विनोदः

**विनोदः** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
* दसु — कृष्टे वपति, कृष्टे ह्योषधयः क्षेपिष्ठं प्रतितिष्ठन्ति , अन्नस्यान्नस्य वपत्य् ओषधीनां ऋग्भि, र्ब्रह्म वा ऋक् , ब्रह्मणैवास्मा अन्नाद्यमवरुन्धेस्, चतुर्दशभिर्वपति, द्वादश मासाः संवत्सरो , अथ य एते चतुर्दशे अहोरात्रे एवैते, तत् संवत्सरेण च वावास्मा एतदहोरात्राभ्यां चान्नाद्यमवरुन्धेतु , अन्नं वै फलं, अन्नमर्को , अर्कोऽग्नि , रर्केण वा एतदन्नमर्कमग्निं वपति, यस्यान्नस्य निवपति यत्तस्याश्नीयाद्यानि अवरुद्धानि तैर् व्यृध्येत , इध्मे तस्यापिकुर्यात् , अथो तन्मनसा ध्यायेत् , तेनैव तदवरुन्धेर्, यदि सर्वं न संविन्देद्यवान्मधूद्युतान्वपेत् , यद्यवा ग्राम्यं तेनान्नाद्यमवरुन्धेपि, यन्मध्व् आरण्यं तेन, तेनैव तदुभयम् अवरुन्धेद् , अथैते संभारा , दिग्योधे वा एतत् पृथिव्या ऊर्जं संभरति , ऊर्य्यग्निश्चीयते, यां जनतां कामयेत, क्षोधुका स्यादिति , इषं ऊर्जमहमित आदीति, तस्या अर्धादाददीत, क्षोधुका ह सा जनता भवति, कामं कामदुघे धुक्ष्व , इत्यभिमृशति, तेनास्य सर्वा इष्टकाः कामदुघा भवन्ति , उत्तरवेदिं निवपति , उत्तरवेदिम् इत्येवास्याग्निश्चीयते , अथो यज्ञपुरुषोऽनन्तर्हित्यै , अग्निर्वा एष न्युप्यते यदुत्तरवेदि , र्यदुत्तरवेदिं न्युप्याग्निं चिनोति , अग्नौ वा एतदग्निश्चीयते , अग्ने तव श्रवो वया, इति सिकता निवपति , एता वै वैश्वानरीरिष्टका अपरिमिता , एतदग्नेरपरिमितं चीयते , अग्नेर्वा एतद् वैश्वानरस्य सूक्तं, एषा वा अग्नेः प्रिया तनूर्यद्वैश्वानरः, प्रियायां वा एतत् तन्वामग्निश्चीयते, सतनूरर्को निधीयते, लोमशं वा एतच् छन्दः पशव्यं ऊनातिरिक्तं प्रजननाय , अशीत्यक्षरं, एतेन वै देवाः स्वर्गं लोकमायन् , तदस्याशीत्यक्षरत्वं , समुद्रं वा एतच् छन्दो , योनिः समुद्रः, सोमो रेतोधा , यत्सौमीभ्यां व्यूहति योनौ वा एतद् रेतो दधाति, तस्माद् योनौ रेतो हितं, आप्यानवती भवत, स्तस्माद् योनौ रेता आप्यायते, छन्दोभिर्वा अग्निरुत्तरवेदिमभिप्रह्रियते, या अग्नौ प्रह्रियमाणेऽन्वाहुस्तां तर्हि मनसा ध्यायेत् , छन्दोभिरेवैनं उत्तरवेदिमभिप्रहरति, मनसान्वाह , अनिरुक्तं इव ह्येतदव्यावृत्तं , व्यावृतं पाप्मना भ्रातृव्येण गच्छति , अश्वं पुरस्तान् नयन्ति रक्षसामपहत्यै , आक्रमयन्ति, य एवैनेन भ्रातृव्यः सदृङ् तं वज्रेणावबाधन्ते, प्राञ्चं प्रक्रमयन्ति, य एवैनं भ्रातृव्योऽति तं वज्रेण प्रणुदते, प्रत्यञ्चमभ्यावर्तयन्ति, य एवैनं भ्रातृव्योऽनु तं वज्रेण प्रतिनुदते, तद् भ्रातृव्यस्य वा एष **विनोदः**, कृष्णो वै भूत्वाग्निरश्वं प्राविशत् , स एतदगच्छद्यत्र मृगशफो , यदश्वमाक्रमयन्ति, यदेवात्राग्नेर् न्यक्तं तस्यावरुद्ध्यै। 
* दसु — तपो योनिरसीति, पुष्करपर्णमुपदधाति, योनिर्वा एषोऽग्नेर्यत् पुष्करपर्णम् , नाभिर्वधकः, सयोनिरेव सनाभिश्चीयते , इयं वा अबिभेत् , अग्निर्मातिधक्ष्यतीति, यत् पुष्करपर्णमुपदधाति अस्या अनतिदाहाय, अधस्तान्नाभि सादयति ओषधीनां प्रतिष्ठित्यै , अथो येऽप्स्वग्नयस्तान् एवावरुन्द्धे, प्रजापतिः प्रजा असृजत, याः पुरा ब्रह्मणोऽसृजत ताभिर्नाराध्नोत् , अथ या ब्रह्ममुखा असृजत ताभिरराध्नोत् , यद् ब्रह्म, जज्ञानं प्रथमं पुरस्ता, दिति रुक्मं उपदधाति , ऋद्ध्या , ऋध्नोत्येव , अथो मिथुनत्वाय, न पृथिव्यामग्निश्चेतव्यो नान्तरिक्षे न दिवी, त्याहु , अमृतं वै हिरण्यम्, अमृते वा एतदग्निश्चीयते, श्मशानचितो वा एते चीयन्ते, चित्यां चित्यां हिरण्यशकलम् उपास्यति, तेन वा एषोऽश्मशानचित्, तेन स्वर्गो , अथैष पुरुषो हिरण्ययो , यजमानलोकं एवैष दाधार , एष ह त्वेव यजमानोऽग्निनामुष्मिंल्लोके सम्यङ् यस्यैष उपधीयते , अथो मध्ये ज्योतिरेव चीयते, द्रप्सश्चस्कन्द पृथिवीमनु द्यां इत्यभिमृशति, होत्रास्व् एवैनं प्रतिष्ठापयति , अथैतानि सर्पनामानि, मृत्युर्वै सर्पनामानि, यदुपदध्यात् प्रमायुकः स्यात् , तस्मादनुदिशति, सोमे वा एका त्विषि , र्व्याघ्र एका, सर्प एका, ता एवावरुन्धेस्, वामदेवस्य राक्षोघ्नेन व्याघारयति , एतेन वै वामदेवः कुसिताय्याः शिरा आदीपयत् , रक्षसामपहत्यै, पञ्चभिर् व्याघारयति, पाङ्क्तो यज्ञो , यावान् एव यज्ञस्तमालब्ध , अथो यावान् एव यज्ञस्तस्माद्रक्षांस्यपहन्ति , अथैते स्रुचौ, कार्ष्मर्यमयीं दक्षिणतः सादयति रक्षसामपहत्यै, दक्षिणतो वै देवानां यज्ञं रक्षांस्यजिघांसन् , तानि कार्ष्मर्येणैवापाघ्नत, यत् कार्ष्मर्यमयीं दक्षिणतः सादयति रक्षसामपहत्यै, घृतस्य पूर्णा भवति , एषा वा अग्नेः प्रिया तनूर्यद् घृतं , प्रिययैवैनं तन्वा समर्धयति, गायत्र्या सादयति, तेजो वै गायत्री ब्रह्मवर्चसं , तेज एव ब्रह्मवर्चसं अवरुन्धेस् , औदुम्बरीमुत्तरतः सादयति दध्नः पूर्णां, ऊर्ग् वा उदुम्बरो , अन्नं दधि , ऊर्ज्येवास्यान्नं दधाति, त्रिष्टुभा सादयति , ओजो वै वीर्यं त्रिष्टुप् , ओज एव वीर्यमवरुन्धेस्, पूर्णे सादयति , अक्षिते यजमानलोकमुपतिष्ठेते, मूर्धन्वतीभ्यां सादयति, मूर्धन्योऽसानीति, विराज्यग्निश्चेतव्या, इत्याहुः, स्रुचौ वै विराजौ, यत् स्रुचा उपदधाति विराजि वा एतदग्निश्चीयते , अथैषा स्वयमातृण्णा , इयं वै प्रथमा स्वयमातृण्णा , अन्तरिक्षं द्वितीया , असौ तृतीया , इमान् एव लोकानुपधत्ते , अश्वमुपघ्राय्य सादयति, प्रजापतिचित एवास्य भवति , अथो प्राणानामुत्सृष्ट्यै, भूरसीति प्राचीम् उदूहेद्यद्येनं भ्रातृव्योऽतीव स्यात् , भूमिरसीति प्रतीचीं यद्यनु , अदितिरसि भूमिरसीति तिरश्चीं यदि सदृङ् , इयं वा अदिति , रनया वा एतद्यजमानो भ्रातृव्यं प्रभूतं प्रणुदते , अनया प्रतिनुदते , अनया विनुदते, तद् भ्रातृव्यस्य वा एष **विनोदः**, काण्डात्काण्डात् प्ररोहन्ती, ति दूर्वेष्टकाम् उपदधाति , ओषधीनां प्रतिष्ठित्यै, काण्डात्काण्डाद्ध्येषा प्रतितिष्ठतीति, पशवो वा इष्टका , न वै पशवा आयवसे रमन्ते, यद् दूर्वेष्टकाम् उपदधाति , आयतनमिव वा एतत् क्रियते, पशूनां यत्यै , अथैषा वामभृद् द्विर्यजु , र्यजमानलोकमन्येन दाधार , भ्रातृव्यलोकमन्येन वृङ्क्ते , एतया वै देवा असुराणां वामं पशूनवृञ्जत, तद्वामभृतो वामभृत्त्वम् , छन्दांसि वै देवानां वामं पशव , श्छन्दांस्येवैतया वामं पशून् यजमानो भ्रातृव्यस्य वृङ्क्ते , अथैते रेतःसिचौ , इयं विराट् , असौ स्वराट् , असा एव रेतः सिञ्चति , इयं प्रजनयति , अग्निरत्यन्नादो भवति यस्यैते उपधीयेते, यदि पुत्री चिन्वीत प्रथमायां चित्यामन्यामुपदध्यात् , उत्तमायामन्याम् , रेतसः सिक्तस्य परिगृहीत्यै, यद्यपुत्रः प्रथमायां चित्यामुभे उपधेये, सम्यञ्चौ हि भूत्वा रेतः सिञ्चतः। 
* दसु — मंगलश्च वसन्तश्च **विनोदः** कुमुदस्तथा। 
* दसु — द्रष्टुं किं वा विगतशिरसं वासुदेवं **विनोदः**। 
* दसु — तेजः क्षतं त्ववनतस्य स ते **विनोदः**। 

## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु 
*नेपाल भाषा : 
*पालि : 
*हिन्दी : 
*खेँ भाषा : 
*बांग्ला भाषा : 
*मराठी भाषा : 
*भोजपुरी भाषा : 
*उडिया भाषा : 
*गुजराती भाषा : 
*मणिपुरी भाषा : 
*रोमानी भाषा : 
*पञ्जाबी भाषा : 
*आसामी भाषा : 
*मैथिली भाषा : 
*द्रविड भाषात : 
*मेमेगु भाषा: 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

## लिधंसा