open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
माउरी तानिया

माउरी तानिया आधिकारिक कथं मुस्मां गणतन्त्र माउरी तानिया ( अरबी : الجمهورية الإسلامية الموريتانية , अल-जुम्हूरिया अल-इस्लामिया अल-मुरीतानियाह), उत्तर-पश्चिमी अफ्रीकाया छगू देय् खः। थ्व देय्या पश्चिमय् एत्लान्तिक महासागर, उत्तर व उत्तर-पश्चिमय् पश्चिमी सहारा, उत्तर- पूर्वय् अल्जेरिया, पूर्व व दक्षिण-पूर्वय् माली व दक्षिण-पश्चिमय् सेनेगल दु। भूमिक्षेत्रया कथं थ्व देय् अफ्रीकाया ११गू दकले तःधंगु देय् व हलिंया २८गू दकले तःधंगु देय् खः। थ्व देय्या ९०% क्षेत्र सहारा मरुभूमिइ ला। थ्व देय्या लगभग ४.३ मिलियनया अधिकांश जनसंख्या देय्या दक्षिणी समशीतोष्ण क्षेत्रय् च्वनि, गुकिलि लगभग १/३ जनसंख्या अत्लान्तिक तटय् दूगु राजधानी व दकले चकंगु नगर नौआकशटय् केन्द्रित दु।

देय्या नां प्राचीन माघरेबया दुने उत्तरी अफ्रीकाय् मरितानियाया प्राचीन बर्बर साम्राज्यं वःगु खः। ३गू शताब्दी ईस्वीइ बर्बर मनूतेसं वर्तमान माउरी तानियाय् कब्जा यात। उमय्यद खिलाफतया शासन बिले अरबतेसं ७गू शताब्दीया अन्तय् थ्व क्षेत्र त्याकल व इस्लाम, अरब संस्कृति व अरबी भाषा थन हल। २०गू शताब्दीया शुरुआतय् थ्व देय्यात फ्रान्सं फ्रांसीसी पश्चिम अफ्रीकाया भूभाग दयेकल व उपनिवेशया रुपय् शासन यात। १९६०स थ्व देय् स्वतन्त्र जुल तर यक्व समय तक सत्ता परिवर्तन व सैन्य तानाशाहीया झ्वलय् थ्व देय् थाःवन। 

थ्व देय् सांस्कृतिक व राजनीतिक रूपं अरब हलिंया भाग खः। थ्व देय् अरब लीगया सदस्य खः व अरबी थनया आधिकारिक भाषा खः। थ्व देय्या आधिकारिक धर्म इस्लाम खः व लगभग सकल मनूतेसं सुन्नी मुस्मां धर्म हनि। थःगु प्रचलित अरब म्हसीका दःसां थ्व देय् वास्तवय् छगू बहुजातीय देय् ख। 

## नामाकरण

माउरीतानियाया नां प्राचीन बर्बर राज्यं बुयावःगु खँग्वः ख। थ्व राज्य ईसापूर्व स्वंगुगु शताब्दीइ शुरु जुल व लिपा रोमन प्रान्त माउरीतानिया जुल। थ्व प्रान्तया कथं थ्व थाय् ईसापूर्व ७गु शताब्दी तक्क दयाच्वन। माउरीतानिया वर्तमान राज्य व प्राचीन राज्य/प्रान्तया भूभाग छथासय् हे मलाः। ऐतिहासिक माउरीतानिया आधुनिक माउरीतानिया स्वया यक्व उत्तरय् ला व थ्व अफ्रिकाया भूमध्यसागरीय तटया मुक्कं पश्चिमी बच्छि भागय् न्यनाच्वंगु ख। "माउरितानिया" खँग्वः धाःसा बर्बर राज्यया माउरी  जातिया निंतिं ग्रीक व रोमनतेसं बियातःगु नां ख। "माउरी" खँग्वः धाःसा मूर जातिया निंतिं नामं वःगु ख। 

थ्व थाय्यात अरब भूगोलविद्तेसं बिलाद चिन्कित (Bilad Chinqit), "चिन्गुएत्तिया भूमि"या रुपय् अप्व म्हसीकिगु या।  "Mauritania occidentale" खँग्वः आधिकारिक रुपं सन् १८९९इ छगू मन्त्रीस्तरीय परिपत्रय् छ्येलातःगु दु। थ्व खँग्वः फ्रान्सेली सैन्य व औपनिवेशिक नेता जेभियर कोपोलानीया प्रस्तावया आधारय् दयेकूगु ख। वय्कलं आधुनिक ईया माउरीतानियाया औपनिवेशिक कब्जा व निर्माणय् महत्वपूर्ण भूमिका म्हितादिल। फ्रान्सेलीतेसं छ्येलिगु थ्व खँग्वःं बुलुहुँ न्हापा थ्व देय् या निंतिं छ्येलिगु मेमेगु नांया थाय् काल।  

## लिधंसा

पुचः:देय्
मोरक्को

**मोरक्को** छगू उत्तर अफ्रिकी देय्‌ ख। 

## नामाकरण

अंग्रेजी *मोरक्को धयागु*  खँग्वः स्पेनिश खँग्वः या अंग्रेजीकरण खः। थ्व नां अल्मोराविद राजवंश, अल्मोहाद खिलाफत व सादियन राजवंशया राजधानी जूगु माराकेश नगरया नामं वःगु ख।  अल्मोराविड राजवंशया इलय्  नामं मार्राकेश नगरया पलिस्था जूगु खः। थ्व नगरया नां प्राचीन बर्बर नां  नं वःगु  खः गुकिया अर्थ: "द्यःया देय्" ख।  अंग्रेजी भासय् न्हापांगु सः हिलाः (सम्भवतः, "मूर" खँग्वःया प्रभावय् ) थ्व नां वःगु जुइफु। 

ऐतिहासिककथं, थ्व लागा मुस्मां भूगोलविद्तसें अल-मघरिब अल-अक्सा (अरबी भासय् ) धकाः धाःगु थाय् जुयाच्वन। थुकिया अर्थ  '(इस्लामिक हलिंया) दकलय् तापाःगु पश्चिमी थाय् ख। थ्व नां तियारेत निसें एटलान्टिक तकया क्षेत्रयात थाय्या निंतिं छ्यलीगु नां ख। थ्व नापंया थाय् अल-मघरिब अल-अवस्त (अरबी भासय् ) ख गुकिया अर्थ  'मध्य पश्चिम' जुइ। थ्व थाय् त्रिपोली निसें बेजाइया तक ला। नापं, थ्व लिपां अल-मघरिब अल-अदना (अरबी भासय् ) लाः गुकिया अर्थ 'निकट पश्चिम' ख। थ्व थासय् धाःसा अलेक्जेन्द्रिया निसें त्रिपोली तक दुथ्याः।

मोरक्कोया आधुनिक अरबी नां  ( )या अर्थ सूर्यास्तया थाय् ख। थ्व राज्यया आधिकारिक अरबी नां  ( ) ख ; गुकिया अर्थ सूर्यास्तया राज्य/पश्चिम ख।    टर्की भासं मोरक्कोयात फास () धाइ। थ्व नां थुकिया मध्यकालीन राजधानी फेसं वःगु नां गुगु अरबी खँग्वः फाःस (  ; छकथंया पाः) नं बुयावःगु ख। थ्व नगरया पलिस्थामि इद्रिस प्रथम इब्न अब्द अल्लाहं नगरया रुपरेखा मालेत वहः व लुँया पाः छ्यःगु बाखँ दु।   इस्लामिक हलिंया मेमेगु थासय्, दसुया निंतिं २०गु शताब्दीया मध्य स्वया न्ह्यःया इजिप्सियन व मध्यपूर्वी अरबी साहित्यय् मोरक्कोयात सामान्यतया  (  )धाइगु या।  थ्व खँग्वः थौं नं मोरक्कोया निंतिं यक्व हिन्द-इरानी भाषाय् छ्येलिगु या, गुकिलि फारसी, उर्दू व पंजाबी नं ला। 

मोरक्कोया राजनीतिक रुपं ' अलावी राजवंशया शरीफी सम्पदायात म्हसीकिगु थी-थी खँग्वः नं छ्यलातःगु दु गथेकि  (  ),  (  ) व  (  ), फ्रेन्च भासं  धकाः थ्व नांयात भाय् हिलातःगु दु। अंग्रेजी भासं थुकियात 'Sharifian Empire (शरीफियन एम्पायर)' धकाः धाइ।

## प्रशासन
thumb|right|मोरक्कोया प्रशासनिक विभाजन 
प्रशासनिक कथं मोरक्को क्वे बियातःगु क्षेत्रय् विभक्त दु- 
 

## स्वयादिसँ
* अफ्रिका

## लिधंसा

पुचः:देय्
मोजाम्बिक

**मोजाम्बिक**, औपचारिक नामं गणराज्य मोजाम्बिक दक्षिण पूर्वी अफ्रिकाया छगू देय् ख। थुकिया राजधानी मापुतो ख। थन थ्यंमथ्यं ३ कोटी १०लख मनूत दु। सन् १९७५स मोजाम्बिक पोर्चुगलं स्वतन्त्र जुल। (राष्ट्रिय दिवस २५ जुन, १९७५) पोर्चुगिज अफ्रिकाया राजधानी मोजाम्बिक टापुया नामं पोर्चुगिजतेसं थ्व देय् या नां मोकाम्बिक तल। पोर्चुगलं स्वतन्त्र जुइधुंका थ्व देय् जन गणराज्य मोजाम्बिक जुल। १९७७ निसें १९९२ तक थन तःधंगु गृहयुद्ध जुल।

मोजाम्बिकय् यक्व प्राकृतिक श्रोत दु। पोर्चुगल, स्पेन, व बेल्जियम थ्व देय् या दकलय् महत्वपूर्ण साझेदार देय् खः । थ्व देय्‌ हलिमया निगु दकले गरिब देय्‌ ख। थनया आयु हलिमय् दकलय् म्हो दु। सन् २०१२स मोजाम्बिकय् तःधंगु प्राकृतिक ग्यासया भण्डार लुयावःगु दु। भण्डारं वइगु आम्दानीं अर्थतन्त्रय् तःधंगु हिउपाः हयेफु।

मोजाम्बिकया छगू जक सरकारी भाय् पोर्चुगिज भाय् ख। थ्यंमथ्यं बच्छि मनुतेसं थ्व भाय् यात निगूगु भाय् कथं ल्हाइ व तसकं म्हो मनुतेसं मांभाय् कथं ल्हाइ। आदिवासी भासय् ब्यापक रुपं ल्हाइगु भाय् स्वाहिली, मखुवा, व सेना ला। मोजाम्बिकया दकलय् तःधंगु धर्म ईसाई धर्म ख। थन मुस्मां व अफ्रिकी परम्परागत धार्मिक अल्पसंख्यक नं दु।

मोजाम्बिक अफ्रिकी संघ, राष्ट्रमंडल, पोर्चुगिज भाशिक देय्तेगु समुदाय, ल्याटिन संघ, इस्लामिक सहयोग संगठन व दक्षिण अफ्रिकी विकास समुदायया दुजः ख।

## प्रशासन
मोजाम्बिकया संविधानय् गणतन्त्रया राष्ट्रपतिं राष्ट्र प्रमुख, सरकार प्रमुख, सशस्त्र सेनाया प्रमुख सेनापति व राष्ट्रिय एकताया प्रतीकया रुपय् ज्या याइगु व्यवस्था यानातःगु दु।  राष्ट्रपतियात निक्वःगु मतदानपाखें प्रत्यक्ष रुपं न्यादँया निंतिं निर्वाचित याइ । प्रधानमन्त्री राष्ट्रपतिं नियुक्त याइ। प्रधानमन्त्रीया ज्या दुने मन्त्रीपरिषद् (मन्त्रिपरिषद्) सःतेगु व अध्यक्षता यायेगु, राष्ट्रपतियात सल्लाह बीगु, देय् शासन यायेत राष्ट्रपतियात ग्वाहालि यायेगु, मेमेपिं मन्त्रीतेगु ज्याया समन्वय यायेगु आदि ला।

गणतन्त्रया सभाय् २५० दुजः दु, गुकियात समानुपातिक प्रतिनिधित्वं न्यादँया निंतिं निर्वाचित याइ। न्यायपालिकाय् सर्वोच्च न्यायालय व प्रान्तीय, जिल्ला व नगर न्यायालय दइ।

मोजाम्बिकं छगू चिधंगु सैनिक संचालन याइ गुकिलिं आन्तरिक राष्ट्रिय रक्षाया फुक्क पक्षयात संचालन याइ। थनया सेनायात मोजाम्बिक रक्षा सशस्त्र सेना धाइ ।

### प्रशासनिक ब्वथला
मोजाम्बिकयात प्रान्तीय दर्जा दूगु झिगु प्रान्त ( *provincias* ) व छगू राजधानी नगर ( *cidade capital* )य् बायातःगु दु। थ्व प्रान्ततेत १२९गु जिल्ला ( *distritos* )य् उपविभाजित यानातःगु दु। जिल्लातेत अझ ४०५ " *postos administrativos* " (प्रशासनिक पद, *secretários* या नायः) व अनंलि *localidades* (स्थानीयता)य् बायातःगु दु, थ्व केन्द्रीय राज्य प्रशासनया दकलय् चिधंगु भौगोलिक तह ख। अन ५३गु " *म्युनिसिपिओस* " (नगर पालिका) दु। 

## स्वयादिसँ
* अफ्रिका
* मलावी पुखू

## लिधंसा

पुचः:दे
पुचः:देय्
नाइजेरिया

**नाइजेरिया** छगु अफ्रिकी देय् खः। 
## इतिहास

## भूगोल

## अर्थतन्त्र

## राजनीति
रुवान्दा

**रुवान्दा** वा **रुवान्डा** आधिकारिक रुपय् **गणतन्त्र रुवान्डा** पूर्वी अफ्रिकाया ग्रेट रिफ्ट स्वनिगलय् दूगु छगू भूपरिवेष्ठित देय् ख। थन अफ्रिकी ग्रेट लेक्स क्षेत्र व दक्षिणपूर्वी अफ्रिका छथासय् मुनि। भूमध्य रेखाया छुं डिग्री दक्षिणय् लाःगु रुवान्डाया सीमाय् युगान्डा, तान्जानिया, बुरुन्डी व लोकतान्त्रिक गणतन्त्र कङ्गो ला। तुलनात्मक रुपं तजाःगु उचाइ दूगु रुवान्डायात "द्वलंद्वः पहाडया भूमि" (फ्रान्सेली : pays des mille collines) नां बियातःगु दु। थनया भूगोलय् पश्चिमय् पहाड व दक्षिणपूर्वय् सभानाया प्रभुत्व दु, देय् न्यंकं यक्व पुखु दु। थ्व देय्‌या जलवायु समशीतोष्ण निसें उपोष्णकटिबंधीय ख, गुकिलि दँय् निगु वा वइगु मौसम व निगु सुख्खा मौसम दयेकी। थ्व देय् १०,००० वर्ग किमि स्वया तःधंगु मूभूमि अफ्रिकी देसय्  दकलय् अप्व जनघनत्त्व दूगु देय् ख। थ्व देय् हलिमय् स्वंगुगु दकलय् अप्व जनघनत्व दूगु देय् ख। थुकिया राजधानी व दकलय् तःधंगु नगर किगाली ख।

## ईतिहास
## भूगोल
## अर्थतन्त्र
## राजनीति
रुवान्दाया राष्ट्राध्यक्षतेगु धलः

## लिधंसा

पुचः:दे
पुचः:देय्
सोमालिया

**सोमालिया** छगू अफ्रिकी देय्‌ ख। 
## इतिहास

## भूगोल
## प्रशासन
सोमालियाया गृहयुद्ध न्ह्यः थ्व देय्‌ क्वे बियातःगु क्षेत्रय् विभक्त यानातःगु खने दु-
* ओदल क्षेत्र
* बाकोल क्षेत्र
* बनादर क्षेत्र
* बरी क्षेत्र
* बाई क्षेत्र
* जालजोद क्षेत्र
* जदो क्षेत्र
* हैरान क्षेत्र
* जोबाआलोसती क्षेत्र
* जोबाआलसफ़ली क्षेत्र
* मदक क्षेत्र
* नूज्जाल क्षेत्र
* सनाक क्षेत्र
* शबीलाआलसफ़ली क्षेत्र
* सिवल क्षेत्र
* सनाज क्षेत्र
* शमाल ग़रबी क्षेत्र
* तुक तीर क्षेत्र

पुचः:देय्‌
पुचः:देय्
दक्षिण अफ्रिका

**गणतन्त्र दक्षिण अफ्रिका** अफ्रिकाया दक्षिणी भागय् दुगु छगु देय् ख। थुकिगु लागाय् नामिबिया, बोत्स्वाना, जिम्बाब्वे, मोजाम्बिक, स्वाजील्यांड, व लेसोथो ला। दक्षिण अफ्रिका कमनवेल्थ अफ नेसनस्या सदस्य ख। थ्व देय्‌यात अफ्रिकाया सामाजिक व आर्थिक कथं दक्ले विकशित देय्‌या रुपय् काय्‌गु या। 

## इतिहास

## भूगोल

## अर्थतन्त्र

## राजनीति

पुचः:देय्
ताञ्जानिया

**तान्जानिया** दक्षिण-पूर्वी अफ्रीकायागु छगु दे ख:|थ्व दे यागु राजधानी दार एस सलाम ख:| 

## ईतिहास
## भूगोल
थुकिगु उत्तरे केन्या व युगाण्डा ला धाःसा दक्षिणे मोजाम्बिक, मलावी व जाम्बिया ला:| थुकिगु पूर्वे भारतीय सागर ला व पश्चीमे प्रजातान्तृक गणतन्त्र कंगो, बुरुण्डी, रुवाण्डा ला}| 

## अर्थतन्त्र
थ्व देयागु मू ज्या बुंज्या ख:|

## राजनीति

पुचः:दे
पुचः:देय्
टोगो

## ईतिहास
## भूगोल
## अर्थतन्त्र
## राजनीति

पुचः:दे
पुचः:देय्
ट्युनिसिया

**ट्युनिसिया** उत्तरी अफ्रिकाया छगू अरब राष्ट्र ख। थ्व देय्‌या अरबी भाषाय् नां **अल्जम्हूरीयाह अत्तूनिसीयाह** (الجمهرية التونسية) वा **तूनिस** ख। थ्व भूमध्यसागरया सिथय् ला। थ्व देय्‌या  पूर्वय् लिब्या व पश्चिमय् अल्जेरिया ला। देय्‌या ४५% बुँ सहारा मरुभूमिइ ला व तटीय बुँ बुँज्याया निंतिं छ्येलिगु या। रोमन इतिहासय् ट्युनिसया नगर कार्थेज छगू महत्त्वपूर्ण थाय्‌ ख। 

## इतिहास
## भूगोल
## अर्थतन्त्र
## राजनीति
## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* अफ्रिका

पुचः:देय्
जाम्बिया

**जाम्बिया** छगु मध्य-दक्षिणी अफ्रिकी दे खः।  
## ईतिहास
## भूगोल
थ्व दे अफ्रिकाय् ला:। 
## अर्थतन्त्र
## राजनीति

पुचः:दे
पुचः:देय्
अजरबैजान

**अजरबैजान** (गणतन्त्र अजरबैजान) युरेशियाया दक्षिणी कफकाजया दक्ले तःधंगु व दक्ले अप्व जनसंख्या दूगु देय्‌ ख। पूर्वी युरोप व पश्चिमी एशियाया दथुइ लाःगु थ्व देय्‌या पूर्वय् क्यास्पियन सागर, उत्तरय् रूस, पश्चिमय् टर्की, उत्तर पश्चिमय् जर्जिया, पश्चिमय् आर्मेनिया व दक्षिणय् इरान ला। थ्व देय्‌या क्षेत्रफलय् क्यास्पियन सागरया ३० वर्ग किलोमीटरया ल नं ला। थ्व देय्‌ छगू धर्मनिरपेक्ष व युनिटरी गणतन्त्र ख।

## नामाकरण
"अजरबैजान" नांया उद्गमयात कया यक्व कथंया अवधारणात प्रस्तुत जूगु दु। थन्याःगु अवधारणाय् दक्ले प्रचलित अवधारणा कथं थ्व देय्‌या नां "अट्रोपटन" खँग्वःलं वःगु ख। अट्रोपट फारसी अकामीनाईड राजवंशया ईया छगू  क्षत्रपति ख। वय्‌कःयात अलेक्जेण्डर महाननं आक्रमण याना बुकल व अट्रोपटनयात स्वाधीनता दत। व ईले थ्व क्षेत्र मीदिया अट्रोपाटिया वा अट्रोपाटीनया नामं नांजाःगु जुयाच्वन।

थ्व नांया मू उत्पत्तिया जरा प्राचीन ईरानी पन्थ पारसी धर्मय् दूगु विश्वास दु। आवेस्ताया छगू दस्तावेजय् थ्व खँ धयातःगु दु"*âterepâtahe ashaonô fravashîm ýazamaide*", प्राचीन फारसीय् गुक्यिआ शाब्दिक अनुवाद "*पवित्र अटारे-पटाया फ्रावशीयात झिसं वन्दना याये*" जुवइ। अट्रोपटनतयेसं अट्रोपटन (वर्तमान ईरानी अजरबैजान) क्षेत्रय् शासन यात। "अट्रोपटन" नां थःमंतुं छगू प्राचीन-ईरानी, संभवतः मीदन,या यूनानी ध्वन्यात्मक युग्म ख, गुकिया अर्थ "पवित्र अग्निद्वारा रक्षित" जुइ।

## इतिहास
अजरबैजानय् प्रारम्भिक मानव बस्तितयेगु चिं पाषाण युग धुंकाया ईया खनेदु। ५५० ईसापूर्वय् एक्यूमेनिडा राजवंशं थ्व क्षेत्र त्याये धुंका  पारसी धर्मया उदय जुल व लिपा थ्व क्षेत्र अलेक्जेन्डर महानया साम्राज्यया भाग जूवन व लिपा वय्‌कःया उत्तराधिकारी, सेलियूसिडा साम्राज्यया भूभाग जूवन। अल्बानियामि ककेशन मनुतयेसं ४गु शताबदी ईसापूर्वय् थ्व क्षेत्रय् छगू स्वतन्त्र अधिराज्यया पलिस्था यात। ९५-६७ ईसापूर्वय् टिगरानीस २ महाननं थ्व राज्य थःगु अधिकारय् लाकल।

## भूगोल
## लिधंसा

पुचः:देय्‌‌
पुचः:देय्
जिम्बाब्वे

**जिम्बाब्वे** छगू दक्षिण अफ्रिकी देय् ख।

## लिधंसा

पुचः:दे
पुचः:देय्
आर्मेनिया

**आर्मेनिया** युरोपया दक्षिणी काउकस क्षेत्रय् लाःगु छगू देय् ख। थ्व देय्‌या राजधानी येरेवन ख। १९९० स्वया न्ह्यः थ्व सोभियत संघया छगू राज्यया रुपय् दयाच्वन। सोभियत संघय् जनक्रान्ति व राज्यतेसं स्वतन्त्रताया संघर्ष यायेधुंका आर्मेनियायात २३ अगस्ट १९९०य् स्वतन्त्र जुवन तर थुकिया पलिस्थाया घोषणा २१ सेप्टेम्बर, १९९१य् जुवन व थुकिया स्वतन्त्रतायात अन्तर्राष्ट्रीय मान्यता २५ डिसेम्बरय् दत। थ्व देय्‌या सीमा टर्की, ज्योर्जिया, अजरबैजान व इराननाप दु। थ्व देय्‌या ९७.९ प्रतिशत जनसंख्या आर्मेनियामि जातीय समुदाय दु धाःसा १.३% यजिदी, ०.५% रूसी व मेमेगु अल्पसंख्यक दु। आर्मेनिया प्राचीन ऐतिहासिक सांस्कृतिक धरोहर दूगु देय्‌ ख। आर्मेनियाया जुजुं ४गु शताब्दीइ इसाई धर्म ग्रहण यात। थ्व कथं आर्मेनिया राज्य ख्रिस्टी धर्म ग्रहण याइगु न्हापांगु देय्‌ ख। थ्व देय्‌य् आर्मेनियामि एपोस्टलिक चर्च दक्ले तःधंगु धार्मिक मार्ग ख। थ्व नापं थन ख्रिस्टी, मुस्मां व मेमेगु सम्प्रदायया चिधंगु समुदाय दु। आर्मेनिया (हयास्तान)या अर्मेनियामि भाषाय् अर्थ हैकया जमीन ख। हैक बाइबल कथं नोहाया वंशज ख। 

आर्मेनियाया कुल क्षेत्रफल २९,८०० कि.मी² (११,५०६ वर्ग मील) दु गुकिलि ४.७१% जलीय क्षेत्र दु। जुलाई २००८या जनसंख्या प्रक्षेपन कथं थ्व देय्‌या जनसंख्या ३,२३१,९०० दु व वर्ग किमी घनत्व १०१ मनु दु। थनया जनसंख्याया १०.६% भाग अन्तर्राष्ट्रीय गरीबी रेखा (अमेरिकी डलर १.२५ प्रतिदिन स्वया म्हो आम्दानी याइपिं) स्वया क्वे ला। आर्मेनिया ४० स्वया अधिक अन्तर्राष्ट्रीय संगठनतेगु सदस्य ख। थ्व देय्‌ संयुक्त राष्ट्र, युरोपेली परिषद, एशिया विकास बैंक, स्वतन्त्र राष्ट्रतेगु कमनवेल्थ, विश्व व्यापार संगठन व गुट निरपेक्ष संगठन आदि संघतेगु सदस्य ख।

इतिहासय् आर्मेनियाया क्षेत्रफल यक्व हिलावःगु दु। वर्तमान आर्मेनिया थःगु पुलांगु आकार स्वया चिधं । ८० ई.पू.य् आर्मेनिया राजतन्त्रया अन्तर्गतय् वर्तमान टर्कीया छुं भू-भाग, सीरिया, लेबानन, इरान, इराक, अजरबैजान व वर्तमान आर्मेनियाया भू-भाग सम्मिलित दु। १९२० निसें १९९१ तक्क आर्मेनिया छगू साम्यवादी देय्‌ जुयाच्वन। थ्व सोभियत संघया छगू सदस्य राज्य जुयाच्वन। वर्तमानय् आर्मेनियाया टर्की व अजरबैजाननाप सीमा संघर्ष जुयाच्वंगु दु । नागोर्नो-काराबाखया आधिपत्ययात कया १९९२य् आर्मेनिया व अजरबैजान दथुइ ल्वापु जुल। थ्व ल्वापु १९९४य् क्वचाल। वर्तमानय् थ्व थासय् आर्मेनियाया अधिकार दु तर अजरबैजानं आ नं थ्व थासय् थःगु अधिकार दूगु धापू तयाच्वंगु दु ।

## प्रशासनिक बायेज्या

आर्मेनिया झिगु प्रान्त (आर्मेनियन भाषाय् *मर्ज*)य् विभाजित दु। सकल प्रान्तया मुख्य कार्यपालक (*मार्जपेट*) आर्मेनिया सरकारद्वारा नियुक्त जुइ। थुकिलि येरवानयात राजधानी नगर(*कघाक* वा Երևան) जूगुलिं विशिष्ट दर्जा बियातःगु दु। येरवानया मू कार्यपालक महापौर होता जुइ व राष्ट्रपतिद्वारा नियुक्त जुइ। सकल प्रान्तय् स्वशासित समुदाय (*हमायन्क*) दै। सन् २००७या तथ्यांक कथं आर्मेनियाय् ९१५ समुदाय दु, गुकिलि ४९ नगरीय व ८६६ ग्रामीण दु। राजधानी येरवान नगरी समुदाय ख, जो १२ अर्ध-स्वायत्त जिल्लाय् बायातःगु दु।

## मू नगर

## किपा


File:Khor Virap Monastery and Mount Ararat, Armenia.jpg| अरारत पर्वत

File:Europe_map_1919.jpg|१९१९य् युरोपय् आर्मेनियामि साम्राज्य
File:Armenianarmya.jpg| आर्मेनियामि सेना


## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* एसिया

पुचः:देय्‌
पुचः:देय्
भुटान

**भुटान** छगू दक्षिण एसियाली देय् ख। थ्व दक्षिण एसियाया छगू जक्क बुद्ध धर्म हनिपिनिगु बाहुल्यता दूगु देय् ख।

## भूगोल

## अर्थतन्त्र
## राजनीति

## लिधंसा

पुचः:देय्
ब्रुनाइ

**ब्रुनाइ** वा ब्रुनाइ राज्य (जावी लिपि: بروني دارالسلام) दक्षिण पूर्वी एसियाय् बोर्नियो टापूया उत्तरी क्षेत्रय् अवस्थित छगू देय्‌ ख। थ्व देय्‌या तटिय लागाय् दक्षिण चीन सागर ला धाःसा मेमेगु सीमाय् मलेशियाया सारावाक राज्य ला। सारावाकया लिम्बाङ क्षेत्रं थ्व देय्‌यात निगु भागय् बायातःगु दु। ब्रुनाइ मलेशियाया दुने छगू इन्क्लेभ ख। 

ब्रुनाइ थ्व हे थासय् न्हापा निसें दयाच्वंगु राजतन्त्रया अवशेष ख गुकिलिं संयुक्त राजतन्त्रं ज्यानुवरी १, १९८४य् स्वतन्त्र जुल। थ्व देय्‌ कमनवेल्थ अफ नेसन्सया सदस्य नं ख।

## इतिहास

## भूगोल

## अर्थतन्त्र

## राजनीति
थ्व देय्‌ छगू प्रत्यक्ष राजतन्त्रात्मक राज्य ख।

## स्वयादिसँ
* मलेशिया

## लिधंसा

पुचः:देय्
क्याम्बोदिया

**क्याम्बोदिया** (ख्मेर भासय् काम्पुचिया) दक्षिण पूर्वी एसियाया छगू देय् ख। थ्व देय् ख्मेर जातितयेगु मू थाय् ख। थ्व देय्दक्षिण पूर्व एशियाया इन्दोचीन प्रायद्वीपय् दक्षिणी भागय् ला। क्याम्बोदियाया कुल क्षेत्रफल १८१,०३५ वर्ग किलोमीटर दु। थ्व देय्या सीमाय् पश्चिमय् थाइल्यान्द व उत्तर-पश्चिमय् लाओस, पूर्वय् भियतनाम व दक्षिण पश्चिमय थाइल्यान्दया खाडी दु। देय्या राजधानी व दकले तःधं नगर नोम पेन्ह खः।

१६ मिलियन स्वया अधिक मनूल्या दूगु थ्व देय् हलिंया ७२गू , एशियाया २७गू व दक्षिण पूर्व एशियाया ७गू दकले अप्व जनसंख्या दूगु देय् खः। थ्व देय्या करिब बच्छि मनूत दक्षिणी क्षेत्रय् केन्द्रित दु, गुकिया कुल क्षेत्रफल देय्या क्षेत्रफलया १४% दु। थ्व देय्या आधिकारिक धर्म थेरवाद बुद्ध धर्म खः, गुकियात थ्व देय्या ९०% मनूतेसं हनि। देय्या जातीय अल्पसंख्यकय् भियतनामी, चीनी, चाम व ३०गू अन्य पर्वतीय जनजातित ला। राजधानी व दकले तःधं नगर नोम पेन्ह क्याम्बोदियाया राजनीतिक, आर्थिक व सांस्कृतिक केन्द्र खः। क्याम्बोदिया छगू संवैधानिक राजतन्त्र व छगू लोकतान्त्रिक राष्ट्रीय सभा दूगु राज्य ख। थ्व देसय् जुजु नोरोडोम सिहामोनीयात सिंहासन परिषदद्वारा जुजु व राज्यया प्रमुखया चयन याःगु दु। सरकारया अध्यक्ष, हुन सेन, दक्षिण पूर्व एशियाय् दकले ताःहाकःगु इ तक सेवा याम्ह प्रधान मन्त्री ख। वय्कः ३० दँ स्वया अप्व क्याम्बोदियाय् शासन यानादिगु दु। क्याम्बोदियाया दकले लोकप्रिय विपक्षी नेता सेम रेन्सी ख, वय्कः १९९३स दकले न्हापा विधायिका चयन जुयादिगु खः।

क्याम्बोदियाया पुलांगु नां "कम्पुचिया" (संस्कृत : कंबुज) खः। सन् ८०२य् जयवर्मन द्वितीयं थःयात जुजु घोषित यानादिल। वय्कःया उत्तराधिकारीतेसं ६०० दँ तक दक्षिण पूर्व एशियाया अधिकांश भूभागय् नियन्त्रण यासें शक्ति व धनया संचय यात। थ्व साम्राज्यं अङ्कोर वाट थें न्याःगु स्मारकतेगु निर्माण यात व दक्षिण पूर्व एशियाय् हिन्दू धर्म व बुद्ध धर्मया प्रसार यात। १५गू सदीइ अयुत्या साम्राज्यया ल्हातं अङ्कोरया पतन धुंका क्याम्बोदिया थःगु जःला देय्या अधीनय् लाःवन। १९गू सदीया मध्यय् देशय् फ्रांसीसितेगु कब्जा जुल। क्याम्बोदियां सन् १९५३स फ्रान्सं थःगु स्वतन्त्रता पुनः प्राप्त यात।

भियतनाम युद्ध क्याम्बोदिया तक थ्यंबिले खमेर रूजं सन् १९७५य् नोम पेन्हय् कब्जा यात। सन् १९७५-१९७९ तक खमेर व लिपा क्याम्बोदिया-भियतनाम युद्ध बिले क्याम्बोदिया गणराज्यया मनूतेगु भियतनामी सेना नाप ल्वापू जुल। सन् १९९१स पेरिस शान्ति समझौता धुंका चुनाव जुल व क्याम्बोदियाय् छुं इ तक संयुक्त राष्ट्र मिशन(१९९२-१९९३)द्वारा शासन जुल। लगभग ९०% मतदातातेसं मतदान यासें संयुक्त राष्ट्र संघयात क्याम्बोदियाया सरकारं पिदन। 

## प्रशासनिक विभाजन
क्याम्बोडियायात विभिन्न प्रान्तय् विभाजन यानातःगु दु-

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
*थाइल्याण्ड

पुचः:दे
पुचः:देय्
बहरिन

**बहरिन** वा **बहराइन** छगू मध्य पूर्वया अरब देय् ख।

## प्रशासन
बहरिन न्यागु प्रशासनिक गभर्नेटय् विभाजित दु-
* राजधानी गभर्नरेट
* केन्द्र गभर्नरेट
* महरक़ गभर्नरेट
* उत्तर गभर्नरेट
* दक्षिण गभर्नरेट 

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* देय्

पुचः:देय्
साईप्रस्

## ईतिहास
## भूगोल
## अर्थतन्त्र
## राजनीति

पुचः:दे
पुचः:देय्
जर्जिया

**जर्जिया** युरेसियाया काउकस क्षेत्रय् दूगु छगू देय् ख। थ्व देय् पूर्वी यूरोप व पश्चिम एशियाय् छगू अन्तरमहाद्वीपीय देय् खः। थ्व देय् काउकस क्षेत्रयय् ला, गुकिया पश्चिमय् कृष्ण सागर, उत्तर व उत्तर-पूर्वय् रूस, दक्षिण-पश्चिमय् तर्की, दक्षिणय् आर्मेनिया व दक्षिण-पूर्वय् अजरबैजान ला। जर्जियाया क्षेत्रफल ६९,७०० वर्ग किलोमीटर (२६,९०० वर्ग माइल) दु। थ्व देय्या जनसंख्या ३.७ मिलियन दु, गुकिया १/३ स्वया अप्व मनू राजधानी व दकले तःधंगु नगर त्बिलिसीइ दु। जर्जियामि थ्व क्षेत्रया मूल निवासी खः। देय्या मनूल्याय् बाहुल्य थ्व हे जातिया मनू दु। नापं, थ्व देय्या नां नं थ्व हे जाति च्वनिगु थाय्या नामं वःगु खः। जर्जियाय् प्रागैतिहासिक कालं निसें मनूतेगु बस्ती दयाच्वन। प्रागैतिहासिक कालया अय्ला, लुं, वसः आदि वस्तुया अवशेष थन लूगु दु। शास्त्रीय युगय् यक्व राज्यतेगु उदय जुल, दसु: कोल्चिस व इबेरिया। थ्व राज्यतेसं आधुनिक जर्जियन राज्यया केन्द्र दयेकल। ४गू शताब्दीया शुरुआतय् जर्जियामि मनूतेसं आधिकारिक कथं ईसाई धर्म हनाहल, गुकिलिं जर्जिया साम्राज्यया एकीकरणय् योगदान बिलः। जुजु देभिद चतुर्थ व लानी तामारया शासनकालय् जर्जिया उच्च मध्य युग बिले थःगु स्वर्ण युगय् थ्यन। १५गू शताब्दीया शुरुआतय् राज्यया पतन न्ह्यथन व बिस्कं मंगोल, अटोमन साम्राज्य, पर्सिया नापं थीथी क्षेत्रीय शक्तितेगु दबावय् विघटित जुल व सन् १८०१य् रूसी साम्राज्यय् बिलय जुल। 

सन् १९१७स रूसी क्रान्ति धुंका सन् १९८०या दशकय् छगू स्वतन्त्रता आन्दोलन बुयावल। थुकिया लिच्वः कथं अप्रिल १९९१स जर्जिया सोभियत संघं बायावन। थ्व धुंकाया दशकया  अधिकांश समयय् थ्व देसं आर्थिक संकट, राजनीतिक अस्थिरता व अबकाजिया व दक्षिण ओसेशियाय् देय् विभाजनया गृहयुद्ध खन। सन् २००३स शान्तिपूर्ण रोज क्रान्ति धुंका जर्जियां युरोपीयन युनियन संघ व नेतोय् सदस्यताया निंतिं लोकतांत्रिक व आर्थिक सुधारतेगु छझ्वः ज्याझ्वः शुरु यात। थ्व कुतःया कारणं रूस नाप थ्व देय्या स्वापू स्यना वन, गुकिया लिच्वः कथं सन् २००८स रुसो-जर्जियन युद्ध जुल व जर्जियाया छुं भूभागय् रूसी कब्जा जुल।

जर्जिया छगू प्रतिनिधित्मक लोकतन्त्र खः। थन एकात्मक संसदीय गणराज्यया शासन संरचना दु। थ्व छगू विकासशील देय् खः गनया मानव विकास सूचकांक समुच्च दु। थ्व देय् यक्व अन्तरराष्ट्रीय संगठनतेगु सदस्य नं ख, गुकिलि काउन्सिल अफ युरोप, यूरोकन्ट्रोल, बीएसइसी, जीयूएएम, एनर्जी कम्युनिटी आदि ला। एसोसिएशन ट्रायोया भागया रूपं जर्जिया युरोपियन संघय् सदस्यताया निंतिं छगू उम्मेदवार जुयाच्वंगु अवस्था दु।

## इतिहास
## भूगोल
## अर्थतन्त्र
## राजनीति

पुचः:देय्
जोर्दन

**जोर्दन**  मध्यपूर्वय् लाःगु छगू देय् ख। थ्व देसय् हाशेमाइत वंशया जुजुतेसं राज यानाच्वंगु दु। थ्व देय् जोर्दन खुसिया पूर्वय् ला व थुकियात न्हापा त्रान्सजोर्दन नं धाइगु या। थ्व देय्‌या मू भाय् अरबी ख। थनया मू धर्म मुस्मां धर्म ख।

## इतिहास
हलिम हताः १य् केन्द्रिय शक्तितेत बुकेधुंका ब्रिटिश व फ्रेञ्च म्यान्देतं उस्मान साम्राज्यया अधीनय् लानाच्वंगु अरब देय्‌तेत तर्किश जातिया बाहुल दूगु उस्मान साम्राज्यं स्वतन्त्र यासें थ्व देय्‌या पलिस्था जूगु ख। 

## भूगोल
थ्व देय् मध्य पूर्वय् ला। थ्व देय्‌ जोर्दन खुसिया पूर्वय् ला। थ्व देय्‌या पश्चिमय् इजरायल, उत्तरपश्चिमय् लेबानन, उत्तरय् सिरिया, उत्तरपूर्वय् इराक, पूर्वय् व दक्षिणपूवय् साउदी अरब, दक्षिण पश्चिमय् मिस्र ला। 
  
## अर्थतन्त्र
मध्यपूर्वया मेमेगु देसय् थें थ्व देसय् नं चिकंया अर्थतन्त्रय् ल्हा दु। 
 
## राजनीति
थ्व देय्‌ छगू राजतन्त्रात्मक देय् ख। थ्व देय्‌या जुजुत हाशेमाइत वंशयापिं ख। 

## स्वयादिसँ
* मध्यपूर्व

पुचः:देय्
पुचः:देय्
कजाख्स्तान

**कजाख्स्तान** (कजाख: *Қазақстан* / Qazaqstan, रूसी:*Казахстан* / Kazakhstán) युरेशियाय् स्थित छगू देय्‌ ख। क्षेत्रफलया आधारय् थ्व हलिमया दक्ले तःधंगु भूपरिवेशष्ठित व ९गु दक्ले तःधंगु देय्‌ ख। थ्व देय्‌या राजधानी उलमाती ख। थ्व देय्‌या राजभाषअ कजाख भाषा व रूसी भाषा ख।

मध्य एशियाय् छगू तःधंगु भूभाग दूगु थ्व देय्‌ न्हापा सोभियत संघया भाग ख। सन् १९९१इ सोभियत संघया विघटन धुंका थ्व देशं दक्ले लिपा थःगु स्वतन्त्रता घोषित यात। सोभियत प्रशासन बिले थन यक्व महत्त्वपूर्ण परियोजनात सम्पन्न जुल गुकिलिं यक्व रकेटया प्रक्षेपण निसें कयार ख्रुश्चेवया भर्जिन भूमि परियोजना आदि ला। देय्‌या अधिकांश भूमि स्तेपिज घांय् ख्यः, जंगल व गुं लागां भुनातःगु दु।

## इतिहास
## भूगोल
## प्रशासनिक विभाजन


Notes:
* (१) उलमाती व अस्ताना नगरया राज्य स्तरया महत्त्व दु व छुं नं प्रान्तनाप मस्वा।
* (२) बइकोनुर नगरया विशेष दर्जा दु छाय्‌धाःसा थ्व नगर कजाख्स्तानं रुसयात लीजय् बियातःगु दु व थ्व नगर व बइकोनुर कस्मोड्रोम सन् २०५० तक्क लीजय् दयाच्वनि।


सकल प्रान्तयात छम्ह अकिमं (प्रान्तीय राज्यपालं) प्रशासित याइ। अकिमयात राष्ट्रपतिं मनोनित याइ। नगरीय अकिमतेत प्रान्तीय अकिमतेसं नियुक्त याइ। कजाख्स्तानया सरकारं थ्व देय्‌या राजधानी उलमातीं अस्तानाय् डिसेम्बर १०, १९९७य् हिलाछ्वल। 

## अर्थतन्त्र
## राजनीति
## लिधंसा

पुचः:देय्‌
पुचः:देय्
उत्तर कोरिया

**उत्तर कोरिया** छगु पूर्वी एसियाली देय् ख। दक्षिण कोरिया नापं थ्व देय्‌ कोरियाली पेनिन्सुला देकी। थ्व देय्‌यु राजधानी प्योङयाङ ख।  
## इतिहास
थ्व देय्‌यागु पलिस्था हलिम युद्ध २ धुंका जुगु ख। हलिम युद्ध २य् जापान बुइ धुंका जापानयु उपनिवेषयु कथं दयाच्वंगु कोरियाली प्रायद्वीप सोभियत व अमेरिकी मतभेदयु कारणं याना ३८गु समानान्तर रेखाय् बाया निगु देय्‌यु पलिस्था जुल। थ्व थाय् सोभियत संघं प्रभावित देय्‌यु कथं विकास जुल।  

## भूगोल

## अर्थतन्त्र

## राजनीति
कुवेत

**कुवेत** छगू मध्यपूर्वी देय्‌ ख। 

## इतिहास

## भूगोल
right|150px
कुवेतयात क्वे बियातःगु प्रान्तय् बायातःगु दु-
* अलासमन प्रान्त, कुवेत
* अलजेरा प्रान्त, कुवेत
* होली प्रान्त, कुवेत
* अलफरवानीन प्रान्त, कुवेत
* मुबारक अलकबीर प्रान्त, कुवेत
* अलअहमदी प्रान्त, कुवेत 

## अर्थतन्त्र

## राजनीति

पुचः:देय्
कीर्गीस्तान

**किर्गिस्तान** छगू मध्य एसियाली देय् ख। थ्व देय्‌या प्रान्त थ्व कथं दु-
* बीशकेक
* बातकेन
* चोई
* जलालाबाद
* ओश
* तराज़
* नारैन
* इसिक कोल
* ओश नगर

पुचः:दे
पुचः:देय्
लाओस

**लाओस** छगु दक्षिण-पूर्व एसियाली देय् खः।

## नामाकरण
*लाओस* खँग्वः फ्रान्सेलीतय्सं दयेकूगु खँग्वः खः। इमिसं सन् १८९३ य् फ्रान्सेली इन्डोचाइनाय् स्वंगू लाओ राज्ययात छधी यात। थ्व देय्या नां दकलय् साधारण जाति लाओ जातिया बहुवचन कथं दयेकूगु नां ख।  अंग्रेजी भासं देय्या नामय् "s" उच्चारण जुइ।     

## इतिहास

## भूगोल

thumb| लुआङ प्रबाङ जुयाः बाहा वनाच्वंगु मेकङ खुसि
thumb| लाओसय् वा बुँ
लाओस दक्षिण पूर्व एसियाया छगू जक्क भूपरिवेष्ठित देय् ख। थ्व देय् आपालं अक्षांश १४° व २३° उत्तर (छगू क्षेत्र १४°या दक्षिणय् ला), व देशान्तर १००° व १०८° पूर्वया दथुइ ला। थुकिया आपालं गुँ/जंगलं भुनातःगु बँय् यक्व गुँच्व दु, गुकी दकलय् तजाःगु फौ बिया  च्वका नं ला। देसय् छुं ख्यः व पठार नं दु। मेकङ खुसिं थाइल्याण्डनापया पश्चिमी सीमाया छुं भाग दयेकि धाःसा अन्नामाइट गुँच्वःझ्वलं भियतनामनापया पूर्वी सीमाया अप्व भाग दयेकि, लुआङ प्रबाङ झ्वलं थाइल्याण्डया उच्चभूमिनापया उत्तरपश्चिमी सीमा दयेकि। उत्तरय् जियाङखोआङ व दक्षिणी सिथय् बोलाभेन पठार नांयाः निगु पठार दु। लाओसय् स्वंगू भौगोलिक क्षेत्र दुथ्याः: उत्तर, मध्य, व दक्षिण ।  लाओसया २०१९ या वन परिदृश्य अखण्डता सूचकांकया औसत स्कोर ५.५९/१० दुगु व थ्व १७२ देय् मध्ये विश्वव्यापी रुपं ९८ गूगु थासय् लाः। 

सन् १९९३ य् लाओस सरकारं देय् या २१% भूभाग वासस्थान संरक्षणया निंतिं छुटे यात।  थ्व देय् " गोल्देन त्रायङ्गल "या नामं नांजाःगु अफीम बुइकीगु क्षेत्रय् दूगु प्यंगु मध्ये छगू देय् ख।  अक्टोबर २००७या युएनओडीसीया तथ्य सफू *Opium Poppy Cultivation in South East Asiaकथं* पपिया बुंज्या  क्षेत्रफलय् दु। थ्व २००६या  स्वया म्ह्व ख। 

### मौसम
thumb| लाओसको कोपेन जलवायु वर्गिकरण मानकिपा
थ्व देय्या जलवायु अप्व याना उष्णकटिबंधीय सवाना ख व मनसुनं प्रभावित जुइ।  मे निसें अक्टोबर तक्क वा वइ, वयां लिपा नोभेम्बर निसें अप्रिल तक्क सुख्खा मौसम दइ। स्थानिय परम्परां वा वइगु, चिकुला व बर्खा स्वंगू मौसम दु धकाः धाइ। अझ, जलवायु विज्ञानं परिभाषित सुख्खा मौसमया लिपांगु निला न्हापाया प्यला स्वया अप्व तांन्वइगु जुइ। 

### वन्यजन्तु
 

### प्रशासनिक विभाजन
लाओस १७गु प्रान्त ( *खोएङ* ) व छगू प्रान्त ( *कम्फेङ नाखोन* )य् बायातःगु दु, गुकिलि राजधानी नगर भिएन्तियन ( *नाखोन लुआङ भिआङचान* ) ला। 

## अर्थतन्त्र

## स्वयादिसँ
* एसिया

## लिधंसा

पुचः:देय्
लेबानन

**लेबानन** (अरबी भाषा: **لبنان** लुब्नान), आधिकारिक कथं **लेबानिज गणतन्त्र** (अरबी भाषा: **الجمهورية اللبنانية**), छगु चीधंगु, येक्व गुं(पहाड) दुगु मध्य पूर्वी देय् ख। थ्व देय् भूमध्य सागरया पूर्वय् ला। थ्व देय्‌या लागाय् सिरिया (उत्तर व पूर्व) व इजरायल (दक्षिण) ला। लेबाननया ध्वांय्य् छमा सेडार वांगु रंगय्, तुयु परिभेषय् देकातगु दु, थुकिगु च्वे व क्वे निगु होरिजन्टल ह्यांगु स्ट्रिप दु। थ्व देय्‌यागु पन्थीय विभिधतां याना थ्व देय्‌य् छगु विषेश राजनैतिक व्यवस्था छ्येलातगु दु। थ्व व्यवस्थायात कन्फेसन्यालिजम धाइ। थ्व व्यवस्थां राजनैतिक शक्ति भिन्न पन्थय् फक्व समान कथं इनिगु कुतः यागु दु। 

## इतिहास

## भूगोल
लेबाननयात क्वे बियातःगु प्रान्त व जिल्लाय् विभक्त याना तःगु दु-

### जब्बल लिबनान प्रान्त
थ्व प्रान्तय् ६गु जिल्ला दु 
* **[[जबील जिल्ला]]** 
* **[[कसरवान जिल्ला]]** 
* **[[अलमतन जिल्ला]]** 
* **[[बाबदा जिल्ला]]** 
* **[[आलीह जिल्ला]]** 
* **[[अलशोफ़ जिल्ला]]**

### अलबका प्रान्त
थ्व प्रान्तय् ५गु जिल्ला दु 
* **[[अल्हरमल जिल्ला]]** 
* **[[बालबक जिल्ला]]** 
* **[[ज़हलथ जिल्ला]]** 
* **[[अलबका अलग़रबी जिल्ला]]** 
* **[[राशीआ जिल्ला]]**

### अलशमाल प्रान्त
थ्व प्रान्तय् ७गु जिल्ला दु 
* **[[अकार जिल्ला]]** 
* **[[तराबलस जिल्ला]]** 
* **[[ज़ग़रता अलज़ावीथ जिल्ला]]** 
* **[[बशरी जिल्ला]]** 
* **[[अलबतरुन जिल्ला]]** 
* **[[अलकोरथ जिल्ला]]** 
* **[[अलमनीथ जिल्ला]]**

### अलजनोब प्रान्त
थ्व प्रान्तय् ३गु जिल्ला दु 
* **[[सैदा जिल्ला]]** 
* **[[सुर जिल्ला]]** 
* **[[जज़ीन जिल्ला]]**

### अलनबतीथ प्रान्त
थ्व प्रान्तय् ४गु जिल्ला दु 
* **[[अलनबतीथ जिल्ला]]** 
* **[[हासबीआ जिल्ला]]** 
* **[[मरजाईउन जिल्ला]]** 
* **[[बंत जबील जिल्ला]]**

## अर्थतन्त्र

## राजनीति

## लिधंसा

पुचः:देय्
मलेसिया

## ईतिहास
## भूगोल
## अर्थतन्त्र
## राजनीति

## लिधंसा

पुचः:देय्
मंगोलिया

**मंगोलिया** (मंगोल भाषा: Монгол улс,) पूर्व व मध्य एशियाय् अवस्थित छगू भूपरिवेष्टित देय्‌ ख। थ्व देय्‌या सीमाना उत्तरय् रूस, दक्षिण, पूर्वी व पश्चिमय् चीननाप स्वा। मङ्गोलियाया सीमा कजाखस्ताननाप मस्वासां थ्व देय्‌या दक्ले पश्चिमी क्षेत्र कज़ाख़िस्तानया पूर्वी क्षेत्र स्वया २४ माइल (३८ किमी) जक्क तापा। देय्‌या राजधानी व दक्ले तःधंगु नगर उलान बाटोर ख। थ्व नगरय् देय्‌या करिब ३८% जनसंख्या अवस्थित दु। मङ्गोलियाय् संसदीय गणतन्त्र दु।

## भूगोल
थ्व देय्‌या उत्तरय् रुस ला धाःसा दक्षिण, पश्चीम व पूर्वय् चीन ला| 

## अर्थतन्त्र
थ्व देयागु मू ज्या बुंज्या ख:|

## लिधंसा

पुचः:देय्‌
पुचः:मङ्गोलिया
पुचः:देय्
ओमान

**ओमान** अरबी प्रायद्वीपया दक्षिण-पूर्वय् स्थित छगू देय्‌ ख। थ्व देय्‌ सउदी अरबया पूर्व व दक्षिणय् अरब सागरया सीमाय् अवस्थित दु। संयुक्त अरब अमीरात थ्व देय्‌या उत्तरय् ला।

ओमानया सकल जनसंख्या करिब २५ लखः दु। थ्व देशय् आप्रवासीतयेगु यक्व जनसंख्या दु। लगभग सकल जनसंख्या मुस्मां धर्म पालना याइ गुकिलि इबादीतयेगु जनसंख्या दक्ले अप्व दु।

## नामाकरण
"ओमान" खँग्वः या दकलय् पुलांगु छ्यला संयुक्त अरब अमीरातया म्लेइहा पुरातात्विक केन्द्रया छगू चिहानय् लुयावःगु दु।  "ओमान" नां प्लिनी द एल्डरया "ओमाना"  व तलेमीया "ओमानन"या सन्दर्भ (  ग्रीक भासं ) स्वया न्ह्यःया नां जूगु विश्वास दु।  थ्व निगुलिं सन्दर्भ प्राचीन नगर सोहरलिसे स्वापू दूगु सम्भावना दु । 

थ्व नगर वा क्षेत्रयात सामान्यतया अरबी भासं आमिन() वा अमुन () धाइगु या गुकिया अर्थ स्थायी मनु ख, गुकि चाहिलाच्वनिपिं बेदुइन जातिया अःखःया व्युत्पत्तिया रुपय् कायेगु या।  छुं सिद्धान्ततेसं थ्व जातिया नां दूम्ह छम्ह पलिस्थामिया प्रस्ताव याइ- गथेकि ओमान बिन सिबा' बिन यघ्थान बिन इब्राहिम, व ओमान बिन कहतन- मेमेगु सिद्धान्तं "ओमान"या उत्पत्ति मा'रिब, यमनया छगू स्वनिगलं जूगु सुझाव बी। थ्व स्वनिगःयात इस्लाम पूर्वया शिलालेखय्, विशेष यानाः शअर अवतर ( २१० – २३० ई.)या शासनकालया सबाइक शिलालेखय् प्राचीन बेदुइन जनजाति अज्दया पुर्खाया जन्मभूमिया कथं नालातःगु दु। 

ओमानयात मेमेगु नामं नं म्हसीका वयाच्वंगु दु । प्राचीन सुमेरियन व मेसोपोटामियामितेसं थ्व थाय् यात मगन धका म्हसीकल, गुकि मगन सभ्यताया सन्दर्भय् दयावःगु नां ख। अथे हे फारसीतेसं थ्व थाय्यात मजुन धका म्हसीकल। थ्व खँग्वः "मुज्न" खँग्वलं बुयावःगु ख गुकिया अर्थ सुपाँय् व प्रचुर मात्राय् बाहा वइगु लः ख, गुकिलिं ओमानय् प्राचीन कालनिसेंया बुँज्याया पलिस्था व समृद्धिया व्याख्या याइ। "ओमान" नां अरबी स्रोतय् छगू स्वतन्त्र क्षेत्रया रुपय् न्ह्यथनातःगु दु। अल-इस्ताखरी व इब्न हवकालं थःगु उक्तिइ थ्व खँयात उल्लेख याःगु दु: "ओमान छगू स्वतन्त्र क्षेत्र ख गन विशाल मनुत दु।" इब्न खालदुनं ओमानया परिभाषाय् अप्व स्पष्ट यानादिल। वय्कलं अरब प्रायद्वीपय् स्वतन्त्र राज्यया रुपय् उदय जूगु अरब क्षेत्र यमन, हिजाज, हधरमौत, अश शिहर, व ओमानया दथुइ थ्व थाय्या खँ च्वयादिल। वय्कलं थुकिया शासन प्रणालीया वर्णन यानादिल, थ्व छगू "छम्ह जक सुल्तान दूगु क्षेत्र" ख धकाः च्वयादिल। 
## इतिहास
ईसापूर्व ६गु शताब्दीनिसें ७गु शताब्दीतक्क थ्व थासय् इरान (फारस)या स्वंगु वंशतयेसं शासन यात - हखामनी, पार्थियन व सासानी। न्हेगु शताब्दीइ मुहम्मदया जीवनकालय् हे ओमानय् मुस्मां धर्म थ्यन। सन् १५०८-१६४८ तक्क थन पोर्चिगिजतयेगु  उपनिवेश दयाच्वन। थ्व उपनिवेश भास्कोदेगामां भारतया मालेज्या यायेधुंका समुद्री लंपुइ नियन्त्रणया निंतिं दयेकातःगु ख। पोर्चुगलय् स्पेनया अधिकार दयेधुंका थ्व थासं पोर्चुगिजत लिहां वने माल। थ्व धुंका ओमानीतयेसं पूर्वी अफ्रिकी तटीय प्रदेशय् नं  पोर्चुगिजतयेत बुका छ्वल।

## विभाग
thumb|left|ओमानया प्रशासकीय विभाग
ओमानय् ५ प्रदेश (मिंतक़ा) व ४ शासकीय प्रखण्ड दु - 

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
*मध्य पूर्व
*अरब

## पिनेया स्वापू
* ओमानी विदेश मन्त्रालय
* ओमानी सूचं मन्त्रालय
* ओमानी उच्च शिक्षा मन्त्रालय
* ओमानी शिक्षा मन्त्रालय
* ओमानी श्रम मन्त्रालय

पुचः:देय्‌
पाकिस्तान

**पाकिस्तान** दक्षिण एसियाया छगु देय् ख:। थ्व देय् यागु राजधानी इस्लामावाद ख:। थ्व देय्‌या पूर्वय्  भारत, उत्तरय् चीन व पश्चिमय् अफ्गानिस्तान व इरान व दक्षिणय् अरबी सागर ला। पाकिसतानया अर्थ "पाक" वा शुद्ध मनु च्वनिगु थाय्‌ ख। थ्व नां चौधरी रहिमत अली नं देकूगु ख।  

## इतिहास
सन् १९४७स्वया न्ह्यः आःया भारत, पाकिस्तान व बंगलादेश बेलायतया उपनिवेश जुया च्वन। भारतया स्वतन्त्रता संग्राम बिले भारतया मुस्मातेसं थःगु निंतिं छगू मेगु हे देय्‌या मांग यात। थ्व आन्दोलनया नेतृत्व मुहम्मद अली जिन्नाहजुं याना दिल। थ्व कथं १४ अगस्ट १९४७ खुनु पाकिस्तानया पलिस्था जुल। 

सीमाया विवादय् पाकिस्तान व भारतं निकः 1948य् व 1965य् कशमीरया मामिलाय् युद्ध यात। 

सन् १९४७य् पलिस्था जुइ धुंका सन् १९४८ तक्क पाकिस्तानय् यक्व समस्या वल। 1948य् मोहम्मद अली जिन्नाह मन्त। वय्‌कः धुंका पाकिस्तानया सत्ता लिआकत अली खानया ल्हातय् ला वन। सन् १९५१य् लिआकत अली खानयागु हत्या जुल। सन् 1951 निसें 1958 तक्क सरकारत वैगु वनिगु ज्या जुया च्वन। सन् 1956य् पाकिस्तान गणतन्त्र घोषित जुल।सन् १९५८य् पाकिस्तानय् मार्शल लः लागू जुल। 

सन् १९७१य् बंगलादेश पाकिस्तानं बाया न्हूगु देय्‌या कथं पलिस्था जुल।

## प्रशासन
पाकिसतानय् ४गु प्रान्त, २ केन्द्रिय इलाका व पाकिसतानी कशमीरया २गु भाग दु। 
### प्रान्त
*बलोचिस्तान प्रान्त 
*पञ्जाब प्रान्त 
*सरहद प्रान्त 
*सिन्ध प्रान्त 

### केन्द्रिय इलाका
*इस्लामाबाद 
* शुमाली इलाका जात 

### पाकिस्तानी कशमीर
*आजाद कशमीर 
*वफाकी कबाइली इलाका जात 

## भूगोल
पाकिस्तान दक्षिण एसियाया पश्चिमी क्षेत्रया छगू देय्‌ ख। पाकिस्तानया दक्षिणी क्षेत्र मैदानी व उत्तरी क्षेत्र पहाडी दु। पाकिस्तानया दक्ले तःधंगु खुसि सिन्धु खुसि ख। थ्व खुसि पाकिस्तानया उत्तरं न्ह्यथना सरहद, पञ्जाब व सिन्ध जुया अरबी सागरय् थ्यनि। 

## जनसंख्या
जनसंख्या कथं पाकिस्तान हलिमया ६गु तःधंगु देय्‌ ख। नापं थ्व देय्‌या जनसंख्या सिक्क याकनं अप्वया च्वंगु दु। । 

पाकिस्तानया ९५ प्रतिशत जनसंख्या मुस्मां दु। थुकिलि ६५प्रतिशत सुन्नी व ३० प्रतिशत सिहा मुस्मां दु। पाकिस्तानय् २ प्रतिशतति हिन्दू व १.५ प्रतिशत ख्रिस्टी धर्मावलम्बी दु। थ्व बाहेक थन पारसी, सिख, बौद्ध आदि धर्मावलम्बी नं दु।  

पाकिस्तानया राष्ट्रिय भाषा उर्दू ख। अथे जुसां ज्याकुथिलि आपालं अंग्रेजी भाषा नं छ्येलिगु यारते हैं। पाकिस्तानय् उच्च शिक्षा ब्वनिगु भाषा नं अंग्रेजी हे ख। थ्व निगु बाहेक थ्व देशय् पञ्जाबी, सराइकी, सिन्धी, गुजराती, बलोची, बराहवी, पशतो व हिन्द्को आदि भाषा नं छ्येलिगु या। 

पाकिसतानया मू जातिइ पञ्जाबी, सिन्धी, पठान, बलोची व मुहाजर ला।  

## भाषा

## मू नगर
पाकिस्तानया मू नगरय् कराची, लाहौर, सा हीवाल, फ़ैसल आबाद, मुलतान, हैदर आबाद, रावलपिण्डी, पिशावर, कोइटा, डेरा इसमाईल ख़ान, बहावल पुर, सरगोधा, झ॰ग, सिखर, डेरा ग़ाज़ी ख़ान, सिआलकोट, गुजरात, गवादर, चतराल, सवात, मरी, शीख़ोपोरा, गुजरांवाला आदि ला।

## यातायात
### राजमार्ग
पाकिस्तानया राजमार्ग थ्व कथं दु-

## स्वयादिसँ
*पाकिस्तानया नगरतेगु धलः
*पाकिस्तानया जिल्लातेगु धलः
*पाकिस्तानया प्रधानमन्त्रीतेगु धलः

## लिधंसा
फिलिपिन्स

**फिलिपिन्स गणतन्त्र** ( तगालोग भासय्: Republika ng Pilipinas ; अंग्रेजी : Republic of the Philippines ) दक्षिण पूर्व एसियाय् लाःगु छगू द्वीपसमूह देय् ख। थ्व देय्यात न्हापा लिटिल लुजोनया नामं नं म्हसीकिगु या। थ्व टापु देय् भौगोलिक रुपं प्रशान्त महासागरया पश्चिमय् (वा पृथ्वीया पूर्व दिशाय्) ला। थ्व देय्या उत्तरय् लुजोन जलसन्धि पुला ताइवान दु व थ्व निगु टापुया दथुइ दकलय् लिक्कया दूरी ९९ किलोमिटर दु। थ्व टापु देय्या दक्षिणय् सेलेब्स सागर पुलाः इन्डोनेसिया दयाच्वंगु दु। दक्षिण चीन सागर व भियतनाम पश्चिमय् फिलिपिन्स सागर पुला ला। प्रशान्त रिम भूकम्पीय बेल्टय् च्वंगु छगू उष्णकटिबंधीय देय्या रुपय् फिलिपिन्सय् दच्छियंकं भुखाय् व आँधी वइ । फिलिपिन्स द्वीपसमूहय् करिब ७,००० टापु दु व थ्व टापुयात स्वंगु मू टापु पुचलय् बायेछिं: लुजोन , भिसाया व मिन्दानाओ। थ्व देय्या आन्तरिक जनसंख्या करिब ९ कोटी ३० लख दु, नापं करिब १ कोटी १० लख विदेशय् फिलिपिनोत दु। २०१५य् थ्व देय्या जनसंख्या १० कोटी स्वया अप्व जुल (हलिमय् १२गु दकले अप्व मनूल्या दूगु देय्)। दक्षिण पूर्व एसियाया १० कोटी स्वया अप्व मनू दूगु निगु देय्य् थ्व छगू देय् ख। फिलिपिन्स टापुइ यक्व जाति व तजिलजि दु। प्रागैतिहासिक नेग्रिटोस थ्व थाय्या दकलय् न्हापाया बासिन्दा जुइफूगु विश्वास दु। 

## लिधंसा

पुचः:देय्
कतार

**कतार** (अरबी : قطر) अरब प्रायद्वीपया उत्तर पूर्वी तटय् स्थित छगू चिधंगु प्रायद्वीप देय्‌ ख। थ्व देय्‌या दक्षिणय् साउदी अरब, व मेगु स्वंगु हे दिशाय् फारसया खाडी दु। छगू चिकंतम्हि देय्‌या कथं कतार हलिमया दुनिया निगु (प्रति व्यक्ति कूल ग्राहस्थ उत्पाद कथं) तम्हि देय्‌ ख। सन् १७८३य् कुवेतया अल खलीफ वंशं थन शासन न्ह्यथंगु ख। तत्पश्चात थ्व थाय्‌ टर्कीया अधीनय् दयाच्वन। न्हापाया हलिम हताः धुंका थ्व थाय्‌ ब्रिटेनया संरक्षणय् वन। सन् १९७१य् स्वतन्त्रता दयेधुंका सन् १९७२इ खलीफा बिन हमदया शासन न्ह्यथन।

## नामकरण
कतार नां थौंकन्हेया "जुबारा" नांया नगरया प्राचीन नां "कतारा" नं उत्त्पत्ति जूगु धैगु विश्वास दु। प्राचीन समयय् कतारा थ्व क्षेत्रया महत्वपूर्ण बन्दरगाह व नगरया रुपय् दयाच्वन। "कतारा" खँग्वः टोल्मीं दयेकादिगु अरब प्रायद्वीपया मानकिपाय् दक्ले न्हापा खंगु ख। 

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
*मध्य पूर्व

पुचः:देय्‌
पुचः:देय्
रुस

**रुस** वा रसिया छगु त्रान्सकन्तिनेन्तल देय् ख। थ्व देय् उत्तरी युरेसिया (एसिया व युरोप)य् ला। १,७०,७५,४०० वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफल दुगु थ्व देय् हलिमया दक्ले तधंगु देय् ख। हलिमया २गु तधंगु देय् क्यानादा स्वया थ्व देय् थ्यं-मथ्यं २ गुना तधं। थ्व देय्‌य् यक्व मात्राय् खनिज व उर्जा स्रोत दु।  रुसया जनसंख्या हलिम देय्‌ कथंया जनसंख्याय् ९गु दक्ले तधंगु जनसंख्या ख। रुसया लागाय् नर्वे, फिनल्यान्ड, इस्टोनिया, ल्याट्भिया, लिथुआनिया, पोल्यान्ड, बेलारस, युक्रेन, ज्योर्जिया, अजरबैजान, कजाखस्तान, चीन, मङ्गोलिया, व उत्तर कोरिया ला। थ्व देय्‌यात संयुक्त राज्य अमेरिका (अलास्काय्), स्वीडेन, व जापाननाप चिधंगु लया पुचः (क्रमशःबेरिङ स्ट्रेट, बाल्टिक समुद्र, व La Pérouse स्ट्रेट)नं बायातगु दु। 

न्हापा सोभियत संघीय समाजवादी गणतन्त्रया सोभियत संघ (USSR)या छगु गणराज्य रुस, डिसेम्बर १९९१या सोभियत संघया बाय्‌ज्या धुंका रूसी संघ जुल। सोभियत युग धुंका सोभियत युनियनया रुसय् लाःगु जनसंख्या व उद्योग रुसयात हस्तान्तरण जुल। 

रुसया बिघटन धुंका वगु न्हुगु देय् रुसी संघ सोभियत संघ थें ग्रेट पावर जुया पिहां वल। थ्व देय्‌यात उर्जा सुपरपावरया कथं नं काय्‌गु या। थ्व देय्‌यात सोभियत युनियनया उत्तराधिकरीया कथं संयुक्त राष्ट्र सुरक्षा काउन्सिलय् स्थायी सिट ब्युगु दु नापं कूटनीतिक रुपय् नं थ्व देय्‌यात सोभियत संघया उत्तराधिकारीया कथं काय्‌गु या। थ्व देय् हलिमया आणविक शक्ति दुगु देय्‌य् छगु ख। रुस कमनवेल्थ अफ इन्डिपेन्डेन्ट स्टेट्सया मूओ देय्‌ व जी८या छगु सदस्य नं ख। 
## इतिहास
रुस न्हापा मंगोलतेगु अधीनय् लागु छगु युरोपेली देय् ख। लिपा रसियनतेसं मंगोलतेत पितनाछ्वया थगु देय् देकुगु ख। रुसयागु जुजुतेत जार धका धाइ। जारतेत बोलिसेभिक पार्टी नं क्रान्ति याना बुके धुंका थ्व देय् सोभियत संघयागु मू खण्ड जुल। सोभियत संघयागु विघटन धुंका रुस गणतन्त्रयागु पलिस्था जुल। 

## भूगोल
थ्व देय् उत्तर गोलार्धयागु उत्तरी थासे ला। युरोप व एसियायागु दक्ले उत्तरयागु थाय् थ्व हे देय्‌यागु अधीने ला। थ्व देय्‌यागु मू सहर मस्को व सन्त पिटरबर्ग ख। थ्व देय्‌यागु मू खुसि भोल्गा ख। 

## अर्थतन्त्र
थ्व देय्‌य् येक्व प्राकृतिक स्रोतत दु। थ्व स्रोतय् पेट्रोलियम, प्राकृतिक ग्यांस आदि ला। 

## राजनीति
थ्व देय्‌ छगु संसदीय प्रणाली दुगु देय् ख। थ्व देशय् राष्ट्रपति व प्रधानमन्त्री दु। 

## लिधंसा

पुचः:देय्
साउदी अरबिया

**साउदी अरब** छगू मध्य पूर्वीय देय्‌ ख। 
## इतिहास
## भूगोल

## अर्थतन्त्र
## राजनीति

पुचः:देय्‌
पुचः:देय्
सिंगापोर

**सिंगापुर** (अंग्रेजी: Singapore *सिंगपोर*, चिनिया: 新加坡 *शीन्जियापो*, मलेय: Singapura *सिंगापुरा*, तमिल: சிங்கப்பூர் *चिंकाप्पूर*) छगू दक्षिण एसियाली देय्‌ ख। थ्व देय्‌ हलिमया छगू मू बन्दरगाह व व्यापारिक केन्द्र ख। थ्व दक्षिण एशियाय् मलेशिया व इण्डोनेशियाया दथुइ ला।

सिंगापुरया संस्कृतय् अर्थ सिंहतयेगु थाय्‌ ख। थ्व नगरयात सिंहतयेगु नगरया कथं नालेगु या। थ्व थासय् यक्व धर्म हनिपिं, थी-थी देय्‌या संस्कृति, इतिहास व भाषाया मनु छधि जुया च्वंगुदु। मू कथं थन चिनिया व अँग्रेजी भाषा चलनचल्तीइ दु। आकारय् मुंबई स्वया चिधंगु थ्व देशय् च्वनिपिं करीब ३५लखः जनसंख्याय् चिनी, मलेय व भारतीय मू ख।

## आधुनिक सिंगापुर
दक्षिण-पूर्व एशियाय्, निकोबार द्वीपपुचः स्वया करिब १५०० कि.मी. तापाक्क छगू चिधंगु व विकसित देय्‌ सिंगापुर न्हापाया २०गु शताब्दीया उत्तरार्धय् पर्यटन व व्यापारया छगू मू केन्द्रया रूपय् पलिस्था जूगु दु। आधुनिक सिंगापुरया पलिस्था सन् १८१९य् सर स्टेमफोर्ड रेफल्सं याःगु ख। वय्‌कःयात इस्ट इण्डिया कम्पनीया अधिकारीया कथं दिल्लीइ स्थित तत्कालीन भिसेरोइं कम्पनीया व्यापार बांलाकेया निंतिं सिंगापुर छ्वःगु ख। सन्‌ १९६५य् मलेशियां बायावना न्हुगु सिंगापुर राष्ट्रया उदय जुल। 

## नामाकरण
किंवदंती कथं १४गु शताब्दीइ सुमात्रा द्वीपया छम्ह हिन्दू राजकुमार शिकारया निंतिं सिंगापुर द्वीपय् वंबिले अन जंगलय् सिंहतयेत खना वय्‌कलं व  द्वीपया नां सिंगापुरा वा सिंहतयेगु द्वीप तयाबिल।

## लिधंसा

पुचः:देय्‌
पुचः:देय्
सिरिया

**सिरिया** छगु मध्यपूर्वी देय् खः।
## प्रशासनिक विभाजन
प्रशासनिक कथं सिरिया क्वे बियातःगु प्रान्तय् विभक्त दु-
# दमिशक प्रान्त 
# रीफ़ दमिशक प्रान्त 
# अलकनीतरथ प्रान्त 
# दराआ प्रान्त 
# अलसोईदा प्रान्त 
# हुमस प्रान्त 
# तरतोस प्रान्त 
# अललाज़कीथ प्रान्त 
# हमाथ प्रान्त 
# दलब प्रान्त 
# हलब प्रान्त 
# अलरकथ प्रान्त 
# देर अलज़ोर प्रान्त 
# अलहसकथ प्रान्त
थाइल्यान्द

**थाइल्याण्ड** (थाई भाषा ราชอาณาจักรไทย) दक्षिण पूर्व एसियाय् लाःगु छगू स्वतन्त्र देय्‌ ख। थ्व देय्‌या उत्तरय् लाओस व म्यानमार, पूर्वय् लाओस व क्याम्बोडिया, दक्षिणय् थाइल्याण्ड खाडी व मलेसिया, व पश्चिमय् अन्दमन सागर व म्यानमार ला। थ्व देय्‌या लःया सीमाय् थाइल्याण्ड खाडी धुंका दक्षिणपूर्वय् भियतनाम व दक्षिण पश्चिमय् [अन्दमन सागर पुलाः [भारत व इन्डोनेसिया ला। थ्व देय्‌या राजधानी व दक्ले तःधंगु नगर ब्याङ्कक ख। ब्याङ्कक थ्व देय्‌या राजनैतिक, आर्थिक, औद्योगिक व सांस्कृतिक राजधानी नं ख। 

थाइल्याण्ड क्षेत्रफल कथं हलिमया ५१गु दक्ले तःधंगु देय्‌ ख। थ्व देय्‌या क्षेत्रफल स्पेनया क्षेत्रफलति हे दु। थ्व देय्‌या क्षेत्रफल करिब ५१३,०००&nbsp;किमि२ (१९८,००० वर्ग मा) दु। जनसंख्या कथं थ्व देय्‌ हलिमया २०गु दक्ले तःधंगु देय्‌ ख। थ्व देय्‌या जनसंख्या ६ कोटी ३० लखः दु। थ्व देय्‌या करिब ७५% जनता थाइ जातिया दु धाःसा १४% चिनिया मूल, व ३% मलेय जातिया दु; मेमेपिं मनुय् चिधंगु समुदाय दसु मोन, ख्मेर व थी-थी पहाडी मनुत दु। थ्व देय्‌या आधिकारिक भाषा थाइ भाषा ख। थ्व देय्‌या करिब ९५% जनसंख्यां बौद्ध धर्म हनि। 

थाइल्याण्ड हलिमय दक्ले अप्व बौद्ध विश्वास दूगु देय्‌ ख। थ्व देय्‌या राष्ट्रिय धर्म थेरवाद बौद्ध धर्म ख गुकियात ९५% जनसंख्यां हनि । थाइल्याण्डया संस्कृति व परम्पराय् भारतीय, चिनिया व पाश्चात्य परम्पराया तःधंगु प्रभाव दु। 

थाइल्याण्ड छगू संवैधानिक राजतन्त्रात्मक देय्‌ ख। थ्व देय्‌या जुजु भुमिबोल अदुल्यादेज ख। वय्‌कः चक्री राजवंशया ९म्ह जुजु ख। वय्‌कः बागु शताब्दी स्वया अप्व ई तक्क जुजु जुयादी धुंकल, अतः, वय्‌कः थाइ इतिहासय् दक्ले ताःहाकगु ई तक्क शासन याइम्ह जुजु व आःया हलिमय् दक्ले ताःहाकगु ई तक्क शासन याइम्ह जुजु नं ख। जुजुयात राष्ट्राध्यक्ष, सेनाध्यक्ष, बौद्ध धर्मया संरक्षक, व धर्मया रक्षकया रुपय् कायेगु या। थाइल्याण्ड युरोपेली शक्तितेसं गबिलें नं थःगु अधीनय् तये मफुगु छगू जक्क दक्षिणपूर्व एसियाली राष्ट्र ख। तर थ्व देय्‌यात द्वितीय विश्व युद्धय् धाःसा जापानं थःगु अधीनय् तल। 

सन् १९८५ व सन् १९९५या दथुइ थ्व देशय् यक्व आर्थिक विकास जुल। आःया ईले थ्व देय्‌ नव औद्योगिक राष्ट्रय् ला। थुकिया अर्थतन्त्रया मेरुदण्ड थ्व देय्‌या निर्यात व पर्यटन (विशेषयाना पताया, ब्याङ्कक, व फुकेत थें न्याःगु पर्यटकीय स्थल)य् आधारित दु ।

## इतिहास
आःया थाई भूभागय् मनू करिब १०,००० दँ निसें च्वना वयाच्वंगु दु। ख्मेर साम्राज्यया पतन न्ह्यः थन यक्व राज्य, दसु ताई, मलय, ख्मेर इत्यादि दयाच्वन। सन् १२३८स सुखोथाई राज्यया  स्थापना जुल, गुकियात न्हापांगु बौद्ध थाई (स्याम) राज्य धका लुमंकिगु या। करिब १ सदी धुंका अयुध्याया राज्यं सुखाथाईय् थःगु प्रभुता स्थापित यात। सन् १७६७स अयुध्याया पतन (बर्मा द्वारा) धुंका थोम्बुरी राजधानी जूवन। सन् १७८२स बैंककय् चक्री राजवंशया स्थापना जुल। थ्व नापं आधुनिक थाइल्यान्दया इतिहास आरम्भ जुल।

युरोपियन शक्तित नाप जूगु हतालय् स्यामया छुं प्रदेश त्वतेमाल। थौं थ्व प्रदेशत बर्मा व मलेशियाया अंश जुयाच्वंगु दु। लिउ हलिम हताःय् थ्व देसं जापानयात ग्वहालि यात धाःसा हताः धुंका अमेरिकायात। सन् १९९२स जूगु सत्ता पलटं थाइल्यान्दयात छगू संवैधानिक राजतन्त्र दयेकल।

## भूगोल
थ्व देय्‌ दक्षिण पूर्वी एसियाय् ला।

## थाइल्यान्दया प्रान्त
थाइल्यान्दयात आधिकारिक रुपय् क्वे बियाःतःगु प्रान्तय् बायेछिं-

thumb|Map showing the 76 provinces of Thailand

## अर्थतन्त्र
## राजनीति
## लिधंसा

पुचः:देय्‌
पुचः:देय्
टर्की

**टर्की** छगू युरेसियाया देय्‌ ख। थ्व देय्‌ दक्षिणपूर्वी एसियायाएनाटोलिया प्रायद्वीप व दक्षिणपूर्वी युरोपया बाल्कन क्षेत्रया थ्रेस (रुमेलिया) लागाय् अवस्थित दु। टर्कीया सीमाय् ८गु देय्‌ ला: बुल्गेरिया (उत्तरपश्चिमय्); ग्रीस पश्चिमय्; ज्योर्जिया उत्तरपूर्वय्; आर्मेनिया, अजरबैजान (नखिच्हेवान "Nakhichevan"या एक्सक्लाभ) व इरान पूर्वय् व इराक व सिरिया दक्षिणपूर्वय्। भूमध्य सागर व साइप्रस थ्व देय्‌या दक्षिणय् एजियन सागर पश्चिमय्; व कृष्ण सागर थ्व देय्‌या उत्तरय् ला। एनाटोलिया व थ्रेसया दथुइ मरमाराया सागर व टर्किश स्ट्रेट्स (बोस्पोरस व डार्डानेल्स ला)। टर्किश स्ट्रेट एसिया व युरोपया सीमा नं ख। टर्की थ्व स्ट्रेटया निखें दूगुलिं थ्व देय्‌ अन्तरमहादेशीय राष्ट्र ख।

## इतिहास

थ्व देसय् इतिहासय् बैजन्टाइन साम्राज्य, उस्मान साम्राज्य थें न्याःगु साम्राज्यत दयाच्वन। २०गू सदीइ वया हलिम हता १ धुंका उस्मान साम्राज्यया विघटन नापं गणतन्त्र टर्कीया पलिस्था जुल। थ्व देय्‌या अबु धकाः हनातःम्ह केमेल अतातुर्कजुं थ्व देय्‌या आधुनिकिकरणय् तिबः बियादिल।

## विभाग
टर्कीयात ७गु क्षेत्र व ८१गु प्रान्तय् बायातःगु दु। सकल प्रान्तयात विभाजन याना कूल ९२३ जिल्ला दयेकातःगु दु। 

### एजियन क्षेत्र
* अफ्योंकरहिसार
* ऐदिन
* देनिजली
* इजमिर
* कुटहया
* मनिसा
* मुग्ला
* उशाक

### कृष्ण सागर क्षेत्र
* अमास्या
* अर्तविन
* बेबर्त
* कोरुम
* गिरेसुन
* गुमुशाने
* ओर्दु
* रिज़े
* सम्सुन
* सिनोप
* तोकात
* त्राब्जोन
* बार्तिन
* बोलू
* दुज्के
* काराबुक
* कस्तमोनू
* जोंगुलडक

### मध्य एनातोलिया क्षेत्र
* अक्साराय
* अंकारा
* शांकिरि
* एस्किसेहर
* कारमान
* कायसेरी
* किरिक्काले
* किरसेहर
* कोन्या
* नवसेहर
* निगडे
* सिवास
* योज़्गत

### पूर्व एनातोलिया
* अग्री
* अर्दहान
* बिंगोल
* बितलिस
* एलाज़िग
* एर्ज़िंकान
* एर्ज़ुरम
* हक्कारी
* इग्दीर
* कार्स
* मलात्या
* मुस
* तुन्सेली
* वान

### मारमरा क्षेत्र
* बालिकेसिर
* बिलेसिक
* बुरसा
* चानकले
* एदिर्ने
* इस्ताम्बुल
* किरक्लालेरी
* कोकाएली
* साकर्या
* तेकिरडाग
* येलोवा

### भूमध्यसागरीय क्षेत्र
* अदन
* अन्ताल्या
* बुरदुर
* हताय (सीरिया नाप विवादित)
* इस्पार्टा
* कड़ांमनास
* मर्सिन
* ओस्मानिये
* अदियमान
* बतमान
* दियारबकिर
* गज़ियान्तेप
* किलिस
* मर्दिन
* सनलिउर्फ़
* सीइर्त
* सिरनाक

## किपा

| मुस्तफा केमेल अतातुर्क 
File:Aya sofya.jpg| हाइया सोफिया 
File:Anitkabir.HB.jpg| 
File:Kocatepe Mosque Ankara.jpg| 
File:State Painting and Sculpture Museum of Ankara.jpg| 
File:DolmabahceMainGate.JPG| 
File:İzmir clock tower.jpg| 
File:Pamukkale00.JPG| 
File:Eskişehir-Aycan.jpg| 
File:Antalya falezler.jpg| 
File:Alanya.jpg| 
File:Bluemosquefront.jpg| 
File:Diyarbakir P1050751 20080427135832.JPG| 


## लिधंसा

पुचः:देय्‌
पुचः:देय्
तर्कमेनिस्तान

**तुर्कमेनिस्तान** (तुर्कमेनिया) मध्य एशियाखे  स्थित छौ  तुर्किक देश ख। १९९१ तक तुर्कमेन सोवियत समाजवादी गणराज्य (तुर्कमेन SSR) याउ रूपय् थो सोवियत संघयाउ छगु घटक गणतंत्र ख। थ्वयाउ सीमा दक्षिण पूर्वखे अफ़ग़ानिस्तान, दक्षिण पश्चिमय् ईरान, उत्तर पूर्वय् उज़्बेकिस्तान, उत्तर पश्चिमय् कज़ाख़िस्तान व पश्चिमय् कैस्पियन सागर दु। देशयाउ राजधानी अश्गाबात (अश्क़ाबाद) दु। थ्वीत हल्का रुपँ "मतिना याउ शहर" वा "शहर गुऊं मतिना न द्येकल" याउ रूपं अनुवाद जुई । थुकियाउ अरबी शब्दखे 'इश्क़' व फारसी प्रत्यय 'आबाद' निसे मिलेजुया द्येकौ ख।तुर्कमेनिस्तान धागु नां फारसी भाषाया शब्दं वगु ख, थुकिया अर्थ "तुर्कमेनतेगु भुमी" ख। सन् १९९१तक्क थ्व थाय् सोभियत संघया छगु गणतन्त्र राज्यया कथं दयाच्वंगु ख। थ्व देय्‌या च्ह्ये-न्ह्ये प्रतिशत (८७%) जनसंख्या मुस्मां धर्मावलम्बी ख।  सि आइ ए वर्ल्ड फ्याक्टबूक २००६या तथ्यांक कथं थ्व देय् हलिमया कुल ग्राहस्थ उत्पादन वृद्धिय् विश्वय् ५गु स्थानय् ला। 

## इतिहास

## भूगोल

## अर्थतन्त्र

## राजनीति
संयुक्त अरब ईमिरेट्स्

## ईतिहास
## भूगोल
## अर्थतन्त्र
## राजनीति

पुचः:दे
पुचः:देय्
उज्बेकिस्तान

**उज्बेकिस्तान** छगू भूपरिवेष्ठित मध्य एशियाली राष्ट्र ख। नापं, थ्व देय्‌या सीमाय्‌ लाःगु सकल देय्‌ नं भूपरिवेष्ठित दु। थ्व देय्‌या  उत्तरय् कजाख्स्तान, पूर्वय् ताजिकिस्तान दक्षिणय् तुर्कमेनिस्तान व अफ्गानिस्तान ला। थ्व देय्‌ सन् १९९१ तक्क  सोभियत संघया छगू घटक जुयाच्वंगु ख। उज्बेकिस्तानया मू नगर राजधानी ताशकन्त, समरकन्द, बुखारा आदि ख। थ्व देय्‌या मू मनुत उज्बेक जातिया मनुत ख व इमिगु भाय् उज्बेक भाषा ख।

## इतिहास
थ्व थासय् ईसा स्वया २००० दँ न्ह्यः मानव वस्ती न्ह्यथन। आया उज्बेकतेसं थन च्वंपिं आर्यतेत विस्थापित याःगु धैगु विश्वास दु। सन् ३२७ ईसापूर्वय् अलेक्जेन्डर थःगु सैन्य अभियानय् वःबिले वय्‌कःया विरोधय् थ्व थासय् यक्व प्रतिरोध जूल। वय्‌कलं थ्व थाय्‌या राजकुमारी रोक्साना नाप इहिपा नं यात। अलेक्जेन्डर धुंका च्यागु शताब्दी तक्क थ्व थाय्‌ इरानया पार्थियन व सासानी साम्राज्यया छगू भाग जुयाच्वन। थ्व धुंका अरबतेसं खुरासानय् कब्जा याना थ्व थासय् इस्लामया प्रचार यात।

गुंगु शताब्दीइ थ्व थाय् सामानी साम्राज्यया अंग जुल। सामानीतेसं पारसी धर्म त्वता सुन्नी इस्लामयात आत्मसात यात। १४गु शताब्दीया अन्तय् थ्व थाय्‌ तेमुरलेनया उदय नापं छगू महत्त्वपूर्ण थाय्‌ जूवन। तेमूरं मध्य व पश्चिमी एसियाय् अद्भुत सामरिक सफलता कायेफत। तेमूरं उस्मान (अटोम्यान साम्राज्य)या सम्राट यात नं बुकाबिल। १९गु शताब्दीइ थ्व थाय्‌ रूसी साम्राज्य व १९२४य् सोभियत संघया सदस्य राज्य जूवन। सन् १९९१य् थ्व देय्‌ सोभियत संघं स्वतन्त्र जूवन।

## अर्थव्यवस्था
देय्या आर्थिक थां "प्यता लुं" उद्योग ख गुकिलि लुं, "प्ल्याटिनम" (कपाय्), "हाकु-लुं" (चिकं), व "वचु-लुं" (प्राकृतिक ग्यास)ला। ， पर्यटन उद्योग व आर्थिक विकासयात थःकायेत अनलाइन जुवा व भौतिक जुवा उद्योग चायेकिगु उजं बियातःगु दु।

## प्रान्त व विभाग
right|350px|उज्बेकिस्तानया प्रान्तीय मानकिपा

## लिधंसा

पुचः:देय्‌
पुचः:एसिया
पुचः:देय्
भियतनाम

**भियतनाम** इन्दोचीन प्रायद्विपया दकलय् पूर्वी देय् ख। सन् २०१२स थ्व देशय् ९०.३ मिलियन मनु दु। थ्व जनसंख्या कथं थ्व देय् हलिंया १३गु व एसियाया ८गु दकलय् अप्व जनसंख्या दूगु देय् ख। भियतनामया शाब्दिक अर्थ "दक्षिणी भियत" ख। थ्व नां दकलय् न्ह्यः सन् १८०२स जुजु जिया लङ्गया ईलय् छ्यलाहःगु ख। थ्व नां लिपा सन् १९४५स लोकतान्त्रिक गणतन्त्र भियतनामया पलिस्था नापं हानं छ्यला वल। थ्व देय्‌या उत्तरय् चीन, उत्तरपश्चिमय् लाओस, दक्षिणपश्चिमय् क्याम्बोडिया व पूर्वय् दक्षिण चीन सागर ला।  थ्व देय्‌या सन् १९७६स पूर्नएकिकरण धुंका थ्व देय्‌या राजधानी हनोइ जूगु दु। 

## ईतिहास
## भूगोल
## अर्थतन्त्र
## राजनीति
## लिधंसा

पुचः:देय्
गणतन्त्र यमन

**गणतन्त्र यमन** मध्यपूर्वया छगू देय् ख। 

## यमनी [[युबा सिटी, क्यालिफोर्निया|प्रान्त]]
400px|center

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* मध्य पूर्व्
* यमनया प्रशासनिक विभाजन

पुचः:देय्