open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
बरिमा-वैनी

**बरिमा-वाइनी** (क्षेत्र १) गायनाया छगू क्षेत्र ख व थ्व देय् या उत्तर पश्चिमय् ला। बरिमा-वैनीइ स्वंगु उपक्षेत्र दु: माबरुमा, माताकाइ, व मोरुका। 

थ्व क्षेत्र देय् या उत्तरपश्चिमय् ला व थनया जनसंख्या २६,९४१ दु।  थ्व थासे  बँ दु। थ्व देय्‌या उत्तरय् एटलान्टिक महासागर, पूर्वय् पोमेरुन-सुपेनाम क्षेत्र, दक्षिणय् कुयुनी-मजारुनी क्षेत्र व पश्चिमय् भेनेजुएला ला। 

## व्युत्पत्ति
थ्व क्षेत्रया नां थ्व क्षेत्रय् बाहा वनिगु निगु खुसिया नामं तःगु ख। थ्व खुसितेगु नां थथे दु: बरिमा खुसि व वैनी खुसि ।

## प्रमुख वस्ती, सेवा र सुविधा
माबरुमा उपक्षेत्रय् थ्व क्षेत्रया राजधानी माबरुमा ला, नापं बाराबिना, होसोरोरो, वौना, कुमाका,  ह्वाइट वाटर व कमवत्ता नं ला। 

मोरुका उपक्षेत्रय् वारामुरी, वारापोका, सान्ता क्रुज, कोकेराइट, चाइनिज ल्यान्दिङ्ग, क्वेबेना व सान्ता रोजा,  व हैमाकाब्रा ला। 

माताकाइ उपक्षेत्रय् सेबाई,  पोर्ट कैतुमा, म्याथ्युज रिज, बारामिता,  अराकाका,  व मोरहन्ना ला। 

## जनसंख्या
गुयाना सरकारं सन् १९८०या प्रशासनिक सुधार लिपा प्यंगु आधिकारिक जनगणना याःगु दु, सन् १९८०, १९९१, २००२, व २०१२य्  सन् २००२इ बरिमा-वैनीया जनसंख्या २४,२७५ मनु दूगु खने दु।  बरिमा-वैनीया जनसंख्याया आधिकारिक जनगणना अभिलेख थ्व कथं दु-

## समुदाय
समुदायत थथे दु: 

*अक्वेरो (एक्वेरो, एक्वेरो)
*अरकाका
*अस्साकाता
*बारमणि (बारमन्न, बरमण्नि, बरमणी) 
*बारामिता
* चाइनिज ल्यान्दिङ्ग
* फाइभ स्तार ल्यान्दिङ्ग (फाइभ स्तार)
*होबेदिया
*होसोरोरो (होसोरोरो)
*कमवत्ता पहाड
*कोकेराइट (कोकेरित अवतरण, कोकेरित)
*कोरियाबो
*कुमाक
*क्वेबन्ना (क्वबन्ना) 
*माबरुमा (प्रशासनिक केन्द्र) 
*म्याथ्युज रिज
* मिसन ल्यान्डिङ्ग
*मोरहन्ना
*माउन्ट एभरार्ड
*पाकेरा
*बन्दरगाह कैतुमा
* सन्त बेडेया लक्ष्य (सन्त बेडेस)
*सान्ता क्रुज
*सान्ता रोजा (सान्ता रोजा मिशन)
*सरप्राइज हिल
*वारामुरी (वारामुरी मिशन) 
*वौना (वौना-यारिकिता) 
*व्हाइटवाटर

## किपाझ्वः

किपा:Coconut_Trees_on_the_Shell_Beach_-_panoramio.jpg|alt=Shell Beach| शेल बीच
किपा:Mabaruma_Guyana_Almond_Beach_House.JPG|alt=Mabaruma| माबरुमा 
किपा:Continuing_Promise_in_Guyana_DVIDS130400.jpg|alt=Santa Rosa School| सान्ता रोजा ब्वनेकुथि
किपा:99_Turns_of_Dark_Bush_-_Moruca_to_Baramani_-_panoramio.jpg|alt=Baramani River| बारामणी खुसि
किपा:Continuing_Promise_in_Guyana_DVIDS130397.jpg|alt=Kumaka District Hospital| कुमाका जिल्ला अस्पताल 


## स्वयादिसँ
* गायना

## लिधंसा

पुचः:गायना
ब्राउन काउन्ति, इलिनोइ

**ब्राउन काउन्ति** संयुक्त राज्य अमेरिकाया इलिनोइ राज्यय् लाःगु छगू काउन्ति ख। २०२० या जनगणना कथं थ्व थाय् या जनसंख्या ६,२४४ दु।  थुकिया काउन्टीया राजधानी माउन्ट स्टर्लिङ ख ।  सिलोम स्प्रिंग्स स्टेट पार्क थ्व काउन्टीइ छुं भागय् ला।

## भूगोल
अमेरिकी जनगणना ब्यूरोया कथं थ्व काउन्टीया मुक्कं क्षेत्रफल   दु, गुकिलि    बँ खः अले    (०.५%) लः ला।  इलिनोइस खुसि काउन्टीया पूर्वी सीमाया छगू भागय् बाः वनि।

### नापंया काउन्टी

* शुइलर काउन्टी - उत्तर
* क्यास काउन्टी - पूर्व
* मोर्गन काउन्टी - दक्षिणपूर्व
* पाइक काउन्टी - दक्षिण
* एडम्स काउन्टी - पश्चिम

### मू राजमार्ग

* 25x25px यूएस रुट २४
* 25x25px इलिनोइस रुट ९९
* 25x25px इलिनोइस रुट १०७

## जलवायु व मौसम
थौंकन्हय् या दँय्, माउन्ट स्टर्लिङ्गया काउन्टी सिटया औसत तापक्रम जनवरिइ   म्ह्व निसें   या उच्च जुलाइइ थ्यं। यद्यपि  या रेकर्ड म्ह्व फेब्रुअरी १९०५ स रिकर्ड जूगु खः अले  या रेकर्ड उच्च जुलाइ १९३६ स रेकर्ड याःगु खः । औसत मासिक वा  जनवरिइ निसें  मे लाय् थ्यः। 

## समुदाय

### टाउनशिप
ब्राउन काउन्तियात थुगु गुंगू टाउनशिपय् ब्वथलातःगु दु :
 

* बकहर्न
* कूपर्सटाउन
* एलखोर्न
* ली
* मिसौरी
* माउन्ट स्टर्लिंग
* पी रिज
* रिपली
* भर्साइल

### अनिगमित समुदाय
 
* बेनभिल
* बकहर्न
* कूपर्सटाउन
* डेमन
* फार्गो
* गिलबर्ड्स
* हर्सम्यान
* ज्याक्स
* ला ग्रेन्ज
* मोरेलभिल
* सिलोम

## स्वयादिसँ
* इलिनोइया काउन्तितेगु धलः

## लिधंसा

पुचः:इलिनोइया काउन्ति
अफगानिस्तानया नगरतेगु धलः

अफगानिस्तानया १० लख स्वया अप्व मनु दूगु नगर देय्या राजधानी काबुल व कन्दाहार नगर ख। अफगानिस्तानया ल्यं दुगु नगर पालिकात चिधंगु शहर व नगर ख । अफगानिस्तानया मुक्कं मनूल्या ३कोटी६० लख–५ कोटी मनू दथुइ दुगु जूगु अनुमान दु । थुकिलि २६% शहरी क्षेत्रय् व ल्यं दुपिं ग्रामीण क्षेत्र वा देय् या थासय् च्वनाच्वंगु खने दु। 

## धलः
क्वय् बियातःगु धलखय् मनूल्या झ्वलं अफगानिस्तानया ७०,००० स्वया अप्व जनसंख्या दूगु १८गु थाय् क्यनातःगु दु। जनसंख्या अनुमान सन् २०१५या दु  अथे जुसां काबुलया जनसंख्या अनुमान सन् २०२५या दु 

## प्राचीन नां
अफगानिस्तानया थाय् बाय् नगरया प्राचीन नां :

## किपाझ्वः

किपा:Kabul,_Afghanistan_view.jpg|alt=Kabul is the most populous city in Afghanistan with more than 7 million residents| काबुल अफगानिस्तानया दकलय् अप्वः जनसंख्या दुगु शहर खः गन ७० लख स्वयां अप्वः मनूदु ।
किपा:Aerial_view_of_a_section_of_Kandahar_in_2013.jpg|alt=Kandahar is the second largest city and the former capital of Afghanistan. The city is located in southern Afghanistan.| कन्दाहार निगूगु दकलय् तःधंगु नगर व अफगानिस्तानया पूर्व राजधानी ख। थ्व नगर दक्षिण अफगानिस्तानय् ला।   
किपा:View_of_Herat_in_2009.jpg|alt=Herat is the third largest city and is located in western Afghanistan| हेरात स्वंगुगु दकलय् तःधंगु नगर ख व थ्व नगर पश्चिमी अफगानिस्तानय् ला।
किपा:Mi-17_helicopter_flies_over_the_northern_Afghan_city-101113-N-5006D-582.jpg|alt=Mazar-i-Sharif is the fourth largest city and is located in northern Afghanistan| मजार-ए-शरीफ प्यंगूगु दकलय् तःधंगु नगर ख व थ्व नगर उत्तरी अफगानिस्तानय् ला।
किपा:Aerial_view_of_Jalalabad_in_2012.jpg|alt=Jalalabad, the fifth-largest city, located in eastern Afghanistan| जललाबाद, पूर्वी अफगानिस्तानय् लाःगु न्यागूगु दकलय् तःधंगु शहर

किपा:Lashkar_Gah_-_Houses_near_to_the_River.jpg|alt=Lashkargah, capital of Helmand Province in southern Afghanistan| दक्षिणी अफगानिस्तानया हेलमाण्ड प्रान्तया राजधानी लश्करगाह .
किपा:Ghazni_City,_2010.jpg|alt=Section of Ghazni, capital of Ghazni Province| गज्नी प्रदेशया राजधानी गज्नीया खण्ड .
किपा:View_of_Khost,_Afghanistan.jpg|alt=Khost, capital of Khost Province in the east of the country| खोस्ट, देय्या पूर्वय् खोस्ट प्रदेशया राजधानी .
किपा:Fayzabad_in_Badakhshan_Province_of_Afghanistan.jpg|alt=Fayzabad, capital of Badakhshan Province of Afghanistan| अफगानिस्तानया बदखशान प्रान्तया राजधानी फैजाबाद .
किपा:Zaranj_in_June_2011.jpg|alt=Zaranj, capital of Nimruz Province in southwestern Afghanistan| दक्षिणपश्चिमी अफगानिस्तानया निमरुज प्रान्तया राजधानी Zaranj .
किपा:Environmental_work_decreases_impact_on_Afghanistan's_natural_and_cultural_resources_100515-A-CE099-001.jpg|alt=Qalat, the capital of Zabul Province in the south of the country| देय् या दक्षिणय् लाःगु जाबुल प्रान्तया राजधानी कलात .
किपा:US_soldiers_patrolling_the_streets_of_Asadabad-6.jpg|alt=Asadabad, capital of Kunar Province in the east of the country| देय्या पूर्वय् कुनार प्रान्तया राजधानी असदाबाद .


## थ्व नं स्वयादिसँ

* अफगानिस्तानया प्रदेश
* अफगानिस्तानया जिल्लात

## लिधंसा

पुचः:अफगानिस्तान
इलिनोइया खुसितेगु धलः

थ्व **[[इलिनोइ|इलिनोइसया]] [[खुसि|खुसितेगु]] धलः** खः :

* एपल  खुसि
* बिग मड्डी खुसि
* ब्यूकप क्रीक
* बोनयार्ड क्रीक
* बोनपास क्रीक
* क्याच खुसि
* क्यालुमेट खुसि
* केसी क्रीक, केसी फोर्क क्रीक नं धाइ ।
* शिकागो खुसि
* डेस प्लेन्स खुसि
* दुपेज खुसि
* एडवर्ड्स खुसि
* एल्म खुसि
* एम्ब्रास खुसि
* फक्स खुसि, उत्तरी इलिनोइ
* फक्स खुसि (लिटिल वाबाश सहायक खुसि), दक्षिणी इलिनोइस
* गलेना खुसि
* ग्रान्ड क्यालुमेट खुसि
* ग्रीन खुसि
* हेन्डरसन क्रीक
* इलिनोइ खुसि
* इरोक्वाइस खुसि
* कन्काकी खुसि 
* कास्कास्किया खुसि 
* किशवौकी खुसि
* काइट खुसि
* ला मोइन खुसि
* लीफ खुसि
* लितल क्यालुमेट खुसि
* लितल इम्बार्रास खुसि
* लितल म्याकिनः खुसि
* लितल मेरीज खुसि
* लितल मेनोमिनी खुसि
* लितल हिति खुसि
* लितल भर्मिलियन खुसि (इलिनोइस)
* लितल भर्मिलियन खुसि (इलिनोइ खुसिया सहायक खुसि)
* लितल वाबाश खुसि
* लस्क क्रीक
* म्याकिनः खुसि
* माकूपिन क्रीक
* मेरीज खुसि
* मजोन खुसि 
* मेनोमिनी खुसि
* मिडल फोर्क भर्मिलियन खुसि
* मिसिसिपी खुसि
* ओहायो खुसि
* पामर क्रीक (कोलम्बिया, इलिनोइ)
* प्यान्थर क्रीक (म्याकिनो वाटरशेड)
* पेकाटोनिका खुसि
* पिस्कासो क्रीक
* प्लम खुसि
* रेद खुसि
* रक खुसि
* सेलाइन खुसि
* साल्ट फोर्क भर्मिलियन खुसि
* साल्ट क्रीक (देस प्लेन्स खुसिया सहायक मुलुक)
* साल्ट क्रीक (साङ्गामोन खुसिया सहायक खुसि)
* साल्ट क्रीक (लिटिल वाबाश खुसिया सहायक खुसि)
* साङ्गामोन खुसि 
* सिन्सिनावा खुसि 
* स्किलेट फोर्क
* स्कोकी खुसि
* सोमोनौक क्रीक
* चम्चा खुसि
* सुगर क्रीक (संगमोन खुसिया सहायक खुसि)
* सुगरखुसि 
* थर्न क्रीक
* भर्मिलियन खुसि (इलिनोइस खुसिया सहायक खुसि)
* भर्मिलियन खुसि (वाबाश खुसिया सहायक खुसि) २
* वाबाश खुसि
* पश्चिम ओकाव खुसि
* वुद खुसि

## स्वयादिसँ
* इलिनोइ
* संयुक्त राज्य अमेरिकाया राज्यतेगु दकलय् ताःहाकःगु खुसितेगु धलः

पुचः:इलिनोइ
स्तक एक्सचेञ्ज

**स्तक एक्सचेञ्ज, शेयर बजाः**, **धितोपत्र बजाः, सेक्युरितिज बजाः** वा **बोर्स** छगू स्तकब्रोकर व त्रेदरतेसं स्तकया शेयर, बण्ड व मेमेगु वित्तीय साधनया शेयर न्यायेगु व मिइगु बजाः ( एक्सचेञ्ज) ख। थन्याःगु बजाः दुने थुज्वःगु धितोपत्र व साधन व आय व लाभांश भुक्तानी लिसेंया पूँजीगत घटनाया जारी व छुटया सुविधा नं बीफइ। स्तक एक्सचेञ्जय् कारोबार जुइगु धितोपत्रय् सूचीकृत कम्पनीं जारी याःगु शेयर, युनिट ट्रष्ट, देरिभेतिभ, पूल्द इन्भेस्तमेन्त प्रदक्त व बण्ड दुथ्याः। स्तक एक्सचेञ्जं आपालं "निरन्तर लिलाम" (continuous auction) बजाःया रुपय् ज्या याइ गुकिलि न्यामि व मिम्ह पक्षयात एक्सचेञ्जया स्तकया मू थासय् ओपन आउतक्राइया माध्यमं वा वित्तीय कारोबार याइगु इलेक्ट्रोनिक प्रणाली छ्येला कारोबार याइ। 

छगू विशेष शेयर बजारय् धितोपत्रया कारोबार यायेत उगु धितोपत्र अन सूचीकृत जुइमाः । सामान्यतया, अभिलेख तयेगु निंतिं छगू केन्द्रीय थाय् दयाच्वनि, तर थन्याःगु धलः आपालं आधुनिक बजाः दुने भौतिक थासय् मजुसें इलेक्त्रोनिक संचार नेतवर्कय् दयाच्वनि। इलेक्त्रोनिक संचार नेतवर्कया माध्यमं स्तक एक्सचेञ्जं अप्वःगु गतिइ व म्हो लागतय् न्याये-मियेगु ज्या यायेफइ। एक्सचेञ्जय् न्याये-मियेगु ज्या एक्सचेञ्जया दुजः दलालतय्त जक सीमित जुइ । लिपांगु दँय् थी-थी मेमेगु व्यापारिक थासय् गथेकि विद्युतीय संचार नेटवर्कय् वैकल्पिक व्यापारिक प्रणाली व " दार्क पुल " थें न्यागु थासं धाःसा थन्याःगु न्याये-मियेयात परम्परागत शेयर बजाः स्वया यक्व तापाका यंकूगु दु। 

लगानीकर्तातय्त शेयर व बण्डया इनिसियल पब्लिक अफरिङ्ग प्राथमिक बजाः दुने जुइ व लिपाया कारोवार सेकेन्दरी बजाः दुने जुइ। शेयर बजारया दकलय् महत्वपूर्ण ब्व धयागु स्तक एक्सचेञ्ज बजाः खः । स्तक बजाः आपूर्ति व मागया थी-थी कारकं संकि गुकिलिं, सकल स्वतन्त्र बजारय् थें, स्तकया मूयात प्रभावित याइ ( शेयर मूल्यांकन स्वयादिसँ)।

## स्तक बजाः पूँजीकरण वरियता
**मुक्कं बजार पूँजीकरणकथं शीर्ष झिगू परम्परागत स्तक एक्सचेञ्ज (नोभेम्बर २०२५ तक)**

## लिधंसा

पुचः:स्तक एक्सचेञ्ज
पाश्चात्य संगीतया शास्त्रीय काल

**पाश्चात्य संगीतया शास्त्रीय काल** धाःगु करिब १७५० निसें १८२० तक्कया ई ख गुबलय् हेडन, मोजार्ट, बीथोभन व शुबर्ट दकलय् नांजाःपिं जीवित संगीतकार ख।

प्रायः पाश्चात्य संगीतय् “शास्त्रीय संगीत” खँग्वलं युरोपेली संगीतयात म्हसीकि गुकि पप संगीत वा ज्याज वा लोक संगीत मखु। थ्व संगीत खः गुकियात रचना कलाया अध्ययन याःपिं संगीतकारतय्सं च्वःगु ख। शास्त्रीय संगीतया च्वसुइ थ्व अर्थय् शास्त्रीय संगीतया बारेय् खँ ल्हाःगु दु।

थ्व च्वसु १८गु शताब्दीया अन्त व १९गु शताब्दीया सुरुइ “शास्त्रीय संगीत”या बारेय् खः । खँग्वः “शास्त्रीय” प्रायः प्राचीन ग्रीस व रोमया कलायात संकेत यायेत छ्यली । थुकिया अर्थ तसकं नांजाःगु व सलंसः दँ लिपा लुमंकेगु गुगुं नं कलाया अर्थ नं वःगु दु । संगीतय् शास्त्रीय ई बारोक व रोमान्टिकवादया ईया दथुइ वइ ।

छुं कथं शास्त्रीय संगीत बारोक संगीतकारतय्गु संगीत स्वयां अप्वः धया थें सरल जुइ । आपालं ब्रोकन कर्ड छ्यला साधारण अकम्पनिमेन्त दुगु धुन दइ गुकियात “अल्बर्टी बास” धाइ। शास्त्रीय संगीतकारतय् निंतिं संगीतया फर्म तसकं महत्वपूर्ण जुइ। संगीतकारतेसं थःगु ज्या छगू धुन (थीम) तयाः न्ह्याकीगु व थ्व धुनयात थीथी कथं विकास याइगु जुइ। थ्व ज्याया निंतिं थीथी की तयेगु, फास्टं स्लो धुनय् हिलेगु, मेजरं माइनरय् हिलेगु वा माइनरं मेजरय् हिलेगु आदि ज्या जुइ।
right|thumb|343x343px|''मोजार्टया थ्व सोनाटाया उलेज्याय् अल्बर्टी बासया क्वय् छगू विशिष्ट शास्त्रीय धुन क्यनातःगु दु'' ।
संगीतय् शास्त्रीय कालया छुं नांजाःपिं संगीतकारत थथे दु-

* कार्ल फिलिप इमानुएल बाख (१७१४-१७८९)
* क्रिस्टोफ विलिबाल्ड ग्लुक (१७१४–१७८७)
* जोसेफ हेडन (१७३२–१८०९)
* लुइगी बोचेरिनि (१७४३–१८०५)
* मुजियो क्लेमेन्टि (१७५२–१८३२)
* वोल्फगांग अमाद्यूस मोजार्ट (१७५६–१७९१)
* जन लादिस्लाव दुसेक (१७६०–१८१२)
* लुडविग भ्यान बीथोभन (१७७०–१८२७)*
* फ्रान्ज शुबर्ट (१७९७–१८२८)*

 बीथोभन व शुबर्ट क्लासिकल कालय् थःगु संगीत शुरुवात यात तर लिपा रोमान्टिक शैलीइ हिल।

## स्वयादिसँ
* पाश्चात्य शास्त्रीय कालया संगीतकारतेगु धलः
* युरोपेली शास्त्रीय संगीत

पुचः:संगीत
रोद आइल्यान्दया काउन्तितेगु धलः

संयुक्त राज्य अमेरिकाया रोड आइल्यान्द राज्यय् न्यागु काउन्टी दु। रोड आइल्यान्द हवाई नापं अमेरिकाया निगुगु दकलय् म्हो काउन्टी दूगुलिं राज्य ख। थ्व राज्य स्वया म्हो काउन्ति देलावेयरय् जक्क दु, गन स्वंगु काउन्ति जक दु। रोड आइल्यान्द काउन्टीइ बायातःगु दुसां काउन्टी स्तरय् छुं नं स्थानीय सरकार मदु। स्थानीय शासनया व्यवस्था ८गु नगर व ३१गु ताउनं याइ। रोड आइल्यान्दया काउन्टीतेगु सन् १८४६ निसें अदालत प्रशासनिक व शेरिफ सुधारया सीमा त्वता मेगु छुं नं सरकारी ज्या मदु।

रोद आइल्यान्दया प्रशासनिक ब्वथला थथे दु:

|}

## स्वयादिसँ
* रोद आइल्यान्द

## लिधंसा

पुचः:रोद आइल्यान्द
हार्प्सिकर्द बाजंमितेगु धलः

हार्प्सिकर्द थायेगु संगीतकारतय्त **हार्प्सिकर्डिष्ट** धाइ । थ्व **धलखय्** १९गु शताब्दी लिपाया ईया हार्प्सिकर्डिष्टत दु। बारोक संगीतकारतेगु धलखय् उल्लेखनीय प्रारम्भिक हार्प्सिकर्डिस्टत खने दइ।

* आइसोल्ड अल्ग्रिम
* रिनाल्डो एलेसान्ड्रिनी
* तोरी एमोस
* पियरे एन्टे
* बब भ्यान एस्पेरेन
* इमर बक्ले
* भर्जिनिया ब्लाक
* ओलिभर ब्यूमोन्ट
* लुक ब्यूजजोर
* माइकल बोर्गस्टेड
* बेट्टी ब्रिलियन्ट
* जीन-प्याट्रिस ब्रस
* लरेन्स बौले
* केनेथ वाइस
* मौरिजियो भलिना
* हेल्मुट वाल्चा
* गाइ व्हाटली
* रोबर्ट वेयरन-लाक्रोइक्स
* ब्लान्डिना वेर्ले
* एमी भ्यान डे विले
* बारबरा विली
* ग्लेन विल्सन
* जोरी विनिकोर्ट
* पीटर वाचहर्न
* लोरेन्जो घिल्मी
* केनेथ गिल्बर्ट
* यगुएट ग्रेमी-चोलिलाक
* थर्स्टन डार्ट
* यगुएट ड्रेफस
* रिचर्ड एगर
* महान एस्फाहानी
* क्रिश्चियाना जाकोट
* कीथ जेरेट
* जोस भ्यान इमरशेल
* पापास इयाकोभोस
* सोफी येट्स
* रोल्फ जंगहान्स
* एलन क्याक्सटन
* रोबर्टो कार्नेभेल
* लरेन्स कमिंग्स
* इभ्स क्वेनोड
* चार्ल्स कोएनिग
* क्यारोल केरासी 
* एलन कर्टिस
* इगोर किपनिस
* राल्फ किर्कप्याट्रिक
* ल्यारी नेचटेल
* म्यागी कोल
* रोबर्ट कोनेन
* ग्रासिएला कोन्कास
* टन कपम्यान
* जेस्पर क्रिस्टेनसेन
* विलियम क्रिस्टी
* डोम आन्द्रे लाबर्गे
* मिरेल लगासे
* मार्सेल डे लाकोर्ट
* वान्डा लान्डोभ्स्का
* फ्रान्कोइस लेन्गेले
* गुस्ताभ लियोनहार्ड
* हेरोल्ड लेस्टर
* एरे लिभोनेन
* क्रिस्टोफर लुइस
* जर्ज माल्कम
* एलेसान्ड्रो डे मार्चि
* जर्ज मार्टिन
* बिट्रिस मार्टिन
* मित्जी मेयरसन
* फ्र्याङ्क मेन्टो
* ओस्कार मिलानी
* डेभिड मोरोनी
* लार्स उलरिक मोर्टेनसेन
* एर्व निक्वे
* ह्यांक नक्स
* एन्थोनी न्यूम्यान
* ब्रिजिट ओडेबर्ग
* सीन ओरियाडा
* गाइ पेन्सन
* ट्रेभर पिनोक
* माल्कम प्राउड
* रेजान पोइरियर
* राफेल पुजाना
* डेभिड राइट
* ब्लान्दिना रानु
* मारियो रास्किन
* इभ्स रेचस्टाइनर
* रोबर्ट डि रेसिना
* कार्ल रिक्टर
* स्कट रोस
* गिल्बर्ट रोलान्ड
* क्रिस्टोफ रुसो
* जुजाना रुजिचकोभा
* पीटर साइक्स
* हान्स नट स्वेन
* जानोस सेबेस्टियन
* सेम्पेयात त्वःति ।
* पावेल सिवचक 
* त्स्वेतान्का सोजोभ्स्का
* मार्टिन सौटर
* मिक्लोस स्पानि
* लॉरेन्ट स्टुअर्ट
* म्याककोय टायनर
* अर्मिन थालहेम
* कोलिन टिल्नी
* रोजलिन टुरेक
* एनेके उयटेनबोश
* सेलिन फ्रिश
* बारबरा हार्बच
* ईजी हाशिमोतो
* जिबे हेन्स्ट्रा
* फ्रेडरिक हरमनसन
* क्रिस्टोफर हगवुड
* निकी हप्किन्स
* एलिन जिलबेरिच
* टेरेन्स चार्ल्सटन
* एलिजाबेथ चोजनका
* माइकल जार्भिस
* रुगिएरो गेर्लिन
* आन्द्रियास स्टेयर

## स्वयादिसँ
* हार्पसिकर्द
पुचः:बाजं
चीज

thumb|बोर्डय् ब्वयातःगु अन्तर्राष्ट्रिय चीज
thumb
**चीज** धयागु थी थी जनावरया दुरुं दयेकीगु दुरुया छता नसाः खः। हलिमय् यक्वं ताजिया चीज दु, गथेकि चेडर, स्विस, व प्रोभोलोन।

चीजया रुप, बनावट, रङ्ग व सवाः यक्वं थीथी खँं नं प्रभावित याइ। थुकिलि दुरुया स्रोत (दसु सा बाय् दुगु), दुरु पाश्चराइज प्रक्रिया, चिजय् बटरफ्याटया मात्रा, ब्याक्टेरिया व मोल्द, चिज गथे यानाः दयेकूगु, चिजय् गुलि फ्यात दु, व चिज गुलि पुलां आदि खँया यक्व प्रभाव जुइ।

## उत्पत्ति
इतिहास च्वये न्ह्यःनिसें हे मनूतय्सं चीज दयेका वयाच्वंगु खः। दकलय् न्हापां चीज गबले दयेकल धका सीके मफुनि, तर करिब ४००० ईसापूर्वय् सुमेरियनतयेसं चीज नयेगु यागु सी दु। 

## ब्वथला
चीजयात वर्गिकृत यायेगु यक्वं थी थी तरिका दु । थुकियात ब्वथलेगु छुं पह थथे दु:
alt=|thumb|सिँया बोर्डय् छुं चीज

* चीज गुलि ई तक "एज्द" जुइधुंकल ?
* चीजया बनावट बाय् तेक्सचर। थुकी हार्ड, सफ्ट व सफ्टर दुथ्याः।
* चीज गथे यानाः दयेकल ?
* चीज गुलि सवाः दु।
* चीज दयेकेत गुकथंया दुरु छ्यःगु खः। थ्व मुख्यतः गुम्ह पशुया दुरु छ्यल (गथेकि सा, फैचा, व दुगुचा) ला। नापं जनावरया आहारं नं वयागु दुरुं दयेकीगु चीजया ताजियात लिच्वः लाकेफु।
* चीजय् गुलि दाः दु ?
* चीजया रंग गथे च्वं (साधारण उं म्हासुगु व तुयुगु खः)

चीजया पलेसा छ्यलीगु गुलिसिनं कृतिम नसा नं दु। थुकियात चीज एनालोग धाइ ।

थी थी ताजिया चीजय् दुथ्याः :


किपा:La_Fourrière_(cheese).jpg|alt=A heart-shaped goat milk cheese from France.| फ्रान्सं वःगु नुगःया आकारया दुगुया दुरुया चीज ।
किपा:Feta_Cheese.jpg|alt=Feta cheese| फेता चीज
किपा:Parmigiano-Reggiano_from_Osteria_Ristorante_Italiano.jpg|alt=Paremesan Cheese| पारमेसान चीज
किपा:Swiss_cheese_and_garlic_cheese.jpg|alt=Emmental and Boursin cheese| इमेन्टल व बोर्सिन चीज
किपा:Crumbly_cheese.jpg|alt=Crumbly cheese| क्रम्ब्ली चीज
किपा:Brie_Cheese_and_German_Beechwood_Smoked_cheese.jpg|alt=Smoked cheese and Brie Cheese| स्मोक्ड चीज व ब्रि चीज
किपा:A_Swiss_Cheese_at_home.jpg|alt=Swiss Cheese| स्विस चीज
किपा:Bleu_de_Gex.jpg|alt=Bleu de Gex Blue Cheese| ब्लु दे गेक्स ब्लू चीज
किपा:A_big_blue_cheese.jpg|alt=Gorgonzola Cheese| गोर्गोन्जोला चीज
किपा:A_Pecorino_cheese_plate_at_Hong_Kong.jpg|alt=Pecorino cheese| पेकोरिनो चीज
किपा:Camembert_cheese.jpg|alt=Camembert cheese| क्यामेम्बर्ट चीज
किपा:Mozzarella_cheese_ball_with_cherry_tomatoes_and_basil.jpg|alt=Mozzarella Cheese| मोत्सारेला चीज
किपा:Le_Cendrillon_Alexis_de_Portneuf.jpg|alt=Le Cendrillon Alexis de Portneuf| ले सेन्ड्रिलन एलेक्सिस दे पोर्टन्युफ
किपा:Berkswell_cheese.jpg|alt=Berkswell Cheese| बर्कस्वेल चीज
किपा:Parmigiano-Reggiano_in_hk.jpg|alt=Parmigiano-Reggiano| पार्मिजियानो-रेजियानो
किपा:Époisses_cheese.JPG|alt=Époisses| इपोइसेस
किपा:Blue_Cheese_plate_from_Nicholini's.jpg|alt=Blue Cheese| ब्लु चीज
किपा:Cacio_cavallo_with_slices.jpg|alt=Cacio Cavallo| कासिओ काभालो
किपा:Edam_cheese_with_knife.jpg|alt=Edam Cheese| एडम चीज
किपा:12_month_manchego_cheese_plate_with_nuts.jpg|alt=Manchego| मान्चेगो
किपा:Rians_Goat_Cheese_with_Ash_in_Supermarket.jpg|alt=Goat Milk Cheese| दुगुचाया दुरु चीज


## स्वयादिसँ
* नसाः

## लिधंसा

पुचः:नसाः
छ्वयेगु

**छ्वयेगु**, छुं चीज वा प्राणीयातं छुं निश्चित उद्देश्यया निंतिं छगू थासं मेगु थासय् यंकिगु ज्या ख। थथे यंकिगु ज्या भौतिक, भर्चुअल वा वैचारिक थासय् जुइफु। छ्वयेगु ज्याखँया सुरुवात याइम्ह  **छ्वइम्ह** खः। मनुतेगु विषयय् धाःसा "छ्वयेगु" ज्यां मेपिन्त छगू थासं मेगु भौतिक थासय् वनेत निर्देशन बीगु ज्या नं दुथ्याइ। थथे छ्वइगु स्वेच्छां वा जबरजस्ती जुइफु।

## छ्वयेगु व इच्छा
छ्वयेगु सामान्यतया छगू इच्छाशक्तिया ज्या ख, गुकियात छ्वइम्हसिया आशय व उद्देश्य माः गुकिलिं छुं वस्तु छ्वयेगु जुइ। 

## हसना (मेसेज) छ्वयाच्वन
[thumb|[ओक्लाहोमा|ओक्लाहोमाया छम्ह मिसां थःगु  मोबाइल दिभाइसय् छ्वयाहःगु टेक्स्ट (हसना) कयाच्वंगु।]]
पौ (हुलाक) थेंज्याःगु भौतिक माध्यमं वा इमेल व टेक्स्टिङ थेंज्याःगु इलेक्ट्रोनिक माध्यमं हसना छगू थासं मेगु थासय् छ्वयेछिं। छम्ह मध्यस्थ माध्यम छ्यला छम्ह मनू वा थासं मेगु थासय् यंकीगु च्वयातःगु च्वखँ संचार यायेगु प्रचलन थ्यं-मथ्यं च्वयेगु चलनया आविष्कारया ई निसें हे जूगु खः। अथे जुसां औपचारिक हुलाक प्रणालिया विकास यक्व लिपा जुल। च्वखँ प्रसारया निंतिं संगठित डाक सेवाया न्हापांगु दस्तावेज इजिप्टय् खनेदु, गन फारोतेसं राज्यया दक्वं भूभागय् थःगु घोषणा छ्वयेत डाक छ्येलातःगु (ईसापूर्व २४०० निसेंया) दसिं दु ।  दकलय् पुलांगु थन्याःगु हसनाया कुचा नं इजिप्तय् लूगु दु, गुकि ईसापूर्व २५५या ख। 

## सामान व बस्तु छ्वयेगु
thumb|ड्रोनं सामान छगू थासं मेगु थासय् छ्वयाच्वंगु।
भौतिक वस्तु नं छगू थासं मेगु थासय् थीथी कारणं छ्ययेछिं। थहे छ्वइबिले छ्वइम्ह, काइम्ह (प्राप्तकर्ता) वा मेमेपिनिगु फाइदा जुइफै। तापाकं न्यायेगु (तेलेपर्चेजिङ्ग)या निंतिं, बाय् सिरपाया निंतिं सामान छ्वयेगु या। अन्तर्राष्ट्रिय व्यापार मुख्यतः छगू थासं मेगु थासय् सामान छ्वयेगुलिइ केन्द्रित जुइ। कार्गो छ्वयेगु ज्यायात अःपुकेत प्याकेजिङ्ग, कन्टेनराइजेशन व थुज्वःगु मेमेगु ज्यासः व उद्योगया विकास जूगु दु । सामानया लिसें हसना नं कूरियर बाय् हुलाकया सेवापाखें छ्वयेफै। 

## मनू छ्वयेगु
छम्ह मनू वा मनूतय्गु पुचःयात थीथी कारणं थाय्थासय् छ्वयेछिं। अले छम्ह मनुखं मेम्ह मनूयात गनं *छ्वयाहःगु* तथ्यं प्रायः छ्वयाहःम्ह मनू थःगु हे इच्छां हे मवःगु धइगु खँ थुइकेछिं। दसुया निंतिं, मभिंगु ज्या याइपिं मनूतेत जेल वा हिरासतय् छ्वयेगु, स्कूलं पितना छ्वयेगु, थःगु थाय्बासं निर्वासित याना छ्वयेगु, वा दुर्गम वा अप्रतिकूल थासय् छ्वयेगु। उकिया अःखः मनूतय्सं अन्वेषण यायेगु, वा छुं व्यक्तिगत फाइदा वा सार्वजनिक हित प्राप्त यायेगु निंतिं थीथी थाय् छ्वयेगु स्वयंसेवा वा अभियान तकं यायेफु। गुलिखे अवस्थाय् मनूतेत खतरां चीकेत छगू थासं मेगु थासय् *छ्वयेफु*।

## लिधंसा

पुचः:यासु
द सेकेन्द सेक्स

***द सेकेन्द सेक्स*** ( फ्रेञ्च भासय् *The Second Sex* ) फ्रान्सेली अस्तित्ववादी दार्शनिक साइमन द विभोया सन् १९४९या सफू ख, गुकिलि च्वमिं वर्तमान समाजय् नापं इतिहासया दक्वं ईलय् मिसातेगु व्यवहारया खँल्हानादिल। वय्कलं सन् १९४६ निसें १९४९या दथुइ करिब १४लाय् थ्व सफूया अनुसन्धान व च्वयेगु ज्या यानादिल  वय्कलं थ्व सफू निगु खण्डय् पिथनादिल: *तथ्य व मिथक*, व *जीवित अनुभव* । छुं अध्याय न्हापां *लेस टेम्प्स मोर्डेन्स* पत्रिकाय् पिथंगु दु।  

ब्यूभोयरया दकलय् नांजाःगु व विवादास्पद सफूत मध्ये छगू ( भ्याटिकनं प्रतिबन्ध याःगु), *द सेकेन्द सेक्सयात* मिसावादी दर्शनया छगू भूमिगत कृतिया रुपय् कायेगु या,  व नि झ्वःया मिसावादया न्हेलुवाया कथं नालेगु या। 

## स्वयादिसँ
* साइमन द विभो
* मिसावाद

## लिधंसा

पुचः:सफू
नेपाललिपिया थीथी चिं

नेपाललिपिइ थीथी आखः नापं आखःयात ब्वनेत ग्वहालि यायेगु निंतिं थीथी चिं छ्यलीगु या। थथे छ्यलीगु चिंतेगु थःगु हे अर्थ मदयेफु बाय् अर्थ थाय् कथं पायेफु। 

## ताजि
आखःग्वः नापं नेपाललिपिइ थीथी चिंया छ्यला नं दु। नेपाललिपिइ छ्यलीगु छुं मू चिं थथे दु :
* मंगल चिं: छमां चिं (ॐ, स्वस्तिक आदि), शुभशमाप्ति चिं
* झासु चिं: खँग्वः झासु (,), बाझासु (;) व त्याक्क झासु (छत्याक्क "।" व नित्याक्क "॥") 
* तँसा चिं: गनं छुं आखः त्वफिसाः त्वफिगु आखः दुथ्यायेकेत छ्यलीगु चिं (%, *)
* हिलाबुला चिं: आखः न्ह्यने ल्युने जुसा, ल्युनेयात न्ह्यने व न्ह्यनेयात ल्युने यंकेत छ्यलीगु ल्याः आख। 
* म्हुसा चिं: फुतिझ्वः, चीध्वःझ्वः, थथ्या क्वथ्या झ्वः, गुणन चिं "x" , क्वथा चिं "()"
* मात्रा त्वःफू चिं
* सांकेतिक ल्या
* थाय्जाय्काः चिं
* विशिष्ट चिं
* चीहा नां चिं

## स्वयादिसँ
* नेपाललिपि

## लिधंसा

पुचः:नेपाललिपि
इलिनोइ खुसि

**इलिनोइ खुसि**  मिसिसिपी खुसिया छगू मू सहायक खुसि खः गुकिया हाकः ति दु।  अमेरिकाया इलिनोइ राज्यय् लाःगु थ्व खुसिया ड्रेनेज बेसिन   दु।  इलिनोइ खुसिया शुरुवात शिकागो महानगरीय क्षेत्रय् दिस प्लेन्स व कान्काकी खुसिया संगमं जुइ, व थ्व सामान्यतया इलिनोइ पार यानाः दक्षिणपश्चिमय् वनि, गनं थ्व ग्राफ्टन, इलिनोइया लिक्क मिसिसिपीइ क्वचाइ। थुकिया ड्रेनेज बेसिन दक्षिणपूर्वी विस्कन्सिन, उत्तरपश्चिमी इन्डियाना, व मध्य इलिनोइसया नापं दक्षिणपश्चिमी मिशिगनया छगू तसकं चिधंगु क्षेत्रय् थ्यं। थुकिया तटय् यक्व खुसिया बन्दरगाह दु, गुकिलि दकलय् तःधंगु, पियोरिया, इलिनोइ नं ला। खुसिया ऐतिहासिक व मनोरञ्जन क्षेत्रय् स्टार्भड रक, व अन्तर्राष्ट्रिय महत्त्वपूर्ण आर्द्रभूमि एमिक्वान कम्प्लेक्स व डिक्सन वाटरफाउल रिफ्युज ला ।

थ्व खुसि ग्रेट लेक्सयात मिसिसिपीनाप स्वाइगु मू लःया मार्गया रुपय् मूल अमेरिकी व फ्रान्सेली व्यापारीतेगु दथुइ महत्त्वपूर्ण जुयाच्वन। थ्व खुसिया सिथय् च्वंगु फ्रान्सेली औपनिवेशिक बस्तीं १७गु व १८गु शताब्दीइ इलिनोइ कन्ट्रीया नामं म्हसीकिगु थाय् या केन्द्र दयेकल। १९गु शताब्दीइ इलिनोइ व मिशिगन नहर व हेनेपिन नहर दयेकेधुंका मिशिगन पुखु व मिसिसिपी दथुइ स्वापूया रुपय् थ्व खुसिया भूमिका आधुनिक औद्योगिक जहाजया युगय् विस्तारित जुल। इलिनोइं आः इलिनोइ जलमार्गया आधार दयेकी, गुकिलिं खुसिया नेभिगेसन व व्यावसायिक जहाजया क्षमतायात विस्तार याःगु दु।

## नगर क्षेत्र
थ्व खुसिया नापंया नगर थथे दु: 

*बाथ
*बियर्दस्ताउन
*ब्राउनिंग
*सिलिकोथे
*शिकागो
*श्यानाहन
*क्रेभ कोर
*इस्ट पिओरिया
*फ्लोरेन्स
*ग्राफ्टन
*हार्डिन
*हभाना
*हेन्नेपिन
*हेन्री
*क्याम्प्सभिल
*किङ्गस्टन माइनस्
*लासाल
*लाकोन
*लिभरपूल
*मार्सेल्स
*मेरेडोसिया
*मरिस
*न्याप्लेत
*नेपल्स
*नर्थ युतिका
*ओगल्सबी
*अतावा
*पर्ल
*पेकिन
*पियोरिया
*पियोरिया हाइत्स
*पेरु
*रोम
*सेनेका
*स्प्रिंग बे
*स्प्रिंग भ्याली
*भ्याली सिटी

 

## स्वयादिसँ
* इलिनोइ

पुचः:इलिनोइ
पुचः:Coordinates on Wikidata
रोजर्स पार्क, शिकागो

**रोजर्स पार्क** इलिनोइया शिकागोया नर्थ साइदया छगू त्वाः ख। थ्व त्वाः शिकागोया ७७गू नगर मान्यता प्राप्त सामुदायिक क्षेत्रय् छगू ख।लूप लागां  तापाक्क उत्तरय् लाःगु थ्व त्वाः मिशिगन पुखुया सिथय् दु। थ्व थासय् वांगु केब, २०गु शताब्दीया प्रारम्भिक वास्तुकला, लाइभ थिएटर, बार, रेष्टुरेन्ट, व समुद्र तट दु। रोजर्स पार्क थःगु नश्लीय व सांस्कृतिक विविधताया निंतिं नांजा: *शिकागो सन-टाइम्सया* कथं, थ्व समुदाय समग्र रुपय् शहरया जातीय झ्वः नाप दकलय् अप्व ज्वः। 

थ्व समुदायया उत्तरय् जुनवे टेरेस व हावर्ड स्ट्रिटया नापं इभान्स्टन नगर, पश्चिमय् रिज बुलेभार्ड, दक्षिणय् देभन एभिन्यु व एजवाटर त्वाः व पूर्वय् मिशिगन पुखुया सीमा ला। थुकिया तपेंक पश्चिमया वेस्ट रिज सन् १८९०या दशक तक्क रोजर्स पार्कया छगू भाग ख व आः नं गबलें गबलें "वेस्ट रोजर्स पार्क"या रुपय् नं नांजाः। सन् १९००या दशकया सुरुइ थौंया लोयोला विश्वविद्यालय शिकागोया मू क्याम्पस थ्व त्वाःया दक्षिणपूर्वी छ्याकःलय्, पुखुया सिथय् पलिस्था जुल।

## भूगोल
रोजर्स पार्क सामुदायिक लागा # १ खः । थ्व शहरया दकलय् उत्तरपाखे लाः,लूपं   तापाक्क। 

## स्वयादिसँ
* शिकागो
* शिकागो त्वाः लागातेगु धलः

## लिधंसा

पुचः:Coordinates on Wikidata
पुचः:शिकागोया त्वाः
पुचः:शिकागो
𑐢𑐩𑑂𑐩𑐥𑐡

***𑐢𑐩𑑂𑐩𑐥𑐡***  𑐧𑐸𑐡𑑂𑐢 𑐢𑐬𑑂𑐩𑐫𑐵 𑐟𑐶𑐥𑐶𑐟𑐎 𑐐𑑂𑐬𑐣𑑂𑐠𑐫𑐵 𑐳𑐸𑐟𑑂𑐟𑐥𑐶𑐟𑐎𑐫𑐵 𑐏𑐸𑐡𑑂𑐡𑐎𑐣𑐶𑐎𑐵𑐫𑐫𑐵 𑐕𑐐𑐸 𑐨𑐵𑐐 𑐏𑑋 𑐠𑑂𑐰 𑐐𑑂𑐬𑐣𑑂𑐠 𑐧𑑁𑐡𑑂𑐢 𑐳𑑄𑐳𑑂𑐎𑐺𑐟𑐶𑐂 𑐨𑐐𑐰𑐵𑐣 𑐧𑐸𑐡𑑂𑐢𑐫𑐵 𑐴𑐾 𑐰𑐵𑐞𑐷𑐫𑐵 𑐬𑐸𑐥𑐫𑑂 𑐣𑐵𑐮𑐾𑐐𑐸 𑐫𑐵𑑋 𑐠𑑂𑐰 𑐐𑑂𑐬𑐣𑑂𑐠 𑐠𑐾𑐬𑐰𑐵𑐡 𑐟𑐶𑐥𑐶𑐟𑐎𑐫𑐵 𑐡𑐎𑑂𑐮𑐾 𑐣𑐵𑑄𑐖𑐵𑑅𑐐𑐸 𑐐𑑂𑐬𑐣𑑂𑐠𑐫𑑂 𑐕𑐐𑐹 𑐏𑑋 

*𑐢𑐩𑑂𑐩𑐥𑐡* 𑐏𑑃𑐐𑑂𑐰𑑅 𑐣𑐶𑐐𑐸 𑐏𑑃𑐐𑑂𑐰𑑅 *𑐢𑐩𑑂𑐩* 𑐰 *𑐥𑐡* 𑐳𑑂𑐰𑐵𑐣𑐵 𑐡𑐫𑐵𑐰𑑅𑐐𑐸 𑐏𑑃𑐐𑑂𑐰𑑅 𑐏𑑋 𑐢𑐩𑑂𑐩𑐫𑐵 𑐀𑐬𑑂𑐠 𑐧𑐸𑐡𑑂𑐢𑐫𑐵 𑐡𑐬𑑂𑐱𑐣  𑐰 *𑐥𑐡*𑐫𑐵 𑐀𑐬𑑂𑐠 𑐟𑐸𑐟𑐶 𑐰𑐵 𑐠𑑂𑐰 𑐳𑐣𑑂𑐡𑐬𑑂𑐨𑐫𑑂 𑐩𑐵𑐬𑑂𑐐 𑐏𑑋

## 𑐢𑐩𑑂𑐩𑐥𑐡𑐫𑐵 𑐰𑐐𑑂𑐐
𑐢𑐩𑑂𑐩𑐥𑐡𑐫𑐵𑐟 "𑐰𑐐𑑂𑐐" 𑐰𑐵 "𑐰𑐐𑑂𑐐𑑀" 𑐢𑐵𑐐𑐸 𑐥𑐸𑐔𑐮𑐫𑑂 𑐧𑐵𑐫𑐵𑐟𑑅𑐐𑐸 𑐡𑐸𑑋 𑐢𑐩𑑂𑐩𑐥𑐡𑐫𑑂 𑐣𑐷𑐏𑐸𑐐𑐸 𑐰𑐐𑑂𑐐 𑐡𑐸𑑋 𑐢𑐩𑑂𑐩𑐥𑐡𑐫𑐵 𑐰𑐐𑑂𑐐𑐟 𑐠𑑂𑐰 𑐎𑐠𑑄 𑐡𑐸-

## 𑐮𑐶𑐢𑑄𑐳𑐵

## 𑐳𑑂𑐰𑐫𑐵𑐡𑐶𑐳𑑃
*𑐧𑐸𑐡𑑂𑐢 𑐢𑐬𑑂𑐩

पुचः: 𑐧𑐸𑐡𑑂𑐢 𑐢𑐬𑑂𑐩
यमकवग्ग

**यमकवग्ग** बुद्ध धर्मया तिपितक ग्रन्थया सुत्तपितकया खुद्दकनिकायया धम्मपदया छगु भाग ख। थ्व वग्ग बाय् पुचः बौद्ध संस्कृतिइ भगवान बुद्धया हे वाणीया रुपय् नालेगु या। थ्व ज्वः नःगु सूत्रतेत मुंकातःगु वग्ग बाय् पुचः ख। यमकवग्गय् सकलय् २०पु उपदेश दु। मनया भूमिका थुइकेबलय् झीगु जीवनयात गुकथं हितकर व अहितकर कर्मं आकार बी धकाः सीकेगु खँ थुकिलि कनातःगु दु। 

धम्मपदया न्हापांगु अध्याय यमकवग्गयात “जोडीया अध्याय” वा “ज्वरा सूत्र” धकाः म्हसीकिगु या। थ्व वर्गय् प्रत्येक शिक्षा अःखः ज्वरा सूत्रय् खनेदु, गुकिलिं विपरीत मानसिक अवस्थां गुकथं तसकं पाःगु लिच्वः पिकाइ धकाः क्यनातःगु दु।

मू सन्देश धयागु मनया प्राथमिकता खः । बुद्धं स्यनाबिज्याःगु दु कि सकतां कर्म — बांलाःगु वा बांमलाःगु — मनं हे शुरु जुइ । अपवित्र मनं दुःख ब्वलंकी, शुद्ध मनं सुख ब्वलंकी ।

## मू विषयवस्तु

मन दक्वसिबें न्ह्यःने लाः : झीगु बिचालं झीगु न्ववायेगु, ज्याखँ व अन्ततः झीगु भाग्ययात आकार बी ।

कारण व लिच्वः : हानिकारक बिचाः व कर्मं दुःख बी, गथे गाढाया घःचा द्वहंया तुति लिउलिउ वनी। भिंगु बिचालं गुबलें त्वःती मखुगु किचः थें  सुख बी ।

नैतिक अनुशासन : क्रोधयात चीकेगु, संयम ब्वलंकेगु व मननशील आचरणया अभ्यास यायेगुलिइ बः बियातःगु दु ।

आत्मजिम्मेवारी: थःगु हे मन हे बन्धन व मुक्ति निगुलिंया स्रोत खः ।

## सार

यमकवग्गं मानवीय अनुभवया द्वैध प्रकृतियात उजागर याःगु दु— क्रोध व शान्त, घृणा व करुणा, लापरवाही व मननशीलतां गुकथं बिस्कं पाःगु लिच्वः पिकाइ। थुकिं स्यनी कि शान्तिया लँपु थःगु हे मनय् प्रभुत्व कासें शुरु जुइ ।

## स्वयादिसँ
* तिपिटक

पुचः:तिपिटक
𑐀𑐎𑐶𑐩𑐣𑐶𑐡 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫

**𑐀𑐎𑐶𑐩𑐣𑐶𑐡 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫** 𑐰𑐵 𑐥𑑂𑐬𑐠𑐩 𑐥𑐵𑐬𑐳𑐷 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫 (𑐥𑐱𑑂𑐔𑐶𑐩𑐷 𑐂𑐟𑐶𑐴𑐵𑐳𑐎𑐵𑐬𑐟𑐾𑐳𑑄 𑐧𑑂𑐫𑐹𑐐𑐸 𑐣𑐵𑑄) ( 𑐥𑐸𑐮𑐵𑑄 𑐥𑐵𑐬𑐳𑐷: 𐎧𐏁𐏂 𑐰𑐵 '𑐖𑑆𑐵𑐳𑐵') (𑑕𑑕𑑐-𑑓𑑓𑑐 𑐃𑐳𑐵 𑐥𑐹𑐬𑑂𑐰) 𑐥𑐱𑑂𑐔𑐶𑐩𑐷 𑐊𑐱𑐶𑐫𑐵𑐫𑑂 𑐡𑐹𑐐𑐸 𑐕𑐐𑐹 𑐥𑑂𑐬𑐵𑐔𑐷𑐣 𑐥𑐵𑐬𑐳𑐷 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫 𑐏। 𑐠𑑂𑐰 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫𑐫𑐵 𑐥𑐮𑐶𑐳𑑂𑐠𑐵 𑑕𑑕𑑐 𑐃𑐳𑐵 𑐥𑐹𑐬𑑂𑐰𑐫𑑂 𑐳𑐵𑐂𑐬𑐳 𑐩𑐴𑐵𑐣𑑄 𑐫𑐵𑐣𑐵𑐡𑐷𑐐𑐸 𑐏। 𑐖𑐬𑑂𑐎𑑂𑐳𑐾𑐳 𑐥𑑂𑐬𑐠𑐩𑐫𑐵 𑐱𑐵𑐳𑐣𑐎𑐵𑐮𑐫𑑂 𑐠𑑂𑐰 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫 𑐠𑑅𑐐𑐸 𑐡𑐎𑐮𑐫𑑂 𑐔𑐎𑑄𑐐𑐸 𑐳𑐷𑐩𑐵 𑐟𑐎 𑐠𑑂𑐫𑐣। 𑐠𑑂𑐰 𑐂𑐮𑐫𑑂 𑐠𑑂𑐰 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫𑐫𑐵 𑐥𑐱𑑂𑐔𑐶𑐩𑐫𑑂 𑐎𑑂𑐬𑐷𑐩𑐶𑐫𑐵 𑐥𑑂𑐬𑐵𑐫𑐡𑑂𑐰𑐷𑐥, 𑐧𑐵𑐮𑑂𑐎𑐣 𑐰 𑐥𑐹𑐬𑑂𑐰𑐷 𑐫𑐹𑐬𑑀𑐥 𑐣𑐶𑐳𑐾𑑄 𑐥𑐹𑐬𑑂𑐰𑐫𑑂 𑐳𑐶𑐣𑑂𑐢𑐸 𑐳𑑂𑐰𑐣𑐶𑐐𑑅 𑐟𑐎 𑐠𑑂𑐫𑐣। 𑐠𑑂𑐰 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫 𑐀𑐧𑐶𑐮𑐾𑐫𑐵 𑐴𑐮𑐶𑑄𑐫𑐵 𑐡𑐎𑐮𑐫𑑂 𑐟𑑅𑐢𑑄𑐐𑐸 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫 𑐏𑑅। 𑐠𑑂𑐰 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫𑐫𑐵 𑐎𑐸𑐮 𑐎𑑂𑐲𑐾𑐟𑑂𑐬𑐦𑐮 𑑕.𑑕 𑐩𑐶𑐮𑐶𑐫𑐣 𑐰𑐬𑑂𑐐 𑐎𑐶𑐮𑑀𑐩𑐷𑐚𑐬 (𑑒.𑑑 𑐩𑐶𑐮𑐶𑐫𑐣 𑐰𑐬𑑂𑐐 𑐩𑐵𑐂𑐮) 𑐡𑐫𑐵𑐔𑑂𑐰𑐣। 𑐠𑑂𑐰 𑐣𑐵𑐥𑑄 𑐠𑑂𑐰 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫𑐫𑐵𑐟 𑐴𑐮𑐶𑑄𑐫𑐵 𑐣𑑂𑐴𑐵𑐥𑐵𑑄𑐐𑐸 𑐩𑐴𑐵𑐱𑐎𑑂𑐟𑐶 𑐢𑐎𑐵 𑐣𑑄 𑐩𑑂𑐴𑐳𑐷𑐎𑐶𑐐𑐸 𑐫𑐵। 𑐠𑑂𑐰 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫𑐫𑐵 𑐥𑐟𑐣 𑐀𑐮𑐾𑐎𑑂𑐖𑐾𑐣𑑂𑐡𑐬𑐫𑐵 𑐴𑐩𑐮𑐵𑑄 𑐖𑐸𑐮। 

𑐠𑑂𑐰 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫𑑄 𑐣𑐶𑐐𑐸 𑐱𑐟𑐵𑐧𑑂𑐡𑐶 𑐳𑑂𑐰𑐫𑐵 𑐀𑐥𑑂𑐰 𑐳𑐩𑐫 𑐟𑐎 𑐴𑐮𑐶𑑄𑐫𑐵 𑐕𑐐𑐹 𑐟𑑅𑐢𑑄𑐐𑐸 𑐨𑐹𑐨𑐵𑐐 𑐠𑑅𑐐𑐸 𑐀𑐢𑐷𑐣𑐫𑑂 𑐟𑐫𑐾𑐦𑐟। 𑑔𑑘𑑐 𑐃𑐳𑐵 𑐥𑐹𑐬𑑂𑐰𑐫𑑂 𑐂𑐬𑐵𑐣𑐫𑐵 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫 𑐠𑑅𑐐𑐸 𑐡𑐎𑐮𑐫𑑂 𑐔𑐎𑑄𑐐𑐸 𑐳𑐷𑐩𑐵𑐫𑑂 𑐠𑑂𑐫𑐣। 𑐨𑐵𑐬𑐟𑐫𑐵  𑐳𑐶𑐣𑑂𑐢𑐸 𑐳𑑂𑐰𑐣𑐶𑐐𑑅 𑐣𑐶𑐳𑐾𑑄 𑐩𑐶𑐳𑑂𑐬𑐫𑐵 𑐣𑐵𑐂𑐮 𑐏𑐸𑐳𑐶  𑐧𑐾𑐣𑑂𑐐𑐵𑐖𑐷 𑐟𑐎𑐫𑐵 𑐰𑐬𑑂𑐟𑐩𑐵𑐣 𑐮𑐷𑐧𑐶𑐫𑐵𑐫𑐵 𑐎𑑂𑐲𑐾𑐟𑑂𑐬 𑐰 𑐫𑐹𑐬𑑀𑐥𑐫𑑂 𑐡𑐾𑐣𑑂𑐫𑐸𑐧 𑐏𑐸𑐳𑐶𑑄 𑐣𑐶𑐳𑐾𑑄 𑐩𑐢𑑂𑐫 𑐊𑐱𑐶𑐫𑐵 𑐟𑐎 𑐠𑑂𑐰 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫 𑐡𑐫𑐵𑐔𑑂𑐰𑐣। 𑐠𑑂𑐰 𑐥𑑂𑐬𑐵𑐔𑐷𑐣 𑐂𑐟𑐶𑐴𑐵𑐳𑐫𑐵 𑐡𑐎𑐮𑐫𑑂 𑐟𑑅𑐢𑑄𑐐𑐸 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫𑐫𑑂 𑐕𑐐𑐹 𑐏𑑅। 

𑐥𑐵𑐬𑑂𑐳 , 𑐂𑐬𑐵𑐣𑐷 𑐥𑐛𑐵𑐬𑐫𑐵 𑐡𑐎𑑂𑐲𑐶𑐞-𑐥𑐱𑑂𑐔𑐶𑐩𑐫𑐵 𑐠𑐵𑐳𑑄 𑐠𑑂𑐰 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫𑐫𑐵 𑐬𑐵𑐖𑐰𑑄𑐱𑑄 𑐳𑐟𑑂𑐟𑐵 𑐮𑑂𑐴𑐵𑐟𑐫𑑂 𑐮𑐵𑐎𑐹𑐐𑐸 𑐏। 𑐫𑐎𑑂𑐰 𑐱𑐟𑐵𑐧𑑂𑐡𑐶 𑐟𑐎 𑐠𑑂𑐰 𑐎𑑂𑐲𑐾𑐟𑑂𑐬𑐫𑑂 𑐱𑐵𑐳𑐣 𑐫𑐵𑐫𑐾𑐢𑐸𑑄𑐎𑐵 𑐠𑑂𑐰 𑐬𑐵𑐖𑐰𑑄𑐱𑐫𑐵 𑐳𑐡𑐳𑑂𑐫𑐫𑑂 𑐕𑐩𑑂𑐴 𑐳𑐵𑐂𑐬𑐳 𑐩𑐴𑐵𑐣𑑄 𑐩𑐾𑐜𑐶𑐫𑐣 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫, 𑐮𑐶𑐜𑐶𑐫𑐣 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫 𑐰 𑐧𑐾𑐧𑐷𑐮𑑀𑐣𑐶𑐫𑐣 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫 𑐟𑑂𑐫𑐵𑐎𑐵 𑐠𑑂𑐰 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫𑐫𑐵 𑐥𑐮𑐶𑐳𑑂𑐠𑐵 𑐫𑐵𑐣𑐵𑐡𑐶𑐮। 𑐰𑐫𑑂𑐎𑐮𑑄 𑐡𑐫𑐾𑐎𑐵𑐡𑐷𑐐𑐸 𑐱𑐵𑐳𑐣 𑐣𑐶𑐳𑑅 𑐡𑑃 𑐟𑐎 𑐡𑐫𑐵𑐔𑑂𑐰𑐣 𑐰 𑐮𑐶𑐥𑐵 𑑓𑑓𑑐𑐃𑐥𑐹𑐳 𑐀𑐮𑐾𑐎𑑂𑐖𑐾𑐣𑑂𑐡𑐬𑐫𑐵 𑐮𑑂𑐴𑐵𑐟𑑄 𑐠𑑂𑐰 𑐱𑐵𑐳𑐫𑐵 𑐥𑐟𑐣 𑐖𑐸𑐮। 𑐠𑑂𑐰 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫𑐫𑐵 𑐰𑐶𑐖𑐫𑐫𑐵 𑐕𑐸𑑄 𑐴𑐾 𑐡𑑃 𑐢𑐸𑑄𑐎𑐵 𑐀𑐮𑐾𑐎𑑂𑐖𑐾𑐣𑑂𑐡𑐬𑐫𑐵 𑐩𑐺𑐟𑑂𑐫𑐸 𑐖𑐸𑐮। 𑐠𑐸𑐎𑐶𑐫𑐵 𑐮𑐶𑐔𑑂𑐰𑑅𑐫𑐵 𑐎𑐠𑑄 𑐥𑐹𑐬𑑂𑐰 𑐀𑐔𑐩𑐾𑐣𑐶𑐡 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫𑐫𑐵 𑐨𑐹𑐩𑐶𑐫𑐵 𑐀𑐏𑐞𑑂𑐜𑐟𑐵 𑐣𑐲𑑂𑐚 𑐖𑐸𑐮। 𑐠𑑂𑐰 𑐨𑐹𑐩𑐶 𑐠𑐷𑐠𑐷 𑐱𑐵𑐳𑐎𑐫𑐵 𑐀𑐢𑐷𑐣𑐫𑑂 𑐮𑐵𑐰𑐣। 𑐮𑐶𑐥𑐵 𑐠𑑂𑐰 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫 𑐡𑐹𑐐𑐸 𑐠𑐵𑐫𑑂 𑐳𑐾𑐮𑑂𑐫𑐹𑐳𑐶𑐡 𑐰 𑐟𑐮𑐾𑐩𑐶𑐎 𑐱𑐵𑐳𑐎𑐟𑐾𑐐𑐸 𑐀𑐢𑐷𑐣𑐫𑑂 𑐮𑐵𑐰𑐣।𑐀𑐣𑑂𑐟𑐟𑑅, 𑐂𑐬𑐵𑐣𑐷𑐟𑐾𑐳𑑄 𑐠𑑅𑐐𑐸 𑐳𑑂𑐰𑐟𑑄𑐟𑑂𑐬𑐟𑐵 𑐥𑐸𑐣𑑅 𑐥𑑂𑐬𑐵𑐥𑑂𑐟 𑐫𑐵𑐟 𑐰 𑐂𑐬𑐵𑐣𑐷 𑐥𑐛𑐵𑐬𑐫𑑂 𑐥𑐵𑐬𑑂𑐠𑐶𑐫𑐣 𑐳𑐵𑐩𑑂𑐬𑐵𑐖𑑂𑐫𑐫𑐵 𑐥𑐮𑐶𑐳𑑂𑐠𑐵 𑐖𑐸𑐮। 

## 𑐳𑑂𑐰𑐫𑐵𑐡𑐶𑐳𑑃
* 𑐂𑐬𑐵𑐣

𑐥𑐸𑐔𑑅:𑐂𑐬𑐵𑐣𑐫𑐵 𑐂𑐟𑐶𑐴𑐵𑐳
योमरी

**योमरी** छता नेवाः नसाः ख। 

## स्वयादिसँ
* नेवाः तजिलजि

पुचः:नसाः
योमरी पुन्हि

**योमरी पुन्हि**नेपाल सम्बतया थिंला पुन्हि खुन्हु हनिगु नखः ख। थ्व नखः बिले योमरी नयेगु या। 

## स्वयादिसँ
* नेवाः तजिलजि
* योमरी

पुचः: थिंला
पुचः: नेवाः तजिलजि
न्याइ रोरो किदुल

***न्यी रोरो किदुल*** (वा *न्याइ रारा किदुल* ) इन्डोनेसियाली लोककथाय् छम्ह अलौकिक प्राणी ख। सुन्दानी व जावानी पौराणिक कथाय् वय्कः दक्षिणी सागरया रानी खः ।

जावानी पौराणिक कथाय् कन्जेङ रतु किदुल धाःगु देव कपिङ तेलुया छगू सृजना ख। अथेहे, न्यी रोरो किदुल मूल रुपं सुन्दाया जुजुया छम्ह जक म्ह्याय् खः, गुम्हसित वया अबुम्हेस्यां वया सौतेनी/चिरिमांया कारणं  पितिना छ्वःगु खः।

गुलिसिनं न्यी रोरो किदुलयात कन्जेङ रातु किदुलया तुलना याइ, यद्यपि केजावेन विश्वासय् न्यी रोरो किदुल कन्जेङ रातु किदुलया वफादार अधीनस्थ ख।

न्यी रोरो किदुलया जाभाया प्रेत रानीया रुपय् थाय् लोककथा व पौराणिक कथाय् छगू लोकंह्वाःम्ह पात्र ख, व वय्कःया सुन्दानी राजकुमारीतेगु सौन्दर्यनाप नं स्वापू दु।

## नांछुना
*न्यी रोरो किदुलयात* थी-थी नाँअं म्हसीकिगु या, गुकिलिं वय्कःयागु उत्पत्तिया थी-थी बाखं, किंवदन्ती, मिथक, व वंशानुगत बाखंयात प्रतिबिम्बित याइ। वय्कःयात सामान्यतया *रातु लौत सेलाटन* व *गुस्ती कन्जेङ रातु किदुल* नं धाइ । जाभाया चलन कथं वय्कःया निंतिं आदरात्मक कथं *न्याइ*, *कन्जेङ*, व *गुस्ती* थें न्याःगु सम्मानजनक खँग्वः छ्यलिगु या।

गबलें गबलें, मनूतय्सं वय्कःयात *न्याइ लोरो किदुल* नं धाइ । जाभानिज *लोरो* "निगु", "पीडा" वा "दुःख"या निंतिं छगू होमोग्राफ ख। जबकि *रारा* (वा *रोरो* )या जाभानीया अर्थ "मिसामचा" ख। छम्ह डच अर्थोग्राफर कथं पुलांगु जाभानी *रोरों* न्हुगु जाभानी *लोरोय्* हिउपाः वःगुया लिच्वः कथं थ्व नांया अर्थय् "सुन्दर मिसामचा" निसें "रोगी"य् हिउपाः जुल। 

## स्वयादिसँ
* इन्दोनेसिया

पुचः:इन्दोनेसियाया मिथक
पुचः:इन्दोनेसियाया देवी
एप्पल खुसि (इलिनोइ)

**एप्पल खुसि** मिसिसिपी खुसिया छगू सहायक खुसि खः, गुकिया हाकः  दु।  थ्व खुसि संयुक्त राज्य अमेरिकाया दक्षिणपश्चिमी विस्कन्सिन व उत्तरपश्चिमी इलिनोइसय् बाहा वनि। थ्व लाफायेत काउन्टी, विस्कन्सिनय् न्ह्यथनि, व इलिनोइय् थःगु अप्व हाकः जो डेभिस व क्यारोल काउन्टी जुया प्रवाहित जुइ। थुकिया लँपुइ थ्व एप्पल रिभर क्यानयन स्टेट पार्क व हनोभर नगर जुया वनि। थ्व मिसिसिपी खुसिइ सभानाया उत्तरपश्चिमय् ७ &nbsp;माइल (११&nbsp;किमि)ति तापाःगु थासय् स्वाइ। 

जो डेभिस काउन्टीइ थ्व खुसिइ निगु चिधंगु सहायक खुसि: **वेस्ट फोर्क एप्पल खुसि** व **साउथ फोर्क एप्पल खुसि** स्वाइ।

## टोपोनिमी
एप्पल खुसिया लँपुइ सिथय् दूगु क्र्याबएप्पल सिमाया नामं थ्व खुसिया नां वःगु खः ।  छगू लोक व्युत्पत्ति बाखँ कथं थ्व खुसिया नां ब्ल्याक हक युद्धय् खुसिया लिक्क दःम्ह एपेल नांयाम्ह छम्ह जर्मनपाखें वःगु ख। 

## भूगर्भशास्त्र
थ्व खुसि इलिनोइया ड्रिफ्टलेस एरियाया छगू भाग ख, थ्व क्षेत्र गुकियात लिपांगु हिमयुगं बाइपास जुल ; हिमयुगया ग्लेसियल स्विपं इलिनोइ राज्यया मेमेगु थासय् पर्बःतेत समथर याःगु/पिचूगु जुसां थन धाःसा गुं व स्वनिगः दयाच्वन।   एप्पल खुसिया मू लँपु धाःसा हिमयुगं अःखः यातः। थ्व छगू इलय् पेकाटोनिका खुसिइ बाः वनाच्वंगु जुसां थ्व आः दक्षिणपश्चिमय् मिसिसिपी खुसिइ बाः वनि। थुकिया लिच्वः कथं एप्पल खुसिया छगू भाग गाःलाःगु क्यान्यन दु गुकियात क्यानयन राज्य पार्कय् संरक्षित यानातःगु दु। 
पुचः:Coordinates on Wikidata
पुचः:इलिनोइ
त्रिकाय

right|thumb|260x260px|त्रिकाययात प्रतिनिधित्व याइगु बुद्धया स्वम्ह मूर्ति (हुझोउ, जेजियाङ प्रान्त, चीन )
**त्रिकाय** महायान बुद्ध धर्मय् छगू अवधारणा ख गुकिलि छम्ह प्राणीं बुद्धत्व प्राप्त जुइवं, स्वंगु अस्तित्वया म्ह बाय् काय दइ।  थ्व स्वंगु काय ख: 

* **धर्मकाय** – थुकिलि अनन्त सत्य व ज्ञान च्वनि, तथा थ्व काय असीमित जुइ।
* **सम्भोगकाय** – थुकिलि आनन्द व प्रकाश निवास जुइ।
* **निर्माणकाय** – थ्व काय काल व थाय् कथं प्रकट जुइ।

## स्वयादिसँ
* वैरोचन
* बुद्ध धर्म

पुचः:महायान
पुचः:बुद्ध धर्म
वैरोचन

**वैरोचन** ( संस्कृत भाषाय् "सूर्य", "सौर" वा "झःझःधाम्ह"  ), **महावैरोचन**या नामं नं म्हसीकिगु या, महायान व वज्रयान बुद्ध धर्मया छम्ह मू बुद्ध ख। वसपोलयात अप्वः धया थें सूर्यलिसे तुलना याइ, छाय् धाःसा वसपोलं सकल प्राणीयात निष्पक्ष रुपं थःगु जः प्रदान याइ। तर सूर्यया जःयात अवरुद्ध यायेफइगु, अले बहनी मदया वनीगु सूर्य थें मजुसें वैरोचनाया जः सर्वव्यापी, अवरुद्ध मजुइक व अनन्तकाल तक दयाच्वनी धैगु मान्यता दु। अतः, वसपोलयात थीथी  तजिलजिइ "महान् सूर्य" नं धाइ।  पूर्वी एसियाली बुद्ध धर्मय् वैरोचनयात "大日如來" (महान सूर्य तथागत ) वा "毘盧遮那佛" (वैरोचन बुद्ध) धाइ।

महायान व वज्रयान बौद्ध धर्मय् वैरोचन सकल बुद्धया धर्म काय खः ( धर्म काय सकल बुद्धया सत्य म्ह खः, तथाता बराबर जुइ), गुगु निराकार, सर्वव्यापी, स्वयं अस्तित्व दुम्ह, अनन्त, अविनाशी, सकल अभिव्यक्तिया मूल, निर्मल खः ।      ऐतिहासिक गौतम बुद्ध वैरोचन बुद्धया निर्माणकायय् छम्ह ख।  

## त्रिकाय
त्रिकायया शिक्षा कथं सकल बुद्धया स्वंगु प्रकारया काय वा म्ह दु,   गुगु खः-

* धर्मकाय - सकल घटनाया वास्तविक स्वभाव, अन्तिम यथार्थ, उच्चतम जागरण दुपिं अर्थात् बुद्धतय्त जक खनेदइगु काय।
* संभोगकाय - प्रायः अति-ब्रह्माण्डीय आकारया व परम सौन्दर्यया, न्हापांगु बोधिसत्व चरण स्वया जागरण स्तर म्हो मजूपिंत जक खनेदइ ।
* निर्माणकाय - सांसारिक हलिमय् प्रक्षेपित भौतिक रुप, सकल सामान्य जीवित प्राणीतय्त खनेदइगु काय।

महायान सूत्रय् वैरोचन नांं वैरोचनया धर्म-काय व संभोग-काय निगुलिंयात म्हसीकेफु धाःसा वज्रयानय् वैरोचनं धर्म-कायया प्रतिनिधित्व याइ गुकि धर्मधातुया समानता दु, व गबलें गबलें धर्म-काय व संभोग-काय भिन्न मजु, महावैरोचनयात धाःसा **ब्रम्हाण्डीय बुद्ध** धकाः नालातःगु दु व वसपोलया म्ह दक्वं ब्रम्हाण्ड खः धाइगु या। 

## पञ्चबुद्ध
पञ्चदिशाया पञ्चबुद्धत मध्ये वैरोचन केन्द्रीय ख, गुकि मेपिं फुक्क प्यम्ह बुद्धया स्रोत व गन्तव्य निगुलिंया प्रतीक ख।

## मुद्रा
[thumb|द्रागन गेत गुफाय् वैरोचन बुद्धया [ताङ्ग राजवंश|ताङ राजवंशया मूर्ति, चीन। थ्व मूर्ति ६७६ स दयेके सिधल। थ्व मूर्ति १७.१४ &nbsp;मिटर तजाः अले २ &nbsp;मिटर ताःहाकःगु न्हाय्पं दु।]]
thumb|तोदाइ-जि, जापानय् वैरोचन बुद्धया मूर्ति
thumb|वैरोचन बुद्धं सहस्र हः दुगु सिंहासनय् वैरोचन मुद्राय् , आसन दयेकूगु सकल हः पाय् छम्ह बुद्ध दु। थ्व वैरोचनया ब्रम्हाण्डीय रुप व अवतंसक सूत्रया ब्रह्माण्ड विज्ञानया प्रदर्शन ख।

## स्वयादिसँ
* बुद्ध धर्म

## लिधंसा

पुचः:बुद्ध धर्म
लोङशिङ देगः

**लोङशिङ देगः** (चिनिया भासय् 隆興寺) चीनय् दकलय् पुलांगु, तःधंगु व बांलाक्क ल्यनाच्वंगु बुद्ध धर्मया पुलांगु देगलय् छगू खः। थ्व हेबेई प्रान्तया झेङ्गदिङ्ग जिल्लाय् दु। थ्व थासय् "झेङ्गदिङ्गया तःधंगु बुद्ध देगः" (Zhengding Great Buddha Temple) नं धायेगु या।

सन् १९६१ निसें थ्व राष्ट्रिय प्रमुख सांस्कृतिक सम्पदा इकाई (National Key Cultural Relics Protection Unit) धकाः घोषणा यानातःगु दु।

## इतिहास
थ्व देगःया पलिस्था सुई राजवंशय् सन् ५८६स जुगु ख। दकलय् न्हापां थुकिया नां "लुङ्ह्सांग देगः जुल। सोङ्ग राजवंशया इलय् सन् ९७१ थुकिया विस्तार जुल, गुबलय् २१.३ मिटर तःजाःगु सहस्र ल्हा व मिखा दुम्ह गुआनयिनया मूर्ति दयेकल।

## वास्तु कला
वर्तमान देगः सोङ्ग राजवंशया शैलीइ दयेकातःगु दु। ल्यंगु मू संरचनाय् मनी हल (摩尼殿 - Mani Hall), महा करुणा देगः (大悲閣 - Great Compassion Pavilion): गुकिया दुने गुआनयिनया मूर्ति दु, आदि ला। 

थनया सांस्कृतिक सम्पदाय् खुगू विशेष सांस्कृतिक सम्पदा दु:
* लोङशिङ देगःया शिलालेख (龍藏寺碑), 
* मोनी हल (摩尼殿), 
* गुआनयिन (倒座觀音), 
* ग्रन्थालय (轉輪藏 - Revolving Scripture Repository), 
* लीया तःधंगु बुद्ध मूर्ति (銅鑄大佛), 
* लीया वैरोचन मूर्ति (銅鑄毗盧佛)

## स्वयादिसँ
* चीन

पुचः:बुद्ध धर्म
पुचः:चीन
मानव भूगोल

**मानव भूगोल**, गुकियात **एन्थ्रोपोज्योग्राफी** नं धाइ, भूगोलया छगू कचा ख गुकिलिं मनुतेसं थाय् नाप गथे अन्तरक्रिया याइ धका अध्ययन जुइ। थ्व ख्यलय् मानव समुदाय, संस्कृति, अर्थतन्त्र, मनु, जीवनशैली व इमिगु वातावरण दथुइ स्थानिक स्वापूयात केन्द्रीत यानातःगु दु। दसुइ शहरी विस्तार व शहरी पुनःनिर्माण थेंज्याःगु विषय दुथ्याः।  थुकिलि गुणात्मक (वर्णनात्मक) व परिमाणात्मक (संख्यात्मक) निगुलिं विधि छ्यला सामाजिक अन्तरक्रियाया वातावरणनाप स्वापूया सीकेज्या जुइ।   थ्व बहुविषयक क्षेत्रया समाजशास्त्र, मानवशास्त्र, अर्थशास्त्र, व वातावरण विज्ञान नाप स्वापू दु, गुकिलिं मानवीय गतिविधिं झी च्वनाच्वनागु थाय्यात गथे यानाः आकार बी धइगु बारेय् थुइकेगु ज्याय् ग्वाहालि याइ। 

## ख्यः

### तजिलजि
सांस्कृतिक भूगोल सांस्कृतिक उत्पाद व मान्यताया अध्ययन ख – स्थान व थासय् इमिगु भिन्नता, नापं इमिगु स्वापू स्वइगु जुइ। थुकिलि भाषा, धर्म, अर्थतन्त्र, सरकार व मेमेगु सांस्कृतिक घटनात छगू थासं मेगु थासय् गुकथं फरक जुइ वा स्थिर जुइ धइगु वर्णन व विश्लेषण यायेगु व मनुतेसं स्थानिक रुपं गथे यानाः ज्या याइ धकाः व्याख्या यायेगुलि केन्द्रित दु। 
thumb|एसियाय् टेरेसय् वा बुँज्या

* उपक्षेत्रय् दुथ्या: सामाजिक भूगोल, पशु भूगोल, भाषा भूगोल, लैंगिकता व अन्तरिक्ष, मस्तय्गु भूगोल, व धर्म व भूगोल ।

### बिकास
विकास भूगोल धयागु भूगोलया थन्याःगु अध्ययन खः, गन मानव बासिन्दाया जीवनस्तर व जीवनया गुणस्तरया सन्दर्भ, आर्थिक गतिविधिया थाय्, वितरण व स्थानिक संगठनया अध्ययन, पृथ्वी (हलिं) न्यंकं रुपय् सीकेगु जुइ। थ्व सीकाय् अनुसन्धान याःगु विषयवस्तु अनुसन्धानकर्ताया पद्धतिगत दृष्टिकोणं तसकं प्रभावित जुइ ।

### अर्थतन्त्र
thumb|आर्थिक भूगोल : म्यानमारया छगू बजाः, शान स्ट्रीट बजाः
आर्थिक भूगोलं मनुया आर्थिक प्रणाली, राज्य व मेमेगु कारक व जैवभौतिक वातावरण दथुइ स्वापूया जाँच याइ।

* उपक्षेत्रय् दुथ्या: बजाः भूगोल व यातायात भूगोल

### भावना

### नसा

### उसाँय्

### इतिहासत

### राजनीति
राजनीतिक भूगोल राजनीतिक प्रक्रियाया स्थानिक असमान लिच्वः व राजनीतिक प्रक्रिया स्वयं स्थानिय संरचनां गुकथं प्रभावित जुइ धइगु निगुलिंया अध्ययनलिसे स्वापू दु। थ्व ख्यलय् दुथ्यागु उपख्यःत थथे दु: चुनावी भूगोल, भूराजनीति, सामरिक भूगोल व सैन्य भूगोल ।

### जनसंख्या
जनसंख्या भूगोल धाःगु जनसंख्याया वितरण, संरचना, आप्रवासन व वृद्धिइ स्थानिक भिन्नता इमिगु वातावरण वा थाय् नाप स्वापू दूगु विधिया अध्ययन ख।

### बस्ती

### शहरवाद

## दार्शनिक व सैद्धान्तिक दृष्टिकोण
प्रत्येक उपक्षेत्र दुने अनुसन्धानय् थी-थी दार्शनिक दृष्टिकोण छ्येलेछिं; अथे जूगुलिं, शहरी भूगोलविद् नारीवादी बाय् मार्क्सवादी भूगोलविद् आदि थीथी दृष्टिकोष दयेफु।

थज्याःगु दृष्टिकोणय् आधारित छुं ख्य थथे दु :
* पशु भूगोल (Animal geographies)
* ब्यवहारिक भूगोल (Behavioral geography)
* संज्ञानात्मक भूगोल (Cognitive geography)
* आलोचनात्मक भूगोल (Critical geography)
* मिसावादी भूगोल (Feminist geography)
* मार्क्सवादी भूगोल (Marxist geography)
* गैर-प्रतिनिधित्ववादी सिद्धान्त (Non-representational theory)
* प्रत्यक्षवाद (Positivism)
* उत्तर-औपनिवेशिकता (Postcolonialism)
* उत्तर-संरचनावादी भूगोल (Poststructuralist geography)
* मनोविश्लेषणात्मक भूगोल (Psychoanalytic geography)
* मनोभूगोल (Psychogeography)
* स्थानिक विश्लेषण (Spatial analysis)
* ई-भूगोल (Time geography)

## लिधंसा

पुचः:भूगोल
ताइवान जलसन्धि

**ताइवान जलसन्धि** ताइवान टापु व एसियाली महादेशयात अलग याइगु जलसन्धि ख। थ्व जलसन्धि दक्षिण चीन सागरया छगू भाग ख व थ्व जलसन्धि उत्तरय् पूर्वी चीन सागरनाप स्वाइ। दकलय् चिब्यागु ब्व  दु। 

## नां
ताइवान जलसन्धिया न्हापाया नांय्  वा ( ताइवानया पुलांगु नांं फर्मोसां)  ;  वा **फुजियान** जलसन्धि (थ्व जलसन्धिया पश्चिमी तट दयेकिगु चिनियाँ प्रान्तया नामं) ; [ २ ] व , होकिएन व हक्काय् थ्व जलसन्धिया नांया छगू क्याल्क ला।

## किपाधलः

## स्वयादिसँ
* जलसन्धि
 
पुचः:Coordinates on Wikidata
पुचः:जलसन्धि
कत्तेगात

**कट्टेगाट** (  ;  ; Swedish   [ ˈकाटːɛˌɡat ] ) छगू  सीमित समुद्री क्षेत्र खः । थ्व क्षेत्रया पश्चिमय् जुटल्याण्डया प्रायद्वीप, दक्षिणय् डेनमार्कया डेनमार्क व बाल्टिक सागरया डेनिश जलसन्धि टापु व पूर्वय् स्वीडेनया स्वीडिश प्रान्त Bohuslän, Västergötland, Hallland व Scania ला। बाल्टिक सागर डेनमार्कया जलसन्धि जुया कट्टेगाटय् थ्यनि। थ्व समुद्र क्षेत्र स्कागेराकया निरन्तरता ख व उत्तरी सागर व उत्तरी एटलान्टिक महासागरया खाडीया रुपय् खने दइ, यद्यपि थ्व थाय् यात परम्परागत स्क्यान्डिनेभियन खँल्हाबलाय् धाःसा खाडी धाइमखु।

कत्तेगात अप्व याना चिजाः व यक्व फि, ल्वहंया चट्टान, रिफ व  याकनं दिशा हिलिगु करेन्टया कारणं नेभिगेट यायेत खतरनाक जुइफु। आधुनिक ईलय् जहाज जुइगुया निंतिं कृत्रिम समुद्री तलया च्यानलत खनाः, यक्व चट्टानत व फि पम्प यानाः वा बोल्डर क्लियरेन्स यानाः ड्रेज यानातःगु दु,  व थ्व चिधंगु समुद्रय् तच्वःगु अन्तर्राष्ट्रिय यातायातया सुरक्षाया निंतिं बांलाक्क विकास जूगु लाइट सिग्नलिङ नेटवर्क तयातःगु दु।

कत्तेगातय् यक्व तःधंगु नगर व मू बन्दरगाह दु, गुकिलि गोथेनबर्ग, आर्हुस, आलबोर्ग, हाल्मस्ट्याद, वर्बर्ग व फ्रेडरिकशाभन ला।

## किपा

किपा:Anholt_Havmøllepark.jpg|alt=There are several offshore windfarms in the Kattegat.| कत्तेगातय् यक्वं अपतटीय फय् फार्म दु ।
किपा:Bianca_Rambow_(North_of_Funen).2.ajb.jpg|alt=Some of the world's busiest shipping lanes pass through the Kattegat.| हलिंया छुं दकलय् ब्यस्त जहाज लेन कत्तेगात जुयाः वनी ।
किपा:Fladen_Light.PNG|alt=The larger shallow sand and stony reefs have been equipped with light signaling in modern times.| आधुनिक इलय् तःधंगु चिजाःगु फि व ल्वहंया चट्टानयात लाइट सिग्नलिंगं सुसज्जित यानातःगु दु ।
किपा:Kungälv_Municipality_from_the_air.jpg|alt=There are several small archipelagos near the mainland in the Swedish part of the Kattegat.| कत्तेगातया स्वीडिश भागय् मू भूभागया लिक्क यक्व चिधंगु द्वीपसमूह दु।
किपा:Barakullen.jpg|alt=The Swedish coasts in the Kattegat are rocky shores, like this one in Kullaberg, or sandy or gravel beaches.| कत्तेगातय् स्वीडिश तटत कुल्लाबर्गया थ्व तट थें न्याःगु चट्टानी तट ख, व फि वा गिट्टीं जाःगु तट ख।
किपा:Grenå_Strand.JPG|alt=All the Danish coasts in the Kattegat are sandy or gravel beaches with no exposed bedrock.| कत्तेगातया फुक्क डेनमार्कया तटत फि वा गिट्टीया समुद्र तट ख गुकिलि आधारभूत चट्टान दु।


## स्वयादिसँ
* जलसन्धि

पुचः:Coordinates on Wikidata
पुचः:जलसन्धि
येनिसेइ

**येनिसेइ** वा **येनिसेइ** हलिंया न्यागुगु दकलय् ताःहाकःगु खुसि प्रणाली ख, व आर्कटिक महासागरय् क्वचाइगु दकलय् तःधंगु खुसि प्रणाली ख।

मंगोलियाया मुंगारागिन-गोलय् उत्पति जुइगु थ्व खुसि बैकाल पुखु व क्रास्नोयार्स्क बांध जुया उत्तरी लँपुइ वनि। अनं थ्व खुसि कारा सागरया येनिसे खाडीइ क्वहां वनि। येनिसें पश्चिमय् पश्चिमी साइबेरियन ख्यःयात मध्य साइबेरियन पठारं पूर्वय् विभाजित याइ। थ्व खुसिं मध्य साइबेरियाया छगू तःधंगु भागया लः निकास याइ। थुकिया डेल्टा गिदा प्रायद्वीप व तैमिर प्रायद्वीपया दथुइ दु ।

थ्व आर्कटिक महासागरय् वइगु स्वंगु तःधंगु साइबेरियन खुसिइ दथुया खुसि ख (मेगु निगु खुसि ओब व लेना ख )। येनिसेइया दकलय् गाःवंगु थाय्  थ्यं अले औसत जाः  दु।

## भूगोल
left|thumb|येनिसेइ खुसि दुथ्याःगु नक्सा

### सहायक खुसि
येनिसेइया दकलय् तःधंगु सहायक खुसित, स्रोत निसें मुहान तक: 

* चीधंगु येनिसे (खवय्)
* तःधंगु येनिसे (जवय्)
* खेमचिक (खवय्)
* कान्तेगिर (खवय्)
* अबाकन (खव)
* तुबा (जवय्)
* मना (जवय्)
* बजाइखा (जवय्)
* कचा (खव)
* कान (जवय्) 
* अंगरा (जवय्)
* केम (खव)
* बोल्शोय पिट (जवय्)
* सिम (खवय्)
* डबचेस (खवय्)
* पोडकामेन्नाया तुंगुस्का (जवय्)
* बख्ता (जवय्)
* येलोगुइ (खवय्)
* निज्न्याया तुंगुस्का (जवय्)
* तुरुखान (खव) 
* कुरेका (जवय्)
* खान्ताय्का (जवय्) 
* बोलशाय खेता (खव)
* तनामा (खव)

  
 

## बैकल ताल
अपर येनिसेइया छगू महत्त्वपूर्ण विशेषता बैकाल पुखु ख, थ्व हलिंया दकलय् गाःवंगु व पुलांगु पुखु ख। 

## लिधंसा

पुचः:Coordinates on Wikidata
पुचः:खुसि
लागा

भूगोलय् **लागा**, **क्षेत्र**, **अञ्चल**, **भूमि** बाय् **भूभाग**, पृथ्वीया भःया भाग ख गुकियात व्यापक रुपं भौतिक गुण ( भौतिक भूगोल ), मानवीय प्रभाव गुण ( मानव भूगोल ), व/वा मनू व वातावरणया अन्तरक्रिया (वातावरणीय भूगोल)य् ब्वथले छिं। भौगोलिक लागा व उपलागायात अप्व यानाः इमिगु अनिश्चित कथं परिभाषित, व गबलें गबलें क्षणिक सीमां वर्णन याइ। मानव भूगोलय् धाःसा राष्ट्रिय सीमा थें न्याःगु अधिकार क्षेत्र कानूनय् परिभाषित जुइ। अप्वः सीमित बाय् बांलाक परिभाषित यानातःगु लागा ब्वयात *[[थाय्]]* बाय् स्थान धाइ ।

हलिं महाद्वीपीय लागा त्वता, समुद्रयात त्वपुइगु जलमण्डलीय व वायुमण्डलीय लागा नं दु, व ग्रहया भूमि व जल क्षेत्रया च्वय् थीथी वाफय् या लागा नं दु। बँ व लःया लागायात भौगोलिक रुपं तःधंगु भूगर्भीय संरचनातेगु परिधि दुनेया थीथी उपलागाय् बायातःगु दु गुकिलिं तःधंगु स्तरया इकोलोजीतेत प्रभावित याइ।

भौतिक भूगोल, इकोलोजी, जैवभूगोल, जू-जियोग्राफी, व वातावरणीय भूगोलया ख्यलय् थीथी लागातेत प्राकृतिक गुण दसु इकोसिस्तम वा बायोटोप, बायोम, ड्रेनेज बेसिन, प्राकृतिक लागा, च्वका झ्वः, चाया ताजि आदिइ आधारित याइगु प्रवृत्ति दु। मानव भूगोलय् धाःसा लागा व उपलागायात नृवंशविज्ञान (एथ्नोग्राफी)या आधारय् वर्णन याइ ।

## ग्लोबलाइजेसन
हलिंया लागातेत निता आधारभूत स्थलीय वातावरणय् बायेछिं: बँ व लः। थ्व भूभागया दकलय् तःधंगु लागाय् बायातःगु दु, गुकियात बँय् महाद्वीप  व लखय् महासागरया रुपय् म्हसीकिगु या। 

### महाद्वीपीय लागा
महाद्वीपीय लागा सामान्यतया मानव इतिहासया व्यापक अनुभवय् आधारित जुइ। अध्ययनया उद्देश्यया निंतिं तसकं तःधंगु क्षेत्रयात अप्व व्यवस्थापन यायेफइगु क्षेत्रीयकरणय् म्हो यायेगु कुतः जुइ। थुकथं थन्याःगु लागात छगू वैचारिक निर्माण/परिभाषा खः व अप्वः धया थें महाद्वीपीय लागाया बिस्कं सीमा दइमखु। समुद्री लागाय् समुद्री विभाजन महाद्वीपतेगु दथु लागा (central area of the continent) नापया स्वापूलि  कम्पासया दिशा छ्येला निर्धारण जुइ।

छुं महाद्वीपीय लागातयेगु परिभाषा मू महाद्वीपीय गुणया आधारय् जुइ, दसु अमेजन बेसिन, वा सहारा लागा, गुकिलिं निगुलिं थःगु हे महाद्वीपीय भूभागया छगू महत्त्वपूर्ण प्रतिशतय् दयाच्वंगु दु।

### क्षेत्रीय भूगोल (लागाया भूगोल)
क्षेत्रीय भूगोल भूगोलया छगू कचा ख गुकिलिं पृथ्वीया फुक्क आकारया लागाया सीकेगु कुतः जुइ। थ्व ख्यःया प्रचलित वर्णनात्मक चरित्र दु। थ्व ख्यःया मू उद्देश्य धइगु छगू विशेष क्षेत्रया विशिष्टता वा चरित्रयात थुइकेगु वा परिभाषित यायेगु खः, गुकी प्राकृतिक नापं मानवीय तत्व नं दुथ्याः। 

## मानव भूगोल
मानव भूगोल भूगोलया छगू कचा ख गुकिलिं थी-थी वातावरणनाप मनुया अन्तरक्रियां आकार बीगु स्वरुप व प्रक्रियाया अध्ययनय् केन्द्रित जुइ। थुकिलि मानवीय, राजनीतिक, सांस्कृतिक, सामाजिक, व आर्थिक पक्षत दुथ्याकातःगु दु गुकियात प्रायः स्पष्ट रुपं चित्रण यानातःगु दु। मानव भूगोलया मू केन्द्र पृथ्वीया भौतिक अवस्था मखुसां मानव गतिविधि जुयाच्वंगु भौतिक संरचनाया सन्दर्भ मकासें मानव भूगोलयात सीकेगु ज्या सम्भव जुइमखु। वातावरणीय भूगोल थ्व निगुलिं भूगोल दथुइ स्वापूया रुपय् पिहां वयाच्वंगु दु। मानव भूगोलया लागायात यक्वं तःधंगु ताजिइ ब्वथले छिं:

* सांस्कृतिक भूगोल 
* जनसाङ्ख्यिक भूगोल 
*  विकास भूगोल 
*  आर्थिक भूगोल 
*  नृवंशविज्ञान 
*  भूराजनीति 
*  उसाँय् भूगोल 
*  ऐतिहासिक भूगोल
*  भाषिक भूगोल 
*  मिडिया भूगोल
*  धार्मिक भूगोल
*  सामाजिक भूगोल 
*  समय भूगोल 
*  पर्यटन भूगोल 
*  यातायात भूगोल
*  शहरी भूगोल 

## स्वयादिसँ
* भूगोल

पुचः:भूगोल
मानकिपा

**मानकिपा बाय् नक्सा** छगू अन्तरिक्ष दुनेया वस्तु दथुइ अन्तरसम्बन्धया प्रतीकात्मक चित्रण ख।  मानकिपायात आखः व ग्राफिक किपा छ्यला दयेकेगु जुइ। ग्राफ याइगु (भौतिक वस्तुतेगु दथुया सापेक्षिक स्वापू) ज्यां दयावइगु छुं नं ग्राफिक थें हे मानकिपा नं भ्वं बाय् मेमेगु बस्तुइ च्वयेछिं, वा कम्प्युटर स्क्रीन थें न्याःगु क्षणिक माध्यमय् क्यनेछिं। छुं गतिशील मानकिपा अन्तरक्रियात्मक रुपं हिलाच्वनेगु जुइफु  । मानकिपा सामान्यतया भौगोलिक तत्त्वत चित्रण यायेत छ्यलिगु जूसां, थन्याःगु किपां छुं नं थाय्, वास्तविक वा काल्पनिकया प्रतिनिधित्व यायेफु। थन्याःगु किपाया विषय पृथ्वीया भुना भः थें निगु आयामी जुइफु, बाय् पृथ्वीया थीथी भः थें स्वंगु आयामी जुइफु।

## ताजि

### साधारण

### इलेक्ट्रोनिक

### लफय्

### पृथ्वी पिनेया

### टोपोलोजिकल

### धलः

* एरोनोटिकल चार्ट
* एटलस
* सम्पदा मानकिपा
* लफय् मानकिपा
* भूगर्भीय मानकिपा
* ऐतिहासिक मानकिपा
* भाषिक मानकिपा
* समुद्री मानकिपा
* भौतिक मानकिपा
* राजनीतिक मानकिपा
* रिलिफ मानकिपा
* स्रोत मानकिपा
* रोड म्याप
* नगु मानकिपा
* लंतेगु मानकिपा
* विषयगत मानकिपा
* टोपोग्राफिक मानकिपा
* रेल लंया मानकिपा
* ट्रान्जित मानकिपा
* मौसम मानकिपा
* हलिंया मानकिपा


## स्वयादिसँ
* भूगोल

## लिधंसा

पुचः:भूगोल
मू दिशा

right|thumb|300x300px|प्यखे कार्दिनल दिशा, प्यंगू अन्तरकार्दिनल दिशा व मेगु ८ गू ब्वथला क्यनाच्वंगु छगू कम्पास रोज ।
प्यंगू **मू दिशा बाय् कार्दिनल दिशा बाय् मू खे** वा **मू फुति**  प्यंगू मू कम्पास दिशा ख : यंता बाय् उत्तर (N), वन्ता बाय् पूर्व (E), इता बाय् दक्षिण (S), व यौता बाय् पश्चिम (W)। थुकिया सम्बन्धित एजिमुथ ( उत्तरं घडीया दिशाय् क्षैतिज कोण) ०°, ९०°, १८०°, व २७०° ख।

प्यंगू **क्रमिक दिशा** वा **अन्तरकार्डिनल दिशा** उत्तरपूर्व (NE), दक्षिणपूर्व (SE), दक्षिणपश्चिम (SW), व उत्तरपश्चिम (NW) ख। थ्व नाप स्वापू दूगु एजिमुथ ४५°, १३५°, २२५°, व ३१५° ख।

अन्तरकार्डिनल दिशाया सकल ज्वः मध्यवर्ती दिशायात **द्वितीयक अन्तरकार्डिनल दिशा** धाइ । जवय् क्यनातःगु कम्पास रोज थथे दु:

# पश्चिम-उत्तरपश्चिम (डब्लूएनडब्लू)
# उत्तर-उत्तरपश्चिम (एनएनडब्लू)
# उत्तर-उत्तरपूर्व (एनएनई) 
# पूर्व-उत्तरपूर्व (ईएनई)
# पूर्व-दक्षिणपूर्व (ईएसई)
# दक्षिण-दक्षिणपूर्व (एसएसई) 
# दक्षिण-दक्षिणपश्चिम (एसएसडब्लू)
# पश्चिम-दक्षिणपश्चिम (डब्लुएसडब्लू) 

## स्वयादिसँ
* भूगोल
* खे

पुचः:दिशा
पुचः:खे
शुशान, हेफेइ

**शुशान जिल्ला** व पूर्वी चीनया अनहुइ प्रान्तया राजधानी हेफेइया प्यंगू शहरी जिल्लाय् छगू व प्रान्तस्तरीय नगरया नगर केन्द्र ख। थ्व जिल्लाया क्षेत्रफल  दु  व २०१०या जनगणना कथं मनूल्या 1,022,321 दु ।  थुकिलि ८ उपजिल्ला व २ नगर ला।

## प्रशासनिक ब्वथला
शुशान जिल्लायात ८ उपजिल्ला व ३ ताउनय् बायातःगु दु। 

; उपजिल्ला 

; नगर (ताउन) 

* जिंगंग ()
* नाङ्गाङ ()
* शाओमियाओ ()

; मेमेगु थाय्

* शुशान न्हूगु औद्योगिक पार्क ()

## लिधंसा

पुचः:Coordinates on Wikidata
पुचः:चीनया जिल्ला
बाओहे, हेफेइ

**बाओहे जिल्ला** पूर्वी चीनया अनहुइ प्रान्तया राजधानी व प्रान्त-स्तरीय शहर हेफेईया प्यंगू शहरी जिल्लाय् छगू ख। थ्व जिल्ला चाओ पुखुया उत्तरपश्चिमी तटय् ला। थ्व जिल्लाया क्षेत्रफल  दु व जनसंख्या ८,१७,६८६ दु। थ्व थासं ७ उपजिल्ला व २ नगर शासन याइ।

## प्रशासनिक ब्वथला
बाओहे जिल्ला ९ उपजिल्ला, २ नगर व २ आवासीय समुदायय् विभाजित दु । 

; उपजिल्ला 

; नगर 

* फेइहे ()
* दावेइ ()

; आवासीय समुदाय 

* बिन्हुशिजी आवासीय समुदाय ()
* फाङसिङ्ग आवासीय समुदाय ()

## लिधंसा

पुचः:Coordinates on Wikidata
पुचः:चीनया जिल्ला
फेइदोङ काउन्ति

**फेइदोङ काउन्ति** ( simplified Chinese      ) अनहुई प्रान्तया छगू काउन्ति ख, थ्व पूर्वी चीनया प्रान्त-स्तरीय नगर हेफेइया प्रशासनय् ला, हेफेइ अनहुईया राजधानी ख। थ्व काउन्टिया क्षेत्रफल  दु व जनसंख्या ८६१९६० दु।  थ्व काउन्तिइ १८गु नगर व २गु विकास क्षेत्र दु।

## प्रशासनिक ब्वथला
फेइदोङ काउन्तियात १२गु ताउन, ५गु ताउनशिप व १गु जातीय नगरय् बायातःगु दु। 

; नगर 

; टाउनशिप

; जातीय टाउनशिप 

* पाइफाङ हुइ व मान्चु जातीय नगर (乡)

## यातायात

* चीन राष्ट्रिय राजमार्ग ३१२ ३.

शहरी क्षेत्रय् फेइदोङ रेलवे स्टेशनं सेवा बियाच्वंगु दु । चाङलिन्हे रेलवे स्टेशन नं थन हे ला।

## लिधंसा

पुचः:चीनया काउन्ति