open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
चागलमर्रि (कर्नूलु)

**चागलमर्रि** भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु  कर्नूलु जिल्लायागु छगु थाय् खः।

थ्व थाय् चागलमर्रि मण्डलय् ला।

## भूगोल
कर्नूलु जिल्लायागु अक्षांश १५.५०' निसें १५.८३' उत्तर व देशान्तर ७८.०३' व ७८.०५' पूर्वय् ला ।थ्व थाय् कर्नूलु जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
* पूर्व:
* पश्चिम:
* उत्तर:
* दक्षिण:

## भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।

## लिधंसा


## पिनेयागु स्वापूत
*वेबथाय्
*आन्ध्रप्रदेश सरकारयागु वेबथाय्
बस्फरस जलसन्धि

**बस्फरस जलसन्धि** युरोप व एसियाया दथुइ दयाच्वंगु छगू जलसन्धि ख। बस्फरस, मार्मारा सागर व दार्दानेल्स जलसन्धिं तर्किश जलसन्धि दयेकि। थ्व जलसन्धि एसिया व युरोपया सीमाना ख। अन्तराष्ट्रिय नाविक ज्याया निंतिं छ्येलिगु दकलय् चिब्याःगु थ्व जलसन्धिं कृष्ण सागरयात मार्मारा समुद्रनाप स्वाइ, मार्मारा सागरयात दार्दानेल्सं एजियन सागर व भूमध्यसागर नाप स्वाइ। 

बस्फरस जनसन्धिया सीमा उत्तरय् रुमेली फेनेरी (Rumeli Feneri) व एनादोलु फेनेरी (Anadolu Feneri)या जःछेँ व दक्षिणय् कदिकोइ इन्सिबुर्नु फेनेरी (Kadıköy İnciburnu Feneri)या जःछें नं निर्धारित याइ। थ्व परिधिया दुने थ्व जलसन्धिया हाकः ३१ किमि व ब्याः उत्तरय् ३३२९ मि व दक्षिणय् २८२६मि दु। थ्व जलसन्धिया द्कलय् चकंथासय् थुकिया ब्याः ३४२०मि दु धाःसा दकलय् चिब्याःगु थासय् थुकिया ब्या ७०० मि दु। दकलय् चिब्याःगु थासय् लःखः संकेत थाकु छाय् धाःसा थन लःखःयात ४५ दिग्रि चाहिके माः नापं थ्व थासय् बाहा ७-८नट थ्यनेफु। दक्षिणय् येनिकोइ (Yeniköy) धाःगु थासय् ८० दिग्रि तक्क लःखः चाहिके मा। 

बस्फरस जनसन्धि १३ निसें ११० मितर तक्कया गालय् ला। औसतय् थ्व जलसन्धि ६५मितर गालय् दयाच्वंगु दु। थ्व जलसन्धिया दकलय् गाःवंगु थाय् कन्दिलि (Kandilli) व बेबेक (Bebek) धाःगु थाय्‌या दथुइ करिब ११० मितर गाः वंगु थाय् ख। थ्व जनसन्धिया दकलय् म्हो गाः वंगु थाय् कादिकोय् इन्सिबुर्नु (Kadıköy İnciburnu) नापंया उत्तरी थासय् करिब १८ मितरया व दक्षिणपाखे एसियान पोइन्त (Aşiyan Point)य् करिब १३ मितरया थाय् ख। गोल्देन हर्न (Golden Horn) खुसिमुहान मू जलसन्धिं उत्पति जुइ। थुकिलिं दयेकातःगु खुसिचां पुलां इस्तान्बुलयात सामरिक दृष्टिं रक्षा याइ। 

थ्व जलसन्धिया सिथय् दूगु बंय् यक जनघनत्त्व दु। थ्व जलसन्धिया निखें हे इस्तानबुल नगर दयाच्वंगु दु। थ्व नगरया जनसंख्या करिब १कोटि २०लखः दु। कृष्ण सागर व मार्मारा सागरया दथुइ घनत्त्वया आधारय् लः बाहावनिगु खं न्हापा निसें हे स्युगु खं ख। बस्फरस जुसें थथे बाहावनिगु लःया धाः स्वया तःधंगु हलिमय् ५ता जक्क खुसि दु।

## स्वयादिसँ
*जलसन्धि
*भूगोल

पुचः:जलसन्धि
पुचः:भूगोल
फ्लोरिडा जलसन्धि

**** हलिमया छगु मू जलसन्धि ख। 

## चिकं व ग्यास
सन् १९४७ निसें १९६२ तक फ्लोरिडा कीजया दक्षिणय् दूगु फ्लोरिदा राज्यया लखय् न्यागू  तुं खन। १९६० व १९६१ स फ्लोरिडा कीजया दक्षिणय् च्वंगु संघीय लःया क्षेत्रय् गल्फ आयलं स्वंगू तुं म्हुल । दक्वं तुं गंगु ह्वः जक जुल व चिकं मदयाच्वन।

अमेरिका व क्युबाया विशेष आर्थिक क्षेत्रया सीमा क्युबा व फ्लोरिडाया दथुइ ब्याःया बच्छिइ ला, गुकियात सन् १९७७या क्युबा–संयुक्त राज्य अमेरिकाया समुद्री सीमा सम्झौतां निर्धारण याःगु दु । 

### अफशोर क्युबा
क्युबाय् फ्लोरिडाया अःखः लाःगु सीमाया ५&nbsp;किमि या दुने स्वंगू उत्पादक अफशोर चिकं ख्यः दु।  अमेरिकी भूगर्भ सर्वेक्षणं उत्तर क्युबा बेसिनय्    अज्ञात पेट्रोलियम तरल पदार्थ व ९.८ ट्रिलियन घन फीट प्राकृतिक ग्यास, लगभग फुक्कं बेसिनया अफशोर भागय् दूगु अनुमान याःगु दु। 

फ्लोरिडाया समुद्री तटय् चिकं व ग्यास अन्वेषण यायेत अनुमति बीगु विषय सन् २००८ या अमेरिकी चुनावय् तसकं प्रतिस्पर्धाया विषय जुल । सन् २००८ जुन ५ खुन्हु पिदंगु छगू च्वखँय् सिन्डिकेटेड स्तम्भकार जर्ज विलं दाबी यात कि उबलय् छगू चिनियाँ चिकं कम्पनीं क्युबाया लःया फ्लोरिडा तटं  तापाक्क चिकं-तुं म्हुयाच्वंगु दु। थ्व दाबीयात अफशोर ड्रिलिङया पक्षय् उम्मेदवारतय्सं दोहोरे याःगु खः ।  वास्तवय् उबलय् क्युबाया लःया उगु थासय् छुं नं ड्रिलिङ जुयाच्वंगु मदत ।

सन् २००४इ स्पेनिश चिकं कम्पनी रेप्सोलं क्युबा व फ्लोरिडा कीजया दथुइ गाःवंगु क्युबाया ललय् ड्रिल यात, व चिकंया भण्डार लुइकल। थ्व चिकं गैरव्यावसायिक जूगु लिच्वः पिकासें थ्व ह्वयात थुनाबिल ।  सन् २००८या अक्टोबरय् क्युबां ब्राजिलया सरकारी चिकं कम्पनी पेट्रोब्रास नाप सम्झौता यात, गुकिलि पेट्रोब्रासयात क्युबाया उत्तरी तटया तःजाःगु गालय् लःया क्वय् चिकं व ग्यासया निंतिं ड्रिल यायेगु अनुमति दत।   सन् २००९ जुलाईइ क्युबां रुसी सरकारलिसे रुसी चिकं कम्पनी जारुबेज्नेफ्टयात क्युबाया उत्तरी तटय् चिकं अन्वेषणया अधिकार ब्यूगु सम्झौता याःगु खः ।  सन् २०११ या मे तक पेट्रोब्रासं सन् २००८ या सम्झौतापाखें सम्भावना बांमलाःगुलिं थःगु ल्हा ल्ह्वनेधुंकल। 

### अफशोर बहामाज
सन् २००९ य् फकल्याण्ड आइल्याण्ड -दर्ता जूगु कम्पनी भारत पेट्रोलियम कम्पनी लिमिटेड व नर्वेया कम्पनी स्टाटोइलं क्युबाया उत्तर व फ्लोरिडाया दक्षिणपूर्वय् च्वंगु बहामाया जल क्षेत्रय् चिकंया निंतिं ड्रिल यायेगु संयुक्त लगानीया घोषणा याःगु दु।   बहामा सरकारं क्युबा, अमेरिका व टर्क्स व काइकोस टापुलिसे थःथःगु विशेष आर्थिक क्षेत्रया दथुइ पाय्छि सीमाया बारे वार्ता जुयाच्वंगु इलय् अफशोर ड्रिलिङया निंतिं आवेदन स्थगित जूगु संकेत ब्यूगु दु ।

## स्वयादिसँ
*जलसन्धि
*भूगोल

## लिधंसा

पुचः:जलसन्धि
पुचः:भूगोल
जिब्राल्टर जलसन्धि

**** हलिमया छगु मू जलसन्धि ख। थ्व लःबालां एत्लान्तिक महासागर व भूमध्य सागरयात स्वाइ। थ्व जलसन्धिया छखे युरोपय् स्पेन व जिब्राल्टर दु धाःसा मेखे अफ्रिकाय् मोरक्को व सिउता (स्पेनया नगर) दु। थ्व जलसन्धिया दकलय् चिब्याःगु थासय् युरोप व अफ्रिका ७.७ नटिकल माइल (१४.३ किमि, ८.९ माइल) तापाः। थ्व जलसन्धि ३०० निसें ९०० मितर गाः वं।   

## नामाकरण

जिब्राल्टर जलसन्धिया नां जिब्राल्टरया ल्वहँ नं वःगु ख, गुकिया उत्पत्ति अरबी भाय्या खँत्वाः जबाल तारिक (अर्थात "तारिकया पर्वत") ख।  थ्व नां तारिक इब्न जियादया नामं तःगु ख। थ्व थाय् यात स्ट्रेट्स अफ जिब्राल्टर, द गट अफ जिब्राल्टर (पुलां चलनचल्तीइ),  व नौसेना छ्येलेज्याय् STROG (STRait Of Gibraltar)या नामं नं म्हसीकिगु या। 

मेगु अरबी नां *बाब अल- * ( Arabic:  ) ख गुकिया अर्थ अर्थ "पश्चिमया ध्वखा" वा "सूर्यास्तया ध्वखा" ख। नापं थुकियात " मघरेबया ध्वखा" वा " मोरक्कोया ध्वखा"  नं धाइगु या। मध्य युगय् थुकियात अरबी भासं अज-जुकाक ( , गुकिया अर्थ 'लं ') बाय् भार अज-जुकाक (  अर्थ 'सागरया लं') धाइगु या। अले रोमनतय्सं  ( काडिजया जलसन्धि) धाइगु या। 

लाटिन भासं थुकियात  धाइ।  थ्व नां प्राचीन कालया नां "हर्क्युलिसया स्तम्भत " (प्राचीन ग्रीक: αἱ Ἡράκλειοι στῆλαι)या नामं वःगु ख।  थ्व जलसन्धिया घेराय् दूगु पहाडयात स्तम्भया रुपय् कयाः थ्व नां बियातःगु ख।

## भूगोल
थ्व जलसन्धिया अवस्था थ्व कथं दु:
*पूर्वः भूमध्य सागर
*पश्चिमः एल्तान्तिक महासागर
*उत्तरः युरोप
*दक्षिणः अफ्रिका

## स्वयादिसँ
*जलसन्धि
*भूगोल

## लिधंसा

पुचः:जलसन्धि
पुचः:भूगोल
कारीमाटा जलसन्धि

**** हलिमया छगु मू जलसन्धि ख। 

## इतिहास

thumb|संयुक्त राज्य अमेरिकाया हाइड्रोग्राफिक ज्याकुथिं पिथंगु थ्व जलसन्धिया सन् १९१७या समुद्री चार्ट।
थ्व थाय् यात १८गु व १९गु शताब्दीइ बेलायती नाविकतयेसं कारामाता मार्गया नामं म्हसीकिगु या। थ्व जलसन्धियात बेलायती लःखःतेसं जाभा आक्रमण (१८११)या निंतिं छगू मार्गया रुपय् छ्यःगु ख। इमिसं मलाक्काय् च्वंगु बेलायती अड्डा निसें थ्व ईले डच ईस्ट इन्डिजया छगू भाग जुयाच्वंगु जाभा टापुइ थ्यंगु ख।  न्हापा न्हापा बेलायतीत थ्व जलसन्धिया व्यावहारिकताय् अनिश्चित जूगु व थ्व जलसन्धि वा बोर्नियोया उत्तरया चाकःलिं उत्तरपूर्वी मार्ग व मकासर जलसन्धि जुया वनेगु दथुइ संकोच याःगु खनेदु।  मलाक्काय् तत्कालीन बेलायती अधिकारी सर थोमस स्ट्यामफोर्ड राफेल्सया छगू रिपोर्टं करिमाता मार्ग कायेगु सिफारिस याःगु खनेदु, गुकियात वय्कलं उगु ईले उत्तरपूर्वी मार्ग स्वया म्हो जोखिमपूर्ण तायेकादिल।  राफेल्सं अनुमान यानादिल कि थ्व यात्राय् बेलायती लःखःपुचःयात छला निसें ६ वाःया दथुइ ई मालेफु।  भारतया बेलायती गभर्नर-जनरल द लर्ड मिन्तों छुं नौसेना अधिकारीतेगु आपत्तियात कयाः राफेल्सया सुझाव कायेगु निर्णय यात।  करिब १०० जहाज दूगु व करिब ११,००० सैनिकत ढुवानी याइगु थ्व लःखःपुचलं ११ निसें १८ जुन १८११या दथुइ मलाक्कां न्ह्यथन,  व ३० जुलाईइ छगू सुचारु यात्रा धुंका जाभाया तटय् ठीक ६ वाः लिपा थ्यन। 

सन् १९१५या संयुक्त राज्य अमेरिकाया हाइड्रोग्राफिक ज्याकुथिं पिथंगु छगू प्रकाशनय् थ्व जलसन्धि यक्व ब्या जूसां समानान्तर बंगका वा ग्यास्पर जलसन्धि थें न्याःगु यातायात मदु धकाः टिप्पणी याःगु दु। प्रकाशनय् च्वयातःगु दु कि थुकिया तःब्याया फाइदा दःसां जलसन्धिइ च्वंगु शोलया खतराया लिसें थुकिया अप्वः अनियमित धाराया चुनौति दु। 
## स्वयादिसँ
*जलसन्धि
*भूगोल

## लिधंसा

पुचः:जलसन्धि
पुचः:भूगोल
कोरिया जलसन्धि

**** हलिमया छगु मू जलसन्धि ख। 

## भूगोल
थ्व जलसन्धिया अवस्था थ्व कथं दु:
*पूर्वः
*पश्चिमः
*उत्तरः
*दक्षिणः

## ऐतिहासिक महत्त्व

## मनुतेत असर

## स्वयादिसँ
*जलसन्धि
*भूगोल

पुचः:जलसन्धि
पुचः:भूगोल
म्यागेलन जलसन्धि

**म्यागेलनया जलसन्धि** गुकियात **स्ट्रेट्स अफ म्यागेलन** नं धाइ, दक्षिणी चिलीइ दक्षिणी अमेरिकाया मू भूमि व दक्षिणय् तिएरा देल फ्युएगो द्वीपसमूहयात बायातैगु छगू न्याभिगेबल समुद्री मार्ग ख। एटलान्टिक व प्रशान्त महासागरया दथुइ दकलय् महत्वपूर्ण प्राकृतिक लँपुया रुपय् काइगु थ्व जलसन्धि 570 कि.मि (३१० एनएमआई; ३५० माइल)ति ताःहाकः व थुकिया दकलय् चिब्यागु थासय् ब्या 2 कि.मि (१.१ एनएमआई; १.२ माइल) दु। सन् १५२०इ पोर्चुगिज नाविक फर्डिनेन्द म्यागेलनया स्पेनिश अभियान (वय्कःया नामं थ्व जलसन्धिया नां दत) थ्व जलसन्धि लुइकूपिं दकलय् न्हापांपिं युरोपियनत जुल।

म्यागेलनया थ्व जलसन्धिया मू नां *एस्ट्रेचो डे टोडोस लास सान्तोस* (" **सकल सन्तया जलसन्धि** ") ख। स्पेनया जुजु सम्राट चार्ल्स ५, गुम्हेस्यां म्यागेलन-एल्कानो अभियानयात प्रायोजन याःगु खः, म्यागेलनया सम्मानय् म्यागेलन जलसन्धिया नां हिलाबिल। 

बारम्बार चिब्यागु व अप्रत्याशित फय् व धारया हुनिं लँपु पुलेत थाकु। आःया ईलय् थ्व लं पुलेत समुद्री पाइलतिङ्ग अनिवार्य जूगु दु। थ्व जलसन्धि ड्रेक पासेज ( केप हर्नया चाकःलिं चकंगु समुद्री मार्ग) स्वया चिहाकः व अप्व आश्रित  दु, गुकियात बारम्बार गेल -फोर्स फसं व आइसबर्गं घेरेयाइ।  बीगल च्यानल नापं थ्व जलसन्धि पानामा नहर दयेके न्ह्यः एटलान्टिक व प्रशान्त महासागरया दथुइ दूगु छुं मू समुद्री मार्गय् छगू ख।

## स्वयादिसँ
* जलसन्धि

## लिधंसा

पुचः:Coordinates on Wikidata
पुचः:जलसन्धि
भौगोलिक रेखा

**भौगोलिक रेखा** धागु भूगोलय् पृथ्वीयात थी-थी कथं बाय्‌त देकातगु काल्पनिक रेखा ख। थन्यागु हाकगु रेखायात देशान्तर व ब्याया रेखायात अक्षांश धाइ। थन्यागु रेखातेगु छ्य्‌लेज्या अन्तराष्ट्रिय ई निर्धारण याय्‌त, तापक्रम कथं पृथ्वीयात बायेत आदि ख्यःले छ्य्‌लिगु जुइ।  

पुचः:भूगोल
पट्टम् पतवि (सन् १९८१या संकिपा)

**पट्टम् पतवि** छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तमिल संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
मल्लवेमुल (कर्नूलु)

**मल्लवेमुल** भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु  कर्नूलु जिल्लायागु छगु थाय् खः।

थ्व थाय् चागलमर्रि मण्डलय् ला।

## भूगोल
कर्नूलु जिल्लायागु अक्षांश १५.५०' निसें १५.८३' उत्तर व देशान्तर ७८.०३' व ७८.०५' पूर्वय् ला ।थ्व थाय् कर्नूलु जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
* पूर्व:
* पश्चिम:
* उत्तर:
* दक्षिण:

## भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।

## लिधंसा


## पिनेयागु स्वापूत
*वेबथाय्
*आन्ध्रप्रदेश सरकारयागु वेबथाय्
नेपाः-अमेरिका कुटनीतिक सम्बन्ध

**नेपा व संयुक्त राज्य अमेरिका**या कूटनीतिक सम्बन्ध ई सं १९४७ अप्रिल २५ वा वि॰सं॰२००४, बैशाख १२य् न्ह्यथंगु ख।

पुचः:सन् १९४७य् पलिस्था
पुचः:वि॰सं॰ २००४य् पलिस्था
यमाःद्यः

**यमाःद्यः** हिन्दू धर्म कथं स्व‍गया जुजु ख। वय्‌कः छम्ह देवगणया द्य ख। यमाःद्यया बाहान ऐरावत किसि ख। इन्द्रया अस्त्र बज्र ख। वय्‌कःयात अप्वयाना अप्सरातेगु प्याखं आदिइ मुग्ध जुम्ह जुजुया रुपय् चित्रित याइ। 

## स्वयादिसँ
*हिन्दू धर्म
*हिन्दू पात्र

पुचः:हिन्दू पात्र
तत्सम खँग्वः

संस्कृतय् दुगु खँग्वःयात मेमेगु भाषे छ्य्‌लाज्या जुगु खँग्वःतेत तत्सम खँग्वः धाइ। 
## स्वया दिसँ
*भाषा
*व्याकरण
*संस्कृत

पुचः:व्याकरण
धवलागिरी अञ्चल

थ्व नेपा:यागु छगु अञ्चल खः। 

पुचः:नेपाःया अञ्चल
चित्तधर "हृदय"

चित्तधर **हृदय** (वास्तविक नां:चित्तधर तुलाधर) नेपालभाषाया कविकेशरी ख। वय्‌कः छम्ह नांजाम्ह व नेपालभाषायात सिक्क मतिना यानादिम्ह च्वमि ख। जेलकालयाम्ह चित्तधरजुं नेपालभाषाया सकल विधाय् थें च्वयादिल।

## नांजागु सफूत
वय्कःया नांजाःगु सफूत थ्व कथं दु
*सुगत सौरभ (महाकाव्य)
*मिं मनः पौ
* पद्म निकुञ्ज
* हृदय कुसुम
* गौतम बुद्ध (सफू)
* हृदय कथा
* अन्तरध्वनि
* बभुवाहन
* न्हूगु स्वां
* याकःमिया चा
* मञ्जुश्रीयात नेपालया बुखँ
* चीन लुमना
* देगः
* थ्व नं जिमि वैत
* चित्तया चिन्तना हृदया झंकार

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
*नेपालभाषा
*नेपालभाषा साहित्य

पुचः:नेपालभाषा साहित्यकार
सत्यनारायण बहादुर श्रेष्ठ

**सत्यनारायण बहादुर श्रेष्ठ** नेपाःया नांजाम्ह शिक्षाकर्मी व प्रजातन्त्र संघर्षक ख। वय्‌कलं नेपाले शिक्षाया निंति यक्व ब्वंकुथि चाय्‌किगु, सफू च्वैगु आदि ज्या यानादिगु दु। वय्‌कःलं वि॰सं॰ २००७ सालया प्रजातन्त्रया संघर्षय् नं यक्व ज्या यानादिल।

## व्यक्तिगत जीवनी
वय्‌कःया जन्म येँय् जुगु ख। वय्‌कः दरबार हाइ स्कूलय् ब्वनादिबिले गणेशमान सिंह थें न्यापिं नेतातेगु संगत यानादिल व सिद्धिचरण श्रेष्ठनाप वय्‌कःया संगत जुवन। लिपा वय्‌कःलं नेपाले प्रजातन्त्रया निंति संघर्षय् ब्वति कयादिल। नेपाले प्रजातन्त्रया बारेय् खँल्हाइपिंत राणा सरकारतेसं ज्वना कुनिगु, यातना बिगु व स्याइगु जुलिं जनतापिन्त प्रजातन्त्रया सन्देश बी थाकुया च्वंगु ईले वय्‌कलं प्रजातन्त्रया समर्थनय् पर्चा देका हवाइजहाजं इनिगु ज्या यानादिल। २००७ सालय् प्रजातन्त्र वे धुंका वय्‌कलं देय्‌यात विकास यायेत देय्‌या जनतातेसं ब्वनेमा धैगु भावना तया राजनीति त्वता ब्वंकुथि चाय्‌कादिल। 

पुचः:जीवनी
नेपाल सम्बत १०५५

ने॰स॰ १०५५ नेपाल सम्बतया छगू दँ खः। थ्व दँय् जुगु झाकात थ्व कथं दु-

## झाका
## बुगु
## मदुगु
### थिंलाथ्व चौथी
thumb|निष्ठानन्द बज्राचार्यया झ्वाता
*निष्ठानन्द बज्राचार्य (गद्यगुरु पण्डित निष्ठानन्द बज्राचार्य): नेपालभाषा पुनर्जागरण कालया छम्ह महारथी, नेपालभाषां दक्कले न्हापां थासा आखलं सफू पिकामि। ने.सं. १०२९स वय्‌कलं पिथनादिगु प्रज्ञापारमिता सफू नेपालभाषाया दक्कले न्हापांगु छापा सफू खः। 

पुचः:११गु सदि
अवर्कळ् (सन् १९७७या संकिपा)

**अवर्कळ्** छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७७य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तमिल संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
टासकरोरा गर्त

**टासकरोरा गर्त** छगू मू महासागरीय गर्त ख।
## भौगोलिक स्थिति
## विस्तार
## गहराई (मिटरय्)
## पिनेया स्वापूत
पुचः:भूगोल
पुचः:महासागरीय गर्त
मेरियाना ट्रेञ्च

**मेरियाना गर्त** छगू मू महासागरीय गर्त ख ।
## भौगोलिक स्थिति
प्रशान्त महासागर या पूर्वी तथा पश्चिमी सिथय् थुकिगु लगभग छगु निरन्तर श्रंखला खने दु, गुकिलि **मेरियाना गर्त** दक्ले तज्जा। थ्व विश्वया दकले गाः वंगु गर्त ख । थ्व फिलिपिन्सया पश्चिमय् स्थित दु ।
## विस्तार
## गहराई (मिटरय् )
## पिनेया स्वापूत

पुचः:भूगोल
पुचः:महासागरीय गर्त
आई आई एफ ए सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका सिरपा

**आई आई एफ ए सर्वश्रेष्ठ पार्श्व गायिका सिरपा** दर्शक तेसं ल्येइ व प्रति दँ अन्तराष्ट्रिय भारतीय फिल्म अकादमी द्वारा आयोजित समारोहय् लल्हाइगु छगू सिरपा ख। 

## त्यामितेगु धलः

## स्वयादिसँ
*हिन्दी संकिपातेगु धलः
*बलिवूड
*हिन्दी

पुचः:अन्तराष्ट्रिय भारतीय फिल्म अकादमी सिरपा
पृथ्वीया स्थानीय फे

स्थानीय धरातलीय बनावट, तापमान व वायुदाब या विशिष्ट स्थितिया कारणं स्भावतः प्रचलित पवनतेगु विपरीत प्रवाहित जुइगु  फेयात "स्थानीय फे" या कथं म्हसीकी। थुकिगु प्रभाव अपेक्षाक्रत चिधंगु थासय् जक्क जुइ। थ्व क्षोभमण्डल या दक्ले क्वेया थासय् सीमित जुया च्वनि ।
## विश्वया मू स्थानीय फे

* चिनूक
* फाँन
* सिराँको
* सिमूम
* हरमट्टम
* ब्रिकफिल्डर
* साण्टा आना
* नारवेस्ट
* शामल
* मिस्ट्रल
* बोरा
* सिस्टन
* नेवाडोज
* फ्राइजेम

* बर्गस
* पोनेन्टी
* पैम्परो
* टेरल
* जोरम
* नार्दन
* लू
* साँमन
* काराबुसाँन
* विरजोन
* वेण्डाव्लेल्स
* मैस्ट्रो
* हबूब
* बाग्यो

पुचः:भूगोल
पुचः:फे
पुचः:स्थानीय फे
योगवीरसिं कसाः

**योगवीरसिं कसाः** नेपालभाषा पुनर्जागरणया छम्ह चिनाखँमि ख। वय्‌कलं नेपालभाषाय् च्वेगु व मिसातेत नं बवंकेमाःगु धैगु बिचा तयादिल। 

## व्यक्तिगत जीवन
वय्‌कःया जन्म नेपाल सम्बत १००६ बछलाथ्व पारुइ जुगु ख। वय्‌कःया अबुया नां चैत्यवीरसिं कसाः व मांया नां लक्ष्मीनानि कसाः ख। वय्‌कःया थाय्‌बाय्‌ क्वाछेँ, केल त्वाः, येँ ख। वय्‌कःया तिरिमय्‌जु शोभालक्ष्मी ख। वय्‌कः नेपाल संबत १०६२ चउला खुनु मदुगु ख।

## कृतित
वय्‌कःया कृतित थ्व कथं दु-
*योगसुधा
*शकुन्तला
*रानी मन्दिराया विलाप (बाखंम्ये)

## स्वयादिसँ
*नेपालभाषा
*नेपालभाषा साहित्य

पुचः:नेपालभाषा साहित्य
पुचः:नेपालभाषाया प्यंगः थां
सफ्टवेर

[thumb|300px|[OpenOffice.org Writer]]

सफ्टवेर कम्प्युटर या ज्या यायेगु प्रोग्राम वा भाय: खः। कम्प्यूटरय् दइगु इलेक्ट्रानिक निर्देशनया पुचःयात सफ्टवेयर धाइ । कम्प्यूटर सफ्टवेयरयात कम्प्यूटरया प्राण धकाः धाःसां ज्यू । सफ्टवेयर मदुगु कम्प्यूटर प्लास्टिक व न“या छगू शरीर बा लाश थें जक जुइ । सफ्टवेयरयात डिस्कय् स्टोर यायेगु याःसां डिस्क हे सफ्टवेयर धाःसा मखु बरु डिस्कय् स्टोर यानातःगु निर्देशनया पुचः सफ्टवेयर खः । सफ्टवेयरयात ल्हाःतं थिइ फइमखु । सफ्टवेयर थीथी कथंया दु, उपिं मध्यय् फुकं धैथें सफ्टवेयरयात निगू ब्वय् ब्वथले ज्यू । उपिं खः —

* सिस्टम सफ्टवेयर 
* ऐपलिकेशन सफ्टवेयर

## स्वयादिसँ
* प्रविधि

पुचः:प्रविधि
मेलिन्डा गेट्स

thumb|right|मेलिन्डा गेट्स
## मेलिन्डा गेट्स

मेलिन्डा गेट्स माइक्रोसफ्टया पुल्हाम्ह कर्माचारि व बिल गेट्स् या जहान ख: |
माइक्रोसफ्ट

## माइक्रोसफ्ट

माइक्रोसफ्ट छगु कम्पयुट‍र कम्पनि ख: |
पालि

पालि धाःगु थुपिं नं ज्वीफु।
*पालि भाय्‌-थ्व छगू बुद्ध धर्मया प्राकृत भाय् खः।
*पालि(एनाटोमी)-थ्व झिगू तुतिया क्वय्‌या भाग खः।
ओडिया भाय्

ओडिया भाषा छ्गु भाषा खः| थ्व भाषा भारतया ओडिशा राज्यया राज्य भाषा ख।

## मू साहित्यकार

## सिरपा
ओडिया भाषाया साहित्यय् केन्द्र साहित्य एकेदमी सिरपा त्यामित थ्व कथं दु

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* ओडिशा

पुचः:ओडिशा
बिष्णुप्रिया मणिपुरी भाषा

**बिष्णुप्रिया मणिपुरी भाषा** छ्गु भाषा खः |

## लिधंसा

पुचः:भाषा
पञ्जाबी भाषा

**पञ्जाबी भाषा** छ्गु भाषा खः। थ्व भाय् भारत व पाकिस्तानय् लाइगु पञ्जाब ख्यलय् ल्हाइगु या। थ्व भाय् हलिमय् करिब १३कोटी मनूतेसं ल्हाइगु या। थ्व भाय् हलिंया १०गूगू दकलय् अप्व ल्हाइगु भाय् ख। थ्व भाय् भारत व पाकिस्तानय् दूगु पञ्जाब क्षेत्रया आदिवासी पञ्जाबी जातिया मनूतेगु मांभाय् ख। पञ्जाबी पाकिस्तानय् दकलय् अप्व छ्येलिगु भाय् ख। नापं, थ्व भाय् भारतया ११गू दकलय् वृहद भाय् ख। सकल भारतीय उपमहाद्वीपय् थ्व भाय् हिन्दी व बंगाली धुंकाया दकलय् वृहद भाषा ख।

## भाषिका
पञ्जाबी भाषाया यक्व भाषिका दु। थ्व भाय्‌या मू भाषिकाय् माझी भाषिका, झंगोची/झांगवी, जंगली/रचनावी, थालोची, शाहपुरी, धनी, पोठोहारी/पहाड़ी, हिंदको/कोहाटी, छाछी, जंडाली, मुलतानी/सराइकी, डेरावाली, रिआसती, घेबी, डोगरी, जाफ़री/खेतरानी, बागड़ी, बहावलपुरी, चंबिआली, मलवई, दुआबी, पुआधी उपभाषा आदि मू ख। पञ्जाबी भासय् आधिकारिक भाय्‌या रुपय् माझी भाषिकायात छ्येलिगु या। "माझा" धाःगु खँग्वःया अर्थ मध्य वा दथु ख। पञ्जाबया न्यागु खुसिइ दथुइ लाःगु रावी व ब्यास खुसिया दथुया थाय्‌यात माझी धाइ। थ्व थाय्‌या भाषिका माझी ख। थ्व भाषिका भारतया पञ्जाब व पाकिस्तानी पञ्जाबय् ल्हाइगु या। भारतीय पञ्जाबय् माझी भाषिका अंम्रितसर, गुरदासपुर, फिरोज़पुर जिल्ला आदि थासय् ल्हाइगु या। 

## लिपि
थ्व भाय् गुरमुखी व शाहमुखी लिपिइ च्वइगु या। गुरमुखी लिपि देवनागरी व नेपाललिपि नाप ज्व। थुकिया छुं दसु थ्व कथं दु-
### गुरमुखी-देवनागरी तुलना

## पत्रकारिता
पंजाबी भासय् ध्वाइगु छुं बुखँपौ थ्व कथं दु-
### भारत
* रोज़ाना अजीत - दकलय् अप्व ब्वंमि दूगु बुखँपौ
* जगबाणी - हिंद समाचार पुचःया पिथना 
* पंजाबी ट्रिबिऊन - द त्रिब्युन ग्रुपया पिथना गरुप्प दुआरा छापिआ जांदा है।
* पंजाबी जागरण - जागरण पुचःया पिथना
* रोज़ाना सपोकसमैन 
* देश सेवक 
* नवां ज़माना 
* अज्ज दी अवाज़ 
* पहिरेदार
* आशिआना 
* चड़्हदीकला
* जन जाग्रिती 
* दोआबा हेडलाईनस 
* मालवा पोसट
* सच्च कहूं 
* पंजाब इनफ़ोलाईन
* खुल्ल्ही सोच 
* पंजाब ऐकसप्रैस्स

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* पञ्जाब 

पुचः:भाषा
असमिया भाषा

**असमिया भाषा** छ्गु भाषा खः| थ्व भाय् मू हिन्द-आर्य भाषाय् दकलय् पूर्वया भाषा ख। थ्व भाय् उत्तरपूर्व भारतया आसाम राज्यय् ल्हाइ। आसामय् थ्व भाय् राज्य भाषा ख। अरुणाचल प्रदेशया थाय्-थासय् व उत्तरपूर्व भारतया थाय्‌थासय् नं असमियाभाषी मनु दु।असमीया थें न्यागु नागामिज नांया छगू मिश्रित भाषा नागाल्यान्दय् छ्यलिगु या। भूटानय् नं थ्व भाय् छ्यलिगु या। असमय् आया ईलय् असमिया भाषी १.३० कोटि दु धाःसा सकल हलिमय् करिब २ कोटि दु। थ्व भाषा पूर्वी नागरीया असमिया लिपिइ च्वइगु या।

## इतिहास
डा. बनिकान्त काकती नं असमिया भाषाया विकासयात ३गू पुचलय्  विभाजित यानादिगु दु। 
* प्राचीन असमिया - १४-१६ शताब्दीया अन्त तक। थ्व कालयात पूर्व-वैष्णव व वैष्णव कालय् विभाजित यानातःगु दु।
* मध्यकालीन असमिया- १७-१९ शताब्दीया प्रारन्भ तक। अहोम राजसभाया इतिहासया गद्य थ्व कालया दसु साहित्य खः।
* आधुनिक असमिया - १९गू सदी निसें वर्तमान तक।

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* आसाम

पुचः:आसाम
कऩ्ऩित्ताय् (सन् १९६५या संकिपा)

**कऩ्ऩित्ताय्** छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६५य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तमिल संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
गुलेबकावलि (सन् १९५५या संकिपा)

**गुलेबकावली** (अनुवाद बकावलीया स्वां) छगू १९५५या भारतीय तमिल भाषाया एक्सन एडभेन्चर संकिपा ख गुकियात टिआर रमन्नाद्वारा निर्माण व निर्देशित, व बाखँ थंजाई एन दासं च्वयादिगु ख।  थुगु संकिपाय् एमजी रामचन्द्रन , टीआर राजकुमारी , राजसुलोचना व जी वरलक्ष्मीया अभिनय दु। अरबी हलिं-बाखँ मुनाया थ्व हे नांया बाखं द्वछि व छ चा (One Thousand and One Nights)या आधारय् दयेकूगु थुकी छम्ह ल्याय्म्ह राजकुमारया बाखं कनातःगु दु गुम्हेस्यां बकावली राज्यय् छगू रहस्यमय स्वां मालेगु निंतिं पिहां वनी। थ्व स्वां छ्येला राजकुमारया अबुया मिखाया खनेगु क्षमता पुनःस्थापना यायेगु शक्ति दु धकाः विश्वास याइ। थ्व संकिपा २९ जुलाई १९५५ खुन्हु पिहांवःगु खः ।

## मू पात्र
* राजकुमार दसनया रुपय् एमजी रामचन्द्रन
* राजकुमारी लक्बेशाया रुपय् टिआर राजाकुमारी
* राजकुमारी मेहमूधाया रुपय् राजसुलोचना
* जी. वरलक्ष्मी रानी बकावली
* सुकुरया रुपय् केए थंगावेलु
* चन्द्रबाबु गुलामया रुपय्
* ई आर सहदेवन ४.
* ए. करुणानिधि राजकुमारया रुपय्
* गुलजारया रुपय् इभि सरोजा
* दसनया मांया रुपय् एसडी सुब्बुलक्ष्मी

## म्ये

 

## स्वया दिसँ
*तमिल संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
क्रिस्टिना फर्नान्देज दे किर्चनर

## क्रिस्टिना फर्नान्देज दे किर्चनर

क्रिस्टिना फर्नान्देज दे किर्चनर अर्जेन्टिना या रास्ट्र्पति पद् ये दंम्ह नायो खः  |
मन्तिरि कुमारि (सन् १९५०या संकिपा)

***मन्तिरि कुमारि*** (तमिल: மந்திரி குமாரி) सन् १९५०स पिथंगु छगू तमिल संकिपा ख। थ्व संकिपा एलिस आर दंगनजुं निर्देशन यानादिगु ख। थ्व संकिपा तमिल साहित्यया महाकाव्य कुण्डलकेशीइ आधारित दु। 
## बाखँ
## संकिपाया मू मनू
* निर्देशक: एलिस आर दंगन	
* निर्माता: 	T. R. सुन्दरम्
* पटकथा: 	M. करुणानिधि
* मू कलाकार: 	M. G. रामचन्द्रन्, M. N. नाम्बियार, S. A. नटराजन्, G. शकुन्तला
* संगीत निर्देशक: 	जि रामनाथन्
* छायांकन	: जे. जि. विजयम्
* सम्पादन: 	L. बालु
* वितरक	: मोदर्न थियतर्स

## लिधंसा

## स्वया दिसँ
*तमिल संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
नेपाली काँग्रेस (प्रजातान्त्रिक)

सेप्टेम्बर २५, २००७ ले नेपाली काँग्रेस व नेपाली काँग्रेस (प्रजातान्त्रिक) छ्प्पँ जुगु दु  |
हम्बोल्ट धारा

**हम्बोल्ट धारा**
## तापमान
## विस्तार
## बहाव दिशा
## बाहरी कड़िया

पुचः:महासागरीय विज्ञान
पुचः:महासागरीय धाराएं
पुचः:भूगोल
अलास्का बाहा

**अलास्का बाहा** वा **अलास्का करेन्ट** हलिंया छगू मू समुद्री बाहा ख। 

## लं
अलास्का करेन्ट उत्तरी प्रशान्त करेन्टया छगू भागया उत्तरपाखेया डाइभर्सनया लिच्वः ख। उत्तरी प्रशान्त करेन्टं क्यालिफोर्निया करेन्ट व अलास्का करेन्टयात उर्जा बी। थुकिलिं अलास्का करेन्टया छगू भाग दयेकि व अलास्कन स्ट्रिमय् न्ह्याइ। अलास्कन स्ट्रिम कोडियाक टापुया लिक्क न्ह्याइ व अलास्का प्रायद्वीपया नापं दक्षिणपश्चिमपाखे वनि। अलास्का धारया छगू भाग दक्षिणपाखे क्वछुइ व उत्तरी प्रशान्त महासागरया करेन्टया पुनर्संचारया भाग जुइ, गुकिलिं अलास्का गाइरया चक्र पूवंकी।

## भौतिक गुण

अलास्काया खाडी तटीय क्षेत्रय् अलास्का करेन्ट, अलास्का स्ट्रिम, अलास्का तटीय करेन्ट व छुं बाहा खनेदु। अलास्काया खाडीया पूर्वी भागय् अलास्का करेन्ट घडीया दिशा विपरीतपाखे वनी, अले थ्व अपेक्षाकृत तःब्यागु (> १००&nbsp;किमि) ग्व-ग्वलाःगु व बुलुहुं(३–६ मिटर/मिनेट) सनाच्वनिगु बाहा ख।  अलास्का बाहाया लः ३९ &nbsp;°F (४&nbsp;°C) स्वयां अप्वः तापक्रम दइ।  सामान्यतया अलास्का करेन्टय् तःधंगु मेसोस्केल भर्टिस दइ, गुकिलिं समुद्रया सीमां समुद्रया दुनेया भागय् उर्जा व लः संकेतः ग्वाहालि याइ। थ्व बाहा कोडियाक टापुया पश्चिमय् अलास्का स्त्रिमय् हिली गन थ्व चिब्या जुइ ( १&nbsp;मिटर/सेकेण्ड दु। थनया औसत यातायात करिब ०.६ एसभि खःसा थुकिया मौसमी भिन्नता करिब ०.२ एसभि खः। 

फय् व वा वइगु निगुलिं अलास्का करेन्टयात असर यायेफु। दच्छिया अप्व ई तटीय क्षेत्रय् फय् डाउनवेलिङ जुइ। थुकिलिं मध्य अलास्का खाडीया लः व शेल्फया ताजा, म्हो घनत्वया लः दथुइ घनत्व भिन्नता तयेत ग्वाहालि याइ। अलास्काया खाडीइ तटीय धारा तसकं ब्यारोक्लिनिक जुइ । वा वइगु व तटीय लः बाः वनीगुलिं सेल्फय् लःया घनत्व म्ह्व जुइ । 

अलास्का बाहाया अलास्का खाडी नापं, दक्षिणपश्चिमी संयुक्त राज्य अमेरिकाया जलवायु प्रणालीइ यक्व प्रभाव दु। इमिसं मौसमी वर्षा व च्वापु गाइगुलि असर याइ। एल निन्यों वायुमण्डलीय नापं समुद्री मार्गं पश्चिमी तटयात प्रभावित याइगु खँ खंगु दु। एल निन्योया इलय् अलास्का गायरय् सतही बाहा बल्लाइ। अलास्का बाहा प्रणालीइ भूमध्य रेखाय् एल निन्यो जूगु ७– ८ ला लिपा समुद्रया सिथय्  १.५&nbsp;डिग्री सेल्सियस स्वया अप्व उपसतहया तापक्रमया विसंगति जूगु खँ लुयावःगु दु। 

## स्वयादिसँ
* महासागर

## लिधंसा

पुचः:महासागरीय विज्ञान
पुचः:महासागरीय बाहाः
पुचः:भूगोल
नवीन सरंगधारा (सन् १९३६या संकिपा)

**नवीन सरंगधारा** छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९३६य् पिहांवगु खः। नवीन सरंगधारा छगु तमिल भाषा या नांजागु संकिपा खः। तमिल भाषाय् नवीनया अर्थ न्हूगु खः। सरंगधारा नांया न्हापाया संकिपा संस्करण स्वया पायेकेतः व मूल बाखनय् भचा हिउपाः हःगुयात उजागर यायेत संकिपाया नां थुकथं तःगु खः। थुगु संकिपाया कलाकारय् एम. के.थ्यागराज भगवथर, एस.डी.सुब्बुलक्ष्मी, एस.एस.मणि भगवथर, जी.पट्टु अय्यर व इन्दुबाला दुथ्याः। पपनसम शिवनम, एम. के.त्यागराज भगवथरया शिवपेरुमणया म्ये थ्व संकिपाय् दुथ्या। थ्व संकिपा तःधंगु पर्दाय् सुथांलातः।

## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तमिल संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
ताड

**ताड** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
* दसु — [३|२|५५] **पाणिघ**ताड**घौ शिल्पिनि** - कर्मत्वविषिष्ट पाणि तथा **ताड** शब्दों के उपपदत्व में `हन् ` धातु से क प्रत्यय `हन् ` धातु के टि का लोप तथा घत्व का निपातन है। 
* दसु — | *पाणि + ङस् + हन् + क == पाणिघः, इसी प्रकार *'ताड**घः। 
* दसु — :पुत्रं वदन्पतिस्तस्याश्चक्रे मर्मसु **ताड**नम्। 
* दसु — :एवं वदन्पतिस्तस्याश्चक्रे मर्मसु **ताड**नम्। 
* दसु — :जानन्त्याङ्घ्रिसंवृत्तशिरस्**ताड'''नसंनिभम्। 

## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु 
*नेपाल भाषा : 
*पालि : 
*हिन्दी : 
*खेँ भाषा : 
*बांग्ला भाषा : 
*मराठी भाषा : 
*भोजपुरी भाषा : 
*उडिया भाषा : 
*गुजराती भाषा : 
*मणिपुरी भाषा : 
*रोमानी भाषा : 
*पञ्जाबी भाषा : 
*आसामी भाषा : 
*मैथिली भाषा : 
*द्रविड भाषात : 
*मेमेगु भाषा: 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

## लिधंसा
तु

**तु** (वर्गीकरण अनुसार) ६ता निसें ३७ता प्रजातिया तःज्जागु, *Saccharum* जेनस, Andropogoneae त्राइबया सदाबहार घाँय् ख। थ्व मां दक्षिण एसियाया तेम्परेत व त्रपिकल क्षेत्रया आदिवासी ख। 

तुइ दँ दयाच्वनि गुकियात फाइब्रस स्ताल्कं स्वानातइ। थ्व कार्बोहाइद्रेतं भरिपूर्ण जुइ। तुया हाकः २ निसें ६ मितर (६ निसें १९फित) तक्क जुइफु। दक्वं तुया प्रजातिं मेगु प्रजातिनाप इन्तरब्रीद याना हाइब्रिद दयेकेफु। 

तु घाँय्‌या परिवार Poaceaeया सदस्य ख। थ्व छता आर्थिक रुपय् महत्त्वपूर्ण परिवार ख गुकिलि कःनि, छ्व, जाकि, सोर्घम, व यक्व कि दूगु बाली मां ला। तुया मू प्रदक्त सुक्रोज ख। थ्व दँया इन्तरनोदय् दयाच्वनि। सुक्रोजयात तुसालय् पिकाइगु व शुद्धिकरण याइगु या। थुकियात इथानोल दयेकेत नं छ्यलिगु या। 

तु हलिंया दकल्य् तःधंगु बाली ख। सन् २०१०स, FAOया अनुमान कथं थ्व मां हलिंया २३.८ मिलियन हेक्तर क्षेत्रय् ९०गु स्वया अप्व देशय्, १.६९ बिलियन स्वया अप्व बुंज्या जुल। ब्राजिल हलिमया दकलय् तःधंगु तु उत्पादक ख। ब्राजिल धुकाया मेगु न्यागु मू उत्पादक भारत, चीन, थाइल्यान्द, पाकिस्तान, व मेक्सिको ख। 

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* कि
* स्वांमा
* घाँय्

पुचः:बाली
पुचः:तु
तुलना

**तुलना** धाःगु छगू सापेक्षित खँग्वः ख। छुं नं वस्तु व मेगु अन्यागु हे वस्तुया गुण गुलि पाः धका स्वयेगु ज्या ज्यायात तुलना धाइ।  

## स्वया दिसँ
*गणित
पक्त नन्तऩार् (सन् १९३५या संकिपा)

**पक्त नन्तऩार्** छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९३५य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
## मू पात्र
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : 
*निर्माता : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*तमिल संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
आर्क्तिका आइल्यान्दिका

***आर्क्तिक आइल्यान्दिका***, वा **ओसन [[क्वाहग]]** वा **आइसल्यान्दिक साइप्रिन**, छगू मरिन बाइभाल्भिया मोलुस्का ख। थ्व उत्तर एत्लान्तिक महासागरय् खने दु। आइसल्याण्डया कोस्टय् सन् २००६ व सन् २००७या भिन्न भिन्न स्पेसिमेन संकलनय् थ्व प्राणी ४०० दँ स्वया न्ह्य निसें म्वाना च्वंगु लुया वल। अतः, थ्व प्राणी आःतक्क स्युगु प्राणीइ दक्ले अपव् म्वागु प्राणी प्रजाति घोषित जुगु दु। 

## ताःहाकःगु जीवनकाल

सन् २००७ अक्टोबर य् उत्तरी वेल्सया बाङ्गोर विश्वविद्यालयया अनुसन्धानकर्तातसें आइसल्यान्डया समुद्री तटं लुइकूगु छगः सागर क्वाहोग क्ल्याम ४०५ निसें ४१० दँया दुनेया जूगु निर्धारण यात। थुगु क्ल्यामया कोषाःया रिङ्ग ल्ययाः (गुगु विधियात स्क्लेरोक्रोनोलोजी धकाः म्हसीकिगु या) छ्यला थथे निर्धारण जूगु ख।  थुकिं यानाः थ्व दकले अप्वः आयु दूगु पशु जूगु दु। थ्व क्ल्यामयात मिङया नां बियातःगु खः, गुगु चिनियाँ राजवंशया इलय् थ्व क्ल्याम पलिस्था जूगु (गुकि छम्ह मोलस्कया जन्मया समान ख)।   

अनुसन्धानकर्तातसें अनुसन्धान याःगु झ्वलय् थ्व क्ल्याम मदयावन व थ्व क्ल्यामयात समुद्रया सतहय् त्वःतूगु जूसा थ्व क्ल्याम गुलि ताःहाकः तक म्वायेफु धकाः निश्चित मजूनि। 

बेलायतय् आधारित छगू परोपकारी संस्था "हेल्प द एज्ड" नं क्ल्यामया अप्वः आयुया अध्ययनया निंतिं £४०,००० पाउन्ड स्टर्लिङ योगदान याःगु दु।

## स्वयादिसँ
*List of long-living organisms
*Maximum life span

## लिधँसा

## पिनेया स्वापूत
*Ocean quahog, ''Arctica islandica'', Life history and habitat from the NOAA.
*Climate records from a bivalved Methuselah

पुचः:बाइभाल्भे
पुचः:मोलुस्का
अरप्पवन् (मलयालम संकिपा)

**अरप्पवन्** (मलयालम भाषा:അരപ്പവന്) छगू मलयालम भाषाया  संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६१य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः। 
## मू पात्र
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : कॆ. शङ्कर्
*स्क्रिनप्ले : 
*कलाकार : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*मलयालम संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
मलयालम

**मलयालम्** (മലയാളം,मलयाळम्‌) वा **कैरली** (കൈരളി,कैरळि) भारतया केरल प्रान्तय् ल्हाइगु प्रमुख भाषा ख। थ्व द्रविड भाषा-परिवारया दुले ला। केरल स्वया पिने थ्व भाय् तमिलनाडुया कन्याकुमारी व उत्तरय् कर्नाटकया दक्षिण कन्नड जिला, लक्षद्वीप तथा अन्य मेमेगु देसय् च्वनिपिं मलयालित दूगु थासय् ल्हाइगु या। मलयालम भाषा केरलया राज्य भाषा ख। थ्व भाय् द्रविड परिवारया भाषाय् छगू ख। मलयालम भाषाया उत्त्पत्तिया बारेय् यक्व सिद्धान्त प्रस्तुत यानातःगु दु। छगू मत कथं भौगोलिक कारणं आदि द्रविड भाषां मलयालम छ्गू स्वतन्त्र भाषाया कथं विकसित जुयावःगु ख धका नालाः का। थुकिया विपरीत मेगु मत कथं मलयालम तमिलं व्युत्पन्न जूगु भाषा ख। थ्व ख्यले थ्व निगु दक्ले प्रबल बिचा ख। सकल विद्वानतेसं थ्व धाःसा मानेया कि भाषाया परिवर्त्तनया कारणं मलयालमया उत्त्पत्ति जुयावल। तमिल व संस्कृत निगु भाषाया मलयालम भाषा नाप तःधंगु स्वापू दु। मलयालमया मौखिक साहित्य शताब्दियौं पुलां जु। तर साहित्यिक भाषाया रूपं धाःसा थुकिया विकास १३गु शताब्दी निसें जुयावःगु ख। थ्व कालय् च्वयातःगु 'रामचरितम'यात मलयालमया आदि काव्यया कथं कायेगु या।

मलयालम, भाषा व लिपिया दृष्टिं तमिल भाषाया सिक्क नापं ला। थ्व भासय् संस्कृतया प्रभाव ईसा पूर्व १ सदी निसें जूगु खनेदु। संस्कृत खँग्वःतेत मलयालम शैली अनुकूल दयेकेत संस्कृतं  अवतरित खँग्वःतेत संशोधित याःगु दु। अरबत नाप ताहा ई तक्क बनेज्या स्वापूं अरबी व लिपा अंग्रेजी तथा पोर्चुगिज उपनिवेशवादया असर नं थ्व भाषाय् खनेदु।

## नां
मलयालमया संधि-विच्छेद जुइ - *मलै* (मूलशब्द : मलय - अर्थ : पर्वत) + *अळम* (मूलशब्द : आलयम - अर्थ : स्थान)। थ्व भाषाया भाषिक मनू भारतया पश्चिमी घाटय् च्वनि, थ्व हे कारणं थ्व नां वःगु ख। थुकिया पाय्‌छि उच्चारण ’मलयाळम्’ जुइ।

## स्वयादिसँ
* द्रविड भाषा

## लिधंसा

पुचः:मलयालम
तॊम्मन्ऱॆ मक्कळ् (मलयालम संकिपा)

**तॊम्मन्ऱॆ मक्कळ्** (मलयालम भाषा:തൊമ്മന്റെ മക്കള്) छगू मलयालम भाषाया  संकिपा खः|थ्व संकिपा सन् १९६५य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः|

## अभिनेता
*कॊट्टारक्कर श्रीधरन् नायर् - तॊम्मन्
*कवियूर् पॊन्नम्म - अच्चाम्म
*सत्यन् - पाप्पच्चन्
*मधु - कुञ्ञच्चन्
*अंबिक - शोशाम्म
*षील - मेरिक्कुट्टि
*अटूर् भासि - मीनच्चिल्क्कारन्
*अटूर् पङ्कजं - मेरिक्कुट्टियुटॆ अम्म
* जोसफ् चाक्को - कप्यार्
* निलम्पूर् अयिष -
* वञ्चियूर् राध ‌-
* गोपिनाथ् ‌- जॆयिंस्
* सरोज - चिन्नम्म
* बेबि लैल -
* बेबि शोभ -
* मास्ऱ्ऱर् बषीर् -
* मास्ऱ्ऱर् करुणाकरन् -

## मे हालामि
*कॆ.जॆ. येशुदास्
*कॆ.पि. उदयभानु
*पि. लील
*पि.बि. श्रीनिवास्
*ऎस्. जानकि

## संकिपा द्येकिपिं
* ब्यानर -- भगवति पिक्चेर्स्
* वितरण -- तिरुमेनि पिक्चेऴ्स्
* बाखँ -- जॆ. शशिकुमार्
* पटकथा --  शशिकुमार्
* दायलग -- पि जॆ आन्ऱणि
* निर्देशन --  जॆ. शशिकुमार्
* निर्माण --  वि पि ऎं माणिक्यं, ऎं ऎस् काशिविश्वनाथन्
* छायाग्रहणं --  डब्ल्यू आर् सुब्बऱावु
* चित्रसंयोजनं -- ऎ तङ्कराज्
* म्ये रचना --  वयलार् रामवर्म्म,  वर्गीस् माळियेक्कल्
* संगीत -- ऎं ऎस् बाबुराज्, जोब्

## म्ये

## स्वया दिसँ
*मलयालम संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
कळित्तोऴन् (मलयालम संकिपा)

**कळित्तोऴन्** प्रसाद आर्ट पिक्चर्सया ऎ.वि. सुब्बाऱावुं निर्मित यानदिगु मलयालम भाय्‌या संकिपा ख। हैदराबादय् निर्मित थ्व संकिपाया निर्देशक ऎं. कृष्णन् नायर ख| थ्व संकिपा सन् १९६६या फेब्रुवरी ०१ खुनु पिदंगु ख। 

## अभिनेता
* प्रेम् नसीर्
* टि.ऎस्. मुत्तय्य
* टि.कॆ. बालचन्द्रन्
* अटूर् भासि
* षील
* फिलोमिन
* सुकुमारि
* प्रेमलता
* शान्त
* जि.कॆ. पिळ्ळ
* बहदूर्
* सुमति

## म्ये हालामि
*ऎ.ऎं. राज
*ऎल्.आर्. ईश्वरि
*पि. जयचन्द्रन्
*ऎस्. जानकि
*ऎ.ऎल्. राघवन्

## संकिपाया पुचः
* निर्देशक-- ऎं. कृष्णन् नायर्
* निर्माता -- ऎ.वि. सुब्बाऱावु
* संगीतं -- जि. देवराजन्
* म्ये च्वमि -- पि. भास्करन्
* बाखँ -- सदाशिवब्रह्मं
* दायलग -- पि. कर्मचन्द्रन्
* ब्यानर-- प्रसाद् आर्ट्ट् पिक्चर् प्रैवऱ्ऱ्लिमिऱ्ऱड्
* वितरण -- जियोपिक्चेऴ्स् 

## म्ये

## लिधंसा

## पिनेया स्वापू
*इन्तरनेत मुभि देताबेसय् कळित्तोऴन्
*सारेगमय् कळित्तोऴन्

पुचः:सन् १९६६स मलयालम संकिपा
पूजापुष्पं (मलयालम संकिपा)

**पूजापुष्पं** (मलयालम भाषा:പൂജാപുഷ്പം) छगू मलयालम भाषाया  संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६९य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः। 
## मू पात्र
* प्रेम नसीर
* तिक्कुऱिश्शि सुकुमारन् नायर
* टि ऎस मुत्तय्या
* ऎस पि पिल्ल
* बहदूर
* षील
* मीन
* विजयश्री
* खदीज
* आऱन्मुळ पॊन्नम्म

## संकिपा देकिपिं

* निर्देशक : तिक्कुऱिश्शि सुकुमारन् नायर
* निर्माता - कॆ ऎस् गोपालकृष्णन
* संगीत - वि दक्षिणामूर्त्ति
* म्ये - तिक्कुऱिश्शि सुकुमारन् नायर
* ब्यानर - शारदा पिक्चेऴ्स्
* वितरण - सॆन्ट्रल् पिक्चेऴ्स्
* बाखँ- कॆऎस् गोपालकृष्णन्

## म्ये

## स्वया दिसँ
*मलयालम संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
पतिं

मनुया ल्हातय् व तुतिइ दइगु न्यापु ताःहाकगु अङ्गतेत पतिं धाइ। पतिं दथुया थाय्‌यात काल्पि धाइ। 

## पतिंतयेगु नां
* म्हालापतिं वा बुरापतिं
* च्वलापतिं
* दथुपतिं
* अंगुपतिं
* सिखापतिं

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
*ल्हाः

पुचः:एनाटोमी
हलिमया मू दैनिक बुखँपौ

हलिमया छुं बुखँपौ थ्व कथं दु-
मायामी हेराल्ड | वाशिङ्टन पोस्ट | लस एञ्जेल्स टाइम्स | शिकागो ट्रिब्यून | बोस्टन ग्लोब | क्रिश्चियन साइन्स मोनिटर | डेली न्यूज | वाल स्ट्रीट जर्नल | न्यूयर्क टाइम्स | न्यूयर्क पोस्ट | यू॰ एस॰ ए॰ टुडे | फिलादेल्फिया इन्क्वायरर | तोरन्तो सन | तोरन्तो स्टार | ग्लोब एन्द मेल | भ्याङ्कूभर सन | देली टेलिग्राफ मिरर | सन | हेराल्ड सन | न्यूजील्यान्द हेराल्द | स्टार | ओपिनियन | देली मेल | देली मिरर | देली टेलीग्राफ | गार्जियन | इन्दिपेन्देन्त | द टाइम्स | देली स्टार | टुदे | फाइनेन्शियल टाइम्स | ग्लास्को हेराल्ड | ला रिपब्लिका | ला गाजेटा देलो स्पोर्टस | ला मोन्द | ली फिगारो | क्वेस्ट फ्रान्स | बिल्ड | बर्लिन जेतुङ्ग | दी टेलिग्राफ | अल पायस | एक्सप्रेसेन | साबाह | प्रावदा | इजवेस्तिया | ट्रुद् | द्युमा | प्रेस | रोमानिया लिबेरिया | आफेनपोस्टेन | इन्तरनेशनल हेराल्द त्रिब्यून | अल अहरम | दन | पिपुल्स देली | मर्डेका | साउथ चाइना मार्निग पोस्त | एशियन वाल स्ट्रीट जर्नल | मैनेची सिम्बुम| द राइजिङ्ग नेपाल | समय (समाचार पत्र) | मनीला टाइम्स | पालितिका | सुदे मरदान | देली एक्सप्रेस | द आइल्यान्द | खलीफा टाइम्स | मशरीक | देली जङ्ग | बांगलादेश अब्जर्वर | कोरिया हेराल्द | चाइना टाइम्स | अलशाब | इस्टन सन | न्हान डान | रयुड प्रेवो

पुचः:बुखँपौ
मायामी हेराल्ड

**** छगू नांजागु बुखँपौ ख।
## बुखँपौया इतिहास
## ध्वाइगु थाय्
थ्व बुखँपौ __ य् ध्वाइ।
## चुइगु थाय्
थ्व बुखँपौ --थासय् चुइ। 
## स्वयादिसँ
*बुखँपौ
## लिधँसा

पुचः:बुखँपौ
न्यूयर्क टाइम्स

**द न्यूयोर्क टाइम्स** ( NYT ) छगू अमेरिकी न्हिन्हिया बुखँपौ ख। न्यूयोर्क टाइम्सं आन्तरिक, राष्ट्रिय व अन्तर्राष्ट्रिय बुखँ पिथनि। नापं, थ्व बुखँपौय् बिचाःया खण्ड, अनुसन्धानात्मक प्रतिवेदन व समीक्षा नं पिथनी। थ्व बुखँपौ संयुक्त राज्य अमेरिकाया दकलय् ताःहाकः ई निसें दयाच्वंगु बुखँपौ दथुइ छगू ख। सन् २०२३ तक्क थ्व पत्रिकाया २९६,३३० प्रिन्ट ग्राहक दुगुलिं थ्व पत्रिका द वाल स्ट्रिट जर्नलया ल्यूने राष्ट्रय् प्रिन्ट सर्कुलेशनया ल्याखं निगूगु दकलय् तःधंगु पत्रिका जुल। वाल स्ट्रिट जर्नलया धाःसा ६,०९,६५० प्रिन्ट ग्राहक दु। अनलाइन ग्राहकयात दुथ्याकाः थुकिया सर्कुलेशन ९१लख २६द्व दु, गुगु देय्या छुं नं पत्रिका स्वयां अप्वः खः। थ्व बुखँपौ नं सन् २०२३तकया दुने १३७ पुलित्जर सिरपाः त्याकूगु दु, गुगु छुं नं पिथनाया दकलय् अप्वः पुलित्जर सिरपाः खः। द न्यूयोर्क टाइम्स बुखँपौ द न्यूयोर्क टाइम्स कम्पनीं पिथंगु दु। सन् १८९६ निसें थ्व कम्पनीया अध्यक्षता ओक्स-सुल्जबर्गर परिवारं यानाच्वंगु दु, गुकिया वर्तमान अध्यक्ष व पेपरया प्रकाशक एजी सुल्जबर्गर ख। टाइम्सया मुख्यालय मिडटाउन म्यानह्याटनय् दूगु द न्यूयोर्क टाइम्स बिल्डिङय् दु ।

## स्वयादिसँ
*बुखँपौ

## लिधँसा

पुचः:बुखँपौ
अवळुटॆ प्रतिकारं (मलयालम संकिपा)

**अवळुटॆ प्रतिकारं** (मलयालम भाषा:അവളുടെ പ്രതികാരം) छगू मलयालम भाषाया  संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः। 
## मू पात्र
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : वेणु
*स्क्रिनप्ले : 
*कलाकार : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*मलयालम संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
द राइजिङ्ग नेपाल

**** छगू नांजागु बुखँपौ ख: । थ्व बुखँपौ नेपाःया दक्ले पुलांगु अङ्ग्रेजी दैनिक बुखँपौ ख: ।
## बुखँपौया इतिहास
नेपालय् अङ्ग्रेजी भाषाय् ब्वनीपिंत व देसं पिनेया मनुतेत नेपाःया बारे बुखँत इनेगु या निंति थ्व बुखँपौया पलिस्था जूगु ख: ।
## ध्वाइगु थाय्
थ्व बुखँपौ येँया न्हु सतकय् दुगु गोरखापत्र संस्थानय् ध्वाइ ।
## चुइगु थाय्
थ्व बुखँपौ नेपाःया थाय्-थासय् चुइ । नापं नेपाः स्वया पिने जाः छ्य्‌ला थ्व बुखँपौ स्वइगु नं या।  
## स्वयादिसँ
*बुखँपौ
## लिधँसा

*

पुचः:बुखँपौ
वु भाषा

**** छगू भाषा ख।
## वर्गीकरण
 छगू चिनिया भाषा ख।
## ल्हाइगु थाय्
 भाषा ल्हाइगु मू थाय् चीनदेय्‌या सांघाइ क्षेत्र ख। 
## साहित्य
 भाषाया साहित्य
## भाषाया खँग्वःया दसु
## स्वयादिसँ
*भाषा
*साहित्य

## लिधँसा
रसियन भाय्

**रूसी भाषा**  (रसियन भासय्: русский язык,*रूस्किय् यज़ीक्*) -  पूर्वी स्लाभिक भाषाय् दकले प्रचलित भाषा ख। रूसी युरोपया छगु मू भाषा ख। नापं, हलिंया मू भाषातयेगु दथुइ थुकिया विशेष थाय् दु। भौगोलिक रुपं रूसी खंल्हाइपिनिगु आपा जनसंख्या युरोप स्वया एशियाय् दु। 

रूसी भाषा रूसी संघया आधिकारिक भाषा ख। थ्व नापं बेलारूस, कज़ाकिस्तान,  क़िर्गिस्तान, युक्रेन स्वायत्त जनतंत्र क्रीमिया, जॉर्जियाई अस्वीकृत जनतंत्र अब्ख़ाज़िया व दक्षिणी ओसेतिया, मल्दावियाई अस्वीकृत जनतंत्र ट्रांसनीस्ट्रिया (नीस्टरया क्षेत्र) व स्वायत्त जनतंत्र गगऊज़िया नामक देय्तयेगु व जनतंत्रतय् रूसी भाषा सहायक आधिकारिक भाषाया रुपय् कायेगु या। 

रूसी भूतपूर्व सोवियत संघया सकल १५ सोभियत समाजवादी गणतन्त्रतयेगु राजकीय भाषा ख। सन् 1991स सोभियत संघया विघटन धुंका नं थ्व दक्वं आधुनिक स्वतन्त्र देय्य् नं थः-थःगु राष्ट्रीय भाषात नाप परस्पर आपसी व्यवहारया निंतिं स्वापू भाय्या रूपय् रूसी भाषा छ्येलिगु या। थ्व १५ देय्य् च्वानिपिं मनुतयेगु दथुइ नं यक्वया मांभाय् रूसी ख। 

हलिंया थी-थी देशय् (इजरायल, जर्मनी, संयुक्त राज्य अमेरिका, क्यानाडा, टर्की, अस्ट्रेलिया  आदि) भूतपूर्व सोभियत संघ वा रूसया प्रवासी च्वनिगु या, अन यक्व थासय् रूसी बुखँपौ पिथनि, व रूसी भाषाय् रेडियो व टिभि ज्याखं व ब्वंकुथिइ रूसी भाषा स्यनेगु या। छुं दं न्हापा तक्क पूर्वी यूरोपियन देय्या ब्वंकुथिइ रूसी भाषा विदेशी भाषाया रूपय् ब्वंकिगु या। सकल हलिमय् रूसी भाषाय् खंल्हाइ पिनिगु ल्या ३० - ३५ कोटी दु, गुकिलि 16 कोटीया थ्व भाय् माँभाय् ख। थुकिया आधारय् रूसी हलिंया अप्व मनुतायेसं ल्हाइगु भाषाय् न्यागुगु  थासय् व संयुक्त राष्ट्र (UN)या आधिकारिक भाषाय् छगु ख। 

## लिपि
रूसी सिरिलिक लिपि (पुलां स्लाभ वर्णमाला)य् च्वइ: 

### रूसी वर्णमाला

## रूसी भाषाया ल्या

## लिधंसा

## स्वयादिसं
* रुसी भाषाया साहित्य

## पिनेया स्वापू

पुचः:स्लाभ भाषा
पुचः:हलिमया मू भाषात
पुचः:रूसया भाषा
कोरियन भाषा

**** छगू भाषा ख। थ्व भाषा उत्तर व दक्षिण कोरियाया राष्ट्र भाषा ख। 
## वर्गीकरण
 छ्गू कोरियानिक भाषा परिवारया भाय् ख। 
## ल्हाइगु थाय्
 भाषा ल्हाइगु मू थाय् कोरिया प्रायद्विप ख। थ्व भाषायात निगु हे कोरियाय् आधिकारिक भाषाया कथं छ्यलिगु या। हलिमय् थ्व भाषा ल्हाइपिनिगु ल्याखँ ७.७कोटी दु।
## साहित्य
 भाषाया साहित्य
## कोरियन वर्णमाला

## स्वयादिसँ
*भाषा
*साहित्य

## लिधँसा
भियतनामी भाषा

**** छगू भाषा ख।

## भौगोलिक वितरण
thumb| भियतनामी भाय्या हलिंन्यंकया वितरण
आप्रवासनया लिच्वः कथं भियतनामी भाषी दक्षिण पूर्व एसिया, पूर्वी एसिया, उत्तर अमेरिका, युरोप व अष्ट्रेलियाया मेमेगु थासय् नं खनेदु । चेक गणराज्यय् भियतनाम भाषायात नं आधिकारिक रुपं अल्पसंख्यक भाषाया रुपय् मान्यता बियातःगु दु । 

राष्ट्रिय भाषाया रुपय् भियतनामया *लिङ्गुआ फ्रान्का* भियतनामी भाय् ख। थ्व भाय् चीनया दक्षिणी ग्वाङसी प्रान्तय् डोङक्सिङया सिथय् स्वंगु टापुइ परम्परागत रुपं च्वनिपिं जिङ मनुतेसं नं ल्हाइ।  भियतनामी भाय् ल्हाइपिं यक्व मनूत जःलाखःला देय् कम्बोडिया व लाओसय् नं च्वनाच्वंगु दु ।

संयुक्त राज्य अमेरिकाय्, भियतनामी ६गु दकलय् अप्व ल्हाइगु भाय् ख। थन थ्व भाय्या० १५ लख स्वया अप्व भाषी दु, गुपिं मुट्ठीभर राज्यय् केन्द्रित दु। थ्व भाय् टेक्सास व वाशिंगटनय् स्वंगुगु दकलय् अप्व ल्हाइगु भाय् ख; जर्जिया, लुइजियाना व भर्जिनियाय् प्यंगूगु थासय्; व आर्कान्सः व क्यालिफोर्नियाय् प्यंगूगु थासय् लाःगु दु ।  अष्ट्रेलियाय् अंग्रेजीयात त्वताः भियतनाम भाय् मन्दारिन व अरबी धुंका स्वंगुगु दकलय् अप्व ल्हाइगु भाय् ख।  फ्रान्सय् थ्व भाय् दकलय् अप्व ल्हाइगु एसियाली भाय् ख व छेँय् दकलय् अप्व ल्हाइगु आप्रवासी भाय् ८गु ख। 

### आधिकारिक अवस्था
भियतनामया छगू जक आधिकारिक व राष्ट्रिय भाय् भियतनामी भाय् ख। थ्व भाय् भियतनामया बहुमतया मांभाय् ख, नापं देय्या जातीय अल्पसंख्यक पुचःया निंतिं मांभाय् वा निगूगु भाय् नं ख। 

चेक गणतन्त्रय् भियतनाम भाय् १४गु अल्पसंख्यक भाय् मध्ये छगूया रुपय् मान्यता प्राप्त जूगु दु। थ्व मान्यता थ्व देसय् परम्परागत वा दीर्घकालीन आधारय् च्वनाच्वंगु भियतनामी समुदायया आधारय् ब्यूगु ख। थ्व दर्जां देय्या भियतनामी समुदाययात राष्ट्रिय अल्पसंख्यक व इमिगु दुजःतेगु प्रति नीतिया विषयया निंतिं चेक सरकारया सल्लाहकार निकाय गभर्नमेन्ट काउन्सिल फर नेशनलिटीजय् प्रतिनिधि बी। लिसें थुकिलि समुदाययात सार्वजनिक अधिकारीलिसे देय्या अदालतय् भियतनामी भाय् छ्यलेगु अधिकार नं बियातःगु दु ।  

### विदेशी भाय् कथं
भियतनाम भियतनाम पिनेया स्कूल व संस्थाय् स्यनेगु याइ। थुकिया छगू तःधंगु कारण भियतनामी प्रवासीत खः। भियतनाम भाषी समुदाय दूगु देसय् भियतनामी भाषा शिक्षां तःधंगु ल्याखय् भियतनामी आप्रवासीतेगु सन्तानयात इमिगु पुर्खाया संस्कृतिनाप स्वायेगु भूमिका म्हिताच्वंगु दु। भियतनामया लिक्कया जःलाखःला देय् व दक्षिणी चीन, कम्बोडिया, लाओस, व थाइल्याण्डय् भियतनाम भाय् विदेशी भाय्या रुपय् तःधंगु ल्याखय् व्यापारया कारणं ल्हाइगु या। नापं, भियतनामया अर्थतन्त्रया सुधार व वृद्धिया कारणं नं थ्व भाय् मेपिन्सं ल्हाःगु खनेदु।  

१९८० या दशकनिसें, भियतनाम भाय् ब्वनेकुथि (  ) संयुक्त राज्य अमेरिका, जर्मनी व फ्रान्स थेंज्याःगु हलिंन्यंकया भियतनामी भाषी समुदायया युवातय्गु निंतिं पलिस्था याःगु दु ।

## साहित्य
 भाषाया साहित्य
## भाषाया खँग्वःया दसु
## स्वयादिसँ
*भाषा
*साहित्य

## लिधँसा

पुचः:भियतनाम
युक्रेनियन भाषा

**** छगू भाषा ख। थ्व भाषा युक्रेनया राष्ट्रीय भाषा खः। स्लाभ भाषा परिवारया दुने थ्व भाषा पूर्वी स्लाभ पुचलय् ला। रोमान्स , जर्मनिक, केल्तिक, ग्रीक, अल्बानियन, आर्मेनियन आदि पुचः नापं थ्व भाय् इन्दो-युरोपियन भाषा परिवारया छगू कचा खः। थ्व भाय् स्लाभ बाल्तिक भाषातेगु नापंया भाषा ख। 

थ्व भाय् ल्हाइपिनिगु ल्या थ्यं-मथ्यं ४५ मिलियन दु, गुकिलि अधिकांश युक्रेनय् च्वनि। बेलारूस, मोल्दोभा, पोल्यान्द, रूस, रोमानिया, स्लोभाकिया, कजाकिस्तान, अर्जेन्तिना, ब्राजिल, बेलायत, क्यानादा, संयुक्त राज्य अमेरिका आदि देसय् नं थ्व भाय् ल्हाइपिं मनूत दु। हलिंया थ्यं-मथ्यं ४०-४५ मिलियन मनूतेसं युक्रेनी भाषा छ्येली। भाय् ल्हाइपिनिगु ल्या कथं थ्व भाय् २ वा ३ गू दकले वृहद स्लाभिक भाषा खः ( रूसी व संभवतः पोलिश धुंका)।  

युक्रेनी भाषा स्यनिगु ज्या युक्रेनी भाषा विज्ञानय् जुइ। नापं, युक्रेनी अध्ययनय् नं थ्व भाय्या केन्द्रिय भूमिका दु। युक्रेनी भाषाया उत्पत्तिया खँय् यक्व परिकल्पना व विचाः दु  - प्रोटो-स्लाभिक, पुलां रूसी, आदि उद्गमं थ्व भाय् वःगु छुं विज्ञतेगु विचाः दु। 

युक्रेनी भाषा च्वयेत युक्रेनियन सिरिलिक वर्णमाला ("ग्राजदन्का" लिपि) छ्येलि।

## वर्गीकरण
या भाषिक वर्गीकरण थ्व कथं दु-
* प्रोटो-इन्दो-युरोपियन भाषा
**  प्रोटो-बाल्तो-स्लाभिक भाषा
*** प्रोटो-स्लाभ भाषा
**** पुलां रूसी भाषा
**** पुलां यूक्रेनी भाषा
***** युक्रेनियन भाषा

## ल्हाइगु थाय्
 भाषा ल्हाइगु मू थाय् __ ख। थ्व भाषायात ___ आधिकारिक भाषाया कथं छ्यलिगु या। हलिमय् थ्व भाषा ल्हाइपिनिगु ल्याखँ __ दु।
## साहित्य
 भाषाया साहित्य
## भाषाया खँग्वःया दसु
## स्वयादिसँ
*भाषा
*साहित्य

## लिधँसा
पोलिश भाषा

**पोलिश भाषा** पश्चिमी स्लाभिक पुचःया छगू भाषा खः। थ्व पुचलय् चेक, काशुबियन, स्लोभाक व लुसातियन भाषा ला। थ्व पुचः छगू इन्दो-युरोपियन परिवारया कचा खः। थ्व भाय् पोल्यान्दया आधिकारिक भाषा खः व युरोपियन संघया आधिकारिक भाषाय् छगू खः।

पोलिश भाषा वर्तमानय् दकले अप्व मनूतेसं ल्हाइगु पश्चिमी स्लाभिक भाषा खः। सकल स्लाभिक भासय् थ्व भाषा रुसी भाषा धुंका दकले अप्व मनूतेसं ल्हाइगु स्लाभिक भाषा खः।   हलिमय् थ्व भाय् मांभाय्या रुपं ल्हाइपिनिगु ल्या थ्यं-मथ्यं ४४ मिलियन दु। वर्तमानय् थ्व भाय् पोल्यान्दया मू भाषा जुयाच्वंगु दु। नापं पोलिश मनूत च्वनिगु मेमेगु देसय् नं थ्व भाय् ल्हाइगु या (दसु: संरा अमेरिकाया शिकागो)। 

थ्व भाषा प्रोतो-स्लाभिकं प्रोतो-इन्दो-युरोपियन भाषाया मूलं वःगु खः। मू स्लाभ भासय् थ्व भाय् स्लोभाक व चेक भाय् नाप नापंया स्वापू दु। थ्व भाय्या युक्रेनी भाय् नाप दीर्घकालीन स्वापूया कारणं थ्व भाय्या छुं संरचनाय् युक्रेनी भाषाया पह वः। पोलिश भासय् जर्मनिक भाषात, विशेष रूपं जर्मन व यिडिश, व लातिन व फ्रेञ्च थें न्याःगु रोमान्स/इतालियन भाषाया यक्व प्रभाव दु। थ्व भासातेसं पोलिश शब्दावली व व्याकरणय् यक्व प्रभाव त्वतूगु दु। ऐतिहासिक रूपं, पोलिश मध्य व पूर्वी यूरोपीय क्षेत्रय् छगू महत्वपूर्ण भाषा जुयाच्वन, गुकिया शिक्षा व राजनीतिइ यक्व महत्व दूगु खनेदु।

## वर्गीकरण
या भाषिक वर्गीकरण।
* इन्दो-युरोपियन भाषा
** बाल्तो-स्लाभिक भाषा
*** स्लाभ भाषा
**** पश्चिम स्लाभ भाषा
***** लेचिटिक भाषा
****** पोलिश भाषा

## ल्हाइगु थाय्
 भाषा ल्हाइगु मू थाय् पोल्यान्द ख। थ्व भाषायात पोल्यान्द व युरोपियन युनियनय् आधिकारिक भाषाया कथं छ्यलिगु या।

## साहित्य
 भाषाया साहित्य
## भाषाया खँग्वःया दसु
## स्वयादिसँ
*भाषा
*साहित्य

## लिधँसा
तगालोग

**** छगू अस्त्रोनेसियन भासा ख। थ्व भाय् फिलिपिन्सया मू भाय् ख। फिलिपिन्स स्वया पिने थ्व भासा फिलिपिनो जनसंख्या दूगु मेमेगु देसय् फिलिपिनो जातिया मनूतेसं ल्हाइगु या। 
 
## वर्गीकरण
तगालोग छगू अस्त्रोएसियन भाय् ख। 
## ल्हाइगु थाय्
 भाषा ल्हाइगु मू थाय् फिलिपिन्स ख। फिलिपिन्स स्वया पिने थ्व भाय् अमेरिकाय् फिलिपिनी प्रवासीतेसं नं ल्हाइगु या। थ्व भाषायात फिलिपिन्सय् आधिकारिक भाषाया कथं छ्यलिगु या। हलिमय् थ्व भाषा ल्हाइपिनिगु ल्या ४.५ कोति दु।
## साहित्य
 भाषाया साहित्य
## भाषाया खँग्वःया दसु
थ्व भासा अस्त्रोनेसियन भासा जुसां फिलिपिन्सय् स्पेनया उपनिवेशया पलिस्था धुंका थ्व भासय् स्पेनी भासाया प्रभाव खनेदु। नापं, मंकाराज्य अमेरिकाया उपनिवेशकालय् थ्व भासय् अमेरिकी अंग्रेजी भासाया प्रभाव लागू खनेदु। दक्षिणपूर्व एसियाया मेमेगु भासय् थें हे थ्व भासय् नं संस्कृत, चिनिया व अरबीभासाया पाहां खँग्वः खनेदु। 
## स्वयादिसँ
* भाषा
* फिलिपिन्स

## लिधँसा
मोचनं (मलयालम संकिपा)

**मोचनं** (मलयालम भाषा:മോചനം) छगू मलयालम भाषाया  संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।

## बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः। 
## मू पात्र
## संकिपा देकिपिं

*निर्देशक : तोप्पिल् भासि
*स्क्रिनप्ले : 
*कलाकार : 
## सिरपा
## स्वया दिसँ
*मलयालम संकिपातेगु धलः

## पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
पश्तो भाषा

**** छगू भारोपेली भाय् ख।
## वर्गीकरण
या भाषिक वर्गीकरण।
## ल्हाइगु थाय्
 भाषा ल्हाइगु मू थाय् अफगानिस्तान व पाकिस्तान ख। थ्व भाषायात अफगानिस्तानय् आधिकारिक भाषाया कथं छ्यलिगु या। हलिमय् थ्व भाषा ल्हाइपिनिगु ल्या ४-६ कोटी दु।
## साहित्य
 भाषाया साहित्य
## भाषाया खँग्वःया दसु
## स्वयादिसँ
* भाषा
* साहित्य

## लिधँसा

पुचः:भाषा
इग्बो भाषा

**** छगू भाषा ख। थ्व भाय् दक्षिण नाइजेरियाय् ल्हाइगु या। 
## वर्गीकरण
या भाषिक वर्गीकरण।
* नाइजर–कंगो?
**एटलान्टिक–कंगो
***भोल्टा–कंगो
****भोल्टा–नाइजर
*****इग्बोइड
******इग्बो

## ल्हाइगु थाय्
इग्बो (व थुकिया भाषिका) क्वसं बियातःगु नाइजेरियाया राज्यय् ल्हाइगु या:

* अबिया राज्य 
* अनामब्रा राज्य 
* इबोनी राज्य 
* इनुगु राज्य 
* इमो राज्य 
* उत्तरी डेल्टा राज्य
* रिभर्स राज्य 

## लिपि
थ्व भाषायात लातिन लिपिया छगू रुप ओन्वु छ्यला च्वयेगु या। 

## भाषाया खँग्वःया दसु
## स्वयादिसँ
*भाषा
*साहित्य

## लिधँसा

पुचः:नाइजेरिया
पुचः:भाषा
मदुरा भाषा

**** छगू भाषा ख।
## वर्गीकरण
 छगू मलेय-पोलिनेसियन भाषा ख। 
## ल्हाइगु थाय्
 भाषा ल्हाइगु मू थाय् मदुरा टापू ख। हलिमय् थ्व भाषा ल्हाइपिनिगु ल्याखँ १५ मिलियन दु।
## साहित्य
 भाषाया साहित्य
## भाषाया खँग्वःया दसु
## स्वयादिसँ
*भाषा
*साहित्य

## लिधँसा
कातालान भाय्

**** स्पेनया छगू मू भाय् ख। थ्व भाय् स्पेनया उत्तरपूर्वी कातालान लागाया मू भाय् ख। थ्व भाय् स्पेनया मू भाय् कास्तिलान व पोर्चुगिज भाय् नाप ज्वः। 
## वर्गीकरण
या भाषिक वर्गीकरण।
## ल्हाइगु थाय्
 भाषा ल्हाइगु मू थाय् स्पेनया कातालान लागा, फ्रान्स, एन्दोरा, इतालि आदि थाय् ख। थ्व भाषायात कातालोनिया, एन्दोरा आदि थासय् आधिकारिक भाषाया कथं छ्यलिगु या। 
## साहित्य
 भाषाया साहित्य
## भाषाया खँग्वःया दसु
## स्वयादिसँ
*भाषा
*साहित्य

## लिधँसा

पुचः:कातालान भाय्
बुल्गेरियन भाषा

बुल्गेरियन (/bʌlˈɡɛəriən/ b; бъlgarski ezik, bŭlgarski ezik, उच्चारण [ˈbɤɫɡɐrski]) छगू पूर्वी दक्षिण स्लाभिक भाषा ख गुकियात दक्षिणपूर्वी युरोपय्, मू कथं बुल्गेरियाय् ल्हाइ। थ्व भाय् बुल्गेरियन जातिया भाय् ख।

थ्व भाय् नाम स्वापू दूगु म्यासेडोनियन भाषात (मंका कथं पूर्व दक्षिण स्लाभिक भाषात) नापं थ्व भाषा हिन्द-युरोपेली भाषा माचाछिया बाल्कन स्प्राचबन्द व दक्षिण स्लाभिक भाषिका पुचःया दुजः ख।

थ्व भाय् बुल्गेरियाया सरकारी भाय् ख, व सन् २००७ निसें युरोपेली संघया आधिकारिक भासय् ला। युक्रेन, उत्तर म्यासेडोनिया, मोल्दोभा, सर्बिया, रोमानिया, हंगेरी, अल्बानिया व ग्रीसया बुल्गेरियन ऐतिहासिक समुदाय नं थ्व भाय् ल्हाइगु या।

## वर्गीकरण
*भारोपेली
**बाल्टो-स्लाभिक
***स्लाभिक
****दक्षिण स्लाभिक
*****पूर्वी दक्षिण स्लाभिक
******बुल्गेरियन 

## ल्हाइगु थाय्
 भाषा ल्हाइगु मू थाय् बुल्गेरिया ख। थ्व भाषायात बुल्गेरियाया आधिकारिक भाषाया कथं छ्यलिगु या। हलिमय् थ्व भाषा ल्हाइपिनिगु ल्या ७६ लखः दु।

## स्वयादिसँ
*भाषा
*साहित्य

## लिधँसा

पुचः:भाषा
पुचः:बुल्गेरिया