open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
एन्दोरा

एन्दोरा, आधिकारिक रुपय् एन्डोरा प्रिन्सिप्यालिति, दक्षिणपश्चिमी युरोपया पूर्वी पाइरेनीजय् च्वंगु आइबेरियन प्रायद्वीपय् छगू सार्वभौम भूपरिवेष्ठित देय् ख, गुकिया उत्तरय् फ्रान्स व दक्षिणय् स्पेन ला। शार्लमेनं दयेकूगु विश्वास यानातःगु एन्डोराय् सन् ९८८ तक्क उर्गेलया काउन्तं शासन यात, गुकिलि थ्व थाय् रोमन क्याथोलिक डायोसिस अफ उर्गेलय् स्थानान्तरण जुल। वर्तमान देय् सन् १२७८इ छगू चार्टरं दयेकूगु ख। थौंकन्हय् थ्व देय्या नायः निम्ह सह-राजकुमारत दु: स्पेनया क्याटालोनियाय् च्वंगु बिशप अफ उर्गेल व फ्रान्सया राष्ट्रपति। थुकिया राजधानी व दकलय् तःधंगु नगर एन्दोरा ला भेला ख।

एन्दोरा युरोपया प्यंगुगु दकलय् चिधंगु राज्य ख, गुकिया क्षेत्रफल ४६८ वर्ग किलोमिटर (१८१ वर्ग माइल) दु व जनसंख्या करिब ८७,४८६ दु। एन्डोरान मनुत कातालान नाप तसकं स्वापू दूगु रोमान्स जातीय पुचः ख। भूमिया ल्याखं एन्डोरा हलिमया १६गु दकलय् चिधंगु देय् व जनसंख्याया ल्याखं ११गु दकलय् चिधंगु देय् ख। थुकिया राजधानी एन्दोरा ला भेला युरोपया दकलय् तजाःगु राजधानी नगर ख, थ्व नगर समुद्र सतह स्वया १०२३ मिटर (३,३५६ फीट) च्वय् ला। आधिकारिक भाय् कातालान ख, तर स्पेनिश, पोर्चुगिज, व फ्रेन्च नं सामान्य रुपं ल्हाइगु या।

एन्दोराया पर्यटनं दँय् करिब ८० लखः चाहिलामित थ्व देसय् वइ। एन्डोरा युरोपेली संघया सदस्य देय् मखु। सन् १९९३ निसें थ्व युरोप परिषद् व संयुक्त राष्ट्र संघया दुजः जुयाच्वंगु दु।

## इतिहास
सम्राट शार्लेमेनं ९गु शताब्दीइ मूरतेगु विरुद्ध ल्वाःगुलिं एन्दोराया जनतायात थःगु देय् सिरपा बियादिल धाइगु जनविश्वास दु। ईस्वी १०९५ स्वया न्ह्यः एन्दोराय् सैनिक मदु। क्याबोएटया लर्ड व उर्गेलया बिशपं नापं एन्दोराय् शासन यायेगु निर्णय यात। एन्डोराया न्हापांगु व्यवस्थापिका संसद ई. १४१९ स दयेकूगु खः।

लर्ड अफ क्याबोएटया सन्तानत अन्ततः ईया लिसेलिसें फ्रान्सया जुजु जुल। फ्रान्स गणतन्त्र जुइवं फ्रान्सया जुजुया सह-राजकुमारया पद फ्रान्सया राष्ट्रपतिं काःगु खः ।

एन्दोरां न्हापांगु विश्वयुद्धय् इम्पेरियल जर्मनी नाप युद्ध घोषणा यात, तर छुं नं ल्वापुइ ब्वति मकाः। एन्दोरां भर्साइल सन्धिइ हस्ताक्षर मयाःगुलिं सन् १९५७ तक्क एन्दोरा जर्मनी विरुद्ध युद्धया अवस्थाय् लानाच्वन।

## भूगोल
थ्व देसय् दूगु दकलय् तःधंगु नगर थथे दु:

## अर्थतन्त्र

## लिधंसा
अस्त्रिया

**अस्ट्रिया** (जर्मन: Österreich *एओस्तेराइख*, अर्थात पूर्वी राज्य) मध्य यूरोपय् स्थित छगू भूपरिवेष्ठित देय् ख। थ्व देय्‌या राजधानी भियना ख। थ्व देय्‌या मू व राजभाषा जर्मन भाषा ख। देय्‌या आपा भाग एल्प्स् पर्वतं भुनातःगु दु। यूरोपीय संघया छगू देय्‌या कथं थ्व देय्‌या मुद्रा युरो ख। थ्व देय्‌या सीमा उत्तरय् जर्मनी व चेक गणराज्यनाप, पूर्वय्  स्लोवाकिया व हंगरीनाप, दक्षिणय् स्लोभकिया व इटलीनाप व पश्चिमय् स्विटजरल्याण्ड व लिश्टेनश्टाइननाप ला। थ्व देय्‌ञा उदभव ९गु शताब्दी बिले थःने व क्वने लागाय् जनसंख्या अप्वया दूगु ख। Ostarrichi खँग्वः दक्ले न्ह्यः ९९६इ पिथंगु  आधिकारिक च्वसुइ खने दु। थ्व लिपा Österreich *एओस्तेराइख*य् हिलावन।

## लिधंसा

पुचः:देय्‌
पुचः:देय्
बेलारुस

बेलारुस छगू युरोपेली देय् ख। 

## स्वयादिसँ
* युरोप

पुचः:देय्
बेल्जियम

**बेल्जियम**, आधिकारिक रुपय् **बेल्जियम राजतन्त्र**, छगू पश्चिमी युरोपय् अवस्थित संघीय राज्य ख। थ्व देय् युरोपियन युनियनया संस्थापक सदस्य ख। नापं, थ्व देशय् इयुया मू ज्याकुथि व थीथी संघतयेगु मू ज्याकुथि नं दु, दसु- नेटो। बेल्जियम थीथी अन्तराष्ट्रिय संघतयेगु सदस्य नं ख गुकिलि ACCT, AfDB, AsDB, अस्त्रेलिया ग्रुप, बेनेलक्स, BIS, CCC, CE, सर्न, EAPC, EBRD, EIB, EMU, ESA, EU, FAO, G-10, IAEA, IBRD, ICAO, ICC, ICRM, IDA, IDB, IEA, IFAD, IFC, IFRCS, IHO, ILO, IMF, IMO, IMSO, Intelsat, इन्तरपोल, IOC, IOM, ISO, ITU, MONUC (observers), नेटो, NEA, NSG, OAS (observer), OECD, OPCW, OSCE, PCA, UN, UNCTAD, UNECE, UNESCO, UNHCR, UNIDO, UNMIK, UNMOGIP, UNRWA, UNTSO, UPU, WADB (non-regional), WEU, WHO, WIPO, WMO, WTrO, ZC आदि मू ख। बेल्जियमया कूल क्षेत्रफल  दु व थ्व देय्‌या जनसंख्या करिब १ कोटी १०लख मनु दु। जर्मनिक-भासिक व लातिन युरोपया दथुइ लाःगु थ्व देसय् थ्व निगु हे मू भासिक प्रभाव खनेदु। थन दच भाषी (फ्लेमिश) करिब ६०% दु धाःसा फ्रेञ्चभाषी (आपालं वालून) करिब ४०% दु। नापं, थन जर्मन भाषी मनुत नं दु। बेल्जियमया मू निगु भाग उत्तरया फ्लेमिश क्षेत्र व दक्षिणया वालूनिया ख। ब्रसेल्स क्षेत्र आधिकारिक कथं द्विभाषिय क्षेत्र ख। थ्व फ्लेमिश लागाया दुने लाःगु फ्रेञ्च भाषी भूभाग ख। 
छगू जर्मन भाषी पुचः पूर्वी वालूनियाय् अवस्थित दु। 
बेल्जियमया भाषिक विविधता व थुकिलिं हःगु राजनैतिक ल्वापू थ्व देय्‌या इतिहास व जटिल सरकारी व्यवस्थाय् खनेछिं।

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* नेदरल्यान्द्स्
* लक्जेम्बर्ग

पुचः:देय्
पुचः:बेल्जियम
बोस्निया व हर्जगोविना

**बोस्निया व हर्जगोविना** दक्षिणी युरोपयागु बाल्कन प्रायद्विपयागु छगु दे खः ।

## ईतिहास
## भूगोल
## अर्थतन्त्र
## राजनीति

पुचः:दे
पुचः:देय्
बुल्गेरिया

**बुल्गेरिया**  दक्षिण-पूर्व यूरोपय्‌ स्थित देय्‌ ख, गुकिया राजधानी सोफिया ख। देय्‌या सीमा उत्तरय्‌ रोमानिया, पश्चिमय्‌ सर्बिया व मेसेडोनिया, व दक्षिणय्‌ ग्रीस व टर्कीनाप स्वा। पूर्वय्‌ देय्‌या सीमा हाकुगु सागरं निर्धारित या। कला व प्रविधिनापं राजनैतिक दृष्टिं नं बुल्गेरियाया अस्तित्त्व न्यागुगु शताब्दीं निसें वःगु खनेदु। न्हापा बुल्गेरियन साम्राज्यं (632/681 - 1018) बाल्कन क्षेत्र जक्क मखुसें सकल पूर्वी युरोपयात थीथी कथं प्रभावित यात। बुल्गेरियन साम्राज्यया पतन धुंका थ्व थाय्‌ उस्मान शासनया अधीनय्‌ लावन। 1877-78स जूगु रुस-टर्की हतांः बुल्गेरिया राज्ययात  पुन: स्थापित जुइत ग्वहालि यात। लिउ हलिम हताः धुंका बुल्गेरिया साम्यवादी राज्य व पूर्वी ब्लकया भाग जुवन। सन् 1989स क्रान्ति धुंका सन् 1990स साम्यवादीतयेगु सत्ताया एकाधिकार क्वचाल व देय्‌ संसदीय गणराज्यया रूपय्‌ न्ह्यथन। थ्व देय्‌ सन् 2004स नेटोया व सन् 2007स  युरोपियन युनियनया सदस्य जुल।

## इतिहास
बुल्गेरिया यवन व इस्तानबुलया उत्तरय्‌ दूगु प्राचीन मानव बस्ती ख। मोंटानानापं 6800दँ पुलांगु छगु अभिलेखय्‌ प्यंगु पंक्तिइ छुँ 24 चिं लूगु दु- थुकियात ब्वने आःतक्क सम्भव मजुनि तर थुकिलिं थ्व अनुमान यायेछिं कि व इलं निसें थन मनुत च्वना वइच्वंगु दु। सन् 1972स हाकु सागरया तटय्‌ स्थित वार्नाय्‌ राजसी चिं दूगु लुंया खज़ाना लुत गुकिलि थन सिक्क न्ह्य हे राजतन्त्र दूगु अनुमान यायेछिं - तर थ्व राज्यया जातीय मूल आःतक्क मस्युनि।

सामान्यतया थ्रेसियनतयेत बुल्गारतयेगु पूर्ववर्ती नालेगु या। थ्रेसया मनुतयेसं ट्रॉइया हताः (1200 ईसापूर्व नापं)य्‌ ब्वति काःगु खनेदु। थ्व धुंका 500 ईसापूर्व तक्क इमिगु छगु साम्राज्य पलिस्था जुल। अलेक्जेन्दरं 332 ईसापूर्वस थ्व थासय्‌ थःगु अधिकार दयेकल व 46 इस्वीइ रोमनतयेसं थन थःगु अधिकार दयेकल। थ्व धुंका एसियाया यक्व पुचःतयेगु आगमन न्ह्यथन। स्लाभ जातिया मनुतयेसं सन् 581स बैजनटाइनया रोमन साम्राज्यनाप शान्ति समझौताय्‌ हस्ताक्षर यात। सन् 864स बोरिस प्रथमं अर्थोडक्स (परंपरावादी) ईसाइयात राजधर्म दयेकल व सीरीलिक लिपियात नालाकाल। अरबतयेगु सेनातयेत बुकाबिल। 

सन् 1018 तक्क बुल्गार साम्राज्यया अन्त बैजनटाइन आक्रमणं जुवन। सन् 1185 निसें 1360 तक्क निक्वःगु बुल्गार साम्राज्यया राज्य दवन। थ्व धुंका उस्मानी (औटोमन) टर्क मनुतयेसं थन थःगु अधिकार दयेकल। सन् 1877स रूसं अटोमन साम्राज्यय्‌ हमला याना इमित बुका छ्वल। सन् 1878स स्वंगुगु बुल्गार साम्राज्यया उदय जुल। सन् 1980स टर्कतयेगु विरुद्ध न्ह्यथंगु अभियानया हुनिइ 30000 टर्क बुल्गेरिया त्वता टर्कीइ वन। थुकिया निगु दशक न्ह्यः ग्रीसय्‌ नं थन्याःगु अभियान जूगु ख। सन् 1989स थन कम्युनिस्ट पार्टीया नायु कचा पलिस्था जुल।

## स्वयादिसँ

*  (विकिस्नरी )

*  एप्रिल विद्रोह 

* 

पुचः:युरोप
पुचः:देय्
क्रोएसिया

**क्रोएसिया**  दक्षिण पूर्व युरोपय्‌ पानोनियन प्लेन, बाल्कन्स व भूमध्य सागरया दथुइ दूगु छगु देय्‌ ख। देय्‌या राजधानी व दकले तःधंगु नगर जगरेब ख। क्रोएसियाया सीमा उत्तरय्‌ स्लोभेनिया व हंगेरी, उत्तर पूर्वय्‌ सर्बिया, पूर्वय्‌ बोस्निया व हर्जगोभिना व दक्षिण पूर्वय्‌ मोंटेनेग्रोनाप स्वा। देय्‌या दक्षिण व पश्चिमी किनारा एड्रियाटिक सागरनाप स्वा।

थौंया क्रोएसिया नां दूगु थासय्‌ न्हेगु शताब्दीइ क्रोट्सं कदम तल। इमिसं राज्ययात संगठित यात। तामिस्लाव प्रथमया 925 ई. स राज्याभिषेक जुल व क्रोएसिया राज्य जुवन। राज्यया रूपय्‌ क्रोएसियां थःगु स्वायत्तता करीब निगु शताब्दि तक्क दयेकातल, व जुजु पीटर क्रेशमिर चतुर्थ व जोनीमिरया शासन बिले थःगु उत्कर्षय्‌ थ्यन। सन् 1102स पेक्टा समझौताया माध्यमं क्रोएसियाया जुजुं हंगेरीया जुजुनाप विवादास्पद समझौता यात। सन् 1526स क्रोएशियन संसदं फ्रेडिनेंडयात हाउस आफ हाब्सबर्गं सिहांसनय्‌ तल। सन् 1918स क्रोएसियां अस्ट्रिया-हंगेरीं बायावनिगु घोषणा याना युगोस्लाभिया राज्यय्‌ सहस्थापकया कथं स्वा वन। लिउ हलिम हताःया ईले नाजितयेसं क्रोएसियाया क्षेत्रय्‌ कब्जा याना  स्वतन्त्र राज्य क्रोएसियाया पलिस्था यात। हताः क्वचाये धुंका क्रोएसिया निक्वगु  युगोस्लाभियाया पलिस्थामि सदस्यया रूपं युगोस्लाभियाय्‌ स्वावन । 25 जुन 1991स क्रोएसियां स्वतन्त्रता घोषणा याना संप्रभु राज्य जुवन।

## स्वयादिसं

*  (विकिस्नरी)

पुचः:युरोप
पुचः:देय्
इस्टोनिया

**इस्टोनिया**, आधिकारिक कथं इस्टोनिया गणतन्त्र उत्तरी यूरोपया बाल्टिक क्षेत्रय् स्थित छगू देय्‌ ख। थ्व देय्‌या सीमा उत्तरय् फिनल्याण्ड खाडी, पश्चिमय् बाल्टिक सागर, दक्षिणय् लातभिया व पूर्वय् रूसनाप स्वा। इस्टोनिया मौसमी समशीतोष्ण जलवायुं प्रभावित जु।

इस्तोनियामि बाल्टिक फिनतयेगु वंशज ख। फिनिश भाषा व इस्तोनियन भाषाय् यक्व समानता दु। इस्टोनियाया आधुनिक नां रोमन इतिहासकार टेसीटसया विचाः जूगु विश्वास दु। वय्‌कलं थःगु सफू जरमेनिया (Germania) (ca. सन् 98)य् मनुया उल्लेख ऐसितीया रूपय् याःगु ख।

इस्टोनिया छगू लोकतान्त्रिक संसदीय गणतन्त्र ख। प्रशासनिक कथं थ्व देय्‌  १५गु काउन्टीइ विभाजित दु। देय्‌या राजधानी व दक्ले तःधंगु नगर तालिन्न ख। केवल १.४ कोटीया जनसंख्या दूगु थ्व देय्‌ युरोपेली संघया दक्ले म्हो जनसंख्या दूगु देय्‌ ख। इस्टोनिया सन् १९२१, सेप्तेम्बर २२खुनु निसें लीग आफ नेशन, सेप्टेम्बर १७, सन् १९९१ निसें संयुक्त राष्ट्र संघ, मे १, सन् २००४ निसें युरोपीय संघ व मार्च २९, सन् २००४ निसें  नेटोया सदस्य जूगु ख। इस्टोनियां ने क्योटो प्रोटोकलय् हस्ताक्षर याःगु दु।

## लिधंसा

पुचः:देय्‌
पुचः:देय्
जर्मनी

**जर्मनी**, आधिकारिक कथं **संघीय गणतन्त्र जर्मनी** छगु पश्चिमी-मध्य युरोपेली देय् ख। थ्व देय्‌यु उत्तरय् उत्तर सागर, डेनमार्क, व बाल्टिक सागर, पूर्वय् पोल्यांड, व चेक गणतन्त्र, दक्षिणय् अस्ट्रिया व स्विट्जरल्यांड, पश्चिमय् फ्रान्स, लक्जेम्बर्ग, बेल्जियम व नेदरल्यांड ला। 

जर्मनी छगु १६गु देय्‌तेगु संसदीय संघीय गणतन्त्र ख। थ्व देय्‌यु राजधानी बर्लिन ख। छगु राष्ट्र-देय्यु कथं थ्व देय्‌यु एकिकरण फ्र्यांको-प्रसियन युद्ध बिले १८७२ य् जुल। हलिम युद्ध २य् बुइ धुंका थ्व देय् विभाजित जुल व १९९०य् हानं एकिकरण जुल। थ्व देय् युरोपेली संघयु पलिस्था सदस्य ख। नापं थ्व देय्‌यु ८२ मिलियन जनसंख्या कथं थ्व देय् इ यु राष्ट्रय् दक्ले अप्व मनुत दुगु देय् नं ख। 

संघीय गणतन्त्र जर्मनी छगु आधुनिक तधंगु शक्ति ख। थ्व देय् संयुक्त राष्ट्र संघ, नेटो, जी८, जी ४ राष्ट्रतयु सदस्य ख व हलिमे डिफेन्सय् खर्च याइगु देय्‌तेगु धलखे ४गु थासे लाः वः। जर्मनी हलिमयु ३गु दक्ले तधंगु अर्थतन्त्र ख (नोमिनल जि डि पि कथं) व हलिमया २गु दक्ले तधंगु वस्तु निर्यातक देय् ख।  २००७य् थ्व देय्‌ युरोपेली काउन्सिल व जी ८ निगुलिंयागु हे रोटेटरी प्रेजिडेन्सी कःघाना च्वंगु दु। 

## इतिहास
थ्व देय् यागु सिक्क ताहाकगु इतिहास दु|

## भूगोल

## अर्थतन्त्र

## राजनीति

## लिधंसा

पुचः:देय्
पुचः:जर्मनी
चेक गणतन्त्र

**चेक गणतन्त्र**  (चेक : *Česká republika*  वा *Česko* ) युरोप महाद्वीपय्‌ दूगु छगु देय्‌ ख। थुकिया उत्तर पूर्वी सीमाय्‌ पोल्यान्ड, पश्चिमी सीमाय्‌ जर्मनी, दक्षिणय्‌ अस्ट्रिया व पूर्वय्‌ स्लोभाकिया दु। थुकिया राजधानी प्राग ख। थ्व देय्‌या मू व राजभाषा चेक भाषा ख।

## भूगोल
चेक गणतन्त्र मध्य युरोपय्‌ ला। थ्व छगु भूपरिवेष्ठित देय्‌ ख। थुकिया सीमा पोल्यान्द, जर्मनी, अस्ट्रिया व स्लोभाकियानाप स्वा। थुकिया स्वंगु मू भाग बोहिमिया, मोराभिया व साइलीसिया ख। राष्ट्रया कुल क्षेत्रफल 30,450 वर्ग माइल दु, गुकिलि 20,367 वर्ग माइल बोहीमियाय्‌ ला। देय्‌या राजधानी प्राग मध्य बोहीमियाय्‌ ला।

## जनसंख्या
सन् 2009या तथ्यांक अनुसार देय्‌या जनसंख्या 1 कोटी 2 लखः दु। साक्षरता दर 99.8% दु। जनसंख्याय्‌ 94% मनु चेक, 3% स्लोभाक, 0.6% पोलिश, 0.5% जर्मन, 0.4% युक्रेनियन, व 0.2% हंगेरियन दु। थ्व नापं देशय्‌ रोमा व भियतनामी मनु नं दु। राष्ट्र युरोपया दकले म्हो धार्मिक देशय्‌ छगु ख, 40% मनुतायेसं थःइत नास्तिक, गैर-धार्मिक वा अग्नोस्तिक धाइ।

## अर्थव्यवस्था
सन् 2008स चेक गणतन्त्रया कुल ग्राहस्थ उत्पाद 217 बिलियन डलर (217 अर्ब डलर) दु।

## सरकार
चेक गणराज्य छगु संसदीय गणतन्त्र ख। थ्व राष्ट्र चेकोस्लोभाकियाया विभाजनय्‌ 1 ज्यानुवरी 1993खुनु पलिस्था जूगु ख। राष्ट्रया संसदं द्विसदनात्मक प्रणालीइ ज्या याइ। क्वय्‌या सदनय्‌ 200 सदस्य दइ धाःसा च्वय्‌या सदनय्‌ 81 सदस्य। क्वय्‌या सदनया सदस्यतयेगु चुनाव 4 दँया कार्यकालया निंतिं 14 जिल्लाय्‌ जुइ। च्वय्‌या सदन अमेरिकी सेनेटय्‌ आधारित दु, व थुकिया 1/3 सदस्यतयेगु   चुनाव 2 दँय्‌ 6 दँया कार्यकालया निंतिं जुइ। च्वय्‌या सदनया सदस्यता सुं नं 40 दँ स्वया थं नागरिकं कायेफु। सदस्यताया निंतिं उम्मेदवारं चुनावय्‌ बच्छि स्वया अप्व मत कायेफे मा।

## अन्तराष्ट्रिय सम्बन्ध
चेक गणतन्त्र संयुक्त राष्ट्र संघ, युरोपियन युनियन, व नेटोया सदस्य ख।

## लिधंसा

## ग्रन्थ धलः
*

पुचः:युरोपया देय्‌
देनमार्क

**देनमार्क बाय् डेनमार्क**, आधिकारिक कथं **देनमार्कया राजतन्त्र** , (खंग्वः कथं "डेनतेगु सिमाना") दक्ले दक्षिणी नोर्डिक देय् ख। थ्व देय्‌या अफशोर लागा ल्याखासा थ्व दक्ले तधंगु नोर्डिक देय् ख धाःसा अफशोर लागा ल्यामखासा थ्व दक्ले चिधंगु नोर्डिक देय् ख। डेनमार्क स्वंगु स्क्यान्डिनेभियन देय्य् छगु ख। थ्व देय्‌या मूभूमि थ्व देय्‌या छगु जक्क भू-जलाखला देय् जर्मनीया उत्तरय् ला। धाःसा थ्व देय् स्वीडेनया दक्षिणपश्चिमय् व नर्वेया दक्षिणय् ला। डेनमार्कय् निगु अफ-शोर क्षेत्र, ग्रीनल्यांड व फरोअ टापू नं ला। थ्व निगु तापूतेत क्रमशः १९७९ व १९४८ निसें  संघीयताया अधिकार बियातगु दु। थ्व देय्‌या राजधानी कोपेनहेगन ख।  

## इतिहास

## भूगोल
थ्व देय्यात थीथी नगरक्षेत्रय् बायातःगु दु।

## अर्थतन्त्र

## राजनीति

## स्वयादिसँ
* देनमार्कया नगरपालिकातेगु धलः

## लिधंसा
गणतन्त्र आयरल्यान्द

**गणतन्त्र आयरल्यान्द** ( आइरिश गेलिक भासय् आयरल्यान्द: Éire [ˈeːɾwə] i वा गणतन्त्र आयरल्याण्ड: Poblacht na hÉireann)उत्तर-पश्चिमी युरोपया आयरल्यान्द टापुयाय ३२गू काउन्टीइ २६ काउन्टीय् दयाच्वंगु छगू देय् ख। थ्व देय्या राजधानी व दकलय् तःधंगु नगर दब्लिन ख। थ्व नगर आयरल्यान्द टापुया पूर्वी भागय् ला। देय्या ५१ लखः ५०द्व मनूत मध्ये करिब २१ लख मनूत ग्रेटर दब्लिन क्षेत्रय् च्वनि। थ्व सार्वभौम राज्यया उत्तरी आयरल्यान्दनाप थःगु छगू जक्क भू-सीमा दु। उत्तरी आयरल्यान्द संयुक्त अधिराज्यया छगू भाग ख। थ्व भू-सीमा त्वताः थ्व देय्यात एटलान्टिक महासागरं घेरेयानातःगु दु धाःसा थ्व देय्या दक्षिणय् केल्टिक सागर, दक्षिण-पूर्वय् सेन्ट जर्ज च्यानल, पूर्वय् आइरिश सागर ला। थ्व छगू एकात्मक,संसदीय गणतन्त्र ख। थ्व देय्या व्यवस्थापिका संसदयात Oireachtas धाइ। थुकिलि छगू ​​क्वसं सदन, Dáil Éireann व छगू च्वसं  सदन, सीनाड आइरान; व छम्ह निर्वाचित राष्ट्रपति (Uachtarán) दु। राष्ट्रपति छम्ह विधिवत राष्ट्र प्रमुख जक ख। सरकारया प्रमुखयात तिशक Taoiseach (प्रधानमन्त्री, शाब्दिक अर्थ "मुख्य") धाइ, गुकियात Dáil नं ल्यइ व राष्ट्रपतिं नियुक्ति याइ। तिशकं मेमेपिं सरकारी मन्त्रीत नियुक्ति याइ।

आइरिश स्वतन्त्र राज्य सन् १९२२स एंग्लो-आयरिश सन्धिया लिपा डोमिनियन दर्जा नापं दयावःगु ख। सन् १९३७इ छगू न्हुगु संविधान पारित जुल, गुकिलि थ्व राज्यया नां "आयरल्यान्द" तल व प्रभावकारी रुपं गणतन्त्र जुल, गुकिलि छम्ह निर्वाचित गैर-कार्यकारी राष्ट्रपति दत। गणतन्त्र आयरल्याण्ड ऐन १९४८या लिपा सन् १९४९य् थ्व थासय् आधिकारिक रुपं गणतन्त्रया घोषणा जुल। आयरल्यान्द सन् १९५५इ संयुक्त राष्ट्र संघया सदस्य जुल। सन् १९७३इ युरोपेली संघ (EU)या पूर्ववर्ती युरोपेली समुदाय (EC)य् दुथ्यात। २०गु शताब्दीया अप्व ई तक्क थ्व राज्यया उत्तरी आयरल्याण्डनाप छुं नं औपचारिक स्वापू मदयाच्वन, तर सन् १९८० व १९९० या दशकय् बेलायती व आइरिश सरकारं उत्तरी आइरिश पार्टीतलिसे जानाः ट्रबलया नामं म्हसीका वःगु द्वन्द्व समाधान याःगु कुतः यात। सन् १९९८य् गुड फ्राइडे सम्झौता जुइधुंकाः आयरल्यान्द सरकार व उत्तरी आयरल्यान्द सरकारं सम्झौतापाखें दयेकूगु उत्तर/दक्षिण मन्त्री परिषद अन्तर्गतया आपालं नीतिगत क्षेत्रय् सहकार्य याःगु दु।

## इतिहास
थौंयागु आयरल्यान्ड गणतन्त्र यागु पलिस्था आयरल्यान्डयागु नीखुगु काउन्टीतेसं १९२२य् औपचारिक कथलं बेलायतं स्वतन्त्रता याबिले जुल| आयरल्यान्ड टापुयागु मेगु खुगु काउन्टी बेलायतयागु दुने हे च्वन व इपिंत उत्तर आयरल्यान्ड धका धाइ| थ्व १९२२यागु ज्यायात आयरल्यान्डयागु बायेज्या (Partition of Ireland) धका धाई|

## राजनीति
थ्व देसय् निगु सदन दुगु गणतन्त्र ख:।

पुचः:दे
पुचः:देय्
लिथुआनिया

**लिथुआनिया** युरोपया छगु देय् ख। थ्व देय्‌या उत्तरय् लातभिया, दक्षिणपूर्वय् बेलारुस, दक्षिणय् पोल्याण्ड व दक्षिण पश्चिमय् रुस ला। थ्व बाल्टिक राज्यय् छगू ख। थ्व देय् या क्षेत्रफल ६५,३०० वर्ग किमि दु व लिथुआनियाय् करिब २८ लख मनुत च्वनि। राष्ट्रिय भाषा लिथुआनियन भाषा ख, गुकियात करिब ३० लख मनुतेसं ल्हाइ। विल्नियस थ्व देय्या राजधानी व दक्ले तःधंगु नगर ख। लिथुआनिया युरोपेली संघ, नेटो व मेमेगु यक्व संगठनया दुजः ख।

लिथुआनियाया ध्वाँय् निभाःया निंतिं म्हासु(च्वय्), बुँया निंतिं वांगु(दथुइ) व लिथुआनियाया स्वतन्त्रताया निंतिं ल्वानाच्वंपिं लिथुआनियामितय्गु हिया निंतिं ह्याउँगु (क्वय्) रंग दु।

लिथुआनिया ७गु निसें ९गु शताब्दीइ बाल्टिक राष्ट्र पुचःपाखें छगू देय्या रुपय् हिलेगु प्रक्रिया शुरु जुल। लिथुआनिया व लातभियाया पुर्खा बाल्टत प्रोटो-इन्डो-युरोपेली भाषाया कथित मूल जन्मभूमिं नेमुनास व दौगावा खुसि व बाल्टिक सागरया दथुइ च्वंगु थासय् वःगु ख। यक्व वैज्ञानिकतसें इपिं ईसापूर्व ३गु सहस्राब्दीइ छुं ईलय् अन वःगु जुइफूगु मत ब्यूगु दु।

थ्व देय् या शुरुवातया परम्परागत तिथि १२३६ ख, गुबले लिथुआनियामितेसं शाउलिइ (सूर्यया युद्ध) युद्ध त्याकल।

ग्रान्ड डची अफ लिथुआनियां सन् १५६९इ पोल्याण्ड नाप छगू सन्धि यात गुकिलिं थ्व नितां देय् यात छगू हे देय् दयेकल। सन् १७९५य् थ्व देय् रूसी साम्राज्यं थःगु अधीनय् लाकल गुकिलिं पोलिश-लिथुआनिया राष्ट्रमंडलया अन्त्य जुल। फेब्रुअरी १६, १९१८ खुन्हु थुकियात हानं स्वतन्त्रता दत।

सन् १९४०इ थ्व देय् सोभियत संघं थःगु अधीनय् लाकल। सन् १९४१ जुन २२ खुन्हु जर्मन आक्रमणया इलय् निसें लिथुआनिया सन् १९४४ तक्क जर्मन कब्जाय् लात।

लिथुआनियां सन् १९९० मार्च ११ खुनु हाकनं थःगु स्वतन्त्रताया घोषणा यात। आः थ्व देय् छगू स्वतन्त्र अर्धराष्ट्रपति लोकतान्त्रिक गणतन्त्र ख।

## प्रशासन

लिथुआनियायात १० काउन्ति, ६० नगर पालिका व ५०० एल्डेरेटय् बायातःगु दु। काउन्टित थ्व कथं दु-
* एलिटस काउन्ति
* कौनास काउन्ति
* क्लैपेदा काउन्ति
* मारिजम्पोले काउन्ति
* पानेभेजिस काउन्ति
* शाउलिइ काउन्ति
* तौरागे काउन्ति
* तेल्सिइ काउन्ति
* उतेना काउन्ति
* भिल्नियस काउन्ति

काउन्ति गभर्नरं काउन्तिइ शासन याइ। गभर्नरयात केन्द्र सरकारं नियुक्त याइ। नगर पालिकात नगर परिषदं शासन याइ गुगु ४ दँया निंतिं निर्वाचित जुइ। छगू नगरपालिकाया प्रमुख मेयर ख। एल्डरेट्सयात एल्डरतय्सं शासन याइ। इपिंत नगर परिषदं नियुक्त याइ।

## स्वयादिसँ
* युरोप

## लिधंसा

पुचः:दे
पुचः:देय्
लक्जेम्बर्ग

**लक्जेम्बर्ग** पश्चिम युरोपय् अवस्थित छगू भूपरिवेष्ठित देय् ख। थ्व देय्या सीमाय् बेल्जियम, फ्रान्स व जर्मनी ला। थ्व देय्य् निगु मू क्षेत्र दु। थ्व क्षेत्रत उत्तरय् Oesling व दक्षिणय् गुटल्याण्ड ("बांलाःगु देय्") ख। 
 
लक्जेम्बर्गया जनसंख्या ५ लखः १२ द्व ३५३ दु (फेब्रुवरी २०११ कथं) धाःसा क्षेत्रफल २५८६ वर्ग किमि दु। 

प्रतिनिधिमूलक लोकतन्त्र व संवैधानिक राजतन्त्र दूगु थ्व देय्या मू नायः ग्र्याण्ड ड्युक ख। थ्व देय्या ग्र्याण्ड ड्युक हलिमय् ल्यं दनिम्ह छम्ह जक्क सार्वभौम ग्र्याण्ड ड्युक ख। थ्व देय् हलिमया दकले विकशित देय्य छगू देय् ख। थ्व देय्य् उत्कृष्ट अर्थतन्त्र व हलिम मौद्रिक कोषकथं हलिमया हे निगुगु दकले उच्च जिडिपि पर क्यापिटा दु। थ्व देय्या ऐतिहासिक व सामरिक महत्त्व थनया रोमन साम्राज्यया दुर्ग व फ्राङ्किश जुजुतयेगु किलां क्यं। स्पेन युरोपया प्रमुख सामरिक शक्तिकेन्द्र जुबिले थ्व देय् स्पेनी लंपुइ छगू मू किल्लाया रुपय् दयाच्वन। 

थ्व देय् युरोपियन युनियन, नेटो, ओइसिडि, संयुक्त राष्ट्र संघ, व बेनेलक्सया सदस्य ख। थ्व देय्या भौगोलिक अवस्थितिया कारणं थ्व देय्या संस्कृति रोमान्स व जर्मनिक युरोपया ल्वाकाज्यागु संस्कृति दु। थ्व देय् छगू त्रिभाषिय देय् ख। थ्व देय्या आधिकारिक भाषा लक्जेम्बर्गिश, फ्रेञ्च व जर्मन भाषा ख। थ्व देय् धर्म निरपेक्ष जुसां थनया मू धर्म रोमन क्याथोलिक ख। 

## लिधंसा

पुचः:देय्
म्यासेडोनिया

## ईतिहास
## भूगोल
## अर्थतन्त्र
## राजनीति

पुचः:दे
पुचः:देय्
लीश्टेनस्टाईन

**लिक्तेन्स्ताइन**  आधिकारिक रूपं लिक्तेनस्टाइनया राजतन्त्र(जर्मन:Fürstentum Liechtensteinअस्ट्रिया व स्वीट्जरल्याण्डया दथुइ च्वंगु एल्प्सय् लाःगु छगू निक्वःगु भूपरिवेष्ठित जर्मन भाषी माइक्रोस्टेट ख। लिक्तेन्स्ताइन छगूअर्ध-संवैधानिक राजतन्त्र ख गुकिया नेतृत्व हाउस अफ लिक्तेन्स्ताइनया राजकुमारं याइ। वर्तमानय् थ्व संस्था हान्स-एदम द्वितीयया नेतृत्वय् दु। लिक्टेनस्टाइनया पश्चिम व दक्षिणय् स्वीट्जरल्याण्ड व पूर्व व उत्तरय् अष्ट्रिया ला। थ्व युरोपया प्यंगूगु दकलय् चिधंगु देय्, गुकिया क्षेत्रफल १६० वर्ग किलोमिटर (६२ वर्ग माइल) स्वया भचा अप्व दु व जनसंख्या ३९,७९० दु। थ्व देय्‌ निगु देय्‌ नाप स्वाःगु हलिमया दकलय् चिधंगु देय्‌ ख।

लिक्तेन्स्ताइन ११ गू नगरपालिकाय् ब्वथलातःगु दु । थुकिया राजधानी भदुज ख, व थुकिया दक्ले तःधंगु नगरपालिका शान ख। थ्व देय् संयुक्त राष्ट्र संघ, युरोपेली स्वतन्त्र व्यापार संघ, व युरोप परिषदया दुजः ख। थ्व देय् युरोपेली संघया सदस्य देय् मखु तर थ्व देय् शेन्जेन क्षेत्र व युरोपेली आर्थिक क्षेत्र निगुलिं क्षेत्रय् ब्वति काइ। थ्व देय्या स्वीट्जरल्याण्डनाप भन्सार संघ व मौद्रिक संघ दु, गुकिलि स्वीस फ्रान्कया छ्येलेज्या दु। राजनीतिक रुपं सन् २००३य् जूगु संवैधानिक जनमत संग्रहं जुजुयात अप्व अधिकार ब्यूगु दु। थ्व नापं जुजुयात सरकारयात पदच्युत यायेगु, न्यायाधीश मनोनित यायेगु व कानूनयात भिटो यायेगु लिसेंया अप्वः अधिकार ब्यूगु खः। 

## लिधंसा

पुचः:दे
पुचः:देय्
माल्टा

**माल्टा** छगु युरोपेली टापू देय् खः। थ्व सिक्क हे चीधंगु देय् खः।
## इतिहास

## भूगोल
थ्व् देय् यागु राजधानी भ्यालेटा खः।
## अर्थतन्त्र
थनयागु मू ज्या खः-
*पर्यटन
*बनेज्या

## राजनीति
मोल्दोवा

**मोल्दोवा** आधिकारिक कथं **गणतन्त्र मोल्दोवा** (मोल्दोवन: Republica Moldova) पूर्वी युरोपय् अवस्थित छगू भूपरिवेष्टित राष्ट्र ख। थ्व राष्ट्रया पश्चिमय् रोमानिया ला धाःसा पूर्वय्, दक्षिणय् व उत्तरय् युक्रेन ला। थ्व देय्‌या राजधानी किश्नाउ ख। थ्व देय् सोभियत संघया पतन जुया सन् १९९१स दयावःगु देय् ख। सन् १९९४या जुलाई २९स मोल्दोवाया संविधान स्वीकृत जुल। 

## लिधंसा

पुचः:दे
पुचः:देय्
नेदरल्यान्द्स्

**नेदरल्यान्द्स्** नेदरल्यान्द्स् राजतन्त्रया अधीनय् दूगु छगू देय् ख। थ्व देसय् उत्तरी युरोपया १२गु प्रान्त व क्यारिबियन नेदरल्यान्द्स्‌या स्वंगु तापु ला। युरोपियन नेदरल्यान्द्स्‌या उत्तर व पश्चिमय् उत्तर सागर, दक्षिणय् बेल्जियम, पूर्वय् जर्मनी, व समुद्रिय सीमाय्   बेल्जियम, जर्मनी व संयुक्त अधिराज्य ला। थ्व छगू एकात्मक संसदीय लोकतन्त्र ख। नेदरल्यान्द्स्‌या राजधानी एम्स्तरद्याम ख धाःसा सरकारया थाय्‌बाय्‌ द हेगय् दु।  *नेदरल्यान्द्स्*यात हल्यान्द नं धाइगु या, तर वास्तवय् उत्तर हल्यान्द व दक्षिण हल्यान्द थ्व देय्‌या निगु प्रान्त जक्क ख। 

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* बेल्जियम
* लक्जेम्बर्ग

पुचः:देय्
नर्वे

**नर्वे** छगू नर्दिक, एकात्मक, संवैधानिक राजतन्त्र ख। थ्व देय्याभूभागय् स्क्यान्डिनेभियन प्रायद्विपया पश्चिमी लागा, जान मायेन, व आर्क्टिक आर्किपेगालो स्भालभार्द व बुभेत टापू ला। 
 
नर्वेयाअ कूल क्षेत्रफल  व जनसंख्या करिब ४९लखः ९०द्व दु। 
 
थ्व देय् युरोपया दकले म्हो जनघनत्त्व दूगु देय्या धलःय् निगु थासय् ला। थ्व देय्या पश्चिमया यक्व सीमा स्विडेननाप स्वा। थ्व देय्या उत्तरपश्चिमी भूभागया दक्षिणी सीमाय् फिनल्यान्द ला धाःसा पूर्वय् रुस ला। थ्व देय्या दक्षिणय् स्कागेर्राक जलसंयोग पुलाः देनमार्क थ्यं। थ्व देय्या राजधानी ओस्लो ख। 

## भूगोल
## अर्थतन्त्र
## राजनीति
### जुजु
डेनमार्कया कार्लं स्वीकृत याःगु सन् १९०५या जनमत संग्रहया लिच्वः कथं नोभेम्बर १३, १९०५स नर्वेया जुजु निर्वाचित जुल व हानं नोभेम्बर १८ १९०५स स्टर्टिंगद्वारा चयन जुल। वय्कलं हाकोन ७या राजसी नां कयादिल। वय्कः नापं ओल्डेनबर्गया वंशज थ्व जूनियर कचाया कथं नर्वेया गद्दीइ लिहां वल। 

## लिधंसा
नॉर्वे के सम्राटों की सूची

पुचः:देय्
सान मरिनो

**सान मरिनो** छगू इतालीया एन्क्लाभ देय् ख। थ्व देय्‌या जनसंख्या ३०,००० दु। 

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* इताली

पुचः:दे
पुचः:देय्
पोर्चुगल

**पोर्चुगल** धाःगु आइबेरियन प्रायद्विपय् स्पेन नापं दयाच्वंगु छगू देय् ख।

## ईतिहास
## भूगोल
## अर्थतन्त्र
## लिधंसा

पुचः:देय्
स्पेन

**स्पेन**, आधिकारिक कथं "स्पेन राजतन्त्र" (स्पेनया भासय्: Reino de España, चिहाकलं España) छगू दक्षिण युरोपेली देय् खः। थ्व देय्‌या निता भूभाग उत्तर अफ्रिकाय् नं दु। थ्व देय् राजनैतिक कथं संवैधानिक राजतन्त्र ख:। आइबेरियन प्रायद्विपया स्वंगु देय्-स्पेन, पोर्तुगाल व एन्दोराय् दकलय् तःधंगु देय् थ्व हे खः। ग्यालिसियाया पश्चिम व दक्षिणय् स्पेन व पोर्तुगलया सीमा स्वा। थ्व देय्‌या दक्षिणय् जिब्राल्टर जलसन्धि ला धाःसा उत्तरपूर्वय् पाइरिनी पर्वतमालाय् फ्रान्स व एन्दोरा ला। थ्व देसय् भूमध्यसागरया ब्यालेरिक टापू, आन्ध्र सागरया क्यानारी टापू व भूमध्यसागरय् जिब्राल्टर नापंया प्लाजाज् दे सोबरानिया धाःगु टापू नं ला। थ्व देय्‌या उत्तरपूर्वय् पाइरिनीइ लिभिया धाःगु थ्व देय्‌या चिधंगु नगरया फ्रान्सेली भूभागं प्यखें घेरेयानातःगु दु।

स्पेन धाःगु नां लातिन खँग्व: "हिस्पानिया" नं बुया वःगु खँग्वः खः।

 

## इतिहास
स्पेनया इतिहासयात क्वय् बियातःगु कालखन्दय् बायेछिं
* परापूर्व व रोमनन्ह्यःया आइबेरियन प्रायद्विपया बस्ती
* रोमन साम्राज्य व जर्मनिक कब्जा
* इस्लामी आइबेरिया
* इस्लाम शासनया पतन व एकिकरण
* पूनर्जागरण निसें १९गू शताब्दी
* १९गू शताब्दीया उत्तरार्ध
* नेपोलियन शासनया लिच्वः 
* २१गू शताब्दी

## राजनीति
स्पेन छगु संवैधानिक राजतन्त्र खः। थन राष्ट्राध्यक्ष छम्ह वंशानुगत जुजु दु व नि बःया संसद दु। मन्त्रिमण्डलया अध्यक्ष मन्त्रिपरिषदया नायः जुइ। थ्व देय्‌या संसदय् ३५० सदस्य दु|

## प्रशासन
व्यवस्थापिक कथं स्पेनयात ५०गु प्रान्तय् विभाजन यानातःगु दु। प्रान्तत जानाः १७गु स्वशाषित समाज व २गु स्वशाषित नगर दयेकी।
### NUTS कोद
युरोपेली संघया *तथ्याङ्कया निंतिं प्रादेशिक इकाइया नामाकरण* (Nomenclature of Territorial Units for Statistics) कथं थ्व देय्‌या इकाइत थ्व कथं दु




सन् २००३स संस्करणय् कनारी द्विपतेगु निगु प्रान्त थ्व कथं कोद यानातल:

## भूगोल
[thumb|250px|[पर्कुए नाचिओनल डेल तेइदे]]
मूल स्पेनय् यक्व तःजाःगु पठार व पर्वःझ्वःत, दसु: पाइरिनी, सियरा नेभेदा दयाच्वंगु दु। थन्याःगु तःजाःगु थासं यक्व खुसि उत्पत्ति जुइ, दसु ताजो, एब्रो, डुएरो, ग्वाडियाना ग्वादालकुइभर आदि। 

## अर्थतन्त्र
स्पेनया अर्थतन्त्र मिश्रित स्रोतं दयाच्वंगु दु। थ्व देय्‌या मंका ग्राहस्थ उत्पादन तच्वः। थ्व देय्‌या मुद्रा युरो खः। 

## जनसंख्या
स्पेनया जनघनत्व ८७.८ प्रति वर्ग किमि दु। जनघनत्व थाय्‌कथं पाः। राजधानी माद्रिद व समुद्र सिथय् यक्व मनूत च्वनिगु या।

## स्पेनी मनूतेगु म्हसीका
थ्व देसय् यक्व तजिलजिया मनुत दु। कास्ताइल, कातालान, बास्क, गालिसियन आदि जातीय व तजिलजि थनया मू जातीय म्हसीका ख। 

### भाय्
स्पेनय् यक्व भाय्‌त छ्येलिगु या। थनया मू भाय् थ्व कथं दु-
* कास्तिलान् (राष्ट्र भाय्)
* कातालान् (प्रान्तीय)
* युस्कारा (बास्क), बास्क थासय्
* ओसिताब् (प्रान्तीय)

## धर्म
रोमन क्याथोलिक थनया मूधर्म खः।

पुचः:देय्
स्विदेन

**स्वीडेन**, आधिकारिक कथं **स्वीडेन राजतन्त्र** (स्वीडिश भाषा: ), छगू नोर्डिक देय् ख। थ्व देय् उत्तरी युरोपया स्क्यान्डिनेभियन पेनिन्सुलाय् ला। थ्व देय्‌या सिमानाय् नर्वे (पश्चिम), फिनल्यांड (उत्तरपूर्व), स्कागेराक, कात्तेगात व ओरेसन्द स्ट्रेटत (दक्षिणपश्चिम) व बाल्टिक सागर (पूर्व) ला। थ्व देय्‌या समुद्री सतहं डेनमार्क, जर्मनी, पोल्यांड, रुस, लिथुआनिया, लाट्भिया, व इस्टोनिया, नाप स्वापू दु। थ्व देय् डेनमार्क नाप दक्षिणपश्चिमय् ओरेसन्ड तां नं स्वाना च्वंगु दु। थ्व देय् १९९५ निसें युरोपेली संघया सदस्य जुयाच्वंगु दु। थ्व देय्‌या राजधानी स्टकहोम ख। 

## इतिहास

## भूगोल

## अर्थतन्त्र

## राजनीति

पुचः:देय्
पुचः:युरोप
स्वित्जरल्यान्द

**स्विट्जरल्याण्ड** छगू चिधंगु लोकतान्त्रिक पश्चिमी युरोपेली राष्ट्र ख। थ्व राष्ट्रया आधिकारिक नां कोन्फोएदेरासियो हेल्भेतिका *Confoederatio Helvetica* ख। थ्व नां ल्याटिन भाषाय् बियातःगु थ्व देय्या नां ख। अथेजुसां आधिकारिक ज्या स्वया पिने थ्व नांया छ्येला आपालं मजूगु खनेदु। स्विटजरल्याण्ड थःगु तटस्थताया निंतिं नांजा।  वंगु १९० दँ निसें थ्व देय् तटस्थ जुयाच्वंगु दु। अतः, यक्व अन्तराष्ट्रिय संघतयेगु मूज्याकुथि थ्व देशय् अवस्थित दु। संयुक्त राष्ट्र संघया मू ज्याकुथि थ्व देय्या जेनेभाय् दु। नापं संयुक्त राष्ट्र संघ स्वया न्हःया लिग अफ नेसनस्या मूज्याकुथि नं न्हापा जेनेभाय् हे दूगु ख। 

थ्व देशय् ४गु आधिकारिक भाषा दु: थ्व भाषात जर्मन भाषा, फ्रेञ्च भाषा, इटालियन भाषा व रोमान्श भाषा ख। नापं, थ्व राष्ट्रया छुँ प्रदेशय् निगु जक्क भाषा आधिकारिक दु धाःसा देय्या दक्ले तःधंगु राज्य ग्राउबन्देनय् ३गु भाषा आधिकारिक रुपय् दयाच्वंगु दु। स्विट्जरल्याण्डया राजधानी बर्न नगर ख धाःसा दक्ले तधंगु नगर जेरिख ख। 

थ्व देय्या उत्तरय् जर्मनी, पूर्वय् अष्ट्रिया व लिख्टेनस्टाइन, दक्षिणय् इटाली व पश्चिमय् फ्रान्स ला।

## प्रशासन

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
*युरोप

पुचः:देय्
युक्रेन

**युक्रेन** पूर्वी युरोपया छगू देय् ख। 
## ईतिहास
## भूगोल
## अर्थतन्त्र
## राजनीति

पुचः:देय्
बेलायत

## बेलायत
बेलायत छगु दे: ख: ।

लण्डन बेलायत यु राजधानी ख: ।
 

## ईतिहास
## भूगोल
## अर्थतन्त्र
## राजनीति

पुचः:दे
पुचः:देय्
भेटिकन सिटी

**वैटिकन** यूरोपमहाद्वीपे दक्षिणदिशाय् विद्यमानः जुगु छौ लघुदेश: ख । थ्व देय् पोपयागु दरबार खः।
क्यानादा

**क्यानाडा** उत्तर अमेरिकाय् स्थित छगू सार्वभौम राज्य खः। थ्व देय्या राजधानी ओतावा व दकलय् तःधंगु नगर तोरन्तो ख। थ्व देसय् १०गू प्रान्त व ३गू क्षेत्र दु। थ्व देय् एत्लान्तिक महासागरं प्रशान्त महासागर तक्क थ्यं। थ्व देय्‌या उत्तरय् आर्तिक महासागर ला। थ्व देय्‌या क्षेत्रफल ९.९८ मिलियन वर्ग किमि (३.८५ मिलियन वर्ग माइल) दु। थ्व क्षेत्रफल नापं थ्व देय् हलिंया दकलय् तधं (कूल क्षेत्रफल) देय्‌या धलखय् निगु थासय् ला। संयुक्त राज्य अमेरिका नाप् थ्व देय्‌या ८,८९१ किलोमिटर (५,५२५ माइल) हाकःगु दक्षिणी व पश्चिमी सीमा स्वा। थ्व सीमाना हलिंया दकलय् ताःहाकःगु द्विराष्ट्रीय भूमि सीमा ख। 

## नां
क्यानाडा खँग्वः व्युत्पत्तिया निंतिं थी-थी बिचाः दु। वर्तमानय् थ्व नां सेन्ट लरेन्स इरोक्वाइन खँग्वः kanata गुकिया अर्थ "गां" वा "बस्ती" नं वःगु धागु मान्यता दु।  सन् १५३५इ थौंकन्हय्या क्वेबेक सिटी क्षेत्रया आदिवासी बासिन्दातेसं थ्व खँग्वः छ्येला फ्रान्सेली अन्वेषक ज्याक्स कार्टियरयात स्तादाकोना गामय् यंकल। कार्टियरं लिपा क्यानाडा खँग्वः उगु विशेष गामय् जक्क मजुसें दोनाकोना (स्टाडाकोनाया प्रमुख)या अधीनय् लाःगु मुक्कं क्षेत्रया निंति यात। सन् १५४५ तक्क युरोपेपियन सफू व मानकिपाय् सेन्ट लरेन्स खुसिया सिथय् च्वंगु थ्व चिधंगु क्षेत्रयात क्यानाडा धकाः धायेगु शुरु जुल।

१६गु शताब्दी निसें १८गु शताब्दीया सुरुइ क्यानाडा खँग्वः सेन्ट लरेन्स खुसिया सिथय् लाःगु न्हुगु फ्रान्सया भागयात म्हसीकेगु खँग्वः जुल। न्यू फ्रान्सय् बेलायतीतेसं त्याकेधुंका थ्व थाय् यात सन् १७६३ निसें १७९१ तक्क बेलायती प्रान्त क्वेबेकया नामं म्हसीकल।  सन् १७९१इ थ्व थाय् अपर क्यानाडा व लोअर क्यानाडा नांया निगु ब्रिटिश उपनिवेश जुल। थ्व निगु उपनिवेशयात सन् १८४१इ क्यानाडा प्रान्तया रुपय् एकीकरण मजुतले सामूहिक रुपय् क्यानाडाया रुपय् कायेगु या।

सन् १८६७इ कन्फेडेरेसन जुइधुंका लन्दन सम्मेलनय् क्यानाडायात न्हुगु देय्या कानूनी नांया रुपय् नालाकाल व देय्यात डोमिनियन उपाधि प्रदान यात। सन् १९५०या दशकय् बेलायतं क्यानाडायात डोमिनियन मधाःसें क्यानाडायात "राष्ट्रमंडलया क्षेत्र"या रुपय् कायेगु यात।

क्यानाडाया संविधानयात पूर्ण रुपं क्यानाडाया नियन्त्रणय् हःगु क्यानाडा ऐन १९८२य् "क्यानाडा" जक उल्लेख यानातःगु खः। व दँया लिपांगु इलय् राष्ट्रिय बिदाया नां डोमिनियन डें हिलाः क्यानाडा डे जूवन।

## इतिहास
द्वलंद्व दँ तक आः क्यानादा दूगु भूमिइ आदिवासी क्यानेदियनतेगु बस्ती दयाच्वन। १६गू शताब्दीया शुरुआतय् ब्रिटिश व फ्रेञ्च अन्वेषणकर्तातेसं एटलांटिक तटय् थःगु बस्ती बिस्तार यात। विभिन्न सशस्त्र संघर्षतेगु लिच्वया कथं फ्रान्सं सन् १७६३स उत्तर अमेरिकाय् थःगु लगभग दक्वं उपनिवेश त्वतल।

## अर्थतन्त्र
थ्व देय्या दकलय् चकंगु नगर तोरन्तो ख। थ्व देय्या मेमेगु मू नगरय् अःतावा, भ्यान्कुभर, मोन्त्रियल, एद्मन्तन, क्याल्गेरी आदि ला।

## राजनीति

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* उत्तर अमेरिका

पुचः:देय्
ग्वाटेमाला

**ग्वाटेमाला** वा **ग्वाटेमाला गणतन्त्र** (स्पेनी भाषा: República de Guatemala *रेपुब्लिका दे ग्वाटेमाला* मध्य आमेरिकाय् अवस्थित छगू गणतन्त्र ख। थ्व देय्‌या उत्तर-पश्चिमय् मेक्सिको, दक्षिण-पश्चिमय् प्रशान्त महासागर, उत्तर-पूर्वय् बेलिज व क्यारिबियन सागर, व दक्षिण-पूर्वय् होण्डुरस व एल साल्भादोर ला। ग्वाटेमाला मध्य आमेरिकाया दक्ले अप्व जनसंख्या दूगु देय्‌ ख। रुक्ष गुंच्वका व ज्वालामुखी दूगु थ्व देशय् मध्य आमेरिकाया एक-तृतीयांश मनु बसोबास याइ। उच्चभूमिइ अवस्थित ग्वाटेमाला नगर (Ciudad de Guatemala सिउदाद दे ग्वाटेमाला) देय्‌या राजधानी व दक्ले तःधंगु नगर ख। नगरया जनजीवनं सकल देय्‌या थी-थी विषयय् प्रभाव या।

लातिन आमेरिकाया मेमेगु देय्‌या तुलनाय् ग्वातेमालाय् आदिबासी जातितयेगु जनसंख्या अप्व दु। ग्वातेमालाय् आपालं जनसंख्या माया जातिया मनुतयेगु दु। मायातयेगु इतिहासय् थ्व थाय्‌ छगू ईले समृद्ध सभ्यताया थाय्‌ ख। देय्‌या बाकि जातिइ  मेस्तिजो, वा युरोपीय व आदिबासी अमेरिकन तयेगु मिश्रित जाति दु। थ्व जाति ग्वातेमालाय् लादिनो नामं नांजा। 

ग्वाटेमालाया संस्कृति प्राचीन व न्हुगु संस्कृतिया मिश्रण ख। थनया बिराटसंख्यक आदिबासी जनसंख्यां थःगु प्राचीन रीतिरिवाज हना वयाच्वंगु दु। ग्वातेमाला नगर व मेमेगु नगर इलाकाया केन्द्रय् धाःसा आधुनिक युरोपीय व उत्तर अमेरिकन ढांचाया जीवनयापन याइगु या। ग्वातेमालाया उच्चभूमिया जीवनय् माया संस्कृतिया प्रभाव यक्व दु। थ्व थासय् यक्व आदिबासी मनु छुं नं छुं माया भाषात ल्हाइगु, सनातनी धर्म व ग्रामीण रीतिरिवाज पालन याइगु व थःगु जातीय वस व मेमेगु हस्तशिल्प छ्येलिगु या। लादिनो व माया संस्कृतिया थ्व सहबासस्थानं ग्वातेमालाया समाज जटिल दयेकूगु दु। थ्व समाजय् तःम्हि व दरिद्रतयेगु दथुइ यक्व भिन्नता दु। थ्व विभाजनं ग्वातेमालाया इतिहासय् यक्व प्रभाव याःगु खने दु। 

गुय़ातेमालाया अर्थतन्त्र आपालं कफि, कला, चिनि व मेमेगु बुँज्याया उत्पादय् निर्भर जु। देशय् छखे यक्व तःम्हि मनुतयेसं तःतःधंगु इस्टेट वा जमिन थःगु दयेकातःगु दु धाःसा मेगु थासय् बुँज्यामि विशेषयाना आदिवासीत सिक्क दरिद्र अवस्थाय् म्वानाच्वंगु दु। 

ग्वातेमाला सन् १८२१ सालय् स्पेनं स्वतन्त्र जुल। 

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
*अमेरिका

पुचः:देय्‌
पुचः:देय्
बेलिज

**बेलिज** छगु मध्य अमेरिकी देय् खः। न्हापा थ्व थाय् यात ब्रिटिश होन्डुरस धाइगु या, तर सन् १९७३य् नां हिलाः थ्व देय्या नां बेलिज जूवन। औपनिवेशवाद स्वया यक्व न्ह्यः थ्व थाय् माया साम्राज्यया छगू भाग ख। बेलिज मध्य अमेरिकाया छगू जक्क अंग्रेजी भाषी देय् ख।

बेलिजया छुं मनुतेसं स्पेनिश वा क्रिओल भाय् ल्हाइ, तर अंग्रेजी सरकारी भाय् ख व दकलय् अप्व ल्हाइगु भाय् ख। थ्व थाय् न्हापा बेलायतया उपनिवेश जूगु खःसां थुकिया जःलाखःला देय् छगू इलय् स्पेनया उपनिवेश जुयाच्वंगु खः। यक्व मनुतेसं नितां हे भाय् ल्हाइ। बेलिज थीथी तजिलजिं जाःगु देय् ख।

बेलिजय् स्व लखः व न्हेप्य द्व स्वया अप्व (३,७४,६८१ सन् २०१७स) मनु च्वनि। बेलिजियन मनुतेगु दथुइ करिब २१% क्रियोल (मिस्रित नश्ल)या मनू दु। वर्तमानय् थ्व देसय् स्वंगु माया पुचः च्वनि: युकाटेक, मोपान व केक्ची। गरिनागु जाति अफ्रिकन, अरावाक व क्यारिब वंशया मिश्रण ख। थन मेस्टिजोत नं दु।

देय्या केन्द्रया लिक्क लाःगु बेलमोपान नगर थनया राजधानी खः। दकलय् न्हापांगु राजधानी बेलिज सिटी ख। मेमेगु नगरय् बेलिज सिटी, कोरोजल नगर, ओरेन्ज वाक नगर, पुन्ता गोर्दा, सान्ता एलेना/सान इग्नासिओ व सान पेड्रो नगर ला।

बेलिज क्यारिबियन सागरया तटय् ला। थन करिब ४५० टापु दु। दकलय् तःधंगु टापु एम्बरग्रिस के पीगू किलोमिटर ताःहाकः जु। मेगु यक्व टापुत तसकं चिधं। टापुया जःखःया लःया दुने कोरल रीफ दु।

समुद्री तटया तापक्रम दच्छियंकं तांन्वः। थ्व खास यानाः २१ डिग्री सेल्सियस निसें ३२ डिग्री सेल्सियस तक दयाच्वनि। गबलें गबलें थ्व देसय् धाकुफय् वइ गुकिं तःधंगु क्षति याइ।

## इतिहास

## भूगोल
बेलिज उत्तरी मध्य अमेरिकाया क्यारिबियन तटय् ला। थ्व देय्या उत्तरय् मेक्सिकोया क्विन्ताना रू राज्य, पश्चिमय् ग्वाटेमालाया पेटेन विभाग व दक्षिणय् ग्वाटेमालाया इजाबाल विभाग नाप सीमा स्वा। पूर्वय् क्यारिबियन सागर ला। बेलिजया तटय् बेलिज ब्यारियर रीफ नांया ३८६ किलोमिटर (२४० माइल)या झ्वास्यागु समुद्री तट दु। बेलिजय् हलिमय् निगुगु दकलय् तःधंगु जीवित ब्यारियर रीफ दु। थ्व देय्‌या कुल क्षेत्रफल २२,९६० वर्ग किलोमिटर (८,८६५ वर्ग माइल) दु। समुद्रया सिथय् व देय् या उत्तरी भागय् यक्व लगुन दु। थुकिं यानाः वास्तविक बँया क्षेत्रफल २१,४०० वर्ग किलोमिटर (८,२६३ वर्ग माइल) स्वया चिधं जु।

होन्दो व सर्स्टून खुसिं थ्व देय्या उत्तरी व दक्षिणी सीमा दयेकी।

बेलिजया उत्तरय् अप्वः धया थें समतल, स्वांमा दुगु तटीय ख्यः दु। गुलिखे थासय् तधंगु गुँ दु। दक्षिणय् माया पर्वःया निम्न पर्वः झ्वः दु। बेलिजया दकलय् तजाःगु थाय् १,१२४ मिटर (३,६८८ फिट)स दूगु डोयल डिलाइट ख। क्यारिबियन तटय् कोरल रीफ व करिब ४५० टापुत दु। थ्व टापुतेत स्थानीय रुपय् कीज धाइ। पश्चिमी गोलार्धय् च्वंगु प्यंगू जक कोरल एतोल मध्ये स्वंगू बेलिजया तटय् लाः।

बेलिजया ६०% स्वया अप्व भूभाग जंगलं त्वपुया तःगु दु। २०% बँय् बुँज्या (कृषि) व मानव बस्ती ला। बेलिजया ल्याण्डस्केपय् महत्त्वपूर्ण म्यान्ग्रोभ इकोसिस्टम नं दु।

## अर्थतन्त्र

## राजनीति
एल साल्भादोर

एल साल्भाडोर छगु मध्य अमेरिकी देय् ख। थ्व देय्‌ ग्वाटेमाला व होन्डुरसयागु दथुइ उत्तर प्रशान्त महासागरयागु सिथे ला। 
## इतिहास

## भूगोल
## प्रदेश (विभाग)

## अर्थतन्त्र

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* उत्तर अमेरिका
* देय्
क्युबा

**क्युबा** छगु मध्य अमेरिकी टापू देय् ख। 

## इतिहास

## भूगोल

## अर्थतन्त्र

## राजनीति
थ्व देय् छगु समाजवादी गणतन्त्र ख। थ्व देय्‌या राष्ट्रपति फिदेल कास्त्रो ख। 

## लिधंसा

पुचः:देय्
जमैका

**जमैका** छगु क्यारिबियन सागरया टापू देय् ख। थ्व देय् ग्रेटर एन्टिल्सय् ला। थ्व देय् २३४ किलोमिटर (१४६ माइल) ताःहाक व ८० किलोमिटर (50 माइल) तब्या। थ्व टापू मध्य अमेरिकया मूभूभाग स्वया थ्यंमथ्यं ६२० किलोमिटर (३८५ माइल) तापा धाःसा क्युबा स्वया १४५ किमि (९० माइल) दक्षिणय् ला], व हिस्पानियोला टापू (हेइटी व डोमिनिकन रिपब्लिक दुगु टापू) स्वया १९० कि मि (१२० माइल) पश्चिमय् ला। थनया अरावाकान भाषात-ल्हाइपिं ताइनो आदिवासीतेसं थ्व टापूयात *Xaymaca* जेमाका नां बियातल। थ्व खँग्वःया अर्थ कि "Land of Springs," जुइ मखुसा "Land of Wood and Water" जुइ। न्हापा स्पेनी शासनय् थ्व थाय्‌यात *सान्तियागो* (Santiago) धागु नां बियातल। लिपा बेलायतीतेगु अधीनय् थ्व थाय्‌या नां ब्रिटिश वेस्ट इन्डिज क्राउन कोलोनी अफ जमाइका जुवन। अमेरिकाय् थ्व देय् संयुक्त राज्य अमेरिका व क्यानाडा धुंका दक्ले अप्व एन्ग्लोफोनी दुगु देय् ख। 

## इतिहास

## भूगोल

## अर्थतन्त्र

## राजनीति
डोमिनिकन गणतन्त्र

## ईतिहास
## भूगोल
## अर्थतन्त्र
## राजनीति

पुचः:दे
पुचः:देय्
पनामा

पनामा छगु मध्य अमेरिकी देय् खः।

## इतिहास
थ्व थाय् नेटिभ अमेरिकनतेगु सिक्क ताहाकगु इतिहास दुगु थाय् खः।

## भूगोल
पनामा नहर थ्व हे देय् यागु दथुलिं वनि। 

## अर्थतन्त्र

## राजनीति

पुचः:देय्
बार्बाडोस

**बार्बाडोस** छगू प्रशांत महासागरया पश्चिमी लागाय् क्यारिबियन द्वीपय् स्थित देय्‌ ख। थ्व देशय् अंग्रेजतेसं अफ्रिका व भारतं तु उत्पादनया निंतिं हःपिं च्यःपिं तैगुयाना बस्ती न्ह्यथंगु ख। ४३० वर्ग किमि क्षेत्रफल दूगु थ्व द्वीप नापंया देय्‌य्  पश्चिमय्  सेंट भिन्सेन्ट व द ग्रेनाजिनस व सेन्ट लुसिया व दक्षिणय् ट्रिनिड्याड व टोबागो दु । उष्णकटिबंधीय जलवायु दूगु थ्व देशय् प्रशान्त महासागरय् बाहावैगु फेनं वातावरणयात ख्वांउकातै। सामाजिक व राजनीतिक सुधार लिपाक्क न्ह्यथंसां थ्व देय्‌ मानव विकास धलःय् ७६गु थासय् ला।

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* उत्तर अमेरिका

पुचः:देय्‌
पुचः:उत्तर अमेरिका
पुचः:देय्
त्रिनिदाद व तोबागो

## नामाकरण

इतिहासकार ईएल जोसेफ कथं त्रिनिदादया आदिवासी नां *काइरी* वा " हमिंगबर्डया भूमि" ख, गुगु हमिंगबर्डया निंतिं अरावाक नांं  *ierèttê* वा *yerettê* नं बुयावःगु ख। अथे जुसां मेमेपिं च्वमितेसं थ्व व्युत्पत्ति नाप सहमत मजु। इमिसं दाबी याइ कि *cairi या* अर्थ हमिंगबर्ड मखु ( *tukusi* वा *tucuchi* या अर्थ हमिङ्गबर्द ख) व गुलिं दाबी याइ कि *cairi*, वा *iere या* अर्थ *टापु* ख।  क्रिस्टोफर कोलम्बसं थःगु स्वक्वःगु अन्वेषणया समुद्री यात्राय् वने न्ह्यः याःगु छगू प्रतिज्ञा पूवंकाः थुकिया नां "ला इस्ला दे ला त्रिनिदाद" (" त्रिनितिया टापु) " तल।  तोबागोया सिगार थें न्याःगु आकार, वा आदिवासी मनुतेसं सुर्तीजन्य पदार्थया छ्येलेज्यां थुकियात थुकिया स्पेनिश नां ( *cabaco*, *tavaco*, *सुर्तीजन्य पदार्थ* ) व सम्भवतः थुकिया मेमेगु छुं आदिवासी नां, दसु *Aloubaéra* (हाकूगु शंख) व *Urupaina*   वःगु जुइफु। हिन्द-त्रिनिदादियनतयेसं थ्व टापुयात *चिनिदात* वा *चिनिदाद* धाइ गुकिया अनुवाद "चिनीया भूमि" ख। थ्व खँग्वःया छ्येलेज्या १९गु शताब्दीइ न्ह्याःगु ख गुबले भारतय् ज्याकमितेत भर्ती याइपिन्सं चिनीया बुँइ मजदुरतय्त इन्डेन्चरशिपय् हयेत आकर्षित यायेत *चिनिदात* टापु धकाः धाइगु यात। 

## लिधंसा

पुचः:दे
पुचः:देय्
ब्राजिल

**ब्राजिल** छगू दक्षिण अमेरिकी देय्‌ ख। थ्व देय्‌ दक्ले तःधंगु दक्षिण अमेरिकी देय्‌ ख। थ्व देय्‌या राजधानी ब्राजिलिया व दक्ले तःधंगु नगर रियो दि ज्यानेरियो ख।

## इतिहास
ब्राजिल न्हापा पोर्चुगलया उपनिवेश ख। लिपा स्वतन्त्रता धुंका थ्व छगू राष्ट्रया रुपय् स्थापित जुल। 

## भूगोल
ब्राजिलया मू खुसि अमेजन खुसि ख। थ्व खुसिया सिथय् दूगु जंगल हलिमया दक्ले तःधंगु जंगलय् छगू ख।

## अर्थतन्त्र
## राजनीति
## स्वयादिसँ
* दक्षिण अमेरिका

## लिधंसा

पुचः:देय्‌
पुचः:देय्
अर्जेन्तिना

**अर्जेन्टिना**  दक्षिण अमेरिकाया निगुगु दकले तःधंगु देय् ख। थ्व देय् २३गु प्रान्त व १गु नगर बुएनोस आइरेसया संघीय रुप ख। थ्व हलिमया ८गु दकले तःधंगु देय् ख, नापं थ्व हलिमया दकले तःधंगु स्पेनी भाषी देय् नं ख। थ्व देय्या महादेशीय क्षेत्र एन्डेज पर्वतमालाया पूर्वय् व एट्लाण्टिक सागरया पश्चिमय् ला। थ्व देय्या सीमानाय् उत्तरय् पाराग्वे व बोलिभिया, उत्तरपूर्वय् ब्राजिल व उरुग्वे धाःसा चिली दक्षिण व पश्चिमय् ला। अर्जेन्टिनाया एन्टार्टिकाय् अधिकारया दावी सन् १९६१या एन्टार्टिका सन्धिं क्वचाल। थ्व देशं फकल्यान्द व दक्षिण जर्जिया व सेन्दविच टापू थःगु जूगु दावा धाःसा त्वतुगु मदु। थ्व टापूइ आइले बेलायतया शासन दु।  

## इतिहास
## भूगोल
## अर्थतन्त्र
## राजनीति

पुचः:दे
पुचः:देय्
चिली

**चिली** (आधिकारिक कथं चिली गणराज्य) दक्षिण अमेरिकाया पश्चिमी भागय् दूगु छगू देय् ख। थ्व देय् हलिंया दकले दक्षिणी देय् ख व एन्तार्क्तिकाया दकलय् नापंया देय् ख। पूर्वय् एन्दिज पर्वः व पश्चिमय् प्रशान्त महासागरया दथुइ दयाच्वंगु छगू ताःहाकःगु बंय् थ्व देय् दयाच्वंगु दु। चिलीया क्षेत्रफल ७,५६,०९६ वर्ग किलोमीटर (२,९१,९३० वर्ग माइल) दु। थ्व देय्‌या मनुल्या सन् २०१७स १कोटि ७५लख दयाच्वन। थ्व देय्‌या उत्तरस पेरु, उत्तर-पूर्वय् बोलिभिया, पूर्वय् अर्जेन्टिना अर्जेंटीना ला धाःसा दक्षिणय् ड्रेक प्यासेज ला। थ्व देय्‌या राजधानी व दकलय् तःधंगु नगर सान्तियागो ख। थ्व देय्‌या राष्ट्रीय भाषा स्पेनी भाषा ख।

पुचः:देय्
पुचः:चिली
पाराग्वे

**पाराग्वे** छगू भूपरिवेष्ठित दक्षिण अमेरिकी देय् ख। थ्व देय्या दक्षिण व दक्षिणपश्चिमय् अर्जेन्टिना, पूर्व व उत्तरपूर्वय् ब्राजिल व उत्तरपश्चिमय् बोलिभिया ला। पाराग्वे देय् पाराग्वे खुसिया निखें हे ला। थ्व खुसि देय्या दथुइ उत्तरं दक्षिण दिशाय् बाहा वं। थ्व देय्या दक्षिण अमेरिकाय् अवस्थितिया कारणं थ्व देय्यात *कोराजोन दे अमेरिका* (Corazón de América) वा अमेरिकाया नुगः नं धैगु या।

सन् २००९या अनुमान कथं थ्व देय्या जनसंख्या करिब ६३ लख दु। थ्व देय्या राजधानी व दकले तःधंगु नगर एसन्सियन (Asunción) ख। थ्व देय्या आधिकारिक भाषा इस्पान्योल व पाराग्वेमि गुआरानी ख। थ्व निगु हे भाषा थ्व देशय् लोकंह्वा। थ्व देय्या मू जनसंख्या मेस्तिजोतयेगु दु।

गुआरानी जाति थ्व देय्या आदिवासी ख। युरोपमि अनवेषकत १६गु शताब्दीइ थन दकले न्ह्य थ्यन। लिपा थ्व देय् स्पेनमि औपनिवेशिक साम्राज्यया अधीनय् लावन। थ्व देशं सन् १८११य् स्पेनं बाया छगू स्वतन्त्र राष्ट्र जुवन। 

## अर्थतन्त्र

भूपरिवेष्ठित पाराग्वेय् चकं बजाः अर्थतन्त्र दु। थ्व देशय् तःधंगु अनौपचारिक आर्थिक सेक्टर दु। थ्व सेक्टरं आयातीत वस्तुयात जःलाखःला देशय् निर्यात यायेगु या। नापं थ्व देशय् द्वलंद्व माइक्रोइन्तरप्राइजेस व नगरीय लं सिथया बनेज्यामि दु। सन् १९७० निसें सन् २००९य् थ्व देय्या अर्थतन्त्र दक्षिण अमेरिकाया दकले आपालं वृद्धि जुल। थ्व ईले थ्व देय्या औसत वृद्धिदर ७.२% व सन् २०१०य् ९ प्रतिशत दु। 

## लिधंसा

पुचः:देय्
कोलोम्बिया

**कोलम्बिया** छगु दक्षिण अमेरिकाया उत्तर पश्चिमी देय् ख। थ्व देय्‌या पूर्वय् भेनेजुवेला व ब्राजिल; दक्षिणय् इक्वेडर व पेरु; उत्तरय् एट्लान्टिक महासागर, व क्यारिबियन सागर; व पश्चिमय् पनामा व प्रशान्त महासागर ला। दक्षिण अमेरिकाया राष्ट्रत नापं, थ्व देय्‌या समुद्री सीमाय् क्यारिबियन क्षेत्रया जमाइका, हेइति, दोमिनिकन गणतन्त्र व मध्य अमेरिकाया होन्दुरस, निकारागुआ व कोस्तारिका नाप स्वा। .

कोलम्बिया हलिमया २६गु दक्ले तधंगु देय् ख। थ्व दक्षिण अमेरिकाया ४गु तधंगु देय् ख। दक्षिण अमेरिकाय् थ्व देय् स्वया तधंगु देय् ब्राजिल, अर्जेन्टिना व पेरु ख। थ्व देय्‌या क्षेत्रफल फ्रान्सया स्वया निगु गुणा अप्व दु। 

## इतिहास
### नां छुना

"कोलम्बिया" नां इटालियन नाविक क्रिस्टोफर कोलम्बस (लातिन भासय् Christophorus Columbus, इतालियन भासय् Cristoforo Colombo, स्पेनी भासय् Cristóbal Colón)या नामं वःगु ख। थ्व नांयात न्हूगु हलिंया सन्दर्भया रुपय् छूगु खः।  थ्व नां लिपा सन् १८१९या गणतन्त्र कोलम्बियां नालाकाल, गुकिलि पुलांगु भाइसरोयल्टी अफ न्यू ग्रेनादाया भूभाग दुथ्याः (आधुनिक कोलम्बिया, पानामा, भेनेजुयला, इक्वेदोर, व उत्तरपश्चिम ब्राजिल)। 

भेनेजुएला, इक्वेडर व कुन्डिनामार्का स्वतन्त्र राज्यया रुपय् अस्तित्वय् वःगु इलय् कुन्डिनामार्काया पूर्व विभागं " गणतन्त्र न्हुगु ग्रानाडा " नां काल। न्हुगु ग्रानाडां आधिकारिक रुपं सन् १८५८इ थःगु नां हिला ग्रानादिन कन्फेडेरेसन नां नालाकालः। सन् १८६३इ थ्व नां हाकनं हिलाः संयुक्त राज्य कोलम्बिया जुसें अन्ततः थुकिया वर्तमान नां – गणतन्त्र कोलम्बिया जूवन। 

थ्व देय् या कोलम्बिया सरकारं  व  खँग्वः छ्यलिगु याः।

## भूगोल

## अर्थतन्त्र

## राजनीति

पुचः:देय्
इक्वेडोर

**इक्वेडोर** छगु दक्षिण अमेरिकी दे ख:। 

## भूगोल
### व्यवस्थापिक विभाजन
थ्व देयागु प्रान्तत: थुकथलं दु:-

## अर्थतन्त्र
## राजनीति

पुचः:दे
पुचः:देय्
पेरु

**पेरु** छगू पश्चिमी दक्षिण अमेरिकी देय् ख। थ्व देय्या उत्तरय् इक्वेदर व कोलम्बिया, पूर्वय् ब्राजिल, दक्षिणपूर्वय् बोलिभिया व दक्षिणय् चिली ला। थ्व देय्या पश्चिमय् प्रशान्त महासागर ला। 

पेरुया आया भूभागय् न्हापा हलिमया दकले पुलांगु लहनाय् छगू नोर्ते चिको लहना दयाच्वन। लिपा वना कोलम्बसपूर्वया अमेरिकी साम्राज्यया दकले तःधंगु साम्राज्य, इङ्का साम्राज्य, नं थ्व हे देय् दूगु भूभागय् दयाच्वन। १६गु शताब्दीइ स्पेनमितयेसं थ्व थाय्यात थःगु अधीनय् लाकल व पेरुया भिसेरोइया पलिस्था यात। थुकिया अधीनय् दक्षिण अमेरिकाया यक्व उपनिवेशत लानाच्वन। सन् १८२१इ पेरुया स्वतन्त्रता धुंका थ्व देशं राजनैतिक अस्थीरता, आर्थिक अस्थीरता जुजुं आर्थिक समृद्धताया युगय् आःवया थ्यं वःगु दु। 

## इतिहास

## भूगोल
### दकलय् ताःहाकःगु खुसि
थ्व देय्या मू खुसित थथे दु

## अर्थतन्त्र
## राजनीति

पुचः:देय्
उरुग्वे

**उरुग्वे** (अधिकारिक नां ओरिएन्टल रिपब्लिक अफ उरुग्वे) दक्षिण अमेरिकाया छगू देय् ख। थन ल्हाइगु मू भाय् स्पेनिश खः। थ्व देय् या राजधानी व दकले तःधंगु नगर मोन्तेभिदियो ख। उरुग्वेया सीमाय् निगु तःधंगु जःलाखःला देय् ब्राजिल व अर्जेन्टिना ला। दक्षिण अमेरिकाय् उरुग्वे स्वया चिधंगु छगू जक्क देय् सुरिनाम ख। थ्व देय् अप्वः धया थें समतल दु, अले देय् न्यंकं यक्व बुँ दु।

उरुग्वेया जःखःया क्षेत्रय् १८गु शताब्दीइ पोर्चुगिज व स्पेनिश साम्राज्य दथुइ ल्वापु जुल। सन् १८१०या दशकय् थ्व देय् रियो दे ला प्लाता क्षेत्रया राज्यया संघीय लीग बान्दा ओरिएन्टलया केन्द्र ख। अर्जेन्टिना व ब्राजिलं युद्धय् यक्व थाय् काःगुलिं उरुग्वे स्वतन्त्र जुल।

## ईतिहास
## भूगोल
थ्व देय्‌या दकलय् तजाःगु थाय् सेरो क्यातेड्रल ख गुकिया च्वका ५१४ मिटर (१,६८६ फिट) तक्क थ्यं।

उरुग्वेया तटीय क्षेत्र ६६० किमि दु।

उरुग्वेय् गुंगु राष्ट्रिय निकुञ्ज दु। पूर्वया आर्द्रभूमि क्षेत्रय् ५, मध्य पहाडी देशय् ३ व पश्चिमय् रियो उरुग्वेया नापं छगू ।

थ्व दक्षिण अमेरिकी महादेशया निगूगु दकलय् चिधंगु देय् ख। मोन्टेभिडियोया लिक्कसं च्वंगु फि समुद्री तट दु। देय्या उत्तरय्, ब्राजिलया उच्चभूमिइ उत्तरपाखे चीधंगु गुंया झ्वः दु।
देय्या क्षेत्रफल १७६,२२० वर्ग किलोमिटर दु।

## प्रशासनिक ब्वथला

## अर्थतन्त्र
## राजनीति

पुचः:दे
पुचः:देय्
भेनेजुएला

**भेनेजुएला** औपचारिक नां बोलिभारियन गणराज्य भेनेजुएला, दक्षिण अमेरिकाया छगू देय् ख। थ्व देय्या सरकारी भाय् स्पेनिश ख, व राजधानी नगर काराकस ख।

भेनेजुएलाय् ल्हाइगु मेमेगु भासय् क्यारिब, गुआहिबो, वाराओ, वायु, पेमोन, व पियारोआ ला।

## इतिहास
### नामाकरण
दकलय् लोकंह्वाःगु व स्वीकृत मान्यता कथं सन् १४९९इ एलोन्सो दे ओजेदाया नेतृत्वय् छगू मालेज्या अभियानं भेनेजुएलाया तटय् थ्यन। माराकाइबो पुखुया क्षेत्रय् दूगु थां छेँ (Stilt house) खँबिले इटालियन न्याभिगेतर, अमेरिगो वेस्पुचीयात इटालीया भेनिस नगरया लुमन्ति वल, उकिं वय्कलं थ्व क्षेत्रया नां *भेनेजिओला*, वा "चीधंगु भेनिस" तल।  *भेनेजिओलाया* स्पेनिश उच्चारण  ख। । 

मार्तिनन फर्नान्देज दि एन्सिसो, वेस्पुची व ओजेदाया न्हू बँ मालेज्या पुचःया छम्ह दुजलं धाःसा छगू भिन्न विवरण ब्युगु दु। वय्कःयागु च्वखँ स वय्कलं थ्व थासय् थःत भेनेसिउएला धाइपिं आदिवासी जनजातित लुइकूगु धयादीगु दु *।* थ्व कथं "भेनेजुएला" नां आदिवासी खँग्वलं बुयावःगु जुइफु। 

थ्व देय्या पुलांगु आधिकारिक नां  (१८३०–१८५६),  (१८५६–१८६४),  (१८६४–१९५३), व हानं  (१९५३–१९९९) जुइधुंकूगु दु।
## भूगोल
भेनेजुएला दक्षिण अमेरिकाया उत्तरय् ला। भूगर्भीय कथं थुकिया मू भूभाग दक्षिण अमेरिकी प्लेटय् ला। थ्व देय्‌या कुल क्षेत्रफल ९१६,४४५ वर्ग किमि (३५३,८४१ वर्ग माइल) दु व बँ क्षेत्रफल ८८२,०५० वर्ग किमि (३४०,५६० वर्ग माइल) दु। भेनेजुएला हलिमया ३३गु दक्ले तःधंगु देय् ख। थ्व भूभाग अक्षांश ०° व १६° उत्तर व देशान्तर ५९° व ७४° पश्चिमया दथुइ ला।

थ्यं-मथ्यं स्वकुंलाःगु लागा दूगु भेनेजुएलाया उत्तरय् २,८०० किमि (१,७०० माइल) हाकःगु समुद्रसिथ दु। थ्व सिथक्षेत्रय् क्यारिबियनया यक्व टापुत ला व उत्तरपूर्वय् उत्तरी एटलान्टिक महासागरया सीमा ला। आपालं पर्यवेक्षकतयेसं भेनेजुयलायात प्यताजिया बँ-लागाया रुपय् म्हसीकातःगु दु: 
* उत्तरपश्चिमय् माराकाइबो तटीय भूभाग, 
* उत्तरी क्यारिबियन तटय् कोलम्बियाया सीमां ब्याःगु पूर्व–पश्चिम चापय् विस्तारित उत्तरी पर्बः/गुंच्वका, 
* दथु भेनेजुएलाय् च्वंगु तब्यागु ख्यः, व 
* दक्षिणपूर्वया गायना पठार।

उत्तरी गुंच्वका व च्वापुगुं दक्षिण अमेरिकाया एन्डिज पर्वत झ्वःया दकलय् उत्तरपूर्वी विस्तार ख। पिको बोलिभार थ्व देय् या दकलय् तजाःगु थाय् समुद्र स्वया ४,९७९ मिटर (१६,३३५ फिट) च्वे लाः। दक्षिणय् बायाच्वंगु गुयाना पठारय् अमेजन बेसिन व हलिमया दकलय् तजाःगु झ्वाला एन्जेल फल्सया उत्तरी भाग नापं टेपुइस, तःधंगु पठार दु। भेनेजुएलाया केन्द्रया विशेषता लानो ख, गुगु सुदूर पश्चिमय् कोलम्बियाया सीमां पूर्वय् ओरिनोको खुसिया डेल्टा तक्क न्यनाच्वंगु ब्याःगु ख्यः ख। बुँज्या यायेत भिंगु अलुभियल चा दूगु ओरिनोको खुसि स्वनिगलं भेनेजुएलाया दकलय् तःधंगु व महत्त्वपूर्ण खुसिया प्रणाली दयेकातःगु दु। थ्व ल्याटिन अमेरिकाया दकलय् तःधंगु वाटरशेडय् उत्पत्ति जुइ। कारोनी व अपुरे थनया मेमेगु मू खुसि ख।

## अर्थतन्त्र
## लिधंसा

पुचः:दे
पुचः:देय्
गायना

को-अपरेटिभ रिपब्लिक अफ गायना (न्हापा ब्रिटिश गायना) दक्षिण अमेरिकाया छगू देय् ख। थ्व देय् हलिमय् दकलय् म्हो जनसंख्या दूगु देय् मध्ये छगू ख (थुकिया २ लख वर्ग किमि स्वया अप्व क्षेत्रफल दुने ७ लख मनु च्वनि)। जर्जटाउन थ्व देय्या राजधानी ख; देय् या अप्व थें मनू थ्व देय्या उत्तरपश्चिमं दक्षिणपूर्व तक्क दूगु समतल तटीय ख्यलय् ला। भेनेजुयलां एसेक्विबो खुसिया पश्चिमय् च्वंगु भूमियात थःगु भागया रुपय् दाबी याःगु दु ।

गायनाया आःया राष्ट्रपति इरफान अली ख। सन् १९६६या मे २६ (व स्वया न्ह्यः थ्व देय्‌यात ब्रिटिश गुयाना धाइगु) संयुक्त अधिराज्यं थ्व देय् स्वतन्त्रता प्राप्त यात। सन् १९६८य् समाजवादी सरकार पीएनसीं बहुमत त्याकेधुंकाः न्ह्याकूगु गणतन्त्रयात थीथी जातीय पुचःयात सरकारय् समाहित यायेगु निंतिं सहकारी वा को-अपरेटिभ नां तःगु ख। "सहकारी गणतन्त्र" खँग्वः धाःसा १९६१ निसें न्ह्याःगु खः।

गायना राष्ट्रमंडल व क्यारिबियन समुदायया दुजः ख।

## प्रशासन
गायनायात १०गु क्षेत्रय् बायातःगु दु:  

## स्वयादिसँ
* गायनाया क्षेत्रतेगु धलः

## लिधंसा

पुचः:दे
पुचः:देय्
फ्रेन्च गायना

## ईतिहास
## भूगोल
## अर्थतन्त्र
## राजनीति

पुचः:दे
पुचः:देय्
अस्त्रेलिया

**अस्ट्रेलिया** प्रशान्त सागरय् दुगु छगु राज्य खः। 

## इतिहास
थ्व थाय् य् न्हापा न्हापा निसें एबोरिजिनल मनुत च्वनावगु खः। लिपा थ्व थासे नेदरल्यान्ड व बेलायतीतेगु शासन जुलः।

## भूगोल==को बारेमा

## अर्थतन्त्र

## राजनीति