open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
दार्दानेल्स

**दार्दानेल्स जलसन्धि** वा ग्यालिपोलिया जलसन्धि (ग्यालिपोलि प्रायद्विपया नामं) व प्राचीन पुरातन कालय् हेलिस्पोन्तया नामं म्हस्यूगु छगू चीब्याःगु, प्राकृतिक जलसन्धि ख। थ्व जलसन्धि अन्तराष्ट्रिय रुपं महत्त्वपूर्ण जलमार्ग ख। थ्व जलसन्धि उत्तरपश्चिम  टर्कीइ एसिया व युरोपया सीमाय् ला याइ व थ्व जलसन्धिं एसियन तर्कियात युरोपियन तर्कि स्वया विभक्त याइ। बस्फरस जलसन्धिनापं दार्दानेल्स जलसन्धिं तर्किश जलसन्धि दयेकी।

थ्व जलसन्धि अन्तराष्ट्रिय जलमार्गया कथं छ्यलीगु हलिंया दकलय् चीब्याःगु जलसन्धिइ छगू ख। दार्दानेल्सं मार्मारा समुद्रयात एजियन व मेदितेरेनियन समुद्रनाप स्वाइ। नापं, बोस्पोरसपाखेंया विस्तार लिसें कृष्ण सागरयात अन्य सागर व महासागरनाप स्वाइगु ज्या नं याइ । दारदानेल्सया हाकः ६१ किलोमिटर (३८ माइल) व ब्या १.२ निसें ६ किमी (०.७५ निसें ३.६ माइल) दु। समुद्रया औसत जाः ५५ मितर (१८० फिट) दु, धाःसा दकलय् क्वजाःगु थासय् थ्व समुद्रया जाः १०३ मि(वा ३३८फित) दु। चानाकल नगर नापं थ्व जलसन्धिया दकलय् चीब्याःगु थाय् ला। दार्दानेल्स पुलेगु न्हापांगु स्थिर तां सन् २०१५ सालय् शानाकाल तां नापंजुल।

## स्वयादिसँ
*जलसन्धि
*भूगोल

पुचः:जलसन्धि
पुचः:भूगोल

पुचः:Coordinates on Wikidata
पुचः:जलसन्धि
फिङ्गल

**फिङ्गल** (अंग्रेजी: /ˈfɪŋɡəl/ FING-gələ; आयरिश भासय् Fine Gall, अर्थ 'विदेशी जनजाति') आयरल्यान्दया छगू  काउन्ति ख। थ्व काउन्ति लेन्स्तर प्रान्तय् ला। थ्व काउन्ति इस्तर्न एन्द मिदल्यान्द क्षेत्रया भूभाग खः ।  थ्व काउन्ति सन् १९९४य् प्रशासनिक कारणं दब्लिन काउन्तिया विखण्डन याना दयेकूगु स्वंगू उत्तराधिकारी काउन्तिइ छगू ख। थ्व काउन्तिया नां मध्यकालीन समयय् थन च्वनिपिं स्क्यान्दिनेभियन विदेशीतेगु नामं (आइरिश: gaill) वःगु ख।  फिङ्गल काउन्ति काउन्सिल (Fingal County Council) फिङ्गल काउन्तिया स्थानीय निकाय ख। सन् २०२२ काउन्तिया मनूल्या ३,३०,५०६ दु। थ्व मनूल्या नापं थ्व काउन्ति डबलिन राज्यया दकले अप्व मनूल्या दूगु धलखय् निगुगु थासय् व आयरल्यान्दया दकलय् आपा मनूल्या दूगु धलखय् स्वंगु थासय् ला।

## भूगोल व उपविभाजन
फिङ्गल दब्लिन काउन्तिया सन् १९९४या विभाजन धुंका दयेकूगु स्वंगु काउन्तिइ छगू ख। स्वोर्द्स थ्व काउन्तिया काउन्ति ताउन खः।  मेमेगु तःधंगु नगरय्  नगरीय केन्द्र ब्लान्चार्डस्टाउन ला।  चिधंगु नगरय् बाल्ब्रिगान व मालाहाइड ला। उपनगरीय कथं यक्व छेँ दूगु गाँय् बाल्डोइले (Baldoyle), क्यासलकनोक् (Castleknock) हौथ व सुटन, लुस्क डोनाबेत, पोर्टमार्नोक स्केरीज ला। काउन्तिया उत्तर व पश्चिमी भागय् चिधंगु ग्रामीण बस्ती दु।  फिङ्गलया आदर्शवाक्य/नारा आइरिश भासय्: Flúirse Talaimh is Mara ख गुकिया अर्थ "यक्व बं व समुद्र (दूगु थाय)" ख। थ्व नारां ऐतिहासिक रूपय् थ्व क्षेत्रनाप बुंज्या व न्यालायेज्याया क्वातूगु स्वापू क्यनि। काउन्तिया चिंकिपाय् छगू भाइकिङ्ग लङ्गबोट ब्वयातःगु दु, गुकिलिं फिंगलय् नर्सतय्गु आगमनयात क्यनि। फिंगलय् उमिसं स्थानीय आयरिशत नाप ल्वाकछ्यागु खं ब्वइ।फिङ्गलया सीमाय् उत्तरय् मिथ काउन्ति, पश्चिमय् किल्डेर काउन्ति व दक्षिणइ दब्लिन नगर ला।  स्त्रबेरी-बेदय्, लिफे खुसिं साउद दबलिन व थ्व काउन्ति बायेगु ज्या याइ। 

### नगर व गां
फिङ्गल रुप थीथी थाय् कथं यक्व हे पा। दब्लिन महानगर क्षेत्रया घना बस्ती निसें उपनगरीय  क्षेत्र, तापाक्क दयाच्वंगु  ग्रामीण गां, व चिधंगु मनू मच्वनिगु बुंज्या क्षेत्र तकया भौगोलिक विभिधता थ्व थासय् दु,
 

## अर्थतन्त्र
फिङ्गल आयरल्याण्डया प्राथमिक हर्तिकल्चरल क्षेत्र खः, आयरल्यान्दया५०% राष्ट्रिय तरकारी उत्पाद व कुल ग्लासहाउस बालीया ७५ प्रतिशत थ्व काउन्तिइ सइ। तर, उत्पादनया क्षेत्रय् अन्य नगरी विकासं गम्भीर दबाब ब्युगु दु व ग्रामीण नगरत बिस्तारं महानगरया शयनशाला जुया वंगु दु।हाउथ हार्बर (अंग्रेजी: Howth Harbour) थ्व काउन्तिया पूर्वी तटया छगू विशाल न्या लायेगु क्षेत्र ख। थ्व क्षेत्र आयरल्यान्द  देय्या ५गू तःधंगु बन्दरगाह नं खः।

## शिक्षा
तेकनोलोजिकल युनिभर्सिटी डबलिन, (पुलां नां: इन्स्टिच्युट अफ टेक्नोलाजी, ब्लान्चार्द्सताउन) फिङ्गलया दकलय् तःधंगु  थर्द-लेभल शैक्षिक केन्द्र खः ।

## लिधंसा

## पिनेया स्वापू

पुचः:आयरल्यान्द
दब्नियम

**दब्नियम** (Dubnium) छगू कृतिम रसायनिक तत्त्व ख। थुकिया चिं Db खः व अणु ल्या १०५ ख। दब्नियम अति रेडियोधर्मी जुइ: थ्व तत्त्वया स्थिरतम आइसोटोप, दब्नियम-268या लगभग १६ घण्टा तकया हाफ-लाइफ जुइ । तत्वया बारेय् विस्तारित मालेज्या थुकिया म्हो हाफलाइफया कारणं थाकु।

दब्नियम पृथ्वीय् प्राकृतिक रुपं मदु, तर कृत्रिम रुपं थुकियात तयार यायेछिं।  सोभियत संघया न्युक्लियर रिसर्च (JINR) संलग्न संस्थानं १९६८य् थ्व तत्वयात न्हापांगु अन्वेषण याःगु/लुइकूगु खँ पिथन, थुकिया छुं समय धुंका अमेरिकाया लरेन्स बर्कली ल्याबरेटोरीं सन् १९७०स थ्व तत्व दयेकल। थ्व निगु हे पुचलं थ्व न्हूगु तत्वया निंतिं थःपिनिगु नां प्रस्ताव यात व औपचारिक स्वीकृति मदेक हे उमिसं थःथःगु नां छ्यलाच्वन।थ्व ताहाःइया विवाद अन्ततः १९९३स छगू आधिकारिक अनुसन्धानं क्वचाल। थ्व अनुसन्धान त्रान्सफर्मियम वर्किङ्ग ग्रुपं, इन्तरन्यासनल युनियन फर प्योर एन्द एप्लाइद केमिस्त्रि (IUPAC) व इन्तरन्यासनल युनियन फर प्योर एन्द एप्लाइद फिजिक्स (IUPEPA)या विज्ञत छ्यला यात। थ्व अनुसन्धानया लिच्वः कथं निगु हे पुचःयात थ्व तत्व लुइकूगु श्रेय बीगु निर्णय जुल। १९७२य् दुबना नगर(JINRया ज्याकुथि दूगु नगर)या नामं थ्व तत्वयात दब्नियम धकाः स्वीकृत जुल।

सैद्धान्तिक अनुसन्धानं दब्नियमयात ६दि झ्वःया पुचः५या छगू संक्रमण धातुया कथं स्थापित याःगु दु, थ्व धातुयात भ्यानाडियोम, निओबियम तथा त्यान्त्यालमया क्वय् तत्वमांय् तयातःगु दु। दब्नियमया आपाः  गुण, दसु भ्यालेन्स इलेक्ट्रोन कन्फिगरेसन, प्रभावशाली +५ अक्सिदेसन अवस्था पुचः ५या मेमेगु तत्वत नाप ज्व। थुकिया छुं असमान गुण रिलेतिभिस्तिक प्रभावं मज्वःगु खनेदु। दब्नियमया सीमित रसायनिक अनुसन्धानं थ्व खँ पुष्टि याःगु दु।

## स्वयादिसँ
* तत्त्वमां
* तत्त्व

पुचः:तत्व
अयोध्या विभाग

right|thumb|300x300px|अयोध्या विभाग
अयोध्या विभाग (पुलां नां फैजाबाद) उत्तरी भारतया राज्य उत्तर प्रदेशया १८ प्रशासनिक भौगोलिक इकाइ वा विभागय् छगू खः। अयोध्या शहर थ्व विभागया प्रशासनिक मुख्यालय खः। थ्व प्रदेशया सरकारं नोभेम्बर २०१८य् थ्व विभागया नां फैजाबाद विभागं अयोध्या विभागय् हिलः।

थ्व विभागय् वर्तमानय् क्वसं ब्यूगु ५ जिल्ला दु-

* अम्बेदरकर जिल्ला
* अमेठि जिल्ला
* बाराबंकी जिल्ला
* अयोध्या जिल्ला
* सुल्तानपुर जिल्ला

## जनसंख्या व तथ्याङ्क
सन् २०११सालया जनगणनां थ्व न्हूगु विभागयात तथ्याङ्कय् दुमथ्या। व इलय् जिलाय् थ्व जिल्लाय् ४गू जिल्ला: बाराबाङ्की, फैजाबाद (वर्तमान अयोध्या), अम्बेडकर नगर व सुल्तानपुर दयाच्वन। 

## स्वयादिसँ
* उत्तरप्रदेश
* उत्तर प्रदेशया जिल्ला
* उत्तरप्रदेशया तहसीलतेगु धलः

## लिधंसा

पुचः:उत्तरप्रदेशया जिल्ला
पुचः:उत्तरप्रदेश
मिजोरमया जिल्लातेगु धलः

right|thumb|645x645px|सन् २०१९या पुलां जिल्ला मानकिपा
भारतया राज्य मिजोरम ११ जिल्लाय् विभाजित दु। 

## इतिहास
२१ ज्यानुवरी १९७२य् मिजोरम संघ प्रदेश जूगु इलय्, थ्व मिजोरम स्वंगू जिल्लाय् विभाजित जुल: आईज़ोल, लुंगलेई 

व छिम्तुइपुइ। लिपाया इलय् थ्वहे स्वंगू जिल्लायात पूनर्गठन यासें ५गू अन्य जिल्ला गठन जुल।

## प्रशासनिक संरचना
मिजोरमया जिल्ला छम्ह उप-कमिश्नरं नेतृत्व याइ। उमिसं जिल्लाया प्रशासनिक जिम्मेवारी कायेगु ज्या याइ। उमिसं स्वंगु ज्या यायेमाः उप-कमिश्नर (उप-प्रमुख), जिल्ला न्यायाधिश व जिल्ला कलेक्टर। उपकमिश्नरया रुपय् वय्कः जिल्लाया कार्यकारी प्रमुख नं खः। जिल्लाअदालतया न्यायाधिशं जिल्लाय् कानून व व्यवस्था कायम यायेगु जिम्मेवारी कायेगु याइ।  जिल्ला कलेक्टर वा राजस्व संकलकया रुपय् वय्कः मुख्य कर अधिकृत जुइ, वय्कलं राजस्व मुंकेगु व लितःकायेगु ज्या याइ।

प्रहरीया सुपरइन्तेन्देन्तं सकल जिल्लाय् पुलिस प्रशासन नियन्त्रण याइ। 

## जिल्ला

## लिधंसा

## पिनेया स्वापू

पुचः:मिजोरम
ममित जिल्ला

मिजोरम राज्यया छगू जिल्ला ख। 

## जनसंख्या व तहसील
सन् २०११या जनगणना कथं थ्व राज्यया जिल्ला, उपजिल्ला (तहसील) व ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु-

## स्वयादिसँ
* मिजोरम

पुचः:मिजोरम
अलिगढ विभाग

right|thumb|300x300px|अलिगढ विभाग
अलिगढ विभाग उत्तरी भारतया राज्य उत्तर प्रदेशय् अवस्थित १८ प्रशासनिक भौगोलिक एकाइ मध्ये छगू खः। अलिगढ शहर थ्व विभागया मुख्यालय खः ।

थ्व विभाजनय् क्वसं दूगु दोआब क्षेत्रया सम्पूर्ण जिल्लात समाविष्ट  दु:-

* अलिगढ जिल्ला
* एटा जिल्ला
* हाथरस जिल्ला
* कासगंज जिल्ला

## शिक्षा
अलिगढ मुस्लिम विश्वविद्यालय थ्व क्षेत्रया प्रमुख शैक्षिक संस्था खः। 

## स्वयादिसँ
* उत्तरप्रदेश
* उत्तर प्रदेशया जिल्ला
* उत्तरप्रदेशया तहसीलतेगु धलः

पुचः:उत्तरप्रदेश
पुचः:उत्तरप्रदेशया जिल्ला

## लिधंसा

पुचः:उत्तरप्रदेशया जिल्ला
पुचः:उत्तरप्रदेश
जेम्स स्मिथ (पेनसिल्भेनियाया राजनीतिज्ञ)

जेम्स स्मिथ (सेप्टेम्बर १७, १७१९-जुलाइ ११, १८०६), संयुक्त राज्य अमेरिकाया संस्थापक पिता खः । वय्कलं पेनसिल्भेनियाया प्रतिनिधित्व यानाः अमेरिकी स्वतन्त्रता घोषणापत्रय् हस्ताक्षर यानादिल । वय्कः छम्ह आइरिश/अमेरिकन अधिवक्ता ख।

वय्कःया जन्म आयरल्यान्दय् जूगु ख। वय्कःया परिवार १७२९स चेस्तर काउन्ति, पेनसिल्भेनियाय् बाय् हिल। स्मिथं फिलाडेल्फिया एकेडेमीइ अध्ययन यानादिल । वय्कलं थःगु दाजु जर्जया ज्याकुथिइ कानून अध्ययन यानादिल व पेनसिल्भेनिया बारय् प्रवेश यायेधुंकाः शुरुइ शिपेन्सबर्ग नापं व लिपा  यर्क नापं ज्या यानादिल। अन वनाः वय्कः मिलिसियाया कप्तान जुयादिल ।  १७७५य् वय्कः फिलाडेल्फियाया प्रांतीय सम्मेलनय् नियुक्त जुयादिल, सन् १७७६स राज्य संवैधानिक सभाय् मनोइनित जुयादिल धाःसा लिपा वय्कः कन्तिनेन्तल कांग्रेसय् प्रतिनिधिया रुपय् निर्वाचित जुयादिल। अनं, वय्कलं अमेरिकाया स्वतन्त्रता घोषणापत्रय् हस्ताक्षर यानादिल। 1वय्कः १७८५य् कांग्रेसय् पुनः निर्वाचित जुयादिल तर वय्कःया उमेरया कारणं कांग्रेसय् उपस्थित जुइ मफयादिल।

स्मिथ जुलाइ ११, १८०६य् मदयादिल। वय्कःया अस्थियात पेनसिल्भेनिया राज्यया यर्क नगरया फर्स्त प्रेस्बिटेरियन चर्चया लागाय् गाढेयात। देलावेर विश्वविद्यालयया उत्तरी क्याम्पसय् वय्कःयाया नामं छगू छात्रावास नं दयेकेगु दु ।

## लिधंसा

## पिनेया स्वापू

पुचः:इतिहास
पुचः:अमेरिकाया संस्थापक पिता
गोमति जिल्ला

**गोमति जिल्ला** भारतया त्रिपुरा राज्यय् अवस्थित छगू जिल्ला खः। थ्व जिल्लाय पलिस्था ज्यानुवरी २०१३स त्रिपुराया जिल्ला ल्या विस्तारया झ्वलय् जूगु ख। थुकिया लिच्वःकथं त्रिपुराय् सकल ४गूं  निसें ८गू जिल्ला जुवन। थ्व जिल्लाया मुख्यालय उदयपुर खः ।

थ्व जिल्ला माता त्रिपुरा सुन्दरी देगःया निंतिं नांजाः, थ्व देगः उदयपुरं ३ किलोमिटर तापाक्क माताबाडीइ ला। &nbsp;थ्व देगः भारतया ५१ महापीठस्थान मध्ये छगू खः। गोमतिया त्रिपुरी आदिवासी लोककथा, तजिलजि व धार्मिक अनुष्ठानय् तःधंगु प्रभाव दु। थ्व हे कारणं त्रिपुरीतय्सं मृत्युपश्चात् यायेगु पूजापाठ थन  हे यायेगु चलन दु।

## भूगोल
तोपोग्राफिक हिसाबं गोमति जिल्ला वांगु व उब्जाउ गोमति स्वनिगलय् दयाच्वंगु दु। थ्व जिल्लाया उदयपुर व अमरपुर उपविभाग देबतामुढा गुंझ्वलं विभाजित दु। थ्व गुंया पाःलूगु  बँय् देकातःगु मूर्तिकला थःगु कलाया निंतिं नांजाः। 

जिल्लाय् १७३ गाँ दु।    नापं, सकल जिल्ला इलाकाय् १६गू प्रहरी चौकी दु।  जिल्लाया छगू जक नगरपालिका उदयपुर खः।

## विभाग
गोमति जिल्लाय् स्वंगू उप-विभाग दु।   थ्व उपविभागत उदयपुर उपविभाग, अमरपुर उपविभाग व कारबुक उपविभाग खः ।

गोमति जिल्लाय् ८गू ब्लक दु । थ्व ब्लकत मातारबाड़ी, तेपानिया, किल्ला, काकराबन, अमरपुर, ओम्पी, करबुक व and शीलछरी खः।.

## जिल्लाया मू थाय्
गोमति  जिल्लाय् पर्यटनया स्थल/मू थाय् थ्व कथं दु:

1. त्रिपुरेश्वरी देगः - थ्व जिल्लाया मुख्य आकर्षण खः। देगः सन् १५०१स महाराजा धान्य माणीक्यया इलय् निर्माण जूगु खः ।

2. भुवनेश्वरी देगः - थ्व देगः गोमती खुसिया सिथय् व प्राचीन लाय्कूया भगनावशेष नापं ला। भुवनेश्वरी देगः देवी भुवनेश्वरीया निंतिं १७गू शताब्दीइ जुजु गोविन्द माणिक्यं देकूगु ख। 

3. उदयपुर राज्यया पुलां राजबाडी (लाय्कू): उदयपुर राजधानी जुबलय् थन राजबाडी (जुजुया छेँ)दयाच्वन। 

4. गुणबति देगः 

5. चोबिमुरा

6. तेपानिया इको-पार्क 

**6. तीर्थमुख** 

## किपा

किपा:Tripura_Sundari_Temple_in_Udaipur,_Tripura_-_statue_2018-03-25_-2.jpg|alt=Goddess Tripura Sundari|माता त्रिपुरा सुन्दरी
किपा:Kalyan_Sagar.JPG|alt=Kalyan sagar|कल्याण सागर
किपा:Udaipur_Railway_station_of_Tripura_state.jpg|alt=Udaipur railway station|उदयपुर रेलवे स्टेशन।
किपा:Tripura_Sundari_Temple.JPG|alt=Tripura Sundari temple|त्रिपुरा सुन्दरी देगः 
किपा:Bhubaneswari_Temple_.Rajnagar,Udaipur.South_Tripura.jpg|alt=Bhubaneswari Temple, Rajnagar, Udaipur|भुवनेश्वर देगः, राजनगर, उदयपुर


## लिधंसा

पुचः:त्रिपुरा
बागेरहाट जिल्ला

**बागेरहाट जिल्ला** बांलादेशया दक्षिण पश्चिमय् आस्थित छगू जिल्ला ख। थ्व जिल्ला खुलना बिभागया अन्तर्गतय् ला। 

## नामकरण
बागेरहाटेर नां गनं वःगुधैगु खँया निश्चित स्रोत मदु। छुं मत कथं बागेरहाट नापंया सुन्दरबनय् दूगु धुं (बंगालीभासय् बाघ) दूगु थाय्या नामं ‘‘बाघेरहाट’’ व लिपा बागेरहाटय् रूपान्तरित जूगु ख। मेगु मत कथं ‘‘बाग’’ वा केबःया थाय्या कथं थ्व थाय्या नां ‘‘ बागेरहाट’’ जूगु ख। मेगु मत कथं थ्व शहर नापं बाहावंगु भैरब खुसिया उत्तर सिथय् हाड़िखालीइ ताःहाकःगु "बाँक" दयाच्वन, थ्व थासय् हाट-बजाः जुइगु जुयाच्वन। थ्व हाटया नामं थ्व थाय्या नां बाँकेरहाट जूगु धैगु विश्वास दु। कालक्रमय् बाँकेरहाट हिलाः बागेरहाट जुवन।

## भूगोल
बागेरहाट जिल्लाया उत्तरय् गोपालगञ्ज जिल्ला व नड़ाइल जिल्ला, दक्षिणय् बङ्गालया खाडी, पूर्वय् फिरोजपुर जिल्ला व बरगुना जिल्ला, पश्चिमय् खुलना जिल्ला दु। २२°३२’ निसें २२°५६’ उत्तर अक्षांश व ८९°३२’ निसें ८९°४८’ पूर्व देशान्तरय् बागेरहाट जिल्ला ला। थ्व जिल्लाया क्षेत्रफल ५८८२.१८ वर्गकिलोमिटर दु; थुकिलि १८३४.७४ वर्गकिलोमिटर गुं, ४०५.३ वर्गकिलोमिटर लः दु। बागेरहाट जिल्ला सदरया अधिकांश भैरब खुसिया पश्चिम तीरय् व शहरय् बर्धित अंश भैरबया दक्षिण प्रवाह व पश्चिम तीरय् ला। बङ्गालया खाडीया उत्तरय् थ्व थाय् ला।

थ्व जिल्लाया मू खुसि थ्व कथं दु-
#पानगुछि खुसि
#पशुर खुसि
#हरिणघाटा खुसि
#मधुमति खुसि
#दड़ाटाना खुसि
#मोंला खुसि
# बगुड़ा खुसि
#बलेश्बर खुसि
#भांग्रा खुसि
#गोसाइरखाली खुसि

## प्रशासनिक क्षेत्र
पौरसभा ०३गू, गां-ल्या १,०४७गू। बागेरहाट जिल्ला ९गू उपजिल्लाय् विभक्त दु। थ्व ख:
* मोड़ेलगञ्ज उपजिल्ला 
* चितलमारी उपजिल्ला 
* फकिरहाट उपजिल्ला 
* बागेरहाट सदर उपजिल्ला 
* मोंला उपजिल्ला 
* कचुय़ा उपजिल्ला 
* मोल्लाहाट उपजिल्ला 
* रामपाल उपजिल्ला 
* शरणखोला उपजिल्ला

## अर्थतन्त्र
बागेरहाट जिल्लाया मनूतेगु मुज्या बुंज्या खः। थ्व थासय् प्रचुर परिमाणय् नैक्या व ग्वय् सः। जाकि, न्या व थीथी ज्वलं/तरकारी थन सयेकिगु या। सुन्दरबन क्षेत्रय् छुं मनू कस्ति व सा लहिना म्वाइगु या।

## शिक्षा
बागेरहाट जिल्लाया साक्षरता ७४.६२% (मिजं ७६.७५%, मिसा ७२.४८%) दु। प्राथमिक विद्यालय  १०९०, माध्यमिक विद्यालय २८२, निम्न-माध्यमिक विद्यालय ५०,कलेजियट ०६, महाविद्यालय ३३, मदरसा २४५ दु। अन्यान्य शिक्षा प्रतिष्ठानय् कारिगरी कलेज-०१, पिटिआइ-०१, भिटिआइ-०१, कारिगरी प्रशिक्षण केन्द्र-०४, बुंज्या व प्रयुक्ति कलेज ०१,  प्रशिक्षण केन्द्र-०१, होमिओप्याथिक कलेज ०१, मेडिकेल एसिस्तेन्त ट्रेनिङ्ग स्कुल-०१, मरिन इन्स्चिच्युत-०१, शारीरिक प्रशिक्षण केन्द्र ०१, सरकारी शिशुसदन-०२, आइन कलेज-०१, टेक्सटाइल ट्रेनिङ्ग इन्स्तिच्युत- ०१ दु।

## स्वयादिसँ
* खुलना विभाग

## लिधंसा

पुचः:बंगलादेश

## प्रशासनिक विभाजन
लिउ ताओ

"लिउ ताओ" (चिनिया भासय्:六韜 अर्थात् खुगू गुप्त-विद्या) प्राचीन चीनया छगू नांजाःगु सैन्य सफू ख। थ्व सफूयात "जियाङ्ग ताइगोङ्गया खुगू ताओ" आ " ताइगङ्गया ल्वापू कला"या नामं नं नांजाः। थ्व सफूयात झोउ राजवंशया जियाङ्ग जिया (लु शाङ्ग)जुं च्वयातःगु ख। थ्व सफू चीनया ल्वापूमि राज्यतेगु कालय् च्वःगु धैगु विश्वास दु। थ्व सफू न्हेसः व लिसःया शैलीइ च्वयातःगु दु, गुकिलि थीथी प्राचीन सैन्य व राजनीतिक विषयय् झोउया जुजु वेन नं न्हेसः न्यनिगु व जियाङ्ग ताइगोङ्गं लिसः बीगु पद्धति छ्यलातःगु दु।

थ्व सफूलि कनातःगु खुगू गुप्तविद्या थ्व कथं दु-
* वेन ताओ (नागरिक विद्या): देसय् शासन व मनूतेत नियोजित यायेगु रणनीति 
* वू ताओ (सैन्य विद्या): सैन्य रणनीति
* लङ्ग ताओ (मलः विद्या): सैन्य संगठन 
* हु ताओ (धुं विद्या): युद्धया वातावरण, ल्वाभः व संरचनातेगु खँ
* बाओ ताओ (चिताधुँ विद्या): रणनीतिया खँ
* क्वान ताओ (खिचा विद्या): सैन्य नेतृत्त्व प्रशिक्षण

## वर्तमान संस्करण
थ्व सफूया थीथी संस्करण थ्व कथं दु-
* यिनक्वेशान, लिन्यी, शान्दोङ्गय् हान राजवंशया चिहानय् पंया बालाय् सन् १९७२स लूगु अवशेष।
* सन् १९७३स हेबेई प्रान्तया दिङ्ग प्रखण्डय् बाजियाओलाङ्ग हान चिहानय् लूगु पं बालाया अवशेष।
* दुनहुआङ्गया मरणोपरान्त लूगु च्वखँया अंश ।
* कुन्शु झियाओया सारांश संस्करण।
* " सिकुक्वांशु "।
* "शुगुइ झ्वः" 
* सोङ्ग राजवंशय् च्वयातःगु "सैन्य कलाया न्हेगू सफू", गुकियात चिनिया कला अकादेमीं १९३५स पिथन।
* दिङ्ग परिवारया च्या-द्व खण्ड बिल्दिङ्गय् दूगु लियू यिनया संस्करणया फोटोकपी ।

## स्वयादिसँ
* चीन

पुचः:चीनया इतिहास
निप्यंगू इतिहास

**निप्यंगू इतिहास** (चिनिया भासं: 二十四史; पिनयिन: Èrshísì Shǐ, वेद-गिल्स Erh-shih-szu shih) वा पुरातनवादी ऐतिहासिक ग्रन्थत (चिनियाँ भाषाय् 正史) चीनया आधिकारिक राजवंशीय परम्परागत इतिहास खः। थ्व इतिहास ३००० ईपू.इ शुरु जूसें १७गू शताब्दीई मिङ्ग राजवंश तक थ्यं।

हान राजवंशया अधिकारी सिमा कियानं थ्व विधाया यक्व नियम स्थापना यानादिल। थ्व दस्ताबेज च्वयेगु शैली थीथी कालय् भिन्न जु। इतिहास च्वयेगु ताङ्ग राजवंशं शुरु जुगू परम्परा लिपाया सकल राजवंशतेसं आधिकारिक कार्यालय स्थापना याःसें निरन्तरता बिल। थथे इतिहास च्वयेगु ज्याय् पूर्वाधिकारी राजवंशया आधिकारिक लाय्कूया अभिलेख प्रयोग यासें च्वयेगु ज्या जुल। राजवंशतेसं थःगु स्वापू प्राचीनतम राजवंशनाप यायेगु निंतिं नं थथे इतिहास च्वयेगु कुतः याःगु खनेदु। किङ्ग राजवंशय् संग्रहीत व सम्पादित संस्करणय् ३२१३ भाग व लगभग ४० मिलियन खँग्वः दु । थ्व ग्रन्थ चीनया इतिहास व संस्कृतिया दकलय्  महत्वपूर्ण स्रोत खः धकाः नालिगु या।

चिनिया भासय् निप्यंगू इतिहास धाःगु नां १७७५ निसें चलनचल्तीइ वल। थ्व दँ चिआनलोङ्ग सम्राटया शासनकालयात ४०गू दँ खः। थ्व हे इलय् मिङ्गया इतिहासया अन्तिम खण्डया पुनर्लेखन जूगु खः। थ्व नापं छगू पूर्ण ऐतिहासिक संग्रह तयार जुल।

## सफूधलः

## स्वयादिसँ
* चीन

पुचः:चीनया इतिहास
केवट्टसुत्त

**केवट्टसुत्त** त्रिपिटकया दिघनिकायया छपू सूत्र वा सुत्त ख। थ्व सूत्रया नां छेँथुवा केवट्टया नामं वःगु ख। वय्कलं बुद्धंयात थःगु आध्यात्मिक श्रेष्ठता क्यनेत थीथी चमत्कारी शक्ति प्रदर्शन यायेगु इनाप यानादिल । बुद्धं वय्कःयात चमत्कारं आध्यात्मिक विकास लने मफइगु खँ कनादिल। 

थ्व सूत्रया बुद्ध धर्म अध्ययनय् विशेष महत्व दु। थ्व सूत्रं बुद्ध धर्मय् जादू, शक्ति व अलौकिक क्षमताया पलेसा सत्य व गुणयात धर्मया लं धकाः कनातःगु दु । 

## बाखँ
थ्व सूत्र दुनेया मूखँयात थथे याना विभाजित यानातःगु दु: केवट्टगहपतिपुत्तवत्थु, इद्धिपाटिहारियं, आदेसनापाटिहारियं, अनुसासनीपाटिहारियं, भूतनिरोधेसकभिक्खुवत्थु, तीरदस्सिसकुणुपमा।

केवट्टगहपतिपुत्तवत्थु वा केवेट्टया ऋद्धिप्रतिहार्य प्रार्थना:थ्व सूत्रय् च्वयातःगु दु कि भगवान बुद्ध छकः नालन्दाय् विज्याना दिल। नालन्दाय् च्वनिम्ह छम्ह केवट्ट नांया छेँथुवा (गहपतिपुत्तो) बुद्ध दूगु थासय् वया अभिवादन यातः। केवट्टं बुद्धयात नालन्दा सम्पन्न जूगु व थनया मनूपिं बुद्धया धर्म पालन या। भगवानं सुं छम्ह भिक्खुयात उत्तरिमनुस्सधम्मा (उत्तरीमनुष्य धर्म), व इद्धिपाटिहारि (ऋद्धिप्रतिहार्ग)क्यनादीसा नालन्दाया मनूपिं भगवान प्रति अझ अप्व समर्पित जुइगु खँ कनाः, स्वकः तक थन्याःगु धर्म स्यनादीत इनाप यात। 

थुकिया लिच्वःया रुपय् बुद्धं स्वथी प्रातिहार्यया वर्णन यानादिल: ऋद्धिप्रातिहार्य (इद्धिपाटिहारियं), आदेशनाप्रातिहार्त (आदेसनापाटिहारियं), व अनुशासनीप्रातिहार्य (अनुसासनीपाटिहारियं)। वसपोलं थ्व स्वतां प्रातिहार्यया वर्णन यानादिल। 

भूतनिरोधेसकभिक्खुवत्थु वा महाभूत निरुद्ध जुइगु उपदेश दु। थुकिलि प्यंगू महाभूत:पृथ्वी, आप, तेज, वायु (पालिभासय् पथवीधातु आपोधातु तेजोधातु वायोधातू) गन निरुद्ध जुइ वा दइमखु धाःगु न्हेसः या खँ कनातःगु दु। गुकिया उत्तरय् मखनिगु व रुप मदूगु विज्ञान(विञ्‍ञाणं) निरुद्ध नापं महाभूत मदयावनिगु खँ कनातःगु दु। 

## पिनेया स्वापू
* तिपिटक
**भाय्हिला**
*केवट्टसुत्त, थानिसारो भिक्खुया भाय्हिला
*केवट्टसुत्त, भिक्खु सुजातोया भाय्हिला

पुचः:दीघनिकायया सुत्र
अवध

**अवध** वर्तमान उत्तर प्रदेशया छगू भाग खः। थ्व भागयात प्राचीन कालय् कोशल धकाः म्हसीकिगु या। थनया राजधानी "फैजाबाद" वा "अयोध्या" खः। वर्तमान समयय् थ्व नगर अयोध्या जिल्लाय् ला। अवध खँग्वः अयोध्या खँग्वलं हे बुयावःगु खँग्वः खः। अवधया राजधानी प्रारम्भय् "अयोध्या" लिपा लखनऊ जूवन। अवधय् नवाबतेगु आधिपत्यया इतिहास दु। थ्व नवाबत प्रायः स्वतन्त्र कथं सत्ता संचालन याना च्वन। अवधया नवाब शिया मुसलमान जूगुलिं अवधय् इसलामया थ्व सम्प्रदाययात विशेष संरक्षण दत। उर्दू चिनाखँया निंतिं नं  थ्व थाय् प्रसिद्ध केन्द्र जूवन। दिल्ली केन्द्रया  नष्ट जुइधुंका दिल्लीया यक्व प्रसिद्ध उर्दू चिनाखँमि लखनऊय् स्थानान्तरित जुल। अवधया पारम्परिक राजधानी लखनऊ खः।

भौगोलिक रूपं अवधया आधुनिक परिभाषाय् - लखनऊ, सुल्तानपुर, रायबरेली, उन्नाव, कानपुर, भदोही, प्रयागराज, बाराबंकी,अयोध्या, अम्बेडकर नगर, प्रतापगढ़ , बहराइच, बलरामपुर, गोंडा, हरदोई, लखीमपुर खीरी, कौशाम्बी, सीतापुर, श्रावस्ती उन्नाव, फतेहपुर, कानपुर, (जौनपुर, व मिर्जापुरया पश्चिमी भाग), कन्नौज, पीलीभीत, शाहजहांपुर ला।  मध्यकालीन समयय् अवधया राजधानी "फैजाबाद" जूवन, थ्व नगर आःया "अयोध्या" ख।

## इतिहास
सन् १७६४स  बक्सरया युद्धय् अवधया नवाब पराजित जुल। परन्तु, लर्ड क्लाइव नं अवध वय्कःयात लितबिल, केवल इलाहाबाद व कड़ा जिल्लायात क्लाइवं मुगल सम्राट शाहआलमयात बिल। वारेन हेस्टिंग्स नं लिपा नवाबया ग्वहालिं रुहेलखण्डयात नं अवधय् सम्मिलित यानादिल व शाहआलम नाप अप्रसन्न जुया प्रयागराज व कड़ायात अवधया नवाबयात लःल्हात। सन् १७७५य् अंग्रेजतेसं अवधया नवाब नाप बनारसया जिल्ला कालः व सन् १८०१य् रुहेलखण्ड कालः। थ्व कथं अवध गबलें  चकं, गबलें  चिधं जुयाच्वन।

सन् १८५६इ अंग्रेजतेसं अवधयात थःगु अधिकारय् कालः। सन् १८५७या विद्रोहय् अवध अंग्रेजतेगु ल्हातं त्वफिलः तर  थ्व धुंकाया ल्वापूलि अन्तिम विजय अंग्रेजतेगु जुल। १९०२य्  आगरा व अवधया प्रान्ततेत स्वाना न्हूगु प्रान्त दयेकल गुकिया नां आगरा व अवधया "संयुक्त प्रान्त" जूवन।  लिपा थुकियात संक्षेपय् "संयुक्त प्रान्त" वा अंग्रेजीइ केवल "यू.पी." धाल। थ्व प्रान्तया नामकरण लिपा उत्तर प्रदेश जूवन गुकियात अंग्रेजीइ "यू.पी." धाइगु या।

## स्वयादिसँ

* अवधया नवाब
* राजेसुल्तानपुर

## लिधंसा

## पिनेया स्वापू

* अवध संस्कृति विश्वकोश, भाग-१ (लेखक-सूर्यप्रसाद दीक्षित)
* अवध संस्कृति विश्वकोश, भाग-२ (लेखक-सूर्यप्रसाद दीक्षित)
पुचः:उत्तर प्रदेश
चिन राजवंश

thumb|230x230px|२१० ईसापूर्वस चिन राजवंशया साम्राज्यया मानकिपा
thumb|295x295px|चिन शि ह्वाङ्ग (秦始皇),  ल्वापूमि राज्यतेगु कालय् चिन राज्य (秦国)या  शासक व सकल चीनया न्हापांम्ह चिनवंशी सम्राट
**चिन राजवंश** (चिनिया भासय् चिन छाउ) प्राचीन चीनया छगू  राजवंश ख। थ्व राजवंशं चीनय् २२१ ईसापूर्व निसें २०७ ईसा पूर्व तक शासन यात। चिन वंश शान्शी प्रान्तं न्ह्यथना अबिलेया सकल चीनय् थ्यन। थ्व राजवंशया नां नं शान्शी प्रान्तया हे परिवर्तित रूप खः। चिन वंशं चीनय् अधिपत्य शुरू याःबिले चीनय् झोउ राजवंशया नियन्त्रण नाम्य जक  दयाच्वन व ल्वापूमि राज्यतेगु काल दयाच्वन। चिन राजवंश थ्व हे ल्वापूमि राज्यय् छगू, चिन राज्य (秦国, चिन गुओ)या शासक ख। दकले न्हापा चिनं शक्तिहीन झोउ राजवंशयात समाप्त यात व लिपा ल्यंगु खुगु राज्यतेत पराजित याःसें  चीनया एकीकरण यात। शक्तिशाली साम्राज्य जुसां चिन राजवंश सिक्क म्हो समय तक जक सत्ताय् दल व अनंलि चीनय् हान राजवंशया उदय जुल।

## शासनकाल
thumb|चिन राजवंशया विस्तार
थःगु शासनकालय् चिन राजवंशं बनेज्या/व्यापारय् सुधार हलः, बुँज्याय् उन्नति यात व सैन्य रूपं थःगु साम्राज्य यात सुरक्षित यात। थ्व राज्यया छगू तःधंगु निर्णयय् मध्यम स्तरया जागीरदारतेत निलम्बन यात। झोउ शासनकालय् थ्व हे पुचलं बुँज्यामितेगु च्वय् शासन यानाच्वंगु जुल। थ्व पुचः सिधेके धुंका देय्या जनताय् सम्राटया तपेंक नियन्त्रण दत, गुकिलिं सम्राटयात दूरदर्शी व तःधं ज्या यायेगु क्षमता बिल।  थ्व कालया शासकतेसं उत्तरय् च्वनिपिं ल्वापूमि जातितेगु निरन्तर हमला पनेत चीनया तः पःखाः दयेकल। चिनिया लिपिया विकास, नाप-तौलया निंतिं मानक दयेकिगु (गुकिलिं व्यापार व न्याये-मियेज्या अःपुइकल व विवाद कम जुल) व मुद्रा (सिक्का व नोट)या विकास यात। चिन शासक न्यायवादय् विश्वास तइपिं शासकत ख व थ्व हे विचारधारा अन्तर्गत शासकपिंके थःगु नागरिकतय्त नियन्त्रण यायेगु शिक्षा बीगु परम्परा दयाच्वन। इमिसं न्हापाया राजवंशतेगु नां सिधेकेगु  कुतलय् प्राचीन सफू व ग्रन्थ छ्वयेकिगु ज्या यात व ४०० स्वया अप्व विद्वानतेत स्यात। थ्व नापं चीनय् बुद्धिजीवितेगु स्वतन्त्र वातावरण गुकियात  सच्छि विचारधारात धाइ, क्वचाल। थुकिया लिच्वः भविष्यया विद्वानतेसं चिन शासकतेसं यक्व भिंगु ज्या याःसां इमिगु विरुद्धय् च्वयाहल। चीनय् थ्व घटनायात 'सफू च्याकेगु व विद्वान स्यायेयु' वा चिनिया भाषाय्  'फेन शू कङ्ग रु' (焚書坑儒)  धाइ। गबलें नं  तानाशाही व्यवस्थां बुद्धिजीवितेत क्वतलेगु कुतः याःसा चिनिया संस्कृतिइ थ्व सूत्रवाक्य छ्येलीगु या।

## राजवंशया अन्त
चिन राजवंशया सरकारी संरचना तःधना वंसें इमिगु प्रशासन सुस्त जुल तर सैनिक मामलाय् इमिसं यक्व न्हु जुक्तित दयेकल। अथे जुसां, छगू शक्तिशाली सेना दःसां चिन राजवंश म्हो ई तक जक दयाच्वने फतः। थ्व वंशया न्हापांम्ह चिन सम्राट २१० ईसापूर्वय् मदयेधुंका वय्कःया निम्ह मन्त्रितेसं वय्कःया मचा काय्यात गद्दीइ तःसें सत्ता थःगु ल्हातय् लाकिगु जुक्ति यात। अथे जुसां, थ्व निम्ह मन्त्रीतेगु दथुइ ल्वापू जुल गुकिया लिच्वः कथं निम्ह मन्त्री व न्हूम्ह सम्राटया हत्या जुल। राजवंशय् थथे कमजोरी खँसेलि विद्रोह जुल व छम्ह चू राज्य (楚國, चू गुओ)या नेतां सत्ताय् कब्जा यात। वय्कलं हे लिपा हान राजवंशया जग तयादिल। चिन राजवंशया थथे याकनं हे पतन जुसां इमिगु प्रभाव भविष्ययाराजवंशय् दतः व 'चीन' देय्या नां थ्व हे इसी राजवंशं वःगु विश्वास दु।

## स्वयादिसँ

* झोऊ राजवंश
* ल्वापूमि राज्यतेगु काल
* हान राजवंश
* चीनया राजवंश
* सच्छि विचाः

## लिधंसा

पुचः:चीनया इतिहास
सच्छि विचाः

**सच्छि विचाः** वा जुजि बाइजिया (चिनिया भासय् 諸子百家; पिन्यिन: zhūzǐ bǎijiā) चिन राजवंश न्ह्यःया चिनिया दर्शन व विचाःया कालखण्ड खः। थ्व कालखण्ड ६ गू शताब्दी इपू निसें २२१इपू तक वसन्त व शरद ऋतुया कालखण्ड निसें ल्वापूमि राज्यतेगु काल तक दयाच्वन। थ्व कालय्  लाओजी, ज़ुआङ्गजी, कन्फ्युसिय, मेन्सियस , ज़ुनजी , मोजी, लीजी, सुनजी , शेनजी , हनफेजी, गुइगुजी व गाओजी थें न्यापिं चिन्तक व विचारकतेगु अधिपत्य दयाच्वन। लिपांगु वसन्त व शरद कालय् ताओवाद, कन्फ्युसियसवाद, मोहिवाद, मिङ्गजिया, न्यायवाद, सैन्य व यिन-याङ्ग थें थीथी वैचारिक परम्परातेगु उदय जुल। ल्वापूमि राज्यतेगु कालया मध्य खण्ड तक थथे विकशित जूगु विचाः व दर्शन परम्परां विचार-विमर्शय् धेंधेंबल्ला यायेगु चलन दयाच्वन। थ्व नापं चीनय् यक्व वैचारिक पद्धति व परम्पराया विकास जुल।  

## थीथी विचाः
पश्चिमी हान राजवंशया इतिहासकार सिमा कियानजुं शिजि सफूलि वय्कःया अबु सिमा तेनया विचाःतेत उद्धृत दानादिगु दु। सिमा तेनं पूर्व-चिन राजवंश धुंकाया विचाःतेत खुगु परम्पराय् संक्षेपित यानादिल। थ्व खुगु विचाः परम्परा ताओवाद, कन्फ्युसियसवाद, मोहिवाद, मिङ्गजिया, न्यायवाद, यिन-याङ्गवाद ख।
पूर्वी हान राजवंशया बान गु नं "हानतेगु सफू"लि चिन राजवंश न्ह्यःया १०गू विचाः परम्परायय् वर्गीकृत यानादिगु दु। थ्व विचाः परम्परा थ्व कथं दु: ताओवाद, कन्फ्युसियसवाद, मोहिवाद, मिङ्गजिया, न्यायवाद, यिन व याङ्ग, कूटनीति वा जोङ्ग हेङ्ग जिया(Zōng héng Jiā), बुँज्यावाद वा नोङ्गजिया (Nongjia), जाजिया (zájiā) वा समन्वयवाद, शिआओशुओ जिया (Xiǎoshuō jiā) वा उपन्यासवाद।

थ्व कालखण्डया छुं विचाः/च्वखँ परम्परा, विचारक व सफूतेगु ग्रन्थ थ्व कथं दु-

## स्वयादिसँ
* चिन राजवंश

पुचः:चीनया इतिहास
पुचः:चिनिया साहित्य
ताओवाद

**ताओवादी दर्शन** वा **ताओवाद** (चिनिया भासय्: 道家; पिन्यिन: Dàojiā, अर्थ. 'ताओया विद्यालय') वा ताओलोजी  चीनय् उत्पत्ति जूगु छगू प्रचलित परम्परा व विचाः खः। थ्व दर्शनय् 'दाओ (Dao)' नाप सुमधुर स्वापू तसें म्वायेगु विचाः कनातःगु दु। दाओ धइगु छगू रहस्यमय व गहन सिद्धान्त खः। थ्व विचाः कथं दाओ हे हे सम्पूर्ण ब्रह्माण्डया उत्पत्ति, प्रवृति व मूल तत्व ख।

ताओवादी विचारया शुरुवाती चरण निसें हे थ्व दर्शनया थीथी परस्पर उप-दर्शन खंगु दु। नापं, थ्व दर्शन कन्फ्यूशियसवाद व बुद्ध धर्म थेंज्याःगु मेमेगु दार्शनिक परम्परापाखें प्रभावित जूगु व परस्पर सम्बाद याःगु खँ खनेदु। ताओवाद कन्फ्यूशियस स्वया शारीरिक तथा आध्यात्मिक विकासया निंतिं ज्या यायेगु कुतः व राजनीतिक संगठनयात कम ध्यान बिइगु परम्पराया कारणं पा। थ्व दर्शनया इतिहासय्, ताओवादी दर्शनया केन्द्रय् दूगु छुं विचाःत थ्व कथं दु: वुवेइ ("प्रयन्त यायेम्वाःगु कार्य effortless action"), झिरान (अर्थ. 'स्वयं-सा' वा "प्राकृतिक यथार्थता वा natural authenticity"), कि ("आत्मा") वुउ ("non-being वा मदूगु अवस्था"),  वुजि" ('गैह्र-द्वैध non-duality"), ताइजी ("ध्रुवीत्त्व वा polarity") व यिनयाङ्ग (अर्थ तेल्लाः व ख्युं); बिआन्हुआ (परिवर्तन); फान (fǎn वा "विपरिणम वा reversal"), तथा ध्यान वा मेमेगु आध्यात्मिक अभ्यासपाखें व्यक्तिगत विकास ।

विज्ञतेसं "ताओवादी दर्शन" व 'ताओवादी धर्म'यात अलग यायेगु कुतः याःसां थथे विभाजन थ्व परम्पराय् खनेमदु। ताओवादी ग्रन्थ, साहित्य व ताओवादय् विश्वास यानाच्वंपिं पुजारीतय्सं "धर्म" लिसे 'दर्शन'यात बायेगु ज्या याःगु मदु। विशेष यानाः अध्यात्म व नीति सम्बन्धित विचारत धर्म व दर्शन नापं वंगु खनेदु [2]।

थ्व वैचारिक परम्पराया मू ग्रन्थय् दाओदेजिङ्ग व झुआङ्गजी ला। हान राजवंशया समयय् थ्व नितां ग्रन्थ स्वाना थ्व स्वागू ग्रन्थयात दाओजिया धकाः म्हसीकल।  आइ चिङ्ग ग्रन्थयात कालान्तरय् वाङ्ग बि थेंन्याःपिं विद्वानतय्सं दाओजियाय् समाहित यात।[1] नापं ताओवादी ग्रन्थ दाओजाङ्ग(Dàozàng)य्  करिब १,४०० मेमेगु ग्रन्थ मुंकातःगु दु।

## स्वयादिसँ
* सच्छि विचाः
* ताओ धर्म

पुचः:चीनया इतिहास
अकिमनिद साम्राज्य

**अकिमनिद साम्राज्य** वा प्रथम पारसी साम्राज्य (पश्चिमी इतिहासकारतेसं ब्यूगु नां) ( पुलां पारसी: 𐎧𐏁𐏂 वा 'ज़ासा') (५५०-३३० ईसा पूर्व) पश्चिमी एशियाय् दूगु छगू प्राचीन पारसी साम्राज्य ख। थ्व साम्राज्यया पलिस्था ५५० ईसा पूर्वय् साइरस महानं यानादीगु ख। जर्क्सेस प्रथमया शासनकालय् थ्व साम्राज्य थःगु दकलय् चकंगु सीमा तक थ्यन। थ्व इलय् थ्व साम्राज्यया पश्चिमय् क्रीमिया प्रायद्वीप, बाल्कन व पूर्वी यूरोप निसें पूर्वय् सिन्धु स्वनिगः तक थ्यन। थ्व साम्राज्य अबिलेया हलिंया दकलय् तःधंगु साम्राज्य खः। थ्व साम्राज्यया कुल क्षेत्रफल ५.५ मिलियन वर्ग किलोमीटर (२.१ मिलियन वर्ग माइल) दयाच्वन। थ्व नापं थ्व साम्राज्ययात हलिंया न्हापांगु महाशक्ति धका नं म्हसीकिगु या। थ्व साम्राज्यया पतन अलेक्जेन्दरया हमलां जुल। 

थ्व साम्राज्यं निगु शताब्दि स्वया अप्व समय तक हलिंया छगू तःधंगु भूभाग थःगु अधीनय् तयेफत। ४८० ईसा पूर्वय् इरानया साम्राज्य थःगु दकलय् चकंगु सीमाय् थ्यन। भारतया  सिन्धु स्वनिगः निसें मिस्रया नाइल खुसि  बेन्गाजी तकया वर्तमान लीबियाया क्षेत्र व यूरोपय् देन्युब खुसिं निसें मध्य एशिया तक थ्व साम्राज्य दयाच्वन। थ्व प्राचीन इतिहासया दकलय् तःधंगु साम्राज्यय् छगू खः। 

पार्स , इरानी पठारया दक्षिण-पश्चिमया थासं थ्व साम्राज्यया राजवंशं सत्ता ल्हातय् लाकूगु ख। यक्व शताब्दि तक थ्व क्षेत्रय् शासन यायेधुंका थ्व राजवंशया सदस्यय् छम्ह साइरस महानं मेडियन साम्राज्य, लिडियन साम्राज्य व बेबीलोनियन साम्राज्य त्याका थ्व साम्राज्यया पलिस्था यानादिल। वय्कलं दयेकादीगु शासन निसः दँ तक दयाच्वन व लिपा ३३०ईपूस अलेक्जेन्दरया ल्हातं थ्व शासया पतन जुल। थ्व साम्राज्यया विजयया छुं हे दँ धुंका अलेक्जेन्दरया मृत्यु जुल। थुकिया लिच्वःया कथं पूर्व अचमेनिद साम्राज्यया भूमिया अखण्डता नष्ट जुल। थ्व भूमि थीथी शासकया अधीनय् लावन। लिपा थ्व साम्राज्य दूगु थाय् सेल्यूसिद व तलेमिक शासकतेगु अधीनय् लावन।अन्ततः, इरानीतेसं थःगु स्वतंत्रता पुनः प्राप्त यात व इरानी पठारय् पार्थियन साम्राज्यया पलिस्था जुल। 

## स्वयादिसँ
* इरान

## लिधंसा

पुचः:इरानया इतिहास
असालुयेह शाहरेस्तान

**असालुयेह शाहरेस्तान वा असालुयेह अञ्चल** (फारसी भासय् شهرستان عسلوی)  इरानया बुशहर_प्रान्तय् ला। थ्व अञ्चलया मुख्यालय असालुयेह नगर ख।

सन् २०११या जनगणना धुंका असालुयेह जिल्लायात कांगन अञ्चलं बायाः असालुयेह अञ्चलया स्थापना जुल। थ्व अञ्चलयात २ नगरी, २ ग्रामीण जिल्लाय् विभाजित यानातःगु दु, गुकिलि असालुयेह शहर थनया प्रशासनिक केन्द्र खः।

सन् २०१६या राष्ट्रीय जनगणनाय् थ्व अञ्चलय् १६,४९६ छेँ व ७३,९५८ मनू दयाच्वन।

## प्रशासनिक विभाजन
असालुयेह अञ्चलया प्रशासनिक विभागतेगु संरचना क्वसं बियातःगु धलखय् खनेदु।

जनगणना धुंका बिद खुन व चाह-ए मुबारकयात गाँमं नगरया दर्जा ब्यूगु दु।

## लिखँ

## लिधंसा

पुचः:Coordinates on Wikidata
पुचः:इरानया प्रशासन
बुशहिर शाहरेस्तान

**बुशहिर शाहरेस्तान** वा **बुशहिर अञ्चल** (फारसी भासय् شهرستان بوشهر‎)  ईरानया बुशहिर प्रान्तय् अवस्थित छगू जिल्ला ख। थ्व अञ्चलया केन्द्र बुशहिर नगर खः ।

सन् २००६सालय् जूगु जनगणना कथं, थनया जनसंख्या २१६,०८७ दु धाःसा थन ५३,१७३खा छेँ दु। २०११या जनगणना कथं थन २,५८,९०६ मनू व ६८,८१९खा छेँ दयाच्वन।  सन् २०१६या जनगणनाय् थनया जनसंख्या २,९८,५७४ व थन ८५,५२३ खा छेँ दु ।

## प्रशासनिक विभाजन
बुशहिर अञ्चलया प्रशासनिक विभाजन व जनसंख्या लिपांगु स्वंगू जनगणना कथं क्वसंया धलखय् क्यनातःगु दु।  लिपांगु जनगणना कथं थन २ जिल्ला, २ ग्रामीण जिल्ला व ४ नगर दु ।

अक्तोबर २०१८य्, चोघादाक नगर व हाउमे ग्रामीण जिल्लाया छुं भूभाग मध्यवर्ती जिल्लां बायाछ्वःगु दु। थ्व हे नापं थन चोघादाक जिल्ला पलिस्था जुल व थ्व जिल्लाय् निगु ग्रामीण व छगू नगर क्षेत्र सहर ला।

## लिखँ

## लिधंसा

पुचः:Coordinates on Wikidata
पुचः:इरानया प्रशासन
एदम्स काउन्ति, इलिनोइ

किपा:Adams_County_Illinois_1825.png|alt=When it was created, Hancock County was temporarily attached to Adams until it could organize a county government.|थ्व काउन्तिया पलिस्था बिले ह्यानकक काउन्तियात अस्थायी कथं थ्व काउन्तिइ स्वानातल। लिपा, ह्यानकक काउन्तिं थःगु हे काउन्ति सरकार दयेकेधुंका निता काउन्ति पृथक जुलः।
किपा:Adams_County_Illinois_1829.png|alt=Adams County reduced to its current borders in 1829.|सन् १८२९य् निर्धारित थ्व काउन्तिया सीमा आतकया सीमा खः।


**एदम्स काउन्ति** (अंग्रेजी: Adams County) संयुक्त राज्य अमेरिकाया इलिनोइ राज्य राज्यया पश्चिमय् अवस्थित छगू काउन्ति खः। सन् २०२०या मनूल्या (जनगणना) कथं थ्व थाय्या मनूल्या ६५,७३७ दु। थ्व काउन्तिया केन्द्र क्विन्सि खः । एदम्स काउन्ति क्विन्सी, इलिनोइ-मिजौरी माइक्रोपोलितन तथ्याङ्क क्षेत्र (IL-MO Micropolitan Statistical Area)या भूभाग खः।

## इतिहास
एदम्स काउन्तिया पलिस्था सन् १८२५य् पाइक काउन्तिं बायाः जूगु खः । थ्व काउन्तिया नां एदम्स धकाः संयुक्त राज्य अमेरिकाया खुम्ह राष्ट्रपति, जन क्विन्सी एदम्सयात हनाः तःगु खः।
 

## भूगोल
युनाइटेड स्टेट्स सेन्सस ब्यूरोया कथं थ्व काउन्ति कुल क्षेत्रफल ८७१ वर्ग माइल (२.२६० किमि²) दु । थुकिलि वर्ग माइल (२०१० वर्ग किलोमितर) बँ व  १६ वर्ग माइल (४१ वर्ग किलोमिटर) लः दु।

### नापंया काउन्ति

* ह्यान्कक काउन्ति - उत्तर 
* ब्राउन काउन्ति  - पूर्वः
* स्काइलर काउन्ति - पूर्व
* पाइक काउन्ति - दक्षिण 
* मेरियन काउन्ति, मिजौरी - पश्चिम 
* लिविस काउन्ति, मिजौरी - पश्चिम 

### यातायात

* क्विन्सि त्रान्जित लाइन्स
* क्विन्सि स्टेशन
* बर्लिङ्गतन त्रेलवेज
* इलिनोइया अन्तरनगरीय बस स्तपया धलः 

### मू राजमार्ग
 

*  इन्तरस्तेत १७२
*  युएस रुत २४
*  युएस रुत ३६
*  इलिनोइ रुत ५७
*  इलिनोइ रुत ६१
*  इलिनोइ रुत ९४
*  इलिनोइ रुत ९६
*  इलिनोइ रुत १०४
*  इलिनोइ रुत ३३६

### संरक्षण क्षेत्र

* ग्रेत रिभर नेशनल वन्यजन्तु आरक्षण (Great River National Wildlife Refuge)

### लःफय् व मौसम
वर्तमानया दँय्, क्विन्सी काउन्तिया औसत तापक्रम ज्यानुवरीइ −९ °C (१६ फ) निसें जुलाइय् उच्चतम ८८ º F (३१ ℃) तक थ्यं। यद्यपि, थ्व थासय् ज्यानुवरी १९७९स -२१फ (-२९से) निसें २००५या जुलाइय् १०५ फ (४१से) तक थ्यंगु तथ्याङ्क दु। औसत मासिक वर्षा ज्यानुवरीइ १.३६ इन्च (३५ मिमि) निसें मेय् ४।६१ इन्च (११७ मिमि) तक थ्यं।

## मनूल्या
सन् २०२०या संयुक्त राज्य अमेरिकाया जनगणना कथं थ्व काउन्तिइ ६५,७३७ मनू, २७,१९९ खा छेँ, व १७,३९८ परिवार दु।  &nbsp;&nbsp;&nbsp;थ्व थाय्या जनघनत्व ७५.५ वर्ग माइल वा २९.२ वर्ग किमि दु ।   थ्व थासय् ३०,२३५खा छेँ दु, व छेँया घनत्त्व ३४.७ वा १३.४ वर्ग किमि दु । थ्व काउन्तिया जातीय संरचनाय् ८९.५% श्वेत जाति; ३.८ प्रतिशत अफ्रिकी अमेरिकी, ०.८ एसियन, ०.२ अमेरिकन आदिवासी, ०.८ अन्य जाति व ४.९ मिश्रित जाति दु। हिस्पानिक वा लाटिन मूलया २.०% जनसंख्या दु। वंशज कथं थन जर्मन (३५.९%), आइरिश (११.१%), अंग्रेज (८.१%) व अमेरिकन (७.४ प्रतिशत) दु।

## समुदाय
thumb|300x300px|एदम्स काउन्ति, इलिनोइ।

### नगर

* क्विन्सि (मुख्यालय)

### गां

* क्याम्प पोइन्त, इलिनोइ
* क्लेटन, इलिनोइ
* कोत्सबर्ग, इलिनोइ
* कोलम्बस, इलिनोइ
* गोल्देन, इलिनोइ
* ला प्रेइरी, इलिनोइ
* लिबर्ति, इलिनोइ
* लिमा, इलिनोइ
* लरेन, इलिनोइ
* मेन्दन, इलिनोइ
* पेसन
* प्लेन्स्भिल
* अर्सा

## लिधंसा

## पिनेया स्वापू

पुचः:इलिनोइ
पुचः:इलिनोइया काउन्ति
दाश्तेस्तान शाहरेस्तान

**दाश्तेस्तान शाहरेस्तान वा दाश्तेस्तान अञ्चल** (फारसी भासय्: شهرستان دشتستان‎) ईरानया बुशहिर प्रान्तय् अवस्थित छगू जिल्ला खः। थ्व अञ्चलया  केन्द्र बोराजजान खः।

सन् २०१६सालय् जूगु जनगणना कथं थ्व अञ्चलया जनसंख्या २,२२,२२५ दु धाःसा थन ४७,७७३खा छेँ दु। सन् २०११या जनगणना कथं थनया जनसंख्या २,२९,४२५ दु धाःसा थन ५७,५६२ खा छेँ दु।  सन् २०१६या जनगणनाय् थ्व अञ्चलया जनसंख्या २५२,०४७ दु धाःसा थन ७०,९४३ खा छेँ दु।

थ्व अञ्चलया मनूतेसं १७४६स नादेर शाह विरुद्ध बिद्रोह याःगु इतिहास दु।  174सन् १७४७स, विद्रोहीतय्सं बुशहिर कब्जा यात।

## प्रशासनिक विभाजन
दाश्तेस्तान प्रान्तया लिपांगु स्वंगु जनगणना कथंया ऐतिहासिक व संरचनात्मक परिवर्तन क्वसंया धलखय् ब्वयातःगु दु। लिपांगु जनगणनाय् खुगु जिल्ला, झिन्निगु ग्रामीण जिल्ला व गुंगु नगर दु।

## लिधंसा

पुचः:Coordinates on Wikidata
पुचः:इरानया प्रशासन
इरमिंगर बाहा

इरमिंगर बाहा उत्तर एत्लान्तिक महासागरया एक प्रवाह, आइसलण्डय् दक्षिणपश्चिम तट व पश्चिमं वसपोलत नं हे । थ्व बाहाय् दूगु लः उत्तर एत्लान्तिक महासागरया सापेक्षिक रुपं क्वागु व चिसवाः दूगु उत्तर एत्लान्तिक प्रभावया लः खः।  थ्व बाहा उत्तर एत्लान्तिक उपध्रुवीय चक्रया छगू भाग खः।  थुकिया नां डेनमार्कय् जन्म जूम्ह भाइस एडमिरल कार्ल्स लुडविग क्रिस्चन इरमिंगर (1802-1934)या नामं तःगु खः।

## स्वयादिसँ

* इरमिंगर सागर
* महासागरीय बाहा
* महासागरया चक्रवात
* भौतिक महासागर शास्त्र 

## लिधंसा

पुचः:महासागर
अलेक्जेन्दर काउन्ति, इलिनोइ

अलेक्जेन्दर काउन्ति (Alexander County) संयुक्त राज्य अमेरिकाया इलिनोइ राज्यया दक्षिणतम् व दक्षिणपश्चिमतम् काउन्ति खः। सन् २०२०या जनगणना कथं थ्व काउन्तिया जनसंख्या ५,४२० दु।  थ्व काउन्तिया केन्द्र   काइरो खः  व थ्व काउन्तिया पश्चिमी सीमा मिसिसिपि खुसिं दयेकातःगु दु।

अलेक्जेन्दर काउन्ति केप जिरार्दू, MO-IL मेट्रोपोलियन स्त्यातिस्तिकल एरियाया भाग खः। थ्व स्त्यातिस्तिकल एरियाय् मिसिसिपी खुसिया नितां सिथय् दुगु प्रशासनिक क्षेत्र ला।

## इतिहास
अलेक्जेन्दर काउन्ति १८१९य् युनियन काउन्तिया छगू भागं स्थापना जुल। थ्व काउन्तिया नां थ्व काउन्तिया न्हापांगु मुख्यालय "अमेरिका"य् ज्या यानादिम्ह चिकित्सक डाक्टर विलियम एम. अलेक्जेन्डरयात हनाः छूगु नां खः।  वय्कः चिकित्सक नापं थ्व थाय्या राज्य सदनय् प्रतिनिधि कथं निर्वाचित जनप्रतिनिधि नं खः। वय्कः सन् १८२२स इलिनोइ संसदया सभामुख जुयादिल।

काउन्तियात शुरुइ बुँज्याया निंतिं विकसित याःगु खः। थुकिया निंतिं अपर साउद क्षेत्रं यक्व आप्रवासीतेत थ्व थासय् च्वनिगु व्यवस्था जुल। काउन्तिया केन्द्र १८३३य् युनितिइ व लिपा १८४३इ थिब्स, व अन्ततः सन् १७६०स काइरोय् स्थानान्तरण जुल। , थ्व काउन्तिया न्हापांगु केन्द्र, अमेरिका, वर्तमान पुलास्कि काउन्तिइ ला। थ्व काउन्ति अलेक्जेन्डर व जोन्सन काउन्तिया भूभाग स्वाना १८४३स दयेकूगु खः। 
किपा:Alexander_County_1819.png|alt=Alexander County between 1819 and 1843.|अलेक्जेन्दर काउन्ति, १८१९ व१८४३ दथुइ।
किपा:Alexander_County_Illinois_1843.png|alt=Alexander County reduced to its current borders in 1843 with the creation of Pulaski County.|अलेक्जेन्दर काउन्तिया भूभाग वर्तमान सीमानाय् १८४३स पुलास्कि काउन्तिया पलिस्था नापं जूगु ख।  


## भूगोल
युनाइटेड स्टेट्स सेन्सस ब्यूरोया अनुसार, काउण्टीया कुल क्षेत्रफल २५३ वर्ग माइल (६६० किमी२) दु । थ्व मध्ये २३६ स्क्वायर माइल (६१० किलोमिटर²) बँ व १७ स्क्वायर मिलस् (४४ वर्ग किलोमितर) (६.८ प्रतिशत) लः दु। थ्व काउन्तिया सीमा मिसिसिपी खुसि व ओहायो खुसिं दयेकूगु दु।  अलेक्जेन्दर काउन्तिया मिसिसिपी खुसिइ कायरोय् दूगु क्षेत्र इलिनोइ राज्यया दकलय् म्हो जाः दूगु थाय् खः। थ्व थासं मिसिसिपीया खुसि इलिनोइं केन्तकि राज्यय् बाहावनि ।

### नापंया काउन्तित

* युनियन काउन्टी - उत्तर 
* ब्यालार्द काउन्ति, केन्तकि - दक्षिणपूर्व 
* पुलास्की काउन्ति - पूर्व
* मिसिसिपी काउन्ति, मिजौरी - दक्षिण 
* स्कत काउन्ति, मिजौरी - पश्चिम 
* केप जिरार्दू काउन्ति, मिजौरी - उत्तरपश्चिम 

### राष्ट्रिय संरक्षित क्षेत्र

* साइप्रेस क्रीक राष्ट्रिय वन्यजन्तु आरक्ष (छुं भूभाग) Cypress Creek National Wildlife Refuge
* शःनी राष्ट्रिय गुं (आंशिक) 

### मू राजमार्ग

* 25x25px इन्तरस्तेत ५७ 
* 25x25px युएस रूट ५१
* 25x25px  युएस रूट ६०
* 25x25px युएस  रुट ६२ 
* 25x25px इलिनोइ रुट ३
* 25x25px इलिनोइ रुट ३७
* 25x25px इलिनोइ रुट १२७
* 25x25px इलिनोइ रुट १४६

## समुदायत

### नगर

* कायरो(केन्द्र) 

### गां

* इस्ट केप जिरार्दू
* मिक्क्लुर
* ताम्स
* थिब्स

### सेन्सस देजिक्नेतेद प्लेस (जनगणना निर्धारित थाय्)

* अलिभ ब्रान्च

### गैर-संरचित समुदाय
 

## स्वयादिसँ

## लिधंसा

## पिनेया स्वापू

पुचः:इलिनोइ
पुचः:इलिनोइया काउन्ति
एल प्रिमेर नुएभा कोरोनिका इ बुयन गोबिएर्नो

thumb|भुसा
thumb|सान्काय्हुआसि, इङ्कातेगु कुंगः वा झ्यालखानाया किपा।
thumb|''चाक्रा रिकुइ''
एल प्रिमेर नुएभा कोरोनिका इ बुएन गोबिएर्नो (नेपालभासय्: न्हापांगु न्हूगु वृत्तान्त/इतिहास व बांलाःगु प्रशासन/सरकार) छगू पेरूभियन ऐतिहासिक वृत्तान्त सफू खः गुकिया च्वेज्या करिब १६१५स सिधल। ग्रन्थया च्वमि पेरूया आदिवासी फेलिपे गुआमान पोमा दे अयाला खः। वय्कलं थ्व सफूया पाण्डुलिपि स्पेनया जुजु फिलिप तृतीययात बियादिल । वय्कःया उद्देश्य एन्देजया मानव जातिया शुरुनिसेंया इतिहास, इन्का साम्राज्य व स्पेनी कब्जाया ऐतिहासिक विवरण बीगु खः । नापं, वय्कलं स्पेनिश शासनं थ्व क्षेत्रय् उत्पन्न जूगु समस्याय् ध्यान बितः इनाप यानादिल।

थ्व पाण्डुलिपि थःगु हे रुपय् गबिलें नं पिमथन व थ्व सफू मेगु छुं शताब्दी तक अज्ञात जुल। विज्ञ रिचार्द पित्स्म्यान (Richard Pietschmann)जुं थ्व सफूयात सन् १९०८स रोयल देनिश लाइब्ररीइ लुइकादिल। पल रिभेत (Paul Rivet)जुं थ्व सफूया फ्यासिमिलि प्रति सन् १९३६स पिथनादिल। छुं विज्ञतेगु विचाः कथं थ्व हस्तलिखित सफू स्पेनया काउन्त-द्युक अफ ओलिभार्सया सफूधुकूलिं स्पेनं देनमार्क थ्यन। वय्कःया सफूधुकूया छुं अंश कर्नेलियस पिदरसन लेर्स, स्पेनया द्यानिश राजदूतं न्याना देनमार्कय् यंकादिल। थ्व केवल अनुमान जक खः । 

## दुखँ
थ्व वृत्तान्तय् प्राचीन एन्दियन इतिहासया खँ कनातःगु दु। थुकिलि इन्का साम्राज्यया उदय व सन् १५३०या दशकय् स्पेनी कब्जा, व सुरुआती कालखण्डया औपनिवेशिक समाज व सरकारयात दुथ्यानातःगु दु। गुआमान पोमाया इन्का शासनया चर्चाय् धर्म, सामाजिक व्यवस्था, कानूनी प्रणाली, दँया नखः/जात्रा, लगायत विभिन्न समाजिक समूहतय्गु ज्याया वर्णन यानादिगु दु। आधुनिक प्रमाण कथं वय्कःया विवरण पाय्छि मजूगु खँ क्यंसां वय्कःया च्वखँयात औपनिवेशकालीन पेरुइ इन्का साम्राज्यया धारणा व गुआमान पोमाया थीथी विचाः ब्वयेगु ज्या या।  सफूया लगभग बच्छि भाग स्पेनिस औपनिवेशिक शासनया वर्णन व कठोर आलोचना यायेगु निंतिं समर्पित दु; विद्वानतय्सं सफूया थ्व खण्डयात छगू मूल्यवान तथा विश्वसनीय ऐतिहासिक श्रोतया रुपय् हनातःगु दु। सफूलि यक्व विस्तृत विवरणात्मक किपा ब्वयातःगु दु। थ्व सफूया थन्याःगु विवरणात्मक किपा उपनिवेश पूर्व व औपनिवेशिक पेरुया खँय् च्वयातःगु प्रायः सफू व च्वखँय् लिधंसाया कथं छ्यलातःगु दु। गुआमान पोमां थ्व सफू स्पेनी जुजु फिलिप तृतीययात देछाना औपनिवेशिक राजय् सुधारया आस तःगु जुसां थ्व सफू जुजुया मिखा न्ह्यःने गबिलें लाःगु धैगु प्रमाण मदु।

## पूर्नप्रकाशन

* Hackett Publishing, abridged edition, 2006, 

## सफूधलः

* Adorno, Rolena. *Writing* and Resistance in Colonial Peru, Texas University Press २०००

## स्वयादिसँ
* लहना
* इङ्का साम्राज्य
* किपु
* एन्दियन लहनात

पुचः:पेरु
पुचः:उपनिवेश युग
पुचः:स्पेन
आब कमरी जिल्ला

आब कमरी जिल्ला अफगानिस्तानया बादघिस प्रान्तया पश्चिमय् अवस्थित छगू जिल्ला खः।  २००२य् थ्व जिल्लाया मनूल्या ३६,३०० दुगु अनुमान दु। थ्व मनूल्याय् ताजिक ८०% व पश्तून अल्पसंख्यक दु। थ्व जिल्लाया प्रशासनिक केन्द्र संग अतेश खः। अन्य थासय् आब खुदाइ, अलखान, अञ्जिर, दुजदानाक, गाना गुल, खलिफा व पापाल ला। आब कमरी थनया पिस्ता गुंया निंतिं नांजाः ।

## लिधंसा

## पिनेया स्वापू

पुचः:बादघिस प्रान्त
ताइशो त्रिपिटक

**ताइशो त्रिपिटक** (चिनिया भासय्: 大正新脩大藏經; pinyin: Dàzhèng Xīnxīu Dèzàngjīng, जापानी भासय्: Taishō Shinshū Daizōkyō)  चीनया बुद्ध धर्म ग्रन्थ व थ्वनाप स्वापू दूगु जापानी टिप्पणी दुथ्याःगु त्रिपिटकया छगू  संस्करण खः। २०गू शताब्दीइ विद्वानतय्सं चिनिया बुद्ध धर्म अध्ययन यायेत छ्यलातःगु खनेदु। ताइशो त्रिपिटक परियोजनाया शुरुवात टोकियो इम्पीरियल युनिभर्सिटीया संस्कृत व भारतीय अध्ययन विभागं याःगु खः । थ्व ग्रन्थया सम्पादन ताकाकुसा जुनजिरो व मेमेपिंस यानादीगु खः। 

थ्व ग्रन्थयात चिनिया भाषाय् दाझेङ्गझाङ्ग (Dàzhèngzàng "大正藏") व जापानिज भासय्  ताइशोजो () धकाः नं म्हसीकिगु याः। 

## संरचना
थ्व ग्रन्थया खण्ड १-८५य् धर्मया साहित्य दु। खण्ड ५६-८४य् प्राचीन चिनिया भासय् च्वयातःगु जापानी बौद्धसाहित्य दु।  खण्ड ८६-९७य्  बुद्ध धर्मया किपा दु, गुकिलि थीथी बुद्ध व बोधिसत्त्वततेत चित्रण यानातःगु दु। खण्ड ९८-१००य्  जापानय् १९३०य् ज्ञात बुद्ध ग्रन्थया थीथी पाठया धलः दु ।  १०० खण्डया थ्व साहित्यय् निम्नानुसार वर्गीकृत जूगु ५,३२० पृथक पाठ समाविष्ट दु ।

## दिजिताइजेशन कुतः
SAT Daizōkyō Text Database संस्करणय् १-८५ खण्ड दु। चिनिया बौद्ध इलेक्ट्रोनिक्स टेक्स्ट एसोसिएशन (CBETA) संस्करणय् खण्ड १-५५ व ८५ दु । फोमेइ संस्करण (佛梅電子大藏經) य् निचिरेन बुद्ध धर्म त्वताः अन्य चिनियाँ ग्रन्थ दु।

खण्ड ५६-८४, यद्यपि थ्व पुलां चिनियाँ भाषाय् च्वयातःगु जुसां थ्व खण्डत जापानी बौद्ध विद्वानं च्वयादीगु खः।

## लिखँ

## सफूधलः

## पिनेया स्वापू

पुचः:चीन
पुचः:जापान
क्यानादाया ध्वाँय्

**क्यानादाया राष्ट्रिय ध्वाँय्** वा **क्यानाडाया राष्ट्रिय ध्वाँय्** यात प्रायः क्यानाडाया ध्वाँय् वा अनौपचारिक रुपय् मेपल लीफ ध्वाँय् धाइगु या। थ्व ह्यांगु ध्वाँय्या दथुइ छगू तुयु ख्यः दु। थ्व तुयु ख्यलय् ११गू कुं दूगु मेपलया हः क्यनातःगु दु । क्यानादाया इतिहासय् थ्व न्हापांगु ध्वाँय् ख गुकियात संसदया निगु हे सदनं स्वीकार यात व क्यानाडाया जुजुं आधिकारिक रुपं देय्या आधिकारिक राष्ट्रिय ध्वाँय् घोषणा यात। वर्तमानय् थ्व ध्वाँय् क्यानाडाया प्रधान व दकलय् म्हसीके बहःगु राष्ट्रिय चिं जुयाच्वंगु दु। 

सन् १९६४य् प्रधानमन्त्री लेस्टर बी पियर्सनं क्यानाडाया आधिकारिक ध्वाँय् मदुगुया न्ह्यानाच्वंगु मुद्दा समाधान यायेत छगू समिति नीस्वनाः संघीय ध्वाँय् हिलेगु बारे बहस ब्वलंगु खः। स्वंगु विकल्प मध्ये माउन्ट एलिसन विश्वविद्यालयया इतिहासकार जर्ज स्ट्यान्ली,  रोयल मिलिट्री कलेज अफ क्यानाडाया ध्वाँय्या आधारय् मेपल लीफ डिजाइन ल्यःगु खः। थ्व ध्वाँय् आधिकारिक रुपं सन् १९६५ फेब्रुवरी १५ खुनु पिथन। थ्व तिथियात आः दँय् दँसं क्यानाडाया राष्ट्रिय ध्वाँय् दिवसया रुपय् हनेगु याइ।

सन् १९६५ स्वया न्ह्यः, क्यानाडाया रेड एनसाइन सन् १८६०या दशकं निसें अनौपचारिक छ्येलेज्याय् दयाच्वंगु जुल व लिपा सन् १९४५या अर्डर इन काउन्सिलं थुकियात "गन गन थाय् वा अवसरय् विशिष्ट क्यानाडाया ध्वाँय् ब्वयेकेगु बांलाःगु जुइफु" अन छ्येलेगु निंतिं आधिकारिक रुपं स्वीकृति बिल। नापं, रोयल युनियन ध्वाँय् क्यानाडाया मेगु आधिकारिक ध्वाँय् जुयाच्वंगु दु। थुकियात क्यानाडाया जुजुप्रति निष्ठा व राष्ट्रमंडलय् सदस्यताया प्रतीकया कथं कायेगु या। राष्ट्रिय ध्वाँय्यात गथे यानाः छ्येलीगु धकाः निर्धारण याइगु कानून मदु, तर थुकियात गथे यानाः ब्वयेगु व ध्वाँय्या प्राथमिकताया क्रमय् थुकिया थाय्यात निर्देशन याइगु नियम व प्रोटोकल दु।

क्यानाडाया अधिकारी, सरकारी निकाय व सैन्य बलया निंतिं दयेकूगु यक्व थी-थी ध्वाँय्य् मेपल हःया छुं प्रतीक खनेदु।  

## स्वयादिसँ
* क्यानादा

पुचः:क्यानादा
माया लिपि

**माया लिपि** ऐतिहासिक रुपं मेसोअमेरिकाया माया सभ्यताया मूल लेखन प्रणाली ख। थ्व लिपि अन्य मेसोअमेरिकन लिपित थें हे लोप जुया वन। वर्तमानय् धाःसा थुकिया अधिकांश आखः विज्ञतेगु शोधया लिच्वःया कथं हानं ब्वनेफूगु दु। ग्वाटेमालाया सान बार्टोलोय् मायाया ईसापूर्व ३गु शताब्दीइ दकलय् न्हापांगु शिलालेख लुयावःगु दु। १६गु व १७गु शताब्दीइ स्पेनिशतेसं मायातेत त्याके मफुतले मेसोअमेरिकाय् दक्वं थासय् माया च्वसु निरन्तर छ्येलेज्याय् दयाच्वन। स्पेनी उपनिवेशकालय् थ्व लिपिया चरम दमन व लिपा लोप जुल। आधुनिक माया भाषात माया लिपि स्वया नं ल्याटिन लिपि छ्येला च्वयेगु या। तर लिपांगु इलय् माया लिपिया पुनरुत्थानया कुतः जूगु दु।

माया लिपिइ सिलेबिक ग्लिफयात लोगोग्राम नापं छ्येलिगु या। थ्व कथं, थ्व लिपि आधुनिक जापानी लिपि नाप छुं भचा ज्वःलाः। माया च्वसुयात १८गु व १९गु शताब्दीया प्रारम्भिक युरोपेली अन्वेषकतेसं किपालिपि धाःगु ख गुकिलिं थुकिया सामान्य रुपं थ्व लिपियात मिस्रया किपालिपि नाप स्वाइगु या। यद्यपि थ्व निगु लिपिया छुं स्वापू मदु।

## भाय्
मायातेगु सफू वा कोडिक्स व मेमेगु शास्त्रीय ग्रन्थत लेखनदासतेसं च्वःगु प्रमाण दु। थथे च्वैपिं मनूत सामान्य कथं माया पुरोहितया थःथिति जुइ। आपालं इमिसं शास्त्रीय माया भासय् (वर्तमानय् लोप जुइ धुंकूगु चोल्तिया Chʼoltiʼ भाय्) च्वैगु या। थ्व सम्भव दु कि माया कूलीन वर्गं थ्व भाषायात सकल माया भाषी क्षेत्रय् लिंगुआ फ्रान्काया रुपय् ल्हाइगु जुइफु। माया ग्रन्थत पेतेन व युकातानया मेमेगु माया भाषाय् नं च्वयातःगु खनेदु, विशेष यानाः युकातेक भासय्। थ्व लिपि गबलें गबलें ग्वातेमाला पठारया माया भाषा च्वयेत छ्यःगु जुइफु धइगु छुं प्रमाण नं दु। अथे मेमेगु भासय् च्वयातःगु जूसां थ्व भाषा चोल्तिया च्वइपिंसं च्वःगु जुइफूगु अनुमान दु।

## स्वयादिसँ
* लिपि
* माया लहना

पुचः:माया लहना
पुचः: लिपि
कम्पानिया

**कम्पानिया** इतालीया छगू प्रशासनिक क्षेत्र खः। थ्व क्षेत्रया अधिकांश भाग इतालियन प्रायद्वीपया दक्षिण-पश्चिमी भागय् ला। थ्व क्षेत्रया पश्चिमय् तायरियन सागर ला। नापं, थ्व क्षेत्रय् फ्लेग्रियन द्वीप व केपरी द्वीप नं ला। कम्पानिया क्षेत्रया राजधानी नेपल्स खः। सन् २०१८य् थ्व क्षेत्रया मनूल्या थ्यंमथ्यं ५,८२०,००० मनू दु। थ्व मनूल्या इतालीया सकल क्षेत्रय् स्वंगु दकले अप्व मनूल्या खः। १३,५९० वर्ग किमी (५,२४७ वर्ग माइल)या क्षेत्र नापं, थ्व दकले अप्व जनघनत्व दूगु क्षेत्र खः। सकल ग्राहस्थ उत्पादया आधारय् कम्पानिया दक्षिणी इतालीया दकले आपा आर्थिक उत्पादन दूगु क्षेत्र व सकल इतालीइ ७गू दकले आपा उत्पादन दूगु क्षेत्र खः। कम्पानियाय् दूगु नेपल्सया नगर क्षेत्र युरोपियन संघया ८गू दकले  आपा मनूल्या दूगु क्षेत्र खः। थ्व क्षेत्रय् इतालीया ५८गू युनेस्को विश्व सम्पदा स्थलय् झिगू स्थल दु, गुकिलि पोम्पेई व हरकुलेनियम, केसर्ताया लाय्कू, अमाल्फी तट, बेनेभेन्तोया सान्ता सोफियाया लोङ्गोबार्दियन चर्च व नेपल्सया ऐतिहासिक केन्द्र ला। थ्व नापं, कम्पानियाया माउन्त भेसुभियस युनेस्कोया बायोस्फेर रिजर्भया हलिं सञ्जालया छगू भाग खः।

कम्पानियाया आन्तरिक क्षेत्रय् न्हापांगु सहस्राब्दी ईसा पूर्वया शुरुआत निसें हे ओस्सी, सामनाइत्स व एत्रस्कन्सया बसोबास दयाच्वन। ८गू व ८गू शताब्दी ईसा पूर्वया दथुइ थनया तटीय क्षेत्रय् प्राचीन ग्रीक (म्याग्ना ग्रेसिया)या बस्ती दयावल। थ्व इलय् काप्वा थ्व क्षेत्रया प्रमुख नगर जुयाच्वन। नेपल्स धाःसा थ्व इलय् ग्रीकभाषी मनूत च्वनिगु छगू असामान्य नगरया रुपय् दयाच्वन। 

कम्पानिया तजिलजिइ छगू समृद्ध क्षेत्र खः। थन नसा, संगीत, वास्तुकला व पुरातात्विक/प्राचीन थाय्तेगु निंतिं नांजाः। थनया छुं नांजाःगु थासय् पम्पेई, हरकुलेनियम, ओप्लोन्तिस, पेस्टम, एक्लेनम, स्तेबिया व भेलिया आदि मू थाय् खः। "कम्पानिया" नां लातिन भासं बुयावःगु खँग्वः ख। रोमनतेसं थ्व क्षेत्रयात काम्पानिया फेलिक्स ("उब्जाउ ग्रामीण लागा" वा "सुखी ग्रामीण क्षेत्र")या रूपय् म्हसीकातःगु नामं थ्व नां बुयावःगु खः। थ्व क्षेत्रया समृद्ध प्राकृतिक सुन्दरताया कारणं थ्व क्षेत्र पर्यटन उद्योगया निंतिं नांजाः। थनया छुं नांजाःगु पर्यटकीय क्षेत्रय् नेपल्स नगर, अमाल्फी तट, भेसुभियस च्वका वव केपरी व इस्चियाया द्वीप आदि ला। 

## स्वयादिसँ
* नेपल्स
* इताली

पुचः:इतालीया क्षेत्र
चीन-सँदेय् भाय् माचाछि

]]

**चीन-सँदेय् भाषा परिवार** ४०० स्वया अप्व भाषाया छगू परिवार ख। थ्व परिवारया मातृभाषीतेगु ल्याखं इन्दो-युरोपियन धुंका दकले अप्व दु। थ्यंमथ्यं १.४ अर्ब मनुतेसं चीन-सँदेय् भाय् ल्हाइ। थुकिलि १.३ अर्ब मनूतेसं सिनिटिक वा थीथी चिनिया भाषा ल्हाइ। मांभाय्या कथं भाय् ल्हाइपिनिगु ल्याखनय् चीन-सँदेय् भासय् चिनिया धुंका बर्मेली (३ कोटी ३०लखः) व सँदेय् भाषा (६० लखः) मू भाय् खः। थ्व परिवारया भाषा हिमालय, दक्षिणपूर्वी एसिया व सँदेय्या पठारय् ल्हाइगु या। थ्व परिवारया अप्वः धइथें भाषा दुर्गम हिमाली क्षेत्रय् चिधंगु भाषिक समुदायय् म्वानाच्वंगु दु। नापं, थ्व परिवारया यक्व भाषातेगु बांलाक्क दस्तावेजीकरण मजूनि।

## स्वयादिसँ
* भाषा

पुचः:भाषा