अमिताभ सूत्र

thumb| सचित्र ''अमिताभ सूत्र'', कोरिया, देओकजुसा देगः
right|thumb| जापानी सूत्र सफू ''चीहाकःगु सुखावतीव्यूह सूत्र''
thumb| भियतनामय् चीहाकःगु सुखावतीव्यूह सूत्र, १६००या दशकय्
thumb| काताकाना, सिद्धम् लिपि व कान्जी लिपिस च्वयातःगु ''संक्षिप्त सुखावतीव्युह सूत्र'' . सन् १७७३स जापानय् पिथंगु।
***अमिताभा सूत्र*** ( चिनिया भासय् : 阿彌陀經, पिनिन्: *Āmítuó Jīng*, बाय् 佛說阿彌陀經, *Fóshuō Āmítuó Jīng* ; जापानी भासय् : *अमिदा क्यो*, भियतनाम भासय्: *ए दि दा किन्ह) वा चिहाकःगु *'सुखावतीव्युह*** ***सूत्र**' ( संस्कृत *सुखावतीव्युह सूत्र* ) थन्यागु निपु भारतीय महायान सूत्रय् छगू ख गुकिलिं अमिताभया शुद्ध भूमि सुखावतीया वर्णन याइ।   थ्व ग्रन्थयात चिनियाँ भासं ४०२इ कुमारजीवं ( ताइशो त्रिपिटक ल्याः ३६६) भाय्हिला दिल व थ्व ग्रन्थयात चिनियाँ भासं "चीधंगु सूत्र" ( *Xiaojing* ) नं धाइ।  

*अमिताभ सूत्र* पूर्वी एसियाली बुद्ध धर्मय् अत्यधिक प्रभावशाली सूत्र ख। चीन, कोरिया, जापान, व भियतनाम नापं थासय् थ्व सूत्रयात "स्वंगू शुद्ध भूमि" सूत्रय् छगूया कथं हनिगु याइ गुकि शुद्ध भूमि बुद्ध धर्मया मू धर्मग्रन्थ ख। 

## इतिहास
*अमिताभ सूत्रयात* भारतीय भासं शास्त्रीय चिनियाँ भासय् त्रिपिटक गुरु कुमारजीवं ४०२स अनुवाद यानादिल। मूल *सुखावतीव्युह सूत्र* भारतय् ईसापूर्व प्रथम वा निगूगु शताब्दी ( कुशान युगया इलय् ) स्वया न्ह्यः हे दयाच्वंगु जुइफु।   थुकिया रचना गान्धारी बाय् अन्य प्राकृत भासय् जूगु जुइफु।   थ्व सूत्रया लिपाया अनुवाद जुआन्जाङ (६०२-६६४ ई.) नं पूवंकल, तर थ्व सूत्र पूर्वी एसियाली परम्पराय् न्हापांगु कुमारजीवया संस्करण थें व्यापक रुपं छ्येलातःगु मदु। 

थ्व सूत्रयात कयाः यक्वं पूर्वी एसियाली च्वमिपिन्सं टिप्पणी च्वयातःगु दु । ७गु शताब्दीया शुद्ध भूमिया कुलपति शान्दाओं थःगु फाशिजान *Fashizan*法事讚 ( *धर्म संस्कारया प्रशंसा* )य् सूत्रया बारेय् टिप्पणी यानादिल, गुकिलि सूत्रया पाठनाप स्वापू दूगु संस्कारय् केन्द्रित दु।  थ्व सूत्रयात सेङझाओ (३८४–४१४), झीयी (५३८–५९७ ई.), वोहन्यो, हुइजिङ (५७८-६४५ ई.) व कुइजी (६३२-६८२ ई.) नं टिप्पणी याःगु दु।  

थ्व मनूतेगु ज्यां *अमिताभ सूत्रया* दर्जा थकासें थ्व सूत्रयात चिनियाँ बुद्ध धर्मय् छगू केन्द्रिय ग्रन्थ दयेकल। थौं, थ्व पूर्वी एसियाली बुद्ध धर्मय् तसकं लोकंह्वाःगु सूत्र जुयाच्वंगु दु। थुकिया चीहाकःगु हाकःया कारणं नं थुकियात बौद्ध देगः व विहारय् व्यापक रुपं जप याइगु सूत्र जुइत ग्वहालि याःगु दु । 

लिपा चिनियाँ व्यक्तित्वतसें सूत्रयात कयाः टिप्पणी यानावं च्वन । सोङ राजवंशया ईले युआनझाओ (चिनियाँ: 元照, १०४८–१११६) नं तियान्ताइ व शान्दाओय् लुयावःगु थी-थी मतयात आधार दयेकाः छगू टिप्पणी च्वयादिल। लिपा मिङ राजवंशय्, युन्ची झुहोङ (१५३५–१६१५) नं छगू टिप्पणी च्वयादिल गुकिलिं हुयानया सिद्धान्त व घटनाया शिक्षाया दृष्टिकोणं सूत्रया व्याख्या याइ।  ओउयी झिक्सु (१५९९–१६५५)या मेगु मिङ युगया टिप्पणीयात जेसी क्लियरीं अंग्रेजी भासं *माइन्ड सील अफ द बुद्ध्स* धकाः अनुवाद यानातःगु दु ।  *अमिताभ* व *अमितायुस* निगुलिं सूत्रया अध्ययन (संस्कृत भाषाय् "दीर्घ" *सुखावतीव्युहया* नामं म्हसीकिगु या) लुइस ओ गोमेजं सन् १९९६य् पिथंगु ख। 

जापानय् होनेनं मेमेगु शुद्ध भूमि सूत्र नापं थ्व ज्याया बारेय् नं टिप्पणी यानादिल। प्रभावशाली जापानी शुद्ध भूमि चिन्तक शिनरान (११७३- १२६३) नं थ्व सूत्रया छगू प्रतिलिपिइ टिप्पणी व मार्जिनलियाया झ्वः च्वयादिल, गुकियात आः *अमिदा-क्यो छु* (阿弥陀経註)या नामं म्हसीकिगु या। 

## दुखँ
मेमेगु शुद्ध भूमि सूत्र स्वया यक्व हे चिहाकःगु *सुखवतीव्युह सूत्रया* अधिकांश भागय् गौतम बुद्धं श्रावस्तीइ जेतवनय् थः शिष्य शारिपुत्रयात बियादीगु छगू प्रवचन दु। थ्व शिक्षा सुखावती ("आनन्दमय")या बुद्धभूमिइ (वा "शुद्ध भूमि") लुयावःगु अद्भुत रुप व विशेषताया खँ दु, गुकिलि रत्नयुक्त पुखू, रंगीन रत्नयुक्त पलेस्वाँ, स्वांया वर्षा, धर्मया सः पिकाइगु रत्नयुक्त सिमा आदि ला। थुकिलि अन च्वनिपिं प्राणीतेगु नं चर्चा यानातःगु दु, गुकिलि बुद्ध अमिताभ (अर्थात "अल्याख जः" वा "असीमित तेज") नं ला, गुम्हेसित "तथागत अमिताभया जः सकल बुद्धलोकय् निर्बाध रुपं चकनाच्वंगु दु" धकाः थथे धाःगु दु। 

सुखावतिइ पुनर्जन्म जुइत छु यायेमाः धकाः नं ग्रन्थय् वर्णन यानातःगु दु । सूत्रय् शाक्यमुनिं सुखवतीइ जन्म जुइगु प्रतिज्ञा यायेमाः व एकल मनं बुद्ध अमिताभय् केन्द्रित जुइमाः, अले मृत्यु लिपा इपिं शुद्ध भूमिइ पुनर्जन्म जुइ धकाः स्यनादीगु दु । थुगु निर्देशनया बयान याइगु मू खँधीइ धयातःगु दु (संस्कृत संस्करणं भाय् हिलातःगु) :अझ हे शारिपुत्र प्राणीतेसं बुद्धभूमिप्रति बचं यायेमाः। छाय्? छाय्धाःसा, धात्थें हे, इपिं अज्याःगु रुपया भिंपिं मनूतलिसे नापं वइ। हे शारिपुत्र, अमिताभ तथागतया बुद्धभूमिइ जीव उत्पन्न महत्त्वहीन कारणं जुइमखु। हे शारिपुत्र, गुम्ह भिंगु कुलया पुत्र वा भिंगु कुलया पुत्रीं उम्ह भगवानया नां अमिताभ तथागतया नां न्यनि, व न्यनाः थुकियात अविचलित नुगलं बिचाः याइ, छचांन्हे बिचा याइ, वा नि चां, वा स्व चां, वा प्य चां, वा न्या चां , वा खु चां, वा न्हे चां (बिचाः याइ) , गबिले व भिंगु कुलया पुत्र वा भिंगु कुलया पुत्री मदया वनि, इमिगु मृत्युया इलय् वसपोल अमिताभ तथागत श्रावकया संघं घेरे यानाः व बोधिसत्वया झ्वलं न्ह्यथना इमिगु न्ह्यःने दनी अले इपिं अविचलित मनं मदया वनि। मृत्यु जुयाः इपिं अमिताभ तथागतया बुद्धभूमिइ सुखावति व्यवस्थाया हलिमय् जन्म जुइ। अतः शारिपुत्र थ्व आशय खना जिं धया: भिंगु कुलया काय् वा म्ह्याय् पिंसं दुनुगलं थ्व बुद्ध भूमिइ थ्यनिगु आकांक्षाया बचं कायेमा। अनंलि बुद्धं ६ दिशाया थीथी बुद्धतय्गु वर्णन यानादी अले इमिसं नं थःगु हे बुद्धभूमिइ सुखावतिइ पुनर्जन्मया व हे शिक्षा गथे यानाः स्यनाच्वंगु दु धकाः वर्णन यानादी ।  अतः,  थ्व सूत्रय् बुद्धं छगू वैकल्पिक रुपं गथे सकल बुद्धतेसं शुद्ध भूमि आत्मसातयागु दु धकाः व्याख्या यानातःगु दु छाय् धाःसा थ्व सूत्रय् सकल बुद्धतेसं शुद्ध भूमिइ आस्थाया शिक्षायात व्याख्या यानातःगु दु।

थ्व सूत्रया अन्तय् बुद्धं थ्व शिक्षा वास्तवय् विश्वास यायेत तसकं थाकु धकाः धयादिसें थुकियात "थाकुकुलि दकलय् थाकुगु" व "सकल हलिमं स्वीकार यायेत दकलय् थाकुगु धर्म" धकाः धयाबिज्यागु दु । 

## अंग्रेजीइ भाय् हिला
थ्व सूत्रया थीथी संस्करण (चीनी, संस्कृत, सँदेय् भाय्)या यक्व अंग्रेजी अनुवाद जूगु व पिथंगु दु।

### संस्कृतं

* मुलर, म्याक्स, व बुन्यु नान्जियो, अनुवाद. “आर्यासुखवतिव्युहसूत्रं”। *[[Anecdota Oxoniensia|एनेक्डोटा ओक्सोनिएन्सिया]]* : आर्यन सिरिज. Vol. १, द्वितीय भाग। अक्सफोर्ड: क्लारेन्डन प्रेस, १८८३
* गोमेज, लुइस, अनु. (१९९६), *The Land of Bliss: The Paradise of the Buddha of Measureless Light: Sanskrit and Chinese Versions of the Sukhavativyuha Sutras*, होनोलुलु: हवाई विश्वविद्यालय प्रेस। गोमेजं थ्व संस्करणयात भूमिकाय् "अधिक "स्वतन्त्र" अनुवाद" धाःगु दु।
* शाकु शिंगन (अलेक्जेंडर ओ'नील, २००२), *[https://www.shingansportal.com/s%C5%ABtra-translations/the-shorter-sukh%C4%81vat%C4%ABvy%C5%ABha-s%C5%ABtra द शर्टर सुखावतीव्युह सूत्र] ।* *महायान-सूत्र-संग्रह,* भाग प्रथम पी एल वैद्यया संस्कृत संस्करणं अनुवादित दरभंग: द मिथिला इन्स्टिच्यूट 1961। पेज २५४-२५७

### कुमारजिवया चिनियां भासं भाय्हिला

* उत्सुकी, निशु । *द स्मलर सुखावतीव्युह सूत्र अर द सूत्र  अन द बुद्ध अमितायुस* : कुमारजीवया चिनियाँ संस्करणं अनुवादित। क्योटो : एजुकेसनल दिपार्तमेन्त अफ द वेस्त, होङवान्जी, १९२४ ।
* इनागाकी, हिसाओ, अनु. (२००३) *[https://www.bdkamerica.org/product/the-three-pure-land-sutras/ स्वंगू शुद्ध भूमि सूत्र]* (नुमता बौद्ध अनुवाद व अनुसन्धान केन्द्र , बीडीके अंग्रेजी त्रिपिटक झ्वः)
* जोडो शिशु होङवान्जी-हा अनुवाद पुचः। The Sutra on Amida Buddha Delivered by Śākyamuni Buddha *द थ्री प्योर ल्यान्द सूत्र* (२ खण्ड), शिन बुद्ध धर्म भाय्हिला झ्वलय् पिथंगु। थ्व संस्करणं इनागाकिया न्हापायागु भाय् हिला भिंकूगु दु व टिप्पणी आदि नापं छगू ब्यापक विज्ञ च्वखँ तनातःगु दु।
* जोडो-शु अनुसंधान संस्थान (2014). *The Three Pure Land Sutras: The Principle of Pure Land Buddhism,* जोडो-शु प्रेस.

### सँदेय् भासं भाय्हिला

* साक्य पण्डित भाय्हिला पुचः(२०११), *[https://84000.co/translation/toh115#UT22084-051-003-introduction सुखावतीया शुद्ध भूमिया प्रदर्शन]* (तोह ११५), दानशील व येशे दे सीया ८-९गू शताब्दीया सँदेय् भासय् अनुवादं भाय्हिला। 

### टिप्पणीत

* मिकब्राइद द्वितीय, रिचर्ड. "Wŏnhyo’s Commentary on the Amitābha Sūtra" *,* अध्याय ५ हल्कियास, जर्जिओस टी.; पेन, रिचर्ड के (2019). *Pure Lands in Asian Texts and Contexts (An Anthology)।*
* क्लियरी, जेसी *बुMind-seal of the Buddhas: Patriarch [[:en:Ouyi_Zhixu|Ou-i's]] Commentary on the Amitābha Sūtra*। बुद्ध शैक्षिक प्रतिष्ठानया कर्पोरेट निकाय, २००० ।

## थ्व नं स्वयादिसँ

* *दीर्घ सुखावतीव्युह सूत्र (अमितयुस सूत्र)*
* *अमितायुस चिन्तनसूत्र* 
* सुखावती 
* अमिताभ

## सन्दर्भ

पुचः:महायान सूत्र