open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
पीठ

**पीठ** धाःगु हिन्दू धर्मकथं गुरु शिष्य परम्पराय् शिक्षा काइगु थाय् ख। 
## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपय् छ्येलेज्या जुल। 

## स्वया दिसँ
*हिन्दू धर्म

## लिधंसा

पुचः:हिन्दू धर्म

## छ्येलेज्या
* दसु — भास्करीशपदे देशे **पीठ** वा प्रतिमा तु वा। 
* दसु — प्रतिमात्वालयोपेता **पीठ**श्चेदालयं विना। 
* दसु — **पीठ**व्यासमिति ख्यातं तेन तत्त्रिचतुर्गुणम्। 
* दसु — रुद्रांशं नाहसदृशं **पीठ**तारमुदाहृतम्। 
* दसु — चतुरश्रीकृते कर्णं **पीठ**व्यासमुदाहृतम्। 

## लिधंसा


## शास्त्रय् दसु

**अंशुमत्काश्यपागमः — परिवारलक्षणविधिपटलः ४५**
सौम्ये तु केशवस्थानं तत्र कात्यायनी तु वा ॥ ८ ॥
भास्करीशपदे देशे पीठ वा प्रतिमा तु वा ।
प्रतिमात्वालयोपेता पीठश्चेदालयं विना ॥ ९ ॥

**अंशुमत्काश्यपागमः — पिण्डिकालक्षणपटलः ५२**

अथातो नागरादीनां लिंगानां पीठलक्षणम् ।
आदौ तु वक्ष्यते विप्र सकलानां ततो विदुः ॥ १ ॥

**अंशुमत्काश्यपागमः — लिंगप्रासादपटलः ९५**
तत्कर्णद्विगुणांशं वा द्विगुणं वार्धमेव वा ॥ १ ॥
पीठव्यासमिति ख्यातं तेन तत्त्रिचतुर्गुणम् ।
गर्भगेहस्य विस्तारं कुड्यं गर्भसमं तु वा ॥ २ ॥

**अग्निपुराणम् — अध्यायः ९२**
ईश्वर उवाच
प्रतिष्ठां सम्प्रवक्ष्यामि क्रमात् सङ्‌क्षेपतो गुह।
पीठं शक्तिं शिवो लिङ्गं तद्योगः स शिवाणुभिः ।। १ ।।
प्रतिष्ठायाः पञ्च भेदास्तेषां रूपं वदामि ते।
पूर्णमुदच्यते

**पूर्णमुदच्यते** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वः "ॐ पूर्णमदः पूर्णमिदं पूर्णात् पूर्णमुदच्यते"य् वःगुलिं नांजाः। थ्व छगू नांजाःगु शान्ति मंत्र ख। थ्व मन्त्र ईशावास्य उपनिषद व बृहदारण्यक उपनिषद दुने खनेदु। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## स्वया दिसँ
*हिन्दू धर्म
* ईश (उपनिषद्) 
* [[बृहदारण्यक (उपनिषद्)]

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

## शास्त्रय् दसु

**अद्वयतारकोपनिषत्**
श्रीमदप्पयशिवाचार्यविरचितभाष्योपेता
          ॐ पूर्णमदः पूर्णमिदं पूर्णात् पूर्णमुदच्यते ।
            पूर्णस्य पूर्णमादाय पूर्णमेवावशिष्यते ॥
                      ॐ शान्तिः शान्तिः शान्तिः ।

**ईशावास्‍योपनिषद्**
ईशोपनिषत्
ॐ पूर्णमदः पूर्णमिदं पूर्णात् पूर्णमुदच्यते।
पूर्णस्य पूर्णमादाय पूर्णमेवावशिष्यते।

**ईशोपनिषत्**
॥ ईशोपनिषत् ॥
ॐ पूर्णमदः पूर्णमिदं पूर्णात् पूर्णमुदच्यते ।
पूर्णस्य पूर्णमादाय पूर्णमेवावशिष्यते ॥

**ऋग्भाष्यम् श्रीमदानन्दतीर्थविरचितम्**
सदा विष्णुविवक्षायां यजमानबलं सहः।
तदिष्टस्यैव दानाय तद्गुणव्यक्तिरेव वा॥325
पूर्णमदः पूर्णमिदं पूर्णात् पूर्णमुदच्यते।
हेयोपादेयरहितगुणपूर्णो हरिः सदा।
अनुग्रहव्यक्तिरेव तद्गुणानां न चान्यथा॥326

## लिधंसा
वन्ता

**वन्ता** छखे ख। बँग्वाराय् थ्व खेसं सूर्द्यः सुथय् दनि। 

## स्वयादिसँ
*खे

पुचः:खे
पूर्वं

**पूर्वं** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
* दसु — **पूर्वं** सिद्धार्थकैः स्नानं ततः कृष्णतिलैः(३) स्मृतं। 
* दसु — ४ **पूर्वं** सिद्धार्थकैरित्यादिः, रजनीद्वयमित्यन्तः पाठः झ। 
* दसु — एतद्व्रतं नृपैः स्त्रीभिः कृतं **पूर्वं** सुरादिभिः। 
* दसु — चिन्तयेद्धृदये **पूर्वं** क्रमादादौ गुणत्रयं। 
* दसु — ध्यायेत्त्रिमण्डलं **पूर्वं** कृष्णां रक्तं सितं क्रमात्। 

## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु 
*नेपाल भाषा : 
*पालि : 
*हिन्दी : 
*खेँ भाषा : 
*बांग्ला भाषा : 
*मराठी भाषा : 
*भोजपुरी भाषा : 
*उडिया भाषा : 
*गुजराती भाषा : 
*मणिपुरी भाषा : 
*रोमानी भाषा : 
*पञ्जाबी भाषा : 
*आसामी भाषा : 
*मैथिली भाषा : 
*द्रविड भाषात : 
*मेमेगु भाषा: 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

## लिधंसा
प्रत्यय

खँग्वःया लिउ घानाः थःगु प्रकृतिकथं खँग्वःया अर्थ हिलेगु भाषिक तत्त्वयात **प्रत्यय** धाइ। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
* दसु — [४|१|१] **ङ्याप्प्रातिपदिकात्**| ङयन्त, आबन्त और प्रतिपादिक से सुप् आदि की **प्रत्यय** संज्ञा होती है। 
* दसु — [४|१|२] **स्वौजसमौट्छष्टाभ्याम् भिसङेभ्याम्-भ्यस्-ङसोसाम्-ङ्योस् सुप्**२१सुप् **प्रत्यय** होते हैं | *ङीप् - कुमारी, कुमार्यौ, कुमार्यः। 
* दसु — [४|१|३] *'स्त्रियाम्**| - प्रातिपादिक से स्त्रिलिङ्ग में **प्रत्यय** होते हैं। 
* दसु — [४|१|४] **अजाद्यतष्टाप्** - अजादिगण में पठित ` अजऄ आदि तथा अकारान्त प्रातिपादिक से स्त्रीलिङ्ग (स्त्रीत्व की विविक्षा) में `टाप् ` ( आ) **प्रत्यय** होता है। 
* दसु — | ''` अज् ` से स्त्रीत्व की विविक्षा में टाप् **प्रत्यय''' हो ` अज आ` रूप बनने पर अकः सवर्णे दीर्घः (६_१_१०१) से दीर्घादेश हो ` अजा` रूप बनता है। 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

## लिधंसा
प्रदुषण

**प्रदूषण** धयागु प्राकृतिक वातावरणय् नोक्सान याइ वा मभिंगु पदार्थ (गुकियात प्रदूषक धाइ) दुहां वइगु अवस्था खः। प्रदूषण छुं नं पदार्थ (ठोस, तरल पदार्थ, वा ग्यास) वा ऊर्जा (दसु रेडियोधर्मिता, ताप, सः, वा जः)या रुपय् जुइफु। प्रदूषक, प्रदूषणया घटक, विदेशी पदार्थ/ऊर्जा वा प्राकृतिक रुपं दयाच्वंगु प्रदूषक जुइफु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## स्वया दिसँ
*वातावरण
प्रभा

**प्रभा** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व नां मिसाया नांया रुपय् नं छ्येलिगु या। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 

## छ्येला
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भासय् जुगु खने दु। 
### छन्द
प्रभा छगू छन्दया नां नं ख। थ्व छन्दय् प्रतिचरण अक्षरसङ्ख्या १२ जुइ। वृत्तरत्नाकर कथं-

स्वरशरविरतिर्ननौ रौ प्रभा । केदारभट्टकृत- वृत्तरत्नाकर:३. ६७

।।। ।।। ऽ।ऽ ऽ।ऽ 

न न र र। 

दसु-

विगलितबलधर्ममार्गोऽथवा, यदि बलवदधर्ममार्गोऽर्जुन। भवति मम तदावतारो युगे, सदवनखलदण्डनार्थं सदा॥

## स्वया दिसँ
*छन्द
प्रमाण

प्रमाणया अर्थ थ्व जुइफु-
* प्रमाण (दर्शन)
* दसु
प्रमाद

**प्रमाद** संस्कृत भाषाया बुद्ध धर्मय् छ्यलिगु छता खँग्वः ख गुकिया अर्थ "मतलब मदूगु" जूवइ। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथं छ्येलेज्या जुल। 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत
* बुद्ध धर्म

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

पुचः:बुद्ध धर्म

## छ्येलेज्या
* दसु — **प्रमाद**-भयात्कर्मसु ञ्जिर्दिष्टानाम्। 
* दसु — चार-घात-**प्रमाद**-अर्थं प्रयोज्या बन्धु-वाहनाः। 
* दसु — **प्रमाद**ाद्दीप्तेषु चतुष्-पञ्चाशत्-पणो दण्डः। 
* दसु — **प्रमाद**-स्थाने च। 
* दसु — **प्रमाद**-स्थानेषु चएषां अत्ययं स्थापयेद्दिवस-वेतन-व्यय-द्वि-गुणं। 

## लिधंसा
थिंलागा चौथि

## घटना
* ने सं ११३३: ग्रेगोरियन पात्रो कथं २०१३ न्ह्यथंगु

## मदुगु
* ने सं ११२८: बेनजीर भुट्टो, पाकिस्तानयाम्ह न्हापायाम्ह प्रधानमन्त्री व प्रजातन्त्रवादी नेता।

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

पुचः:चौथि
मचा बुयेगु

**मचा बुयेगु** **प्रसूति**बाय् **प्रसव** प्वाथय् दूगु अवस्था क्वचाइगु ई खः। थ्व अवस्थाय् छम्ह बाय् अप्वः फितस मांया मासि जुयाः बाय् सिजरियन सेक्सनया माध्यमं मांया म्हया आन्तरिक वातावरणं पिहां वइ। 

## स्वयादिसँ
* मातृ उसाँय्

## लिधंसा

पुचः:उसाँय्
पुचः:मिसा उसाँय्
प्रहर

**प्रहर** धाःगु दिंयात लःहिनिगु दक्षिण एशियाली युनिट ख। 
## स्वयादिसँ
*ई
पुचः:दक्षिण एसिया
प्रहसन्‌

**प्रहसन्‌** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 
## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु 
*नेपाल भाषा : 
*पालि : 
*हिन्दी : 
*खेँ भाषा : 
*बांग्ला भाषा : 
*मराठी भाषा : 
*भोजपुरी भाषा : 
*उडिया भाषा : 
*गुजराती भाषा : 
*मणिपुरी भाषा : 
*रोमानी भाषा : 
*पञ्जाबी भाषा : 
*आसामी भाषा : 
*मैथिली भाषा : 
*द्रविड भाषात : 
*मेमेगु भाषा: 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
प्रज्ञा (बुद्ध धर्म)

**प्रज्ञा** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## बुद्ध धर्म
बुद्ध धर्मय् प्रज्ञाया आर्य आष्टांगिक मार्गया नाप स्वापू दु। बुद्ध धर्मया लंपुइ वनेत निता प्रज्ञा-सम्यक दृष्टि व सम्यक संकल्प दयेकेमाः धयातःगु दु। 
### सम्यक दृष्टि
मज्झिमनिकायया सम्मादिट्ठि सूत्र कथं कुशल व अकुशलयात म्हसीकेफैगु दृष्टियात सम्यक दृष्टि धाइ। बुद्ध धर्मया वाङ्मयय् न्याता सम्यक दृष्टिया खँ कनातःगु दु -
१. कमसकता सम्यक दृष्टि
२. ध्यान सम्यकदृष्टि
३. विपस्सना सम्यकदृष्टि
४. माग सम्यक दृष्टि
५. फल सम्यक दृष्टि

### सम्यक संकल्प
सम्यक संकल्प धाःगु मभिंगु विचाः त्वताः सकल प्राणीपिन्त भिनिगु विचाःतयेगु संकल्प ख। थ्व संकल्पय् स्वता खँ दु
१. नैष्क्रम्य संकल्प (कामभोग विचाः मयाइगु संकल्प) 
२. अव्यापाद संकल्प (भिंगु खँ नुगलय् तयेगु संकल्प)
३. अविहिंसा संकल्प (हिंसा मयायेगु संकल्प) 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत
* बुद्ध धर्म

पुचः:बुद्ध धर्म
प्रान्त

**प्रान्त** वा **प्रदेश** धाःगु राष्ट्रया छगू प्रशासनिक विभाग ख। राष्ट्रया संरचना कथं थ्व प्रशासनिक विभागयात प्रथम, द्वितीय वा अन्य विभागया रुप छ्येलिगु या। छगू प्रान्तय् साधारण कथं थीथी जिल्ला वा अञ्चल दयाच्वनि। राजनैतिक संरचना कथं प्रान्तया छगू मू नगर वा मुख्यालय नं दयाच्वनि। नापं, थी-थी गां, नगरक्षेत्र व प्रशासन यायेत गाःगु प्राकृतिक स्रोत साधन दसु-बुं, खुसि, गुं आदि व लजगाया स्रोत व संसाधन नं प्रान्तय् हे दयाच्वनिगु व्यवस्था दयाच्वनि। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## स्वया दिसँ
* देय्
* राजनीति

पुचः:राजनीति
बेनजीर भुट्टो

## बेनजीर भुट्टो

बेनजीर भुट्टो (बुगु २१ जून १९५३,कराची- मदुगु २७ दिसंबर २००७,रावलपिंडी)  पाकिस्तानया १२म्ह(१९८८ये) व १६म्ह(१९९३ये) प्रधानमंत्री ख | 

ने॰सं॰ ११२८, थिंलागा चतुर्थी (२७ दिसंबर २००७) ये वेकः यात रावलपिन्दीइ छम्ह आत्मघाती ज्यानमारां स्यानाब्युगु ख ।

वेक मुसलिम दे या दक्शे न्हापायाम्ह मिसा प्रधानमन्त्री ख । वेक पाकिस्तान पीपुल्स पार्टी या नायो व मुसलिम धर्म या शिया सेक्ट माने यायम्ह् ख ।

पुचः:पाकिस्तान
नवाज शरीफ

पाकिस्तानयाम्ह न्हापायाम्ह प्रधानमन्त्री।

पुचः:पाकिस्तान
पुमोरी

**पुमोरी** (Pumori) नेपाल व तिब्बतया सीमाय् लाःगु महालङ्गुर हिमालय च्वापुगुं झ्वः छगू तसकं नांजाःगु च्वका खः। सगरमाथा स्वया करिब ८ किलोमिटर पश्चिमय् लाःगु थ्व च्वका ७,१६१ मिटर (२३,४९४ फिट) जाः।

## नामाकरण व अर्थ
शेर्पा भाषाय् "पुमो" (Pumo) या अर्थ 'मचा मिसा' (Daughter) व "री" (Ri) या अर्थ 'पर्वत' (Mountain) खः। थुकथं पुमोरीया अर्थ "पर्वतया म्ह्याय्" जुइ। पर्वतारोही जर्ज म्यालोरीं थ्व च्वका सगरमाथाया तसकं सतीगु जूगुलिं थुकियात 'सगरमाथाया म्ह्याय्' या रूपय् थ्व नां बियादीगु खः।

## पर्वतारोहण इतिहास
* **न्हापांगु आरोहण:** सन् १९६२ मे १७ खुनु जर्मन-स्विस एक्सपिडिसनया गेरहार्ड लेन्सरं (Gerhard Lenser) दकले न्हापा थ्व च्वकाय् थ्यंगु खः।
* **लोकप्रियता:** पुमोरीयात ७,००० मिटर स्वया च्वय्या च्वकात आरोहण याये न्ह्यः 'ट्रेनिङ' या निंतिं तसकं उपयुक्त मानय् याइ। थन पाखें सगरमाथा, ल्होत्से व नुप्त्सेया अत्यन्त बाँलाःगु दृश्य (panoramic view) खनेदइ।

## भौगोलिक अवस्थिति व चुनौती
पुमोरी थ्व क्षेत्रया छगू प्राविधिक रूपं थाकुगु च्वका खः:
* **काला पत्थर:** सगरमाथा आधार शिविर (EBC) सतीगु 'काला पत्थर' (५,५४५ मि.) धाःगु थाय् पुमोरीया हे छगू स्लोप (slope) खः, गन ट्रेकरत सगरमाथा स्वयेत वयेगु याइ।
* **चुनौती:** थ्व पर्वतय् 'एभलान्च' (च्वापुहुर) वयेगु सम्भावना तसकं अप्वः दइ। सन् २०१५ या तःधंगु भुखाय् (Gorkha Earthquake) या इलय् पुमोरी पाखें हे वःगु हुरं सगरमाथा आधार शिविरय् थ्यनाः यक्व जनधनया क्षति जूगु खः।

## पुमोरीया प्रभाव
नेपालया पर्यटन व पर्वतारोहण ख्यलय् पुमोरीया तःधंगु **प्रभाव** दु:
# **दृश्य अवलोकन:** सगरमाथाया दकलय् बाँलाःगु फोटो कायेत पर्यटकत पुमोरीया आधार क्षेत्रय् थ्यनी।
# **पर्वतारोहण अभ्यास:** सगरमाथा थ्यने न्ह्यः थःगु क्षमता जाँच यायेत यक्व पर्वतारोहीपिन्सं पुमोरी आरोहण याइ।

## लिधंसा

* Unsworth, Walt (2000). *Everest: The Mountaineering History*.
* Nepal Mountaineering Association (NMA) Records.
पुचः:च्वापुगुं
थिंलागा नःमि

## जूगु खँ
* नेपाल सम्बत ११२८ - साईप्रस व माल्टाये अधिकारिक कथं युरो ध्यबा लागु यागु |

पुचः:नःमि
तेलुगु

**तेलुगु**या अर्थ जुइफु-
* तेलुगु भाषा
* तेलुगु मनु
* तेलुगु संस्कृति
पाकिस्तान पीपुल्स पार्टी

पाकिस्तान पीपुल्स पार्टी पाकिस्तान या छ्गु राजनैतिक पार्टी ख |

थ्व पार्टी या नायो बिलावल भुट्टो जरदारी ख | थ्व पार्टी या नायो बेनजीर भुट्टो निकह् पाकिस्तानया (१९८८ये व १९९३) प्रधानमंत्री ज्वी दुंकुगु ख |

ने॰सं॰ ११२८, थिंलागा चतुर्थी (२७ दिसंबर २००७) ये थ्व पार्टी या नायो बेनजीर भुट्टो यात रावलपिन्दीइ छम्ह आत्मघाती ज्यानमारां स्यानाब्युगु ख ।
बिलावल भुट्टो जरदारी

बिलावल भुट्टो जरदारी पाकिस्तान पीपुल्स पार्टी या नायो व बेनजीर भुट्टो या काय् ख |
अक्सफर्ड यूनिवर्सिटी

## अक्सफर्ड यूनिवर्सिटी

अक्सफर्ड यूनिवर्सिटी दकसिबे पुलांगु यूनिवर्सिटी ख |
बन्धु

**बन्धु** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
* दसु — पक्षे हीनो **बन्धु**-मित्र-पक्षं कुर्वीत। 
* दसु — तेषां अलाभे **बन्धु**-मित्र-कुलेभ्यः समार्जनं। 
* दसु — दातान्यकार्यनिरत: पशुपश्च दाम्नि पाशे धनार्जनविशीलसभृत्य **बन्धु**:। 
* दसु — न च व्याधिभयं तस्य न च **बन्धु** धनक्षयः। 
* दसु — &lt;p style="text-align: justify;"&gt;&lt;strong&gt;पदार्थः&mdash;&lt;/strong&gt;हे (भुवः) पृथिवी के (पते) पालन करने वाले विद्वन् मनुष्य! तू (मे) मेरा (भद्रः) कल्याण करने वाला **बन्धु** (असि) है, &lt;span&gt;सो तू (नौ) मेरा और तेरा (संस्कृतम्) संस्कार किया हुआ यान है (तत्) उससे (विश्वानि) सब (धामानि) स्थानों को (अभि प्रच्यवस्व) अच्छे प्रकार जा&lt;/span&gt;, &lt;span&gt;जिससे सब जगह जाते हुए (त्वा) तुझ को जैसे (परिपरिणः) छल से रात्रि में दूसरे के पदार्थों को ग्रहण करने वाले (वृकाः) चोर (मा विदन्) प्राप्त न हों और परदेश को जाने वाले (त्वा) तुझ को जैसे (परिपन्थिनः) मार्ग में लूटने वाले डाकू (मा विदन्) प्राप्त न होवें&lt;/span&gt;, &lt;span&gt;जैसे परमैश्वर्य्ययुक्त (त्वा) तुझ को (अघायवः) पाप की इच्छा करने वाले दुष्ट मनुष्य (मा विदन्) प्राप्त न हों&lt;/span&gt;, &lt;span&gt;वैसा कर्म सदा किया कर। 

## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथं दु 
*नेपाल भाषा : 
*पालि : 
*हिन्दी : 
*खेँ भाषा : 
*बांग्ला भाषा : 
*मराठी भाषा : 
*भोजपुरी भाषा : 
*उडिया भाषा : 
*गुजराती भाषा : 
*मणिपुरी भाषा : 
*रोमानी भाषा : 
*पञ्जाबी भाषा : 
*आसामी भाषा : 
*मैथिली भाषा : 
*द्रविड भाषात : 
*मेमेगु भाषा: 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

## लिधंसा
बलिष्ठ

**बलिष्ठ** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
* दसु — पदार्थः—(स्तुतासः) प्रशंसिताः (नः) अस्मान् (मरुतः) **बलिष्ठ**ा विद्वांसः (मृळयन्तु) सुखयन्तु (उत) अपि (स्तुतः) प्रशंसां प्राप्तः (मघवा) पूजितुं योग्यः (शम्भविष्ठः) सुखस्यः भावयितृतमः (ऊर्ध्वा) उत्कृष्टानि (नः) अस्माकम् (सन्तु) (कोम्या) प्रशंसनीयानि (वनानि) भजनीयानि (अहानि) दिनानि (विश्वा) सर्वाणि (मरुतः) शूरवीराः (जिगीषा) जेतुमिष्टानि। 
* दसु — पदार्थः—(अस्मात्) (अहम्) (तविषात्) **बलिष्ठ**ात् (ईषमाणः) ऐश्वर्यं कुर्वन्। 
* दसु — पदार्थः—(आरे) दूरे (सा) (वः) युष्माकम् (सुदानवः) प्रशस्तदानकर्त्तारः (मरुतः) वायुवद्**बलिष्ठ**ाः (ऋञ्जती) ऋञ्जमाना पाचयित्री (शरुः) दुष्टानां हिंसिका ऋष्टिः (आरे) समीपे (अश्मा) मेघ इव (यम्) शस्त्रविशेषम् (अस्यथ) प्रक्षिपत। 
* दसु — पदार्थः—(तम्) (उ) वितर्के (स्तुहि) प्रशंस (इन्द्रम्) परमैश्वर्यवन्तं सेनेशम् (यः) (ह) किल (सत्वा) **बलिष्ठ**ः (यः) (शूरः) निर्भयः (मघवा) परमपूजितधनयुक्तः (यः) (रथेष्ठाः) रथे तिष्ठति (प्रतीचः) यत् प्रत्यगञ्चति तस्य (चित्) अपि (योधीयान्) अतिशयेन योद्धा (वृषण्वान्) बलवान् (ववव्रुषः) रूपवतः। 
* दसु — पदार्थः—(मो) निषेधे (सु) (नः) अस्माकम् (इन्द्र) विद्यैश्वर्यप्रापक (अत्र) आसु (पृत्सु) सङ्ग्रामेषु (देवैः) विद्वद्भिर्वीरैस्सह (अस्ति) (हि) यतः (स्म) एव (ते) (शुष्मिन्) **बलिष्ठ** (अवयाः) योऽवयजति विरुद्धं कर्म न सङ्गच्छते सः (महः) महतः (चित्) अपि (यस्य) (मीढुषः) (यव्या) नदीव। 

## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु 
*नेपाल भाषा : 
*पालि : 
*हिन्दी : 
*खेँ भाषा : 
*बांग्ला भाषा : 
*मराठी भाषा : 
*भोजपुरी भाषा : 
*उडिया भाषा : 
*गुजराती भाषा : 
*मणिपुरी भाषा : 
*रोमानी भाषा : 
*पञ्जाबी भाषा : 
*आसामी भाषा : 
*मैथिली भाषा : 
*द्रविड भाषात : 
*मेमेगु भाषा: 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

## लिधंसा
विश्वेश्वर प्रसाद कोइराला

विश्वेश्वर प्रसाद कोइराला (बुगु: इ.सं. १९१४ - मदुगु: इ.सं. २१ जुन १९८२) नेपा: या दक्से न्हापाम्ह् जनतां त्याकुम्ह प्रधान मन्त्री व नेपाली काँग्रेस या नायो ख |
बहुस्यां

**बहुस्यां** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
* दसु — कथम्?**बहुस्यां** बहु प्रभूतं स्यां भवेयम्। 
* दसु — अत एव तस्योपक्रमे जीवोपास्यत्वनिर्देशः, योवेद निहितं गुहाया" मिति जीवासंभावितविविधद्रष्टृत्वरूपसार्वज्ञ्यनिर्देशः, " सह ब्रह्मणा विपश्चिते " ति वाक्यशेषे च " कोह्येवान्यात् कः प्राण्यात्- यदेषआकाशआनंदोनस्यात् -- ए-- षह्येवान्दयाती" ति जीवानंन्दयितृभाव्यपदेशः, सोकामयत **बहुस्यां** प्रजायेये ति हिरण्यगर्भादिजीवासंभावितप्रधानानपेक्षस्वतन्त्रसृष्टिकामनाव्यपदेशः, रसोवैसः रसं ह्येवायं लब्ध्वाऽऽनन्दी भवतीति जीवास्वादनी यत्वव्यपदेशश्च। 
* दसु — उच्यते- आनन्दवल्ल्यां "सोऽकामयत **बहुस्यां** प्रजायेये" ति पदेन पूर्वप्रकृतमानंदमयं परामृश्य तस्य जगत्सृष्टिसङ्कल्पमुक्त्वा "इदं सर्वमसृजत यदिदं किंचे"त्यादिना तस्य सर्वस्रष्टृत्वसर्वानुप्रवेशसर्वात्मभावानभिधाय "तदप्येष श्लोकोभवती"त्युक्ते सर्वस्मिन्नर्थे साक्षित्वेन "असद्वा इदमग्र आसी"दिति श्लोक उदाहृतः। 
* दसु — न च "**बहुस्यां** प्रजायेये"ति ब्रह्मणस्सृक्ष्यमाणतेजःप्रभृतिरूपेण स्वस्य बहुभवनसङ्कल्पश्रवणादुपादानत्वमप्येष्टव्यमिति वाच्यम्। 
* दसु — ""**बहुस्यां** प्रजायेये"" त्यभिध्योपदेशादपितदवसीयते। 

## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु 
*नेपाल भाषा : 
*पालि : 
*हिन्दी : 
*खेँ भाषा : 
*बांग्ला भाषा : 
*मराठी भाषा : 
*भोजपुरी भाषा : 
*उडिया भाषा : 
*गुजराती भाषा : 
*मणिपुरी भाषा : 
*रोमानी भाषा : 
*पञ्जाबी भाषा : 
*आसामी भाषा : 
*मैथिली भाषा : 
*द्रविड भाषात : 
*मेमेगु भाषा: 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

## लिधंसा
बंगाली

बंगालीया अर्थ थ्व जुइफु-
*बंगाली भाषा
*बंगाली मनु
*बंगालया खाडी
*बंगाल
बीभत्स रस

**बीभत्स रस** नवरसया छता रस ख। थ्व रस जुगुप्सा स्थायी भाव दूगु रस ख। थ्व रसया अधिदेव “महाकाल” ख। साहित्यदर्पणकार साहित्यदर्पणय् थ्व रस थ्व कथं निरूपित दु 

**जुगुप्सास्थायिभावस्तु बीभत्सः कथ्यते रसः।** 
**नीलवर्णो महाकालो दैवतोऽयमुदाहृत॥ इति।**

भरतमुनिया नाट्यशास्त्रम्य् बीभत्सरसया विषयय् थ्व च्वयातःगु दु

**अथ बीभत्सो नाम जुगुप्सा स्थायिभावात्मकः** 

नापं उकिलि बीभत्स रसया उत्पत्ति विषयया श्लोक थ्व कथं दु 

**अनभिमतदर्शनेनच गन्धरसस्पर्षशब्ददोषैश्च।**
**उद्वेजनैश्च बहुभिः बीभत्सरसः समुद्भवति।।** इति। 

 
## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## स्वया दिसँ
*नवरस

पुचः:बीभत्स रस
बुध्

**बुध्** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
* दसु — [३|१|६१] **दीपजनबुधपूरितायिप्यायिभ्योऽन्तरस्याम्** - त परे होने पर दीप् (चमकना), जन् (उत्पन्न होना), **बुध्** (दिवादि०, जानना), पूरी (भरना), ताय् (फैलना, पालन) अय्र प्याय् (फूलना)- इन छः धातुओं के बाद च्लि के स्थान पर विकल्प से चिण् आदेश। 
* दसु — | *(क) इगुपध- बुध (जानना) से क प्रत्यय होकर *'बुध्** अ = बुध रूप बनने पर प्रतिपादिक संज्ञा होकर रामः (पूर्वार्ध) की भाँति बुधः रूप सिद्ध होता है। 
* दसु — | ''मन् + क्त == मतः, इष् + क्त == इष्टः, **बुध्** + क्त == बुद्धः, ज्ञा + क्त == ज्ञातः, पूज् + णिच् + इट् + क्त == पूजितः। 
* दसु — अव**बुध्**यते। 
* दसु — **बुध्''' , बुधः, बोधकः--ज्ञाता। 

## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु 
*नेपाल भाषा : 
*पालि : 
*हिन्दी : 
*खेँ भाषा : 
*बांग्ला भाषा : 
*मराठी भाषा : 
*भोजपुरी भाषा : 
*उडिया भाषा : 
*गुजराती भाषा : 
*मणिपुरी भाषा : 
*रोमानी भाषा : 
*पञ्जाबी भाषा : 
*आसामी भाषा : 
*मैथिली भाषा : 
*द्रविड भाषात : 
*मेमेगु भाषा: 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

## लिधंसा
तुळ्ळल् (सन् २००६या संकिपा)

**तुळ्ळल्** (तमिल भाषा:துள்ளல்) छगू तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् २००६य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः। 
## मू पात्र
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तमिल संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
ब्रवीषि

**ब्रवीषि** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
* दसु — विदुष्टे विश्वा भुवनानि तस्य ता प्र **ब्रवीषि** वरुणाय वेधः। 
* दसु — अये केनैतद्धसितं (विलोक्य) दद्रुणमाधवोऽप्यत्रैव अंघो दद्रुणमाधव किं अत्र हास्यस्थानं किं **ब्रवीषि** - प्रत्यक्षं हि मे तद्यदतीतेऽहनि तत्रभवत्या सुराष्ट्राणां वारमुख्यया समदनया मदनसेनिकया तत्रभवांस्तौण्डिकोकिर्विष्णुनागश्चरणकमलेन शिरस्यनुगृहीत इति सुष्ठु खल्विदं उच्यते - एति जीवन्तं आनन्दो नरं वर्षशताद्। 
* दसु — अपीति विष्णुनागोऽपि नामैवं सर्वकामिजनसाधारणं चरणताडनसंज्ञकं शिरस्यभिषेकं प्राप्तवान्किं **ब्रवीषि**कुतोऽस्य तानि भागधेयानि यः स ईदृशानां प्रणयकलहोत्सवानां पात्रं भविष्यति स हि तस्या वेशदेवतायास्तं संमानविशेषं अवमानं मन्यमानः क्रोधपरिव्यक्तनयनरागः प्रस्फुरितभ्रुकुटीवक्रं ललाटं कृत्वा शिरो विनिर्धूय दशनैरोष्ठं अभिदश्य पाणिना पाणिं अभिहत्य दीर्घं निःश्वस्योक्तवान्हा धिक्पुंश्चलि, अनात्मज्ञे, यया त्वया ममास्मिन्&lt;br&gt;। 
* दसु — कदर्यं अपवीर्यं अनुवर्तत इति भवति मे विस्मयः भवति च पुनर्महामात्रपुत्रो राज्ञः शासनाधिकृत इति दानकामावुपेक्षते शब्दकामाः खल्वेता भवन्ति कामे हि प्रयोजनं अनेकविधं इत्युपदिश्यते किं **ब्रवीषि** - लब्धं खलु शब्दकामया शब्दप्रधानार्जनाच्छब्दस्य व्यसनं इति सा हि तपस्विनी &lt;br&gt;। 
* दसु — न च भोः चित्रं इदं श्रोतव्यं श्रुतं न च खल्वस्माभिर्विदितार्थैरप्यतीतं पृष्टं ततस्ततः किं **ब्रवीषि**-- ततः स मया निर्भर्त्स्योक्तःः अये वैयाकरणखसूचिन्, सुमनसो मुसलेन मा क्षौत्सीर्वल्लकीं उल्मुकेन मा वादीर्, वाक्क्षुरेण किसलयक्लीबां मा च्छेत्सीर्मत्तकाशिनीं इति एवं उक्तो मां अनादृत्य विटमहत्तरभट्टिजीमूतगृहं गतः ततः सा। 

## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु 
*नेपाल भाषा : 
*पालि : 
*हिन्दी : 
*खेँ भाषा : 
*बांग्ला भाषा : 
*मराठी भाषा : 
*भोजपुरी भाषा : 
*उडिया भाषा : 
*गुजराती भाषा : 
*मणिपुरी भाषा : 
*रोमानी भाषा : 
*पञ्जाबी भाषा : 
*आसामी भाषा : 
*मैथिली भाषा : 
*द्रविड भाषात : 
*मेमेगु भाषा: 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

## लिधंसा
ब्रह्मसूत्र

**ब्रहमसूत्र** हिन्दु धर्मया खुगु दर्शनय् छगू ख। थुकिया रचयिता बादरायण खः। थुकियात वेदान्त सूत्र, उत्तर-मीमांसा सूत्र, शारीरिक सूत्र व भिक्षु सूत्र आदि नामं नं म्हसीकिगु या। थुकिलि यक्व भाष्य च्वयातःगु दु। ब्रह्मसूत्रय् ४गु अध्याय दु, गुकिया नां समन्वय, अविरोध, साधन व फल ख। प्रत्येक अध्यायया ४ पाद दु। सकलय् थुकिलि ५५५ सूत्र दु। वेदान्तया स्वंगु मू स्तम्भया रुपय् उपनिषद्, भगवदगीता व ब्रह्मसूत्रयात कायेगु या। थ्व स्वंगुयात प्रस्थान त्रयी धाइ। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## अध्याय
* समन्वयाध्याय
* अविरोधाध्याय
* साधनाध्याय
* फलाध्याय

## स्वया दिसँ
*हिन्दू धर्म

## शास्त्रय् दसु

**उद्धवगीता ४**
वसन् गुरुकुले दान्तः ब्रह्म अधीयीत च आहुतः॥२२॥

मेखला अजिन दण्ड अक्ष ब्रह्मसूत्र कमण्डलून्।
जटिलः अधौतदद्वासः अरक्तपीठः कुशान् दधत्॥२३॥


**उद्धवगीता ६**
पुण्डरीक अभिरामाक्षं स्फुरन् मकर कुण्डलम्॥३०॥

कटिसूत्र ब्रह्मसूत्र किरीट कटक अङ्गदैः।
हार नूपुर मुद्राभिः कौस्तुभेन विराजितम्॥३१॥


**चर्यापादः — अध्यायः ६**
(8.लेपमापाद तलमस्तकम्.)
व्यजनं चामरप्यूहौःकुङ्कु मेनानुलेपनम् ।
गन्धं च कृत्रिमा भूषा ब्रह्मसूत्र (9) मनन्तरम् ।। 6.34 ।।
(9. प्रकल्पनम्.)
उत्तरीयं मौलिमाला भाहुमालाविलम्बनम् ।

**त्रिपुरसुन्दरीपद्धतिः भागः १**
मूर्द्धर्त्तव्यत्वात्क्वाप्यनुद्धृतं घटिकाचक्र मधुनोपदर्श्यते ।। अमीष्टमाने 
भ्रामणं कर्काटकस्य परितोविधाय वृत्तं निष्पाद्य प्राक्प्रत्यगायतं 
ब्रह्मसूत्रं दत्वा तन्मध्यावष्टम्भेन वृत्तरेखावधि दक्षिणोत्तरायतं 
सूत्रं दत्वा । तदग्र द्वयमारभ्य ब्रह्मसूत्रः वृत्त पश्चिमसन्धिभागान्तं 
सूत्रद्वयमास्फाल्य । अधोग्रं त्रिकोणं निष्पाद्य । तद्योनि वामभाग

## लिधंसा
ब्रू

**ब्रू** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
* दसु — | *लुङ् लकार के प्रथमपुरुष-एकवचन में *'ब्रू** धातु से तिप्, च्लि और **ब्रू** के स्थान पर वच्-आदेश होकर वच् च्लि ति रूप बनता है। 
* दसु — [३|४|८४] **ब्रुवःपञ्चानामादितआहोब्रुवः** - **ब्रू** (बोलना) धातु के बाद लट् के स्थान पर आने वाले आदि के पाँच परस्मैपदों ( तिप्, तस्, झि, सिप् और थस्) के स्थान पर विकल्प से क्रमशः णल्, अतुस्, उस्, थल् और अधुस् आदेश। 
* दसु — | ''लट् लकार के प्रथमपुरुष-एक्वचन में **ब्रू** धातु से तिप् और शप्-लुक् होकर **ब्रू** ति (तिप्) रूप बनता है। 
* दसु — यहाँ आहादेशाभाव-पक्ष में प्रकृत सूत्र से हलादि पित् सार्वधातुक-तिप् को ईट् (ई) आगम् होकर **ब्रू** ई ति रूप बनेगा। 
* दसु — अग्नये छागस्य हविषो वपाया मेदसुऽनु**ब्रू'''३हि। 

## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु 
*नेपाल भाषा : 
*पालि : 
*हिन्दी : 
*खेँ भाषा : 
*बांग्ला भाषा : 
*मराठी भाषा : 
*भोजपुरी भाषा : 
*उडिया भाषा : 
*गुजराती भाषा : 
*मणिपुरी भाषा : 
*रोमानी भाषा : 
*पञ्जाबी भाषा : 
*आसामी भाषा : 
*मैथिली भाषा : 
*द्रविड भाषात : 
*मेमेगु भाषा: 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

## लिधंसा
ब्राह्मी लिपि

**ब्राह्मी लिपि** प्राचीन दक्षिण एसियाया छगू लिपि ख। थ्व लिपि ३गू शताब्दीइ छगू पूर्ण विकसित लिपिया रूपय् प्रचलित जुल। थ्व लिपिया थीथी मचा लिपि ब्राह्म लिपि थौं नं दक्षिणी व दक्षिणपूर्वी एसियाय् छ्येलाच्वंगु दु। नेपालभाषा च्वयेत छ्यलीगु सकल लिपि थ्व हे लिपिं बुयावःगु ख। 

ब्राह्मी छगू अबुजिदा लिपि ख गुकिलि सः (माआखः)यात बाआखः (व्यंजन) चिंनाप स्वाना च्वयेगु याइ। मौर्य काल (ईसापूर्व ३गु शताब्दी) निसें प्रारम्भिक गुप्तकाल (ईसापूर्व ४गु शताब्दी) तक्क थ्व लिपिइ आपालं मपाः। अतः, ई. ४गु शताब्दी तक्क थ्व लिपि स्युम्ह मनुखं थ्व ई स्वया न्ह्यःया सकल च्वखँ ब्वनेफु वा मौर्य शिलालेख थुइकेफु।  थुकिया छुं ई लिपा मूल ब्राह्मी लिपि ब्वनेगु क्षमता मदया वन। दकलय् न्हापांगु निर्विवाद तिथिया व दकलय् नांजाःगु ब्राह्मी शिलालेख उत्तर-मध्य भारत व नेपालय् लूगु अशोकया आदेश ख। थ्व ईसापूर्व २५०–२३२या ख।

थ्व लिपि यक्व शताब्दी तक लोप जुल। भारतय् ईस्ट इन्डिया कम्पनीया शासनया इलय् १९गु शताब्दीया सुरुइ ब्राह्मी थुइकेगु कुतलय् युरोपेली विद्वानतय्गु ध्यान केन्द्रित जुल। थ्व ज्या विशेष यानाः कलकत्ताया एशियाटिक सोसाइटी अफ बंगालय् जुल। ब्राह्मीयात सोसाइटीया सचिव जेम्स प्रिन्सेपं सन् १८३०या दशकय् सोसाइटीया पत्रिकाय् पिदंगु च्वसुया झ्वलय् थ्व लिपि थुइयादिल (दिसाइफर यानादिल)। वय्कःया सफलता क्रिश्चियन लासेन, एडविन नोरिस, एचएच विल्सन व अलेक्जेन्डर कनिंघम नापंया एपिग्राफिक ज्याय् आधारित ख।  

थ्व लिपिया उत्पत्तिया बारेय् आः नं यक्व बहस जुयाच्वंगु दु। अप्व पाश्चात्य विद्वानतेसं ब्राह्मी समकालीन सेमिटिक लिपिपाखें वःगु वा प्रभावित जूगु धका धाःगु दु। छुं गैर-विशेषज्ञतयेसं यक्व पुलांगु व आःतक्क थुइके मफूगु सिन्धु लिपिनाप आदिवासी मूल वा स्वापूया लिपिं बुयावःगु विचारया पक्षय् दु। 

ब्राह्मीयात छगू ईले अंग्रेजी भासं "पिन-म्यान" लिपि धका म्हसीकातल। थ्व लिपि च्वयेत छ्यलीगु आखः सिंकां दयेकातःगु मनूया किपा थें च्वंगुलि थ्व नां छ्यलातःगु ख। थ्व लिपियात थी-थी मेमेगु नामं नं म्हसीकिगु या। मेमेगु पुलांगु नामय् "लाथ", "लाट", "दक्षिणी अशोक लिपि", "पालि" वा "मौर्य" ला। सन् १८८०या दशकय् अल्बर्ट एटिएन जीन बेप्टिस्ट टेरिएन दे लाकुपेरीं मेम्ह विज्ञ गेब्रियल देभेरियाया अवलोकनया आधारय् थ्व लिपियात ब्राह्मी लिपिनाप स्वानादिल। ब्राह्मी लिपि ललितविस्तर सूत्रय् उल्लेख यानातःगु लिपिया धलखय् न्हापांगु लिपि खः। अनं थ्व नां जर्ज बुहलरया प्रभावशाली च्वखनय् "ब्रह्मा"या रुपय् नालाकाःगु ख। 

५गु शताब्दीया गुप्त लिपियात गबलें गबलें लिपांगु ब्राह्मी धाइ। ६गु शताब्दी निसें ब्राह्मी लिपि यक्व स्थानीय रुपय् विकशित जुल व बायावन। थथे ब्राह्मी लिपिं बुयावःगु लिपिया परिवारया लिपितेत ब्राह्मी पुचः (ब्राह्मीक) धकाः म्हसीकिगु या। दक्षिण व दक्षिण पूर्व एसियाय् छ्येलिगु दर्जनौं आधुनिक लिपि ब्राह्मी लिपिं वःगु ख, गुकिलिं थ्व लिपि हलिमया दकले प्रभावशाली च्वयेगु परम्पराय् छगू धका क्यंगु दु। छगू सर्वेक्षण कथं हलिंया १९८ लिपित थ्व लिपिं बुयावःगु दु। 

ब्राह्मी लिपिइ च्वयातःगु अशोक (३ गू शताब्दी ईसापूर्व )या शिलालेखय् छुं छुं ल्याआखः लुयावःगु दु, गुकियात ब्राह्मी अंक वा ल्याआखः धायेगु या। 

## लिपि विकास

## स्वया दिसँ
*लिपि

## लिधंसा

पुचः:लिपि
भक्ति

**भक्ति** छता भाव ख। थ्व भाव भक्ति रसनाप स्थायी स्वापू दूगु भाव ख। नवरसय् आधारित जूगु मखुसां थ्व सिक्क लोकंह्वांगु भाव व रस ख। थ्व भावय् आधारित यक्व म्ये व नाटक नेवा लहनाय् खनेछिं। दाफाय् विशेष याना थ्व भाव खनेदु। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## भक्ति रसया मू च्वमित
* आलवार सन्त
* नयनार
* सूरदास
* तुलसीदास
* मीरा बाई
* कबीर
* रहीम
* त्यागराज
* आण्डाल
* नरसिंह महेता
* ज्ञानेश्वर
* पुरंदरदास
* चैतन्य महाप्रभु
* जनाबाई
* तुकाराम
* मलिक मोहम्मद जायसी
* महिपति

## स्वया दिसँ
* भक्ति रस
* रस
* भाव
एन्द्रोमेदा असेन्देन्त

## म्हसीका
जिन् रोदेन्बेरी यु कल्पना याना देकु थ्व च्हौ साइ फाइ धाराबाहिक ख
थव् धाराबाहिक नेपा ले ए एक्स एन् च्यानले स्वे दु
पुचः:टेलेभिजन
तेरी ह्याचर

## म्हसीका
*पूवंगु ना: तेरि लीन ह्याचर 
*बु दिं :१२/०८/१९६४
*बु थाय् : सनिभिल, क्यालिफोर्निया,यु एस् ए 
*पेसा :  हलिवूद नायिका
### म्हितुगु संकिपा
#द लभ बोत(१९७७ ए दि)
#म्याक् ग्वेर(१९८५ ए दि)
#लुइस् एन्द क्लार्क(१९९३ ए दि)

पुचः :हलिवुदया अभिनेत्री
पुएर्टो रिको स्वातन्त्र पार्टी

**पुएर्टो रिको स्वातन्त्र पार्टी** पुएर्टो रिको यु छगु मू राजनैतिक खल ख।

रुबेन बेरिओस मर्तिनेस व जुअन दल्मौ थ्व खलया नायः ख।

पुचः:राजनीति
गेला

**गेला**  ७७,२६१ जनसंख्या दूगु नगर ख।
## स्वयादिसँ
* (**en**) Piccolo, Salvatore. ''Gela.'' Ancient History Encyclopedia. December 20, 2017.
* इटाली

पुचः:इटाली
भयानक रस

**भयानक रस** नवरसय् छता रस ख। भयानक रसया स्थायी भाव भय ख। थ्व रसया देव काल (यम) ख। भरतमुनिं थःगु नाट्यशास्त्रम्य् थ्व रसयात “भयानको नाम भयस्थायिभावात्मकः” धका वर्णन याःगु दु। थ्व ग्रन्थय् भयया कारण थ्व कथं बियातःगु दु

**विकृतरवस्त्वदर्शनसङ्ग्राममारण्यशून्यगृहगमनात्।**
**गुरुनृपयोरपराधात् कृतकश्च भयानको ज्ञेयः॥**

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## स्वया दिसँ
*नवरस

पुचः:भयानक रस
ऎऩ् मऩ वाऩिल् (सन् २००२या संकिपा)

**ऎऩ् मऩ वाऩिल्** (तमिल भाषा:என் மன வானில்) छगू तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् २००२य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः। 
## मू पात्र
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तमिल संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
भवन्तं

**भवन्तं** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
* दसु — विना **भवन्तं** मम सोमनाथ, कुत्रापि कारुण्यवचोऽपि नास्ति। 
* दसु — प्राणरक्षार्थं श्येनाद्भीतो **भवन्तं** प्राणार्थी प्रपद्यते। 
* दसु — प्राणरक्षणार्थं श्येनाद्भीतो **भवन्तं** प्राणार्थी प्रपद्ये अङ्गैरङ्गानि प्राप्यार्थी मुनिर्भूत्वा प्राणांस्त्वां प्रपद्ये। 
* दसु — प्राणरक्षार्थं श्येनाद्भीतो **भवन्तं** प्राणार्थी प्रपद्यते। 
* दसु — प्राणरक्षणार्थं श्येनाद्भीतो **भवन्तं** प्राणार्थी प्रपद्ये अङ्गैरङ्गानि प्राप्यार्थी मुनिर्भूत्वा प्राणांस्त्वां प्रपद्ये। 

## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु 
*नेपाल भाषा : 
*पालि : 
*हिन्दी : 
*खेँ भाषा : 
*बांग्ला भाषा : 
*मराठी भाषा : 
*भोजपुरी भाषा : 
*उडिया भाषा : 
*गुजराती भाषा : 
*मणिपुरी भाषा : 
*रोमानी भाषा : 
*पञ्जाबी भाषा : 
*आसामी भाषा : 
*मैथिली भाषा : 
*द्रविड भाषात : 
*मेमेगु भाषा: 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

## लिधंसा
भाव (साहित्य)

**भाव** धाःगु रसं मनुया नुगलय् दयेकिगु तरङ्ग ख। नाट्यशास्त्रम् कथं ८ता रसं मनुया नुगलय् ८ता भाव दयेकेफु।

## व्युत्त्पत्ति
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

### स्थायी भाव
नाट्यशास्त्रय् च्वयातःगु भाव थ्व कथं दु-

रतिहासश्च शोकश्च क्रोधोत्साहौ भयं तथा   ।

जुगुप्सा विस्मयश्चेति स्थायिभावाः प्रकीर्तिताः   । । ६.१७  । ।


**[[रति]]* (मतिना) शृङ्गार रसनाप
**[[हासः]]* (न्हिला) हास्य रसनाप
**[[शोकः]]* (दुख) करुण रसनाप
**[[क्रोधः]]*(तं) रौद्र रसनाप
**[[भयम्]]* (ग्याना) भयानक रसनाप
**[[जुगुप्सा]]* (घचा) बीभत्स रसनाप
**[[विस्मयः]]* (आजुचा)अद्भुत रसनाप
**[[उत्साह]]* (उत्साह) वीर रसनाप

## स्वया दिसँ
*रस
*नवरस
प्वँहेला तितिया

पोहेलाथ्व तितिया नेपाल सम्बत कथं छगू तिथि ख। थ्व तिथिइ जुगु झाकात थ्व कथं दु-
## मदुगु
### [[ने॰सं॰ ११२८]]
*भाजु एदमन्द हिलारी, सगरमाथा दक्ले न्ह्यः गयादिम्ह।
पुचः:तितिया
झारखण्डया विधानसभा सदस्यतेगु धलः

## झारखंड विधानसभाया सदस्यतेगु धलः २००५
# राजमहल थामस हंसदा कांग्रेस
# बोरियो तला मरांडी भाजपा
# बरियाहाट थामस सोरेन झामुमो
# लिट्टीपाड़ा सुशीला हांसदा झामुमो
# पाकुड़ अलमगीर आलम कांग्रेस
# महेशपुर सुफल मरांडी झामुमो
# शिकारीपाड़ा नलिन सोरेन झामुमो
# नाला रविन्द्रनाथ महतो झामुमो
# जामताड़ा विष्णुप्रसाद भैया भाजपा
# दुमका स्टीफन मरांडी निर्दलीय
# जामा सुनील सोरेन भाजपा
# जरमुंडी हरिनारायण राय निर्दलीय
# मधुपुर राज पलिवार भाजपा
# सारथ उदयशंकर सिंह राजद
# देवघर कामेश्वरनाथ दास जनता दल यू
# पोरियाहाट प्रदीप यादव भाजपा
# गोड्डा मनोहर कुमार टेकरीवाल भाजपा
# महागमा अशोक कुमार भाजपा
# कोडरमा अन्नपूर्णा देवी राजद
# बरकाठा चितरंजन यादव भाजपा
# बरही मनोज कुमार यादव कांग्रेस
# बड़कागाँव लोकनाथ महतो भाजपा
# रामगढ चंद्रप्रकाश चौधरी आजसू
# मांडू खीरू महतो जनता दल यू
# हजारीबाग सौरवनारायाण सिंह कांग्रेस
# सिमरिया उपेंद्रनाथ दास भाजपा
# चतरा सत्यानंद भोक्ता भाजपा
# धनवार रविंद्रकुमार राय भाजपा
# बगोदर बिनोद कुमार सिंह भाकपा माले
# जमुआ केदार हाजरा भाजपा
# गंडे सालखन सोरेन झामुमो
# गिरिडीह मुन्नालाल झामुमो
# डुमरी जगरनाथ महतो झामुमो
# गोमिया छटूराम महतो भाजपा
# बेरमो योगेश्वर महतो भाजपा
# बोकारो मोहम्मद इजराइल अंसारी कांग्रेस
# चंदन कियारी हाड़ू रजवार झामुमो
# सिंदरी राजकिशोर महतो भाजपा
# निरसा अपर्णा सेनगुप्ता आल इंडिया फारवर्ड ब्लाक
# धनबाद पशुपतिनाथ सिंह भाजपा
# झरिया कुंति देवी भाजपा
# टुंडी मथुराप्रसाद महतो झामुमो
# बाघमारा जलेश्वर महतो जनता दल यू
# बहरागोड़ा दिनेश कुमार सारंगी भाजपा
# घाटशिला प्रदीप कुमार बालमुचू कांग्रेस
# पोटका अमूल्य सरदार झामुमो
# जुगसलाई दुलाल भुइयां झामुमो
# जमशेदपुर पूर्व रघुबर दास भाजपा
# जमशेदपुर पश्चिम सरयू राय भाजपा
# इचागढ सुधीर महतो झामुमो
# सराइकेला चंपाई सोरेन झामुमो
# चाईबासा पुतकर हेमब्रम भाजपा
# मझगाँव निर्मल पूर्ति झामुमो
# जगन्नाथपुर मधु कोड़ा निर्दलिय
# मनोहरपुर जोबा मांझी 
# चक्रधरपुर सुखराम ओराँव झामुमो
# खरसाँवा अर्जुन मुंडा भाजपा
# तमाड़ रमेश सिंह मुंडा जनता दल यू
# तोरपा कोचे मुंडा भाजपा
# खूँटी नीलकंठ मुंडा भाजपा
# सिल्ली सुदेश कुमार महतो आजसू
# खिजरी करिया मुंडा भाजपा
# राँची चंद्रेश्वर प्रसाद सिंह भाजपा
# हटिया गोपाल सहदेव कांग्रेस
# कांके रामचंद्र बैठा भाजपा
# मंदार बंधु तिर्की 
# सिसई समीर ओराँव भाजपा
# गुमला भूषण तिर्की झामुमो
# बिशुनपुर चंद्रेश ओराँव भाजपा
# सिमडेगा गोपाल सहदेव कांग्रेस
# कोइलबेड़ा एनोस एक्का 
# लोहरदग्गा सुखदेव भगत कांग्रेस
# मनिका रामचंद्र सिंह राजद
# लातेहार प्रकाश राम राजद
# पांकी बिदेश सिंह राजद
# डाल्टनगंज इंदरसिंह नामधारी जनता दल यू
# बिश्रामपुर रामचंद्र चंद्रवंशी राजद
# चतरपुर राधाकृष्ण किशोर जनता दल यू
# हुसैनाबाद कमलेश कुमार
# गढवा गिरिनाथ सिंह राजद
# भवनाथपुर भानुप्रताप साही राजद

पुचः:झारखण्ड
पुचः:झारखण्डया राजनीति
भृकुटी

**भृकुटी** लिच्छवि जुजुया म्ह्याय् व सँदेय्‌य् बौद्ध धर्म प्रचार यानादिम्ह नेपाःमि ख।
भेदभाव

**भेदभाव** वा **विभेद** धयागु मनूतय् दथुइ जाति, वर्ग, वर्ण, वा मेमेगु पुचः दसु लिंग, उमेर, धर्म, शारीरिक आकर्षण वा यौन अभिविन्यासया आधारय् अन्यायपूर्ण वा पूर्वाग्रही भेद यायेगु प्रक्रिया खः। भेदभावया तच्वःगु रुप छुवाछुत नेपाःया थीथी पुचलय् खनेदु। भेदभावं सामान्यतया वर्ण, जातीय, नश्लीय, लिंग वा धार्मिक श्रेणीया आधारय् अनुभूत हैसियतया आधारय् पुचःयात अन्यायपूर्ण व्यवहार याइ। थुकी छगू पुचःया दुजःतय्त मेगु पुचःया दुजःतय्सं सामान्य अधिकार वा विशेषाधिकारं बञ्चित यायेगु चलन दुथ्याः।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## स्वया दिसँ
* जातिवाद

पुचः:भेदभाव
भैराद्यः

**भैराद्यः** महाद्यःया तंचाःगु रुप ख। थ्व द्यःया नेवाः संस्कृतिइ तःधंगु महत्त्व दु। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## नांजाःगु भैराद्यः देगः
नेपाःया थीथी थासय् दूगु नांजागु भैराद्यःया देगः थ्व कथं दु-
* कालभैरव
* श्वेत भैरव
* आकाश भैरव
* शान्त भैरब (मजिपाः लाखे)
* उन्मत्त भैरव

## स्वया दिसँ
* नेवाः
* हिन्दू धर्म

पुचः:नेवाः
पुचः:हिन्दू धर्म
मोति

मोति छगु प्रकारया बहुमुल्य वतु ख।

## स्वयादिसँ
* हेरा

पुचः:मोति
मण्डल

**मण्डल** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःया शाब्दिक अर्थ चाकः ख। तर धार्मिक व प्रशासनिक रुपय् थ्व खँग्वःया यक्व मेमेगु अर्थ दु। प्रशासनय् मण्डल धाःगु छगू प्रशासनिक इकाइ ख। देय् कथं मण्डल धाःगु प्रशासनिक इकाइया परिभाषा पाः। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथं छ्येलेज्या जुल। नेपालभासय् थ्व खँग्वः छगू पाहां खँग्वःया रुपय् छ्येलिगु या। 

## स्वया दिसँ
*प्रशासन
मण्डित

**मण्डित** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
* दसु — अथ गन्धाष्टकविरचित त्रिपुण्ड्रो **मण्डित** ललाटपत्रः। 
* दसु — स्फुरन्मुकु * माणिक्य किंकिणी जाल**मण्डित**ाम्। 
* दसु — सूर्यरूप ध्यानमूर्ति कर्णस्फटिक **मण्डित**। 
* दसु — पुष्पमालादि **मण्डित**े स्वगुरुत्वेनाध्यवसितस्य मन्दिरे वृष सिंह वृश्चिक। 
* दसु — पीतवर्णां पीतवस्त्रां पीतभूषणा मालांनुलेपन **मण्डित**ां। 

## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु 
*नेपाल भाषा : 
*पालि : 
*हिन्दी : 
*खेँ भाषा : 
*बांग्ला भाषा : 
*मराठी भाषा : 
*भोजपुरी भाषा : 
*उडिया भाषा : 
*गुजराती भाषा : 
*मणिपुरी भाषा : 
*रोमानी भाषा : 
*पञ्जाबी भाषा : 
*आसामी भाषा : 
*मैथिली भाषा : 
*द्रविड भाषात : 
*मेमेगु भाषा: 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

## लिधंसा
मतः

**मतः** धाःगु जः पिकायेत च्याकिगु वस्तु ख।  

## थीथीकथंया मत
* हाबलामत (त्युबलाइत)
* सकिमत (चीम)
* लाल्तिन मत
* चिकं मत

## स्वया दिसँ
*जः

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

## छ्येलेज्या
* दसु — उपेतस्तु सुहृज्‌ ज्ञेयः शत्रुमित्र**मतः** परं। 
* दसु — पूर्वपूर्वो गुरुस्तेषां दुश्चिकित्स्यतमो **मतः**। 
* दसु — अनन्तरोऽपि यः शत्रुः सोऽपि मे कृत्रिमो **मतः**। 
* दसु — धर्मार्थकामसंयुक्तो धर्मो ह्येकाधिको **मतः**। 
* दसु — षोढ़ा च नासिका ज्ञेया निश्वासो नवदा **मतः**। 

## लिधंसा
मत्स्य

**मत्स्य** हिन्दू धर्मय् विष्णुया छता अवतार ख। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 
 

## स्वया दिसँ
*हिन्दू धर्म

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

पुचः:हिन्दू धर्म

## शास्त्रय् दसु

**मत्स्यपुराणम् — अध्यायः १४**



**मत्स्यपुराणम् — अध्यायः १७०**



**मत्स्यपुराणम् — अध्यायः १७१**



**मत्स्यपुराणम् — अध्यायः १७५**



## लिधंसा
तुतिया ला

* एन्तेरियर कम्पार्तमेन्त: तिबियालिस एन्तेरियर - एक्सतेन्सर ह्यालुसिस लङ्गस - एक्सतेन्सर दिजितोरम लङगस - पेरोनियस तर्सियस
* पोस्तेरियर कम्पार्तमेन्त: 
**सुपरफिसियल - काफ/त्राइसेप्स सुरे (ग्यास्त्रोक्नेमियस, सोलियस) - प्लान्तारिस 
** दिप - पप्लितियस - तार्सल तनेल (फ्लेक्सर ह्यालुसिस लङ्गस, फ्लेक्सर दिजितोरम लङ्गस, तिबियालिस पोस्तेरियर)
* ल्यातेरल कम्पार्तमेन्त: पेरोनियस (लङ्गस व ब्रेभिस) 

## स्वयादिसँ
* तुति

पुचः:एनाटोमी
चिम्मराचि (सन् १९९८या संकिपा)

**चिम्मराचि ** (तमिल भाषा:சிம்மராசி ) छगू तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९८य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः। 
## मू पात्र
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तमिल संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
मरीचि

**मरीचि** हिन्दू ग्रन्थ कथं ब्रह्माया झिम्ह मानास काय्‌य् छम्ह काय्‌ ख।  वय्‌कःया उत्त्पत्ति ब्रह्माया मिखाँ जूगु ख। वय्‌कः दक्षया जिलाजं ख। वय्‌कःया कला दक्ष-कन्या संभूति ख।  भागवतय् वय्‌कःया कलातयेगु नां कर्दम्कन्या कला व ऊर्णा दु।  

रामायणया बालकाण्ड कथं  ब्रह्माया काय्‌ मरीचि, मरीचिया काय्‌ कश्यप, कश्यपया काय्‌ विवस्वान, विवस्वानया काय्‌ वैवस्वतमनु ख। वैवस्वतमनुया काय्‌ इक्ष्वाकु ख व इक्ष्वाकुं अयोध्यायात थःगु अपनी राजधानी दयेकादिल व इक्ष्वाकु कुलया पलिस्था जुल। इक्ष्वाकुया काय्‌ कुक्षि, कुक्षिया काय्‌ विकुक्षि, विकुक्षिया काय्‌ बाण व बाणया काय्‌ अनरण्य ख। अनरण्यया काय्‌ पृथु, व पृथुया काय्‌ त्रिशंकु ख। 

दक्षया यज्ञय् वय्‌कलं शंकरया अपमान याःगुलिं वय्‌कःयात शंकरं भस्म यानादिल। 

मरिचि धाम्ह मेम्ह छम्ह धर्मशास्त्रकार नं दु व वय्‌कःया अचल संम्पतिया नियम नांजा। वय्‌कः कथं अचल सम्पत्ति सुइतं मीगु, सुइकें न्याइगु, दान बीगु वा बाइगु खःसा थ्व सकल ज्या मौखिक मजुसें लिखित जुइमा।  वय्‌कः कथं मानसिक व्याधि प्यंगु प्रकारया जुइ- भोग्य,गोप्य,प्रत्यक्ष व अज्ञात । 

## लिधंसा

## स्वया दिसँ
*हिन्दू धर्म

## पिनेया स्वापू
* संस्कृत खँग्वसफू

पुचः:रामायण

## शास्त्रय् दसु

**अंशुमत्काश्यपागमः — मृत्संस्कारविधिपटलः ८६**
पात्रे मृत्तिं समायोज्य दधिचामर्दयेत्सुधीः ॥ १३ ॥
शुण्ठी च पिप्पली चैव मरीचि रजनी तथा ।
समचूर्णं तु कर्तव्यं मृद्दशांशेन संयुतम् ॥ १४ ॥

**अंशुमत्काश्यपागमः — लिंगप्रासादपटलः ९५**
द्रव्येण देव्यादिपरिवान्तं तत्तदालयक्रमेण कारयेत् ।
इति श्री वैखानसे मरीचि प्रोक्त बेरोन्नतकल्पविधि पटलः ॥ 
अथ वक्ष्ये विशेषेण प्रतिमानां तु लक्षणम् ।

**अथर्ववेदः — काण्डं ६ — सूक्तम् ११३**
६.११३.२ मरीचीर्धूमान् प्र विश इति
मरीचि उपरि पौराणिकसंदर्भाः
मरीचि /मारीच उपरि टिप्पणी

**अनुक्रमणिका**
* कर,1/3/33/2/2,पुं/
* मरीचि,1/3/33/2/3,स्त्री-पुं/
* दीधिति,1/3/33/2/4,स्त्री/

## लिधंसा
महावीर

**महावीर** वा **वर्धमान** जैन धर्मया २४म्ह तीर्थंकर ख। वय्कःया जीवनया तिथि व अप्व ऐतिहासिक विवरण अनिश्चित व सम्प्रदाय कथं पाःसां इतिहासकारतयेसं सामान्यतया वय्कः ईसापूर्व ६गु वा ५गु शताब्दीया ईले म्वानादिल धाइगु विश्वास या। वय्कलं छगू प्रारम्भिक-जैन समुदाययात पुनर्जीवित व सुधार यानादिल व वय्कः गौतम बुद्धया समकालीन ख।

जैनतेसं वय्कःयात २३गु तीर्थंकर पार्श्वनाथया आध्यात्मिक उत्तराधिकारीया रुपय् कायेगु या। परम्परागत किंवदन्ती व बाखँ कथं महावीरया जन्म ईसापूर्व खुगु शताब्दीया आरम्भय् प्राचीन भारतया छगू राजकीय क्षत्रिय जैन परिवारय् जूगु ख। वय्कःया मांया नां त्रिशाला व अबुया नां सिद्धार्थ खः। श्वेताम्बर आचारङ्ग सूत्रया निगूगु अध्याय कथं सिद्धार्थ व वया परिवार पार्श्वनाथया भक्त ख। महावीरं करिब ३० दँ दुबिले फुक्क सांसारिक सम्पत्ति त्वःताः आध्यात्मिक जागरणया निंतिं छेँ त्वःताः तपस्वी जुयादिल। महावीरं साढे झिंनिदँ तक तीव्र ध्यान व कठोर तपस्याया अभ्यास यानाः केवलज्ञान (सर्वज्ञान) प्राप्त यानादिल। वय्कलं ३० दँ तक्क धर्म प्रचार यानादिल व ईसापूर्व ६गु शताब्दीइ मोक्ष (मुक्ति) प्राप्त यानादिल, यद्यपि सम्प्रदाय कथं दँ पाः। 

महावीरं भेदविज्ञानया अभ्यासया माध्यमं सम्यक दर्शन वा आत्मसाक्षात्कार (आत्मा-अनुभूति) प्राप्त यायेगु मार्ग स्यनादिल, गुकिलि थःत शरीर, मन व भावनां अलग शुद्ध आत्माया रुपय् स्थापित यायेगु व आत्माया वास्तविक स्वभावया बारेय् सचेत जुइगु; व थीथी शुभ वा अशुभ बाह्य परिस्थितिइ आत्माया अपरिवर्तनीय तत्त्वय् आधारित व अडिग जुयाच्वनेगु शिक्षा ला। वय्कलं आध्यात्मिक मुक्तिया निंतिं अहिंसा, सत्य, अस्तेय वा अचौर्यः (मखुइगु), ब्रह्मचर्य, अपरिग्रह पालन आवश्यक जूगु नं उपदेश बियादिल। वय्कलं अनेकान्तवाद (बहुपक्षीय यथार्थ): स्याद्वाद, नयवादया सिद्धान्तया उपदेश बियादिल। महावीरया शिक्षायात इन्द्रभूति गौतमं (वय्कःया मू शिष्यं) जैन आगमया रुपय् मुंकादिल। जैन भिक्षुतेसं मौखिक रुपं संचारित ग्रन्थत ईसापूर्वया करिब १गु शताब्दी तक्क यक्व ल्याखय् तनावंगु विश्वास दु।

महावीरयात सामान्यतया च्वनाः वा दनाच्वंगु ध्यानया मुद्राय् चित्रण याइ, गुकिया क्वय् सिंहया चिं दइ। वय्कःया दकलय् न्हापांगु मूर्ति उत्तरी भारतीय नगर मथुराया पुरातात्विक स्थलया ख।  थ्व आइकोनोग्राफी ईसापूर्व १गु शताब्दी व ईसापूर्व २गु शताब्दीया दथुइ ख। वय्कःया बुंदिंयात महावीर जन्म कल्याणकया नामं हनि धाःसा वय्कःया निर्वाण (मुक्ति) व गौतम स्वामीं केवल ज्ञान (सर्वज्ञान) प्राप्त याःगु दिंयात जैनतयेसं दीपावलीया नामं हनि।

जैनतेसं दँय् दँसं चैत्रया १३गु दिं महावीर जन्म कल्याणक हनिगु या।

## स्वया दिसँ
* जैन धर्म
* अपरिग्रह
महिपाल

**महिपाल** पाल राजवंशया छम्ह जुजु ख। मैत्रीपाद थें न्यापिं महासिद्धि वय्कःया कालया ख। 

## स्वया दिसँ
*पाल राजवंश
महिषासुर

**महिषासुर** हिन्दू धर्मया छम्ह असुर पात्र ख। हिन्दू साहित्यय् वय्कःयात छम्ह छलकपट याइम्ह राक्षसया रुपय् चित्रण यानातःगु दु गुम्हेस्यां आकार हिला थःगु दुष्ट लँपुइ न्ह्याःवन। महिषासुर असुर रम्भाया पुत्र व महिषी नांयाम्ह मेय्-राक्षसीया किजा खः। अन्ततः वयात देवी दुर्गां थःगु त्रिशूलं किया स्यानादिल गुकिया लिपा वसपोलयात महिषासुरमर्दिनी ("महिषासुर स्याइम्ह") उपाधि प्राप्त जुल। महिषासुरया गजासुर नांयाम्ह काय् दु ।

मोहनि पर्वय् महिषासुर व दुर्गा दथुइ जूगु थ्व युद्धया बयान याइ, गुकिया परिणति विजयादशमीइ जुइ। थ्व पर्व थ्व असुरया अन्तिम पराजयया उत्सव खः। दुष्टयात भिं शक्तिं विजय यायेगु थ्व बाखं हिन्दू धर्मय्, विशेष यानाः शक्ति धर्मय् तःधंगु प्रतीकात्मकता दु, व थ्व बाखं यक्व दक्षिण व दक्षिण पूर्व एसियाली हिन्दू देगलय् देवी महात्म्यया दुने कथन यानातःगु नापं पुनःनिर्माण यानातःगु दु।

आदि शंकरया महिषासुर मर्दिनी स्तोत्र थ्व हे बाखँया लुमन्तिइ च्वयातःगु ख।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 

## स्वया दिसँ
*हिन्दू धर्म

पुचः:हिन्दू धर्म

## शास्त्रय् दसु

**कालिकापुराणम् — अध्यायः ६०**
अङ्गप्रत्यङ्गयुक्तानि वाहनं सिंहमेव च।
महिषासुरमर्दिन्याः पूजयेद् भूतये सदा।। ६०.५४ ।।
पुराकल्पे महादेवी मनोः स्वायम्भुवेऽन्तरे।

**दुर्गा चालीसा**
शुम्भ निशुम्भ दानव तुम मारे। रक्तबीज शंखन संहारे॥२१॥
महिषासुर नृप अति अभिमानी। जेहि अघ भार मही अकुलानी॥२२॥
रूप कराल कालिका धारा। सेन सहित तुम तिहि संहारा॥२३॥

**देवीभागवतपुराणम् — स्कन्धः ०५ — अध्यायः ०२**
महिषासुरोत्पत्तिः
 राजोवाच

**ब्रह्माण्डपुराणम् — उत्तरभागः — अध्यायः २९**
महासुरास्त्रमुद्दामं व्यसृजद्भण्डदानवः ।
ततः सहस्रशो जाता महाकाया महाबलाः ॥ ३,२९.७४ ॥
मधुश्च कैटभश्चैव महिषासुर एव च ।
धूम्रलोचनदैत्यश्च चण्डमुण्डादयोऽसुराः ॥ ३,२९.७५ ॥
चिक्षुभश्चामरश्चैव रक्तबीजोऽसुरस्तथा ।

## लिधंसा