हानाउमा बे

thumb| हनाउमा बे या हवाई लू
**हानाउमा बे** बाय् **हानाउमा खाडी** संयुक्त राज्य अमेरिकाया हवाई राज्यया ओआहु टापूया छगू नांजाःगु चाहिला-थाय् ख। थ्व छगू टफ रिंग दुने दयावःगु समुद्री एम्बेमेन्ट ख व हवाई टापुया पूर्वी होनोलुलुया हवाई काइ त्वालय् ओआहु  टापुया दक्षिणपूर्वी तटय् ला। 

हानाउमा ओआहु टापुया दकलय् लोकंह्वाःगु चाहिलामितेगु चाहिला-थासय् छगू खःसा थ्व थासय् ओभरटुरिज्मया कारणं छुं भचा क्षति जूगु दु। छगू इलय्, थुगु नांजाःगु पर्यटकीय चाहिला-थासय् दँय् ३० लखः स्वयां अप्वः चाहिलामित वइगु याः। सन् १९५६स हवाईयात अमेरिकाया पश्चिमी तटलिसे स्वाइगु टेलिफोन केबलया निंतिं थाय् दयेकेगु निंतिं डायनामाइटया छ्यलाः रीफया छुं भाग तछ्याःगु खः। 

## नाँ
हवाई भाषाय् *हाना* उपसर्गया अर्थ खाडी खः उकिं थुकिया नां *उमा* खाडी खः । थुकिया नांया निगूगु ब्वया निगू व्युत्पत्तिगत व्याख्या दु ।  छगू व्याख्यां थ्व खँग्वः हवाई भाय् या 'बेक्वःगु' खँग्वःपाखें वःगु दु, गुकिलिं कि थ्व थाय्या आकार वा अन न्ह्याकूगु आदिवासी लःखःया आकारयात म्हसीकिगु जुइफु।  मेगु अर्थ कथं " उमा " नांया आदिवासी ल्हाः-कुश्ती कासापाखें थ्व नां उत्पन्न जूगु विश्वास दु। 

## समुद्री जीव
thumb| हानाउमा खाडीइ छम्ह कःलि
हानाउमा छगू प्रकृति संरक्षण व समुद्री जीवन संरक्षण क्षेत्र निगुलिं ख। थ्व हवाई राज्यय् पलिस्था जूगु न्हापांगु समुद्री जीवन संरक्षण क्षेत्र ख। मनूतेगु दृष्टिकोणय् हिउपाःयात प्रतिबिम्बित यासें, थुकिया नां ईया लिसेलिसें हानाउमा बे बीच पार्कं **हानाउमा बे प्रकृति संरक्षण क्षेत्रय्** हिलावंगु दु ।  पाहांतेसं समुद्री जनावरतेगु दुर्व्यवहार यायेगु वा समुद्रया तलय् तःधंगु चट्टान थें खनेदुगु कोरलयात थिइगु, कोरलय् न्यासि वनेगु वा मेमेगु कथं स्वापू तयेगु विरुद्धय् नियम दु। न्ह्याबलें कोरल वा समुद्री चट्टान स्वया तापाक्क च्वनेत सल्लाह बियातःगु दु। नापं,  थन्याःगु कोरलं वा समुद्री ल्वहँतेसं  छ्यंगुलिइ घाःपाः जुइफु व अज्याःगु घाःयात बेवास्ता यायेबलय् चिकित्सा समस्या वयेफु ।

थ्व खाडीइ थ्यंमथ्यं ४०० प्रजातिया न्या च्वनिगु सी दु।  हानाउमा खाडी *होनुया* नामं म्हसीकातःगु वांगु समुद्री कलः *चेलोनिया माइडासया* प्रचुरताया निंतिं नांजाः । हानाउमा मचा काउले (तर्तल)या निंतिं छगू नर्सरी खः। इमिगु फ्रेन्च फ्रिगेट शोल्सय् थःगु छेँ दयेकेगु थाय् दु।  थ्व थासय् पारोटफिशया प्रचुरता दुगुलिं नं नांजाः ।

ग्लोबल वार्मिंगया हुनिं कोरल ब्लीचिङया कारणं हानाउमाया कोरल रीफय् लिच्वः लाःगु दु । सन् २०१४ व २०१५ य् हानाउमा खाडी प्रकृति संरक्षण क्षेत्रया ४७% कोरल ब्लीचिंग जूगु दु, प्रकृति संरक्षित क्षेत्रया १०% कोरल मदयावंगु दु। 

## भूगर्भशास्त्र
thumb| हनौमा खाडी समुद्री तट क्षेत्र
हवाई टापुत हटस्पटं थहां वःगु ज्वालामुखीया छगू पुचः ख। थन्याःगु हटस्पट पृथ्वीया सतहया छगू थन्याःगु खण्ड ख गन ताःई तक ज्वालामुखी दयाच्वनि। हवाई टापु थें न्याःगु ज्वालामुखीया झ्वः सतहया च्वय् निश्चित हटस्पटय् टेक्टोनिक प्लेटया गतिया लिच्वः कथं दयावइ। हवाई टापु धाःसा प्रशान्त टेक्टोनिक प्लेट थुज्वःगु हटस्पटया च्वय् उत्तरपश्चिमपाखे बुलुहुँ न्ह्याः वंगु झ्वलय् दयावःगु ख।

करिब ३९ लख दँ न्ह्यः वाइआनाए ज्वालामुखीं ओआहु टापु दयेकूगु खः। करिब २५ लखः दँ न्ह्यः कोओलाउ ज्वालामुखीं समुद्रया सतहयात त्वाःथलाः करिब १७ लखः दँ न्ह्यः तक तजाःना च्वन, गुबलय् थ्व ज्वालामुखी मदयावन। ओआहुया पूर्वी वा विन्दवार्द भागया अप्व भाग थ्व ज्वालामुखीया अवशेष ख। पूर्वी ओआहुया अधिकांश परिचित भौगोलिक स्थल चिं करिब ५ लखः निसें १०द्व दँ न्ह्यःया कोओलाउया विस्फोटं दयेकूगु खः। काल्डेरा नापं कोओलाउ ज्वालामुखीया पूर्वी फ्लाङ्क समुद्रय् क्वछुनाः थौं टापुया विन्दवार्द खनेदइगु कोओलाउ पर्वः झ्वः दयेकल।

हानाउमा क्रेटर करिब ३२,००० दँ न्ह्यः होनोलुलु ज्वालामुखी झ्वलय् दयावःगु खः। थ्व ओआहुय् जुइगु ज्वालामुखी गतिविधिया लिपांगु (व सम्भवतः अन्तिम) चरण ख।  द्वलंद्वः दँ न्ह्यः ओआहु दक्षिणपूर्वी तटय् ज्वालामुखीया झ्वः चाःगु खः। थौंकन्हय् हवाई टापु दयेकाच्वंगु म्हो लाभा प्रवाह थें मखुसे ओआहुय् लिपांगु चरणया विस्फोट दकलय् अप्वः अल्पकालीन हिंसक विस्फोट खः। हानाउमा क्रेटर दयेकूगु ज्वालामुखीया भेन्ट समुद्रया तलय् चाल। ज्वालामुखीया म्याग्मां समुद्रया लःयात बाष्पीकरण यात अले हा विस्फोट जुयाः म्याग्मायात नचूगु खरानीइ हिलाबिल। विस्फोटं खरानीया शंकु वा अंगू छाप दयेकल, गुगु टफय् ठोस-करण जुल। विस्फोटं समुद्रया तलयात चकनाचुर यानाबिल — कोरल रीफ व बसाल्ट दूगु थ्व समुद्रया क्वय्या तल आः टफय् दुबिनाच्वंगु टुक्रात छ्यालब्याल जुल। तरंग क्षयं अन्ततः क्रेटरया क्वय् च्वंगु, दक्षिणपूर्वी पःखाःयात त्वाःथलाः आःया खाडी दयेकल । 

## मानव इतिहास

thumb| १९७३ स खाडीइ स्नर्कलिङ ।
thumb| च्वसं समुद्री तटया लागा ।
पुरातत्वविद्तेसं थन न्या लायेगु ज्याभः व मनुया उपस्थितिया मेमेगु संकेत लुइकूसां नं थ्व थासय् ताजा लःया अभावं थ्व थासय् मनूतेगु बस्ती ऐतिहासिक कथं मदु।  थ्व खाडीयात *अलिइ* (हवाईया कुलीन वर्ग)तेसं लय्ताया थाय् कथं छ्येलिगु या, गुकिलि जुजु कामेहामेहा व रानी काआहुमानु नं ला। इपिंसं थन न्या लायेगु, पाहांतेत न्ह्याइपिकेगु व कासा म्हितेगु ज्या यात।  ओआहु व मोलोकाइया दथुइ लः गुबलें गुबलें पुले थाकुगुलिं थ्व थाय् यात लेओभर व नेभिगेसनल लुकआउट प्वाइन्टया रुपय् नं छ्येलातःगु जुयाच्वन। 

हानाउमा खाडीयात बर्निस पौआही बिशप इस्टेटं सिटी व काउन्टी अफ होनोलुलुं न्याःगु ख, व लिपा सार्वजनिक छ्येलाया निंतिं चायेकल। न्हापा न्हापा थ्व थाय् खाडीं पिहां वनेत इच्छुक बासिन्दातय्गु निंतिं न्या लायेगु व पिकनिकया यःगु थाय् खः। सन् १९३०या दशकय् ओआहुया हानाउमा खाडीया कुनय् च्वंगु लँ पक्की जुल व छुं मेमेगु सुविधाया व्यवस्था जुल गुकिलिं समुद्र तट व चट्टानय् चाहिलेत अःपुल। सन् १९४१य् पर्ल हार्बरय् जूगु आक्रमण धुंका समुद्रया सिथय् कं-तार तया सेन्त्री (नगर-पाल) छ्येलेगु निंतिं बंकर दयेकल।  युद्ध धुंका खाडी क्षेत्र हाकनं चायेकल व ट्रान्सओसिनिक केबलया निंतिं रीफय् विस्फोट यायेधुंका लालकायेगु निंतिं अझ भिनावल। हवाई-थीमया संकिपा व टेलिभिजन शो, दसु *ब्लू हवाई*, *प्यारादाइज, हवाईयन स्ताइल* , *तोरा ! तोरा ! तोरा !* , *हवाई फाइभ-ओ*, व *म्याग्नम, पीआई*, थ्व खाडीइ लू-काःगु खः । 

सन् १९६७इ थ्व थाय्यात न्या व जीवया राज्य विभागं समुद्री संरक्षित क्षेत्रया रुपय् अलग यात। थ्व संरक्षित क्षेत्रया खँग्वः सामान्य रुपं छुं नं थन्यागु समुद्री क्षेत्रया वर्णन यायेत छ्यलिगु या गन छुं वा फुक्क संसाधन संरक्षित दु। थ्व नापं हानाउमा खाडीया न्यानिसें कयाः चट्टान, फि तकं फुक्कं संरक्षित जुल। छगू स्वयंसेवक पुचलं समुद्रया सिथय् छगू बुथ तयाः आगन्तुकतय्त चट्टानया संरक्षण व अन च्वंपिं न्यातय्गु बारे स्यनेगु ज्या न्ह्याकल। सन् १९७०या दशकय् सिटीं याःगु अप्व हिउपां रीफय् लालकायेगु निंतिं अप्व थाय् दयेकल, अप्व पार्किङ दयेकल, व नर्थ शोरं तुयु फि थन हल, गुकिलिं हानाउमा खाडीयात पाहांतेगु निंतिं अप्व आकर्षक दयेकल।

सन् १९८०या दशकया लिपतय् थ्व खाडी ओआहुया छगू मू आकर्षणया केन्द्र जुल। बसं जायेक चाहिलामित हयेगु थ्व थासय् गबलें गबलें छन्हुया दुने १३ द्व थ्यंमथ्यं चाहिलामि थनया समुद्रया सिथय् थ्यनि। अप्व धइथें चाहिलामित थनया नाजुक समुद्री इकोसिस्तम  तंत्रया बारेय् मस्युपिं जूगुलिं, मचायेक हे इमिसं तलछटयात हिलेगु, कोरल व अल्गेइय् न्यासेवनेगु, फ्वहर वांछ्वयेगु, न्यायात मनूतेगु नसा नकेगु व खाडीया सतहय् सनत्यान लोशनं प्रदुषित यायेगु ज्या यात।  फलस्वरुप समुद्रया सिथय् दकलय् लिक्क च्वंगु सुन्दर बहुरंगी कोरल रिफ मदया वन व थौं थुकिया थासय् हाकुसे च्वंगु ल्वहं जक खनेदु ।
left|thumb|400x400px| हानाउमा खाडीया पानोरामा किपा
सन् १९९० तक समुद्रया सिथय् व नापंया क्षेत्रया अत्यधिक छ्यलाबुला वास्तविक समस्या जुल, चालिहामितेसं चट्टानय् न्यासि वनीगु, नापंया क्षेत्रय् झुण्डय् च्वनिगु, घाँय् व लँया सिथय् पार्किङ याइगु थें न्याःगु मभिंगु ज्या यायेगु जुल । उगु दँय् थ्व थासय् व्यावसायिक संकिपा दयेकेगुलि प्रतिबन्ध तःगु खः।  नापं, छ्यलाबुलायात सीमित यायेगु उपाय काल व उकिं चाहिलामितेगु पहुँच पार्किङय् जक सीमित यासें यक्व मनू थ्यंबिले लिपा वःपिन्त लितछ्वयेगु ज्या न्ह्यथन। सन् १९९७इ होनोलुलु नगरं राज्यया गैर-निवासीतेत प्रवेश शुल्क काःगुलिं छम्ह आगन्तुकं क्लास एक्सन मुद्दा न्ह्याकल, गुकियात न्यायालयं सन् २००४या दुने नगरया पक्षय् क्वचायेकल।   अनंलि सन् २००२या अगस्टय् खाडीया मूलुखाय् समुद्री शिक्षा केन्द्र चायेकल, गन थौं नं न्हुपिं चाहिलामितेसं छगू चिहाकःगु संकिपा स्वयेमाः व खाडीया संसाधन संरक्षणया बारेय् निर्देशन कायेमाः। संकिपा स्वयेवं चाहिलामिं फारमय् हस्ताक्षर यायेगु व्यवस्था दयेकल।

## लिधंसा

## पिनेया स्वापू

* हानाउमा खाडी प्रकृति संरक्षण &#x2013; आधिकारिक वेबसाइट, होनोलुलु नगर व काउन्टी
* हानाउमा खाडी राज्य निकुञ्ज 
* हानाउमा खाडी शिक्षा कार्यक्रम &#x2013; हवाई समुद्र अनुदान विश्वविद्यालय हानाउमा खाडी शिक्षा कार्यक्रम. स्वयंसेवक ज्याझ्वः, आउटरीच ज्याझ्वः, ब्वनेकुथि चाःहिला ।
* हानाउमा खाडीया पासापिं
पुचः:हवाई
पुचः:ओआहु