open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
जन एदम्स

**जन एदम्स बाय् जन एडम्स** (अक्टोबर ३०, १७३५ – जुलाई ४, १८२६) छम्ह अमेरिकी राजनेता, वकिल, व च्वमि ख गुम्हेस्यां  संयुक्त राज्य अमेरिकाया निम्हम्ह राष्ट्रपतिया रुपय् १७९७ निसें १८०१ तक्क ज्या यानादिल। राष्ट्रपति जुइन्ह्यः वय्कः राष्ट्रपति  जर्ज वाशिङ्तनया उपराष्ट्रपतिया कथं १७८९ निसें १७९७तक ज्या यानादिल। वय्कः  संयुक्त राज्य अमेरिकाया पलिस्थामि अबुपिंया धलखय् दुथ्यानातम्ह छम्ह मनू ख। 

एदम्स अमेरिकन क्रान्तिकारी युद्धया नेता ख गुकिलिं संयुक्त राज्य अमेरिकायात ग्रेट ब्रिटेन स्वया स्वतन्त्रता प्राप्त यात। युद्धया इलय् वय्कलं युरोपय् छम्ह वरिष्ठ कूटनीतिज्ञया रुपय् अमेरिकी सरकारया सेवा यानादिल ।

## प्रारम्भिक जीवन
एडम्सया जन्म म्यासाचुसेट्सया ब्रेनट्रीइ जूगु खः । वय्कः लिउतिनेन्त कर्नल जन एडम्स, सिनियर (१६९१-१७६१), व सुजाना बोयलस्टन (१७०८-१७९७)या काय् या कथं जूगु ख व वय्कः दार्शनिक व सहकर्मी संयुक्त राज्य अमेरिकाया पलिस्थामि स्यामुअल एडम्सया कजन ख।

जन एदम्स हार्वर्ड कलेजय् ब्वनादिल । वय्कलं १७६४ स एबिगेल एडम्सलिसे इहिपा यानादिल।

## अमेरिकी क्रान्तिकारी हःताः
एडम्सं ग्रेट ब्रिटेनं झिन्स्वंगु उपनिवेशयात मुक्त यायेगु इच्छा यानादिल । अथे जुसां, वय्कलं निष्पक्ष रुपं सकसितं न्यायोचित ब्यवहार यायेमाः धकाः बिचाः तयादिल। बोस्टनय् बेलायती सैनिकत दूगु खँ वय्कःयात मयःसां बोस्टन नरसंहारय् संलग्न बेलायती सैनिकतय्गु पक्षं वकालत यानादिम्ह अधिवक्ता वय्कः हे खः। 

एडम्स निक्वःगु महाद्वीपीय कांग्रेसया इलय् म्यासाचुसेट्सया प्रतिनिधि यानादिल। वय्कलं थोमस जेफरसनयात स्वतन्त्रताया घोषणापत्र च्वयेत ग्वाहालि यानादिल । अमेरिकी क्रान्तिकारी युद्धया इलय् एडम्सं ग्रेट ब्रिटेनलिसे शान्ति यायेत ग्वाहालि यानादिल। वय्कलं फ्रान्स, नेदरल्यान्द, व ग्रेट ब्रिटेनय् सन् १७८०या दशकय् राजदूतया रुपय् ज्या यानादिल।

## उप-राष्ट्रपति
एडम्स राष्ट्रपति जर्ज वाशिंगटनया कार्यकालय् न्हापांम्ह उपराष्ट्रपति जुयादिल। वाशिंगटनं हाकनं चुनावय् ब्वति मकायेगु ल्ययेधुंकाः सन् १७९६ या चुनावय् एडम्सं त्याकूगु खः ।

एडम्स वाशिंगटनयात समर्थन याःगु छगू राजनीतिक दल फेदेरलिस्त पार्टीइ दुथ्याःम्ह न्हापांम्ह राष्ट्रपति जूगु अनुमान दु, तर वाशिंगटन थें वय्कलं नं थःत छुं विशेष पार्टीइ आबद्ध मजुसें पार्टी स्वया च्वय् च्वनादिल। एडम्सं निर्वाचनय् डेमोक्र्याटिक रिपब्लिकन पार्टीया दुजः जेफरसनयात बुकूगु खः।

उबलय्या राष्ट्रपति व उपराष्ट्रपतिया उम्मेदवारत थौं थें छगु हे पदया चुनावय् ब्वति मकाःगु चलन दयाच्वन। जेफरसनं निगूगु दकलय् अप्वः मत कायेफःगुलिं वय्कः उपराष्ट्रपति जुयादीगु खः।

## राष्ट्रपति
थःगु कार्यकालय् एडम्सं फ्रान्स विरुद्धया द्वन्द्वयात शान्तिपूर्ण रुपं समाधान यानादिल। वय्कलं एलियन एन्द सेदिसन एक्त नं पारित यानादिल, गुकिलिं सरकारया बारे बांमलाःगु खँ ल्हायेगु ज्यायात गैरकानूनी दयेकल। यक्व मनूतय्त उगु ज्या मयकल, व इमिसं थ्व कानुनं इमिगु खँल्हायेगु स्वतन्त्रता चीकूगु तायेकल। सन् १८०० य् राष्ट्रपतिया निंतिं पुनःनिर्वाचनय् एडम्स जेफरसनलिसे बूगु खःसा एडम्स निर्वाचित जूगु इलय् स्वयां फेदेरलिस्त पार्टी म्हो जक लोकंह्वाःगु खः।

राष्ट्रपतिया रुपय् एडम्सया लिपांगु ज्या मध्ये छगू जन मार्शलयात संयुक्त राज्य अमेरिकाया प्रधानन्यायाधीश दयेकेगु खः । उकिं फेदेरलिस्त पार्टीयात महत्वपूर्ण भूमिकाय् थ्यंकल।

न्हापांया न्याम्ह अमेरिकी राष्ट्रपतित मध्ये एडम्स छम्ह जक खः गुम्हेस्यां गुबलें नं थःगु अधीनय् दास मतः। न्हापायाम्ह न्याम्हया दथुइ वय्कः  न्यू इंग्ल्याण्डयाम्ह छम्ह जक राष्ट्रपति खः।

## लिधंसा

पुचः:अमेरिकन इतिहास
अःखः

छुं न छ खेया ल्युखे जुइगु अवस्थायात **अःखः** धाइ। थुकियात संस्कृतय् विपरित व अंग्रेजीइ Opposite धाइ। दसुया निंतिं वन्ताया अःखः खे यौता खः धाःसा यन्ताया अःखः खे इता ख। 

## खे म्हसीकेत छ्यलीगु अःखः
अःखः दयेकेगु ज्यायात अःखःयेकेगु धाइ। अःखःयात खे वा दिशाय् थथे थुइके छिं
* वन्ता: बँग्वाराय् थ्व खेसं सूर्द्यः सुथय् दनि
* यौता: बँग्वाराय् थ्व खेसं सूर्द्यः सनिलय् क्वबाइ 
* यन्ता: वन्ता व यौताया दथुया निखेय् छखे 
* इता: वन्ता व यौताया दथुया निखेय् छखे

नापं, मनू वा वस्तुया म्हया छुं छखे म्हसीकेत थीथी अःखः खँग्वःत दु। दसु
* च्वे/क्वे
* थुखे/उखे
* जवः/खवः

## भाय्‌लचंय् छ्यलीगु अःखः
भाय्‌लचंय् थीथी ज्व अःखः खँग्वः छ्यलीगु या। थन्याःगु खँग्वःतेत विलोम धकाः नं म्हसीकिगु या। नेपालभासय् दूगु मू खँग्वलय् आपालं "म" उपसर्ग छ्यला विलोम खँग्वः दयेकेछिं। दसु: भिं-(म)भिं, बांला-बां(म)ला, यः-(म)यः,साः-(म)साः, स्यु-(म)स्यु, फु-(म)फु, न्यं-(म)न्यं, नः-(म)नः आदि। नापं, छुं विलोम खँग्वःत न्हुगु हे खँग्वः छ्यला नं दयेफु। दसु: न्हि/चाः, ख्वातु/सालू आदि। 

छुं दसु थथे दु:

## स्वयादिसँ
* खे
* विलोम
पुचः:खे
तलेजु भवानी

**तलेजु भवानी** बाय् तलेजु माजु हिन्दू देवी दुर्गाया अवतार ख। वसपोलयात नेपालय् प्रधान रुपं पुज्याइ। वसपोल नेपालमन्दः दुनेया मल्लवंशया शासकतय्गु राजसी संरक्षक देवता ( *कुलदेवी* ) नं ख। वसपोलया मू देगः येँ लाय्कू, यल लाय्कू व ख्वपः लाय्कू दुने च्वंगु तलेजु देगः खः। तलेजु माजुया देगः नेपाःया दकलय् सांस्कृतिक व ऐतिहासिक रुपं महत्वपूर्ण देगः दथुइ छगू ख।

## व्युत्पत्ति
*तलेजु* नां त्रिपुरा सुन्दरी देवीपाखें वःगु वा दुर्गाया तान्त्रिक अभिव्यक्तिया रुपय् वःगु विश्वास दु । वसपोलया पूजा १४गु शताब्दीइ मल्ल जुजुतेसं नेपाः स्वनिगलय् न्ह्यथंगु ख, गुकिया उत्पति सम्भवतः सिम्रौनगढया कर्नाट राजवंशय् लुयावःगु ख। सिम्रौनगढय् आक्रमणया ईले देवीया यन्त्र उत्तरय् हःगु विश्वास दु।   

किंवदन्ती कथं जुजु हरिसिंहदेवं सरयु खुसिं तलेजुलिसे स्वापू दुगु पवित्र श्री यन्त्र लिकायेत देवीं म्हगसय् निर्देशन जूगु खः। लिपा वय्कः थःगु लानी देवलदेवी व राजकुमार जगतसिंहलिसे नेपाः वः बिले श्रीयन्त्रनापं हयाः लिपा स्वनिगलय् देवीयात औपचारिक रुपं स्थापना यानाः पूजा यात ।  

## नखः
थ्व देवीया येँ लाय्कूलि दूगु देगः मोहनी नखः बिले चायेकिगु या। 

कछलागाः नवमि निसें ग्वलय् दूगु पशुपति लागाय् जुइगु गुह्येश्वरी द्यःया जात्राय् तलेजु भवानीयात गुह्येश्वरीइ बिज्याकिगु चलन दु। 

## लिधंसा

पुचः:नेपाः
पुचः:नेवाः तजिलजि
पुचः:मोहनी नखः
तकती अजिमा

**तकती अजिमा** छम्ह अजिमा ख। वसपोलयात नीलबाराहीया नामं नं म्हसीकिगु या। येँ देसय् खड्गाकार कथं देय्या सीमाय् पलिस्था यानातम्ह च्याम्ह अजिमा(अष्टमातृका)या पीठय् छगू पीठ वसपोलया नं दु।  वसपोलया पीठ थौंया कालिमाति नापं ला। 

## जात्रा
तकती अजिमाया जात्रा पाहाँचःह्रे बहनीइ न्ह्यथनि। 
थ्व जात्राय् तकती अजिमा नापं अलुमरी(लुमढी) अजिमा (भद्रकाली), कङ्गः अजिमा (चामुन्दा,चन्देश्वरी, कंकेश्वरी), म्हयपि अजिमा (ज्ञानेश्वरी), मय्‌ति अजिमा(पञ्चकुमारी, मैतिदेवी), बसला अजिमा (बसलादेवी), व ङ्यतमरुअजिमा (श्वेतकाली, नरदेवी)या जात्रा जुइ। थ्व खः जात्रा जुजु अमर मल्लया ईलय् नेपाल सम्बत ५८० (सन् १४६०)स शुरु जूगु ख।  थ्व खः याः न्हापा छिपा (रञ्जितकार)तेसं संकिजु जुसां लिपा वना ज्यापुतेसं संकिगु जुल। ज्यापुतेसं मजिपाः लाखेया याः छिपातेत लःल्हाःगु व छिपातेसं ज्यापुतेत तकती अजिमाया याः लःल्हागु किम्बदन्ति दु।  थथे हिलाः जुसां थ्व जात्राय् चिराग ज्वनिगु ज्या रञ्जितकारतेसं याइगु या। 

लहना बुखँपौस त्रिरत्न महर्जनया च्वसु कथं थ्व जात्रा थथे हनि:
* पाहाँचःह्रे बहनीइ क्वहितिइ द्यः छेँय् द्यः खतय् तयाः भिंद्यःत्वाः, चिकंमुगः, मजिपाः, न्हूघः, क्वहिति जुयाः विष्णुमति खुसि छिकाः तकती गमय् तय् यंकी। गमय् तय् धुंकाः उखुनु चान्हय् होम पुजा याइ। 
* चिल्लागा आमै न्हिच्छि गमय् जुइ व बहनिया इलय् गमं थनाः जात्रा न्ह्यथनि। जात्रा तकती, कालिमातिं सोल्टी दुवाततक यंकाः, लित हयाः टंकेश्वर, ताहाचल चाःहिका हयाः विष्णुमति खुसि पुलाः क्वहिति यंकाः
क्वहिती पुज्याना दिकी।
* मेन्हु कन्हय् सुथय् क्वःने लागाय् क्वहिति त्वाःया म्ह्याय् मचा बियाछ्वया तःथाय् यंकाः पुजा/जात्रा याइ। जात्राया
लँपु क्वहितिं सुरु जुयाः ज्याःबहाः,लगं, खिं खः, गणबहाः, लगं, नाय्पाचो, फसिगां, तःननि, यंकाः, ओमबहाः, खिचापुखूतक वनाः अनं लिहाँ वयाः जोरगणेद्यः, चिकंमुगः, मजिपाः-मञ्जुश्री, न्हूघः देगः जुयाः क्वहितिइ क्वचाइ।
* थ्व खुनु न्हिने थःहने याः न्ह्याकी । थहने याः जात्राया लँपु क्वहिति जुयाः भिंद्यःत्वाः, मरुसतः, मरुहिति, दोखाद्वः, दमाइत्वाः,पाछाइ गल्ली, नेतपाःचो, न्यत, किलाघः, त्यंगः, क्षेत्रपाटी, थँहिति, ज्याथा, नाय्त्वाः, त्यःर, असं, वंघः, मखं, मरुत्वाः, अट्कोनारायण, चिकंमुगः, मजिपाः जुयाः क्वहिति द्यःछेँय् द्यः दुकयाः जात्रा क्वचाय्की।

## लिधंसा

पुचः:अजिमा
पुचः:नेवाः तजिलजि
धुर्बे

thumb|धुर्बे
**धुर्बे** नेपाःया चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जय् म्वानाच्वंम्ह छम्ह जंगली मिजं-किसि खः गुकिं सन् २००९ निसें २०१२ तकया च्यादँया दुने १६ म्ह मनूत स्यासें ५० स्वयां अप्वः छेँ स्यंकूगु दु। सन् २०१३स थ्व किसिलिसे स्वापू मदःगु खःसां लिपां इलय्-ब्यलय् हाकनं थ्व किसि खनेदूगु खः।   किसिं स्यानातःम्ह सैनिकया नामं किसिया नां तःगु ख।  प्रारम्भिक आक्रमण लिपा किसि सनिगु ज्या सीकेत थ्व किसियाअत रेडियो कलर घाकूगु खः, तर छुं वाः लिपा रेडियो मसंगु जुल। सन् २०१२स थ्व किसिं अप्वः मनूत स्यायेवं अधिकारीतय्सं थुकियात वँय् किसि घोषणा यानाः शिकार यानाः स्यायेगु निर्णय याःगु खः। किसि स्यायेत नेपाली सेना व चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जया ९३ म्ह सैनिक परिचालन याःगु खःसां किसिया थाय्-बाय् लुइके मफुत।  लिपा अधिकारीतय्सं धुर्बे घाःपाः जूगु तर बिस्युं वनाः म्वाःगु धापू ब्यूगु दु । 

धुर्बे लिपा सन् २०१८स खनेदूगु खःसा थुकिं तीर्थमानकालीइ च्वंगु चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जया सेना चौकी स्यंकाः थःलिसे छम्ह मिसाम्ह किसियात यंकूगु खः। उगु हे इलय् धुर्बें पारस गज नांयाम्ह मिजंम्ह किसियात आक्रमण यानाः घाःपाः याःगु खः। २०२०स, धुर्बेया गतिविधि ट्रयाक यायेत हाकनं रेडियो कलर तःगु खः।  अप्रिल २०२१ सधुर्बें धिर्मेय् ल्याः खानाच्वंपिं सर्वेक्षण पुचःयात आक्रमण यात । तच्वःगु क्षति मजूसां नं सर्वेक्षणय् पंगः वन।  २०२१ अक्टोबरय् थ्व किसि हानं खनेदत अले वया नापं छम्ह मिसाम्ह किसि नं दुगु खः।  २०२३ डिसेम्बरय् चितवन राष्ट्रिय निकुञ्जय् स्वक्वःगुखुसि थुकिया कलरय् रेडियो ट्रान्समिटर तःगु खः। 

सन् २०२४ जनवरीइ धुर्बें हाकनं चितवन राष्ट्रिय निकुञ्ज लिक्क स्थानीय छेँय् आतंकित याःगु बुखँ वःगु खः।  सेप्टेम्बर २०२५स, किसिं हाकनं स्थानीय छेँत थुनाबिल। मानवीय क्षति मजूसां थ्व घटनां उल्लेखनीय सम्पत्ति क्षति याःगु व थ्व क्षेत्रय् मानव–वन्यजन्तु द्वन्द्वयात कयाः हाकनं चिउताः ब्वलंगु दु। 

## लोकंह्वाःगु तजिलजि
धुर्बे किसि नेपाःया सञ्चार माध्यमय् तसकं म्हसीकातःम्ह किसि जुइधुंकूगु दु। स्थानीय बुखँपौ व टेलिभिजन च्यानलतसें सन् २०१०या दशकया सुरुनिसें थुकिया गतिविधिया बारे बारम्बार रिपोर्ट यानाच्वंगु दु, गुकी प्रायः थुकियात मानव–वन्यजन्तु सहअस्तित्वया चुनौतीया खतरा व प्रतीक निगुलिं कथं चित्रण यानातःगु दु।  स्थानीय बाखँ व खँल्हाबल्हाय् नं किसियात छम्ह कुख्यात पात्रया रुपय् कियातःगु दु, गुकिलिं थ्व किसि आधुनिक नेपाःया दकलय् कुख्यात जंगली किसिइ छम्ह जूगु दु। 

सन् २०१४ य् *माहौत – द ग्रेट एलिफेन्ट वाक इन नेपाल* नांया वृत्तचित्र पिहां वःगु खः, गुकी नेपाःया दक्षिणी ख्यलय् च्वंपिं किसि व उमिगु माहौतयात केन्द्रीत यानातःगु दु। थ्व संकिपाय् धुर्बेयात विशेष रुपं न्ह्यब्वयातःगु मदुसां थुकी किसिया सांस्कृतिक महत्व व उगु क्षेत्रय् किसि तयेगु परम्परायात उजागर यानातःगु दु, गुकिं धुर्बेया बाखं अवस्थित जुयाच्वंगु व्यापक मानव–किसि सम्बन्धया सन्दर्भ प्रदान याःगु दु।

## स्वयादिसँ
* किसि
* पेपाँचू

## लिधंसा

पुचः:NatureServe secure species
पुचः:किसि
समुद्र सिथ

thumb|न्यूजिल्यान्दया पश्चिमी समुद्र-सिथ लागाया पाःलूगु बँ
thumb|ग्रीनल्यान्दया दक्षिणपूर्वी समुद्र सिथ
thumb|एस्कोर्का सिथ, सेरा दे ट्रामुन्टाना ( बेलेरिक टापुत )
[thumb|ओट्रान्टो, सालेन्टो, अपुलिया, [इटाली|इटलीया समुद्र लिकया बँसिथ हाकः]]

**समुद्र सिथ बाय् तट** (**समुद्र सिथ-हाकः**) धाःगु समुद्रया लिक्कया बँ व महासागर वा पुखुया दथुइ सीमा दयेकीगु बँया हाकः ख।   सिथत नापंया बँया रुप व लःया क्षरण याइगु क्षमता (दसु  लःया लहर)या अन्तरक्रियाया लिच्वलं निर्धारित याइ। ल्वहं व चाया भूगर्भीय संरचनां सिथया ताजि निर्धारण याइ। पृथ्वीइ अथे हे ६,२०,००० किमि (३,९०,००० माइल)ति हाकःया समुद्रसिथ दु।

तट प्राकृतिक इकोसिस्तमय् महत्वपूर्ण क्षेत्र ख, गुकिलि प्रायः जैविक विविधताया तधंगु झ्वः खनेदु। बँय् तटं थीथी इकोसिस्टमयात आश्रय बी: दसु ताजा लः वा मुहानया आर्द्रभूमि, गुगु झंगः व मेमेगु स्थलीय प्राणीया निंतिं महत्वपूर्ण जुइ । लहरं-संरक्षित क्षेत्रय्, तटय् चि झ्वास्या, म्यान्ग्रोभ, व समुद्री घाँय् व्यवस्था दु, गुकिलिं फिनन्या, शेलन्या, व मेमेगु जलचरतेगु निंतिं नर्सरी वासस्थान प्रदान यायेफु।   चट्टानी तट सामान्यतया एक्स्पोज्द तटया नापं खने दु व थ्व तटय् यक्व कथंया सेसाइल प्राणी (दसु- मसल्स, स्टारफिश, बार्नाकल ) व थी-थी कथंया समुद्री झाःया निंतिं बासस्थान दइ।
       

## बँ-रुप
क्वय् बियातःगु खँग्वः समुद्रसिथ बँया रुप म्हसीकेत छ्यलीगु या:
thumb|समुद्रसिथया बँ-रुप। थन खाडीया रुपय् क्यनातःगु विशेषतायात बेलायतया छुं (मुख्य रुपं दक्षिणी) भागय् कोभ धाइ । कस्पेट फोरल्याण्ड व टम्बोलोया दथुइ च्वंगु छगू बेलायती खाडी खः ।
* ब्यारियर रिफ
* खाडी
* कोभ
* हेडल्याण्ड
* प्रायद्वीप

### सेदिमेन्तं दयेकूगु तटीय संरचना
* पनाः टापु (Barrier island)
* खाडी (Bay)
* कोभ (Cove)
* हेडल्याण्ड
* प्रायद्वीप
* समुद्र तट (Beach)
* बिच कस्प (Beach cusps)
* कस्पेट फोरल्यान्द (Cuspate foreland)
* दुन व्यवस्था (Dune system)
* मदफ्ल्यात (Mudflat)
* थकाःगु समुद्री सिथ (Raised beach)
* रिया (Ria)
* शोल (Shoal)
* स्पित (Spit)
* स्ट्र्यान्ड प्लेन (Strand plain)
* सर्ज च्यानल (Surge channel)
* तम्बोलो (Tombolo)

### मेगु विशेषतां दयेकूगु तटीय विशेषता

* मुहान
* लागुन
* चि झ्वास्या
* म्यान्ग्रोभ गुँ
* केल्प गुँ
* कोरल रीफ
* ओइस्टर ल्वहँ

### समुद्री तटया मेगु विशेषता
* मुहान (Estuary)
* लागुन (Lagoon)
* चि झ्वास्या (Salt marsh)
* म्यान्ग्रोभ गुँ (Mangrove forests)
* केल्प गुँ (Kelp forests)
* कोरल रीफ (Coral reefs)
* ओइस्तर रिफ (Oyster reefs)

## लिधंसा

पुचः:भूगोल
जाग्रोस च्वकाझ्वः

**जाग्रोस च्वकाझ्वः** इरान, उत्तरी इराक व दक्षिणपूर्वी टर्कीया छगू च्वका झ्वः ख। थ्व पर्वः झ्वःया मुक्कं हाकः  दु । जाग्रोस झ्वः उत्तरपश्चिमी इरानं न्ह्याइ व थ्यं-मथ्यं इरानया पश्चिमी सीमाय् ला व दक्षिणपूर्वी टर्की व उत्तरपूर्वी इराकया यक्व भागय् ला। थ्व सीमा क्षेत्रं थ्व झ्वः दक्षिणपूर्वय् फारसी खाडी तक्क न्ह्याइ। थ्व थाय् आर्मेनियाया उच्चभूमिया दक्षिणी भागय् व पश्चिमी व दक्षिणपश्चिमी इरानी पठारया फुक्क हाकलय् दयाच्वंनि व होर्मुज जलसन्धिइ क्वचाइ। थ्व च्वकाझ्वःया दकलय् तजाःगु थाय् डेना च्वका खः, गुगु  दु।

## दकलय् तजाःगु च्वका
थ्व च्वकाझ्वलय् म्हतिं नं ३८०० मिटर तजाःगु व म्ह्वतिं नं ३०० मिटरया टोपोग्राफिक प्रमुखता दुगु च्वकात थथे दु:

## स्वयादिसँ
* इरान
* इराक
* टर्की

## लिधंसा

पुचः:च्वकाझ्वः
पुचः:Coordinates on Wikidata
नेवाः द्यः

नेवाः तजिलजिइ थीथी द्यःतेत पुज्याइगु, हनिगु, व वसपोलतेगु बाखँ कनिगु परम्परा दु। 

## द्यःतेगु धलः
नेवाः तजिलजिइ म्हसीकातःपिं द्यःतेगु पूमवंगु धलः थथे दु:
* भगवानद्यः: बुद्धमार्गी पिनिगु मू द्यः
* महाद्यः: शिवमार्गी पिनिगु मू द्यः
** भैराद्यः: महाद्यःया तंचाःगु रुप
*** हाथुभैल/हाथुभैराद्यः
*** पचलि भैराद्यः
*** बाघभैराद्यः
* नारांद्यः: विष्णुमार्गी पिनिगु मू द्यः
** किसिनद्यः
* गनेद्यः: न्हूगु ज्या न्ह्यथनिबिले पुज्याइगु द्यः
* पाल्हाद्यः: संकट निवारण याइम्ह द्यः
* मांकाद्यः: महाकाल द्यः
* भिंद्यः: बनेज्यामि पिनिसं विशेष कथं पुज्याइम्ह बनेज्याया द्यः, भिंगु ज्याया द्यः
* लक्ष्मीद्यः: धनया देवी
* करुणामय
** बुंगद्यः: करुणामयया छम्ह अवतार
** जनबहाःद्यः: करुणामयया छम्ह अवतार
* सस्मांद्यः/मञ्जुश्रीद्यः : विद्याः व प्रज्ञाया द्यः
* माजु: आपालं तन्त्र, पूर्खा बाय् ईष्टदेवी नाप स्वापू दूगु देवी 
** अजिमा: थीथी शक्तिपीठय् पलिस्था यानातःपिं देवीत
** तलेजु: तान्त्रिक देवी, नेवाःतेगु थीथी देय्या रक्षक देवी
** कुमारी
** नवदुर्गा
* आजुद्यः: आपालं पूर्खानाप स्वापू दूम्ह द्यः
** मजिपाः लाखे आजु
* नासःद्यः: कलाकारतेगु द्यः
* दिगुद्यः
* हनुमांद्यः
* योसिंद्यः
* चकंद्यः

## स्वयादिसँ
* नेवाः तजिलजि
* बहाः बहिः या धलः
* बहाः बहिः
* देगः

पुचः:द्यः
कोभ

thumb|250x250px|
**कोभ धयागु** छगू चिधंगु ताजिया खाडी बाय् तटया लः दुहांवःगु थाय् बाय् इनलेट खः। आपालं कोभय् चिब्यागु, लः दुहावइगुमूलुखा बाय् म्हुतु दइ । कोभ आपालं चाकलाःगु बाय् खेँआकार जुइ, अले अप्वः धया थें तःधंगु खाडीइ दइ । चिधंगु, चिब्याःगु खाडी, इनलेट, क्रीक, वा तटया रिसेस यात प्रायः कोभया रुपय् कायेगु या। थ्व खँग्वः निगु गुँच्वया दथुइ च्वंगु स्वनिगःयात म्हसीकेत नं छ्यलेछिं।  कोभ डिफरेन्सियल इरोजनं दयावइ ।  डिफरेन्सियल इरोजन धाःसा नायुगु ल्वहंत थःगु जःखःया छाःगु ल्वहं स्वया याकनं स्यनीगु अवस्थां दया वइ। थ्व ल्वहंत अझ स्यनाः कोभ धाःगु चिब्यागु लं/म्हुतु दूगु चाकलाःगु खाडी दयेकिगु या।

## स्वयादिसँ
* समुद्र
* समुद्र सिथ

## लिधंसा

पुचः:बँ
पुचः:समुद्र
स्वन्ति

**स्वन्ति** नेवाःतेगु छगू नखः ख। थ्व नखः मोहनि नखः धुंका वइ।

## नखःया हनाः

थ्व नखःयात न्यान्हु तक हनिगु या। थ्व नखःया दिंत थथे दु:
* क्वःपुजा: स्वन्तिया न्हापांगु दिं। थ्व खुनु क्वःयात पुज्याइगु (नसा देछाइगु) ज्या जुइ। 
* खिचापुचा: खिचायात पुज्याइगु दिं
* लक्ष्मीपुजा: लक्ष्मी देवीयात पुज्याइगु दिं। लक्ष्मीदेवीयात छेँखापतिं देवी पलिस्था यानातःगु थासय् लक्ष्मीया न्हूगु किपा नापं मन्दः दयेकाः पुज्याइ। नेवाः लक्ष्मी देवीया किपा मेमेगु लक्ष्मीया किपा स्वया बिस्कं पाः। नेवाः तजिलजिइ ज्वला न्हायकं व सिन्हःमू धारण यानादिम्ह लक्ष्मीयात कुवेर, ख्याः आदि थीथी मेमेपिं पात्र नाप ब्वयेगु या।    
* म्हपुजा: नेपाल सम्बतया न्हु दँया दिं
* किजापुजा

## स्वयादिसँ
* नखः

पुचः:नखः
पुचः:नेवाः नखः
श्रीविजय

**श्रीविजय** सुमात्रा टापुइ आधारित छगू मलय समुद्रतान्त्रिक  साम्राज्य ख। थ्व साम्राज्यया केन्द्र आधुनिक इन्डोनेसियाय् दःसां थ्व देय्या प्रभाव दक्षिण पूर्व एसियाया यक्व थासय् खनेदु।  श्रीविजय ७गू शताब्दी ईस्वी निसें ११गू शताब्दी तक बौद्ध धर्मया विस्तारया निंतिं छगू महत्त्वपूर्ण केन्द्र जुल। श्रीविजय पश्चिमी समुद्री दक्षिण पूर्व एसियाया यक्व थासय् प्रभुत्व कायम याःगु न्हापांगु राजसत्ता ख। थःगु सामरिक स्थितिया हुनिं श्रीविजयं समुद्री स्रोत साधन छ्यलाः जटिल प्रविधिया विकास यात । नापं, थुकिया अर्थतन्त्र क्रमिक रुपं विस्तार जुसें थ्व क्षेत्रय् ब्वलनाच्वंगु व्यापारय् आधारित जुल। थुकथं थ्व साम्राज्यं छगू भिंगु  वस्तु -आधारित अर्थतन्त्रय् रुपान्तरण जुल। 

थ्व साम्राज्यया दकलय् न्हापांगु उल्लेख ७गु शताब्दीइ खनेदु। छम्ह ताङ राजवंशया चिनियाँ भिक्षु, यिजिङ,या च्वखँय् वय्कलं ६७१य् खुला तक श्रीविजय चाहिलादीगु खँ कनादीगु दु।   दकलय् न्हापांगु लुयावःगु शिलालेख गुकिलि श्रीविजय नां न्हेगु शताब्दीया केदुकान बुकित शिलालेखय खनेदु    । ७गू निसें ११गू शताब्दी दुने थ्व साम्राज्य दक्षिण पूर्व एसियाया छगू उदयमान शक्तिकेन्द्रया रुपय् पलिस्था जुल। थ्व साम्राज्यया नापंगु स्वापू व ल्वापू, प्रायः जःलाखःलाया माताराम, खोम बाय् खमेर साम्राज्य व चम्पा नाप जूगु खनेदु। श्रीविजयया मू विदेश/व्यापार नीतिइ चीनलिसेया आकर्षक व्यापारिक सम्झौता दयेकातेगु खः गुगु ताङ निसें सोङ राजवंश तक दयाच्वन। श्रीविजयाया बंगालया बौद्ध पाल नापं मध्यपूर्वया इस्लामिक खिलाफत नापं धार्मिक, सांस्कृतिक व व्यापारिक स्वापू दुगु खः।

## स्वयादिसँ
* इन्दोनेसिया

## लिधंसा

पुचः:इन्दोनेसियाया इतिहास
शोहेइ ओतानी

**शोहेइ ओतानी** (जापानी: 大谷 翔平; जन्म जुलाइ ५, १९९४) छम्ह जापानिज प्रोफेसनल बेसबल कासामि ख। वय्कः छम्ह देजिगनेतेद हितर व पिचर ख व वय्कः  of मेजर लिग बेसबल (MLB)य् लस  एञ्जल्स दजर्स तिमया दुजः ख। "शोताइम (**Shotime)**" धकाः नांजाःम्ह वय्कलं न्हापा एमएलबि दुने लस एञ्जल्स एञ्जेल्स व निपन प्रोफेसनल बेसबल (NPB) दुने होकाइदो निपन-ह्याम फाइतर्स पाखें म्हितादीगु दु। हितर व पिचर नितां बांलाक्क व प्रोफेसनल स्तरय् म्हितेफुम्ह म्हो कासामिय् छम्ह वय्कः थःगु भिंगु कासाज्याया निंतिं बेसबलया दकलय् महान कासामिया दथुइ म्हसीकिगु या, छुं कासाविज्ञतेसं वय्कःयात बेब रुथया ज्वःया कथं म्हसीकेगु या। 

## स्वयादिसँ
* बेसबल
* कासा

## लिधंसा

पुचः:म्वानाच्वंपिं मनूत
पुचः:बेसबल
देनमार्कया नगरपालिकातेगु धलः

सन् २००७ ज्यानुवरी १स जूगु प्रशासनिक सुधार निसें **देनमार्कयात** ९८गु **नगर पालिका** ( Danish : *kommuner* )य् बायातःगु दु, गुकिलिं न्हापाया *amter* (काउन्टी) व क्षेत्रया थाय् काःगु दु। सुधार लिपा गठन जूगु अधिकांश नगर पालिकाय् २० हजार स्वयां अप्वः जनसंख्या दुगु थाय् खः।

## नगरतेगु धलः

### होभेदस्तेदेन लागा

* अल्बर्ट्सलुन्द
* एलेरोद
* ब्यालरप
* बोर्नहोम क्षेत्रीय
* ब्रोन्डबी
* कोपेनहेगन
* द्रागोर
* एगेदाल
* फ्रेडेन्सबर्ग
* फ्रेडेरिक्सबर्ग
* फ्रेडरिकसुन्द
* फुरेसो
* जेन्टोफ्ते
* ग्लाडसैक्स
* ग्लोस्ट्रप
* ग्रिब्स्कोभ
* हाल्स्नेस
* हेल्सिङ्गोर
* हर्लेभ
* हिलेरोद
* ह्विडोभ्रे
* होजे-तास्तरुप
* होर्शोल्म
* इशोज
* लिङ्गबि-तार्बेक
* रुडर्सडल
* रोडोभ्रे
* टार्नबी
* भ्यालेन्सबेक

### मिदतजिल्यान्द लागा

* आर्हुस
* फाभर्स्कोभ
* हेडेनस्टेद
* हर्निङ्ग
* होल्स्टेब्रो
* होर्सेन्स
* इकास्ट-ब्रान्दे
* लेमभिग
* नोर्डजुर्स
* अदर
* र्यान्दर्स
* रिङ्गकोबिङ्ग-स्केर्न
* सम्सो
* सिल्केबोर्ग
* स्क्यान्डरबोर्ग
* स्किभ
* स्ट्रुअर
* सिद्जुर्स
* विबोर्ग

### नोर्दजिल्यान्द क्षेत्र

* आलबोर्ग
* ब्रोन्दरस्लेभ
* फ्रेदरिकशावन
* ह्योरिङ्ग
* ज्यामरबग
* लेसो
* मारियागरफ्जोर्ड
* मोरसो
* रिबिल्द
* थ्वस्तेद
* भेस्टिमरल्यान्द

### सिल्यान्द क्षेत्र

* फ्याक्स
* ग्रेभ
* गुल्डबोर्गसुन्द
* होल्बेक
* कालुन्डबोर्ग
* कोगे
* लेजरे
* लोलान्द
* नेस्टवेद
* ओडशेरेड
* रिंगस्तेद
* रोस्किल्दे
* स्लागेल्से
* सोलरोद
* सोरो
* स्टिभन्स
* भोर्डिङ्गबोर्ग

### सिददानमार्क लागा

* आबेनरा
* एसेन्स
* बिलुन्द
* एस्बर्ज
* फाबोर्ग-मिडटफाइन
* फानो
* फ्रेडेरिसिया
* हेडर्सलेभ
* केर्टेमिन्दे
* कोल्डिङ्ग
* लाङ्गेल्यान्द
* मिडेलफार्त
* नोर्डफिन
* न्यबोर्ग
* ओडेन्स
* स्वेन्दबोर्ग
* सोन्डरबोर्ग
* टोन्डर
* भर्दे 
* भेजेन
* भेजले
* एरो

## स्वयादिसँ
* देनमार्क

पुचः:देनमार्क
पाल्हाद्यः

**पाल्हाद्यः** (संस्कृत: संकटा) नेवाः तजिलजिया छम्ह द्यः ख। वसपोल तन्त्र माध्यमं पुज्याइम्ह द्यः ख। वसपोलयात बुद्ध व हिन्दू धर्म नितांया मनूतेसं पुज्याइगु या। नेपाः स्वनिगलय् वसपोलया नांजाःगु देगः येँया तेबहालय् दु। 

## स्वयादिसँ
* नेवाः तजिलजि

पुचः: नेवाः तजिलजि
पुचः:द्यः
वंशावली

**वंशावली**  परिवारया अध्ययन, परिवार इतिहास, व इमिगु वंशया मालेगु ज्या ख। वंशावलीविद्तेसं ल्हाइगु खँ, ऐतिहासिक अभिलेख, आनुवंशिक विश्लेषण व मेमेगु अभिलेख छ्येला छगू परिवारया बारेय् जानकारी कायेत व उकिया दुजःतेगु खलक व वंशावली क्यनेत छ्यलि। थथे अध्ययन याना लुयावःगु खँया लिच्वःयात अप्वः धया थें चार्टय् क्यनीगु बाय् बयानकथं च्वइगु जुइ। पारिवारिक इतिहासया ख्यः धाःसा वंशावली स्वया अझ चकं जु। पारिवारिक इतिहासय् वंश जक्क मखुसें पारिवारिक व सामुदायिक इतिहास व जीवनी नं कःघाइ। 

वंशावलीया ज्याया अभिलेखयात "वंशमां", "माचाछि इतिहास", वा " वंश मां "या रुपय् न्ह्यब्वयेछिं। संकीर्ण अर्थय् "वंशावली" वा "वंश मां" छम्ह मनुया सन्तानया मालेगु ज्या याइ धाःसा "माचाछि इतिहास" छम्ह मनुया पुर्खाया मालेगु ज्या याइ,    तर थुपिन्त आपालं छगूया थासय् मेगुया कथं हिलेछिं।  छगू पारिवारिक इतिहासय् तंसा जीवनीया जानकारी, पारिवारिक परम्परा, व थन्यागु हे मेमेगु खँ दयेफु। 

पारिवारिक इतिहास व उत्पत्तिया अनुसन्धान प्रवृत्ति यक्व उद्देश्यं यायेछिं, गुकिलि ऐतिहासिक पृष्ठभूमिइ थःगु परिवारया थाय्, लिपाया पुस्ताया निंतिं न्हापाया खँ संरक्षण यायेगु जिम्मेवारीया भावना, व पाय्छि इतिहास कनेगुलिइ आत्मसन्तुष्टि छुं कारण ख।  वंशावली अनुसन्धान विद्वान वा फरेनसिक उद्देश्यया निंतिं नं याइ, वा वसीयत कानून अन्तर्गत उत्तराधिकार कायेत कानूनी थःथिति मालेगु निंतिं याइ।

## स्वयादिसँ
* माचाछि

## लिधंसा

पुचः:माचाछि
ग्रीसया क्षेत्रतेगु धलः

**ग्रीसया प्रशासनिक क्षेत्र** ग्रीसया विकेन्द्रीकृत प्रशासनयात न्हापांगु तहया रुपय् दूगु देय्या झिंस्वंगू निगूगु तहया प्रशासनिक संस्था ख। २०११ तक क्षेत्रयात क्षेत्रीय इकाइइ ब्वथलातःगु दु, गुकियात प्रान्त धकाः धाइ ।

## स्वयादिसँ
* ग्रीस

## लिधंसा

पुचः:ग्रीस
अब्रुत्सो

**अब्रुत्सो** इटालीया नीगु क्षेत्रय् छगू ख। थ्व क्षेत्र दक्षिणी इटालीइ एड्रियाटिक सागरय् ला। थ्व क्षेत्रया राजधानी ल'अक्विला नगर ख।

## भूगोल
थ्व क्षेत्र दक्षिणी इटालीइ ला गुकिया उत्तरय् मार्चे, पश्चिमय् लाजियो, दक्षिणय् मोलिसे व पूर्वय् एड्रियाटिक सागर ला।

अब्रुत्सो इटालीया १३गु दकलय् तःधंगु क्षेत्र ख, गुकिया मुक्कं क्षेत्रफल  दु।   ।  थ्व क्षेत्रया मू खुसित थ्व कथं दु-

* एटेर्नो-पेस्कारा,  ताःहाकः ।
* सांग्रो,  हाकःगु ।
* वोमानो,  हाकःगु ।
* तोर्दिनो,  हाकःगु ।
* लिरि,  हाकःगु गुकिलि  हाकः अब्रुत्सोय् दुथ्याः।

त्रोन्तो खुसि  ताःहाकः तर मुख्यतः मार्चे क्षेत्रय् बाहा वनी ।

थ्व लागाया दकलय् तजाःगु गुँच्व कोर्नो ग्रान्डे खः।

## प्रान्त
थ्व लागायात प्यंगू प्रान्तय् बायातःगु दु :
center|thumb|अब्रुजोया प्रान्त

### दकलय् तःधंगु नगर
थ्व लागाया १० गू दकलय् अप्व मनू च्वनिगु कम्युनि थथे दु :

## किपाझ्वः

किपा:Yellow_flowers_at_Campo_Imperatore-1.jpg|alt=Corno Grande.| कोर्नो ग्रान्डे ।
किपा:Palazzo_della_Camera_di_Commercio_Chieti.jpg|alt=Chamber of Commerce, Chieti.| चेम्बर अफ कमर्श, चिएटी .
किपा:L'Aquila,_San_Pietro_a_Coppito_2007_by-RaBoe-1.jpg|alt=San Pietro a Coppito church, L'Aquila.| *सान पिएत्रो छगू कोपिटो* चर्च, ल'अक्विला ।
किपा:Pescara_-_Cattedrale_di_San_Cetteo_01.JPG|alt=Cathedral of Pescara.| पेस्काराया क्याथेड्रल ।
किपा:Duomo_di_Teramo_-_facciata_principale.jpg|alt=Duomo of Teramo.| टेरामोया *डुओमो* ।


## लिधंसा

पुचः:इटालीया क्षेत्र
पुचः:इटाली
एदिसन काउन्ति, भर्मोन्त

**एदिसन काउन्ति** संयुक्त राज्य अमेरिकाया भर्मोन्ट राज्यय् लाःगु छगू काउन्टी ख। २०२० या जनगणना कथं थ्व थाय् या जनसंख्या ३७,३६३ दु।  थुकिया शायर नगर (बाय् काउन्टी सीट) मिडलबरी नगर ख। 

## भूगोल
right|thumb|लेक डनमोर सालिसबरी व लेस्टरय् ला, पूर्ण रुपं एडिसन काउन्टी दुने।
right|thumb|स्नेक माउन्तेन ''(जव)'' व माउन्त अब्राहम ''(दथुइ)'' या एदिसनय् भर्मोन्ट रुट १७ निसें पूर्वी दृश्य ।
अमेरिकी जनगणना ब्यूरोया कथं थ्व काउन्टीया मुक्कं क्षेत्रफल   दु, गुकिलि    बँ दु धाःसा    (५.१%) लः दु।  थ्व कुल क्षेत्रफलया ल्याखं भर्मोन्टया स्वंगुगु दकलय् तःधंगु काउन्ति ख। 

एदिसन काउन्ति भर्मोन्ट राज्यया पश्चिमी बच्छि भागय् व थ्यंमथ्यं उत्तर व दक्षिणया केन्द्रय् ला; ४३° ५०′ व ४४° १०′ उत्तर अक्षांशया दथुइ । थ्व काउन्टीया प्राथमिक झ्वालाओटर क्रीक ख, गुकिलिं दक्षिणं उत्तर तक्क काउन्टीया दथुइ वनि। 

### नापंया काउन्टी

* चिटेन्डेन काउन्ति - उत्तर
* वाशिंगटन काउन्ति - उत्तरपूर्व
* ओरेन्ज काउन्ति - पूर्व
* विन्डसर काउन्ति - दक्षिणपूर्व
* रुटल्याण्ड काउन्ति - दक्षिण
* वाशिंगटन काउन्ति, न्यूयर्क - दक्षिणपश्चिम
* एसेक्स काउन्ति, न्यूयर्क - पश्चिम

### राष्ट्रिय संरक्षित क्षेत्र

* ग्रीन माउन्तेन न्याशनल फरेस्त  (आंशिक)  

## समुदाय

### नगर

* भर्जेनेस

### उपनगर

* एडिसन
* ब्रिडपोर्ट
* ब्रिस्टल
* कर्नवाल
* फेरिसबर्ग
* गोशेन
* ग्रानभिल
* ह्यान्कक
* लेस्टर
* लिंकन
* मिडलबरी (शायर नगर)
* मनकटन
* न्यू हेभन
* ओरवेल
* प्यान्टन
* रिप्टन
* स्यालिसबरी
* शोरहम
* स्टार्क्सबोरो
* वाल्थम
* वेब्रिज
* व्हाइटिंग

### सिदिपि
* ब्रिस्टल
* इस्त मिडलबरी
* लिंकन 
* मिडलबरी
* न्यू हेभन
* साउथ लिंकन

### मेगु अनिगमित समुदाय

* ब्रेड लोफ
* चिम्नि प्वाइन्ट
* सेतेनस किङ्गदम

## लिधंसा

पुचः:भर्मोन्त
एलितस काउन्ति

**एलिटस काउन्ति** लिथुआनियाया झिगु काउन्टीइ छगू ख। थ्व दकले दक्षिणी काउन्टी ख, व थुकिया राजधानी एलितस नगर ख। थुकिया भूभाग दजुकिजाया एथ्नोग्राफिक क्षेत्र दुने ला। १ जुलाई २०१० खुनु काउन्टी प्रशासन मदत,  व थ्व तिथि निसें एलितस काउन्टी छगू प्रादेशिक व तथ्यांकीय इकाइया रुपय् दयाच्वंगु दु।

थ्व थाय् या पूर्वय् भिल्नियस काउन्ति, उत्तरय् मारिजाम्पोले काउन्ति व काउनास काउन्ति, पश्चिमय् पोल्याण्डया पोद्लास्की भोइभोदेशिप, व दक्षिणय् बेलारुसया ग्रोदनो क्षेत्र ला ।

## नगर पालिका
एलिटस काउन्टीइ ५ गू नगर पालिका दु :

## नगर
thumb|एलितस, काउन्तिया राजधानी व दकलय् तःधंगु शहर

# एलितस
# ड्रुस्किनिन्काइ
# भरेना
# लाज्दिजाइ
# सिमनास
# भेइसिजेइ
# दौगाई

## नगरपालिकाया मनूल्या

## किपाझ्वः

किपा:Church_of_Saint_Marys_Scapular_in_Druskininkai.jpg|alt=Our Lady of the Scapular church in Druskininkai| ड्रुस्किनिन्काइइ च्वंगु स्कापुलर चर्च
किपा:Church_of_the_Assumption_of_the_Blessed_Virgin_Mary_in_Merkinė,_Lithuania_in_2010.jpg|alt=Church of the Assumption in Merkinė| मर्किनेया चर्च 
किपा:Leipalingio_dvaro_rumai_2015_(3).JPG|alt=Leipalingis Manor| लेइपालिङ्गिस मनोर 
किपा:Kosciol_w_Wiejsiejach_Litwa_01.jpg|alt=Saint George church in Veisiejai| वेइसिजेइया सेन्ट जर्ज चर्च
किपा:E.PliaterytėsKapas.JPG|alt=Grave of Emilia Plater in Kapčiamiestis| काप्चियामिएस्टिसय् इमिलिया प्लेटरया चिहान


## लिधंसा

पुचः:Coordinates on Wikidata
पुचः:लिथुआनिया
सर्फिङ्ग

**सर्फिंग** छगू सतही लःया कासा ख गुकिलि छम्ह मनू बाय् सर्फर (ट्यान्डेम सर्फिङय् निम्ह मनू), छगू बोर्ड छ्येला लःया छगू न्ह्यानाच्वंगु लहरय् न्ह्यःनेया खण्डय् गयेगु कुतः याइ। थथे कुतः याइबिले आपालं सर्फरतेत लखं लःया सिथय्  यंकि। सर्फिङ्गया निंतिं उपयुक्त तरंगत मुख्यतः समुद्रया सिथय् खने दु, तर खुल्ला समुद्रय्, पुखुलिइ, खुसिइ ताइदल बोर वा सर्फिङ्ग पुलया रुपय् दनाच्वंगु थासय् नं थ्व कासा म्हितेछिं।

सर्फिङ्ग कासाय् न्ह्यागु हे कथंया बोर्ड छ्यलाः फुक्क कथंया वेभ-राइडिङया ज्या दुथ्याः। थ्व कासाय् छ्यलीगु यक्वं ताजिया बोर्डत दु। पेरुया मोचेतेसं प्रायः रीड क्राफ्टय् सर्फ याइ धाःसा प्रशान्त महासागरया आदिवासी मनुतेसं अलाइया, पाइपो व मेमेगु थन्यागु जलयानय् लहरय् सर्फ याइ। प्राचीन संस्कृतिइ प्रायः थःगु प्वा व पुली सर्फिंग याइ धाःसा आधुनिक सर्फिङ्ग अप्वः धया थें *स्ट्याण्ड-अप सर्फिंग* जुइ, गुकिलि छम्ह सर्फरं सर्फबोर्डय् दनाच्वंबलय् लहरयात गयेगु कुतः याइ।

सर्फिङ्गया मेगु छगू मू रुप बडि बोर्डिङ ला, गन छम्ह सर्फरं बडिबोर्डय् लहरय् गइ। थथे गयेगु ज्या थःगु प्वाथय् ग्वतला, ड्रप नी (बोर्डय् छपा तुति व छग्व पुलि तया), वा गबलें गबलें बडिबोर्डय् दना याइ। मेमेगु कथंया सर्फिङय् नी बोर्डिङ, सर्फ म्याटिङ (इन्फ्लेटेबल म्याट गयेगु) व फोइल छ्यलेगु आदि ला। बडि सर्फिङ, गुकिलि बोर्ड स्वया नं सर्फरया थःगु हे म्ह छ्यला लहरयात ज्वनाः गयेगु याइ, छगू तसकं सामान्य सर्फिङ्ग ताजि ख व गुलिखे सर्फरतेसं सर्फिङया दकलय् शुद्ध रुपया कथं काइ। बोर्ड छ्यला बडि सर्फिंग यायेगु दकलय् लिक्कया रुप धइगु ह्याण्डबोर्ड खः गुकियात सामान्यतया छगू ल्हातय् फिट जुइक छगू पट्टि तयेगु जुइ। बडि बोर्ड, बडि सर्फ वा ह्याण्डबोर्ड याइपिं सर्फरतय्सं स्ट्याण्ड अप सर्फर स्वयां लःया दथुइ न्ह्याः वनेबलय् अप्वः ड्राग (फोर्स) चाइ वा अनुभूति याइ। थुकिलिं बडि सर्फरतेत लहरया अप्व अशान्त भागय् छ्वइ (प्रायः ह्वाइटवाटरं पूवंक क्वबाइ )। थ्व स्वया बिस्कं, हाइड्रोफोइलय् च्वनीपिं सर्फरतेसं यक्व हे म्हो ड्राग महसुस याइ व खुल्ला समुद्रय् अखण्ड लहरय् च्वनेफु।

स्ट्याण्ड-अप सर्फिंग दुने स्वंगु मू उपविभाग दु स्ट्याण्ड-अप प्याडलिङ, लङ्ग बोर्डिङ्ग व शर्ट बोर्डिङ्ग; गुकिलि बोर्ड डिजाइन व हाकः, गयेगु पहः व गयेगु तरंगया ताजि नापं यक्व मू भिन्नता दु।

उत्तरी गोलार्धय् चिकुला मौसमय्, हवाईया स्वंगुगु दकलय् तःधंगु टापु ओआहुया नर्थ शोरय् हलिमय् दकलय् बांलाःगु वेभ दयाच्वनि। हलिंन्यंकंया सर्फरत ब्याकडोर, वाइमेया बे व पाइपलाइन थेंज्याःगु थासय् वइ। अथे जुसां हलिमय् आः नं यक्व मेमेगु लोकंह्वाःगु सर्फ स्पट दु: तेहुपो'ओ गुकि तहितीया तटय् ला ; म्याभेरिक्स, क्यालिफोर्निया, संयुक्त राज्य अमेरिका; क्लाउडब्रेक, तभारुआ टापु, फिजी ; सुपरबैंक, गोल्ड कोस्ट, अष्ट्रेलिया. 

## स्वयादिसँ
* कासा

## लिधंसा

पुचः:कासा
पुचः:लःकासा
एतिका (लागा)

**एतिका** (ग्रीक भासय् पेरिफेरिए अतिकिस) ग्रीसया छगू प्रशासनिक क्षेत्र ख गुकिलि मुक्कं एथेन्स महानगरीय क्षेत्र ला। थ्व लागाया मू नगर व देय्या राजधानी व दकलय् तःधंगु नगर एथेन्स ख। थ्व क्षेत्र मध्य ग्रीसया न्हापाया एतिका प्रान्तं सहविस्तारित जूगु दु व एतिकाया ऐतिहासिक क्षेत्र स्वया अप्व चकंगु क्षेत्रफल दु।

## अवलोकन
मध्य ग्रीसया पूर्वी सिथय् लाःगु एतिकाया क्षेत्रफल ३,८०८ वर्ग किलोमिटर ति दु। एथेन्सया नापं थ्व थासय् एलेफ्सिना, मेगारा, लौरियम, व म्याराथन नगरत दुथ्याः, नापं पेलोपोनिस प्रायद्वीपया छगू चिधंगु भाग व सलामिस, एजिना, एन्गिस्ट्री, पोरोस, हाइद्रा, स्पेत्सेस व एन्तिक्थिरा, टापुत नं ला। थ्व क्षेत्रय् करिब ३७,९०,००० मनु च्वनि, गुकिया ९५% स्वया अप्व मनु एथेन्स महानगरीय क्षेत्रया बासिन्दा ख। सन् २०१९ य् एटिकाया एचडीआई ०.९१२ दुगु खः, गुगु ग्रीसय् दकलय् अप्वः खः । 

## प्रशासन
थ्व क्षेत्र सन् १९८७या प्रशासनिक सुधारय् पलिस्था जुल, व सन् २०१० तक्क थ्व क्षेत्रय् एथेन्स, पूर्वी एतिका, पिरेयस व पश्चिम एतिकाया ४गु प्रान्त दुथ्याःगु ख।

सन् २०१०या कल्लिक्राति योजना नापं थ्व क्षेत्रया शक्ति व अधिकार पूर्ण रुपं पुनःपरिभाषित व विस्तारित जुल। १ जनवरी २०११ निसें थ्व क्षेत्रं निगूगु तहया स्थानीय प्रशासनयात प्रतिनिधित्व यात। एतिकाया विकेन्द्रीकृत प्रशासनं पर्यवेक्षण यानाच्वंगु इलय् आः थ्व छगू स्वतन्त्र स्वशासित निकाय जूगु दु गुकिया अधिकार व बजेट न्हापाया प्रान्तलिसे ज्व।

थ्व लागायात च्यागु अधीनस्थ क्षेत्रीय इकाइइ उपविभाजित यानातःगु दु : 
 

* उत्तर एथेन्स
* पश्चिम एथेन्स
* मध्य एथेन्स
* दक्षिण एथेन्स
* पश्चिम एटिका
* पूर्वी एटिका
* पिरेयस
* निसन

## मू समुदाय

* अचर्नेस (Αχαρνές) *बाय्* मेनिदि (  )
* एगिया पारास्केभि (Αγία Παρασκευή)
* एगिओस डिमित्रियोस (Άγιος Δημήτριος)
* आइगालेओ (Αιγάλεω)
* एलिमोस (Άλιμος) *बाय्* कालामाकी (  )
* आथिना (Αθήνα) (एथेन्स नगर पालिका)
* चालन्द्रि (Χαλάνδρι)
* गलात्सि (Γαλάτσι)
* ग्लिफाडा (Γλυφάδα)
* इलियन (Ίλιον) (न्हापा *निया लिओसिया* )
* इलियोपोलि (Ηλιούπολη)
* कलिथिया (Καλλιθέα)
* केरात्सिनी (Κερατσίνι)
* किफिसिया (Κηφισιά)
* कोरिडालोस (Κορυδαλλός)
* मारूसि (Μαρούσι) *बाय्* अमरूसिओन (  )
* नेआ आयोनिया (Νέα Ιωνία)
* नेआ स्माइर्नि (Νέα Σμύρνη)
* निकाया (Νίκαια)
* पालाइओ फालिरो (Παλαιό Φάληρο)
* पेइरायस (Πειραιάς) (अंग्रेजी भाषाय् पिरेयस)
* पेरिस्टेरि (Περιστέρι)
* भिरोनास (Βύρωνας)
* जोग्राफोस (Ζωγράφος)

## पिनेया स्वापू

* आधिकारिक जाःथाय्  (ग्रीक भासय्)

पुचः:Coordinates on Wikidata
पुचः:एतिका
लुँति अजिमा

**लुँति अजिमा** नेवाः तजिलजिइ छम्ह अजिमा ख। वसपोलयात येँ देय् पलिस्था बलय् जुजु गुणकामदेवं कलिगत सम्वत् ३८२५स देय् रक्षाया नितिं धकाः तान्त्रिक विधिं खड्गाकारय् पलिस्था यानादीपिं च्याम्ह अजिमापिं दथुइ छम्ह अजिमाया कथं म्हसीकिगु या। 

## नां
नेवाः तजिलजिइ लोकंह्वागु बाखँ कथं वसपोल थःछेँय् थम्ह मां बत्सलादेवीया थासय् ग्वलय् नखत्या बिज्याः बिले थःयात दरिद्र कथं अवहेलना याःगु व लिपा नखत्याय् लुँ हे लुँया तिसा तिनाः बिज्याःगुलिं वसपोलया नां लुँति अजिमा जूगु ख।  वसपोलयात इन्द्रायणीया नामं नं म्हसीकेगु या।

## बाखँ
वसपोल सकल अजिमाय् दकलय् तःमि मजुम्ह धकाः हेला जूगु बाखँ दु। छगू बाखँ कथं पाहांचःह्रे खुनु नखत्याय् थःछेँय् जूगु थःगु अपमान धुंका वसपोल थःम्ह नयेपित्याःपिं मस्त नाप ग्वलं येँ लिहां बिज्याबलय् फसिकेबय् छम्ह मनू नापलाना थःगु खँ कनादिल। अनं वसपोलं छग्वः फसि छेँ यंका दयेकाबिज्यात व कन्हेखुनु व फसि लुँइ हिलावन। 

## नखः
वसपोलया जात्रा कछलागा चःह्रे बाय् बालाचह्रे खुनु जुइ। 

वसपोलया जात्रा लुँति अजिमाया द्यःछें निसें जात्रा न्ह्यथनि। थकुजुजु थकालीं तान्त्रिक पुजा लिसें जात्रा जुइ। जात्राय्     अजिमा नाप क्षत्रपाटीया स्वाँछफ्वः गणेद्यः, भ्वरि गणेद्यः, मजिपाःया ज्वालामाई, ङतया माँखचा, शोभाभगवती लिसेया ६गः खटया जात्रा व पुजा जुइ। 

## देगः
वसपोलया देगः येँया थःनेया धल्कोय् दु। 

## लिधंसा

पुचः:अजिमा
रोजालेस

**रोजालेस** स्वां ह्वइगु मांया छगू अर्दर ख।  रोजालेसया नांजाःपिं छुं दुजःत थथे दु: गुलाब, स्ट्रबेरी, ब्ल्याकबेरी व रास्पबेरी, स्याउ, चेरी, नासपाती, प्लम , पीच व एप्रिकत, एल्मन्द, रोवन व हथर्न, जूजुबी, एल्म, बन्यान, फिग , मलबेरी, ब्रेडफ्रुत ,नेतल, हप्स व क्यानाबिस ।

रोजालेसय् ७,७००ति प्रजाति दु, गुकियात गुंगू माचाछि व करिब २६० जेनेराय् वितरण यानातःगु दु । इमिगु ताइप माचाछि गुलाब माचाछि, रोजासी खः। दकलय् तःधंगु परिवार रोजासी (९१/४८२८) व उर्टिकासी (५३/२६२५) ख।

## ब्वथला
रोजाल्स क्रमयात डीएनए अनुक्रमया फाइलोजेनेटिक विश्लेषणय् मोनोफाइलेटिकया रुपय् सशक्त समर्थन दु। थ्व एन्जियोस्पर्म फाइलोजेनी पुचःया दुजःतेसं याःगु विश्लेषण थें हे जु।  स्वांमा वर्गीकरणया थःगु एपीजी III प्रणालीइ इमिसं रोजालेसयात गुंगु माचाछिं दयेकूगु कथं परिभाषित यानातःगु दु : 

* क्यानाबेसी ( हेम्प माचाछि)
* डिराक्मासी
* एलेएग्नासी ( ओलिस्टर / रुसी अलिभ माचाछि)
* मोरासी ( मलबेरी माचाछि)
* रामनेसी ( बकथर्न माचाछि)
* रोजासी ( गुलाफ माचाछि)
* अल्मेसि ( एल्म माचाछि)
* अर्टिकासी ( नेटल माचाछि)

दाहलग्रेनया पुलांगु ब्वथला प्रणालीइ रोजालेस सुपरअर्डर रोसिफ्लोरे (रोजाने नं धाइ)य् ला। अप्रचलित क्रोन्क्विस्ट प्रणालीइ रोजालेस क्रम यक्व ई पोलिफाइलेटिक जुल। थुकिलि रोजासी माचाछि व २३गु मेगु माचाछि दु गुकियात आः थी-थी मेमेगु क्रमय् तयातःगु दु।  थुपिं माचाछि व एपीजी तृतीय प्रणालिइ थथे दु: 

* अल्सिओस्मियासी ( एस्टेराल्स )
* एनिसोफिलेसि ( क्युकर्बिटल्स )
* ब्रुनेलियासी ( अक्सालिडेल्स )
* ब्रुनियासी ( ब्रुनियाल्स )
* बाइब्लिडेसी ( लामियाल्स )
* सेफालोटेसी ( अक्सालिडेल्स )
* क्राइसोबालानेसी ( माल्पिघियाल्स )
* कोलुमेलियासी (ब्रुनियाल्स)
* कोनारासी ( अक्सालिडेल्स )
* क्रासुलासि ( सैक्सिफ्रागेल्स )
* क्रससोमाटासी ( क्रससोमाटालेस )
* कुनोनियासी ( अक्सालिडेल्स )
* डेभिडसोनियासी ( कुनोनियासी, अक्सालिडेल्स )
* डायलिपेटालान्थासी ( रुबियासी, जेन्टियानेल्स )
* यूक्रिफियासी ( कुनोनियासी, अक्सालिडेल्स )
* ग्रेइयासी ( मेलियान्थासी, जेरानियाल्स )
* ग्रोसुलारियासी ( सैक्सिफ्रागेल्स )
* हाइड्रेन्जसी ( कर्नेल्स )
* न्यूराडासी ( मालभेल्स )
* पिटोस्पोरेसी ( एपियाल्स )
* राब्डोडेन्ड्रासी ( क्यारियोफिलेस )
* रोजासी
* सैक्सिफ्रागेसी ( सैक्सिफ्रागेल्स )
* सुरियानासी ( फेबल्स )

## फाइलोजेनी

## वितरण
रोजालेस अर्डरय् लाःगु थीथी स्वांमा हलिंया थीथी थासय् बुयावइ । इपिं गुँच्व, उष्णकटिबंधीय व आर्कटिकय् खनेदइ । रोजालेस माचाछिया दुजः यक्व थासय् दइगु जुसां विशिष्ट दुजःत थीथी विशिष्ट भौगोलिक थासय् ब्वलनी ।  वायु-परागण धइगु रोजालेस क्रमय् लाःगु अधिकांश माचाछि ( मोरासी, उल्मेसी, व उर्टिकासी आदि नापं)या परागण (पोलिनेसन) जुइगु विधि ख। 

## लिधंसा

पुचः:रोजालेस
पुचः:स्वांमा
इतालियन प्रायद्वीप

**इतालियन प्रायद्वीप** ( इटालियन : *penisola italica* वा *penisola italiana* ) इतालियन भौगोलिक क्षेत्र दुने ला ; थ्व प्रायद्वीप उत्तरय् दक्षिणी आल्प्स निसें दक्षिणय् मध्य भूमध्यसागर तक्क न्यनाच्वंगु दु गुकिलि इताली देय् या यक्व भाग व सान मारिनो व भ्याटिकन सिटीया एन्क्लेभ माइक्रोस्टेटत दुथ्यानाच्वंगु दु। थ्व प्रायद्वीपयात **इतालिक प्रायद्वीप**, **एपेनिन प्रायद्वीप**, **इटालियन बूट**, वा **मेनल्याण्ड इटाली** नं धाइ।

## अवलोकन
थ्व थाय् यात *लो स्टिभाले* ("द बूट") धकाः उपनाम बियातःगु दु, छाय् धाःसा प्रायद्वीपया आकार छगू तःजाःगु-हिल दूगु बूट थें च्वं। थ्व विशेषता आकारय् स्वंगु चिधंगु प्रायद्वीपं योगदान बी, गुकिया नां क्यालाब्रिया ("द टो"), सालेन्टो ("द हिल") व गार्गानो ("द स्पर") ख।  इटालियन प्रायद्वीपया मेरुदण्डय् एपेनिन पर्वत दु, गुकिलिं थुकिया छगू नां वःगु ख। थ्व प्रायद्वीपय् इतालीया यक्व भाग ला व सान मारिनो व भ्याटिकन सिटीया एन्क्लेभ माइक्रोस्टेट नं ला।

## भौतिक भूगोल
thumb|इतालियन प्रायद्वीपया न्यूनतम लागा ( उत्तरी इटली त्वता) गाढा वाउँगु व अधिकतम लागा (उत्तरी इटली नापं) हल्का वाउँगु रंगय्
भौगोलिक रुपं इटालियन प्रायद्वीपया न्यूनतम विस्तार तस्कन–एमिलियन एपेनिन्सया उत्तरय् मग्रा निसें रुबिकन खुसि तक्कया छगू रेखाया दक्षिणय् ला। थ्व थासय् पो स्वनिगः व आल्प्सया दक्षिणी ढलान दुमथ्या।   इटालियन प्रायद्वीपय् महाद्वीपीय युरोपय् छगू जक्क सक्रिय ज्वालामुखी माउन्ट भेसुभियस दु। 

## राजनीतिक भूगोल
सामान्य खँलाबल्हाय् "इताली" व "इतालियन प्रायद्वीप"यात प्रायः समानार्थी खँग्वःया रुपय् छ्येलिगु या। अथे जुसां उत्तरी इतालीयात इतालियन प्रायद्वीपं पिने तयेछिं। राजनीतिक दृष्टिकोणं इटालियन प्रायद्वीपयात कडा अर्थय् (बाय्  द्वीपीय इताली व उत्तरी इताली  यात त्वःताः ) क्वय् बियातःगु धलखय् थी-थी राज्यय् बायातःगु दु:  

## स्वयादिसँ
* युरोप

## लिधंसा

पुचः:इताली
सुरिनामया जिल्लातेगु धलः

सुरिनामयात **१०गु जिल्लाय्** बायातःगु दु।

## ब्वथला

किपा:Suriname_Districten_1914-1917.png|alt=Suriname districts 1914-1917| सुरिनामया जिल्ला १९१४-१९१७
किपा:Suriname_Districten_1958-1967.png|alt=Suriname districts 1958-1967| सुरिनामया जिल्ला १९५८-१९६७
किपा:Suriname_Districten_vanaf_1_jan_1968.png|alt=Suriname districts 1968-1985| सुरिनामया जिल्ला १९६८-१९८५


## इतिहास
थ्व देय् यात दकलय् न्हापां डचतेसं सन् १८३४ अक्टोबर ८ खुनु उपविभाजनय् ब्वथल, गुबले छगू शाही आदेशं ८गु विभाग व २गु जिल्ला जुइगु घोषणा यात: 

* अपर सुरिनाम व तोरारिका
* पारा 
* अपर कमेविजन
* अपर कोटिका व पेरिका
* लोअर कमेविजन
* लोअर कोटिका
* मातापिका
* सरमक्का 
* कोरोनी (जिल्ला) 
* निकेरी (जिल्ला) 

विभाजन राजधानी नगरया लिक्कया क्षेत्र ख, परमारिबो, व जिल्लात नगर स्वया अप्व तापाःगु क्षेत्र ख।

सन् १९२७इ सुरिनामया जिल्लातयेगु संशोधन जुल, व देय्‌यात ७गु जिल्लाय् बायातःगु ख। १९४३, १९४८, १९४९, १९५२ व १९५९ स थप चिधंगु संशोधन जुल। १९६८ स जिल्लात हानं  य् हानं पलिस्था जुल ।

* निकेरी
* कोरोनि
* सरमक्का 
* ब्रोकोपोन्डो
* पारा 
* सुरिनाम 
* परमारिबो
* कमेविजन
* मारोविजेने

थ्व विभाजन सन् १९८० तक्क दयाच्वन, गुबले हाकनं, जिल्लाया सीमा हानं दयेकीगु ज्या जुल, गुकियात क्वसं बियातःगु आवश्यकताया आधारय् दयेकूगु ख:

* पुलांगु लागाय् हिउपाः हयाः प्रशासनिक ज्या अपुइगु खःसा जक लागा हिलेगु
* प्रत्येक क्षेत्रया विकास जुइगु ब्वथला दयेकीगु  
* न्हूगु लागां आदिवासी जनजातिया पहिचानयात सम्मान यायेगु

जिल्लाय् लिपांगु हिउपाः १९८५य् जूगु खः । 

## स्वयादिसँ
* सुरिनाम
* सुरिनामया रिसोर्ततेगु धलः

## लिधंसा

पुचः:सुरिनाम
सुरिनामया रिसोर्ततेगु धलः

right|250px|सुरिनामया रिसोर्त

सुरिनामया झिगु जिल्ला ६३गु **रिसोर्ट बाय् रिसोर्त** धाःगु प्रशासनिक इकाइय् बायातःगु दु। राजधानी नगर  पारामारिबो दुने, छगू रिसोर्तय् छगू त्वाःयात दुथ्याः; मेमेगु अवस्थाय् थ्व छगू नगर पालिकाया अप्व समान जुइ, गुकिलि छगू केन्द्रीय थाय् व थन्याःगु थाय् या जःखः छुं बस्ती दइ। सिपालिविनी जिल्लाया रिसोर्टत विशेष यानाः तःधं, छाय् धाःसा सुरिनामया भित्री भागय् मनूत म्हो जक दु ।

औसत रिसोर्टया लागा ति दु व थन थ्यंमथ्यं ८,००० मनू च्वं। सुरिनामया संविधानया धारा १६१ कथं रिसोर्टया सर्वोच्च राजनीतिक निकाय रिसोर्ट काउन्सिल ख। रिसोर्ट काउन्सिलया निंतिं ५ दँय् छक्वः चुनाव जुइगु व सामान्यतया सुरिनामया आम चुनावया इलय् हे जुइ।

## रिसोर्टतेगु धलः
जिल्ला कथं रिसोर्टत क्वय् बियातःगु दु । 

### ब्रोकोपोन्दो जिल्ला
right|thumb|250x250px|कमेविजनया रिसोर्टत

### कमेविजने जिल्ला
right|thumb|250x250px|कोरोनिया रिसोर्टत

### कोरोनी जिल्ला
right|thumb|250x250px|मारोविजेनया रिसोर्टत

### मारोवीजने जिल्ला
right|thumb|250x250px|निकेरीया रिसोर्टत

### निकेरी जिल्ला
right|thumb|250x250px|पाराया रिसोर्ट

### पारा जिल्ला
right|thumb|250x250px|परमारिबोया रिसोर्टत

### परमरिबो जिल्ला
right|thumb|250x250px|सरमक्काया रिसोर्ट

### सरमाक्का जिल्ला
right|thumb|250x250px|सिपालिविनीया रिसोर्ट

### सिपालिविनी जिल्ला
right|thumb|250x250px|वानिकाया रिसोर्ट
११ सेप्टेम्बर २०१९ खुनु,  तपनाहोनीं छगू न्हुगु रिसोर्ट दयेकल, व थुकियात परमाक्का धाइ। परमाक्का रिसोर्ट तपनाहोनीया उत्तरी भाग ख, व मुख्यतः परमाक्का मनुतेसं बसोबास याइ।  

### वानिका जिल्ला
right|thumb|250x250px|ब्रोकोपोन्डोया रिसोर्ट

## थ्व नं स्वयादिसँ
* सुरिनामया जिल्लातेगु धलः
* सुरिनाम

## लिधंसा

पुचः:सुरिनाम
सिपालिविनी जिल्ला

**सिपालिविनी** सुरिनामया दकलय् तःधंगु जिल्ला ख। थ्व जिल्ला देय्या दक्षिणय् ला। सिपालिविनी छगू जक्क जिल्ला ख गुकिलि क्षेत्रीय राजधानी मदु, छाय् धाःसा थ्व जिल्लायात प्रत्यक्ष रुपं राष्ट्रिय सरकारं परमारिबोय् संचालन याइ।  सिपालिविनी जिल्लाय् विवादित क्षेत्र दु, गुकिलि दक्षिणपश्चिमी क्षेत्र गुयानां नियन्त्रण व प्रशासित याइ, धाःसा दक्षिणपूर्वी क्षेत्र फ्रेन्च गुयानां नियन्त्रण याइ।

## इतिहास
सिपालिविनी सन् १९८३  स पलिस्था जुल। थ्व थासय् ३७,०६५ मनू व क्षेत्रफल 130,567 वर्ग किमि दु।  थ्व जिल्ला सुरिनामया मेमेगु ९गु जिल्ला मंका स्वया करिब ४गु गुणा तःधं। अथे जुसां, सिपालिविनिया अप्व भाग वा-गुं त्वपुया तःगु दु।  थ्व जिल्ला दयेकेत, निकेरी जिल्लायात 65,000 वर्ग किमि    निसें 5,000 वर्ग किमि क्षेत्रय्  सीमित यात।  सिपालिविनी आदिवासी क्षेत्र ख गन मरुन व मेमेपिं आदिवासीत च्वनि।  सन् १६८६इ न्ह्याःगु थी-थी शान्ति सन्धिइ जनजातितेगु थःगु हे क्षेत्रय् स्वायत्तता मान्यता बियातःगु दु; तर आदिवासी क्षेत्रया छगू विशिष्ट परिभाषाया अभाव जुयाच्वंगु दु। थ्व जिल्लाया नां आदिवासी मूलया ख व सिपालिविनी खुसिया नामं वःगु ख, व थुकिया अर्थ "ल्वहं वा चट्टानया खुसि" ख। 

## प्रशासन
सन् २०११ तक सिपालिविनीयात परमारिबोय् च्वनाच्वंम्ह छम्ह जिल्ला आयुक्तं प्रशासन यानाच्वंगु खः । वयां लिपाया धाःसा ब्यागलं ब्यागलं रिसोर्टया निंतिं जिल्ला आयुक्तत नियुक्त याःगु दु । 

### रिसोर्ट
thumb|250x250px|सिपालिविनीया रिसोर्ट

## गां
right|thumb|250x250px|निउ अरोरा, सिपालिविनिया उत्तरपूर्वय् च्वय् या सुरिनाम खुसिया लु
right|thumb|250x250px|अपर सुरिनाम खुसिइ च्वंगु आत्जोनिं गुन्सी तक डगआउट नांचां यात्राया हुनिया किपा
thumb|250x250px|सुरिनामया फ्रेन्च गुयाना व गुयानालिसे भूभाग विवाद दूगु थाय्।

थ्व जिल्लाय् १५६ गां दु। स्टोएलमानसेइल्याण्ड, भिल्ला ब्राजिल, व एन्टोनियो डु ब्रिन्को त्वता फुक्कं जनजाति गां ख।

* अबेनास्टन
* अलालापाडु
* अमाटोपो
* एन्टोनियो डु ब्रिन्को
* अपेटिना
* अपोएरा
* असिडोनहोपो
* अरोरा
* बखुइस
* बेन्जडोर्प
* बिटाग्रन
* बोटोपासि
* कर्नेलिस्कोन्ड्रे
* कोटिका
* दिताबिकि
* गोडो होलो
* जब जब
* कजना
* कासुएला ("विवादित")
* कवेमहकं
* कुरुणी
* क्वमालासमुतु
* कुमाकाःपन
* लंगताबिकि
* लेन्ससाइड
* लोकालोका
* लुसी
* मानलोबि
* मोइताकी
* निउव जैकबकोन्ड्रे
* पालोइम्यू
* पेलेलु तेपु
* पिकिन स्ली
* पाइलिक
* पोएकेति
* पोएलोगोएडो
* पोएसोएग्रोएनो
* पोकिग्रोन
* स्यांडलाय् न्डिङ्ग
* सिपालिविनी सवाना
* स्नेसिकोन्द्रे
* स्टोएलमानसेइलाय् न्ड
* तुतु कम्पु
* भियर गेब्रोडर्स
* भिल्ला ब्राजिल
* वानपन
* वाशाबो

## लिधंसा

पुचः:सुरिनाम
गायनाया क्षेत्रतेगु धलः

गायनायात १०गु क्षेत्रय् बायातःगु दु:  

प्रत्येक क्षेत्रयात छगू क्षेत्रीय लोकतान्त्रिक परिषदं (आरडीसी) प्रशासन याइ गुकिया नायः छम्ह चेयरम्यान जुइ। क्षेत्रत जलाखला परिषद (नेबरहुद काउन्सिल)य् बायातःगु दु, गुकियात जलाखला लोकतान्त्रिक परिषद् (NDCs)या रुपय् म्हसीकिगु या। 

## आदिवासी जनजातित बसोबास याइगु भूमि

* एपिरा अमेरिन्डियन जिल्ला (पूर्वी बर्बिस-कोरेन्टाइन क्षेत्र)
* एपिरा अमेरिन्डियन आरक्षण (पूर्वी बर्बिस-कोरेन्टाइन क्षेत्र)
* कानुकु अमेरिन्डियन जिल्ला (अपर ताकुतु-अपर एस्सेक्विबो क्षेत्र)
* कारासाबाई अमेरिन्डियन जिल्ला (अपर ताकुतु-अपर एस्सेक्विबो क्षेत्र)
* ओरेल्ला अमेरिन्डियन जिल्ला (पूर्वी बर्बिस-कोरेन्टाइन क्षेत्र)
* ओरेला अमेरिन्डियन आरक्षण (पूर्वी बर्बिस-कोरेन्टाइन क्षेत्र)
* पोमेरुन-इतुरिबिसी अमेरिन्डियन जिल्ला (पोमेरुन-सुपेनाम क्षेत्र)
* पोमेरुन-इतुरिबिसी इन्दियन आरक्षण (पोमेरुन-सुपेनाम क्षेत्र)
* पोमेरुन-इतुरिबिसि आरक्षण (पोमेरुन-सुपेनाम क्षेत्र)
* सेन्ट फ्रान्सिस अमेरिन्डियन जिल्ला (गुयाना लागा)
* सान्ता अमेरिन्डियन जिल्ला (एसेक्विबो टापु-पश्चिम डेमेरारा लागा)
* विक्की अमेरिन्डियन जिल्ला (अपर डेमेरारा-बर्बिस क्षेत्र)
* विक्की अमेरिन्डियन रिजर्भेशन (अपर डेमेरारा-बर्बिस क्षेत्र)
* विक्की इन्दियन आरक्षण (अपर डेमेरारा-बर्बिस क्षेत्र) 

## स्वयादिसँ
* गायना

## लिधंसा

पुचः:गायना
पारामारिबो

**पारामारिबो** सुरिनामया राजधानी व दकलय् तःधंगु नगर ख, थ्व नगर परमारिबो जिल्लाया सुरिनाम खुसिया सिथय् ला। पारामरिबोया मनूल्या २४१,०००ति मनु (२०१२या जनगणना) दु, गुगु सुरिनामया मनूल्याया बच्छिति दु।  ऐतिहासिक भित्री नगर पारामरिबो सन् २००२ निसें युनेस्कोया विश्व सम्पदा स्थलय् दुथ्याःगु दु। 

## नाँ
थ्व नगरया नां सुरिनाम खुसिया मुहानय् च्वनिपिं परमारिबो जनजातिया नामं तःगु ख ; थ्व नां तुपि–गुआरानी भासं *पारा* "तःधंगु खुसि" + *मरिबो* "बासिन्दा" निसें वःगु ख। 

## सरकार
thumb|परमारिबो जिल्लाया रिसोर्टेन ।
प्रशासनिक कथं परमारिबों सुरिनामय् थःगु हे जिल्लाया दुने ला। अथे जूगुलिं परमारिबो जिल्लाया रिसोर्टत नगरया वडा नाप ज्वःलाः । परमारिबो जिल्लाय् झिंनिगू रिसोर्ट दु: 

## नांजाःगु थाय्
thumb|सुरिनामया राष्ट्रपति भवन
thumb|आर्य दिवाकर देगः
thumb|परमारिबोया नेवेह शालोम सिनागग
thumb|हेलस्टोन स्मारक
right|thumb|सुरिनामया राष्ट्रिय सभा

* फोर्ट जिलान्डिया
* सुरिनामया राष्ट्रपति भवन
* रोमन क्याथोलिक सेन्ट पिटर व सेन्ट पल क्याथेड्रल
* सुरिनाम मस्जिद
* सुरिनामया राष्ट्रिय सभा
* नेवेह शालोम सिनागग
* द आर्य दिवाकर हिन्दू देगः
* राष्ट्रपति भवनया ल्यूने च्वंगु शाही ताडया क्यब, गार्डेन अफ पाम्स ।
* सेन्ट्रमकेर्क
* क्वाकोए, दासप्रथा स्मारक मदयेकेगु

## स्वयादिसँ
* सुरिनाम

## लिधंसा

पुचः:Coordinates on Wikidata
पुचः:सुरिनाम
ब्रोकोपोन्दो जिल्ला

**ब्रोकोपोन्दो बाय् ब्रोकोपोन्डो** सुरिनामया छगू जिल्ला ख। थुकिया राजधानी ब्रोकोपोन्दो ख ; मेमेगु नगरय् ब्राउनस्वेग व क्वाकोएग्रन ला।

थ्व जिल्लाया जनसंख्या १५,९०९ दु, व क्षेत्रफल ७,३६४ वर्ग किलोमिटर दु। 

## इतिहास
ब्रोकोपोन्दो जिल्ला सन् १९५९  य् पूर्व सुरिनाम जिल्लां बायाः पलिस्था जूगु खः । थ्व जिल्लाया पलिस्था सन् १९५८इ सुरिनाम सरकार व अल्कोआ दथुइ ब्रोकोपोन्डो जलाशय दयेकेगु निंतिं जूगु ब्रोकोपोन्डो सम्झौतानाप स्वापू दूगु ख।  ब्रोकोपोन्दो जलाशय अफोबाकाया लिक्क छगू तःधंगु जलाशय ख गुकियात सन् १९६१ निसें १९६४या दथुइ दयेकूगु खः, व थुकिलिं जलविद्युत उत्पादन याइ गुकिलिं थ्व देय्या ग्राहस्थ विद्युत आवश्यकताया करिब बच्छि पूवंकी। 

ब्रोकोपोन्डो विकास योजनां पर्यटनयात केन्द्रीत यानाः ब्रोकोपोन्डो व ब्राउनस्वेग नगरयात थ्व क्षेत्रया निगु मू केन्द्रया रुपय् घोषणा याःगु दु। निगु हे नगरय् उचित नगर केन्द्रया अभाव दु, व २१गु शताब्दीया सुरुइ पुनर्निर्माण जुइगु अपेक्षा दु। 

## प्रकृति
right|thumb|250x250px|ब्लाउवे बर्गं खनेदइगु सुरिनाम खुसि
थ्व जिल्लाय् यक्व झ्वाला दु, गुकिलि मू झ्वाला आइरिन झ्वाला व लियो झ्वाला ला। ब्रोकोपोन्डोया वा गुंय्, तःधंगु गुं रिजर्भ दु गन थीथी कथंया वन्यजन्तुत दु । सन् १९६९ य् पलिस्था जूगु ब्राउन्सबर्ग नेचर पार्क १२,२५० हेक्टर क्षेत्रफलय् लाःगु थ्व क्षेत्रय् वैज्ञानिक अनुसन्धानया निंतिं थ्यंमथ्यं ८,४०० हेक्टर क्षेत्रफल बियातःगु दु । ६० वर्ग किलोमिटरया ब्रिन्ख्युवेल प्रकृति रिजर्भ नं थ्व जिल्लाय् ला व सन् १९६६इ पलिस्था जूगु ख।  बर्ग एन दल एभोबाकावेगया लिक्क लाःगु छगू पूर्व सिँ बुइकिगु बुँ ख। सन् २००८ य् थ्व बुँयात *बर्ग एन डल इको एण्ड कल्चरल रिसोर्टय् हिलाबिल,* गुगु इकोटुरिजमया निंतिं छगू लक्जरी होलिडे रिसोर्ट खः । बर्ग एन डल सुरिनाम खुसि नापंया छगू गुंच्वः खः । 

## बुंज्या
जिल्लाया अप्वः धया थें थाय् तःधंगु स्तरया बुँज्याया निंतिं उपयुक्त मजू । मू बालि कःनि, सोया, भुइँकटहर, व बरां खः ।  न्हापाया प्लान्तेसन बुँयात फेड्रा रिसोर्टया कृषि केन्द्रय् हिलाछ्वगु दु । सन् १९६०इ फेड्राय् छगू पाम चिकंया बुँ दयेकल,  अथे जुसां सुरिनामया आन्तरिक युद्ध व घातक म्हासुगु सिमाया ल्वय्या लिच्वः कथं सन् १९९६इ भिक्टोरिया, क्लास्क्रेकय् ज्यासः बन्द जुल। 

## रिसोर्ट
thumb|250x250px|ब्रोकोपोन्डोया रिसोर्ट
ब्रोकोपोन्डोयात ६ गू रिसोर्ट(प्रशासनिक इकाइ)य् ब्वथलातःगु दु :

* ब्राउनस्वेग
* सेन्ट्रम
* क्लास्क्रिक
* क्वाकोएग्रन
* मार्शलक्रिक
* साराक्रीक

## गां

* अफोबाका 
* बैकुतु 
* बर्ग एन दल
* ब्रोकोपोन्डो
* ब्राउनस्वेग
* लेबिडोटी
* निउ-कोफिकाम्प
* निउ-लोम्बे
* जोएवाट्टा

## लिधंसा

पुचः:सुरिनाम
कमेविजने जिल्ला

**कमेविजने जिल्ला** सुरिनाम खुसिया जवय् लाःगु सुरिनामया छगू जिल्ला ख । कमेविजनया राजधानी निउ एमस्टरडम ख। तमानरेडजो मेगु मू नगर ख धाःसा मीरजोर्ग दकलय् अप्व जनसंख्या दूगु नगर ख। 

थ्व जिल्लाया जनसंख्या ३१,४२० दु व क्षेत्रफल २,३५३ वर्ग किमि दु।

सुरिनामया दकलय् अप्व जनसंख्या दूगु जिल्लाय् छगू कोमेविजन छगू ख। थ्व जिल्ला थःगु आम्दानीया निंतिं मू कथं कृषिइ निर्भर दु, १७गु शताब्दीइ थ्व थासय् न्हापांगु डच उपनिवेशया ईया प्लान्तेसन दु।  २१गु शताब्दीइ मीरजोर्गयात पारामरिबोया निंतिं क्षेत्रीय केन्द्र, व उपनगरीय क्षेत्रया रुपय् निर्धारण याःगु दु, व थ्व थाय् यक्व भवन निर्माण परियोजनाया थाय् नं ख। निउ एमस्टरडम नं स्थीर रुपं विकास जुयाच्वंगु दु । 

## रिसोर्ट
right|thumb|250x250px|कमेविजनया रिसोर्टत
कमेविजनयात ६ गू रिसोर्ट( *रिसोर्टेन* )य् ब्वथलातःगु दु :

* अल्कमार 
* बक्की
* मार्गरेथा 
* मीरजोर्ग
* निउ एमस्टरडम
* तमनरेड्जो 

## गां

* अलायन्स
* एफ्राता
* काटविजक
* क्रोनेनबर्ग
* लारविज
* मारिएनबर्ग
* स्टोल्केर्त्सिजभर

## प्रकृति व पर्यटन
Braamspunt नेचर रिजर्भ थ्व जिल्लाय् ला। थ्व रिजर्भ थःगु लेदरब्याक समुद्री कछुवा, व वांगु समुद्री काउले/कछुवाया निंतिं छगू महत्वपूर्ण छेँ/बासं दयेकेगु थाय् ख। 

फ्रेडेरिक्सडर्पया पुलांगु प्लान्तेसन जोहान व मार्गरेथाया लिक्क ला, व २००४ य् स्मारकया रुपय् घोषणा याःगु दु । 

## स्वयादिसँ
* सुरिनाम
* सुरिनामया जिल्लातेगु धलः

## लिधंसा

पुचः:सुरिनाम