open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
बुलन्दसहर

**बुलन्दसहर** (अंग्रेजी भाय:Bulandshahr), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  बुलंदशहर जिल्लायागु सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  १९६&nbsp;मिटर (६४३&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
बुलढाणा

**बुल्दना** (अंग्रेजी भाय:Buldana), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  बुल्दाना जिल्लायागु सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ६३९&nbsp;मिटर (२०९६&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
अमरकांत

**** छम्ह नांजाम्ह हिन्दी साहित्यकार खः।

## कृति

### बाखँमुना
1. ‘जिंदगी और जोंक’ 

2. ‘देश के लोग’ 

3. ‘मौत का नगर’ 

4. ‘मित्र मिलन तथा अन्य कहानियाँ’ 

5. ‘कुहासा’ 

6. ‘तूफान’ 

7. ‘कला प्रेमी’ 

8. ‘प्रतिनिधि कहानियाँ’ 

9. ‘दस प्रतिनिधि कहानियाँ’ 

10. ‘एक धनी व्यक्ति का बयान’ 

11. ‘सुख और दुःख के साथ’ 

12. ‘जांच और बच्चे’

13. ‘अमरकांत की सम्पूर्ण कहानियाँ’ (निगु खन्दय् ) 

14. ‘औरत का क्रोध’ ।

### उपन्यास
1. ‘सूखा पत्ता’

2. ‘काले-उजले दिन’

3. ‘कंटीली रह के फूल’ 

4. ‘ग्राम सेविका’ 

5. ‘पराई डाल का पंछी’ बाद में ‘सुखजीवी’ नाम से प्रकाशित 

6. ‘बीच की दीवार’

7. ‘सुन्नर पांडे की पतोह’

8. ‘आकाश पक्षी’ 

9. ‘इन्हीं हथियारों से’ 

10. ‘विदा की रात’ 

11. लहरें । 

### संस्मरण
1. कुछ यादें, कुछ बातें 

2. दोस्ती ।

### मचा साहित्य
1.	‘नेऊर भाई’ 

2. ‘वानर सेना’

3. ‘खूँटा में दाल है’ 

4. ‘सुग्गी चाची का गाँव’ 

5. ‘झगरू लाल का फैसला’

6. ‘एक स्त्री का सफर’

7. ‘मँगरी’

8. ‘बाबू का फैसला’ 

9. दो हिम्मती बच्चे ।

## स्वयादिसँ
* हिन्दी
बुन्दु

**बुन्दु** (अंग्रेजी भाय:Bundu), भारतयागु झारखण्ड राज्ययागु  रांची जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ३३७&nbsp;मिटर (११०५&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
अशोक चक्रधर

**** छम्ह नांजाम्ह हिन्दी साहित्यकार खः।
thumb|अशोक चक्रधर
अलका सरावगी

**** छम्ह नांजाम्ह हिन्दी साहित्यकार खः।

## मू कृतित
* *कलिकथा वाया बाइपास* (उपन्यास) (कलि-कथा : वाया बाइपास (1998) उपन्यासया निंतिं वय्‌कःयात साहित्य अकादमी सिरपा ब्युगु ख।)
* *शेष कादम्बरी* (उपन्यास)
* *कोई बात नहीं* (उपन्यास)
* *एक ब्रेक के बाद* (उपन्यास)
* *कहानी की तलाश में* (कहानी-संग्रह)
* *दूसरी कहानी* (कहानी-संग्रह)

## सिरपा/हनेज्या
* श्रीकांत वर्मा पुरस्कार (1998) 
* साहित्य अकादमी पुरस्कार (2001)
* बिहारी पुरस्कार (2006)

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* हिन्दी साहित्य
बुर्हन्पुर

**बुर्हन्पुर** (अंग्रेजी भाय:Burhanpur), भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु  पूर्व निमर जिल्लायागु कर्पोरेसनाधीन इलाका खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  २३३&nbsp;मिटर (७६४&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
असगर वजाहत

**** छम्ह नांजाम्ह हिन्दी साहित्यकार खः।

## लिधंसा

## स्वया दिसँ
### स्वापू दुगु च्वसु
* हिन्दी
*
### पिनेयागु स्वापूत
*
बुरारी

**बुरारी** (अंग्रेजी भाय:Burari), भारतयागु दिल्ली राज्ययागु  उत्तर जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
बुर्हर

**बुर्हर** (अंग्रेजी भाय:Burhar), भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु  शाहडोल जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ४८२&nbsp;मिटर (१५८१&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
बूंदी

**बुन्दी** (अंग्रेजी भाषा:Bundi), भारतया राजस्थान राज्यया बुन्दी जिल्लाया छगू नगर लागा खः।

## भूगोल
थ्व थाय्‌या अक्षांश व देशान्तर  ख। थ्व थाय्‌या जाः  २६८&nbsp;मिटर (८७९&nbsp;फिट) दु। 

## जनसंख्या
सन् २००१या जनगणना कथं थ्व थासय् ८८३१२म्ह मनु दु।

## लिधंसा


## स्वयादिसँ
*राजस्थान

पुचः:राजस्थान
बुरिया

**बुरिया** (अंग्रेजी भाय:Buria), भारतयागु हरियाणा राज्ययागु  यमुनानगर जिल्लायागु सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
बुर्ला

**बुर्ला** (अंग्रेजी भाय:Burla), भारतयागु उडिसा राज्ययागु  सम्बलपुर जिल्लायागु सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  १७३&nbsp;मिटर (५६७&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
निर्मल वर्मा

**** छम्ह नांजाम्ह हिन्दी साहित्यकार खः। वय्‌कःयात वय्‌कःया साहित्यया निंतिं ज्ञानपीठ सिरपा ब्युगु दु।

## कृति
*उपन्यास:	 अंतिम अरण्य, रात का रिपोर्टर, एक चिथड़ा सुख, लाल टीन की छत, वे दिन , 
* नाटक	: तीन एकांत ,  
* च्वखं: भारत और यूरोप: प्रतिश्रुति के क्षेत्र, शताब्दी के ढलते वर्षों से, कला का जोखिम, शब्द और स्मृति, आदि अंत और आरंभ, ढलान से उतरते हुए , 
* लुमं खं:	 धुंध से उठती धुन, चीड़ों पर चांदनी , 
* बाखं मुना: परिंदे, कव्वे और काला पानी, सूखा तथा अन्य कहानियां, बीच बहस में, जलती झाड़ी, पिछली गर्मियों में।

## स्वयादिसँ
* हिन्दी भाषा
* ज्ञानपीठ सिरपा
महावीर प्रसाद द्विवेदी

**** छम्ह नांजाम्ह हिन्दी साहित्यकार खः।
## पिथंगु च्वखँ

## स्वयादिसँ
* हिन्दी
बक्सर

**बक्षार** (अंग्रेजी भाय:Buxar), भारतयागु बिहार राज्ययागु  बुक्सार जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ५६&nbsp;मिटर (१८३&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
प्रेमचन्द

**** छम्ह नांजाम्ह हिन्दी साहित्यकार खः।

## कृति
### बाखं

१. अन्धेर 
२. अनाथ लड़की 
३. अपनी करनी 
४. अमृत 
५. अलग्योझा 
६. आख़िरी तोहफ़ा 
७. आखिरी मंजिल 
८. आत्म-संगीत 
९. आत्माराम 
१०. आधार 
११. आल्हा 
१२. इज्जत का खून 
१३. इस्तीफा 
१४. ईदगाह 
१५. ईश्वरीय न्याय http://wikisource.org/wiki/ईश्वरीयन्याय
१६. उद्धार 
१७. एक ऑंच की कसर 
१८. एक्ट्रेस 
१९. कप्तान साहब 
२०. कर्मों का फल 
२१. क्रिकेट मैच 
२२. कवच 
२३. क़ातिल 
२४. कोई दुख न हो तो बकरी खरीद ला 
२५. कौशल़ 
२६. खुदी 
२७. गैरत की कटार 
२८. गुल्ली डण्डा 
२९. घमण्ड का पुतला 
३०. ज्योति 
३१. जेल 
३२. जुलूस 
३३. झांकी 
३४. ठाकुर का कुआं 
३५. तेंतर 
३६. त्रिया-चरित्र 
३७. तांगेवाले की बड़ 
३८. तिरसूल 
३९. दण्ड 
४०. दुर्गा का मन्दिर 
४१. देवी 
४२. देवी - एक और कहानी 
४३. दूसरी शादी 
४४. दिल की रानी 
४५. दो सखियाँ 
४६. धिक्कार 
४७ धिक्कार - एक और कहानी 
४८. नेउर 
४९. नेकी 
५०. नब़ी का नीति-निर्वाह 
५१. नरक का मार्ग 
५२. नैराश्य 
५३. नैराश्य लीला 
५४. नशा 
५५. नसीहतों का दफ्तर
५६. नाग-पूजा 
५७. नादान दोस्त 
५८. निर्वासन 
५९. पञ्च परमेश्वर 
६०. पत्नी से पति 
६१. पुत्र-प्रेम 
६२. पैपुजी 
६३. प्रतिशोध 
६४. प्रेम-सूत्र 
६५. पर्वत-यात्रा 
६६. प्रायश्चित 
६७. परीक्षा 
६८. पूस की रात 
६९. बैंक का दिवाला 
७०. बेटोंवाली विधवा 
७१. बड़े घर की बेटी 
७२. बड़े बाबू 
७३. बड़े भाई साहब 
७४. बन्द दरवाजा 
७५. बाँका जमींदार 
७६. बोहनी 
७७. मैकू 
७८. मन्त्र 
७९. मन्दिर और मस्जिद 
८०. मनावन 
८१. मुबारक बीमारी 
८२. ममता 
८३. माँ 
८४. माता का ह्रदय 
८५. मिलाप 
८६. मोटेराम जी शास्त्री 
८७. र्स्वग की देवी 
८८. राजहठ 
८९. राष्ट्र का सेवक 
९०. लैला 
९१. वफ़ा का ख़जर 
९२. वासना की कड़ियॉँ 
९३. विजय 
९४. विश्वास 
९५. शंखनाद 
९६. शूद्र 
९७. शराब की दुकान 
९८. शान्ति 
९९. शादी की वजह 
१००. शान्ति 
१०१. स्त्री और पुरूष 
१०२. स्वर्ग की देवी 
१०३. स्वांग 
१०४. सभ्यता का रहस्य 
१०५. समर यात्रा 
१०६. समस्या 
१०७. सैलानी बन्दर 
१०८. स्वामिनी 
१०९. सिर्फ एक आवाज 
११०. सोहाग का शव 
१११. सौत 
११२. होली की छुट्टी

## स्वयादिसँ
* हिन्दी
पुचः:हिन्दी साहित्य
बक्षवाहा

**बक्षवाहा** (अंग्रेजी भाय:Buxwaha), भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु  छत्तरपुर जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
बाबू गुलाबराय

**** छम्ह नांजाम्ह हिन्दी साहित्यकार खः।
thumb|बाबू गुलाबराय

## कृति
गुलाबरायजुं मौलिक ग्रन्थया रचना नापं अनेक ग्रन्थतेगु सम्पादन यानादीगु दु। वय्‌कःया कृतित थ्व कथं दु -
**आलोचनात्मक रचना**- नवरस, हिंदी साहित्य का सुबोध इतिहास हिंदी, नाट्य विमर्श, आलोचना कुसुमांजलि, काव्य के रूप, सिद्धांत और अध्ययन आदि।

**दर्शनसंबंधी**- कर्तव्य, शास्त्र, तर्क शास्त्र, बौद्ध धर्म पाश्चात्य दर्शनों का इतिहास, भारतीय संस्कृति की रूपरेखा।

**निबंध संग्रह**- प्रकार प्रभाकर, जीवन-पशु-ठलुआ क्लब, मेरी असफलताएँ, मेरे मानसिक उपादान आदि।

**बाल साहित्य**- विज्ञान वार्ता, बाल प्रबोध आदि।

**संपादन ग्रंथ**- सत्य हरिश्चंद्र, भाषा-भूषण, कादंबरी कथा-सार आदि।

## स्वयादिसँ
* हिन्दी साहित्य
ब्याद्जी

**ब्याद्जी** (अंग्रेजी भाय:Byadgi), भारतयागु कर्णाटक राज्ययागु  हभेरी जिल्लायागु सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ६०१&nbsp;मिटर (१९७१&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
व्यासनगर

**व्यासनगर** (अंग्रेजी भाय:Byasanagar), भारतयागु उडिसा राज्ययागु  जाजपुर जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
व्यातरयानपुरा

**व्यातरयानपुरा** (अंग्रेजी भाय:Byatarayanapura), भारतयागु कर्णाटक राज्ययागु  बांगालोर जिल्लायागु थाय्  खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
कलंगुटे

**कलंगुटे** (अंग्रेजी भाय:Calangute), भारतयागु गोवा राज्ययागु  उत्तर गोवा जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
काणकोण

**काणकोण** (अंग्रेजी भाय:Canacona), भारतयागु गोवा राज्ययागु  दक्षिण गोवा जिल्लायागु सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
कान्डोलिम

**कान्डोलिम** (अंग्रेजी भाय:Candolim), भारतयागु गोवा राज्ययागु  उत्तर गोवा जिल्लायागु  सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ०&nbsp;मिटर (०&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
कार्ट रोड

**कार्ट रोड** (अंग्रेजी भाय:Cart Road), भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  दार्जिलिंग जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चबुवा

**चबुवा** (अंग्रेजी भाय:Chabua), भारतयागु आसाम राज्ययागु  दिब्रुगढ जिल्लायागु सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  १०६&nbsp;मिटर (३४७&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
राहुल संकृत्यायन

**** छम्ह नांजाम्ह हिन्दी साहित्यकार व बौद्ध धर्मया विज्ञ खः।

## साहित्यिक कृतित
### बाखं
* सतमी के बच्चे
* वोल्गा से गंगा
* बहुरंगी मधुपुरी
* कनैला की कथा

### उपन्यास
* बाईसवीं सदी
* जीने के लिए
* सिंह सेनापति
* जय यौधेय
* भागो नहीं, दुनिया को बदलो
* मधुर स्वप्न
* राजस्थान निवास
* विस्मृत यात्री
* दिवोदास

### आत्मकथा
* मेरी जीवन यात्रा

### जीवनी
* सरदार पृथ्वीसिंह
* नए भारत के नए नेता
* बचपन की स्मृतियाँ
* अतीत से वर्तमान
* स्तालिन
* लेनिन
* कार्ल मार्क्स
* माओ-त्से-तुंग
* घुमक्कड़ स्वामी
* मेरे असहयोग के साथी
* जिनका मैं कृतज्ञ
* वीर चन्द्रसिंह गढ़वाली
* सिंहल घुमक्कड़ जयवर्धन
* कप्तान लाल
* सिंहल के वीर पुरुष
* महामानव बुद्ध

### यात्रा साहित्य
* लंका
* जापान
* इरान
* किन्नर देश की ओर
* चीन में क्या देखा
* मेरी लद्दाख यात्रा
* मेरी तिब्बत यात्रा
* तिब्बत में सवा बर्ष
* रूस में पच्चीस मास


### मेमेगु
* मज्झिमनिकाय - हिंदी भाय्‌हिला
*  दिघनिकाय -  हिंदी भाय्‌हिला
*  संयुत्तनिकाय -  हिंदी भाय्‌हिला 
*  ऋग्वैदिक आर्य  
*  दर्शन दिग्दर्शन  
*  तुम्हारी  क्षय - भारतीय जाति व्यवस्था, चल चलनय् ध्याचू

## स्वयादिसँ
* हिन्दी
विनोद कुमार शुक्ल

**** छम्ह नांजाम्ह हिन्दी साहित्यकार खः।
## स्वयादिसँ
*हिन्दी
*साहित्य
*हिन्दी साहित्य
चचन्दा

**चचन्दा** (अंग्रेजी भाय:Chachanda), भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  मुर्शिदाबाद जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चचौरा-वीणागञ्ज

**चचौरा-वीणागञ्ज** (अंग्रेजी भाय:Chachaura-Binaganj), भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु  गुना जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चैबसा

**चैबसा** (अंग्रेजी भाय:Chaibasa), भारतयागु झारखण्ड राज्ययागु  पश्चिमी सिंहभुम जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  २२२&nbsp;मिटर (७२८&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चैल

**चैल** (अंग्रेजी भाय:Chail), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  कौशम्बी जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ८२&nbsp;मिटर (२६९&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चक बांसबेरिया

**चक बांसबेरिया** (अंग्रेजी भाय:Chak Bansberia), भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  हुग्ली जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
हृदयेश

**** छम्ह नांजाम्ह हिन्दी च्वमि खः।
## सफूतः
## नाँजागु च्वसुतः
## स्वया दिसँ
*हिन्दी साहित्य
चक काशीपुर

**चक काशीपुर** (अंग्रेजी भाय:Chak Kashipur), भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  दक्षिण नीप्येंगु पर्गानत जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चाकण

**चाकण** भारतया महाराष्ट्र राज्यया पुणे जिल्लाया सहर ख।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर  ख।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ६४६&nbsp;मिटर (२११९&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## लिधंसा


पुचः:पुणे जिल्ला
चकपारा

**चकपारा** (अंग्रेजी भाय:Chakapara), भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  हावरा जिल्लायागु  सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  १४&nbsp;मिटर (४५&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चकराता

**चक्रता** (अंग्रेजी भाय:Chakrata), भारतयागु उत्तराञ्चल राज्ययागु  देहरादून जिल्लायागु छाउनी सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चक्षु

**चक्षु** (अंग्रेजी भाय:Chaksu), भारतयागु राजस्थान राज्ययागु  जयपुर जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चकेरी

**चकेरी** (अंग्रेजी भाय:Chakeri), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  कानपुर नगर जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चकदह

**चकदह** (अंग्रेजी भाय:Chakdaha), भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  नादिया जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ११&nbsp;मिटर (३६&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चकुलिया

**चकुलिया** (अंग्रेजी भाय:Chakulia), भारतयागु झारखण्ड राज्ययागु  पुर्वी सिंहभुम जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ११५&nbsp;मिटर (३७७&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
महाराष्ट्रया किल्लातेगु धलः

## अ

*अंजनेरी
*अचला
*अजिंक्यतारा
*अर्नाला
*अलंग (किल्ला)
*अवचितगढ
*अशेरीगढ
*अहिवंत

## आ
*आजोबागढ
## इ
*इंद्राई
*इरशालगढ
## औ
*औंढ
## क
*कण्हेरगढ
*कमलगड
*कर्नाला
*कल्याणगढ
*कालदुर्ग
*कावनई
*कुर्डूगढ-विश्रामगढ
*केंजलगढ
*कोरीगढ- कोराईगढ
*कोर्लई
*कोहोजगड
## ख
*खांदेरी - उंदेरी
## ग
*गोरखगढ
## घ
*घनगढ
## च
*चंदन-वंदन
*चंदेरी
*चांभारगढ
*चावंड
## ज
*जंजिरा
*जीवधन
## त
*तलगढ
*तपुढे
*ताहुली
*तिकोना
*तुंग
*तोरणा
*त्रिंगलवाडी
## द
*दुर्ग-ढाकोबा
*दौलताबाद
## न
*किल्ले नरनाला
*नलदुर्ग
*नाणेघाट
*न्हावीगढ
## प
*पट्टागढ
*पन्हाला
*पांडवगढ
*पेठ
*पेब
*प्रतापगढ
*प्रबलगढ-मुरंजन
## ब
*बहिरी
*बिरवाडी
## भ
*भीमाशंकर
*भैरवगढ
## म
*मदनगढ
*मलंगगढ
*मल्हारगढ
*महिपतगढ
*महिमानगढ
*मांगी-तुंगी
*माणिकगढ
*माहुली
*मुरुड जंजिरा
*मुल्हेर
*मोरागढ
## र
*रत्नदुर्ग
*रपुढे
*रसालगढ
*राजगढ
*राजधेर
*राजमाची
*रायगढ (किल्ला)
*रायरेश्वर
*रोहीडा
## ल
*लिंगाणा
*लोहगढ
## व
*वर्धनगढ
*वसई
*वारुगढ
*वासोटा
*विशालगढ
*विशालगढ २
*विसापूर
*वैराटगढ

## श
*शिरगावयागु किल्ला
*शिवनेरी
## स
*संतोषगढ
*सज्जनगढ
*सप्तशृंगी
*सरसगढ
*साल्हेर
*सिंधुदुर्ग (किल्ला)
*सिंहगढ
*सुधागढ
*सुमारगढ
## ह
*हडसर
*हरगढ
*हरिश्चंद्रगढ
*हातगढ
चालक्कुटि

**चलाकुडी** (अंग्रेजी भाय:Chalakudy), भारतयागु केरला राज्ययागु  थ्रिस्सुर जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चालीसगांव

**चालीसगांव** (अंग्रेजी भाय:Chalisgaon), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  जलगाँव जिल्लायागु सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ३४४&nbsp;मिटर (११२८&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चल्लकेरे

**चल्लकेरे** (अंग्रेजी भाय:Challakere), भारतयागु कर्णाटक राज्ययागु  चित्रदुर्गा जिल्लायागु सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ५८५&nbsp;मिटर (१९१९&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चमोली गोपेश्वर

**चमोली गोपेश्वर** (अंग्रेजी भाय:Chamoli Gopeshwar), भारतया उत्तराञ्चल राज्यया चमोली जिल्लाया सहर खः।

## लिधंसा


पुचः:उत्तराखण्ड
चम्पावत

**चम्पावत** (अंग्रेजी भाय:Champawat), भारतयागु उत्तराञ्चल राज्ययागु  चम्पावत जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
अमरनाथ

**अमरनाथ** हिन्दूतेगु छगु मू तीर्थस्थल खः। थ्व कश्मीर राज्ययागु श्रीनगरशहरयाउ उत्तर-पूर्वय् १३५ किलोमीटर तापाक्क समुद्रजा स्वया १३,६०० फुटयागु ऊंचाईय् स्थित दु। अमरनाथ गुफा भगवान शिवयागु मू तीर्थ स्थलय् छगु खः।

थनयाउ प्रमुख विशेषता पवित्र गुफाय् बर्फं प्रकृतिक शिवलिंग  निर्मित ज्विउ खः। आषाढ़ पूर्णिमा निसे शुरू जुया रक्षा बंधन तक  श्रावन महीना तकं ज्विउ पवित्र हिमलिंग दर्शन लागिं लाखो लाख मनुत वै। गुफायाउ परिधि अंदाजन डेढ़ सौ फुट दु ज्वी। दुनेयाउ स्थान कमोबेश चालीस फुटखय् फैलेजु व थुकियाउ च्वय् बर्फयाउ लयाउ बूंद ठास-ठासय् ज्वयाच्वनी। ।  

## लेख स्त्रोत
# श्रद्धा व रोमांच से भरपूर अमरनाथ यात्रा, दैनिक ज़ागरण, जून २७, २००६  लेखक: बेदी
चल्थान

**चल्थान** (अंग्रेजी भाय:Chalthan), भारतयागु गुजरात राज्ययागु  सुरत जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चम्बा

**चम्बा** (अंग्रेजी भाय:Chamba), भारतयागु उत्तराञ्चल राज्ययागु  तेह्री गढवाल जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ९९६&nbsp;मिटर (३२६७&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चम्पुवा

**चम्पुवा** (अंग्रेजी भाय:Champua), भारतयागु उडिसा राज्ययागु  केन्दुझार जिल्लायागु  सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ३४६&nbsp;मिटर (११३५&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चम्रैल

**चम्रैल** (अंग्रेजी भाय:Chamrail), भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  हावरा जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चामराजनगर

**चम्रजनगर** (अंग्रेजी भाय:Chamrajnagar), भारतयागु कर्णाटक राज्ययागु  चमराजनगर जिल्लायागु थाय्  खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ६६२&nbsp;मिटर (२१७१&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चनस्मा

**चनस्मा** (अंग्रेजी भाय:Chanasma), भारतयागु गुजरात राज्ययागु  पाटन जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ६१&nbsp;मिटर (२००&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चन्द्रमेता-बुटेरिया

**चन्द्रमेता-बुटेरिया** (अंग्रेजी भाय:Chandameta-Butaria), भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु  छिनद्वार जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चन्दननगर

**चन्दननगर** (अंग्रेजी भाय:Chandannagar), भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  हुग्ली जिल्लायागु सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  १०&nbsp;मिटर (३२&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चन्दापुर

**चन्दापुर** (अंग्रेजी भाय:Chandapur), भारतयागु उडिसा राज्ययागु  नयागढ जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चन्दौसी

**चन्दौसी** (अंग्रेजी भाय:Chandausi), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  मोरादाबाद जिल्लायागु सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  १८४&nbsp;मिटर (६०३&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चन्देरी

**चन्देरी** (अंग्रेजी भाय:Chanderi), भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु  गुना जिल्लायागु सहर इलाका खः।मालवा र बुन्देलखण्डको सिमानामा अवस्थित यो शहर शिवपुरीबाट १२७ किलोमिटर, ललितपुरबाट ३७ किलोमिटर र इसागढबाट लगभग ४५ किलोमिटर टाढा छ। बेतवा नदीको नजिक अवस्थित, चन्देरी पहाड, ताल र जङ्गलले घेरिएको एक शान्त शहर हो, जहाँ मानिसहरू शान्त समय बिताउन आउँछन्। खङ्गर राजपूतहरू र मालवाका सुल्तानहरूले बनाएका धेरै भवनहरू यहाँ देख्न सकिन्छ। यो ऐतिहासिक शहरको उल्लेख महाभारतमा पनि गरिएको छ। ११ औं शताब्दीमा, यो शहर एक महत्त्वपूर्ण सैन्य केन्द्र थियो र प्रमुख व्यापार मार्गहरू पनि यहाँबाट गुज्रन्थे। हाल चन्देरी बुन्देलखण्डी शैलीमा बनाइएका हस्तनिर्मित साडीहरूका लागि धेरै प्रसिद्ध छ। यो प्राचीन जैन मन्दिरहरूको लागि प्रसिद्ध छ।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ४५६&nbsp;मिटर (१४९६&nbsp;फिट)।

## जनसंख्या
## स्रोत
अवचितगढ

**** महाराष्ट्र, भारतयागु छगु किल्ला खः।
## स्वयादिसँ
*महाराष्ट्र
*किल्ला
अर्नाला

**अर्नाला किल्ला** भारतयागु महाराष्ट्र राज्यया पालघर जिल्लाय् दूगु छगू किल्ला खः। थ्व जलदुर्ग अर्नाळा टापुया उत्तर-पश्चिम दिशाय् ला। उत्तर कोंकणया वैतरणा खुसि थ्व किल्लाया नापं समुद्रय् ल्वाकज्याइगु जूगुलिं, थुकिं खाडीया सकल क्षेत्रय् ध्यान यायेत ग्वहालि याइ।

भारत सरकार नं थ्व किल्लायात २६ मे सन् १९०९ कुन्हु महाराष्ट्रया राष्ट्रिय संरक्षित स्मारक घोषणा याःगु खः।

## इतिहास
प्यखेरं लः दुगु अर्नाला टापु गुजरातया सुल्तान महमूद बेगडाया ल्हातय् लानाच्वंगु खः। सन् १५३०य् पोर्तुगीजतय्सं थ्व टापु त्याकल। करीब निगू दँ तक्क पोर्तुगीजतय्गु शासन धुंकाः सन् १७३७य् थ्व किल्ला मराठातय्गु ल्हातय् वल। न्ह्यापांम्ह बाजीराव नं थ्व किल्लायात हानं दयेकादिल। सन् १८१७य् थ्व किल्ला अंग्रेजतय्गु ल्हातय् वंगु खः।

## स्वयादिसँ
* महाराष्ट्र
चांदिया

**चांदिया** (अंग्रेजी भाय:Chandia), भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु  उमरिया जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ३९८&nbsp;मिटर (१३०५&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चण्डीगढ

**चण्डीगढ** (अंग्रेजी भाय:Chandigarh), भारतयागु चण्डीगढ राज्ययागु  चण्डीगढ जिल्लायागु कर्पोरेसनाधीन इलाका खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ३२१&nbsp;मिटर (१०५३&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या

## स्रोत
चन्डिल

**चन्डिल** (अंग्रेजी भाय:Chandil), भारतयागु झारखण्ड राज्ययागु  पश्चिमी सिंहभुम जिल्लायागु  सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  २४६&nbsp;मिटर (८०७&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
अशेरीगढ

**** महाराष्ट्र, भारतयागु छगु किल्ला खः। थ्व पालघर तालुकय् दूगु छगू किल्ला खः। थ्व किल्लायागु नां न्हापांगु नां 'असेर' जक धकाः उल्लेख दु। मुम्बई-सुरत राजमार्गं पालघर वनिबलय्, वा पालघरनिसें मनोर वनिबलय् अशेरी गढयागु तसकं बांलाःगु व भव्य दृश्य खनेदु। गढयागु क्वय् धामटण नांया थासय् छगू बांलाःगु धामटण देगः नं दु। नापं, किल्लाय् हनुमानया छगू चिधंगु देगः नं दु। थ्व किल्लायागु प्यखेरं बांलाःगु व मनमोहक जुइगु वातावरण दु। थ्व किल्लायागु क्षेत्रफल करिब ७५ एकड दु।

थ्व किल्ला प्राचीन ईनिसें छगू वा मेगु रुपय् दयाच्वन। सन् १६७०य् शिवाजी महाराजं थ्व किल्ला थःगु नियन्त्रणय् कयादिल। सन् १६८०य् छत्रपती संभाजी राजेया ईलय् मराठा राज्य विस्तारया निंतिं थ्व किल्ला तसकं महत्वपूर्ण जुया बिल। सन् १९०९या गेजेटियर कथं, किल्लाय् लःया ७ ट्याङ्की, ३ देगः, २ मस्जिद, छगू सतीया समाधि व छगू चिधंगु पुखु दु।

## चाहिलिगु थाय
किल्लाय् क्वय् बियातःगु संरचनात दु:

जडडीबाईयागु चिधंगु देगः दु। सन् १९०९या गेजेटियर कथं, किल्लाय् ७ लःया ट्याङ्की, ३ देगः, २ मस्जिद, छगू सतीया समाधि व छगू चिधंगु पुखु दुगु खः। गढय् छुं पुखु दु गुकिलि गंगा-यमुना पुखु तसकं तधं। थन ट्याङ्कीयागु पःखालय् छुं द्यःयागु मूर्ति दयेकातःगु दु। थ्व नापं हनुमानयागु चिधंगु देगः दु व अश्वमूर्ती नं दु। गढयागु दथुइ तुलसी व पिपलया सिमा दु। तुलसीयागु लिक्क हे छगू शिवलिंग नं दु।

## स्वयादिसँ
* महाराष्ट्र
चन्डिली

**चन्डिली** (अंग्रेजी भाय:Chandili), भारतयागु उडिसा राज्ययागु  रायगदा जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चांदखेदा

**चांदखेदा** (अंग्रेजी भाय:Chandkheda), भारतयागु गुजरात राज्ययागु  गान्धीनगर जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चन्द्लोदिया

**चन्द्लोदिया** (अंग्रेजी भाय:Chandlodiya), भारतयागु गुजरात राज्ययागु  अहमदाबाद जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चांदपुर

**चांदपुर** (अंग्रेजी भाय:Chandpur), भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  उत्तर नीप्येंगु पर्गानत जिल्लायागु  सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ६&nbsp;मिटर (१९&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
तलगढ

**** महाराष्ट्र, भारतयागु छगु किल्ला खः।
## स्वया दिसँ
*महाराष्ट्र
*किल्ला
चन्द्रकोण

**चन्द्रकोण** (अंग्रेजी भाय:Chandrakona), भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  मेदिनिपुर जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  २८&nbsp;मिटर (९१&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चन्द्रपुर बागिचा

**चन्द्रपुर बागिचा** (अंग्रेजी भाय:Chandrapur Bagicha), भारतयागु आसाम राज्ययागु  कम्रुप जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चन्द्रपुरा

**चन्द्रपुरा** (अंग्रेजी भाय:Chandrapura), भारतयागु झारखण्ड राज्ययागु  बोकारो जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चन्दर

**चन्दर** (अंग्रेजी भाय:Chandur), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  चन्द्रपुर जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
पट्टागढ

**** वा **पट्टाकिला** (मराठी भासय् पट्टागड) महाराष्ट्र, भारतया छगु क्वाः खः। थुकियात विश्रामगढ ( मराठी: विश्रामगड) नं धाइ। थ्व भारतया महाराष्ट्रय् नासिक व अहमदनगरया दथुइ लाःगु छगू क्वाः ख। भारतीय शासक शिवाजी प्रथम छक्वः अन वनाः विश्राम याःगुलिं थुकियात विश्रामगढ धाःगु ख। पट्टा किल्लाया बासिन्दातेत पत्तेकर, अर्थात "किल्ला पट्टाया बासिन्दा" धकाः म्हसीकिगु या। पट्टा किल्ला समुद्र सतहं करिब १,३९२ मिटर (४,५६७ फिट) च्वय् ला।

थ्व किल्ला बहमानी सल्तनतय् लानाच्वन। सन् १४९०इ बहामनी साम्राज्य विभाजित जुइवं थ्व किल्ला अहमदनगरया निजामं कब्जा यात। सन् १६२७इ थ्व थाय् मुगलतेसं त्याकल। सन् १६७१इ मोरोपन्त पिङ्गलें थ्व किल्ला कब्जा यात तर मुगलतेसं सन् १६७२इ हाकनं थ्व किल्लायात कब्जा यात। सन् १६७५इ थ्व किल्ला मोरोपन्त पिङ्गलें हानं कब्जा यात।

पट्टागढ छगू इलय् शिवाजी महाराजया स्वराज्यया सिमाय् लाःगु खः। शिवाजी जनलपुरया युद्धं बिस्युं वना सन् १६७९या नोभेम्बरय् थ्व किल्लाय् थ्यन। मुगल सेनां वय्कःयात स्वखेरं घेरे यात। जासुस व सैनिक कमाण्डर बहिरजी नाइकया कारणं शिवाजी सुरक्षित रुपं थन थ्यंकेत ताःलात।

१६८८ जनवरी ११ खुनु थ्व किल्ला माताबर खानया नेतृत्वय् मुगल सेनां कब्जा यात। वं भागुरया गोविन्दसिंहयात किल्लाया प्रमुख नियुक्त यात। लिपा पेशवां सन् १७६१इ थ्व किल्ला कब्जा यात व सन् १८१८इ थ्व किल्ला बेलायती सेनां त्याकल। 

## स्वयादिसँ
* महाराष्ट्र
चन्दरबजार

**चन्दरबजार** (अंग्रेजी भाय:Chandurbazar), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  अमरावती जिल्लायागु सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चाङलाङ

**चाङलाङ** (अंग्रेजी भाय:Changlang), भारतयागु अरुणाचल प्रदेश राज्ययागु  चांगलंग जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चन्नागिरि

**चन्नागिरि** (अंग्रेजी भाय:Channagiri), भारतयागु कर्णाटक राज्ययागु  दवनागिरि जिल्लायागु पञ्चायत-शासित सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ६६२&nbsp;मिटर (२१७१&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
मराठी च्वमितेगु धलः

अ
अनिल अवचट

इ
इरावती कर्वे

क
श्रीपाद कृष्ण कोल्हटकर

ख
वि. स. खांडेकर

ग
गंगाधर गाडगीळ
राम गणेश गडकरी
अमरेंद्र गाडगीळ
रामचंद्र भिकाजी गुंजीकर

ट
लोकमान्य बाळ गंगाधर टिळक

द
गो. नी. दांडेकर
डॉ. लक्ष्मण देशपांडे
पु. ल. देशपांडे

ध
नारायण धारप

प
पंडित वैजनाथ
शंकर पाटील
प्रभाकर पाध्ये

ब
बा. सी. मर्ढेकर

भ
दुर्गाबाई भागवत
आत्माराम भेंडे

म
रमेश मंत्री
रत्नाकर मतकरी
व्यंकटेश माडगूळकर

य
आनंद यादव

व
विजय तेंडुलकर
विश्वास पाटील

श
श्री. ना. पेंडसे
श्रीपाद नारायण पेंडसे
चङ्ङनाश्शेरि

**चंगनस्सेरी** (अंग्रेजी भाय:Changanassery), भारतयागु केरला राज्ययागु  कोट्टायम जिल्लाया छगू सहर इलाका खः।

## जनसंख्या

## स्रोत


पुचः:केरल
चन्नरयपत्तना

**चन्नरयपत्तना** (अंग्रेजी भाय:Channarayapattana), भारतयागु कर्णाटक राज्ययागु  हसन जिल्लायागु सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चनोड

**चनोड** (अंग्रेजी भाय:Chanod), भारतयागु गुजरात राज्ययागु  भल्साद जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चन्नपटना

**चन्नपटना** (अंग्रेजी भाय:Channapatna), भारतयागु कर्णाटक राज्ययागु  बांगालोर रुरल जिल्लायागु थाय्  खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ७३९&nbsp;मिटर (२४२४&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चन्पटिया

**चन्पटिया** (अंग्रेजी भाय:Chanpatia), भारतयागु बिहार राज्ययागु  पश्चिम चम्पारन जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
मांगी-तुंगी

**** महाराष्ट्र, भारतयागु छगु किल्ला खः।

## स्वयादिसँ
*महाराष्ट्र
*भारत
## पिनेयागु स्वापू
चपर

**चपर** (अंग्रेजी भाय:Chapar), भारतयागु आसाम राज्ययागु  धुब्री जिल्लायागु सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  २२&nbsp;मिटर (७२&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चपरी

**चपरी** (अंग्रेजी भाय:Chapari), भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  पुरुलिया जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
छपरा

**छपरा** (अंग्रेजी भाय:Chapra), भारतया बिहार राज्यया  सारन जिल्लाया छगू सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व थाय् या अक्षांश व देशान्तरय् ला।थ्व थाय् समुद्र सतह स्वया ३६&nbsp;मिटर (११८&nbsp;फिट) तजाः। 

## जनसंख्या
## स्रोत


पुचः:बिहारया नगर
राजमाची

**** महाराष्ट्र, भारतयागु छगु किल्ला खः। राजमाची किल्ला पुणे-मुंबई राजमार्गय् खोपोली व लोणावळा दथुइ ला। भारत सरकारं थ्व किल्लायात महाराष्ट्रया राष्ट्रीय संरक्षित स्मारक घोषित याःगु दु। 

## स्वयादिसँ
* महाराष्ट्र
चपुइ

**चपुइ** (अंग्रेजी भाय:Chapui), भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  बर्द्धमान जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चरारी शरीफCharari Sharief

**चरारी शरीफCharari Sharief** (अंग्रेजी भाय:Charari Sharief), भारतयागु जम्मू व कश्मिर राज्ययागु  बड्गाम जिल्लायागु सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चर्खी दाद्री

**चर्खी दाद्री** (अंग्रेजी भाय:Charkhi Dadri), भारतयागु हरियाणा राज्ययागु  भिवानी जिल्लायागु सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चारथवल

**चारथवल** (अंग्रेजी भाय:Charthaval), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  मुजफ्फरनगर जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चस

**चस** (अंग्रेजी भाय:Chas), भारतयागु झारखण्ड राज्ययागु  बोकारो जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  २१०&nbsp;मिटर (६८८&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
छट कालिकापुर

**छट कालिकापुर** (अंग्रेजी भाय:Chata Kalikapur), भारतया पश्चिम बंगाल राज्यया  दक्षिण २४ पर्गानत जिल्लाया छगू नगर ख।

## जनसंख्या
सन् २००१या जनगणना कथं थ्व थाय्‌या जनसंख्या २००८७ दु। 

## लिधंसा
छटकोण्डा

**छटकोण्डा** (अंग्रेजी भाय:Chatakonda), भारतयागु तेलङ्गाना राज्ययागु  खम्मम् जिल्लायागु  सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ७०&nbsp;मिटर (२२९&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चरखारी

**चरखारी** (अंग्रेजी भाय:Charkhari), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  महोबा जिल्लायागु सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  १८४&nbsp;मिटर (६०३&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
छौमुहन

**छौमुहन** (अंग्रेजी भाय:Chaumuhan), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  मथुरा जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चौपाल

**चौपाल** (अंग्रेजी भाय:Chaupal), भारतयागु हिमांचल प्रदेश राज्ययागु  शिम्ला जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  २१८६&nbsp;मिटर (७१७१&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चौरई खास

**चौराइ खस** (अंग्रेजी भाय:Chaurai Khas), भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु  छिनद्वार जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चावक्काट्

**चभक्कड** (अंग्रेजी भाय:Chavakkad), भारतयागु केरला राज्ययागु  थ्रिस्सुर जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  १४&nbsp;मिटर (४५&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चेचखाट

**चेचखाट** (अंग्रेजी भाय:Chechakhata), भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  जलपैगुढी जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चीकोनिधारा

**चीकोनिधारा** (अंग्रेजी भाय:Chekonidhara), भारतयागु आसाम राज्ययागु  जोर्हत जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चेलाद

**चेलाद** (अंग्रेजी भाय:Chelad), भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  बर्द्धमान जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चेम्मुमिआपेट

**चेम्मुमिआपेट** (अंग्रेजी भाय:Chemmumiahpet), भारतयागु आन्ध्र प्रदेश राज्ययागु  कुद्दपह जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चेनानी

**चेनानी** (अंग्रेजी भाय:Chenani), भारतयागु जम्मू व कश्मिर राज्ययागु  उधमपुर जिल्लायागु सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चेचाट

**चेचाट** (अंग्रेजी भाय:Chechat), भारतयागु राजस्थान राज्ययागु  कोता जिल्लायागु  सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ३३३&nbsp;मिटर (१०९२&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चीका

**चीका** (अंग्रेजी भाय:Cheeka), भारतयागु हरियाणा राज्ययागु  कैथल जिल्लायागु सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चेन्दमंगलम

**चेन्दमंगलम** (अंग्रेजी भाय:Chendamangalam), भारतयागु केरला राज्ययागु  इर्नाकुलम जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चेंगलपट्टु

**चेंगलपट्टु** (अंग्रेजी भाय:Chengalpattu), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु  कान्चीपुरम जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ३६&nbsp;मिटर (११८&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चेंगम

**चेंगम** (अंग्रेजी भाय:Chengam), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु  तिरुभनमलाई जिल्लायागु पञ्चायत-शासित सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  २७२&nbsp;मिटर (८९२&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## लिधंसा


पुचः:तिरूवण्‍णामलई जिल्ला
चेंगमनद

**चेंगमनद** (अंग्रेजी भाय:Chengamanad), भारतयागु केरला राज्ययागु  इर्नाकुलम जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चेरन्मादेवी

**चेरन्मादेवी** (अंग्रेजी भाय:Cheranmadevi), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु  तिरुनेलभेली जिल्लायागु पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चेरापुंजी

**चेरापुंजी** (अंग्रेजी भाय:Cherapunjee), भारतयागु मेघालय राज्ययागु  पूर्व खसि हिल्स जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चेर्थाला

**चेर्तला** (अंग्रेजी भाय:Cherthala), भारतयागु केरला राज्ययागु  अलपुझा जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चेन्नई

**चेन्नई** (अंग्रेजी भाय:Chennai), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु  चेन्नई जिल्लाया छगू नगर खः। चेन्नई तमिलनाडुया राजधानी व भारतया ४गू दकले तःधंगु नगर खः। सन् १९९६स्वया न्ह्यः थ्व नगरयात मद्रास पट्टिनम, मद्रास व चेन्नापट्टनमया नामं म्हसीकिगु या। चेन्नई बंगालया  खाडीया तटय् स्थित बंदरगाह शहरय् छगू खः। थ्यं-मथ्यं १कोटीया मनूल्या दूगु थ्व नगर हलिंया ३५गू दकले तःधंगु नगर खः। १७गू शताब्दीइ अंग्रेजतेसं चेन्नईयात थःगु अधीनय् लाकेधुंका थ्व नगर छगू प्रमुख नगर जूवन। चेन्नईयात दक्षिण भारतया प्रवेशद्वारया रुपय् कायेगु याः। चेन्नईया मरीना बीच हलिंया दकले ताःहाकःगु समुद्र तटय् छगू खः। चेन्नई तमिल संकिपा उद्योगया मूकुथि खः। थ्व संकिपा उद्योगयात कलीवुड धकाः म्हसीकिगु या। 

चेन्नईया अर्थव्यवस्था थीथी उद्योगय् निर्भर दु। थुकिलि अटोमोबाइल, सूचं प्रौद्योगिकी, हार्डवेयर दयेकेज्या, चिकित्सा क्षेत्र ला। भारतया गसाः व गसाःतेगु कुचाया लगभग ३५ प्रतिशत उत्पादन चेन्नईय् जुइ। 

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ९&nbsp;मिटर (२९&nbsp;फिट)।

## जनसंख्या
## स्रोत
चेन्नसमुद्रम

**चेन्नसमुद्रम** (अंग्रेजी भाय:Chennasamudram), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु  इरोद जिल्लायागु पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चेरुभन्नुर

**चेरुभन्नुर** (अंग्रेजी भाय:Cheruvannur), भारतयागु केरला राज्ययागु  कोझिकोडे जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चेटपेट

**चेटपेट** (अंग्रेजी भाय:Chetpet), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु  तिरुभनमलाई जिल्लायागु पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
## लिधंसा


पुचः:तिरूवण्‍णामलई जिल्ला
चेट्टिअरपट्टि

**चेट्टिअरपट्टि** (अंग्रेजी भाय:Chettiarpatti), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु  विरुधुनगर जिल्लायागु पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चेट्टिथंगल

**चेट्टिथंगल** (अंग्रेजी भाय:Chettithangal), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु  भेल्लोर जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
छचरौली

**छचरौली** (अंग्रेजी भाय:Chhachhrauli), भारतयागु हरियाणा राज्ययागु  यमुनानगर जिल्लायागु सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  २५८&nbsp;मिटर (८४६&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
छपर

**छपर** (अंग्रेजी भाय:Chhapar), भारतयागु राजस्थान राज्ययागु  चुरु जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ३०२&nbsp;मिटर (९९०&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
छप्रभाथ

**छप्रभाथ** (अंग्रेजी भाय:Chhaprabhatha), भारतयागु गुजरात राज्ययागु  सुरत जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
छप्रौली

**छप्रौली** (अंग्रेजी भाय:Chhaprauli), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  बाघपत जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  २४०&nbsp;मिटर (७८७&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
छर्रा रफतपुर

**छर्रा रफतपुर** (अंग्रेजी भाय:Chharra Rafatpur), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  अलिगढ जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चेवूर

**चेवूर** (अंग्रेजी भाय:Chevvoor), भारतयागु केरला राज्ययागु  थ्रिस्सुर जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
छतरी

**छतरी** (अंग्रेजी भाय:Chhatari), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  बुलंदशहर जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
छततन्र

**छततन्र** (अंग्रेजी भाय:Chhatatanr), भारतयागु झारखण्ड राज्ययागु  धनवाद जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
छत्रल आइ एन ए

**छत्रल आइ एन ए** (अंग्रेजी भाय:Chhatral INA), भारतयागु गुजरात राज्ययागु  गान्धीनगर जिल्लायागु सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
छत्रपुर

**छत्रपुर** (अंग्रेजी भाय:Chhatrapur), भारतयागु उडिसा राज्ययागु  गंजम जिल्लायागु सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
छाया

**छाया** (अंग्रेजी भाय:Chhaya), भारतयागु गुजरात राज्ययागु  पोर्बन्दर जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
छिन्द्वारा

**छिन्द्वारा** (अंग्रेजी भाय:Chhindwara), भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु  छिनद्वार जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ६७५&nbsp;मिटर (२२१४&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
छोरा

**छोरा** (अंग्रेजी भाय:Chhora), भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  बर्द्धमान जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
छोटा छिन्द्वारा (गोटेगांव)

**छोटा छिन्द्वारा (गोटेगांव)** (अंग्रेजी भाय:Chhota Chhindwara (Gotegaon)), भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु  नर्सिंहपुर जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
छोटा गोविन्दपुर

**छोटा गोविन्दपुर** (अंग्रेजी भाय:Chhota Gobindpur), भारतयागु झारखण्ड राज्ययागु  पुर्वी सिंहभुम जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
छोटा उदयपुर

**छोटा उदयपुर** (अंग्रेजी भाय:Chhota Udaipur), भारतयागु गुजरात राज्ययागु  भदोदरा जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
छोटी सद्री

**छोटी सद्री** (अंग्रेजी भाय:Chhoti Sadri), भारतयागु राजस्थान राज्ययागु  चित्तौरगढ जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
छुईखदान

**छुइखदन** (अंग्रेजी भाय:Chhuikhadan), भारतयागु छत्तीसगढ राज्ययागु  राजनन्दगाँव जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ३३७&nbsp;मिटर (११०५&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
विसापूर

**** महाराष्ट्र, भारतयागु छगु किल्ला खः।

## लिधंसा
छुटमलपुर

**छुटमलपुर** (अंग्रेजी भाय:Chhutmalpur), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  सहरन्पुर जिल्लायागु  सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  २७९&nbsp;मिटर (९१५&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चिचलिम

**चिचलिम** (अंग्रेजी भाय:Chicalim), भारतयागु गोवा राज्ययागु  दक्षिण गोवा जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चिच्ली

**चिच्ली** (अंग्रेजी भाय:Chichli), भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु  नर्सिंहपुर जिल्लायागु  सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ३४९&nbsp;मिटर (११४५&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चिचोली

**चिचोली** (अंग्रेजी भाय:Chicholi), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  नागपुर जिल्लायागु  सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ३०६&nbsp;मिटर (१००३&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चिदाम्बरम

**चिदाम्बरम** (अंग्रेजी भाय:Chidambaram), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु कड्डालोर जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः ३&nbsp;मिटर (९&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चिक बल्लपुर

**चिक बल्लपुर** (अंग्रेजी भाय:Chik Ballapur), भारतयागु कर्णाटक राज्ययागु  कोलार जिल्लायागु थाय्  खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
हरिश्चन्द्रगढ

**** महाराष्ट्र, भारतया छगु किल्ला खः। थ्व किल्ला पुणे, नाशिक व अहमदनगर जिल्लाया सीमाय् ला। थ्व किल्ला ४००० फुटया जाःय् ला व थ्व छगू गिरिदुर्ग ख।  

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
*महाराष्ट्र
चिखल्दरा

**चिखल्दरा** (अंग्रेजी भाय:Chikhaldara), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  अमरावती जिल्लायागु सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चीखली

**चीखली ** भारतया गुजरात राज्यया नवसारी जिल्लाया छगू सहर ख।

## भूगोल
थ्व थाय्‌या अक्षांश व देशान्तर क्रमशः  दु।थ्व थाय्‌या जाः १९&nbsp;मिटर (६२&nbsp;फिट) दु। 

## जनसंख्या
सन् २००स थ्व थाय्‌या जनसंख्या ६९५३ दु। 

## लिधंसा


पुचः:नवसारी जिल्ला
सिंहगढ

**** महाराष्ट्र, भारतयागु छगु किल्ला खः।
## लिधंसा
चिकोडी

**चिकोडी** (अंग्रेजी भाय:Chikodi), भारतयागु कर्णाटक राज्ययागु  बेलगाँव जिल्लायागु सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ६८३&nbsp;मिटर (२२४०&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चिक्रांड

**चिक्रांड** (अंग्रेजी भाय:Chikrand), भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  हुग्ली जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चिलकलुरिपेट

**चिलकलुरिपेट** (अंग्रेजी भाय:Chilakaluripet), भारतयागु आन्ध्र प्रदेश राज्ययागु  गुन्टुर जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चिल्कना सुल्तानपुर

**चिल्कना सुल्तानपुर** (अंग्रेजी भाय:Chilkana Sultanpur), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  सहरन्पुर जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चिकमगलुर

**चिक्मगलुर** (अंग्रेजी भाय:Chikmagalur), भारतयागु कर्णाटक राज्ययागु  चिकमागलुर जिल्लायागु थाय्  खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  १०३७&nbsp;मिटर (३४०२&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चिन्चनी

**चिन्चनी** (अंग्रेजी भाय:Chinchani), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  ठाणे जिल्लायागु  सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ९&nbsp;मिटर (२९&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चिन्चिनिम

**चिन्चिनिम** (अंग्रेजी भाय:Chinchinim), भारतयागु गोवा राज्ययागु  दक्षिण गोवा जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चिन्चोली

**चिन्चोली** (अंग्रेजी भाय:Chincholi), भारतयागु कर्णाटक राज्ययागु  गुल्बर्गा जिल्लायागु पञ्चायत-शासित सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ४६२&nbsp;मिटर (१५१५&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चिन्ना अनुपनदी

**चिन्ना अनुपनदी** (अंग्रेजी भाय:Chinna Anuppanadi), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु  मदुराय जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चिन्नाचौक

**चिन्नाचौक** (अंग्रेजी भाय:Chinnachowk), भारतयागु आन्ध्र प्रदेश राज्ययागु  कुद्दपह जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चिलोडा(नरोदा)

**चिलोडा(नरोदा)** (अंग्रेजी भाय:Chiloda(Naroda)), भारतयागु गुजरात राज्ययागु  गान्धीनगर जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चिल्ला सरोदा वंगर

**चिल्ला सरोदा वंगर** (अंग्रेजी भाय:Chilla Saroda Bangar), भारतयागु दिल्ली राज्ययागु  पूर्व जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चिन्नक्कम्पलयम

**चिन्नक्कम्पलयम** (अंग्रेजी भाय:Chinnakkampalayam), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु  इरोद जिल्लायागु पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
अवेस्तन भाषा

**अवेस्तन भाषा** पारसी धर्म ग्रन्थयागु भाषा खः। थ्व भाषा संस्कृतनाप ज्वः।
## ब्वथला

*प्रोटो-इरानी
**पूर्वी इरानी भाषात
***दक्षिणपूर्वी इरानी भाषा
****पुलां दक्षिणपूर्वी इरानी
*****अवेस्तान (विलुप्त) 
******पुलां अवेस्तान / गाथिक अवेस्तान (विलुप्त)
*******न्हू एवेस्तान / न्हू एवेस्तान (विलुप्त)

## वैदिक संस्कृतनाप स्वापू

अर्थ : अन्याम्ह शक्तिमान द्यः, शूरय् शूर मित्रयात जिं थःगु होत्र प्रस्तुत याना।

## स्वयादिसँ
* भाषा
चिन्नलपट्टी

**चिन्नलपट्टी** (अंग्रेजी भाय:Chinnalapatti), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु  दिन्दिगुल जिल्लायागु पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चिन्नामनुर

**चिन्नामनुर** (अंग्रेजी भाय:Chinnamanur), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु  थेनी जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ३७५&nbsp;मिटर (१२३०&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चिन्नभेदम्पट्टि

**चिन्नभेदम्पट्टि** (अंग्रेजी भाय:Chinnavedampatti), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु  कोइम्बाटोर जिल्लायागु पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चिन्तलभलसा

**चिन्तलभलसा** (अंग्रेजी भाय:Chintalavalasa), भारतयागु आन्ध्र प्रदेश राज्ययागु  भिजिअनगरम जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## लिधंसा
स्पेन्ता अमेशा

**स्पेन्ता अमेशा** (संस्कृत: *स्पन्द अमृत*) पारसी धर्म य् अमृतमयी ऊर्जा यागु नां खः। 

थुकिगु ६ रूप दु 
*३ द्य *वोहु मनह, आशा वहिष्ट, क्षत्र वैर्य* (संस्कृतय् *सुमनः, ऋत वसिष्ठ,  क्षत्र वैर्य*)    व 
*३ देवीत  *सपेन्त अर्मैति, हौर्वतत, अमरतत* (संस्कृतय् *स्पन्द अरमति, सार्वत्व, अमरत्व*)
चिन्तामणि

**चिन्तामणि** (अंग्रेजी भाय:Chintamani), भारतयागु कर्णाटक राज्ययागु  कोलार जिल्लायागु थाय्  खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ८६५&nbsp;मिटर (२८३७&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चिन्नासेकदु

**चिन्नासेकदु** (अंग्रेजी भाय:Chinnasekkadu), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु  थिरुभल्लुर जिल्लायागु सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ११&nbsp;मिटर (३६&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चिप्लुन

**चिप्लुन** (अंग्रेजी भाय:Chiplun), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  रत्नगिरि जिल्लायागु सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ७&nbsp;मिटर (२२&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
कृष्ण यजुर्वेद

**कृष्ण-यजुर्वेद** शुक्ल यजुर्वेद थें हे यजुर्वेदया छगू शाखा ख। वर्तमानय् कृष्ण यजुर्वेदया शाखाय् ४ संहिता -तैत्तिरीय, मैत्रायणी, कठ व कपिष्ठल उपलब्ध दु। कृष्ण यजुर्वेदय् मंत्रत नापं 'तन्त्रियोजक ब्राह्मण'तेत नं सम्मिश्रण यानातःगु दु। मंत्र तथा ब्राह्मणया एकत्र मिश्रण 'कृष्ण यजुः'या कृष्णत्व(हाकूगु) कारण ख तथा मंत्रतेगु विशुद्ध व अमिश्रित हे 'शुक्ल यजुष्'या शुक्लत्व (यचुगु) कारण ख। तैत्तरीय संहिता (कृष्ण यजुर्वेदया शाखा)यात 'आपस्तम्ब संहिता' नं धाइ। महर्षि पंतजलिद्वारा उल्लिखित यजुर्वेदया १०१ शाखाय् थ्व ईलय् केवल उपरोक्त न्यागु- वाजसनेय, तैत्तिरीय, कठ, कपिष्ठल व मैत्रायणी जक्क ल्यनाच्वंगु दु। यजुर्वेद स्वया उत्तरवैदिक युगया राजनीतिक, सामाजिक व धार्मिक जीवनया जानकारी थुकिलिं लुयावः। थ्व निता शाखातय्‌गु अंतर थ्व दु कि शुक्ल यजुर्वेद पद्य (संहिता)तेगु विवेचनात्मक सामग्री (ब्राह्मण) स्वया पृथक दु, गनकि कृष्ण यजुर्वेदय् निता हे उपस्थित दु। यजुर्वेदय् वैदिक अनुष्ठानया प्रकृतिइ विस्तृत चिन्तन दु व थुकिलि यज्ञ संपन्न याइपिं प्राथमिक ब्राह्मण व आहुति बीबिलय् प्रयुक्त मन्त्रय् गीति पुस्तिका नं तयातःगु दु। थ्व कथं यजुर्वेद यज्ञतेगु आधारभूत तत्त्वतेगु दकलय् सतिकं च्वंगु वेद ख। यजुर्वेद संहितात संभवतः अंतिम रचित संहिता ख, थ्व  ई. पू. निगु सहस्त्राब्दीया अंतं निसें प्रथम सहस्त्राब्दीया आरंभिक शताब्दितेगु दथुइ लूगु ख। 

## स्वयादिसँ
* हिन्दू धर्म
चिरक्कल

**चिरक्कल** (अंग्रेजी भाय:Chirakkal), भारतयागु केरला राज्ययागु  कन्नुर जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चिरला

**चिरला** (अंग्रेजी भाय:Chirala), भारतयागु आन्ध्र प्रदेश राज्ययागु  प्रकाशम जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ४&nbsp;मिटर (१३&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चिरगांव

**चिरगांव** (अंग्रेजी भाय:Chirgaon), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  झांसी जिल्लायागु सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चिर्मिरी

**चिर्मिरी** (अंग्रेजी भाय:Chirmiri), भारतयागु छत्तीसगढ राज्ययागु  कोरिया जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चिरिया

**चिरिया** (अंग्रेजी भाय:Chiria), भारतयागु झारखण्ड राज्ययागु  पश्चिमी सिंहभुम जिल्लायागु  सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ४७९&nbsp;मिटर (१५७१&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चितापुर

**चितापुर** (अंग्रेजी भाय:Chitapur), भारतयागु कर्णाटक राज्ययागु  गुल्बर्गा जिल्लायागु पञ्चायत-शासित सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ४०३&nbsp;मिटर (१३२२&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
शुक्ल यजुर्वेद

**शुक्ल यजुर्वेद**, यजुर्वेद यागु छगु शाखा खः। थुकिगु वर्णन व्यवस्थित दु। 

थुकिलि ४० अध्याय दु गुकिलि ४०गु ईशावास्य उपनिषद् खः।
अश्वमेध

**अश्वमेध** वैदिक धर्मया दकलय् महत्त्वपूर्ण राजशी संस्कारय् छगू ज्या ख। थुकिया वर्णन विस्तृत रुपय् यजुर्वेदय् यानातःगु दु (TS 7.1-5, VSM 22&ndash;25 थ्व शतपथ ब्राह्मणनाप स्वापू दूगु खँय् नं च्वयातःगु दु। ŚBM 13.1&ndash;5). ऋग्वेदय् नं सलःया बलिया बारेय् च्वयातःगु दु, विशेषयाना RV 1.162-163लि (गुकियात अश्वमेध धाइगु नं या), तर थुकियात यजुर्वेदय् थें संस्कारया रुपय् ब्वयातःगु मदु।

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* वेद

पुचः:वैदिक तजिलजि
चिर्कुण्ड

**चिर्कुण्ड** (अंग्रेजी भाय:Chirkunda), भारतयागु झारखण्ड राज्ययागु  धनवाद जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चिथोड

**चिथोड** (अंग्रेजी भाय:Chithode), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु  इरोद जिल्लायागु पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चित्रकूट

**चित्रकूट** (अंग्रेजी भाय:Chitrakoot), भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु  सत्ना जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चित्रकूट धाम (कार्वी)

**चित्रकूट धाम (कार्वी)** (अंग्रेजी भाय:Chitrakoot Dham (Karwi)), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  चित्रकूट जिल्लायागु सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चित्तरञ्जन

**चित्तरञ्जन** (अंग्रेजी भाय:Chittaranjan), भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  बर्द्धमान जिल्लायागु  सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  १५५&nbsp;मिटर (५०८&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चित्तौरगढ

**चित्तौरगढ** (अंग्रेजी भाय:Chittaurgarh), भारतयागु राजस्थान राज्ययागु  चित्तौरगढ जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ३९४&nbsp;मिटर (१२९२&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
श्रुति

**श्रुति** हिन्दू धर्म य् सर्वोच्च व सर्वोपरि धर्मग्रन्थतेगु मंका खः। थुकिलि प्येंगु वेद दु: ऋग्वेद, सामवेद, यजुर्वेद व अथर्ववेद । सकल वेदतेगु प्येंगु भाग दै : संहिता, ब्राह्मण-ग्रन्थ, आरण्यक व उपनिषद् । थ्व बाहेक ल्यं दुगु सकल हिन्दू धर्मग्रन्थ स्मृति यागु अन्तर्गत लाइ। श्रुति व स्मृतिय् छुं विवाद जुसा श्रुतियात मान्यता बी। 

वेदतेत श्रुति निगु कारणं धाई :
# थुकिलि परम्-ब्रह्म परमात्मा नं प्राचीन ऋषि यात वेकपिनिगु अन्तर्मनय् वेकपिं ध्यानमग्न जु बिले कनादिगु खः। वा श्रुति ईश्वर-रचित खः।
# वेद न्हापा च्वयातगु मदु, थुकित गुरुतेसं थगु शिष्यतेत न्येंका लुमंका तेगु परम्परा दुगु जुल।

पुचः:हिन्दू धर्म
पुचः:धर्मग्रन्थ

## शास्त्रय् दसु

**अष्टाध्यायी — प्रथमः अध्यायः**
१.२.३१ समाहारः स्वरितः ।
१.२.३२ तस्य=आदित उदात्तम् अर्ध-ह्रस्वम् ।
१.२.३३ एक-श्रुति दूरात् सम्बुद्धौ ।
१.२.३४ यज्ञ-कर्मणि=अ-जप-न्यूऋख-सामसु ।
१.२.३५ उच्चैस्तरां वा वषट्कारः ।

**उद्धवगीता ४**

गति उक्ति उत्सर्ग उपादानम् आनन्द स्पर्श लक्षणम्।
आस्वाद श्रुति अवघ्राणम् अहं सर्वेन्द्रिय इन्द्रियम्॥३६॥

पृथिवी वायुः आकाशः आपः ज्योतिः अहं महान्।

**ऋग्वेदादिभाष्यभूमिका (दयानन्दसरस्वतीविरचिता) — २. वेदोत्पत्तिविषयः**
इसी प्रकार ऋषियों ने भी वेदों को पढ़ा है। क्योंकि जब मरीच्यादि ऋषि और व्यासादि मुनियों का जन्म भी नहीं हुआ था, उस समय भी ब्रह्मादि के समीप वेद वर्तमान थे। इसमें मनु के श्लोकों की भी साक्षी है कि&mdash;&lsquo;पूर्वोक्त अग्नि, वायु, रवि और अङ्गिरा से ब्रह्माजी ने वेदों को पढ़ा था।&rsquo; जब ब्रह्माजी ने वेदों को पढ़ा था तो व्यासादि और हम लोगों की तो कथा क्या ही कहनी है!

### संहिताओं के वेद और श्रुति नामकरण में प्रयोजन
कथं वेद श्रुतिश्च द्वे नाम्नी ऋक्संहितादीनां जाते इति?

**ऋग्वेदादिभाष्यभूमिका (दयानन्दसरस्वतीविरचिता) — ४. वेदविषयविचारः**
##### अग्निहोत्र में द्रव्य, संस्कार और उनका उपयोग
अत्र पूर्वमीमांसायाः प्रमाणम्&mdash;
द्रव्यसंस्कारस्तु परार्थत्वात् फलश्रुतिरर्थवादः स्यात्॥ (मी॰सू॰४.३.१)
द्रव्याणां तु क्रियार्थानां संस्कारः क्रतुधर्मः स्यात्॥ (मी॰सू॰४.३.८)
अनयोरर्थः&mdash;द्रव्यं संस्कारः कर्म चैतत्त्रयं यज्ञकर्त्रा कर्त्तव्यम्। द्रव्याणि पूर्वोक्तानि चतुःसंख्याकानि सुगन्धादिगुणयुक्तान्येव गृहीत्वा तेषां परस्परमुत्तमोत्तमगुणसंपादनार्थं संस्कारः कर्त्तव्यः। यथा सूपादीनां संस्कारार्थं सुगन्धयुक्तं घृतं चमसे संस्थाप्याग्नौ प्रतप्य सधूमे जाते सति तं सूपपात्रे प्रवेश्य तन्मुखं बध्वा प्रचालयेच्च तदा यः पूर्वं धूमवद्वाष्प उत्थितः स सर्वः सुगन्धो हि जलं भूत्वा प्रविष्टः सन् सर्वं सूपं सुगन्धमेव करोति, त…

## लिधंसा
चित्रदुर्ग

**चित्रदुर्ग** (अंग्रेजी भाय:Chitradurga), भारतयागु कर्णाटक राज्ययागु  चित्रदुर्गा जिल्लायागु थाय्  खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ७३२&nbsp;मिटर (२४०१&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चित्तुर-थाथमङ्गलम

**चित्तुर-थाथमङ्गलम** (अंग्रेजी भाय:Chittur-Thathamangalam), भारतयागु केरला राज्ययागु  पल्लकड जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चोलल

**चोलल** (अंग्रेजी भाय:Chohal), भारतयागु पञ्जाब राज्ययागु  होसियारपुर जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चोलपुरम

**चोलपुरम** (अंग्रेजी भाय:Cholapuram), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु  थंजभुर जिल्लायागु पञ्चायत-शासित सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  १२३&nbsp;मिटर (४०३&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चोमू

**चोमू** (अंग्रेजी भाय:Chomu), भारतयागु राजस्थान राज्ययागु  जयपुर जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चूर्निक्करा

**चूर्निक्करा** (अंग्रेजी भाय:Choornikkara), भारतयागु केरला राज्ययागु  इर्नाकुलम जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चोपन

**चोपन** (अंग्रेजी भाय:Chopan), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  सोन्भद्र जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  १५९&nbsp;मिटर (५२१&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चोप्दा

**चोप्दा** (अंग्रेजी भाय:Chopda), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  जलगाँव जिल्लायागु सहर खः।

## भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।थ्व थाय्यागु उचाइ खः  १९०&nbsp;मिटर (६२३&nbsp;फिट)। 

## जनसंख्या
## स्रोत
चोरवाद

**चोरवाद** (अंग्रेजी भाय:Chorvad), भारतयागु गुजरात राज्ययागु  जुनागढ जिल्लायागु सहर इलाका खः।

## जनसंख्या
## स्रोत
चोटो हैबोर

**चोटो हैबोर** (अंग्रेजी भाय:Choto Haibor), भारतयागु आसाम राज्ययागु  नगाँव जिल्लायागु  सहर खः।

## जनसंख्या
## स्रोत