open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
स्टालिन् (सन् २००६या संकिपा)

**स्टालिन् ** (तेलुगु भाषा:స్టాలిన్) छगु तेलुगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् २००६य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र

* चिरंजीवि
* त्रिष कृष्णन्
* खुष्बू
* प्रकाष् राज्
* प्रदीप् रावत्
* रविप्रकाष्
* बैबी यानि
* सुदीप
* मुरळी शर्म
* पृथ्वीराज्
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तेलुगु संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तेलुगु विकिपिडिया

पुचः:तेलुगु संकिपा
टाटा बिर्ला मध्यलो लैला (सन् २००६या संकिपा)

**टाटा बिर्ला मध्यलो लैला ** (तेलुगु भाषा:టాటా బిర్లా మధ్యలో లైలా) छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् २००६य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र

* टाटा गा शिवाजी
* बिर्ला गा कृष्ण भगवान्
* महालक्ष्मि गा लय
* मस्तान् अलियास् लैलागा आली
* गजपति गा तनिकेळ्ळ भरणि
* ब्रह्मानंदं
* एं. एस्. नारायण
* रघुबाबु
* रत्नं गा जीवा
* पद्मनाभं
* कादंबरि किरण्
* अशौक् कुमार्
* दुव्वासि मौहन्
* हैम
* रजित
* चित्रं श्रीनु
* अपूर्व
* मास्टर् भरत् - सीतय्य
* गुंडु हनुमंतरावु

## संकिपा देकिपिं
* लय (कलाकार)
* शिवाजी (कलाकार)
* श्रीनिवासरेड्डि (निर्देशक)
* बेक्कें वेणुगोपाल् (निर्माता)
* सोमा विजय् प्रकाष् (निर्माता)
* एं. एं. श्रीलेख (म्ये रचना)
* एस्. एस्. पि यूनिट् (बाखँ च्वमि)
* ब्रह्मं (बाखँ च्वमि)
 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तेलेगु संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया

पुचः:तेलुगु संकिपा
सामान्युडु (सन् २००६या संकिपा)

**सामान्युडु ** (तेलुगु भाषा:సామాన్యుడు) छगु तेलुगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् २००६य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र

*जगपति बाबु
*अर्चन
*बालय्य
*सायि कुमार्
*दासरि अरुण् कुमार्
*विनौद् कुमार्
*राजीव् कनकाल
*नर्रा वेंकटैश्वर रावु
*आहुति प्रसाद्
*रंगनाथ्
*एम्.एस्.नारायण
*मुमैत् खान्
*फिष् वेंकट्
*सत्तन्न
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तेलुगु संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तेलुगु विकिपिडिया

पुचः:तेलुगु संकिपा
चिन्नोडु (सन् २००६या संकिपा)

**चिन्नोडु ** (तेलुगु भाषा:చిన్నోడు) छगु तेलुगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् २००६य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र

* सुमंत् चिन्नगा
* चार्मि कौर् अंजलिगा
* राहुल् दैव् श्री सैलं गा
* चंद्र मौहन् जैलर् पशुपतिगा
* राजीव् कनकल संजय् गा
* ब्रह्मानंदं चिन्न स्नैहितुडिगा
* अली
* बाब्लू पृथ्वीराज्
* शिवाजी राजा
* विनय प्रसाद्
* रघुबाबु
## संकिपा देकिपिं
* SumanthCharmy KaurRahul DevChandra MohanRajiv Kanakalaब्रह्मानंदं (कलाकार)
* Kanmani (निर्देशक)
* Katragadda Lokesh C.V Srikanth (निर्माता)
* Ramana Gogula (म्ये रचना)
* Kanmani (बाखँ च्वमि)
 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तेलुगु संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तेलुगु विकिपिडिया

पुचः:तेलुगु संकिपा
इंडियन् ब्यूटी (सन् २००६या संकिपा)

**इंडियन् ब्यूटी ** (तेलुगु भाषा:ఇండియన్ బ్యూటీ) छगु तेलुगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् २००६य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र

* कालिन् मैघि
* सैलारावु
* मनीष् दयाल्
* तनिकेळ्ल भरणि
* ब्रह्मानंदं
* कादंबरि किरण्
* सन्यासि राजु
* चंद्र प्रकाष्
* नागिनीडु 
* सुकृत
* शंकर्
* श्रीललित
* जयललित
* इंदु आनंद्
* भवानि
* पावला श्यामल
* ग्लौरी
* मास्टर् आदित्य
* मास्टर् मनिकंठ
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तेलुगु संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तेलुगु विकिपिडिया

पुचः:तेलुगु संकिपा
भाग्यलक्ष्मि बंपर् ड्रा (सन् २००६या संकिपा)

**भाग्यलक्ष्मि बंपर् ड्रा ** (तेलुगु भाषा:భాగ్యలక్ష్మి బంపర్ డ్రా) छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् २००६य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र

* राजैंद्रप्रसाद्
* रिषि
* आली
* अभिनयश्री
* किरण् राथौड्
* तनिकेळ्ळ भरणि
* ब्रह्मानंदं
* वैणु माधव्
* कौवै सरळ
* मुमैत् खान्
* नागैंद्र बाबु
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तेलेगु संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया

पुचः:तेलुगु संकिपा
गोपि (सन् २००६या संकिपा)

**गोपि ** (तेलुगु भाषा:గోపి) छगु तेलुगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् २००६य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र

* अल्लरि नरैष् गौपिगा
* जगपति बाबु बालवैंद्र चद्दागा
* गौरी मुंजाल् लक्ष्मिगा
* आर्ति चाब्रिया प्रिया / मौनिका जुडिगा
* वड्डै नवीन् वंशीगा
* सुरैष् विष्णुवुगा
* रंभ लक्ष्मी दैविगा
* अब्बु गुलां पात्रलौ विनौद् कुमार्
* ब्रह्मानंदं संपूर्णंगा
* आली बलराजुगा
* सुनील् रिसार्ट् मैनैजर् करुणानिधिगा
* वैणु माधव् कृष्णुडुगा
* तनिकेळ्ळ भरणि गौपि तंड्रिगा
* मल्लिकार्जुन रावु मल्लिगा
* सायि किरण् किरण् 
* प्रदीप् सुदीप्‌गा 
* श्री हर्ष हर्ष 
* बास् गा मेल्कौटि
* लक्ष्मीपति
* गुंडु हनुमंत रावु विवाह ब्यूरौ यजमानिगा
* गुंडु सुदर्शन्
* हैम गौपि तल्लिगा
* गीता सिंग् मौनालिसागा
* लक्ष्मि बावगा क्रांति
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तेलुगु संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तेलुगु विकिपिडिया

पुचः:तेलुगु संकिपा
कम्लि (सन् २००६या संकिपा)

**कम्लि ** (तेलुगु भाषा:కమ్లి) छगु तेलुगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् २००६य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र
## संकिपा देकिपिं
* नंदिता दास्तनिकेळ्ल भरणिषफिएल्.बि. श्रीराम्रूपा देवि (कलाकार)
* के. एन्. टि. शास्त्रि (निर्देशक)
* अपूर्व चित्रबि.सि. हरि चरणप्रसाद्सुकन्य (निर्माता)
* ऐजाक् थामस् कोट्टुकापल्लि (म्ये रचना)
* के. एन्. टि. शास्त्रि (बाखँ च्वमि)
 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तेलुगु संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तेलुगु विकिपिडिया

पुचः:तेलुगु संकिपा
खतर्नाक् (सन् २००६या संकिपा)

**खतर्नाक् ** (तेलुगु भाषा:ఖతర్నాక్) छगु तेलुगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् २००७य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र

* दासु गा रवितैज
* इलियाना
* प्रकाष् राज्
* बिजु मीनन्
* वैणुमाधव्
* आली
* ब्रह्मानंदं
* एं. एस्. नारायण
* सुमन् शेट्टि
* धर्मवरपु सुब्रह्मण्यं
* राजा रवींद्र
* कराटै कल्याणि
* भरत् रेड्डि
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तेलुगु संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तेलुगु विकिपिडिया

पुचः:तेलुगु संकिपा
इद्दरु अत्तल मुद्दुल अल्लुडु (सन् २००६या संकिपा)

**इद्दरु अत्तल मुद्दुल अल्लुडु ** (तेलुगु भाषा:ఇద్దరు అత్తల ముద్దుల అల్లుడు) छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् २००६य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र

* राजैंद्रप्रसाद्
* सुमन्
* कीर्ति चाव्ला
* कौवै सरळ
* कौवेल हारति
* सीता पार्तिपन्
* वैणुमाथव्
* जीवा
* नर्रा वेंकटैश्वररावु
* गुंडु हनुमंतरावु
* कळ्ळु चिदंबरं
* गौतं राज्
* जेन्नी
* कादंबरि किरण् कुमार्
* आलपाटि लक्ष्मि
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तेलेगु संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया

पुचः:तेलुगु संकिपा
अन्नवरं (सन् २००६या संकिपा)

**अन्नवरं ** (तेलुगु भाषा:అన్నవరం) छगु तेलुगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् २००६य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र

* अन्नवरं _ पवन्‌ कल्याण्
* आसिन्_ऐश्वर्य 
* वरलक्ष्मि _ संध्य
* वैणुमाधव्_नरसिंह 
* शिव बालाजी_वर्म भर्त 
* नागबाबु_असिस्टेंट् कमिषनर् आफ् पौलीस्, जे. डि. यादव् 
* आशिष् विद्यार्थि_तपस्सु बालु 
* लाल्_पूरन् पुल् गंग 
* ब्रह्मानंदं_पुरौहितुडु 
* शकुंतल _नरसिंह तल्लि 
* कल्पन
* हैम_गंग भार्य 
* भार्गवि_सीत 
* सैतु श्रीराम् 
* सुनील्_राजु 
* अली_मलयाळी पूजारि 
* सुमन् शेट्टि_बुज्जि 
* ब्रह्माजी_इनस्पेक्टर् सायिरां 
* तनिकेळ्ळ भरणि: लल्लु 
* मल्लिकार्जुनरावु_प्रसाद् 
* रविबाबु_पौलीस् इनस्पेक्टर् 
* सुरैखवाणि_यादव् भार्य 
* रंगनाथ्_पौलीस् कमिषनर् 
* धर्मवरपु सुब्रह्मण्यं_मंत्रि गोट्टं सत्यं 
* रघुबाबु_गंग अनुचरुडु 
* पोन्नांबळं_गंग अनुचरुडु 
* बीसेंट् रवि_ गंग अनुचरुडु 
* नर्सिंग् यादव्_गंग अनुचरुडु 
* जि.वि.सुधाकर् नायुडु_ बालु अनुचरुडु 
* चित्तजल्लु लक्ष्मीपति_यं.एल्.ए.चेंचुरामय्य.
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तेलुगु संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तेलुगु विकिपिडिया

पुचः:तेलुगु संकिपा
कलिसुंटे (सन् २००६या संकिपा)

**कलिसुंटे ** (तेलुगु भाषा:కలిసుంటే) छगु तेलुगु भाषाया डब्ड संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् २००६य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र
## संकिपा देकिपिं
* नवदीप्आर्यसमीक्ष (कलाकार)
* विष्णुवर्धन् (निर्देशक)
* मारुपूडि श्रीनिवासरावु (निर्माता)
* युवन् शंकर् राजा (म्ये रचना)
* विष्णुवर्धन् (बाखँ च्वमि)
 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तेलुगु संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तेलुगु विकिपिडिया

पुचः:तेलुगु संकिपा
हाय् सुब्रह्मण्यं (सन् २००६या संकिपा)

**हाय् सुब्रह्मण्यं ** छगु तेलुगु भाषाया डब्ड संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् २००६य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र

* श्रीराम्
* आर्ती अगर्वाल्
* समित
* विक्रं आदित्या
* वडिवैलु
* मदन् पाफ्
* किरण् मनौहर्
* पंगु रवि
* रविप्रकाष्
* विजिरेड्डि
* सूजात
* सुहासिनि
* भाव लक्ष्मण्
* कुट्टि विघ्नैष्
* कूल् सुरैष्
* कराटै राजा
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तेलुगु संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तेलुगु विकिपिडिया

पुचः:तेलुगु संकिपा
अनुमानास्पदं (सन् २००७या संकिपा)

**अनुमानास्पदं ** छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् २००७य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र

* आर्यन् राजैष्_ भावराजु सूर्यनारायण 
* हंसानंदिनि_दैविक 
* वनितारेड्डि_कामिनि 
* तनिकेळ्ळ भरणि_फारेस्ट् आफीसर् 
* जयप्रकाश् रेड्डि_तंगवैलु 
* जीवा 
* सुभाष् 
* मूलविराट्  
* दैवीचरण् 
* बि.वि.चंद्रशैखर्
## संकिपा देकिपिं

* आर्यन्‌ राजेष् (कलाकार)
* जयप्रकाष्‌ रेड्डि (कलाकार)
* जीवा (कलाकार)
* तनिकेळ्ल भरणि (कलाकार)
* देवीचरण् (कलाकार)
* बि. वि. चंद्रशेखर् (कलाकार)
* मूलविराट् (कलाकार)
* वनिता रेड्डि (कलाकार)
* सुभाष् (कलाकार)
* हंसा नंदिनि (कलाकार)
* वंशी (निर्देशक)
* जै आर्नाल (निर्माता)
* सतीष्‌ ताटि (निर्माता)
* इळयराजा (म्ये रचना)
* आकेळ्ळ वंशीकृष्ण (बाखँ च्वमि)
* वेटूरि सुंदरराम्मूर्ति (बाखँ च्वमि)

## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तेलेगु संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया

पुचः:तेलुगु संकिपा
आदिवारं आडवाळ्लकु सॆलवु (सन् २००७या संकिपा)

**आदिवारं आडवाळ्लकु सॆलवु ** (तेलुगु भाषा:ఆదివారం ఆడవాळ్లకు సॆలవు) छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् २००७य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र

* शिवाजी
* सुहासिनि
* प्रकाष्‌राज्‌
* ब्रह्मानंदं
* वैणुमाधव्
* कृष्णभगवान्‌
* कोंडवलस
* धर्मवरपु सुब्रह्मण्यं
* कौवै सरळ
* अभिनयश्री
* गीतासिंग्
* सुरैखावाणि
* शकुंतल
* षकीला
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तेलेगु संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया

पुचः:तेलुगु संकिपा
ऒक्कडुन्नाडु (सन् २००७या संकिपा)

**ऒक्कडुन्नाडु ** (तेलुगु भाषा:ऒక్కడున్నాడు) छगु तेलुगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् २००७य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र

* किरण् गा तोट्टेंपूडि गौपीचंद्
* नैहा जुल्का
* कृष्णुडु (नटुडु)
* सौनाभाय् गामहैष् मंज्रैकर्
* सौनाभाय् कुडिभुजंगा नाजर्‌
* किरण् तंड्रिगा सुमन्‌
* तनिकेळ्ल भरणि
* ब्रह्मानंदं
* गिरिबाबु
* हैम
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तेलुगु संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तेलुगु विकिपिडिया

पुचः:तेलुगु संकिपा
अतिधि (सन् २००७या संकिपा)

**अतिधि ** छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् २००७य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र

* घट्टमनैनि महैश् बाबु 
* अमृतरावु 
* मुरळीशर्म 
* आशिष् विद्यार्धि 
* कौट श्रीनिवासरावु 
* अजय् 
* नाजर् 
* कन्नेगंटि ब्रह्मानंदं 
* सुनील् 
* रविप्रकाष् 
* प्रगति 
* सुब्बराजु 
* माधवीलत 
* अस्मित 
* राजैंद्रन् 
* प्रभाकर् 
* बैबी कर्मन् 
* हैम 
* शंकर् मैल्कौटि 
* इंद्रयुद् 
* वैणु माधव् 
* राजीव् कनकाल 
* मलैका अरौरा खान् .
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तेलेगु संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया

पुचः:तेलुगु संकिपा

## संकिपा देकिपिं

* भरत् वैजि (निर्देशक)
* प्रवीण् सत्तारु (निर्माता)
* कपिल् कुमार् (म्ये रचना)
* भरत् वैजि (बाखँ च्वमि)
अत्तिलि सत्तिबाबु ऎल्केजी (सन् २००७या संकिपा)

**अत्तिलि सत्तिबाबु ऎल्केजी ** (तेलुगु भाषा:అత్తిలి సత్తిబాబు ऎల్కేజీ) छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् २००७य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र

* अल्लरि नरैष्_अत्तिलि सत्तिबाबु 
* विदिश श्रीवात्सव _अम्मुलु 
* सुनील्_अत्तिलि सत्तिबाबु ब्रदर् 
* कृष्ण भगवान्_चैर् पर्सन् 
* अली 
* वैणु माधव् 
* कन्नेगंटि ब्रह्मानंदं 
* धर्मवरपु सुब्रह्मण्यं_लायर् जगन्नाथं 
* तम्मारेड्डि चलपतिरावु_चैर् पर्सन् बाडीगार्ड् 
* एल्.बि.श्रीराम्_अम्मुलु तंड्रि 
* मल्लिकार्जुनरावु 
* सत्य कृष्णन्_रघुबाबु भार्य 
* अभिनयश्री_मंगतायारु 
* कौश राच्_प्रणति 
* बाबू मौहन् 
* यं.एस्.नारायण 
* रघुबाबु_अत्तिलि सत्तिबाबु ब्रदर् 
* कोंडवलस लक्ष्मणरावु 
* चित्तजल्लु लक्ष्मीपति_मंगतायारु असिस्टेंट् 
* कादंबरि किरण् 
* दुव्वासि मौहन् 
* श्रीनिवासरेड्डि 
* उत्तैज्_अत्तिलि सत्तिबाबु स्नैहितुडु 
* कळ्ळु कृष्णारावु 
* गुंडु सुदर्शन् 
* महर्षि राघव 
* उमादैवि 
* काकिनाड मल्लि 
* लताश्री 
* भार्गवि 
* अरुण 
* अर्चन 
* एस्.एल्.भार्गवि 
* मौनिक
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तेलेगु संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया

पुचः:तेलुगु संकिपा
चातिचऩम् (सन् १९९७या संकिपा)

**चातिचऩम्** (तमिल भाषा:சாதிசனம்) छगू तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९७य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः। 
## मू पात्र
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तमिल संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
सुभाष काक

**सुभाष काक** (बुगु मार्च २६, इ सं १९४७) भारतीय-अमेरिकन मू चिनाखँमि, दार्शनिक व वैज्ञानिक खः। वय्‌कःया वेद, कला व इतिहासय् यक्व सफूत प्रकाशित जुगु दु।
## निजी जीवन
वय्‌कःया जन्म श्रीनगर, कश्मीरय् व शिक्षा कश्मीर व दिल्लीय् जुगु खः। १९७९ निसें वेकः अमेरिकाया ओक्लाहोमा प्रान्तय् वैद्युत अभियांत्रिकीया प्रोफेसरया रुपय् ज्या यानादिया च्वंगु दु।

## संदर्भ


पुचः:जीवनी
चिन्ना म्याडम (सन् १९९४या संकिपा)

**चिन्ना म्याडम** छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९४य् दिलीप कुमारया निर्देशनय् दयेकूगु व रामकीं अभिनय याःगु छगू भारतीय तमिल संकिपा खः ।

## बाखँ
## मू पात्र
*इरामकी - गोपाल 
*विनिता - गायत्री 
*नादिया - तमिल अभिनेत्री 
*युवारानी - मीरा 
*विनोदिनी - चित्रा 
*लिभिङ्गस्टन - वकिल
*राजा रविन्द्र - पुलिस अधिकारी 
*सि. आर विजयकुमारी - सारधा 
*सेन्थिल - अलेक्जेन्डर
*आर. सुन्दरराजन - गायत्रीया पिता 
*सत्यप्रिय - गायत्री माता 
*इरा. संकरण - न्यायाधीश 
*लाथा - शान्ति २.
*थ्यकू - थांगारसु, (निर्माता) 
*पाण्डु - निर्देशक 
*शंमुगासुन्दरी
*रियाज खान - गोपालया पासा 
*राघव लरेन्स - गोरक किजाङ्गुक्कु म्येमा विशेष उपस्थिति

## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तेलेगु संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
:ta:சின்ன மேடம்

तमिल विकिपिडिया
राष्ट्रिय गान

**राष्ट्रिय गान** नेपाःया देय् म्ये ख। थ्व म्ये सन् २००७य् खेँ भाषाय् च्वगु ख। थ्व म्येया बोल थ्व कथं दु-

सयौं थुँगा फूलका हामी एउटै माला नेपाली

सार्वभौम भई फैलिएका मेची- महाकाली।

प्रकृतिका कोटीकोटी सम्पदाको आँचल

वीरहरुका रगतले स्वतन्त्र र अटल 

ज्ञानभूमि शान्तभूमि तराइ पहाड हिमाल

अखण्ड यो प्यारो हाम्रो मातृभूमि नेपाल

बहुल जाति भाषा धर्म संस्कृति छन् विशाल

अग्रगामी राष्ट्र हाम्रो जय जय नेपाल।

पुचः:देय् म्ये
पुचः:नेपाः
पुचः:२००७या म्ये
पुचः:२००७य् पलिस्था
युराल पर्वत

**युराल पर्वत** छगु पर्वत श्रृङ्खला ख। थ्व पर्वत श्रृङ्खला रुसय् ला।
हाकुगुँ

हाकुगुँ धाःगु गुँ वा च्वापुगुँ तयेगु झ्वः ख।

## दसु
* हिमालय

## लिधंसा
महासागर

**महासागर** पृथ्वीया सतहय् दयाच्वंगु चिन्वःगु लःया दकले तःधंगु मंका ख। पृथ्वी (बँग्वारा)य् दूगु मू महासागर थ्व कथं दु
* प्रशान्त महासागर
* एट्लान्टिक महासागर
* हिन्द महासागर
* आर्क्टिक महासागर
* दक्षिणी महासागर (एन्टार्क्टिक महासागर)

## भूगोल
thumb| अनुमानित लागा दुगु न्यागू महासागर मोडेलया हलिंया नक्सा
पृथ्वीया ९७% लः मुक्कं महासागरय् लाः व पृथ्वीया सतहया ७०.८% भाग महासागरं भुनातःगु दु,  सकल पृथ्वीया महासागरतेत मंका कथं *हलिंया महासागर* धायेछिं।    थ्व हलिं महासागरं पृथ्वीयात थःगु जीवन्त हाइड्रोस्फीयर नापं "लःया हलिं"   वा " समुद्रया हलिं " दयेकि।   पृथ्वीया प्रारम्भिक इतिहासय् थ्व महा-समुद्रं सम्भवतः पृथ्वीयात पूवंक त्वपुया तःगु खने दु।  महासागरया समग्र आकार अनियमित दु, वपृथ्वीया सतहलय् असमान रुपं दयाच्वंगु दु । थुकिया लिच्वः कथं पृथ्वीया सतह लः व बँ गोलार्धय् ब्वथलातःगु दु याइ। नापं, हलिं सतहया बँ-क्षेत्रं हलिं महासागरयात थी-थी महासागरय् विभाजित याइ।

समुद्रया लः थ्यंमथ्यं  त्वपुइ ।  समुद्रया दकलय् तापाःगु दुर्गम ध्रुव, " प्वाइन्ट नेमो "या नामं म्हसीकातःगु दु। थ्व  दक्षिण प्रशान्त महासागरया अन्तरिक्ष यान मसानघाटया नामं म्हसीकातःगु छगू क्षेत्रय् ला।

### महासागरीय विभाजन
thumb|220x220px| पृथ्वीया महासागर केन्द्रित नक्सा, थी थी समुद्रया विभाजन नापं
समुद्रयात उपविभाजित यायेगु थी-थी चलन दु। थन्याःगु चलनय् समुद्र, खाडी, बे, बाइत व जलसन्धि थें न्याःगु चिधंगु लःया स्रोतयात लःया भूभागया कथं म्हसीकिगु या।

महासागरयात चलनकथं न्यागू मू महासागरय् ब्वथलातःगु दु – क्षेत्रफल व आयतनया झ्वलय् थ्व न्यागु क्वय् बियातःगु दु :

## स्वयादिसँ
*समुद्र
*पृथ्वी

पुचः:भूगोल
पुचः:महासागर
जवाहरलाल नेहरु

**जवाहरलाल नेहरु** भारतया प्रथम (न्हापांम्ह) प्रधानमन्त्री ख। वय्‌कःया अबु मोतिलाल नेहरु नं नांजाम्ह (प्रसिद्ध) नेता ख। वय्‌कःया म्ह्याय ईन्दिरा गान्धी व छेय् राजीव गान्धी नं भारतया प्रधानमन्त्री जुयादिल।  

## स्वया दिसँ
* भारत
## लिधंसा

पुचः:जीवनी
भारतया राज्यतेगु धलः

**भारत** छगु दक्षिण एसियाली देय् ख। थ्व देय्‌या राज्यतेगु धलः क्वय् बियातगु दु-
## राज्‍य
*आंध्र प्रदेश  
*अरूणाचल प्रदेश 
*असम 
*बिहार  
*छत्तीसगढ 
*गोवा 
*गुजरात 
*हरियाणा 
*हिमाचल प्रदेश 
*जम्‍मू व कश्‍मीर 
*झारखण्‍ड 
*कर्नाटक 
*केरल 
*मध्‍य प्रदेश 
*महाराष्ट्र 
*मणिपुर 
*मेघालय 
*मिजोरम 
*नागालैड 
*उडीसा 
*पंजाब 
*राजस्‍थान 
*सिक्किम 
*तमिलनाडु 
*त्रिपुरा 
*उत्तराखंड 
*उत्तर प्रदेश 
*पश्चिम बंगाल

## संघ राज्‍य- क्षेत्र
*अंडमान व निकोबार द्वीपसमूह 
*चण्‍डीगढ 
*दादरा व नगर हवेली 
*दिल्‍ली 
*दमन व दीव 
*लक्षद्वीप 
*पुडुचेरी 

## स्वयादिसँ
*भारत
## लिधंसा

 
पुचः:भारत
इन्सेफलाइटिस

**इन्सेफलाइटिस** छगु न्ह्यपूया ल्वय् ख। थ्व ल्वय्‌य् न्ह्यपूया इन्फ्लामेसन जुइ। थ्व छगु संक्रमक ल्वय् ख। थ्व ल्वय्‌ प्राणघातक जुइ फु। 

## कारक
थ्व ल्वय् प्रायः माइक्रोअर्‍ग्यानिजमतेसं याना जुइ। 

पुचः:ल्वय्
अग्नि नट्चत्तिरम् (सन् १९८८या संकिपा)

**अग्नि नट्चत्तिरम्** छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८८य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र
## संकिपा देकिपिं
*निर्देशक : मणि रत्नम्
*निर्माता : मणि रत्नम्

## स्वया दिसँ
*तमिल संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
म्याक्जिलरी साइनस

**म्याक्जिलरी साइनस** वा एन्ट्रम अफ हाइमोर मनुया छ्य्‌नय् दइगु छज्व साइनस ख। थ्व साइनस म्याक्जिलरी क्वेंया दुने दै। थ्व साइनसय् साइनुसाइटिस जुइगु सम्भावना अप्व दु। थ्व साइनसया एन्ट्रम च्वय् वना जक्क चाइगुलिं थुकिया सेक्रिसनत पिहां वनेयात ग्र्याभिटीया बिरोधय् थुकिया दुनेया ह्वतय् दैगु ब्रश बोर्डर्ड कोषं ज्यायाये मा। 
## विकास
छम्ह मचा बुइ स्वया न्ह्यः हे मचाया म्याक्जिलरी साइनस विकास जुइ धुंकी।  

पुचः:साइनस
पुचः:एनाटोमी
पुचः:अटोराइनोल्यारिङ्गोलोजी
टन्सिल

**टन्सिल** धागु मनुया कथुइ व म्हुतुया ल्युने दैगु लिम्फोइड तन्तु ख। थुकिया इन्फ्लामेसनयात टन्सिलाइटिस धाइ।

पुचः:एनाटोमी
पुचः:अटोराइनोल्यारिङ्गोलोजी
शेर बहादुर् देउवा

शेर बहादुर् देउवा नेपाली काँग्रेस या छम्ह मु नायो व नेपा: या पुलाम्हः प्रधान मन्त्रि खः ।

सेप्टेम्बर २५, २००७ ले नेपाली काँग्रेस व नेपाली काँग्रेस (प्रजातान्त्रिक) छ्प्पँ जुगु ख: |
प्रशान्त तामाङ

भाजु प्रशान्त तामाङ भारतया दार्जिलिंग निवसि नेपाली मूलयाम्ह छम्ह सामान्य नागरीक खः, गुम्ह्स्यां सन् २००७या सोनि टिभि पाखें न्ह्याकूगु इन्डियन आइडल-३ ज्याझ्वलय् न्हाप लाकेत ता:लागु खः ।
नेपालगञ्ज

फ्भ्ग्फ्भ्भ्च्भ्भ्ब्
ब्
न्ग्

ग्

ग्फ्ह्ग्ज् न् 

ग्ध्द्झ्

घ्फ्ग्फ्ह्ग्ज्

फ्ग्द्ग्द्फ्ह्

फ्ग्द्ग्फ्ह्ग्फ्

फ्ह्घ्ग्फ्ज्ग्

ग्फ्ध्ज्
ब् 

द्फ्फ्द्द्

भ्
भ्फ्भ्फ्
भ्च्
भ्
च्भ्च्

च्
च्भ½्
च्.

फ्द्ग् ह्ब्फ्
अन्त ऒरु निमिटम् (सन् १९८५या संकिपा)

**अन्त ऒरु निमिटम्** छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८५य् पिहांवगु खः।

## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : मेजर सुंदरराजन
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तेलेगु संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
गाईघाट

नेपाःया पूर्वी भुभागय् अवस्थित गाईघाट छगु रमणीय स्थल ख।
नेपाली काँग्रेस

**नेपाली काँग्रेस** नेपा: यु छगु मू राजनैतिक खल ख।

गिरिजा प्रसाद कोइराला, कृष्ण प्रसाद भट्टराई व शेर बहादुर् देउवा थ्व खलया नायः ख।

पुचः:राजनीति
गिरिजा प्रसाद कोइराला

## गिरिजा प्रसाद कोइराला
गिरिजा प्रसाद कोइराला (विक्रम सम्वत १९२१-२०६६) नेपा: या पुर्व प्रधान मन्त्री व नेपाली काँग्रेस या मु नायो खः ।
कुवा कुवा वात्तुक्कळ् (सन् १९८४या संकिपा)

**कुवा कुवा वात्तुक्कळ्** छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८४य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तमिल संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
:ta:குவா குவா வாத்துகள்

तमिल विकिपिडिया
फिनल्यान्ड

**फिनल्यान्ड** , आधिकारिक कथं **गणतन्त्र फिनल्यान्ड** छगू नर्डिक देय् ख। थ्व देय्‌ उत्तरी युरोपया फेन्नोस्क्यान्दिया क्षेत्रय् ला। थ्व देय्या सीमाय् स्विदेन (पश्चिम), रुस (पूर्व) व नर्वे (उत्तर) ला धाःसा इस्तोनिया दक्षिणय् फिनल्यान्दया खादिया मेगु सिथय् ला। थ्व देय्या राजधानी हेल्सिन्की ख।

थ्व देय्या कूल जनसंख्या करिब ५।३ मिलियन दु। थ्व जनसंख्या आपालं दक्षिणी क्षेत्रय् अवस्थित दु।  थ्व देय् युरोपया ८गु दक्ले तःधंगु देय् व युरोपया दक्ले म्हो जनघनत्त्व दूगु देय् ख। थ्व देय्‌या अधिकांश मनूतेगु मांभाय् फिन्निश भाषा ख। थ्व भाय् फिन्नो-उर्गिक भाषा परिवारया छगू भाय्‌ ख व इस्तोनियन भाय्‌ ज्व। थ्व भाय् युरोपेली संघया ४ता गैह्र भारोपेली भासय् छगू ख। थ्व देय्‌या निगुगु आधिकारिक भाय् स्विदिश भाय् ख। थ्व भाय् ५.५ प्रतिशत मनूतेसं ल्हाइगु या। फिन्ल्यान्द छगू संवैधानिक लोकतन्त्र ख। संवैधानिक रुपय् थ्व देय् संसदीय गणतन्त्र ख। थ्व देय्‌या सरकार हेल्सिन्किइ आधारित दु। नापं, थ्व देसय् ४१५ नगरपालिकात दु।  सकल जनसंख्याया १/३ जनसंख्या वृहद् हेल्सिंकिइ च्वनि। नापं, थ्व क्षेत्रं देय्‌या एक तिहाइ आर्थिक उत्पाद दयेकी। 

फिन्ल्यान्द ऐतिहासिक रुपय् स्विदेनया भूभाग व सन् १८०९ निसें रुसी साम्राज्यया भूभाग जुल। सन् १९१७स रुसं स्वतन्त्रता घोषणा यासें थ्व देय् स्वतन्त्र जुल। स्वतन्त्रता नापंया गृहयुद्ध, सोभियत संघ व नाजी जर्मनी नापया युद्ध धुंका शीत युद्धय् थ्व देय् तठस्त च्वन। फिन्ल्यान्दं सन् १९५५स संयुक्त राष्ट्र संघ व सन् १९९५स युरोपेली संघया सदस्यता काल। Finland has been ranked the second most stable country in the world, in a survey based on social, economic, political, and military indicators.

Finland has seen very good results in many international comparisons of national performance such as the share of high-technology manufacturing, public education, health care, the rate of gross domestic product growth, and the protection of civil liberties. 

## लिधंसा


पुचः:Scandinavia
पुचः:Liberal democracies
पुचः:देय्
नेपाःया जनजाति

**नेपा** छगु बहुभाषिक , बहुसांस्कृतिक देय् ख। थ्व देशे यक्व जनजातितेगु बसोबास दु।
तोप्केगोला

**** नेपाःया छगू जनजाति ख। थ्व छगू किरांत जाति ख। 
## नां
थ्व जनजाति ताप्केगोला धागु थासय् च्वंगुलिं थ्व जातियात ताप्केगोला धागु ख  । थ्व जाति छगू लिम्बु जाति हे ख  । थ्व जातियात स्थानीय भाषे ध्योक्पया धाइ  ।

## जनसंख्या
थ्व जातिया जनसंख्या म्हो खने दु। तोप्केगोला ३०/४० परिवार जक्क दुगु छगू गाँ जुगुलिं थ्व जातिया जनसंख्या म्हो जुगु धायेछिं  । 
## च्वनिगु थाय्
थ्व जाति नेपाःया ताप्लेजुङ जिल्लाय् च्वनि।
## बस्तित
थ्व जातिया बस्ती ताप्लेजुङया ताप्केगोला गां ख। थ्व गां पश्चिमी वाग्लुङया मेवा खुसिया सिथय् ला  ।
## नसात्वँसा
## वसः
## समाज
## भाषा
थ्व जातिया मू भाषा किरांत भाषा अन्तर्गतया भाषा ख। आ वया थ्व जातिया मनुतेसं खेँ भाषा व अंग्रेजी भाषा थें न्यागु भाय्‌ नं छ्य्‌लाच्वंगु दु। 
## अर्थतन्त्र
थ्व जातिया मू ज्या बनेज्या ख । इमिसं पशुपालन व बुंज्या म्हो कथं या।
## लिधंसा

 
पुचः:नेपाः
पुचः:नेपाःया जनजाति
डोल्पो

**** नेपाःया छगु जनजाति ख। 
## च्वनिगु थाय्
थ्व जाति पश्चिम नेपाःया  हिमाली थासय् च्वनिगु या।

## बस्तित
## नसात्वँसा
## वसः
## समाज
## भाषा
आ वया थ्व जातिया मनुतेसं खेँ भाषा व अंग्रेजी भाषा थें न्यागु भाय्‌ नं छ्य्‌लाच्वंगु दु। 
## अर्थतन्त्र
 
पुचः:नेपाः
पुचः:नेपाःया जनजाति
बरामो

**बरामो** नेपाःया पहाडी लागाया छगू जनजाति ख। थ्व जनजाति आपालं नेपाःया मध्य-पहाडी क्षेत्रय् बसोबास याइ ।

## जनसंख्या
सन् २००१या जनगणना कथं थ्व जातिया जनसंख्या ७,३८३। थ्व जाति नेपाःया मध्य-पहाडय् च्वनि। थ्व जनजाति आपालं गोरखा व तनहुं जिल्लाय् खने दु । नापं थ्व जाति धादिङ, मकवानपुर व यल जिल्लाय् नं खने दु ।

## अर्थतन्त्र
थ्व जातिया अर्थतन्त्र मूल रूपं बुंज्याय् आधारित जुगु खने दु। थ्व जातिं पशु लःहिनिगु, सिंकःमि, दकःमि आदि ज्या नं या।

## इतिहास
थ्व जाति थःगु जाति किरांत जातिं पिहां वःगु धका विश्वास या। सुनुवार, सुरेल, जिरेल, राइ, लिम्बु आदि पहाडी जातित नाप थ्व जातिया स्वापू दु । 

## भाषा
बरामो जातिया थःगु हे भाषा दु। थ्व भाषायात ब्ल्कुरा धाइ। थ्व भाषा तिब्बती-बर्मेली भाषा परिवारया छगू भाषा ख। 

## धर्म
थ्व जनजाततिं प्रकृति पुजा व हिन्दू धर्मय् विश्वास याइ। थ्व जातिं पुज्याइगु मू द्यःत परिवारया द्यः, चण्डी, भुमे, गुं द्य आदि ख। थ्व जातिइ धामी, झाँक्रीया नं चलन दु। 

## संस्कृति
किरांत जातिइ दैगु सामुददायिक किपट बुंया प्रथा थ्व जातिइ नं खनेदु। थ्व जातिया संस्कृति मगर जाति नाप मिले जु। थ्व जातिं थःगु मचायात बूगु ५न्हु वा ११न्हुइ मचाजङ्को याइ । थ्व जातिं चेवार (बुसंखा) धाःगु पर्वय् पौ नं भिन्चाया सं खाना बि। थ्व जातिइ इहिपा आपालं परिवारं हे स्वया यानाबीगु चलन दु। थ्व जातिया चलन मगर जाति नाप मिले जु। थ्व जातिइ थःगु थःथिति (क्रस-कजिन म्यारेज) नाप नं इहिपा यायेगु चलन दु।  

## स्वयादिसँ
*नेपाःया जनजाति

## लिधंसा

 
पुचः:नेपाः
पुचः:नेपाःया जनजाति
भुजेल

**भुजेल** नेपाःया छगू पहाडी जनजाति ख। थ्व जनजाति गण्डक खुसिया लागाय् ह्वलाच्वंगु खने दु
। 
## जनसंख्या
सन् २००१या जनगणना कथं थ्व जातिया जनसंख्या ११७,६४४ दु। थ्व जनसंख्याया २०प्रतिशत स्वया म्हो साक्षर दु। नापं थ्व जातिया अप्व मनुत गरिबी रेखा स्वया क्वे ला
।
## अर्थतन्त्र
भुजेल जातिया मू ज्या बुंज्या ख। थ्व जातिं कृषिप्रधान समाजय् माःगु ज्याभःत दसु हलो, दाम्लो, नाङ्लो, नाम्लो, मान्द्रो, भकारी आदि देकिगु वसः, सिलः सुइगु, गलैंचा निनिगु, पशु लहिनिगु आदि नं या। थौंकन्हे थ्व जातिं बनेज्या यायेगु व सरकारी जागिर नैगु नं या। 

## इतिहास
बागलुङ जिल्लाया भुजि व निशि लागा भुजेलया पुर्खेली थाय् ख धैगु विश्वास दु। मध्य नेपाःया भुजि खुसिया नापं च्वनिगु जुलिं थ्व जातियात भुजेल धाःगु ख। थ्व जातिया मनुतेत भुजेल व घर्ती निगु हे धैगु चलन दु। छुं विज्ञतेसं धाःसा निशेलत घर्ती व भुजेलत खावा धैगु या। मध्य पश्चिम नेपालय् मध्यकालय् खमे दूगु डोर राज्यय् थ्व जातिया बाहुल्य दुगु खने दु
। लिपा बांमल्हागु झाका जुइ धुंका थ्व जाति गण्डक खुसिया लागाय् च्वने न्ह्यथंगु ख धैगु विश्वास दु
।  ऐतिहासिक व सांस्कृतिक कथं थ्व जाति मगर जाति नाप मिले जुगु खने दु 
।

## भाषा
थ्व जातिया भुजेल भाषा तिब्बती-बर्मेली भाषा परिवारया पूर्वी हिमाली खण्डया छगू भाषा ख। थ्व भाषा चेपाङ भाषा नाप मिले जु
। 

## धर्म
थ्व जातिया परम्परागत धर्म प्रकृतिपुजा ख
। थ्व धर्म आः वया लोप जुइ त्यंगु दु
। थौं कन्हे थ्व जातिइ हिन्दू धर्मया प्रभाव अप्व खनेदु। थ्व जातिं उधौली-उभौली व मंसिर पुन्हि हनिगु नं चलन दु। 

## लिधंसा

 
पुचः:नेपाः
पुचः:नेपाःया जनजाति
लिम्बू

**लिम्बू ** नेपाःया छगु मू जनजाति ख। थ्व जाति नेपाया पूर्वी पहाडी लागाय् बसोबास याइ। वि सं २०५८या जनगणना कथं थ्व जातिया नेपालय् जनसंख्या ३,५९,३३७ दु।  थ्व जातिया थःगु हे भाषा, धर्म , लिपि व संस्कृति दु।

## च्वनिगु थाय्
थ्व जाति पूर्वी नेपाःया पहाडी क्षेत्रय् च्वनि। थ्व जाति भारतया सिक्किम व दार्जिलिङ य् नं खने दु। 

## नसात्वँसा
थ्व जातिया मू नसाय् च्याख्लाया जा, ढिडों, पपन्दा, लुङघाक्चा, सिगोल्या व पेनागोल्या, पेना मान्दा, खरेङ ला।  थ्व जातिं नइगु ल्वसाय्  चेम्बिखिक, किनिमाया सुम्बाक, याङबेन, याङबेनया तरकारी, सारग्याङ्मा, सगि सुम्बाक, वम्यूक, कसक्सम्पा, फाक्साया खरुव व अचारय्
फिलिङगेया अचार, फादो,फसीया बियाया अचार, मेसु आदि ला।  थ्व जातिया मू त्वँयाय् मर्चा, थ्वं, तोङबा, सेजङवा, छनुवा थ्वं आदि ला। मेमेगु नसाय् फुदोङ, हेना मःमा आदि ला।

## संस्कृति
थ्व जातिया बुइबिले निसें सी बिले तक्कया थःगु हे संस्कृति दु। थ्व जातिया आपालं संस्कृति नेपाःया मेमेगु संस्कृति नाप मेल न। थ्व जातिइ मनु सित्यनिबिले बन्दुक मुइका मलामी वनेयात मनुतयेत सःतिगु याइ। मनु सी धुंका छ्वेकिगु चलन मदु व छगू चिहान खना मुइगु याइ। मनु मुइबिले इमिगु गुभाजु फेदाङ्वां मुन्धुम पाठ याना सीगु घोषणा याइ व मुइगु जुइ।

### खलः व उपजाति
थ्व जातिया मू जातय् तुमयाक्मा, सेहले, आङदेम्बे, आङताहाङ, आङथुपुहाङ, फुरुम्बोन्कोगा, लिङदेन, चोङवाङ, चोवेगुहाङ, जवेगु, जवेगुहाङ, एकतिनहाङ, फाङहाङ, फेन्दुवा, फेम्बु, फम्बो, फागु, काम्बाङस्वाङ, साबु, भाङपुङ, पलुङ, पेगाहाङ, गिम्बाङ, पुङलाङ, सामहाङ, हिनाहेल्लोक, रुपिहाङ, तामादेन, तुम्बाहाम्फे, सतिहाङमा, रोबान्थामसुहाङ, थेवे, गोब्रा, थोलुङ, सिङथेवे, थुप्पोको, इङबादेक्पा, फुरुम्बो, योङया, आङछोङवो, मपाम, लिङखिम, मादेन, कुरुङमाङ, चेमजोङ, नेम्वाङ, लिङदेन, लावती आदि ला। थ्व जातया दुने नं यक्व खलः दु। छगू हे खलः दुने इहिपा मजु। 

### नखः
लिम्बूतयेगु मू प्याखँ च्याब्रुङ, धाननाच आदि ख। च्याब्रुङ धाःगु छगू धिमे थें न्यागु बाजं ख। च्याब्रुङ प्याखंय् थ्व बाजं थाना इहिपाबिले प्याखं ल्हुइगु या। धाननाचय् ल्याम्ह ल्यासे प्याखँ ल्हुइगु या। लिम्बू जातिइ फ्वना इहिपा, खुया इहिपा, जारी इहिपा व मतिना इहिपा याना प्यंगु कथंया इहिपा जुइ। लिम्बूतेगु तङ्नाम धाःगु नखः जुइ। मू तङ्नामय् सिसेक्पा तङ्नाम, कक्फेक्वा तङ्नाम, चेरेङ्नाम तङ्नाम व बलिहाङ तङ्नाम ला।

## भाषा
थ्व जातिया मू भाषा लिम्बू भाषा ख। थ्व भाषा लिम्बू लिपि (सिरिजङ्गा लिपि)य् च्वइ। आ वया थ्व जातिया मनुतेसं खेँ भाषा व अंग्रेजी भाषा थें न्यागु भाय्‌ नं छ्य्‌लाच्वंगु दु।
[right|thumb|275x275px|[लिम्बू भाषा|लिम्बू लिपि]]

## धर्म
लिम्बूतयेसं किरात धर्म पालना या। थ्व छगू एनिमिस्ट धर्म ख। थ्व धर्मय् प्रकृतिपुजा व पुर्खापुजा जु। थ्व धर्मया मू धा‍र्मिक ग्रन्थ मुन्धुम ख।  लिम्बू तयेसं पितृपूजा, अजिमा थें न्यागु ह्युमा हिमदाङमा, खुसि देवी नाम्फुन्योक, गुंद्यः सिबुङमा, ल्वहंद्यः लुङुबुङवा व चाद्यः खाङबुङवायात पुज्याइगु या। नापं पाथीभरायात च्वापुगुं द्यःया कथं नालेगु या।

## अर्थतन्त्र
थ्व जातिया मू पेशा बुँज्या व पशुपालन ख। पशुइ सा, मे, फै, दुगुचा, खा, फा आदि लहिनिगु या। नापं थ्व जातिं ब्रिटिश व भारतीय सेनाय् सिपाहींया ज्या नं या।

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* किरांत

## पिनेया स्वापू
* लिम्बू सफूधुकू
* लिम्बूभाषाय् गोरखापत्र

पुचः:नेपाः
पुचः:नेपाःया जनजाति
बनकरिया

**** नेपाःया छगू जनजाति ख। थ्व जनजाति आपालं मकवानपुर जिल्लाय् च्वनि। थ्व नेपाःया लोपोन्मुख जनजातिइ छगू ख।
## नां
गुंइ च्वना गुंइ हे म्वाइगु जुगुलिं थ्व जातियात बनकरिया धागु ख। 
## च्वनिगु थाय्
थ्व जाति नेपाःया मकवानपुर जिल्लाय् च्वनिगु या। 
## बस्तित
थ्व जातिया बस्तीत मकवानपुरयअ हाडीखोला गाविस ७या ट्वाङरा डाडा ख
। थ्वबाहेक चौरबेसी, सुनखोला चुरे स्वनिगः आदिइ नं थ्व जातिया बस्ति खने दु
। ट्वाङरा डा"डाय् इमिगु ८ छेँखा दु
। 
## नसात्वँसा
थ्व जातिया मू नसात्वँसा जंगली कन्दमूल दसु- कुरिलो, तरुल, भ्यकूर, गिट्ठा आदि व ढिंडो, जा, कोदाया मरी, जुनेलो व कनी मरी, कनीया ढिंडो आदि नइगु या
।
## वसः
## समाज
थ्व जाति गुंइ च्वनि। थ्व जातिया समाजय् आपालं मनुत निरक्षर जुगु खने दु
। 
## भाषा
थ्व जातितेसं चेपाङ जातिनाप मिलेजुइगु भाषा ल्हाइ
। आ वया थ्व जातिया मनुतेसं खेँ भाषा‌ नं छ्य्‌लाच्वंगु दु। 
## अर्थतन्त्र
बनकरिया जातिया अर्थतन्त्र सिक्क कमजोर दु। इमिसंरू पंया थुन्चे, डोको, डालो, हासा, कोक्रो आदि देका मीगु ज्या याइ। मूलप्रवाहया अर्थतन्त्रय् थ्व जाति मवःनि। थ्व जातिं जंगलय् दूगु नसा मुंका व जीविका जक्क सनेत गाक्क बुंज्या याना च्वनिगु या।

## लिधंसा

 
पुचः:नेपाः
पुचः:नेपाःया जनजाति
नेवाः

**नेवाः** (मेमेगु नां : नेवार, नेवाल आदि) नेपाःया छगु समुदाय ख।

## इतिहास
स्वयम्भू महापुराणकथं नेपाःगाः नागवासदह जुयाच्वंबलय् थुकी बुयावःगु पलेस्वानय् उत्पत्ति जुम्ह स्वयम्भू ज्योतिरूप दर्शन यायेत महाचीनं वःम्ह मञ्जुश्रीनं चोवाहाया ल्वहं तछ्यानाः लःपित छ्वयाःथन मनूत च्वने ज्यूगु बस्ती दयेकल । थःनापं ब्वनाहयापिं मनूतय्त थन हे तोताः धर्माकरयात मञ्जुपटन नगरया जुजु याना थकल । उर्वर भूमि व सुन्दर स्थान जूगुलिं उत्तरपाखें मंगोलियन त व दक्षिणपाखें आर्यत वयाः थन च्वंवल । थुपिं निखलसिगु सम्मिश्रणं ‘नेवाः’ जाति दयावःगु खः धयागु विद्वान्तय् धापू दु। 
## धर्म

## च्वनिगु थाय्
थ्व जाति नेपाःया शहरी थासय् च्वनिगु या। थ्व जातिया मू थाय् नेपालमण्डल ख।

## बस्तित
थ्व जातिया मू बस्तीत थ्व कथं दु:

*येँ
*यल
*ख्वप
*भोंत
*क्येपू
*थिमी
*त्रिशूली
*दोलखा
*पाल्पा
*बागलुङ
*बन्दीपुर
*तातोपानी
*सिक्किम
*दार्जीलिङ

आ वया थ्व जातिया जनसंख्या ड्यालास, ह्युस्टन, शिकागो, न्युयर्क, लन्दन, सिड्नी आदि नगरय् नं अप्वया वइच्वंगु दु। 

## नसात्वँसा
स्वयादिसँ:नेवाः नसात्वँसा
थ्व जाति नेपाःया जातितेगु दथुई  नसात्वँसाय् सिक्क तमि खने दु। 
## वसः
स्वयादिसँ:नेवाः वसः
थ्व जातिया मिजं तेगु वसः लंसुरुवा व मिसातेगु वसः पर्सी आदि खः।
## समाज
स्वयादिसँ:नेवाः समाज
नेवाःतेगु समाज यक्व जातय् बायातःगु दु। जातया आधार ज्याया कथं तयातगु दु। नेवातेगु समाज सञ्चालन यायेगुलि गुथिया तःधंगु ह्या दु।

## भाषा
स्वयादिसँ:नेपालभाषा
नेवाःतेगु मू भाषा नेपालभाषा ख। आ वया थ्व जातिया मनुतेसं खेँ भाषा व अंग्रेजी भाषा थें न्यागु भाय्‌ नं छ्य्‌लाच्वंगु दु। 
## अर्थतन्त्र
थ्व जातिया अर्थतन्त्र नेपाःया मेमेगु जातिस्वया च्वे ला। नेपा़ःया सरकारं थ्व जातियात उन्नत समूहय् सूचिकृत यानातगु दु।

## धर्म
नेवा:तेसं आपातं हिन्दू धर्म वा बौद्ध धर्म मानेयाइ। मेमेगु धर्म गथेकि ॐ शान्ति,ख्रीस्ट धर्म,इस्लाम, व मेमेगु धर्म नं छ्यलाबुलाय् दु। थौंकन्ह्य् नस्तिकता दुपिं नेवाःत नं दु। नस्तिकता दुपिं नेवाःत यक्व मरु तर क्रोजन कपाली छम्ह खः।

## प्याखं

thumbnail|नेवाः प्याखं

## मेँ
## जेनेटिक्स्
स्वयादिसँ:जेनेटिक्स्
नेवाःतेके आपातं वाइ क्रोमोजोम हाप्लोपुचः यागु "आर(R)","ओ(O)" व "एच(H)" दै।
## कासा
स्वयादिसँ:-नेवाः कासा
## स्वयादिसँ:-
नेवाः हिन्दु
## लिधंसा

 
पुचः:नेपाः
पुचः:नेपाःया जनजाति
पुचः:नेवाः
मेचे

**मेचे** नेपाःया छगू मङ्गोल नश्लया जनजाति ख। थ्व जनजातिया नामं मेची खुसि व मेची अञ्चलया नां वगु ख। थ्व जनजातियात बोडो धायेगु नं या।
## इतिहास
थ्व जनजाति चीनया स्वशाषित लागा तिब्बतं दखिन वया आसाम, भुटान जुया नेपाः वगु ख। थ्व जातिया च्वयातगु इतिहास ताहाक मजु। थ्व जाति किरांत जातिया छगू हः जुगु भाजु इमानसिंह चेम्जोङया विचा दु । 
## जनसंख्या
सन् २००१या जनगणना कथं मेचेनेपाःया ८५औं तधंगु जनसंख्या दुगु जाति ख। इमिगु जनसंख्या ३,७६३ वा नेपाःया जनसंख्याया ०.०२ प्रतिशत ख। थुकिलि झापा जिल्लाय् २९०३ मेचे दु। झापाय् १४०२ मिजं व १५०१ मिसा मेचे दु  ।   
## च्वनिगु थाय्
थ्व जाति नेपाःया पूर्वया मेची अञ्चलय् आपालं झापा जिल्लाय् च्वनि। थ्व जाति टिष्टा खुसि निसें कोशी खुसिया दथुया थासय् च्वनिगु या। 
## बस्तित
मेचेतेगु वस्ती नेपाःया पूर्वया झापा जिल्लाय् दु । इमिगु छेँय् न्ह्यने उत्तर दिशाय् 'नोमानो' धागु मू छेँ व उकिया न्ह्यने 'बाठौ' धागु पँया पूजा स्थल दै। थुकिया दथुइ त्रिशूल थनातगु दै। 
## नसात्वँसा
थ्व जातिं ला, न्या, अय्‌ला, जा आदि नयेगु, त्वनेगु यागु खने दु। 
## वसः
थ्व जातिया मिजंतेसं गाम्छा, लुङ्गी, गन्जी, पाइजामा फीगु या धाःसा मिसातेसं डोखना, हाल ब्लाउज व पर्सि सीगु या ।
## समाज
थःयात किरातवंश धाइ। थ्व जातिया १६गु जात दु। थुकिलि ७गु जात ज्याया आधारय् देकातगु ख  । मेचेतेगु जात बसुमतारी, नार्जिहारी, छोङप्राङहारी, मछाहारी, खोन्ताइहारी, रोङदेहारी आदि ख। 
### इहिपा
मेचेतेगु इहिपा थःगु हे जातिनाप व बोडोत नाप जुइगु या। थःगु खलःनाप इहिपा याये मज्यु। इमिगु इहिपा थ्व कथं जुइ-
*विनान खछामाईनि हावा -मागी विवाह 
*होम्मानै खछामाइनी हावा -घिस्याई विवाह 
*दनखानानई अछामाईनी हावा -फकाइ विवाह 
*लोओन हिन्जाउ हावा खछाम -वहुविवाह
*गाबाई दन्नाई हावा -घरज्वाईँ तैगु इहिपा
*डाङवा हावा: भातः सी धुंका मेम्ह भातः छेंय् हयेगु 
### नखः
थ्व जातिया नखः थ्व कथं दु-
*बैशागु बच्छर -न्हु दँ
*ढोल पर्व -होली
*मोहनी- स्वन्ति 

थ्व जातिं बाठौ व बालिखुङ्ग्री (शिव-पार्वती)यात थःगु आराध्य द्यःया कथं हनि। 
## भाषा
थ्व जातिया मू भाषा मेचे भाषा ख। आ वया थ्व जातिया मनुतेसं खेँ भाषा व अंग्रेजी भाषा थें न्यागु भाय्‌ नं छ्य्‌लाच्वंगु दु। मेचे भाषा लोपवान जुयावनाच्वंगु खने दु  । मेचे भाषा मेचे जातिइ ८७.७% नं ल्हाइगु या । मेचे भाषा चिनिया-सँदेय् भाषा परिवारया सँदेय्-बर्मेली शाखाया बर्मेली भाषा ख ।
## अर्थतन्त्र
थ्व जाति न्हापा न्हापा गुंइ सिकार याना म्वाइगु जुसां थौंकन्हे वस्ती देका बुँज्या याना थःगु जीविका हनाच्वंगु खने दु। थ्व जातितेसं न्या लायेगु, अय्‌ला देकिगु, बुंज्या यायेगु आदि ज्या या।  
## लिधंसा

 
पुचः:नेपाः
पुचः:नेपाःया जनजाति
किसान

**किसान** नेपाःया तराई लागाय् बसोबास याइगु छगू जनजाति ख। थ्व जाति नेपाःया छगू अल्पसंख्यक जाति ख। विसं २०४८या जनगणना कथं करिब २,५०० संख्या दूगु थ्व जाति विसं २०५८या जनगणना कथं नेपालय् २,८७६ दूगु खने दत। थ्व जाति शैक्षिक क्षेत्रय् ल्युने ला। 

## च्वनिगु थाय्
थ्व जातिया उत्त्पत्ति भारतया उडिसा व बिहार राज्यय् जूगु ख। नेपालय् थ्व जाति झापा जिल्लाया धुलाबारी व धाइजन गाविसय् च्वनिगु या। भारतं उब्जाउ बुँ माला नेपालय् वःगु धैगु विश्वास दु। 

## भाषा
थ्व जातिया थःगु हे भाषा किसान भाषा दु। थ्व भाषा नेपाःया म्हो जक्क दूगु द्रविडिय भाषाय् छगू ख। आ वया थ्व जातिया मनुतेसं खेँ भाषा व अंग्रेजी भाषा थें न्यागु भाय्‌ नं छ्य्‌लाच्वंगु दु। 

## अर्थतन्त्र
थ्व जातिया नाँया अर्थ बुँज्यामि ख। अतः, थ्व जातिया मू ज्या बुँज्या ख। थ्व जातिया आपालं मनुतयेसं मेपिनिगु बुँइ ज्या याइ व म्हो जक्क मनुतयेगु थःगु हे बुँ दु। थ्व जातिया बुँज्या आपालं जीविकोपार्जन आधारित बुँज्या ख व अर्थ आधारित बुँज्या यक्व मजूगु खने दु। 

## लिधंसा
*आदिवासी जनजाति गुथि

## स्वयादिसँ
*नेपाःया जनजाति

## पिनेया स्वापू
*किसानभाषाय् गोरखापत्र

 

पुचः:नेपाः
पुचः:नेपाःया जनजाति
अटुत्त वारिचु (सन् १९८३या संकिपा)

**अटुत्त वारिचु** छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तेलेगु संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
सतार

**** नेपाःया छगु जनजाति ख। 
## च्वनिगु थाय्
थ्व जाति नेपाले च्वनि। 
## बस्तित
## नसात्वँसा
## वसः
## समाज
## भाषा
आ वया थ्व जातिया मनुतेसं खेँ भाषा व अंग्रेजी भाषा थें न्यागु भाय्‌ नं छ्य्‌लाच्वंगु दु। 
## अर्थतन्त्र
 
पुचः:नेपाः
पुचः:नेपाःया जनजाति
तमिल संकिपा

**तमिल संकिपा** तमिलनाडु राज्यया मू न्ववाइगु भाषा तमिल भाषाय् संकिपाया निर्माणय् समर्पित भारतीय सिनेमाया खण्ड ख। थ्व सिनेमायात कलिउडया नामं नं म्हसीकिगु या। थ्व नां कोदम्बकम् (तमिल संकिपा स्टुडियों जाःगु चेन्नईया त्वाः) व हलिउडया नां स्वानाः दयेकूगु नां ख।

दकलय् न्हापांगु तमिल मूक संकिपा कीचक वधाम सन् १९१८इ आर. नटराजा मुदलियरं दय्कूगु ख। न्हापांगु तमिल खँ ल्हाइगु फीचर संकिपा कालिदास, एच. एम. रेड्डीया निर्देशनय् बहुभाषी संकिपाया कथं भारतया न्हापांगु खँ ल्हाइगु संकिपा आलम आराया ७ ला धुंका ३१ अक्टोबर १९३१य् पिहांवल। तमिल संकिपा थःगु उन्नत आख्यान व विविध संकिपाया निंतिं नांजाःगु दु। सन् १९९०या दशक व २०००या दशकया सुरुइ जातीय व भाषिक पंगःयात चीकाः यक्व निर्माण जूगु दु। थन्यागु संकिपाय् रोजा (१९९२), बम्बई (१९९५), इण्डियन (१९९६) व एन्थिरन (२०१०) ला। तमिल संकिपां वयां लिपा भारतीय संकिपाया छुं व्यावसायिक रुपं सफल अभिनेता, निर्देशक व संकिपा दयेकूगु दु।

सन् १९३०या दशकया अन्त्य तक्क मद्रास राज्यया व्यवस्थापिका संसदं सन् १९३९या मनोरञ्जन कर ऐन पारित यात। मद्रास (थौंकन्हय् चेन्नई), अनंलि हिन्दी संकिपा, मेमेगु दक्षिण भारतीय संकिपा उद्योग, नापं श्रीलंकाया संकिपाया निंतिं छगू माध्यमिक केन्द्र जुल। २०गु शताब्दीया लिपांगु ईलय् तमिल संकिपां विश्वव्यापी उपस्थिति स्थापित यात। थ्व ईलय् श्रीलंका, मलेशिया व सिंगापुरया तमिल भाषी दर्शकतेगु दथुइ बल्लाःगु बक्स अफिस सफलता कायेफत। तमिल संकिपा मध्यपूर्व, ओसियानिया, युरोप, उत्तर अमेरिका, अफ्रिकाया छुं भाग, व जापानय् नं वितरण जुयाच्वंगु दु। थ्व उद्योगं श्रीलंका, मलेसिया, सिंगापुर व पश्चिमया तमिल प्रवासी जनसंख्या दथुइ स्वतन्त्र संकिपा दयेकेगु प्रेरणा नं बिल।

## संकिपा धलः
* १९३०या दशकया तमिल संकिपा 
* १९४०या दशकया तमिल संकिपा 
* १९५०या दशकया तमिल संकिपा 
* १९६०या दशकया तमिल संकिपा 
* १९७०या दशकया तमिल संकिपा 
* १९८०या दशकया तमिल संकिपा 
* १९९०या दशकया तमिल संकिपा 
* २०००या दशकया तमिल संकिपा 
* २०१०या दशकया तमिल संकिपा

## स्वयादिसँ
* तमिल संकिपातेगु धलः

## लिधंसा

पुचः:तमिल संकिपा
तेलुगु संकिपा

**तेलुगु संकिपा** (तेलुगु भाषा:తెలుగు సినిమా) गुकियात **टलिउड** नं धाइ, आन्ध्र प्रदेश व तेलंगाना राज्यय् व्यापक रुपं ल्हाइगु तेलुगु भाषाय् संकिपा दयेकीगु ज्याय् समर्पित भारतीय सिनेमाया ब्वः ख। हैदराबादया फिल्म नगरय् आधारित तेलुगु संकिपा सन् २०२१ तक्क बक्स अफिस आम्दानीया ल्याखं भारतया दकलय् तःधंगु संकिपा उद्योग ख। सन् २०२२इ तेलुगु संकिपाया २३.३ कोटी (२३ कोटी ३० लखः) टिकट मी फत, थ्व फुक्क भारतीय संकिपा उद्योगय् दकलय् अप्व म्यूगु ल्या जुल। सन् २०२३या ल्याखं कथं आन्ध्र प्रदेशय् भारतय् दकलय् अप्व संकिपा पर्दा दु।

सन् १९०९ निसें संकिपा निर्माता रघुपति वेंकैया नायडु दक्षिण एसियाया थीथी क्षेत्रय् चिहाकःगु संकिपा दयेका ब्वयेगु यायेगु ज्याय् संलग्न जुयादीगु खः। वय्कलं दक्षिण भारतया न्हापांगु भारतीय स्वामित्व दूगु संकिपा हल स्थापना यानादिल। सन् १९२१इ वय्कलं मूक संकिपा भीष्म प्रतिग्ना दयेकादिल गुकियात सामान्यतया न्हापांगु तेलुगु फीचर संकिपाया रुपय् कायेगु या। न्हापांम्ह तेलुगु संकिपा निर्माता व प्रदर्शकया रुपय् नायडुयात 'तेलुगु संकिपाया पिता'या रुपय् कायेगु या। न्हापांगु तेलुगु टकी संकिपा, भक्त प्रल्हाद (१९३२) एच. एम. रेड्डीं निर्देशन यानादिल। सन् १९५० व १९६०या दशकयात तेलुगु संकिपाया स्वर्ण युगया रुपय् कायेगु या, गुकिलि निर्माण गुणस्तर भिनावन। नापं प्रभावशाली संकिपा निर्मातात, व उल्लेखनीय स्टुडियोत दयावल, गुकिया लिच्वः कथं थी-थी संकिपात लोकंह्वाःगु व समालोचकतेगु प्रशंसा निगुलिं सुथां लायेफत।

## पिदंगु संकिपातेगु ल्या

## स्वयादिसँ
* तेलुगु संकिपातेगु धलः

## लिधंसा

पुचः:तेलुगु संकिपा
संगीतया तालतयेगु धलः

भारतीय संगीतय् क्वय् बियातःगु तालत दु-

अर्जुन ताल  • अर्ध झाँपताल  • आड खेमटा ताल  • आडा चौताल  • आडा ठेका ताल  • आदि ताल  • आद्धा ताल  • उपराल ताल  • एकताल  • कुण्डल ताल  • कन्दर्प ताल  • कुम्भ ताल  • करालमञ्च ताल  • कुलताल  • काओयाली ताल  • काश्मीरी खेमटा ताल  • काहारबा ताल  • कैद फोरदस्त ताल  • खयेरा ताल  • खामशा ताल  • खेमटा ताल  • गजझम्प ताल  • गणेश ताल  • चक्र ताल  • चित्रा ताल  • चौताल  • छपका ताल  • छोट लोफा  • जगपाल ताल  • जयमङ्गल ताल  • झम्पा ताल  • झुमरा ताल  • झुलुम ताल  • झाति ताल  • झाँपताल  • टप्पा ताल  • ठुंरी ताल  • त्रिताल  • त्रिपुट ताल  • तिलओयाडा ताल  • तेओरा ताल  • दादरा ताल  • दीपचन्दी ताल  • दोबाहार ताल  • धुमाली ताल  • धामार ताल  • नन्दन ताल  • निःसारक ताल  • पञ्चम सओयारी ताल  • पटताल  • पाञ्जाबी ठेका ताल  • पोस्त ताल  • फोरदस्त ताल  • ब्रह्मताल  • ब्रह्मयोग ताल  • वसन्त ताल  • विक्रम ताल  • विष्णुताल  • वीरपञ्च ताल  • भरतङ्गा ताल  • मत्तताल  • मणि ताल  • महेश ताल  • मोहन ताल  • यत ताल  • यतिशेखर ताल  • रुद्र ताल  • रूपक ताल  • राश ताल  • लक्ष्मी ताल  • लघुशेखर ताल  • लीला बिलास ताल  • शक्तिताल  • शङ्कर ताल  • शङ्ख ताल  • शिखर ताल  • सओयारी ताल  • सुरफाँकताल  • सरस्वती ताल  • सात्ति ताल  • सेतारखानि ताल  • हप्ता ताल

पुचः:ताल
अर्जुन ताल

**** छगु ताल ख। ताल धागु दक्षिण एसियाली संगीतया छगु महत्त्वपूर्ण भाग ख। 

## इतिहास
थ्व संगीतया इतिहास दक्षिण एसियाली संगीतया इतिहासया छगु भाग ख। 
## छ्य्‌लेज्या
थ्व तालया छ्य्‌लेज्या भारत, नेपाः, बंगलादेश आदि दक्षिण एसियाली देय्‌य् जुगु खने दु। 
## दसु
## स्वयादिसँ
*शास्त्रीय संगीत
*संगीत

पुचः:शास्त्रीय संगीत
कोटकॊंड (कर्नूलु)

**कोटकॊंड** भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु  कर्नूलु जिल्लायागु छगु थाय् खः।

थ्व थाय् रुद्रवरमु मण्डलय् ला।

## भूगोल
कर्नूलु जिल्लायागु अक्षांश १५.५०' निसें १५.८३' उत्तर व देशान्तर ७८.०३' व ७८.०५' पूर्वय् ला ।थ्व थाय् कर्नूलु जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
* पूर्व:
* पश्चिम:
* उत्तर:
* दक्षिण:

## भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।

## लिधंसा


## पिनेयागु स्वापूत
*वेबथाय्
*आन्ध्रप्रदेश सरकारयागु वेबथाय्
द स्म्यासिङ्ग पम्प्किन्स

**द स्म्यासिङ्ग पम्प्किन्स** छगु अमेरिकी अल्टरनेटिभ रक ब्यान्ड ख। थ्व खलःया पलिस्था शिकागोय् १९८८य् जुगु ख।   थ्व पुचःया सदस्य यक्व हिलेधुंकल। द स्म्यासिङ्ग पम्प्किन्सय् बिल्ली कर्गान (मेहालामि/गितार), जेम्स इहा (गितार/ब्याकिङ्ग भोकल), डार्सी रेट्ज्की (ब्यास गितार/ब्याकिङ्ग भोकल), व जिम्मी चयाम्बरलिन (ड्रम किट/पर्कसन)य् दुबिलेया थ्व पुचःलं दक्ले अप्व म्ये रेकर्ड यागु खने दु।

## लिधंसा

पुचः:संगीत
कश्मीरी साहित्य

**कश्मीरी साहित्य** धागु कश्मीरया साहित्य ख। थ्व थासय् संस्कृत, कांशुर भाषा, हिन्दी व उर्दूय् अप्व याना च्वैगु खने दु। 

## इतिहास
परम्परागत कथं थनया साहित्य अप्वयाना संस्कृतय् दुगु खने दु। ८०० वर्ष निसें कश्मीरी भाषा व आ वया उर्दू व हिन्दीइ नं  साहित्य रचना जुगु खने दु।

## संस्कृत च्वमि
*सोमदेव
*आनन्दवर्धन
*वसुगुप्त
*अभिनवगुप्त
*कल्हण
*क्षेमराज
*जोनराज
*बिल्हण 
## कश्मीरी च्वमि
*लल्लेश्वरी
*हब्बा खातून
*अर्णिमाल
*दीना नाथ नादिम
*रहमान राही
*रूप भवानी
*रसूल मीर
*महमूद गामी
*परमानन्द
*गुलाम अहमद महजूर
*अब्दूल अहद आजाद
*मोती लाल केम्मू

## उर्दू च्वमि
*मोहम्मद इकबाल
*बृज नारायण चकबस्त
*सादत हसन मण्टो

## हिन्दी च्वमि
*चन्द्रकान्ता
*सुभाष काक
*अग्निशेखर
*सरोजिनी काक
*फूल चन्द्रा

पुचः:साहित्य
ती (सन् १९८१या संकिपा)

**ती ** छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तमिल संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
फय्

thumb
वायुमण्डलया चाप सकल थासय् छगु हे मजुसें गनं अप्व चाप व गनं म्हो चाप दैबिले वायुया बाहा वैगुयात **फय्** धाइ। 

## खँग्वःया छयला
नेपालभासय् फय् खँग्वः पुलां भाय्‌या फस खँग्वलं वःगु ख। नेपालभासय् फय्‌ खँग्वः यक्व न्हुगु खँग्वः व खँपुलि छ्यलातःगु दु। ग्वःफय्, तःफय्, धाकुफय्, मिफय्, मूफय्, वाफय्, हुरफय् थुकिया छुं दसिं ख।  फय्‌कू, फय्‌खँ, फय्‌खः, फय्‌गं, फय्‌गुलि (फय्‌लिं), फय्‌प्वाः (फय्‌ह्वः) आदि रुपय् नं थ्व खँग्वः छ्यला न्हुगु खँग्वः बुयावःगु दु।  हिन्दू धर्मया वायुया द्यः वरुणयात नेपालभासय् फय्‌ख्वाःद्यः धाइगु या।

* कचाखँग्वः: फय्‌गुलि, फय्‌खः

## लिधंसा

 
## स्वयादिसँ
* भूगोल
* वायु

पुचः:भूगोल
काराबुराँन

**** हलिमया छगु स्थानीय फे ख।

## फे बाहा वैगु थाय्

## फेया प्रकार

## मनुयात जुइगु प्रभाव

## स्वयादिसँ
*भूगोल
*फे

पुचः:भूगोल
पुचः:स्थानीय फे
लू

**** दक्षिण एसियाया छगु स्थानीय फय् ख।

## उद्गम व अन्त्य

लू मुख्यतः उत्तरपश्चिमी भारतीय उपमहाद्वीपया तःधंगु मरुभूमि क्षेत्रय् उत्पन्न जुइ: महान भारतीय मरुभूमि, चोलिस्तान मरुभूमि व दक्षिणी बलुचिस्तानया मरुभूमि क्षेत्र आदि लू फय् बाहा वइगु मू थाय् ख। 

भारतीय मनसुनया आगमनलिसें लू क्वचाइ । उत्तर भारत व पाकिस्तानया छुं थासय् मनसुन वये न्ह्यः संक्षिप्त, तर हिंसक, धूया तःफय् वइ गुकियात काली आँधी (वा *कृष्ण आँधी* ) धाइ  । छुं थासय् मनसुनया सुपाँय्या आगमन नापं सुपाँय् वा द्यः न्याइगु जुइ,  व आकाझाकां सियुगु बं वांगु बँय् हिलावनि। थुकिया लिच्वः कथं लू आकाझाकां बन्द जुइ। 

## स्वयादिसँ
* भूगोल
* फय्

## लिधंसा

पुचः:भूगोल
पुचः:स्थानीय फय्
अल गोर

अल गोर अमेरिका या पुल्हाम्ह उप-राष्ट्रपति ख | वेक यात "नोबेल शान्ति पुरस्कार (नोबेल पिस प्राइज) २००७" १२ अक्टोबर २००७ ये ब्युगु ख |

## लिधंसा
नेमुरो जलसन्धि

**** हलिमया छगु मू जलसन्धि ख। 

## भूगोल
थ्व जलसन्धिया अवस्था थ्व कथं दु:
*पूर्वः
*पश्चिमः
*उत्तरः
*दक्षिणः

## ऐतिहासिक महत्त्व

## मनुतेत असर

## स्वयादिसँ
*जलसन्धि
*भूगोल

पुचः:जलसन्धि
पुचः:भूगोल
पाक जलसन्धि

**पाक जलसन्धि** भारतया तमिलनाडु राज्य व श्रीलङ्काया मन्नार जिल्लाया दथुइ दयाच्वंगु छगू जलसन्धि ख। रामसेतू थ्व हे जलसन्धिइ ला। थ्व जलसन्धिं उत्तरपूर्वया बंगालया खाडीयात पाक बे जुसें दक्षिणपश्चिमया मन्नारया खाडीनाप स्वाइ। थ्व जलसन्धिया ब्याः ३३ निसें ५० किमि दु। थ्व जलसन्धिइ थी-थी खुसि क्वचाइ, दसु तमिलनाडुया वैगै खुसि। थ्व जलसन्धिया नां बेलायती राज बिलय्‌या मद्रास प्रेजिदेन्सीया गभर्नर, रॉबर्ट पाक (Robert Palk),या नामं तःगु ख। 

## भूगर्भ

लिपांगु हिमयुगया इलय् ( आः स्वयां १,१५,०००-११,७०० दँ न्ह्यः ) समुद्रया सतह म्हो जूगुलिं, अबिले समुद्रया सतह वर्तमान सतह स्वया 120 मिटर (३९० फुट) चि-हाः जुया च्वन। अबिले थ्व चिजाःगु जलसन्धिया सकल क्षेत्र गंगु बँया रुपय् दयाच्वन। होलोसीनया ईले वर्तमान समुद्रया सतह तःजाना वल व करिब ७,००० दँ न्ह्यः, थ्व बँ जलसन्धिइ क्वबात।  थुकिया उत्तर व दक्षिणया जःखःया लहर तसकं अखः दु। उत्तरय् बंगालया खाडीइ लहर अप्वः यानाः स्वेल जुइ धाःसा दक्षिणय् पाल्क खाडीइ लहर अप्वः यानाः चिधंगु वायु लहर जुइ ।  उल्लेखनीय तरंगया जाः अपेक्षाकृत म्ह्व जूइ व रामसेतु नापं औसत ०.५ मि  जकः दु। 

## स्वयादिसँ
* जलसन्धि
* भूगोल

## लिधंसा

पुचः:जलसन्धि
पुचः:भूगोल
मलक्का जलसन्धि

thumb|250px

**** हलिमया छगु मू जलसन्धि ख। हलिमया दकलय् अप्व मालवाहक लःखः जुइगु जलसन्धि थ्व हे ख। थ्व जलसन्धि मलेसिया, इन्दोनेसिया व सिंगापोरया सिथय् ला। 

## भूगोल
थ्व जलसन्धिया अवस्था थ्व कथं दु:
* पूर्वःमलेसिया
* पश्चिमःसुमात्रा
* उत्तरःमलेसिया
* दक्षिणःसुमात्रा

## इतिहास
### नां छुना

"मलक्का" नां परम्परागत रुपय् मलक्का सिमा ( *[[अम्बः|Phyllanthus emblica]]* ) नाप स्वापू दु, गुकियात इन्दियन गूजबेरी सिमा नं धाइ। थ्व सिमाया नां स्थानीय मलेय भासय् "मेलाका" ख व थ्व हे नामं थ्व जलसन्धिया नां वःगु विश्वास दु। ऐतिहासिक परम्परा कथं, परमेश्वर, छम्ह सुमात्राया राजकुमार व मलक्का सल्तनतया पलिस्थामिं, थःगु न्हुगु राज्यया निंतिं थ्व थाय् ल्यःगु ख गन आः मलक्का नगर दनाच्वंगु दु। वय्कलं थःम्हं आराम यानादीगु मलक्का सिमाया नामं उगु थाय् या नां "मेलका" तयादीगु खँ दु। कालान्तरय् "मलाक्का" नां थ्व नगरयात जक्क मखु, मलेय प्रायद्वीप व इन्दोनेसियाया सुमात्रा टापु दथुया रणनीतिक महत्त्वपूर्ण जलमार्गयात नं म्हसीकेत छ्यलीगु जुल, गुकियात थौं मलक्का जलसन्धिया नामं म्हसीकिगु या। 

## आर्थिक महत्त्व

आर्थिक व सामरिक दृष्टिकोणं मलक्का जलसन्धि हलिमया दकलय् महत्त्वपूर्ण जहाज मार्गय् छगू ख।

थ्व जलसन्धि हिन्द महासागर व प्रशान्त महासागर दथुइ मू जहाज मार्ग ख गुकिलिं भारत, थाइल्याण्ड, इन्डोनेसिया, मलेसिया, फिलिपिन्स, सिंगापुर, भियतनाम, चीन, जापान, ताइवान, व दक्षिण कोरिया थें न्याःगु मू एसियाली अर्थतन्त्र स्वाइ। मलाक्काया जलसन्धि समुद्री रेशम मार्गया छगू भाग ख गुकिलिं चिनियाँ तटं भारतया दक्षिणी सिथय् मोम्बासा तक्क थ्यनि, अनं लाल सागर जुया सुएज नहर जुया भूमध्यसागर तक्क, अनं च्वयेया एड्रियाटिक क्षेत्रय् उत्तरी इटालियन हब ट्रिएस्टे व उत्तरी युरोपया रेल नाप स्वाइ।     २००८या ल्याखँ कथं दच्छिइ थ्व जलसन्धिं ९४,००० स्वया अप्व जहाज  पुलाः वनि गुकिलिं थ्व जलसन्धियात हलिंया दकलय् व्यस्त जलसन्धि दयेकी,  थ्व जलसन्धिइ हलिंया करिब २५% व्यापारिक सामान जुयावनि गुकिलि चिकं, चिनियाँ उत्पाद, ह्यंग्वाः, ताडचिकं व इन्दोनेसियन कफि ला।  समुद्रं यंकिगु दक्वं चिकंया थ्यं-मथ्यं प्य ब्वलय् छब्वः थ्व जलसन्धि जुया वनि, गुकिलि सामान मू कथं फारस खाडीया आपूर्तिकर्तातेगु एसियाली बजारय् वनि। सन् २००७इ थ्व जलसन्धिइ न्हिथं १ कोटी ३७ लख ब्यारेलया चिकं अनुमानित ढुवानी जुल, थ्व जलसन्धि सन् २०११य् न्हिं १ करोड ५२ लख ब्यारेल ढुवानी जुल  थ्व नापं थ्व थाय् हलिंया दकलय् अप्व जहाजतेगु हुल दइगु चोक प्वाइन्टय् नं छगू ख छाय् धाःसा थ्व जलसन्धिया ब्या फिलिप च्यानलय् (दक्षिणी सिंगापुरया लिक्क )  २.८ &nbsp;किमि (१.५ समुद्री माइल ) जक दु। 
## स्वयादिसँ
* जलसन्धि
* भूगोल

## लिधंसा

पुचः:जलसन्धि
पुचः:भूगोल
ओत्रान्तो जलसन्धि

**ओत्रान्तो जलसन्धि** (अङ्ग्रेजी: Strait of Otranto) छगू जलसन्धि (Strait) खः गुकिं एड्रियाटिक समुद्र (Adriatic Sea) व आयोनियन समुद्र (Ionian Sea) यात स्वाइ। भौगोलिक रुपं थुकिया छखे इटाली (Italy) ला धाःसा मेखे अल्बानिया (Albania) ला। थ्व जलसन्धिं इटालीया "पुगलिया" (Puglia) क्षेत्रयात अल्बानिया नं ब्यागलं याइ।

थ्व जलसन्धिया नां इटालीया "ओत्रान्तो" (Otranto) नांयागु शहरया नामं तःगु खः।

## भूगोल

ओत्रान्तो जलसन्धिया दकलय् चिब्याःगु थाय्  ७२ किलोमिटर (४५ माइल) दु। थ्व "पुन्टा पालास्किया" (Punta Palascia, इटाली) व "केप लिंगुएटा" (Cape Linguetta, अल्बानिया) या दथुइ ला। थ्व जलसन्धिया औसत गाः (Depth) ८०० मिटर (२,६०० फिट) तक थ्यं।

थ्व जलसन्धि जुयाः हे एड्रियाटिक समुद्रया लः भूमध्यसागर (Mediterranean Sea) पाखे वनी।

## इतिहास
ओत्रान्तो जलडमरुया रणनीतिक महत्त्व तसकं अप्व दु, छाय्धाःसा थ्व एड्रियाटिक समुद्रय् दुहाँ वनेगु व पिहाँ वयेगु मू ध्वाखा खः।

* **रोमन काल:** प्राचीन ईलय् रोमन सेनां थ्व जलसन्धि पार यानाः बाल्कन क्षेत्रय् थःगु साम्राज्य विस्तार याःगु खः।
* **न्हापांगु विश्व हताः (World War I):** थ्व ईलय् मित्रराष्ट्रतय्सं (Allies) "ओत्रान्तो ब्यारेज" (Otranto Barrage) नांयागु नाकाबन्दी (Blockade) तःगु खः। थुकिया उद्देश्य अस्ट्रिया-हंगेरीया सबमरिन(Submarines) भूमध्यसागरय् वनेगु पाखें पनेगु खः।
* **शीतयुद्ध (Cold War):** थ्व जलडमरु नाटो (NATO) व वारस प्याक्ट (Warsaw Pact) दथुइ सिमाना जुयाच्वन।
* **च्वनेथाय् हिला(Migration):** सन् १९९० या दशकय् अल्बानियाय् राजनैतिक अस्थिरता जुइवं, द्वलंद्वः अल्बानियाली शरणार्थीत थ्व हे जलसन्धि पार यानाः इटालीइ बिसिउँ वःगु खः। सन् १९९७ य् "कातेर इ रादेस" (Katër i Radës) नांयागु जहाज थन हे क्वबानाः यक्व शरणार्थीतय्गु मृत्यु जूगु खः।

## अर्थतन्त्र
थ्व जलसन्धि इटाली व बाल्कन क्षेत्रया दथुइ व्यापारया मू लँपु खः। अथे हे, इटाली व अल्बानियाया दथुइ फेरी (Ferry) सेवा न्ह्यानाच्वंगु दु, गुकिं चाहिमाज्या व यातायातय् ग्वाहालि याः।

## स्वयादिसँ
*जलसन्धि
*भूगोल

## लिधंसा

पुचः:जलसन्धि
पुचः:भूगोल
नॆञ्चिल् तुणिविरुन्ताल् (सन् १९८१या संकिपा)

**नॆञ्चिल् तुणिविरुन्ताल्** छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तमिल संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया