम्बर २९, सन् २००४) भारतया मलयालम भाषाया सर्वाधिक प्रतिभावान कवियत्रीइ छम्ह ख। वय्‌कः हिन्दी साहित्यय् छायावादी युगया प्यम्ह मू थांय् छम्ह महादेवी वर्माया समकालीन ख। वय्‌कलं ५०० स्वया अप्व चिनाखँ च्वयादिल। वय्‌कःया गणना २० गु शदीया नांजाःपिं मलयालम कवयित्रिइ याइ। 
अम्मा का काव्यसाम्राज्य मातृत्वया दिव्य प्रपंच ख। आधुनिक मलयालमया दकलय् सशक्त कवयित्रिइ छम्ह जूगुलिं वय्‌कःयात *[[मलयालम साहित्यया अजि]]*  धाइगु या। 

## कृति

### कविता संग्रह

### बाल साहित्य
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;१. मज़्हुवींट कथा (1966)

### गद्य साहित्य
&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;१. जीविताट्टीलुट(आत्मकथात्मक च्वखँतेगु मुना, 1969)

&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;२. 'सरस्वती की चेतना' (आत्मकथात्मक टिप्पणित हिन्दीइ)

### भाय्‌हिला
#"छप्पन कविताएं-बालमणि अम्मा" (मलयालम भासं हिन्दीइ भाय्‌हिला,1971)
#"थर्टी पोएम्स-बालमणि अम्मा" (मलयालम भाषा से अँग्रेजी में अनुवाद,1979)
#निवेदया (मलयालम भासं हिन्दीइ अनुवाद,2003)
#Chakravalam (Horizon) - हिन्दी अनुवाद: क्षितिज, (मलयालम भासं अँग्रेजीइ अनुवाद,1940)
#Mother  - हिन्दी अनुवाद: माँ, (मलयालम भासं अँग्रेजीइ अनुवाद,1950)

### मृत्योपरांत पिथंगु कृति
#वाला (2010)
### साहित्य समग्र ग्रन्थ
* 'बालमणिअम्मायूडे कविथाकाल' (सम्पूर्ण सम्हारम)

## लिधंसा

पुचः:मलयालम साहित्य
ढाका जिल्ला

**ढाका जिल्ला**(बंगाली:ঢাকা জেলা) बंगलादेशया मध्याञ्चलय् दूगु ढाका विभागया छगू प्रशासनिक अञ्चल ख। बंगलादेशया राजधानी ढाका शहर थ्व हे जिल्लाय् ला। थ्व जिल्लाया क्षेत्रफल १६८३.२७ वर्ग कि मि दु।

## इतिहास
बंगलादेशया राजधानी ढाका मोघल-पूर्व युगय् पाल व सेन वंशया अधीनय् लानाच्वन। थ्व जिल्लाय् दूगु ढाकेश्वरी देवीया नामं थ्व थाय्‌या नां ढाका धका वःगु धैगु विश्वास दु। मुघल इलय् थ्व नगर थनया मस्लिन कापःया निंतिं नांजा। सम् १६०८स इसलाम खान मुघल सुवेदार जुया थन वल व थन वृहद नगरया पलिस्था जुल। थ्व नगर मुघल अधीनया बंगालया राजधानीया रुपय् पलिस्था जुल व थ्व नगरया नां व ईलय् मुघल जुजु जहांगिरया नामं जाहाङ्गीरनगर धका तल। प्रशासनिक हिसाबं जाहाङ्गीरनगर धका नामकरण यासां साधारण मनूतेसं थ्व थाय्‌यात ढाका हे धयाच्वन व लिपा हानं थ्व थाय्‌या नां ढाका जूवल। खुसिसिथय् लाःगूलिं ढाका मोघल युगय् स्थानीय बाणिज्य केन्द्र जूवन। थन उच्चमानया सम्पन्न सूति वसः (मसलिन) उत्पादित जुयाच्वन। बंगालया इतिहासय् सन् १९५२,सन् १९६६,सन् १९७० जूगु संग्रामया लिच्वः कथं सन् १९७१ सालया दिसेम्बर १६खुनु बंगलादेश स्वतन्त्र राष्ट्र जूवन। थ्व स्वाधीन सार्वभौम राष्ट्रया राजधानीया हिसाबं ढाका राजनैतिक,प्रशासनिक कार्य व अर्थनैतिक, सामाजिक, शिक्षा व सांस्कृतिक कार्यक्रमय् सर्वाधिक महत्त्वपूर्ण केन्द्ररूपय् मर्यादा प्राप्त यात।

## न्ह्यायेपुइकेगु थाय्
* **ऐतिहासिक थाय्** ढाकेश्वरी मन्दिर, लालबाग केल्ला, आहसान मञ्जिल, होसेनी दालान, छोट काटरा, बड़ काटरा, जाहाङ्गीरनगर बिश्बबिद्यालय़ (लेक, बोटानिकल गार्डेन आदि), कार्जन हल, ढाका मेडिकल कलेज अस्पताः भबन (पुलां ढाका विश्वविद्यालय कला भवन), सात गम्बुज मसजिद, तारा मसजिद, ढाका गेट, परीबिबिर माजार पार्क

* **बिनोदन व प्राकृतिक स्थान** रमना पार्क, सोह्‌राओय़ार्दी उद्यान, बोटानिक्याल गार्डेन  , ढाका शिशु पार्क, बुड़िगङ्गा नदी, ढाका चिड़िय़ाखाना, बांलादेश जातीय़ यादुघर, मुक्तियुद्ध यादुघर

* **स्मृति व स्मारकः** जातीय़ शहीद मिनार, शहीद बुद्धिजीबी स्मृतिसौध, (राय़ेर बाजार), अपराजेय़ बांला-ढाका बिश्बबिद्यालय़, आसाद गेइट

* **आधुनिक थाय्** जातीय़ संसद भबन, बांलादेश ब्यांक भबन, भासानी नभो थिय़ेटार, बसुन्धरा सिटि

## एनजिओ धलः
बिडि एइड, लाइट हाउस, बन्धु, उडपाप, ब्र्याक, कारितास,

## प्रशासनिक विभाजन

थ्व जिल्लाय् क्वय् बियातःगु उपजिल्लात दु-
* धामराइ उपजिल्ला
* दोहार उपजिल्ला
* केरानीगञ्ज उपजिल्ला
* नबाबगञ्ज उपजिल्ला
* साभार उपजिल्ला

### युनियन परिषद
ढाका जिल्लाया युनियन परिषद थ्व कथं दु-

## किपा ग्यालरी

Image:Nur Hossain Chattar night view.jpg|१६ डिसेम्बर २०११ बहनिइ *नूर होसेन चत्तर*।
Image:Dhaka High Court, night view.jpg|
Image:Shahbagh Chattar night view.jpg|
Image:Shapla Chattar night view with The BD. Bank, Jiban Bima Bhaban and Sonali Bank Bhaban.jpg|
Image:Bok Chattar night view.jpg|
Image:Hotel Purbani night view with Bok Chttar.jpg|
Image:Hotel Purbani night view.jpg|
Image:Shapla Chattar night view with The Bangladesh Bank.jpg|
Image:Janata Bank Bhaban night view.jpg|
Image:Agrani_Bank_night_view.jpg|
Image:Alico Bhaban night view.jpg|
Image:Jiban Bima Bhaban night view.jpg|


## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* ढाका विभाग
* बंगलादेशया प्रशासनिक विभाजन
* बंगलादेशया उपजिल्लातयेगु धलः

पुचः:बंगलादेश
पुचः:बंगलादेशया जिल्ला
एल साल्भादोरया प्रशासनिक विभाजन

एल साल्भादोरया प्रशासनिक विभाजन थ्व कथं दु-
## प्रदेश (विभाग)

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* एल साल्भादोर
पुचः:एल साल्भादोर
काक्कनाटन्

**जॉर्ज वर्गीज कक्कानाटन्** ('कक्कानाटन' उपनामं लोकप्रिय, ; अप्रिल २३, सन् १९३५ &ndash; अक्तोबर १९, सन् २०११), भारतया  केरल राज्यया मलयालम भाषाया कथाकार, उपन्यासकार व च्वमि ख। वय्‌कःयात मलयालम साहित्यय् 'आधुनिकतावादी साहित्य'या नींव तयेगु श्रेय बीइगु या। वय्‌कलं साहित्य अकादमी सिरपा व केरल साहित्य अकादमी सिरपा नापं यक्व मेमेगु महत्वपूर्ण सिरपा व सम्मान प्राप्त यानादिगु दु। 

## कृति

; उपन्यास 
* साक्षि १९६७.
* एऴांमुद्र १९६३
* वसूरि १९६८.
* उष्णमेखल १९६९
* कोऴि १९७१.
* पऱङ्किमल १९७१.
* अज्ञतयुटॆ ताऴ्वर १९७२
* इन्नलॆयुटॆ निऴल् १९७४.
* आरुटॆयो ऒरु नगरं १९७४.
* अटियऱव् १९७५.
* तुलावर्षं १९७५.
* अभिमन्यु १९७६.
* तीरङ्ङळिल् उदयं १९७६.
* अटर्न्नुवीणटियुन्न नक्षत्रङ्ङळ् १९७८.
* ऎन्ऱॆ नगरं ऒरु समरकथ, मऱ्ऱॊरुमुखं १९८०.
* वेरुकळ् इल्लात्तवन् १९८०.
* ऒऱोत १९८२.
* ई नाय्क्कळुटॆ लोकं १९८३.
* कॊच्चाप्पु चिल ओर्मक्कुऱिप्पुकळ् १९८५.
* बर्सात्ति १९८६.
* ऒरु विड्ढियुटॆ चरित्रं १९८७.
* नायाट्ट् (२ नोवलुकळ्) १९८८.
* चुमर्चित्रङ्ङळ् १९८८.
* कटलिन्ऱॆ मोहं १९८८.
* कावेरियुटॆ विळि १९८८.
* इविटॆ ई तीरत्त् १९९०.
* अन्त्रयोस् ऎन्न पापि (३ नोवलऱ्ऱुकळ्) १९९१.
* कम्पोळं
* काक्कनाटन्ऱॆ लघुनोवलुकळ्.
* प्रळयत्तिनुशेषं,
* आरुटॆयो ऒरु नगरं,
* रण्टां पिऱवि,
* हिल् स्ऱेषन्,
* अम्मय्क्कु स्वन्तं,
* मऴ निऴल् प्रदेशं
* कॊळोसस्.

; चिपूगु बाखँ 

* कच्चवटं १९६३.
* कण्णाटिवीट् १९६६.
* पतिनेऴ् १९६७.
* युद्धावसानं १९६९.
* पुऱत्तेक्कुळ्ळ वऴि १९७०.
* अश्वत्थामाविन्ऱॆ चिरि १९७९.
* श्रीचक्रं १९८१.
* काक्कनाटन्ऱॆ कथकळ् १९८४.
* आळ्वार्तिरुनगऱिलॆ पन्निकळ् १९८९.
* उच्चयिल्लात्त ऒरु दिवसं १९८९.
* मऴयुटॆ ज्वालकळ् १९८९.
* अरुळप्पाट् १९९३
* जाप्पाणप्पुकयिल,
* बाळ्ट्टिमोऱिलॆ अम्म,
* यूसफ् सरायिलॆ चरस् व्यापारि,
* पुऱत्तेय्क्कुळ्ळ वऴि
* कालप्पऴक्कं (कच्चवटं, युद्धावसानं ऎन्नी समाहारङ्ङळिलॆ कथकळ्) २०१०

; यात्रा संस्मरण

* कुटजाद्रियुटॆ संगीतं १९८९.
* कुळिर्, वेनल्, मऴ १९९२.

; लुमन्ति

* ग्यालऱि, यात्रय्क्किटयिल्, (मलयाळनाट् पोलितिकल विक्लिइ दूगु स्तम्भ)
* काक्कनाटन्ऱॆ पेज् (मलयाळनाट् विकलिइ)

## लिधंसा

पुचः:मलयालम साहित्य
नेपाःया मल्ल जुजुतेगु धलः

**[[मल्ल राजवंश|मल्ल वंश]]** १२गु शदी निसें १८गु शदी तक्क नेपालमण्डलया शासकत ख। इमिगु राज्ययात 'नेपालमण्डल' व राज्यया बासिन्दापिन्त 'नेपामि' (नेपाल वा नेवार) धाइगु या। १५गु शताब्दीया अन्तय् थ्व शासन स्वंगु भागय् विभक्त जुल: भक्तपुर (ख्वप), कान्तिपुर (येँदेस) व ललितपुर (यल देस)। 

सन् १७६९स गोरखाया शासक पृथ्वी नारायण शाहया आक्रमणया लिच्वलं थ्व राजवंश पतन जुल।

## सकल नेपालमण्डलया मल्ल शासक
#अरि देव c.1201 - 1216
#अभय मल्ल c.1216 - 1235
#रणसूर c.1216
#जयदेव मल्ल c.1235 - 1258
#जयभीम देव c.1258 - 1271
#जयसिंह मल्ल c.1271 - 1274
#अनन्त मल्ल c.1274 - 1310
#जयानन्द देव c.1310 - 1320
#जयारि मल्ल c.1320 - 1344
#जयरुद्र मल्ल c.1320 - 1326
#जयराज देव c.1347 - 1361
#जयार्जुन मल्ल c.1361 - 1382
#जयास्थिति मल्ल c.1382 - 1395
#जयज्योतिर् मल्ल c.1395 - 1428
#जयकीर्ति मल्ल c.1395 - 1403
#जयधर्म मल्ल c.1395 - 1408
#जययक्ष मल्ल c.1428 - 1482

## कान्तिपुरया मल्ल शासक
#रत्न मल्ल 1482 - 1520
#सूर्य मल्ल 1520 - 1530
#अमर मल्ल 1530 - 1538
#नरेन्द्र मल्ल 1538 - 1560
#महेन्द्र मल्ल 1560–1574
#सदाशिव मल्ल 1574–1583
#शिवसिंह मल्ल 1583–1620
#लक्ष्मीनरसिंह मल्ल 1620 - 1641
#प्रताप मल्ल 1641–1674
#चक्रवर्त्येन्द्र मल्ल 1669
#महिपतीन्द्र मल्ल 1670
#जयनृपेन्द्र मल्ल 1674–1680
#पार्थिवेन्द्र मल्ल 1680–1687
#भूपालेन्द्र मल्ल 1687–1700
#भास्कर मल्ल 1700–1714
#महेन्द्रसिंह मल्ल 1714–1722
#जगज्ज्य मल्ल 1722–1736
#जयप्रकाश मल्ल 1736–1746, 1750–1768
#ज्योतिप्रकाश मल्ल 1746–1750

## ललितपुरया मल्ल शासक
#पुरन्दर सिंह c.1580 - 1600
#हरिहर सिंह c.1600 - 1609
#शिव सिंह (कान्तिपुर के राजा) 1609 - 1620
#सिद्धि नरसिंह 1620 - 1661
#श्रीनिवास मल्ल 1661 - 1685
#योग नरेन्द्र मल्ल 1685–1705
#लोकप्रकाश मल्ल 1705–1706
#इन्द्र मल्ल (पुरन्दर मल्ल) 1706–1709
#वीर नरसिंह मल्ल 1709
#वीर महीन्द्र मल्ल 1709–1715
#ऋद्धि नरसिंह 1715–1717
#महीन्द्र सिंह (कान्तिपुर के राजा) 1717–1722
#योगप्रकाश मल्ल 1722–1729
#विष्णु मल्ल 1729–1745
#राज्यप्रकाश मल्ल 1745–1758
#विश्वजीत मल्ल 1758–1760
#जयप्रकाश मल्ल (कान्तिपुर के राजा) 1760–1761, 1763–1764
#रणजीत मल्ल (भक्तपुर के राजा) 1762–1763
#दलमर्दन शाह 1764–1765
#तेज नरसिंह मल्ल 1765–1768

## भक्तपुरया मल्ल शासक
#राय मल्ल 1482 - 1519
#प्राण मल्ल 1519 - 1547
#विश्व मल्ल 1547 - 1560
#त्रैलोक्य मल्ल 1560–1613
#जगज्ज्योति मल्ल 1613–1637
#नरेश मल्ल 1637–1644
#जगत प्रकाश मल्ल 1644–1673
#जीतमित्र मल्ल 1673–1696
#भूपतीन्द्र मल्ल 1696–1722
#रणजीत मल्ल 1722–1769

## लिधंसा
* Petech, Luciano. (1984). *Mediaeval History of Nepal (ca. 750-1480)*. 2nd ed. Serie orientale, toma 54. Rome: Institutio Italiano per il Medio ed Estremo Oriente. 

पुचः:नेपाःया इतिहास
शिवानन्द गोस्वामी

**शिवानन्द गोस्वामी** ( अनुमानित संवत् १७१०-१७९७) भारतीय पद्धतिया तंत्र-मंत्र, साहित्य, काव्यशास्त्र, आयुर्वेद, सम्प्रदाय-ज्ञान,  वेद-वेदांग, कर्मकांड, धर्मशास्त्र, खगोलशास्त्र-ज्योतिष, होरा शास्त्र, व्याकरण आदि अनेक विषयया विज्ञ ख।   वय्‌कःया पूर्वज मूलतः तेलंगानाया तेलगूभाषी उच्चकुलीन पंचद्रविड वेल्लनाडू ब्राह्मण ख। इपिं उत्तर भारतीय राजा-महाराजातेगु आग्रह व निमंत्रणाय् राजस्थान, मध्यप्रदेश, उत्तर प्रदेश व उत्तर भारतया अन्य प्रान्तय् वना कुलगुरु, राजगुरु, धर्मपीठ निर्देशक, आदि पदय् आसीन जुयाच्वन| शिवानन्द गोस्वामी त्रिपुर-सुन्दरीया अनन्य साधक व शक्ति-उपासक ख। छम्ह मान्त्रिक व तांत्रिकया रूपय् वय्‌कःया साधना व सिद्धितेगु यक्व बाखँ दयेकातःगु दु। वय्‌कलं श्रीमद्भागवतया छगू ग्रन्थ सिंह-सिद्धांत-सिन्धु नं च्वयादिल। 

## कृति
वय्‌कःया पद्यबद्ध २८ कृति लूगु दु। थ्व कृतित थ्व कथं दु:

१. सिंह-सिद्धांत-सिन्धु (सन १६७४ ईस्वी)

२. सिंह-सिद्धांत-प्रदीपक

३. सुबोध-रूपावली 

४. श्रीविद्यास्यपर्याक्रम-दर्पण

५. विद्यार्चनदीपिका 

६. ललितार्चन-कौमुदी

७. लक्ष्मीनारायणार्चा-कौमुदी 

८. लक्ष्मीनारायण-स्तुति
     
९. सुभगोदय-दर्पण 

१०. आचारसिन्धु

११. प्रयाश्चित्तारणव-संकेत 

१२. आन्हिकरत्न

१३. महाभारत-सुभाषित-श्लोक-संग्रह 

१४. व्यवहारनिर्णय

१५. वैद्यरत्न
 
१६. मुहूर्तरत्न  
 
१५. कालविवेक

१६. तिथिनिर्णय 

१७. अमरकोशस्य बालबोधिनी टीका 

१८. स्त्री-प्रत्ययकोश 

१९. कारक-कोश 
  
२०. समास-कोश

२१. शब्द्भेद्प्रकाश 

२२. आख्यानवाद

२३. पदार्थतत्वनिरूपण 

२४. नय-विवेक 

२५. ईश्वरस्तुति 

२६. कुलप्रदीप

२७. श्रीचंद्रपूजा-प्रयोग

२८. नित्यार्चन-कथन

## लिधंसा

पुचः:हिन्दू च्वमि
गंगानगर जिल्ला

****' भारतया राजस्थान राज्यया छगू जिल्ला ख। 

## प्रशासनिक विभाजन
थ्व जिल्लाया तहसील व ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु-

## स्वयादिसँ
* राजस्थान
* राजस्थानया जिल्ला

पुचः:राजस्थानया जिल्ला
ज्ञानपीठ सिरपा

**ज्ञानपीठ सिरपा** (ज्ञानपीठ पुरस्कार) भारतया छगू साहित्यिक सिरपा ख। थ्व सिरपा भारतया संविधानं भारतीय भाषा धका नालातःगु सकल भासय् भारतीय नागरिकतेसं च्वयातःगु साहित्यिक रचनातेगु दथुइ दकलय् बांलाःगु रचनायात ल्यया बीगु छगू सिरपा ख। 

## सिरपा त्याम्हि
थ्व सिरपा त्याम्हितेगु धलः थ्व कथं दु-
 



## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* भारत

पुचः:भारतय् साहित्य
भोपालगढ तालुका

**भोपालगढ तालुका** भारतया राजस्थान राज्यया जोधपुर जिल्लाया छगू तालुका ख। 
## गां
थ्व तालुकाया गां थ्व कथं दु 
* अरटि‍याकलां
* आसोप
* बागोरि‍या
* बाडाकलां
* बारनी खुर्द
* बासनी हरि‍सि‍ह
* भोपालगढ
* भुण्‍डाना
* बरानी
* बुडकि‍या
* चौकडीकलां
* देवातडा
* गजसि‍हपुरा
* गारासनी
* हीरादेशर
* कागल
* खांगटा
* खारि‍या खंगार
* खेडीसालवा
* खवासपुरा
* कुड
* कोसणा
* कुडी
* मलार
* मंगेरि‍या
* नागलवास
* नाडसर
* उस्‍तरा
* पालडी राणावता
* पालडी सिद्वा
* रजलानी
* रामडावासकलां
* रामपुरा
* रडौद
* रतकुडि‍या
* रूदि‍या
* सालवाखुर्द
* साथीन
* सुरपुराखुर्द

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* राजस्थान

पुचः:राजस्थानया तालुका
बिलाडा तालुका

**** भारतया राजस्थान राज्यया जोधपुर जिल्लाया छगू तालुका ख। 
## गां
थ्व तालुकाया ग्राम पञ्चायत थ्व कथं दु 
* बाला
* बरना
* भावी
* बि‍लाडा
* बि‍जवाडि‍या
* बोरून्‍दा
* बोयल
* बुचकलां
* चान्‍देलाव
* चि‍रढाणी
* चौढा
* घाणामगरा
* हरि‍याडा
* हरि‍याढाणा
* जेति‍वास
* झाक
* कलाउना
* कापरडा
* खारि‍यामीठापुर
* खेजडला
* लाम्‍बा
* मादलि‍या
* मालावास
* मालकोसनी
* नानण
* ओलवी
* पडासलाकलां
* पटेलनगर
* पि‍चि‍याक
* रामासनी
* रामडावास
* रणसीगांव
* रावनि‍याना
* रावर
* रि‍या
* सम्‍भाडि‍या
* सि‍लारी
* सि‍न्‍धीपुरा
* ति‍लवासनी
* उदलि‍यावास

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* राजस्थान

पुचः:राजस्थानया तालुका
आदमपुर तहसील

**** भारतया पञ्जाब राज्यया जलंधर जिल्लाया छगू तहसील ख।

## ग्राम पञ्चायत
थ्व तहसीलया ग्राम पञ्चायत थ्व कथं दु-

## लिधंसा
* भारतया पञ्चायत दिरेक्तरी

## स्वयादिसँ
* पञ्जाब, भारत
* भारतया पञ्जाब राज्यया जिल्ला
* भारतया पञ्जाब राज्यया तहसीलतेगु धलः

पुचः:पञ्जाब, भारतया तहसील
राजस्थानया ब्लकतेगु धलः

भारतया राज्य राजस्थानया ब्लक थ्व कथं दु -

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* राजस्थान

पुचः:राजस्थान
अरांई ब्लक

राजस्थानया अजमेर जिल्लाया छगू ब्लक।

## ग्राम पञ्चायत
थ्व ब्लकया पञ्चायत थ्व कथं दु-

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* राजस्थान

पुचः:राजस्थानया ब्लक
गोविन्द शंकर कुरुप

**गोविन्द शंकर कुरुप** मलयालम भाषाया छम्ह साहित्यकार ख। वय्‌कः ज्ञानपीठ सिरपा त्यानादिम्ह च्वमि ख।

## प्रकाशित कृति
* **चिनाखँ मुना** - साहित्य कौतुकम् - ४ खण्ड (१९२३-१९२९), सूर्यकांति (१९३२), नवातिथि (१९३५), पूजा पुष्पमा (१९४४), निमिषम्(१९४५), चेंकतिरुकल् मुत्तुकल्(१९४५), वनगायकन् (१९४७), इतलुकल् (१९४८), ओटक्कुष़ल्(१९५०), पथिकंटे पाट्टु(१९५१), अंतर्दाह (१९५५),वेल्लिल्प्परवकल् (१९५५), विश्वदर्शनम् (१९६०), जीवन संगीतम् (१९६४), मून्नरुवियुम् ओरु पुष़युम् (१९६४), पाथेयम् (१९६१), जीयुहे तेरंजेटुत्त कवितकल् (१९७२), मधुरम् सौम्यम् दीप्तम्, वेलिच्चत्तिंटे दूतम्, सान्ध्यरागम्।

* **च्वखँ मुना** - गद्योपहारम् (१९४०), लेखमाल(१९४३), राक्कुयिलुकल्, मुत्तुम् चिप्पियुम (१९५९), जी. युटे नोटबुक, जी युटे गद्य लेखनंगल्।

* **दबू प्याखँ** - इरुट्टिनु मुन्पु (१९३५), सान्ध्य (१९४४), आगस्ट १५ (१९५६)।

* **मचा साहित्य** - इलम् चंचुकल् (१९५४), ओलप्पीप्पि (१९४४), राधाराणि, जीयुटे बालकवितकाल्।

* **आत्मकथा** - ओम्मर्युटे ओलंगलिल् (२ खण्ड)

* **भाय्‌हिला** - स्वंगु बंगालीं, निगु संस्कृतं, छगू अँग्रेजी माध्यमया फारसी कृति व अंग्रेजी माध्यमया निगु फ्रेञ्च कृति। बंगाली कृति- गीतांजलि, एकोत्तरशती, टागोर। संस्कृत कृति- मध्यम व्यायोग व मेघदूत, फारसीया रुबाइयात ए उमर ख़ैयाम व फ़्रेंच कृतितेगु अंग्रेजी नां- द ओल्ड मैन हू डज़ नॉट वांट टु डाय, व द चाइल्ड व्हिच डज़ नॉट वॉन्ट टु बी बॉर्न।

## स्वयादिसँ
* ज्ञानपीठ सिरपा

पुचः:मलयालम साहित्यकार
पुचः:ज्ञानपीठ सिरपा
ताराशंकर बंधोपाध्याय

**ताराशङ्कर बन्द्योपाध्याय** (जुलाइ २३, सन् १८९८-सेप्तेम्बर १४, सन् १९७१) बंगाली भाषाया छम्ह बांलाम्ह बाखं साहित्यकार, उपन्यासकार व चिहाकः बाखँच्वमि ख।

## जन्म व शिक्षा
वय्‌कःया जन्म सन् १८९८ सालया जुलाइ २३ खुनु पश्चिमबङ्गालया बीरभूम जिल्लाया लाभपुर गामय् जमिन्दार परिवारय् जुल। वय्‌कःया मां-अबुया नां प्रभाबती देबी व हरिदास बन्द्योपाध्याय ख। वय्‌कलं लाभपुरया यादबलाल हाइ स्कुलं एन्ट्रान्स पास याना सेन्ट जेभियर्स कलेजय् भर्ति जुयादिल।

## राजनैतिक जीवन
ताराशङ्कर भारतीय कांग्रेस पार्टीय् ब्वति कया समाजसेवामूलक ज्या यानादिल व थुकिया निंतिं जेलय् नं लानादिल। वय्‌कः छकः युनियन बोर्दया प्रेसिदेन्त नं जुयादिल।

## च्वखँया विशेषता
वय्‌कःया च्वखँय् आपालं बीरभूम-बर्धमान अञ्चलया साँओताल, बागदि, बोष्टम, बाउरि, डोम, गांया सम्प्रदायया सामाजिक बाखं खनेछिं। सामाजिक परिवर्तनया थीथी किपा वय्‌कलं थःगु बाखँय् च्वयादिगु दु। 

## संकिपा

* जलसाघर व अभियान (सत्यजित रायया निर्देशनय्)

## उल्लेखयोग्य ग्रन्थ

बंगाली उपन्यासकार ताराशङ्कर बन्द्योपाध्यायया साहित्य कर्मया संक्षिप्त धलः थ्व कथं दु:

## दबूप्याखं
* द्बीपान्तर(१९४५)
* पथेर डाक(१९४३)
* दुइ पुरुष(१९४३)

## सिरपा
* शरत स्मृति पुरस्कार (कोलकाता विश्वविद्यालय)।
* जगत्तारिणी स्मृतिपदक (कोलकाता विश्वविद्यालय)।
* रबीन्द्र पुरस्कार (आरोग्य निकेतन)।
* साहित्य अकादेमी पुरस्कार (आरोग्य निकेतन)।
* ज्ञानपीठ पुरस्कार (गणदेबता)।
* पद्मश्री व पद्मभूषण उपाधि।

पुचः:ज्ञानपीठ सिरपा
पुचः:बंगाली च्वमि
कुप्पल्लि वेङ्कटप्प पुट्टप्पा

thumb

**कुवेंपु** वा **कुप्पल्लि वेङ्कटप्प पुट्टप्पा** (कन्नड भासय् ಕುವೆಂಪು वा ಕುಪ್ಪಳ್ಳಿ ವೆಂಕಟಪ್ಪ ಪುಟ್ಟಪ್ಪ) (दिसेम्बर २९, सन् १९०४ - नोभेम्बर ११, सन् १९९४)  - कन्नड भासय् च्वखँ च्वयादिम्ह छम्ह नांजाम्ह साहित्यकार ख। वय्‌कःयात कर्नाटक राज्यय् **राष्ट्रकवि** नं धाइगु या। वय्‌कः ज्ञानपीठ सिरपा त्यानादिम्ह दकलय् न्हापांम्ह कन्नड साहित्यकार ख। वय्‌कलं 'विश्व मानव' परिकल्पनाया साहित्यमूलक समाजिक चेतना दयेकादिल। कन्नड साहित्यय् वय्‌कःया यक्व योगदान दु। 

## कृति
**काव्य**
* अमलन कथॆ (मचा साहित्य) (१९२४)
* बॊम्मनहळ्ळिय किंदरिजोगि (मचा साहित्य) (१९२६)
* हाळूरु (१९२६)
* कॊळलु (१९३०)
* पांचजन्य (१९३३)
* कलासुंदरि (१९३४)
* नविलु (१९३४)
* चित्रांगदा (१९३६) (खण्डकाव्य)
* कथन कवनगळु (१९३६)
* कोगिलॆ मत्तु सोवियट् रष्या (१९४४)
* कृत्तिकॆ (१९४६)
* अग्निहंस (१९४६)
* पक्षिकाशि (१९४६)
* किंकिणि (१९४६)
* प्रेमकाश्मीर (१९४६)
* षोडशि (१९४७)
* नन्न मनॆ (१९४७)
* जेनागुव (१९५२)
* चंद्रमंचकॆ बा, चकोरि! (१९५४)
* इक्षु गंगोत्रि (१९५७)
* अनिकेतन (१९६३)
* अनुत्तरा (१९६३)
* मंत्राक्षतॆ (१९६६)
* कदरडकॆ (१९६७)
* प्रेतक्यू (१९६७)
* कुटीचक (१९६७)
* हॊन्न हॊत्तारॆ (१९७६)
* समुद्रलंघन (१९८१)
* कॊनॆय तॆनॆ मत्तु विश्वमानव गीतॆ (१९८१)
* मरिविज्ञानि (१९४७) (मचा साहित्य) 
* मेघपुर (१९४७) (मचा साहित्य) 
**[[श्री रामायण दर्शनम्]] (१९४९) (महाकाव्य)**

**अंग्रेजी च्वसु मुना**
* बिगिनर्'स् म्यूस् (१९२२)
* अलियन् हार्प् (१९७३)

**दबू प्याखं**
* मोडण्णन तम्म  (१९२६)
* जलगार (१९२८)
* यमन सोलु (१९२८)
* नन्न गोपाल (१९३०) 
* बिरुगाळि (१९३०)
* स्मशान कुरुक्षेत्र (१९३१)
* महारात्रि (१९३१)
* वाल्मीकिय भाग्य (१९३१)
* रक्ताक्षि (१९३२)
* शूद्र तपस्वि (१९४४)
* बॆरळ्गॆ कॊरळ् (१९४७)
* बलिदान (१९४८)
* चंद्रहास (१९६३)
* कानीन (१९७४)

**कादंबरि**
* कानूरु सुब्बम्म  हॆग्गडति (१९३६)
* मलॆगळल्लि मदुमगळु (१९६७)

**बाखंमुना:**
* संन्यासि मत्तु इतर कथॆगळु (१९३६)
* नन्न देवरु मत्तु इतरॆ कथॆगळु (१९४०)

**ललित च्वखं**
* मलॆनाडिन चित्रगळु (१९३३)

**गद्य/विचार/विमर्श/च्वसु:**
* आत्मश्रीगागि निरंकुशमतिगळागि (१९४४)
*साहित्य  प्रचार (१९४४)
* काव्य विहार (१९४७)
* तपोनंदन (१९५०)
* विभूति पूजॆ (१९५३)
* द्रौपदिय श्रीमुडि १९६०)
* रसोवैसः (१९६२)
* षष्ठि नमन (१९६४)
* इत्यादि (१९७०)
* मनुजमत-विश्वपथ (१९७१)
* विचार क्रांतिगॆ आह्वान (१९७४)
* जनताप्रज्ञॆ मत्तु वैचारिक जागृति (१९७८)

**भाषण**
* श्री कुवॆंपु भाषणगळु भाग १ (१९६६)
* श्री कुवॆंपु भाषणगळु भाग २ (१९७६)

**आत्मचरित्र**
* नॆनपिन दोणियल्लि 

**जीवनी**
* श्री रामकृष्ण परमहंस (१९३४)
* स्वामि विवेकानंद (१९३४)

**रामकृष्ण-विवेकानंद साहित्य**
* विवेकवाणि (१९३३)
* गुरुविनॊडनॆ देवरडिगॆ (१९५४)

**वेदांत साहित्य**
* ऋषिवाणि (१९३४)
* वेदांत (१९३४)
* मंत्र मांगल्य (१९६६)

**मेमेगु**
* जनप्रिय वाल्मीकि रामायण (१९५०)
* प्रसारांग (१९५९)

## ''' सिरपा'''

thumb|right|250px|कुवेंपुया छेँ

* केंद्र साहित्य अकाडॆमि सिरपा- (श्रीरामायण दर्शनं) (१९५५)
* पद्मभूषण (१९५८)
* मैसूरु विश्वविद्यालयया सम्माननीय "डि.लिट्." पदवी
* कर्नाटकया 'राष्ट्रकवि' सिरपा (१९६४)
* कर्नाटक विश्वविद्यालय गौरव डि.लिट्. (१९६६)
* ज्ञानपीठ सिरपा  (श्री रामायण दर्शनं) (१९६८)
* बंगलूर विश्वविद्यालयया सम्माननीय "डि.लिट्." (१९६९)
* पद्मविभूषण (१९८९)
* कर्नाटक रत्न (१९९२)
* पंप प्रशस्ति(१९८८)

## स्वयादिसँ
* कन्नड साहित्य
* कर्नाटक

पुचः:कन्नड साहित्य
पुचः:ज्ञानपीठ सिरपा
गुरदयाल सिंह

***गुरदयाल सिंह*** (ज्यानुवरी १०, सन् १९३३) छम्ह पञ्जाबी च्वमि ख। वय्‌कलं थःगु न्हापांगु बाखं *भागां वाल़े* नापं छम्ह बाखंमिया रुपय् सन् १९५७स प्रो. मोहन सिंहया **पञ्ज दरिआ**य् पिथनादिल। वय्‌कलं पञ्जाबी उपन्यासया ख्यलय् हिउपा हयादिल। सन् १९६४स वय्‌कःया न्हापांगु पिथंगु उपन्यास मड़्ही दा दीवा पञ्जाबी भासय् छगू महत्त्वपूर्ण आलोचनातमक यथार्थवादी रचनाया रुपय् स्थापित जुल।

## रचनात
### उपन्यास
* मड़्ही दा दीवा
* अणहोए
* रेते दी इक्क मुट्ठी
* कुवेला
* अद्ध चानणी रात
* आथण उग्गण
* अंन्हे घोड़े दा दान
* पहु फुटाले तों पहिलां
* परसा (१९९२)
* आहण (२००९)

### बाखं मुना
* सग्गी फुल्ल
* चंन दा बूटा
* ओपरा घर
* कुत्ता ’ते आदमी
* मसती बोता
* रुक्खे मिस्से बंदे
* बेगाना पिंड
* चोणवीआं कहाणीआं
* पक्का टिकाणा
* करीर दी ढिंगरी
* मेरी प्रतिनिध रचना (पंजाबी युनिभर्सिति)

### नाटक
* फ़रीदा रातीं वड्डीआं
* विदाइगी तों पिच्छों
* निक्की मोटी गल्ल

### च्वखं
* पंजाब दे मेले ’ते तिउहार
* दुखीआ दास कबीर है
* निआण मत्तीआं (आत्म कथा-१)
* दूजी देही (आत्म कथा-२)
* सतजुग दे आउण तक्क
* डगमग छाड रे मन बउरा

### मस्तेगु साहित्य
* बकलम खुद
* टुक्क खोह लए कावां
* लिखतम बाबा खेमा
* गप्पीआं दा पिउ
* महांभारत
* धरत सुहावी
* तिंन कदम धरती
* खट्टे मिट्ठे लोक
* जीवन दासी गंगा
* काळू कौतकी

## हनेज्या
गुरदयाल सिंहयात सन् १९९८स भारतीय राष्ट्रपतिं पदम स्री सिरपां हनादिल। वय्‌कःयात सन् १९९९स ज्ञानपीठ सिरपा, भारतीय साहित्य अकादमी सिरपा (१९७५), नानक सिंह नावलिसट सिरपा (१९७५), सोभियत नेहरु सिरपा (१९८६), पञ्जाबी साहित्य अकाडमी आदि थीथी सिरपां हनातःगु दु।

वय्‌कःया उपन्यास मड़्ही दा दीवाय् आधारित संकिपायात रिजनल फिल्म अवार्द (सन् १९८९) ब्युगु दु।

## लिधंसा


## स्वयादिसँ
* पञ्जाबी भाषा
* ज्ञानपीठ सिरपा

पुचः:पञ्जाबी साहित्यकार
पुचः:ज्ञानपीठ सिरपा
बिलासपुर तहसील

# बिलासपुर तहसील, छत्तीसगढ
# बिलासपुर तहसील, उत्तरप्रदेश
बिलासपुर तहसील, उत्तरप्रदेश

**** भारतया उत्तरप्रदेश राज्यया छगू तहसील ख।

## गां
थ्व तहसीलया गां थ्व कथं दु-

## स्वयादिसँ
* उत्तरप्रदेश
* उत्तर प्रदेशया जिल्ला
* उत्तरप्रदेशया तहसीलतेगु धलः

पुचः:उत्तरप्रदेश
पुचः:उत्तरप्रदेशया तहसील
लुण्ड्रा तहसील

**** छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया छगू तहसील ख। 

## गां
थ्व तहसीलया गां थ्व कथं दु-

* अमडी, लुण्ड्रा मण्डल
* कर्रा, लुण्ड्रा मण्डल
* किशुनपुर, लुण्ड्रा मण्डल
* कुदर, लुण्ड्रा मण्डल
* चंगोरी, लुण्ड्रा मण्डल
* चंदेश्वरपु, लुण्ड्रा मण्डल
* जमोनी, लुण्ड्रा मण्डल
* डुमकी, लुण्ड्रा मण्डल
* पडोली, लुण्ड्रा मण्डल
* जोरी, लुण्ड्रा मण्डल
* विलहमा, लुण्ड्रा मण्डल
* बबौली, लुण्ड्रा मण्डल
* आशनडीह, लुण्ड्रा मण्डल
* छेरमुण्डा, लुण्ड्रा मण्डल
* दिवरी, लुण्ड्रा मण्डल
* नोडीया, लुण्ड्रा मण्डल
* रघूपुर, लुण्ड्रा मण्डल
* सरईडीह, लुण्ड्रा मण्डल
* दुन्दू, लुण्ड्रा मण्डल
* धोरपुर, लुण्ड्रा मण्डल
* भिलाईकला, लुण्ड्रा मण्डल
* मसगा, लुण्ड्रा मण्डल
* ककनी, लुण्ड्रा मण्डल
* कछार, लुण्ड्रा मण्डल
* कोइलारी, लुण्ड्रा मण्डल
* चिलरपुर, लुण्ड्रा मण्डल
* डुमरडीह, लुण्ड्रा मण्डल
* रवई, लुण्ड्रा मण्डल
* भेडिया, लुण्ड्रा मण्डल
* सपडा, लुण्ड्रा मण्डल
* उरदरा, लुण्ड्रा मण्डल
* कोरंधा, लुण्ड्रा मण्डल
* गुजरवार, लुण्ड्रा मण्डल
* पसेना, लुण्ड्रा मण्डल
* नागम, लुण्ड्रा मण्डल
* करकिमा, लुण्ड्रा मण्डल
* चलगली, लुण्ड्रा मण्डल
* रीरी, लुण्ड्रा मण्डल
* अगासी, लुण्ड्रा मण्डल
* गगोली, लुण्ड्रा मण्डल
* घघरी, लुण्ड्रा मण्डल
* पटोरा, लुण्ड्रा मण्डल
* सहनपुर, लुण्ड्रा मण्डल
* करौली, लुण्ड्रा मण्डल
* बतोली, लुण्ड्रा मण्डल
* खुरनडिह, लुण्ड्रा मण्डल
* जमीरा, लुण्ड्रा मण्डल
* सखौली, लुण्ड्रा मण्डल
* करगीडीह, लुण्ड्रा मण्डल
* कुन्दीकला, लुण्ड्रा मण्डल
* बकनाकला, लुण्ड्रा मण्डल
* बकेला, लुण्ड्रा मण्डल
* बदगरी, लुण्ड्रा मण्डल
* सेमडीह, लुण्ड्रा मण्डल
* अजीरमा, लुण्ड्रा मण्डल
* करदोनी, लुण्ड्रा मण्डल
* केपी, लुण्ड्रा मण्डल
* कोडीमा, लुण्ड्रा मण्डल
* जमडी, लुण्ड्रा मण्डल
* डकई, लुण्ड्रा मण्डल
* बासा, लुण्ड्रा मण्डल
* राता, लुण्ड्रा मण्डल
* गजहाडाड, लुण्ड्रा मण्डल
* दर्रीडीह, लुण्ड्रा मण्डल
* बटवाही, लुण्ड्रा मण्डल
* रघुनाथपुर, लुण्ड्रा मण्डल
* लालमाटी, लुण्ड्रा मण्डल
* सकीलमा, लुण्ड्रा मण्डल
* सुमेरपुर, लुण्ड्रा मण्डल
* ऊचडीह, लुण्ड्रा मण्डल
* कोट, लुण्ड्रा मण्डल
* गंगापुर, लुण्ड्रा मण्डल
* पुरकेला, लुण्ड्रा मण्डल
* सायरराई, लुण्ड्रा मण्डल
* असकला, लुण्ड्रा मण्डल
* लमगांव, लुण्ड्रा मण्डल
* सिलसिला, लुण्ड्रा मण्डल
* ओदारी, लुण्ड्रा मण्डल
* चोरकीडीह, लुण्ड्रा मण्डल
* जरहाडीह, लुण्ड्रा मण्डल
* बुलगा, लुण्ड्रा मण्डल
* ऊपरपोडी, लुण्ड्रा मण्डल
* खालपोडी, लुण्ड्रा मण्डल
* चिरंगा, लुण्ड्रा मण्डल
* डंडगांव, लुण्ड्रा मण्डल
* बरकोल, लुण्ड्रा मण्डल
* बरडीह, लुण्ड्रा मण्डल
* अमगांव, लुण्ड्रा मण्डल
* करेसर, लुण्ड्रा मण्डल
* करांकी, लुण्ड्रा मण्डल
* डहौली, लुण्ड्रा मण्डल
* बहेराडीह, लुण्ड्रा मण्डल
* लुण्ड्रा, लुण्ड्रा मण्डल
* ससोली, लुण्ड्रा मण्डल
* गढबीरा, लुण्ड्रा मण्डल
* झेराडीह, लुण्ड्रा मण्डल
* तुरीयाभीरा, लुण्ड्रा मण्डल
* दोरना, लुण्ड्रा मण्डल
* पतराडीह, लुण्ड्रा मण्डल
* पारवतीपुर, लुण्ड्रा मण्डल
* बरगीडीह, लुण्ड्रा मण्डल
* महोरा, लुण्ड्रा मण्डल
* गाजरमुंडा, लुण्ड्रा मण्डल
* गेरसा, लुण्ड्रा मण्डल
* जामडीह, लुण्ड्रा मण्डल
* जासकेला, लुण्ड्रा मण्डल
* बरौली, लुण्ड्रा मण्डल
* राइकला, लुण्ड्रा मण्डल
* रांईखुर्द, लुण्ड्रा मण्डल
* खाराकोना, लुण्ड्रा मण्डल
* हेडसपुर, मुंगेली मण्डल

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* छत्तीसगढ
* छत्तीसगढया जिल्ला
* छत्तीसगढया तहसीलतेगु धलः

पुचः:छत्तीसगढ
पुचः:छत्तीसगढया तहसील
सीतापुर तहसील

# सीतापुर तहसील, उत्तरप्रदेश
# सीतापुर तहसील, छत्तीसगढ
सुगत सौरभ

**सुगत सौरभ** चित्तधर हृदयजुं च्वयादीगु नेपालभाषाया महाकाव्य ख। थ्व महाकाव्य बुद्धया जीवनय् आधारित दु। वय्‌कलं थ्व महाकाव्य नेपालभाषाया जेल कालय् सन् १९४१ निसें सन् १९४५या दुने झ्यालखानाया दुने नं हे च्वयादिल। वय्‌कःया केँहे मोतिलक्ष्मी उपासिकां वय्‌कलं च्वयादीगु पौ झ्यालखानां पिने हय्गु ज्या यानादिल।

## बाखं

*सुगत सौरभ* महाकाव्यय् बुद्धया जीवनी ब्वयातःगु दु। थ्व सफूया १९गु अध्यायय् बुद्धया जन्मं निसें निर्वाणतक्कया बाखँ कनातःगु दु। हृदयजुं थाय्‌थासय् नेपाःया सामाजिक रुपरेखाया चित्रण नं यानादिगु दु। 

थ्व ग्रन्थयात काव्यिक सौन्दर्यतां जाःगु बुद्धया जीवनीया रुपय् नालातःगु दु। नापं, थुकियात नेपालभाषाया सर्वोत्कृष्ट कृतिइ छगूया रुपय् कायेगु या।

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* नेपालभाषा

पुचः:नेपालभाषा साहित्य
नेपालभाषाया च्वमितेगु धलः

नेपालभाषा साहित्ययात श्रीवृद्धि यायेत इतिहासय् यक्व च्वमितेसं थःथःगु पाखें थीथी रुपय् थीथी च्वखँ च्वयाः वा ल्हाये खँ ल्हाना योगदान बियादीगु दु। नेपालभाषाय् योगदान बीपिं छुं च्वमित थ्व कथं दु -

## प्राचीनकाल

## मध्यकाल

## पूनर्जागरण व आधुनिककाल

## लिधंसा

पुचः:नेपालभाषा साहित्य
चेन्नई जिल्ला

**** भारतया दक्षिणी राज्य तमिलनाडुया छगू जिल्ला ख। थ्व जिल्लाया आधिकारिक भाय् तमिल भाषा ख। 

## प्रशासन
विस्तारित चेन्नई जिलाय् ३ राजस्व प्रभाग (उत्तरी चेन्नई, मध्य चेन्नई व दक्षिण चेन्नई), १६ राजस्व मण्डल , ४९ सीडी व ़२५ राजस्व गां दु। जिल्लाय् महानगरीय चेन्नई कर्पोरेशन नं ला। चेन्नई जिल्लाया राजस्व मण्डल थ्व कथं दु:
* तंडैयारपेट मण्डल
* अंतकाराई मण्डल
* अयनावरम मण्डल
* एग्मोर मण्डल
* ग्विन्दि मण्डल
* माम्बलम मण्डल
* मायलापुर मण्डल
* पेरम्बूर मण्डल
* पुरसैवैकम मण्डल
* वेलाचेरी मण्डल
* मदुरावायल मण्डल
* तिरुवोट्टियूर मण्डल
* चोलिंगनल्लूर मण्डल
* अलंदुर मण्डल
* माधवरम मण्डल
* अम्बत्तूर मण्डल

## स्वयादिसँ
* भारत
* तमिलनाडु
* तमिलनाडुया जिल्ला
* तमिलनाडुया तालुकातेगु धलः

पुचः:तमिलनाडुया जिल्ला
कांचीपुरम जिल्ला

**** भारतया दक्षिणी राज्य तमिलनाडुया छगू जिल्ला ख। थ्व जिल्लाया आधिकारिक भाय् तमिल भाषा ख। थ्व जिल्लाया मू नगर थथे दु: वन्दलुर, 
वालजबाद, 
अलद्गपुर, 
अलपक्कम, 
अनकपुथुर, 
चेंगलपट्टु, 
चित्लपक्कम, 
एडाकालीनाडु, 
इन्जम्बक्कम, 
जल्लादियाम्पेट, 
कांचीपुरम्, 
कोट्टीभक्कम, 
कुन्द्रथुर, 
मदम्बक्कम, 
मदिप्पक्कम, 
मदुरन्थकम, 
मम्मल्लपुरम, 
मनपक्कम, 
मन्गडु, 
मरैमलैनगर, 
मीनम्बक्कम, 
मेलामईयुर, 
मूवरसम्पेट्टई, 
नन्दम्बक्कम, 
नन्दीवर्णम-गुडुवंचेरी, 
नत्तपेट्टई, 
नीलंकरई।

## जनसंख्या
सन् २०११स जनगणना कथं थ्व जिल्लाया तालुका व ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु-

## स्वयादिसँ
* भारत
* तमिलनाडु
* तमिलनाडुया जिल्ला
* तमिलनाडुया तालुकातेगु धलः

पुचः:तमिलनाडुया जिल्ला
नामक्‍कल जिल्ला

**** भारतया दक्षिणी राज्य तमिलनाडुया छगू जिल्ला ख। थ्व जिल्लाया आधिकारिक भाय् तमिल भाषा ख। थ्व जिल्लाया मू नगर थ्व कथं दु-
* भेलुर
* वेंकाराय
* वेन्नन्थुर
* अलमपलयम
* अथनुर
* देवनन्गुरुची
* इरुमैपट्टी
* कलप्पनईच्केन्पट्टी
* कुमारपलयम
* मल्लसमुद्रम
* मोहनुर
* नमगिरिपेट्टई
* नमक्कल

## जनसंख्या
सन् २०११स जनगणना कथं थ्व जिल्लाया तालुका व ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु-

## स्वयादिसँ
* भारत
* तमिलनाडु
* तमिलनाडुया जिल्ला
* तमिलनाडुया तालुकातेगु धलः

पुचः:तमिलनाडुया जिल्ला
ईरोड जिल्ला

**** भारतया दक्षिणी राज्य तमिलनाडुया छगू जिल्ला ख। थ्व जिल्लाया आधिकारिक भाय् तमिल भाषा ख। 

## जनसंख्या
सन् २०११स जनगणना कथं थ्व जिल्लाया तालुका व ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु-

## नगर क्षेत्र
थ्व जिल्लाया मू नगर थथे दु: 

* वनिपुथुर 
* वीरप्पन्चत्राम 
* भेल्लकोइल 
* भेल्लोत्तम्परप्पु 
* वेंगम्पुदुर 
* विजयपुरी 
* अन्थियुर 
* अप्पाकुदल 
* अरचलुर 
* अरियप्पम्पलयम 
* अथनै 
* अवल्पून्डुराइ 
* भवानीसगर 
* ब्राह्मण पेरिया-अग्रहरम् 
* चेन्नसमुद्रम 
* चेन्नीमलै 
* चिन्नक्कम्पलयम 
* चिथोड 
* धारापुरम 
* इलाथुर 
* एरोड 
* गोबिचेट्टिपलयम 
* कम्गेयम 
* कांजीकोइल 
* कन्नीभदी 
* कसिपलयम (इ) 
* कसिपलयम (जी) 
* केम्बैनैकेन्पलयम 
* किलाम्पडी 
* कोदुमुदी 
* कोलाप्पलुर 
* कोलाथुपलयम 
* कोल्लन्कोइल 
* कुहालुर 
* कुन्नथुर 
* लक्कमपट्टी 
* मोदकुरिची 
* मुकासीपिडारियुर 
* मुलानुर 
* मुथुर 
* नल्लमपट्टी 
* नाम्बियुर 
* नसियानुर 
* नेरुंजिपेट्टई

## स्वयादिसँ
* भारत
* तमिलनाडु
* तमिलनाडुया जिल्ला
* तमिलनाडुया तालुकातेगु धलः

पुचः:तमिलनाडुया जिल्ला
करूर जिल्ला

**** भारतया दक्षिणी राज्य तमिलनाडुया छगू जिल्ला ख। थ्व जिल्लाया आधिकारिक भाय् तमिल भाषा ख। थ्व जिल्लाया मू नगर व प्रशासनिक केन्द्र करूर खः। थ्व जिल्लाया क्षेत्रफल २,९०४ वर्ग किमी दु। थ्व जिल्लाय् २ खुसि अमरावती व कावेरीया संगम जुइ।

करूरय् चेरा चोल व नायक वंशया शासन दयाच्वन। लिपा, थन अंग्रेजतेगु शासन जूवन। थ्व थाय् प्राचीन काल निसें हे लुंया तिसा दयेकिगु ज्याया निंतिं नांजाः। करूर विभिन्न तमिल जुजुतेगु युद्धक्षेत्र नं जूगु इतिहास दु। इतिहासय् थ्व थाय् कोंगु देशया भाग जूगु नं उल्लेख यानातःगु दु। थ्यं-मथ्यं २००० दँया इतिहास नापं करूर नगर तमिलनाडुया दकले पुलांगु नगरय् छगू खः। 

प्राचीन कालय् थ्व थाय् करुवूर व वांची नगरया नामं म्हसीका तलः। थ्व थाय् चेर राज्यया राजधानी नं खः। चोल व पांडिया साम्राज्यतेसं थ्व जिल्लाया करुर नगरयात त्याकेत यक्व ल्वापू ल्वातः। करुवूरया प्राचीन कालय् रोमापुरी नाप नापंया स्वापू दयाच्वन। थीथी पुरातत्व अध्ययनय् थन रोमन सिक्का लूगु दु, गुकिलिं करुवूरं लुंया तिसा निर्यात याइ धाःगु खँयात समर्थन या। थ्व नापं १५० यूनानी चिनाखँमितेसं थःगु म्येय् करुवुरा वा "कोरुवुरा"या रूपय् वर्णित याःगु व थ्व नगरयात तमिलनाडुया दकले भिंगु वाणिज्यिक केन्द्र धकाः धयातःगु दु।

चेरतेगु राजधानी वनजीइ पांड्यातेगु कब्जा धुंका लिपा पल्लव जुजुतेगु शासन वलः। करुवूर ताःहाकःगु समय तक चोलतेगु शासनया अधीनय् लानाच्वन। करुवूर नायक व लिपा टीपू सुल्तानया शासनया अधीनय् लाःवन। सन् १७९३स अंग्रेजतेसं करूर किल्लायात भेद यासें करूरय् कब्जा यात।

करूर तालुका ब्रिटिश शासन बिले तत्कालीन कोयंबटूर जिल्लाया भाग जुयाच्वन। लिपा, सन् १९१०स तिरुचिरापल्ली जिल्लाय् थ्व तालुका विलय जुल।

## जनसंख्या
सन् २०११स जनगणना कथं थ्व जिल्लाया तालुका व ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु-

## चाःहिलिगु
थ्व जिल्लाया छुं नांजःगु थाय् थ्व कथं दु:
* अरुल्मिकु कल्याण पसुपदीश्वरर देगः
* कल्याण पसुपदीश्वरर देगः
* अरुलमिकु मरियम्मन देगः
* अरुल्मिकु कल्याण वेंकटरमण स्वामी देगः
* एवोकैडो हिल 
* नेरूर 
* पुगाझिमलाई 
* अय्यारमलाई 
* तिरुमुकुदलूर 
* थिरकम्पुलियुर चेल्लांडियाम्मन देगः
* सरकारी संग्रहालय 
* पोन्नानियार बांध 
* मयनूर कथावाणी 
* अम्मा पार्क 

## स्वयादिसँ
* भारत
* तमिलनाडु
* तमिलनाडुया जिल्ला
* तमिलनाडुया तालुकातेगु धलः

पुचः:तमिलनाडुया जिल्ला
अरियलूर जिल्ला

**** भारतया दक्षिणी राज्य तमिलनाडुया छगू जिल्ला खः। थ्व जिल्लाया आधिकारिक भाय् तमिल भाषा खः। थ्व जिल्लाया प्रशासनिक मुख्यालय अरियालुर खः। थ्व जिल्लाया क्षेत्रफल १,९४० वर्ग किमी दु।

चोल राजवंशया जुजु राजेन्द्र चोलद्वारा निर्मित गंगईकोंडा चोलपुरम थ्व जिल्लाय् स्थित छगू यूनेस्को विश्व धरोहर स्थल खः। अरियालुर जिल्लाय् यक्व सिमेन्त ज्यासः दु। 

## भूगोल
थ्व जिल्लाय् ३ मुख्य खुसि दु: कोल्लीदम , मारुथैयार व वेल्लारू। थ्व जिल्लाया प्रमुख शहर अरियालुर , वोडियारपालयम , जयनगोंडम खः। थ्व जिल्लाया सीमा थ्व कथं दु:
* उत्तर, उत्तर पूर्व व पूर्व: कुड्डालोर जिल्ला
* दक्षिण और दक्षिण-पूर्व: तंजावुर जिल्ला
* दक्षिण पश्चिम: तिरुचिरापल्ली जिल्ला
* पश्चिम व उत्तर-पश्चिम: पेरम्बलूर जिल्ला

## जनसंख्या
सन् २०११स जनगणना कथं थ्व जिल्लाया तालुका व ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु-

## स्वयादिसँ
* भारत
* तमिलनाडु
* तमिलनाडुया जिल्ला
* तमिलनाडुया तालुकातेगु धलः

पुचः:तमिलनाडुया जिल्ला
कोयम्बत्‍तूर जिल्ला

**** भारतया दक्षिणी राज्य तमिलनाडुया छगू जिल्ला ख। थ्व जिल्लाया आधिकारिक भाय् तमिल भाषा ख। 

## जनसंख्या
सन् २०११स जनगणना कथं थ्व जिल्लाया तालुका व ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु-

## नगर
थ्व जिल्लाया थाय् थ्व कथं दु:

* ए.थिरुमुरुगन्पून्डी
* अचिपट्टी
* वेदपट्टि
* वीराकेरलम्
* भेलम्पलयम्
* भेल्लकिनार
* भेल्लालुर
* भेट्टैकारनपुदुर
* विलन्कुरिचि
* जमिन उथुकुलि
* अलंथुराय
* अनैमली
* अंदिपलयम
* अन्नुर
* अशोकपुरम
* अवनाशी
* चेट्टिपलयम
* चिन्नापलयम
* चिन्नभेदम्पट्टि
* धली
* धलियुर
* गोउंदम्पलयम
* गुदलुर
* इदिकराई
* इरुगुर
* कालापट्टी
* कनक्कमपलयम
* कन्गयमपल्लम
* कनियुर
* कन्नमपलयम
* करमदई
* किनाथुकादभु
* कोमारलिंगम
* कोट्टुर
* कुनियमुथुर
* कुरिची
* कुरुदम्पलयम
* मदथुकुलम
* मदुक्कराई
* मंगलम
* मेत्तुपलयम
* मोप्पेरिपलयम
* मुरुगणपलयम
* नरसिंहनैकेनपलयम
* नेरिप्पेरिचल

## स्वयादिसँ
* भारत
* तमिलनाडु
* तमिलनाडुया जिल्ला
* तमिलनाडुया तालुकातेगु धलः

पुचः:तमिलनाडुया जिल्ला
दार्जिलिङ जिल्ला

**** भारतया पूर्वी राज्य पश्चिम बंगालया छगू जिल्ला ख। थ्व जिल्लाया मू नगर थ्व कथं दु-
* बैरतिसल
* कार्ट रोड
* दार्जिलिङ
* कालिम्पोङ
* खर्सोङ
* मिरिक

## प्रशासनिक विभाजन
सन् २०११स जनगणना कथं दार्जिलिङ जिल्लाया उपजिल्ला (तहसील) व ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु--

## स्वयादिसँ
* भारत
* पश्चिम बंगाल
* पश्चिम बंगालया जिल्ला
* पश्चिम बंगालया तहसीलतेगु धलः

पुचः:पश्चिम बंगालया जिल्ला
बाँकुडा जिल्ला

**** भारतया पूर्वी राज्य पश्चिम बंगालया छगू जिल्ला ख। 

## प्रशासनिक विभाजन
बाँकुड़ा जिल्लाय् स्वंगु महकुमा दु। थ्व ख – 
* बाँकुड़ा सदर महकुमा
* बिष्णुपुर महकुमा 
* खातड़ा महकुमा 

थ्व महाकुमात २२ विकास ब्लकय् विभक्त दु। 

बाँकुड़ाय् स्वंगु पौरसभा दु। थ्व ख –
* बाँकुड़ा
* बिष्णुपुर
* सोनामुखि
थ्व जिल्लाय् पौरसंस्था मदु।

सन् २०११स जनगणना कथं थ्व जिल्लाया उपजिल्ला (तहसील) व ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु--

## स्वयादिसँ
* भारत
* पश्चिम बंगाल
* पश्चिम बंगालया जिल्ला
* पश्चिम बंगालया तहसीलतेगु धलः

पुचः:पश्चिम बंगालया जिल्ला
पश्चिम बंगालया महकुमातेगु धलः

**महकुमा** धाःगु पश्चिम बङ्गालया छगू प्रशासनिक इकाइ ख। राज्यया शासन कार्य अपुइकेत थ्व राज्यया जिल्लातेत महकुमाय् बायातःगु दु। पश्चिम बङ्गालया १९गु जिल्लाय् वर्तमानय् ६२गु महकुमा दु। महकुमातेत हानं बिकास ब्लकय् बिभक्त यानातःगु दु।

प्रति महकुमाय् शासनकार्य परिचालन यायेत छम्ह महकुमा-शासक नियुक्त यानातःगु दइ।
## जिल्लानुसारया धलः
### उत्तर २४ परगना जिल्ला
* बारासत सदर महकुमा
* बसिरहाट महकुमा
* ब्याराकपुर महकुमा
* बिधाननगर महकुमा
* बनगाँ महकुमा

### दक्षिण २४ परगना जिल्ला
* आलिपुर सदर महकुमा
* क्यानिं महकुमा
* डाय़मन्ड हारबार महकुमा
* काकद्बीप महकुमा
* बारुइपुर महकुमा

### हाओड़ा जिल्ला
* हाओड़ा सदर महकुमा
* उलुबेड़िय़ा महकुमा

### नदिय़ा जिल्ला
* कृष्णनगर सदर महकुमा
* रानाघाट महकुमा
* कल्याणी महकुमा
* तेहट्ट महकुमा

### मुर्शिदाबाद जिल्ला
* बहरमपुर सदर महकुमा
* लालबाग महकुमा
* जङ्गिपुर महकुमा
* डोमकल महकुमा
* कान्दि महकुमा

### दार्जिलिङ जिल्ला
* दार्जिलिं सदर महकुमा
* कालिम्पं महकुमा
* कार्शिय़ां महकुमा
* शिलिगुड़ि महकुमा

### जलपाइगुड़ि जिल्ला
* जलपाइगुड़ि सदर महकुमा
* आलिपुरदुय़ार महकुमा

### कोचबिहार जिल्ला
* कोचबिहार सदर महकुमा
* दिनहाटा महकुमा
* तुफानगञ्ज महकुमा
* मेखलिगञ्ज महकुमा
* माथाभाङा महकुमा

### उत्तर दिनाजपुर जिल्ला
* राय़गञ्ज सदर महकुमा
* इसलामपुर महकुमा

### दक्षिण दिनाजपुर जिल्ला
* बालुरघाट सदर महकुमा
* गङ्गारामपुर महकुमा

### मालदा जिल्ला
* मालदा सदर महकुमा
* चाँचोल महकुमा
* कालिय़ाचक महकुमा

### बर्धमान जिल्ला
* बर्धमान सदर उत्तर महकुमा
* बर्धमान सदर दक्षिण महकुमा
* दुर्गापुर महकुमा
* आसानसोल महकुमा
* कालना महकुमा
* काटोय़ा महकुमा

### बीरभूम जिल्ला
* सिउड़ि सदर महकुमा
* बोलपुर महकुमा
* रामपुरहाट महकुमा

### बाँकुड़ा जिल्ला
* बाँकुड़ा सदर महकुमा
* बिष्णुपुर महकुमा
* खातड़ा महकुमा

### पूर्ब मेदिनीपुर जिल्ला
* तमलुक सदर महकुमा 
* काँथि महकुमा
* एगरा महकुमा
* हलदिय़ा महकुमा

### पश्चिम मेदिनीपुर जिल्ला
* मेदिनीपुर सदर महकुमा
* खड़्गपुर महकुमा
* घाटाल महकुमा
* झाड़ग्राम महकुमा

### हुगलि जिल्ला
* चुँचुड़ा सदर महकुमा
* श्रीरामपुर महकुमा
* चन्दननगर महकुमा
* आरामबाग महकुमा

### पुरुलिय़ा जिल्ला
* पुरुलिय़ा सदर पूर्ब महकुमा
* पुरुलिय़ा सदर पश्चिम महकुमा
* रघुनाथपुर महकुमा

## स्वयादिसँ
* भारत
* पश्चिम बंगाल
* पश्चिम बंगालया जिल्ला
* पश्चिम बंगालया तहसीलतेगु धलः

पुचः:पश्चिम बंगालया जिल्ला
भाद्र

**भाद्र** हिन्दू नगुमाःया छगू ला ख। थ्व ला विक्रम सम्बत, बंगाली सम्बत आदि सम्बतय् छ्यलिगुया। थ्व ला विक्रम सम्बत व बंगाली सम्बतया न्यागु ला ख। थीथी दक्षिण भारतीय नगुमाय् धाःसा थ्व खुगु ला जुइ। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 
## मेमेगु भासय् छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु  
*संस्कृत : भाद्रपद 
* पालि: Poṭṭhapāda
*हिन्दी : भादों 
*खेँ भाषा : भदौ
*बंगाली भाषा : ভাদ্র (भाद्रो)
*मराठी भाषा : 
*कन्नड भाषा :ಭಾದ್ರಪದ ಮಾಸ (भाद्रपद मास) 
*उडिया भाषा : ଭାଦ୍ରବ (भाद्रब)
*गुजराती भाषा : ભાદરવો (भादरवो)
*पञ्जाबी भाषा : 
*तमिल भाषा : புரட்டாசி (पुरट्टाचि)
*मेमेगु भाषा:

## मू तजिलति तिथि
* श्री विनायक चतुर्थि (शुक्ल चौथि)
* ऋषि पंचमि (शुक्ल पंचमि)
* श्री स्वर्णगौरि पूजा
* परिवर्तिनी एकादशि (शुक्ल एकादशि)
* अनंत व्रत (शुक्ल चतुर्दशि)
* उमामहेश्वर व्रत
* पितृपक्ष (कृष्णपक्ष)
* महाभरणी (कृष्ण चौथि)
* मध्याष्टमि (कृष्ण अष्टमि)
* अविधवा नवमि (कृष्ण नवमि)
* इंदिरा एकादशि (कृष्ण एकादशि)
* कलियुगारंभ (कृष्ण त्रयोदशि)
* घात चतुर्दशि (कृष्ण चतुर्दशि)
* सर्वपितृ औंशि (औंशि)

## स्वयादिसँ
* विक्रम सम्बत

पुचः:विक्रम सम्बत
आलिपुर सदर महकुमा

**आलिपुर सदर महकुमा** पश्चिमबङ्गालया दक्षिण २४ परगना जिल्लाया सदर महकुमा ख। बजबज, पूजालि व महेशतला – थ्व स्वंगु पौरसभा व बिष्णुपुर-१, बिष्णुपुर-२, बजबज-१, बजबज-२ व ठाकुरपुकुर महेशतला – थ्व न्यागु ब्लक जाना आलिपुर सदर महकुमा गठित जूगु दु। थ्व न्यागुलि १०गु सेन्सस ताउन व ४५गु ग्राम पञ्चायत दु। महकुमारया सदर आलिपुर ख।

## लागा
बजबज, पूजालि व महेशतला पुरसभा त्वता आलिपुर सदर महकुमाय् १०गु सेन्सस ताउन व ४५गु ग्राम पञ्चायत अञ्चल दु। थ्व नगर व ग्रामाञ्चलय् बिष्णुपुर-१, बिष्णुपुर-२, बजबज-१, बजबज-२ व ठाकुरपुकुर महेशतला ब्लकया अन्तर्गतय् ला। सेन्सस ताउनत थ्व कथं दु: बिष्णुपुर, कन्यानगर, आमतला, चक एनाय़ेतनगर, बलरामपुर, उत्तर राय़पुर, बिड़लापुर, चक काशीपुर, बोय़ालि व छाता कालिकापुर।

## प्रशासनिक बिभाजन
### बिष्णुपुर-१ ब्लक
बिष्णुपुर-१ ब्लकया ग्रामाञ्चलया अन्तर्गतय् ११गु ग्राम पञ्चायत दु: आमगाछिय़ा, दक्षिण गौरीपुर चकधीर, कुलेरदाड़ि, रसखालि, आँधार मानिक, पानाकुय़ा, भाण्डारिय़ा कास्तेकुमारी, जुलपिय़ा, पश्चिम बिष्णुपुर, क्याओड़ाडाङा व पूर्ब बिष्णुपुर। शहराञ्चलगुलि हल : बिष्णुपुर ओ कन्यानगर। विष्णुपुर पुलिस स्तेसनं थ्व ब्लकयात सेवा बी। थ्व ब्लकया सदर बिष्णुपुर ख।

### बिष्णुपुर-२ ब्लक
बिष्णुपुर-२ ब्लकया ग्रामाञ्चलय् ११गु ग्राम पञ्चायत दु : बाखराहाट, कङ्गनबेड़िय़ा, पाथरबेड़िय़ा जय़चण्डीपुर, चक एनाय़ेतनगर, खागड़ामुड़ि, चण्डी, मौखालि, रामकृष्णपुर बोरहानपुर, गोबिन्दपुर कालीचरणपुर, नहजारि व पञ्चानन। नगरय् आमतला व चक एनाय़ेतनगर ला। थ्व ब्लक बिष्णुपुर थानाया सेवाक्षेत्र अन्तर्गतय् ला। थनया सदरमुकाम बाखराहाट ख। 
        
### बजबज-१ ब्लक
बजबज-१ ब्लकया ग्रामाञ्चलय् ६गु ग्राम पञ्चायत ला : बुटा, माय़ापुर, राजीबपुर, चिंड़िपोता, निश्चिन्तपुर व उत्तर राय़पुर। शहराञ्चलय् बलरामपुर, उत्तर राय़पुर व बिड़लापुर ला। ब्लक बजबज थानाया सेवाक्षेत्र अन्तर्गतय् ला। ब्लकया सदर पूर्ब निश्चिन्तपुर ख।

### बजबज-२ ब्लक
बजबज-२ ब्लकया ग्रामाञ्चलय् ११गु ग्राम पञ्चायत ला : बुरुल, गजपोय़ालि, नस्करपुर, सातगाछिय़ा, चकमानिक, कामराबाद, उत्तर बाओय़ालि, दक्षिण बाओय़ालि, डोङ्गारिय़ा राय़पुर, काशीपुर, आलमपुर ओ राय़ना। नगरय् चक काशीपुर व बोय़ालि ला। ब्लक नादाखालि थानाया सेवाक्षेत्र अन्तर्गतय् ला। सदर डोङ्गारिय़ा।
 
### ठाकुरपुकुर महेशतला ब्लक
ठाकुरपुकुर महेशतला ब्लकया ग्रामाञ्चलय् ६गु ग्राम पञ्चायत ला : आसुति-१, जोका-१, आसुति-२, जोका-२, चट्टा व रसपुञ्ज। ब्लकया छगू जक्क शहराञ्चल छाता कालिकापुर ख। ब्लक ठाकुरपुकुर, महेशतला व बिष्णुपुर थानाया सेवाक्षेत्र अन्तर्गतय् ला। ब्लकया सदर बीरेन राय़ रोड (पूर्ब) ख।

## ऐनविभागीय केन्द्रसमूह
सीमाना पुनर्निर्धारण कमिटिं पश्चिम बङ्गालय् ऐनसभा (विधानसभा) सीमाना पुनर्निर्धारण यायेधुंका आलिपुर सदर महकुमाया वर्तमान क्षेत्र थ्व कथं दु:
### बिधानसभा केन्द्र

### लोकसभा केन्द्र

## नांजापिं मनूत
* सौरभ गङ्गोपाध्याय (सौरभ गांगुलि) - क्रिकेटर व भारतीय क्रिकेतर व तिमया न्हापाया क्याप्तेन।
* ममता बन्द्योपाध्याय़ (ममता बनर्जी) - जननेत्री व तृणमूल कंग्रेस दलया मू।
* उत्पल दत्त - नाट्यव्यक्तित्त्व व चित्राभिनेता।

## लिधंसा

पुचः:दक्षिण २४ परगना जिल्लाया महकुमा
केरलया बांधतेगु धलः

केरलया बांधतेगु धलः थ्व कथं दु-

## स्वयादिसँ
* केरलया जलाशयतेगु धलः
ह्यालोथेन

**ह्यालोथेन** (त्रेदमार्क: **Fluothane**) छता इन्हेलेसन जेनेरल एनेस्थेतिक ख। थुकिया आइयुपिएसि नां 2-bromo-2-chloro-1,1,1-trifluoroethane ख। ब्रोमिन एतम दूगु छता जक्क इन्हेलेसन एनेस्थेतिक एजेन्त थ्व हे ख, मेमेगु ह्यालोजनेतेद एनेस्थेतिक एजेन्तय् फ्लोरिन व क्लोरिन दयाच्वनि। ह्यालोथेन रंगहीन व नस्वाइगु, तर जः दूगु थासय् अस्थिर एजेन्त ख। अथे जूगुलिं थुकियात स्थीरताया निंतिं ख्युंगु बत्ता वा बोतलय् ०.०१% थाइमोलनाप स्वथना तइ। 

ह्यालोथेन हलिं उसाँय् संगठनया माःगु वासःतेगु नमुना धलखय् दूगु हलिं केन्द्रय् माःगु छता आधारभूत वासः ख। विकशित देसय् धाःसा थ्व वासःया थासय् मेमेगु न्हूगु इन्हेलेसन एनेस्थेतिक एजेन्तत छ्यलिगु या। 

## भौतिक व रसायनिक गुण

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* वासः

पुचः:वासः
आइसोफ्लुरेन

**आइसोफ्लुरेन** (2-chloro-2-(difluoromethoxy)-1,1,1-trifluoro-ethane) इन्हेलेसन एनेस्थेसियाय् छ्येलिगु छगू ह्यालोजनेतेद इथर ख। एन्फ्लुरेन व ह्यालोथेन नापं थ्व पदार्थं सर्जरीया पुलांगु प्रज्वलनशील इथरतेगु थाय् काल। थुकिया नां इन्फ्लुरेनया स्त्रक्चरल आइसोमरं वःगु ख, अतः, इन्फ्लुरेन व आइसोफ्लुरेनया इम्पेरिकल फर्मुला छगू हे दु। थ्व (R) व (S) अप्तिकल आइसोमरतेगु छता रेसेमिक मिश्रण ख। मनूया चिकित्साय् थुकिया छ्येला आःवया म्हो जुयाच्वंगु दु, थुकिया थासय् थ्व स्वया न्हूगु एनेस्थेतिक दसु: सेभोफ्लुरेन, देस्फ्लुरेन व इन्त्राभिनस एनेस्थेतिक प्रोपोफोलोल छ्य्लिगु जुयावःगु दु। अथेजुसां, भेतिनरि एनेस्थेसियाय् धाःसा आइसोफ्लुरेन अझ नं छ्येलिगु या।

आइसोफ्लुरेनयात न्ह्याबिलय् हे फय् व/वा शुद्ध अक्सिजननाप बीगु या। थ्व नापं नाइत्रस अक्साइद छ्येलिगु नं या। थुकिया भौतिक गुणया आधारय् थुकिया एनेस्थेसिया ह्यालोथेन स्वया तीव्र जुसां थुकिया पञ्जेन्त स्वभावं (pungency) रेस्पिरेतरी सिस्तमयात उत्तेजित (इरितेत) याइगुलिं थुकिया सैद्धान्तिक फाइदा थ्व भौतिक गुणं यानां संकुचित जु। थुकियात आपालं मेमेगु वासः दसु थायोपेन्तोन वा प्रोपोफोलोलबीधुंका एनेस्थेसिया दयेकातयेत छ्येलिगु या। आइसोफ्लुरेन अपुइकः हे वाष्पिकरण जुइगु, तर थ्व पदार्थ साधारण तापक्रमय् धाःसा तरल रुपय् दयाच्वनि। थ्व पदार्थ पूर्णरुपं अप्रज्वलनशीज जुइ।

थ्व वासः हलिं उसाँय् संगठनया माःगु वासःतेगु नमुना धलखय् दूगु छता वासः ख, गुकिया आधारय् थ्व वासः उसाँय् व्यवस्थाय् अत्यन्त महत्त्वपूर्ण छगू वासः ख धका थुइके छिं। 

## लिधंसा

पुचः:वासः
पुलि

**पुलि** धाःगु तुतिया क्वँय्तेगु स्वायेगु साः ख। थ्व सालय् निता आर्तिकुलेसन दु: छगू फिमर व तिबियाया दथुइ व मेगु फिमर व पतेल्लाया दथुइ।

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* फिमर
* पतेल्ला

पुचः:साः (एनातोमि)
च्वापुगुं

सामान्य भासं **च्वापु** दूगु **गुं**यात **च्वापुगुं** धाइ। हलिंया दकलय् तःजाःगु च्वापुगुं गलुभाः ख।

## ताजि
संयुक्त राष्ट्र वातावरणीय कार्यक्रमया "पर्वतीय वातावरण"या परिभाषाय् क्वय् बियातःगु मध्यय् छुं नं दुथ्या:

* पुचः १: ४,५०० मिटर (१४,७६४ फिट) स्वयां तःजाःगु।
* पुचः २ : ३,५०० व ४,५०० मिटर (११,४८३ व १४,७६४ फीट) दथुइ जाःगु।
* पुचः ३ : २,५०० व ३,५०० मिटर (८,२०२ व ११,४८३ फीट)  दथुइ जाःगु।
* पुचः ४ : १५०० निसें २५०० मिटर (४९२१ व ८२०२ फीट)या दथुइ जाःगु, २ डिग्री स्वया अप्व ढलान दूगु।
* पुचः ५ : १,००० निसें १,५०० मिटर (३,२८१ व ४,९२१ फीट)या दथुइ जाःगु, ५ डिग्री स्वया अप्व धःस्वःगु बाय् ७ किमि (४.३ माइल) दुने ३०० मिटर (९८४ फीट) जाःगु।
* पुचः ६ : ३०० निसें १,००० मिटर (९८४ व ३,२८१ फीट)या दथुइ जाःगु, ७ किमि (४.३ माइल) दुने ३०० मिटर (९८४ फीट) जाःगु।
* पुचः ७ : २५ वर्गकिमि (९.७ वर्ग माइल) स्वया म्हो क्षेत्रफलय् अलग-अलग दुनेया बेसिन व पठार गुकियात पुचः १ निसें ६ या च्वापुगुं पूर्ण रुपं घेरे यानातःगु दु, तर थःम्हेस्यां हे पुचः १ निसें ६ या च्वापुगुंया मापदण्ड पूवंके मफूगु।

थ्व परिभाषा छ्येला युरेसियाया ३३%, दक्षिण अमेरिकाया १९%, उत्तर अमेरिकाया २४% व अफ्रिकाया १४% भाग च्वापुगुं दुथ्याः। समग्रय् पृथ्वीया २४% भूभाग च्वापुगुं नं दयेकातःदु दु।

## स्वयादिसँ
* भूगोल

पुचः:भूगोल
बभेरिया

**बभेरियाया स्वतन्त्र राज्य** (Free State of Bavaria, , , , , Main-Franconian: *Freischdood Bayan*) दक्षिणपूर्वी जर्मनीइ लाःगु छगू जर्मन राज्य ख। कूल क्षेत्रफल  नापं थ्व जर्मनीया दकलय् तःधंगु राज्य ख। थ्व राज्यय् जर्मनीया २० प्रतिशत भूभाग ला। बभेरिया उत्तर राइन-वेस्तफालिया धुंका जर्मनीया दकलय् अप्व जनसंख्या दूगु राज्य ख। थ्व राज्यया जनसंख्या १कोटी, २५लखः दु। थ्व राज्यया राजधानी व दकलय् तःधंगु नगर म्युनिख ख। थ्व नगर जर्मनीया स्वंगूगु दकलय् तःधंगु नगर ख।
 
प्रशासनिक इतिहासय् बभेरिया प्राथमिक वस्ति निसें ६गु शताब्दीया दचि निसें थुकिया पवित्र रोमन साम्राज्यय् विलय, स्वतन्त्र राजतन्त्र जुसें आःवया संघीय जर्मनीया राज्य तक्क जूगु दु।

## स्वयादिसँ
* जर्मनी

पुचः:जर्मनी
गाइबान्धा जिल्ला

**गाइबान्धा जिल्ला** बंगलादेशया रङ्पुर विभागया छगू जिल्ला ख।

## भूगोल
थ्व जिल्लाया क्षेत्रफल 	२१७९.२७ बर्ग किलोमितर दु। थ्व जिल्ला 	भौगलिक रुपय् अक्षांश २५.२५० उत्तर व देशान्तर ८९.५०० पूर्वय् ला। थ्व जिल्लाय् ५पु खुसि बाहा वं। 

## जनसंख्या
थ्व जिल्लाय् १२,३०,९३८ मिजं व ११,९९,६८९ मिसा नापं कूल जनसंख्या २४,३०,६२७ दु। थ्व जिल्लाया साक्षरता प्रतिशत ५४.००% दु।

## प्रशासन
थ्व जिल्लायात थी-थी उपजिल्ला, युनियन, वार्द, मौजा, गां आदिइ बायातःगु दु। थ्व जिल्लाय् ७गु उपजिल्ला, ७गु थाना, ३गु पौरसभा, ८२ युनियन, ११०६ मौजा, १२४९ गां दु। थ्व जिल्लाया उपजिल्ला व युनियन थ्व कथं दु - 

## सामाजिक
थ्व जिल्लाय् मुस्मांतेगु बाहुल्य दु। थ्व जिल्लाय् कूल मस्जिद ल्या ३६५२ दु। 

## आर्थिक
थ्व जिल्लाय् ४७ एनजिओ, ११ खाद्य गोदान, ७० ब्याङ्क, ८गु तेलेफोन एक्स्चेञ्ज, २६ संकिपा हल, ११७ डाकघर दु। 

## लिधंसा

* गाइबान्धा

## स्वयादिसँ
* बंगलादेश

पुचः:बंगलादेश
पुचः:बंगलादेशया जिल्ला

## प्रशासनिक विभाजन
बरिशाल विभाग

**बरिशाल विभाग** बंगलादेशया छगू विभाग ख। 

## प्रशासन
### उपजिल्ला

#### [[बरिशाल जिल्ला]]
*आगैलझारा उपजिल्ला
*बाकेरगञ्ज उपजिल्ला
*बाबुगञ्ज उपजिल्ला
*बानारिपाड़ा उपजिल्ला
*गौरनदी उपजिल्ला
*हिजला उपजिल्ला
*बरिशाल सदर उपजिल्ला
*मेहेन्दिगञ्ज उपजिल्ला
*मुलादि उपजिल्ला
*उजिरपुर उपजिल्ला

#### [[बरगुना जिल्ला]]
*बरगुना सदर उपजिल्ला
*आमतली उपजिल्ला
*पाथरघाटा उपजिल्ला
*बेतागि उपजिल्ला
*बामना उपजिल्ला

#### [[भोला जिल्ला]]
* चरफ्याशन उपजिल्ला
* तजमुद्दिन उपजिल्ला
* दौलतखान उपजिल्ला
* बोरहानउद्दिन उपजिल्ला
* भोला सदर उपजिल्ला
* मनपुरा उपजिल्ला
* लालमोहन उपजिल्ला

#### [[झालकाठि जिल्ला]]
* काँठालिय़ा उपजिल्ला 
* झालकाठि सदर उपजिल्ला 
* नलछिटि उपजिल्ला 
* राजापुर उपजिल्ला

#### [[पटुय़ाखाली जिल्ला]]
* पटुय़ाखाली सदर उपजिल्ला
* बाउफल उपजिल्ला
* दशमिना उपजिल्ला
* गलाचिपा उपजिल्ला
* कलापाड़ा उपजिल्ला
* मिर्जागञ्ज उपजिल्ला
* दुमकि उपजिल्ला
* राङ्गाबालि उपजिल्ला

#### [[पिरोजपुर जिल्ला]]
* काउखाली उपजिल्ला (पिरोजपुर)
* नाजिरपुर उपजिल्ला
* नेछाराबाद (स्बरूपकाठि) उपजिल्ला
* पिरोजपुर सदर उपजिल्ला
* भाण्डारिय़ा उपजिल्ला
* मठबाड़िय़ा उपजिल्ला
* जिय़ानगर उपजिल्ला

## स्वयादिसँ
* बंगलादेश

पुचः:बंगलादेश
पुचः:बंगलादेश
रङ्गपुर विभाग

**** बंगलादेशया छगू विभाग ख। 
## प्रशासन
### उपजिल्ला

#### [[रंपुर जिल्ला]]
* रंपुर सदर उपजिल्ला
* बदरगञ्ज उपजिल्ला
* गङ्गाछड़ा उपजिल्ला
* काउनिय़ा उपजिल्ला
* मिठापुकुर उपजिल्ला
* पीरगाछा उपजिल्ला
* पीरगञ्ज उपजिल्ला 
* तारागञ्ज उपजिल्ला

#### [[दिनाजपुर जिल्ला]]
* बिरामपुर उपजिल्ला
* बीरगञ्ज उपजिल्ला
* बोचागञ्ज उपजिल्ला
* फुलबाड़ी उपजिल्ला
* चिरिरबन्दर उपजिल्ला
* घोड़ाघाट उपजिल्ला
* हाकिमपुर उपजिल्ला
* काहारोल उपजिल्ला
* खानसामा उपजिल्ला
* दिनाजपुर सदर उपजिल्ला
* नबाबगञ्ज उपजिल्ला
* पार्बतीपुर उपजिल्ला
* बिरल उपजिल्ला

#### [[गाइबान्धा जिल्ला]]
* गाइबान्धा सदर उपजिल्ला
* फुलछड़ि उपजिल्ला 
* गोबिन्दगञ्ज उपजिल्ला
* पलाशबाड़ी उपजिल्ला
* सादुल्लापुर उपजिल्ला
* साघाटा उपजिल्ला 
* सुन्दरगञ्ज उपजिल्ला

#### [[कुड़िग्राम जिल्ला]]
* उलिपुर उपजिल्ला
* कुड़िग्राम सदर उपजिल्ला
* चर राजीबपुर उपजिल्ला
* चिलमारी उपजिल्ला
* नागेश्बरी उपजिल्ला
* फुलबाड़ी उपजिल्ला
* भुरुङ्गामारी उपजिल्ला
* राजारहाट उपजिल्ला
* रौमारी उपजिल्ला

#### [[नीलफामारी जिल्ला]]
* निलफामारी सदर उपजिल्ला
* डोमार उपजिल्ला 
* डिमला उपजिल्ला 
* जलढाका उपजिल्ला
* किशोरगञ्ज उपजिल्ला  
* सैय़दपुर उपजिल्ला

#### [[पञ्चगड़ जिल्ला]]
* देबीगञ्ज उपजिल्ला
* तेतुलिय़ा उपजिल्ला
* पञ्चगड़ सदर उपजिल्ला
* आटोय़ारी उपजिल्ला
* बोदा उपजिल्ला

#### [[ठाकुरगाँओ जिल्ला]]
* ठाकुरगाँओ सदर उपजिल्ला 
* पीरगञ्ज उपजिल्ला
* बालिय़ाडाङ्गी उपजिल्ला
* रानीशंकैल उपजिल्ला
* हरिपुर उपजिल्ला

#### [[लालमनिरहाट जिल्ला]]
* लालमनिरहाट सदर उपजिल्ला
* पाटग्राम उपजिल्ला
* आदितमारी उपजिल्ला
* कालीगञ्ज उपजिल्ला 
* हातिबान्धा उपजिल्ला

## स्वयादिसँ
* बंगलादेश

पुचः:बंगलादेश