भर्सायया लाय्कू

**भर्सायया लाय्कू** (Palace of Versailles) फ्रान्सया पेरिस स्वया छुं माइल तापाःगु भर्सायय् लाःगु छगू ऐतिहासिक व भव्य लाय्कू खः। थ्व लाय्कू १७गू शताब्दीया फ्रान्सेली कला, वास्तुकला, व राजसी विलासिताया दकलय् तःधंगु दसु धकाः हनिगु याः। थ्व लाय्कूया निर्माण लुई १३ (Louis XIII) नं सन् १६२३ य् छगू चिधंगु शिकार छेँ (hunting lodge) या रुपं सुरु याःगु खः। लिपा वया काय लुई १४ औं (Louis XIV) नं थुकियात विस्तार यानाः फ्रान्सया सरकार व राजदरवारया मू केन्द्र दयेकल। सन् १६८२ निसें सन् १७८९ या फ्रान्सेली क्रान्ति तक थ्व लाय्कू फ्रान्सेली राजतन्त्रया शक्तिया प्रतीकया रुपं स्थापीत जुल। भर्सायया लाय्कू थःगु भव्य कोठात, चकंगु क्येब, व वास्तुकलाया निंतिं हलिमय् नां जा। थ्व लाय्कू ८०० हेक्टर स्वया अप्वः क्षेत्रफलय् दयाच्वंगु दु। सन् १९७९ य् युनेस्को (UNESCO) नं थुकियात विश्व सम्पदा धलखय् सूचीकृत याःगु दु। थ्व लाय्कू छगू निवास जक मखुसें फ्रान्सेली निरंकुश राजतन्त्रया कलात्मक व राजनीतिक प्रदर्शनया माध्यम नं खः। थौंकन्हय् थ्व लाय्कू हलिमया दकलय् अप्वः पर्यटक वइगु सांस्कृतिक थासय ला।

## इतिहास व विकास
भर्सायया इतिहास छगू शिकार थासं सुरु जूगु खः। लुई १३ नं थःगु शिकार यायेगु सोखया निंतिं थन छगू साधारण अपाया छेँ दयेकल। लुई १४, गुयात "सन किङ्ग" (Sun King) धकाः नं म्हसीकी, वया ईलय् थ्व लाय्कूलिं पूर्ण रुपं न्हूगु आकार काःगु खः। वं थःगु शासनकालया दशकौं ई थ्व लाय्कूयात हलिमया दकलय् भव्य लाय्कू दयेकेत खर्च यात। आर्किटेक्ट लुई ले भाउ (Louis Le Vau), ल्याण्डस्केप डिजाइनर आन्द्रे ले नोत्रे (André Le Nôtre), व चित्रकार चार्ल्स ले ब्रुन (Charles Le Brun) थ्व परियोजनाया मू मनूत खः। सन् १६८२ य् लुई १४ नं फ्रान्सया सरकारयात पेरिसं भर्सायय् यंकल। थुकिया उद्देश्य कुलीन वर्ग (nobility) यात थःगु नियन्त्रणय् तयेगु व पेरिसया राजनीतिक विद्रोह स्वया तापाक्क च्वनेगु खः। लुई १५ व लुई १६ या ईलय् नं थन थप संरचनात व कोठात दयेकेगु ज्या निरन्तर जुयाच्वन। सन् १७८९ य् फ्रान्सेली क्रान्तिया ईलय् जनताया आक्रोशं यानाः राजपरिवारं थ्व लाय्कू त्वःते माल। १९ शताब्दीय् जुजु लुई-फिलिपं थुकियात "फ्रान्सया इतिहासया सङ्ग्रहालय" (Museum of the History of France) य् परिणत यानाबिल।

## मू कोठात व वास्तुकला
भर्सायया लाय्कूलि २,३०० स्वया अप्वः कोठात दु। थनया दकलय् प्रसिद्ध कोठा "हल अफ मिरर्स" (Hall of Mirrors) खः। थ्व ७३ मिटर ताःहाकःगु ग्यालरी खः गुकिलि १७ गु भव्य झ्याः व १७ गु हे तःधंगु न्हाय्कं तयातःगु दु। थ्व हल राजसी समारोह व सन्धि सम्झौताया निंतिं छ्येलीगु या। लाय्कूया मेगु महत्त्वपूर्ण भाग "जुजुया राजकीय अपार्टमेन्ट" (King’s State Apartment) खः गुकिलि न्हय्गू कोठात दु। थ्व न्हय्गु कोठात थीथी ग्रह व रोमन द्यःतयेगु नामं नामाकरण यानातःगु दु। "रानीया अपार्टमेन्ट" (Queen's Apartments) नं उतिकं हे भव्य व कलात्मक दु। दरवारया उत्तरय् "रोयल च्यापल" (Royal Chapel) १८गू शताब्दीया सुरुइ निर्माण सम्पन्न जूगु खः। "रोयल ओपेरा" (Royal Opera House) दरवारया मेगु आकर्षक संरचना खः गुकिलि तःधंगु भ्वय् व नाटकत प्रदर्शन जुइ। लाय्कूया वास्तुकलाय् ब्यारोक (Baroque) शैलीया स्पष्ट प्रभाव खनेदु।

## भर्सायया क्येब (Gardens of Versailles)
भर्सायया लाय्कूया क्येब हलिमया दकलय् बांलाःगु व व्यवस्थित क्येबतयेगु धलखय् ला। आन्द्रे ले नोत्रेया डिजाइनय् दयेकातःगु थ्व क्येब "फ्रेन्च फर्मल गार्डन" शैलीया सर्वोत्कृष्ट नमूना खः। क्येबय् ५० स्वया अप्वः फ्वहरा (fountains) व २,००० स्वया अप्वः मूर्तिकलाया आकृतित दु। "ग्रान्ड क्यानल" (Grand Canal) क्येबया दकलय् तःधंगु जल संरचना खः गुकिं दरवारया परिदृश्ययात अनन्तता बी। क्येबय् "ओरेन्जरी" (Orangerie) नं दु गन १०० स्वया अप्वः सन्त्रासिया सिमात पिनातःगु दु। "अपोलो फ्वहरा" (Apollo Fountain) व "ल्याटोना फ्वहरा" (Latona Fountain) थनया मू आकर्षणत खः। क्येबया सिमाना दुने "ग्रान्ड ट्रियानोन" (Grand Trianon) व "पेटिट ट्रियानोन" (Petit Trianon) धकाः नां जाःगु चिधंगु लाय्कूत नं दु। मेरी एन्टोनिएया "ह्यामलेट" (Hameau de la Reine) छगू ग्रामीण शैलीया गां थेंजाःगु संरचना खः गन रानीं तडकभडक स्वया तापाक्क ई बीकेत दयेकातःगु खः।

## सांस्कृतिक व राजनीतिक महत्त्व
भर्साय लाय्कू छगू विलासी निवास जक मखु, थ्व राजनीतिक शक्तिया केन्द्र नं खः। हलिमया इतिहासय् यक्व महत्त्वपूर्ण घटनात थन हे जूगु दु। सन् १९१९ य् प्रथम विश्वयुद्ध क्वचायेकेत जूगु "भर्सायया सन्धि" (Treaty of Versailles) थनया हे हल अफ मिरर्सय् हस्ताक्षर जूगु खः। थ्व लाय्कूलिं युरोपया मेमेगु देय्या जुजुतयेत नं थःथःगु देशय् भव्य लाय्कू दयेकेत प्रेरित यात। थुकिया प्रभाव रुसया पिटरहफ प्यालेस व अस्ट्रियाया शेनब्रुन प्यालेसय् खनेदु। भर्सायया लाय्कूलिं फ्रान्सेली कला, संगीत, व शिष्टाचारया मानक (standards) निर्धारण यात। थ्व लाय्कूलिं फ्रान्सया "ग्रान्ड सिएकल" (Grand Siècle) वा महान शताब्दीया गौरव क्यनी। थौंकन्हय् नं थ्व दरवार फ्रान्सेली गणतन्त्रया राजकीय समारोह व विदेशी पाहाँतयेगु स्वागतया निंतिं छ्येलीगु या।\Jones, Colin. (2002). *The Great Nation: France from Louis XV to Napoleon*. Columbia University Press.\

## लिखँ
भर्सायया दरवार मनूया कल्पनाशक्ति व निर्माण क्षमताया छगू अद्भूत नमूना खः। थ्व लाय्कूलिं फ्रान्सेली राजतन्त्रया उचाइ व पतन निम्हेसिया साक्षी खः। थ्व लाय्कूया वास्तुकला, क्येब, व भित्री सजावटं दर्शकयात मन्त्रमुग्ध याइ। थुकिया संरक्षण व जगेर्ना फ्रान्स सरकारं तसकं उच्च प्राथमिकताय् तया यानाच्वंगु दु। हलिमया इतिहास व कलाया अध्ययन यायेत भर्साय छगू अनिवार्य गन्तव्य खः। थ्व लाय्कूलिं क्यंगु भव्यता व इतिहासया बाखनं हलिमया सभ्यताया विकासयात थुइकेत ग्वहालि याइ।

## किपाधलः

File:Peter Stehlik 2013.04.22 Panorama 1A.jpg|पानोरामिक किपा
File:Versaillespanoraama2.jpg|पार्कं पानोरामिक किपा


## स्वापू दूगु च्वसुत

* लुई १४
* फ्रान्सेली क्रान्ति
* पेरिस
* बारोक वास्तुकला

## लिधँसा