आइदस मार्तिए

thumb| भिन्सेन्जो क्यामुचिनिया ''द डेथ अफ जुलियस सिजर'' (१८०६)
**आइदस मार्तिए वा आइड्स अफ मार्च** (लातिन भासय् Idus Martiae, मध्यकालीन लाटिन :  )  रोमन पात्रोय् आइदस कथं चिं तयातःगु न्हि खः। आइदस धाःगु लगभग छगू लाया मध्यबिन्दु ख। आइदस मार्तिए धाःसा मार्टियसया आइदस ख व थ्व न्हि ग्रेगोरियन पात्रोय् १५ मार्चय् ला। प्राचीन रोमय् थ्व दिं खुनु यक्वं धार्मिक नखः हनिगु या। ईसापूर्व ४४य् थ्व तिथि खुनु  जुलियस सिजरया हत्याया कारणं नामुद जुल, गुकिलिं आइदस मार्तिए यात रोमन इतिहासया छगू मोड दयेकल।

## आइदस वा आइड्स
रोमनतसें लाया न्हापांगु न्हिनिसें लिपांगु न्हि तकया प्रत्येक न्हि ल्याः मतः। बरु इमिसं लाया स्वंगु निश्चित फुतिइ लिस ल्याः खाइगु जुयाच्वन: नोन्स (५ वा ७, आइड्स स्वया ८ न्हु न्ह्यः), आइड्स (अधिकांश लाया निंतिं १३गु, तर मार्च, मे, जुलाई व अक्टोबरय् १५गु) व कालेन्ड्स (वयां लिपाया लाया १)।

मूल रुपं आइड्स पुन्हिं निर्धारण जुइमाःगु ख, गुकिलिं रोमन पात्रोया मिला पात्रोयात प्रतिबिम्बित याइ। *मार्टियस* (मार्च) ईसापूर्व निगूगु शताब्दीया मध्य तक्क रोमन दँया न्हापांगु ला ख, थ्व क्रम सेप्टेम्बर (७गु ला) निसें डिसेम्बर (झिगु ला) तक्कया लाया संख्यात्मक नांय् प्रतिबिम्बित जुइ। थ्व ला वर्तमान ग्रेगोरियन पात्रोय् दःसां ला तेगु ल्या धाःसा इमिगु वर्तमान स्थितिनाप ज्व मलाः। दकलय् न्हापाया रोमन पात्रोय् आइदस मार्तिए न्हूदँया न्हापांगु पुन्हि जुयाच्वन।  लाय् छगू निश्चित बिन्दुया रुपय् आइड्सं सकल लाय् जुइगु निर्धारित पर्वतेगु ई निर्धारण याइ। नापं, थ्व दिं त्या पुलेगु व बालं पुलेगु न्हि नं ख।  

### धार्मिक नखः
[thumb| प्यानलं मामुरालिया चित्रण याःगु दु गुकिलि मार्चयात दँया शुरुइ ब्वयातःगु दु। थ्व मोजाइक ईस्वी स्वंगुगु शताब्दीया न्हापांगु कालया, एल दिएम, [ट्युनिसिया, रोमन अफ्रिकाया ख।]]
मार्टियस लाया नां मार्स द्यःया नामं तःगु खः। वय्कःया " बुंन्हि " थ्व लाया न्हापांगु दिं खुन्हु हनेगु याइ, तर प्रत्येक लाया आइड्स रोमनतय्गु सर्वोच्च द्यः जुपितरया निंतिं पवित्र जुइ । फ्लेमेन डायलिस, जुपितरया महापुरोहितं, "आइदसया फइ" ( )यात जात्राय् हःसें भिया साक्रा जुयाः  तक यंकुसें अन फइया बलि बीगु प्रथा दयाच्वन। 

न्हुगु पात्रोय् मार्च स्वया न्ह्यः ज्यानुवरी व फेब्रुअरीइ दःसां थ्व लां थःगु आपालं न्हूदँया समारोहयात कायम यानातल। लच्छिइ बीगु बलि नापं आइदस मार्तिएय् दँया देवी एन्नस (ल्याटिन  )या नखः व भ्वय् फिस्त अफ एना परेनाया नं ला ख । पिकनिक, त्वनेगु, न्ह्याइपुकेगु आदि ज्या यानाः आम जनतां थ्व दिं उत्साहपूर्वक हनेगु परम्परा दयाच्वन ।  लिपांगु प्राचीन कालया छगू स्रोतं नं मामुरालियायात आइदस मार्तिएय् तःगु दु।  बलिया दुगुचा वा प्राचीन ग्रीक संस्कारया पक्ष दुगु थ्व नखःय् पशुया छ्यंगुलिं दयेकूगु वसः पुनातःम्ह बुराम्ह मनूयात दायेगु व नगरं पितिनेगु ज्या जुइ। थुकिलिंपुलांगु दँयात पितिनेगु प्रतिनिधित्व याइगु न्हूगु दँया नखः जुइफुगु विज्ञतेगु विश्वास दु।  

लिपाया शाही कालय्, आइड्सं साइबेले व एटिसयात हनेगु नखःया "पवित्र वाः" न्ह्याकल।     थ्व दिं  या दिं ख गबिले एटिसया जन्म जुल व फ्रिजियन खुसिया झाःया दथुइ व मचा लुयावल।  वयात जवाः बाय् देवी साइबेलं लुइकूगु खः, गुम्हेसित  ("महान् मां") नं धाइ।  छवाः लिपा, २२ मार्च खुन्हु, या गम्भीर लुमन्ति ("द ट्री इन्टर्स") खुनु सल्लाय सिमा क्वय् एटिसया मृत्युयात लुमङ्किगु जुइ। पुजारीतेगु छगू पुचः  ("सिमा वाहक")तेसं दँय् दँसं छगू सिमा पालाः  उकी अटिसया किपा खाया  या देगलय् बिलाप यासें यंकि। क्लाउडियस ( d. ५४)या अधीनय् थ्व दिंयात आधिकारिक रोमन पात्रोया छगू भागया रुपय् औपचारिकता बियातःगु ख।  स्वन्हुया शोकया ई लिपा  जुलियन पात्रोय् वसन्त विषुवया तिथि २५ मार्चय् एटिसया पुनर्जन्मया नखः जुइ ।

## सिजरया हत्या
thumb| ४२ ईसापूर्वया शरद ऋतुइ सिजरया हत्यारा ब्रुटसं जारी याःगु आइदस मार्तिए सिक्का । थ्व किपाय् छगू डेनरियसया रिभर्स साइड ब्वयातःगु दु गुकिलि संक्षिप्त ''EID MAR'' (  – "आइदस मार्तिएय्") च्वयातःगु दु व निगू खड्गया दथुइ " स्वतन्त्रताया तपुलि" क्यनातःगु दु
आधुनिक ईलय् आइदस मार्तिएयात ईसापूर्व ४४य् जुलियस सिजरया हत्या जूगु तिथिया रुपय् दकलय् अप्व म्हसीकिगु या। सिनेटया बैठकय् सिजरयात छुरां कयेका स्याःगु खः । ब्रुटस व क्यासियसया नेतृत्वय् ६० म्ह षडयन्त्रकारीत थ्व हत्याय् दुथ्याःगु खः । प्लुटार्कया कथं,  छम्ह भविष्यद्रष्टां मार्चया आइड्सय् सिजरयात नोक्सान जुइगु चेतावनी बिउगु खः । पोम्पेया थिएटरय् वनेगु झ्वलय्, गन लिपा सिजरयागु हत्या जुल, सीजरं द्रष्टायात भविष्यवाणीया ख्याः यासें "आइदस मार्तिए वल" धासें भविष्यवाणी पूवने मफुगु ध्याचू बिल। थुकियात द्रष्टां लिसः बिल, "अय्, आइदस मार्तिए वल तर आइदस मार्तिए वंगु मदुनि।"  थ्व मुँज्या विलियम शेक्सपियरया नाटक *जुलियस सिजरय्* प्रसिद्ध नाटकीय रुपं दयेका तःगु दु, गुबलय् सिजरयात भविष्यवक्तां "मार्चया आइड्स स्वया सावधान जु" धकाः चेतावनी बियातःगु दु।   रोमन जीवनी च्वमि सुएटोनियस  "दृष्टि"यात स्पुरिन्ना नांया *हरुस्पेक्सया* रुपय् म्हसीकादिगु दु।

सिजरया हत्यां रोमन गणराज्यया संकटया अन्तिम अध्याय चायेकल ।  सिजरया गृह युद्धय् सिजरया विजय धुंकाया मृत्युं अप्व रोमन गृहयुद्धया झ्वः न्ह्याकल गुकिलिं अन्ततः वय्कःया उत्तराधिकारी अक्टेभियनया एकछत्र शक्तिया उदय जुल। २७ ईसापूर्वय् अक्टेभियन सम्राट अगस्टस जुल, व थ्व कथं कथं वय्कलं अन्ततः रोमन गणराज्यया अन्त्य यानादिल।  अगस्टसया अधीनय् च्वयादीम्ह ओभिडं हत्यायात पवित्रताया अपमानया रुपय् क्यनादीगु दु, छाय् धाःसा सिजर रोमया  नापं  भेस्ताया छम्ह पुजारी नं जुयाच्वन।  ४० ईसापूर्वय् सिजरया मृत्युया प्यंगूगु वार्षिकोत्सवय् पेरुगियाया घेराबन्दीइ विजय प्राप्त यायेधुंका अक्टेभियनं मार्क एन्टोनीया किजा लुसियस एन्टोनियसया अधीनय् थःगु विरुद्ध ल्वानाच्वंपिं ३०० सिनेटर व इक्विटयात स्यानाबिल।  सिजरया मृत्युया बदला कायेत अक्टेभियनं याःगु श्रृंखलाबद्ध ज्याखँ मध्ये थ्व मृत्युदण्ड नं छगू खः । सुएटोनियस व इतिहासकार क्यासियस डायों थ्व वधयात धार्मिक बलिदानया रुपय् विशेषता बियादिल,   थ्व आइदस मार्तिएय् देवता जुलियसया न्हुगु मन्दः जूगु टिप्पणी यानादिल।

## थ्व नं स्वयादिसँ

* द आइड्स अफ मार्च – थोर्नटन वाइल्डरया १९४८ या छगू उपन्यास
* द आइड्स अफ मार्च (अनुमानित १९६४) – छगू अमेरिकी संगीत पुचः
* "द आइड्स अफ मार्च" – आइरन मेडनया १९८१ या छपु म्ये
* "द आइड्स अफ मार्च" - सिल्भरस्टीनया २००५ या छपु म्ये
* *द आइड्स अफ मार्च* – भलेरियो मासिमो मानफ्रेडीया २००८ या छगू उपन्यास
* द आइड्स अफ मार्च – जर्ज क्लुनी, ब्यू विलिमोन व ग्रान्ट हेस्लोभया २०११ या छगू संकिपा .
* *द आइड्स अफ मार्च* - माइल्स केनेडीया २०२१ संगीत एल्बम

## लिधंसा

## पिनेया स्वापू

* प्लुटार्क, समानान्तर जीवन, जुलियस सिजरया जीवन
* दमास्कसया निकोलस, अगस्टसया जीवन (क्लेटन एम. हलं भाय् हिलादीगु)
पुचः:प्राचीन रोम