open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ननौता

**ननौता** (अंग्रेजी:Nanauta),  भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  सहरन्पुर जिल्लायागु छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय २५५&nbsp;मिटर (८३६&nbsp;फुट) च्वे ला। 

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं ननौता शहरयागु जनसंख्या १६,९९२ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात  ४७% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ५२% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ६०% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ४३% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया ननौता यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १८% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नन्द प्रयाग

**नन्द प्रयाग** (अंग्रेजी:Nand Prayag),  भारतया उत्तराञ्चल राज्यया चमोली जिल्लाया छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नन्द प्रयाग शहरयागु जनसंख्या १४३३ खः। थुकिली मिजंत ५६%, व मिसात  ४४% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७०% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७८% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ६१% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नन्द प्रयाग यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १३% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा


पुचः:उत्तराखण्ड
नन्दगांव, नाशिक जिल्ला

**नन्दगांव २** (अंग्रेजी:Nandgaon),  भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  नाशिक जिल्लायागु छगु सहर खः।

## भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ०&nbsp;मिटर (०&nbsp;फुट) च्वे ला। 

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नन्दगांव २ शहरयागु जनसंख्या २३,१९१ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात  ४८% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७२% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८०% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ६४% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नन्दगांव २ यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १४% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नन्गल देवात

**नन्गल देवात** (अंग्रेजी:Nangal Dewat),  भारतयागु भारतीय क्यापिटल टेरिटरी अफ दिल्ली राज्ययागु  दक्षिण पश्चिम जिल्लायागु छगु  सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नन्गल देवात शहरयागु जनसंख्या १३,१६८ खः। थुकिली मिजंत ५६%, व मिसात  ४४% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७३% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ५२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नन्गल देवात यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १४% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नन्गवरम

**नन्गवरम** (अंग्रेजी:Nangavaram),  भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  कपुर जिल्लायागु छगु पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नन्गवरम शहरयागु जनसंख्या १६,४२८ खः। थुकिली मिजंत ४९%, व मिसात  ५१% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६०% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७१% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ५०% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नन्गवरम यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १२% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नञ्जनगूडु

**नञ्जनगूडु** (अंग्रेजी:Nanjangud) भारतया कर्नाटक राज्यया  मैसुर जिल्लाया छगू नगर ख। थ्व नगरयात "दक्षिण काशी"या नामं नं म्हसीकिगु या। नञ्जनगूडु तालुकया मू कार्यालय दूगु थ्व  नगर "Temple Town"या नामं नं नांजा।

## भूगोल
थ्व नगरया अक्षांश व देशान्तर  दु।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय्‌ ६५७&nbsp;मिटर (२१५५&nbsp;फुट) च्वे ला। 

## जनसंख्या
भारतया सन् २००१या जनगणना कथं नञ्जगूडु नगरया जनसंख्या ४८,२२० दु। थुकिली मिजं ५१% व मिसा ४९% दु।

थ्व नगरया साक्षरता प्रतिशत ६८% दु गुकिलि मिजंतेगु साक्षरता ७४% दु व मिसातेगु साक्षरता ६३% दु। सकल भारतया साक्षरता प्रतिशत ५९.५% स्वया थ्व थाय्‌या साक्षरता अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ११% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा


## पिनेया स्वापू
* नञ्जनगूडुया च्वसु 

Image:Nanjanagudu 2.jpg |नञ्जनगूडु
Image:Srikanteshwara temple.jpg|श्रीकान्तेश्वर देगः


पुचः:मैसुर जिल्ला
नन्निलाम

**नन्निलाम** (अंग्रेजी:Nannilam),  भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  थिरुभरुर जिल्लायागु छगु पञ्चायत-शासित सहर खः।

## भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ७&nbsp;मिटर (२२&nbsp;फुट) च्वे ला। 

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नन्निलाम शहरयागु जनसंख्या ९८८० खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात  ५०% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७५% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८१% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ६८% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नन्निलाम यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १०% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नारायणगढ

**नारायणगढ** (अंग्रेजी भाषा:Narayangarh),  भारतया मध्य प्रदेश राज्यया मन्दसौर जिल्लाया छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## भूगोल
थ्व शहरया अक्षांश व देशान्तर  ख।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय्‌ ४३४&nbsp;मिटर (१४२३&nbsp;फुट) च्वे ला। 

## जनसंख्या
भारतया सन् २००१या जनगणना कथं नारायणगढ शहरया जनसंख्या १०,०७९ दु। थुकिलि मिजं ५१%, व मिसा  ४९% दु।

थनया साक्षरता प्रतिशत ६९% दु। मिजंतेगु साक्षरता ८०% दु व मिसातेगु साक्षरता ५८% दु। सकल भारतया साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नारायणगढया साक्षरता अप्व दु।

थ्व शहरया जनसंख्याय् १३% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नरसरावुपेट

**नरसरओपेट** (अंग्रेजी:Narasaraopet),  भारतयागु आन्ध्र प्रदेश राज्ययागु  गुन्टुर जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ५५&nbsp;मिटर (१८०&nbsp;फुट) च्वे ला। 

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नरसरओपेट शहरयागु जनसंख्या ९५,००२ खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात  ५०% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७२% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ५७% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नरसरओपेट यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ११% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नराथ

**नराथ** (अंग्रेजी:Narath),  भारतयागु केरला राज्ययागु  कन्नुर जिल्लायागु छगु  सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नराथ शहरयागु जनसंख्या १२,५५३ खः। थुकिली मिजंत ४८%, व मिसात  ५२% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ८०% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८४% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ७६% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नराथ यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १२% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नरौली

**नरौली** (अंग्रेजी:Narauli),  भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  मोरादाबाद जिल्लायागु छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय १८६&nbsp;मिटर (६१०&nbsp;फुट) च्वे ला। 

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नरौली शहरयागु जनसंख्या १६,६८२ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात  ४७% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत २५% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ३१% दु,  व मिसातेगु साक्षरता १८% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नरौली यागु साक्षरता  म्हो दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १९% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नरौरा

**नरौरा** (अंग्रेजी:Naraura),  भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  बुलंदशहर जिल्लायागु छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय १७४&nbsp;मिटर (५७०&nbsp;फुट) च्वे ला। 

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नरौरा शहरयागु जनसंख्या २०,३७६ खः। थुकिली मिजंत ५४%, व मिसात  ४६% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ५८% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ६५% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ४९% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नरौरा यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १४% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नरेन्द्र नगर

**नरेन्द्र नगर** (अंग्रेजी:Narendra Nagar),  भारतयागु उत्तराञ्चल राज्ययागु  तेह्री गढवाल जिल्लायागु छगु सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नरेन्द्र नगर शहरयागु जनसंख्या ४७९६ खः। थुकिली मिजंत ५९%, व मिसात  ४१% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ८२% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८६% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ७४% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नरेन्द्र नगर यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ११% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नर्खेद

**नर्खेद** (अंग्रेजी:Narkhed),  भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  नागपुर जिल्लायागु छगु सहर खः।

## भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ४६२&nbsp;मिटर (१५१५&nbsp;फुट) च्वे ला। 

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नर्खेद शहरयागु जनसंख्या २१,५३६ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात  ४९% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७२% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७७% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ६७% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नर्खेद यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १२% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नरसिंगढ

**नरसिंगढ** भारतयागु त्रिपुरा राज्ययागु  पश्चिम त्रिपुरा जिल्लायागु छगु  सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नरसिंगढ शहरयागु जनसंख्या ६८१९ खः। थुकिली मिजंत ५५%, व मिसात  ४५% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७१% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७८% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ६२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नरसिंगढ यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १०% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नर्सिंहगढ

**नर्सिंहगढ** (अंग्रेजी:Narsinghgarh),  भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु  राजगढ जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ४८३&nbsp;मिटर (१५८४&nbsp;फुट) च्वे ला। 

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नर्सिंहगढ शहरयागु जनसंख्या २७,६५७ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात  ४८% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६६% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७३% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ५७% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नर्सिंहगढ यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १५% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नसिरावाद

**नसिरावाद** (अंग्रेजी:Nasirabad),  भारतयागु राजस्थान राज्ययागु  अज्मेर जिल्लायागु छगु छाउनी सहर खः।

## भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ४२९&nbsp;मिटर (१४०७&nbsp;फुट) च्वे ला। 

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नसिरावाद शहरयागु जनसंख्या ४९,१११ खः। थुकिली मिजंत ५८%, व मिसात  ४२% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७५% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८४% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ६४% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नसिरावाद यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १३% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नस्रा

**नस्रा** (अंग्रेजी:Nasra),  भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  नादिया जिल्लायागु छगु  सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नस्रा शहरयागु जनसंख्या १०,५६० खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात  ५०% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७७% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८३% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ७२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नस्रा यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ९% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा


पुचः:पश्चिम बंगालयागु शहर
नत्‍थम

**नाथम** (अंग्रेजी:Natham),  भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  दिन्दिगुल जिल्लायागु छगु पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नाथम शहरयागु जनसंख्या २२,५३२ खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात  ५०% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६९% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७६% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ६१% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नाथम यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १२% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नसियानुर

**नसियानुर** (अंग्रेजी:Nasiyanur),  भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  इरोद जिल्लायागु छगु पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नसियानुर शहरयागु जनसंख्या ९९०२ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात  ४९% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६०% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७१% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ५०% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नसियानुर यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ९% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नरम्पल्लई

**नरम्पल्लई** (अंग्रेजी:Natrampalli),  भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  भेल्लोर जिल्लायागु छगु पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नरम्पल्लई शहरयागु जनसंख्या ९०७६ खः। थुकिली मिजंत ४९%, व मिसात  ५१% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७१% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७७% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ६४% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नरम्पल्लई यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १२% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नौधिया

**नौधिया** (अंग्रेजी:Naudhia),  भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु  सिद्धी जिल्लायागु छगु  सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नौधिया शहरयागु जनसंख्या ७१४३ खः। थुकिली मिजंत ५४%, व मिसात  ४६% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६९% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७७% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ५९% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नौधिया यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १५% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नौगवन सदत

**नौगवन सदत** (अंग्रेजी:Naugawan Sadat),  भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  ज्योतिबा फुले नगर जिल्लायागु छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नौगवन सदत शहरयागु जनसंख्या २७,०७५ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात  ४८% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ४४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ५१% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ३७% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नौगवन सदत यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १८% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नौपाल

**नौपाल** (अंग्रेजी:Naupala),  भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  हावरा जिल्लायागु छगु  सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नौपाल शहरयागु जनसंख्या ७१२३ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात  ४७% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६१% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ६७% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ५४% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नौपाल यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १३% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नौतन्वा

**नौतन्वा** (अंग्रेजी:Nautanwa),  भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  महाराजगञ्ज जिल्लायागु छगु सहर खः।

## भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ८९&nbsp;मिटर (२९१&nbsp;फुट) च्वे ला। 

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नौतन्वा शहरयागु जनसंख्या २९,२५९ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात  ४८% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६२% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७१% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ५२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नौतन्वा यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १७% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नवि मुम्बई

**नवि मुम्बई** (अंग्रेजी:Navi Mumbai),  भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  ठाणे जिल्लायागु छगु कर्पोरेसनाधीन इलाका खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नवि मुम्बई शहरयागु जनसंख्या ७०३,९४७ खः। थुकिली मिजंत ५६%, व मिसात  ४४% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७९% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ६७% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नवि मुम्बई यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १४% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा


पुचः:महाराष्ट्रयागु शहर
नवसारी

**नव्सरी** (अंग्रेजी:Navsari),  भारतयागु गुजरात राज्ययागु  नभसरी जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ९&nbsp;मिटर (२९&nbsp;फुट) च्वे ला। 

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नव्सरी शहरयागु जनसंख्या १३४,००९ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात  ४८% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७६% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८०% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ७२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नव्सरी यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ११% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नवादा

**नवदा** (अंग्रेजी:Nawada),  भारतयागु बिहार राज्ययागु  नवदा जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ८०&nbsp;मिटर (२६२&nbsp;फुट) च्वे ला। 

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नवदा शहरयागु जनसंख्या ८२,२९१ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात  ४७% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६५% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७१% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ५९% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नवदा यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १६% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नया बरद्वार

**नया बरद्वार** (अंग्रेजी:Naya Baradwar),  भारतयागु छत्तीसगढ राज्ययागु  जंजगिर-चम्पा जिल्लायागु छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नया बरद्वार शहरयागु जनसंख्या ६२२८ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात  ४९% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६६% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७७% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ५५% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नया बरद्वार यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १४% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नानेराथ

**नानेराथ** (अंग्रेजी:Nazerath),  भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  तूथुकुडी जिल्लायागु छगु पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नानेराथ शहरयागु जनसंख्या १६,९४३ खः। थुकिली मिजंत ४८%, व मिसात  ५२% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ८४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८५% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ८३% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नानेराथ यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १०% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नयाबजार

**नयाबजार** (अंग्रेजी:Nayabazar),  भारतयागु सिक्किम राज्ययागु  पश्चिम जिल्लायागु छगु सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नयाबजार शहरयागु जनसंख्या ९९६ खः। थुकिली मिजंत ५४%, व मिसात  ४६% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६५% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७४% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ५५% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नयाबजार यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १६% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नवधई दत्तापुकुर

**नवधई दत्तापुकुर** (अंग्रेजी:Nebadhai Duttapukur),  भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  उत्तर नीप्येंगु पर्गानत जिल्लायागु छगु  सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नवधई दत्तापुकुर शहरयागु जनसंख्या १९,८८२ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात  ४९% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७७% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८२% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ७३% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नवधई दत्तापुकुर यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ९% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा


पुचः:पश्चिम बंगालयागु शहर
नेदुमंगढ

**नेदुमंगढ** (अंग्रेजी:Nedumangad),  भारतयागु केरला राज्ययागु  थिरुभनन्थपुरम जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ६८&nbsp;मिटर (२२३&nbsp;फुट) च्वे ला। 

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नेदुमंगढ शहरयागु जनसंख्या ५६,१३८ खः। थुकिली मिजंत ४९%, व मिसात  ५१% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ८०% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८३% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ७७% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नेदुमंगढ यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ११% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा


पुचः:केरलायागु शहर
नीलंकरई

**नीलंकरई** (अंग्रेजी:Neelankarai),  भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  कान्चीपुरम जिल्लायागु छगु  सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नीलंकरई शहरयागु जनसंख्या १५,६८८ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात  ४८% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७०% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७७% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ६३% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नीलंकरई यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ११% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नीमच

**नीमच** (अंग्रेजी:Neemuch),  भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु  नीमुच जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नीमुच शहरयागु जनसंख्या १०७,४९६ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात  ४७% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७०% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७७% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ६२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नीमुच यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १४% ६ दं स्वया म्हो जु।

## यातायात
### रेलवे यातायात

**रतलाम पाखे वनिगु**

**चित्तौडगढ पाखे वनिगु**

## लिधंसा


पुचः:मध्य प्रदेशयागु शहर
नेल्लियलम

**नेल्लियलम** (अंग्रेजी:Nelliyalam),  भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  नीलगिरित जिल्लायागु छगु पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नेल्लियलम शहरयागु जनसंख्या ४२,४०० खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात  ५०% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८०% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ६७% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नेल्लियलम यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १३% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा


पुचः:तामिल नाडुयागु शहर
नेराल

**नेराल** (अंग्रेजी:Neral),  भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  रायगढ जिल्लायागु छगु  सहर खः।

## भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ४०&nbsp;मिटर (१३१&nbsp;फुट) च्वे ला। 

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नेराल शहरयागु जनसंख्या १४,७३९ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात  ४९% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७०% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७६% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ६४% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नेराल यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १३% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
न्यु ब्याराकपुर

**न्यु ब्याराकपुर** (अंग्रेजी:New Barrackpore),  भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  उत्तर नीप्येंगु पर्गानत जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं न्यु ब्याराकपुर शहरयागु जनसंख्या ८३,१८३ खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात  ५०% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७६% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ९०% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ६२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया न्यु ब्याराकपुर यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ७% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
ॐकार

**ॐकार** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
* दसु — **ॐकार**ं रथमारुह्यविष्णुं कृत्वाथ सारथिम्। 
* दसु — उच्छ्वसिते तमो भवति तमस आपो-ऽप्स्वङ्गुल्या मथिते मथितं शिशिरे शिशिरं मथ्यमानं फेनो भवति फेना-दण्डं भवत्यण्डाद्ब्रह्मा भवति ब्रह्मणो वायुः वायोर**ॐकार** **ॐकार**ात्सावित्रीसावित्र्या गायत्री गायत्र्या लोका भवन्ति। 
* दसु — **ॐकार**ार्थतया भातं तुर्य**ॐकार**ाग्रभासुरम्। 
* दसु — स एष ह्य**ॐकार**श्चतुष्पादश्चतुःशिरा-श्चतुर्थ्यर्धमात्रा स्थूलह्रस्वदीर्घप्लुत इति। 
* दसु — ॐ ॐ ॐ इति त्रिरुक्तश्चतुर्थःशान्तात्मा प्लुतप्रयोगे न सममित्यात्मज्योतिः सकृदावर्तव्य ॐ स एषसर्वान्प्राणान्सकृदुच्चारितमात्रः स एष ह्यूर्ध्वमुत्क्रामयतीत्य**ॐकार**ः। 

## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथं दु 
*नेपाल भाषा : 
*पालि : 
*हिन्दी : 
*खेँ भाषा : 
*बांग्ला भाषा : 
*मराठी भाषा : 
*भोजपुरी भाषा : 
*उडिया भाषा : 
*गुजराती भाषा : 
*मणिपुरी भाषा : 
*रोमानी भाषा : 
*पञ्जाबी भाषा : 
*आसामी भाषा : 
*मैथिली भाषा : 
*द्रविड भाषात : 
*मेमेगु भाषा: 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

## लिधंसा
नेवा तलई

**नेवा तलई** (अंग्रेजी:Newa Talai),  भारतयागु राजस्थान राज्ययागु  उदयपुर जिल्लायागु छगु  सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नेवा तलई शहरयागु जनसंख्या ४६६९ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात  ४७% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६९% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७८% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ५८% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नेवा तलई यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १३% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
निबडा

**निबडा** (अंग्रेजी:Nibra),  भारतया पश्चिम बंगाल राज्यया हावरा जिल्लाया छगु  सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं निब्रा शहरयागु जनसंख्या २२,२८८ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात  ४८% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७२% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७६% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ६९% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया निब्रा यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १४% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
निधौली कलन

**निधौली कलन** (अंग्रेजी:Nidhauli Kalan),  भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  इताह जिल्लायागु छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं निधौली कलन शहरयागु जनसंख्या ७५०० खः। थुकिली मिजंत ५५%, व मिसात  ४५% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ४८% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ५५% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ४०% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया निधौली कलन यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १७% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
निलक्‍कोट्टई

**निलक्कोट्टई** (अंग्रेजी:Nilakkottai),  भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  दिन्दिगुल जिल्लायागु छगु पञ्चायत-शासित सहर खः।

## भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ३२०&nbsp;मिटर (१०४९&nbsp;फुट) च्वे ला। 

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं निलक्कोट्टई शहरयागु जनसंख्या १९,६३० खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात  ५०% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७१% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७६% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ६६% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया निलक्कोट्टई यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १२% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
निवाडी

**निवारी** (अंग्रेजी:Niwari),  भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु  टिकांगढ जिल्लायागु छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं निवारी शहरयागु जनसंख्या २०,७११ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात  ४७% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६०% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ६९% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ५०% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया निवारी यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ७% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
निवारी (गाजीयावाद)

**निवारी २** (अंग्रेजी:Niwari),  भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  गाजीयाबाद जिल्लायागु छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय २१५&nbsp;मिटर (७०५&nbsp;फुट) च्वे ला। 

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं निवारी २ शहरयागु जनसंख्या ९९१९ खः। थुकिली मिजंत ५४%, व मिसात  ४६% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६२% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ६९% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ५५% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया निवारी २ यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १५% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
निजामावाद

**निजामावाद** (अंग्रेजी:Nizamabad),  भारतयागु तेलङ्गाना राज्ययागु  निजामाबाद जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ३९५&nbsp;मिटर (१२९५&nbsp;फुट) च्वे ला। 

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं निजामावाद शहरयागु जनसंख्या २८६,९५६ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात  ४९% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७१% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ५५% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया निजामावाद यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १३% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
निजामाबाद

**निजामाबाद** (अंग्रेजी:Nizamabad),  भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  आजमगढ जिल्लायागु छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ७२&nbsp;मिटर (२३६&nbsp;फुट) च्वे ला। 

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं निजामाबाद शहरयागु जनसंख्या १२,०९६ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात  ४८% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६०% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ६८% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ५१% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया निजामाबाद यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् २०% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
निङथोउखोङ

**निङथोउखोङ** (अंग्रेजी:Ningthoukhong),  भारतयागु मणिपुर राज्ययागु  विष्णुपुर जिल्लायागु छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं निङथोउखोङ शहरयागु जनसंख्या १०,४४६ खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात  ५०% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६७% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७५% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ५८% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया निङथोउखोङ यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १४% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नोखा

**नोखा** (अंग्रेजी:Nokha),  भारतयागु राजस्थान राज्ययागु  बिकानेर जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।
नोखा तहसील के अंदर ग्राम पंचायत काहिरा है उस ग्राम पंचायत की सभ्यता उस ग्राम पंचायत के लोगों के संस्कार उनकी मर्यादा देख कर हर व्यक्ति के हृदय को छू लेता है उसमें मोहल्ला का नाम सुरतपुरा है जिसमें श्री देव जसनाथ जी महाराज का मंदिर है और हर कोई यहां आता है बहुत ही बढ़िया जगह है लोगों का मेलजोल भाईचारा बहुत ही अच्छा है शंकर नाथ वार्ड पंच वार्ड नंबर 6 ग्राम पंचायत काहिरा के हैं

## भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ३२५&nbsp;मिटर (१०६६&nbsp;फुट) च्वे ला।

यहाँ नोखा के पास मुकाम स्थित श्री गुरु जम्भेश्वर भगवान क़ा विशाल मंदिर है जहाँ बिश्नोई समाज सहित सभी धर्मो के लोग माथा टेकने आते है .

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नोखा शहरयागु जनसंख्या ४९,७०४ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात  ४७% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ५८% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ६८% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ४८% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नोखा यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १९% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नोखा २

**नोखा २** (अंग्रेजी:Nokha),  भारतयागु बिहार राज्ययागु  रोह्तास जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नोखा २ शहरयागु जनसंख्या २२,३३८ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात  ४८% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ५३% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ६४% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ४२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नोखा २ यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १८% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नोक्पुल

**नोक्पुल** (अंग्रेजी:Nokpul),  भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  उत्तर नीप्येंगु पर्गानत जिल्लायागु छगु  सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नोक्पुल शहरयागु जनसंख्या ६६४७ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात  ४७% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ८१% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८५% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ७७% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नोक्पुल यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ९% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नोङपो

**नोङपोह** (अंग्रेजी:Nongpoh),  भारतयागु मेघालय राज्ययागु  रि भोइ जिल्लायागु छगु सहर खः।

## भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ४८५&nbsp;मिटर (१५९१&nbsp;फुट) च्वे ला। 

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नोङपोह शहरयागु जनसंख्या १३,१६५ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात  ४९% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६१% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ६३% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ५९% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नोङपोह यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् २१% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नोइडा

**नोइडा** (अंग्रेजी:Noida),  भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  गौतम बुद्ध नगर जिल्लायागु छगु  सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नोइडा शहरयागु जनसंख्या २९३,९०८ खः। थुकिली मिजंत ५५%, व मिसात  ४५% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६८% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७४% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ६१% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नोइडा यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १४% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा


मादरेचोद्रे

पुचः:उत्तर प्रदेशयागु शहर
उत्तरी Rly. कोलोनी

**उत्तरी Rly. कोलोनी** (अंग्रेजी:Northern Rly. Colony),  भारतया उत्तर प्रदेश राज्यया  कानपुर नगर जिल्लायागु छगु  सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं उत्तरी Rly. कोलोनी शहरयागु जनसंख्या २९,७०८ खः। थुकिली मिजंत ५६%, व मिसात  ४४% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६७% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७३% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ५९% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया उत्तरी Rly. कोलोनी यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १२% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
नोव्गांव

**नोव्गांव** (अंग्रेजी:Nowgaon),  भारतया मध्य प्रदेश राज्यया  छत्तरपुर जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नोव्गांव शहरयागु जनसंख्या ३३,०२४ खः। थुकिली मिजंत ५४%, व मिसात  ४६% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७२% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७९% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ६५% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नोव्गांव यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १५% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा


पुचः:मध्य प्रदेशयागु शहर
नुज्विद

Fields near Nuzvid
]]

**नुज्विद** (अंग्रेजी:Nuzvid),  भारतयागु आन्ध्र प्रदेश राज्ययागु  कृष्ण जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।

## भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ८८&nbsp;मिटर (२८८&nbsp;फुट) च्वे ला। 

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नुज्विद शहरयागु जनसंख्या ५०,३३८ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात  ४९% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६९% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७४% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ६३% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नुज्विद यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ११% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
न्योरिया हुसैनपुर

**न्योरिया हुसैनपुर** (अंग्रेजी:Nyoria Husainpur),  भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  पिलिभित जिल्लायागु छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं न्योरिया हुसैनपुर शहरयागु जनसंख्या १९,७८२ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात  ४८% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत २९% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ३७% दु,  व मिसातेगु साक्षरता २०% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया न्योरिया हुसैनपुर यागु साक्षरता  म्हो दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १६% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा
ॐ

***ॐ*** वा **𑑉** छगू धार्मिक चिं ख। थ्व चिं हिन्दू धर्म, बौद्ध धर्म, जैन धर्म व सिख धर्मय् छ्येलिगु या । थ्व चिं यक्व स्तोत्र, मन्त्र व वेद ब्वने स्वया न्ह्यः नं छ्येलिगु या। माण्डुक्य उपनिषद ॐया विवरणया निंतिं च्वयातःगु ग्रन्थ ख।  

## छ्येलेज्या
* दसु — **ॐ** नमो भगवते रुद्राय च बलाय च पाण्डरोचितभस्मानुलिप्तगायाय। 
* दसु — **ॐ** मथ मथ सर्व्वपथिकान् योसौ युगान्तकाले दिधक्षति इमां पूजां रौद्रमूर्त्तिः सहस्त्रांशुः। 
* दसु — **ॐ** नमो भगवते नीलकण्ठायेति। 
* दसु — **ॐ** ज्वल महामते हृदयाय गरुडविशलशिरसे। 
* दसु — **ॐ** श्रीगुरुभ्यो नमः। 

## लिधंसा
अङ्कुश

**अङ्कुश** धागु छगू कथंया ज्याब्वः ख। थ्व ज्याब्वः किसियात नियन्त्रणय् तय्‌तः छ्य्‌लिगु या। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 
## स्वया दिसँ
*ज्याभः

पुचः:ज्याभः
नुरपुर

**नुरपुर** (अंग्रेजी:Nurpur),  भारतयागु हिमाचल प्रदेश राज्ययागु  कांगडा जिल्लायागु छगु सहर खः।

## भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः  ।समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ६४३&nbsp;मिटर (२१०९&nbsp;फुट) च्वे ला। 

## जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नुरपुर शहरयागु जनसंख्या ९०४५ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात  ४८% दु।

थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७८% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८१% दु,  व मिसातेगु साक्षरता ७५% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नुरपुर यागु साक्षरता  अप्व दु।

थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ११% ६ दं स्वया म्हो जु।

## लिधंसा


पुचः:हिमाचल प्रदेशयागु शहर
अग्नि

**अग्नि** ऋगवेद अनुसार वेदिक सभ्यताया छम्ह महत्त्वपूर्ण देव ख। वय्‌कः मिया द्यः ख। नापं, वय्‌कः बलि काइम्ह द्यः नं ख। वय्‌कलं कयादिगु बलिया भोग मेमेपिं द्यःतयेसं याइगु व वय्‌कः बलिया संवाहक जक्क जूगु खँ हिन्दू ग्रन्थय् च्वयातःगु दु।

## ऋग्वेदय् अग्नि
ऋग्वेदय् दूगु **१०२८** सूक्तय् **२१८** सूक्त अग्निनाप स्वापू दु।  ऋग्वेदया प्रथम सूक्त थ्व कथं दु-

**अग्नि॒म् ई॑ळे पुरो॒हि॑तं यज्ञ॒स्य॑ देव॒म् ऋत्वि॒ज॑म् । होता॑रं रत्नधा॒त॑मम्**

थ्व सूक्तय् अग्नि स्तुति खनेदु। **अरणीमन्थनम्** थ्व द्यःयात सःतिगु वैदिक प्रक्रिया ख। थ्व  प्रक्रियया यज्ञादि ज्याय् निर्वाह याना अग्नि उत्पादन याइ। **मातरिश्वा**,**जातवेदाः** आदि थुकिया अपराणि नां ख ।

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* ऋग्वेद
* अग्नि पुराण

पुचः:वैदिक द्यः
पुचः:हिन्दू धर्म

## शास्त्रय् दसु

**अग्निपुराणम्**

**ऋग्वेदः सूक्तं १.१०५**
स नः सत्तो मनुष्वदा देवान्यक्षि विदुष्टरो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥१३॥
सत्तो होता मनुष्वदा देवाँ अच्छा विदुष्टरः ।
अग्निर्हव्या सुषूदति देवो देवेषु मेधिरो वित्तं मे अस्य रोदसी ॥१४॥
ब्रह्मा कृणोति वरुणो गातुविदं तमीमहे ।
व्यूर्णोति हृदा मतिं नव्यो जायतामृतं वित्तं मे अस्य रोदसी ॥१५॥

**ऋग्वेदः सूक्तं १.१२**
| previous   = सूक्तं १.११
 | next       = सूक्तं १.१३
 | notes      = दे. अग्निः, ६ प्रथमपादस्य (निर्मथ्याहवनीयौ) अग्नी। गायत्री।
}}

## लिधंसा
सलाइ बाकस

सलाइयात मुंका तइगु सन्दूक वा बाकसयात **सलाइ बाकस** धाइ। सलाइबाकस व सलाइ मि देकेयात दक्ले अप्व छ्येलिगु ज्याब्वःय् छगू ख। सलाइ बाकसया ब्याय् सलाइ नाप जाना मि देकेयात छगू विशेष भों तयातगु दइ। 
## स्वया दिसँ
*सलाइ
सलाइ

**सलाइ** धागु छगू मि देकेयात छ्य्‌लिगु वस्तु ख। सलाइ छगू सिं वा भोंया कथिया छगू कुनाय् फोस्फोरसया कम्पाउन्द तया देकातगु जुइ। 
## स्वया दिसँ
*सलाइ बाकस

पुचः:न्हि-न्हि छ्य्‌लिगु ज्याब्वः
अजः

मिखाय् उलिगु छगू हाकुगु वस्तुयात अजः धाइ।

पुचः:श्रृङ्गार
अजा

अबुया अबुयात अजा धाइ।
## स्वयादिसँ
*अजी
*अबु
*माँ

पुचः:परिवार
अञ्जलि

"**अञ्जलि**"या अर्थ थ्व जुइफु:
*संस्कृत खँग्वः; अर्थ : *divine offering*, थ्व मिसायागु नांया कथं नं छ्य्‌लातगु खनेदु।
* बौद्ध धर्म वा हिन्दू धर्मय् नमस्कारया शारीरिक हाउभाउया मेगु नां ।
पाहां

पाहां धयागु छगू थासय् च्वंम्ह मनू मेगु थासय्‌ वया च्वंगु अवस्थायाम्ह् मनूयात धाइ ।
## स्वयादिसँ
*परिवार

पुचः:परिवार
अतिदारूणमन्‌

**अतिदारूणमन्‌** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 
## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु 
*नेपाल भाषा : 
*हिन्दी : 
*खेँ भाषा : 
*बांग्ला भाषा : 
*मराठी भाषा : 
*भोजपुरी भाषा : 
*उडिया भाषा : 
*गुजराती भाषा : 
*मणिपुरी भाषा : 
*रोमानी भाषा : 
*पञ्जाबी भाषा : 
*आसामी भाषा : 
*मैथिली भाषा : 
*द्रविड भाषात : 
*मेमेगु भाषा: 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
अतिशयोक्ति

**अतिशयोक्ति** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयात काव्यया तिसाया कथं छ्यलीगु या। अतिशयोक्ति धयागु छुं नं खँयात व स्वयां अप्वः चरम वा नाटकीय कथं, सीकः वा मसीकः व्वयेगु ज्या खः। दबूप्याखनय् व काव्यय् थ्व छगू अलंकारिक उपकरण वा आकृति जुइफु, गुकियात तच्वःगु भावना ब्वलंकेगु वा तच्वःगु प्रभाव ब्वलंकेगु निंतिं छ्यली।

कलाय् अतिशयोक्तियात छुं खँय् बः बीत बाय् प्रभाव लाकेत छ्यली । साहित्यिक उपकरणया रुपय् अतिशयोक्ति काव्यय् यक्व छ्येलिगु या, व आकस्मिक भाषणय् यक्व खने दु। अतिशयोक्तिया छ्यलाबुलां छुं नं खँयात धात्थें स्वयां बांलाःगु बाय् बांमलाःगु धकाः वर्णन याइ। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। संस्कृत च्वखँ कुवलयानन्दय् थुकिया छ्यलाया छगू दसु थथे दु:
:**वापी कापि स्फुरति गगने तत्परं सूक्ष्मपद्मा-**
:**सोपानालीमधिगतवती काञ्चनीमैन्द्रनीली ।**
:**अग्रे शैल् सुकृतिसुगमौ चन्दनच्छन्नदेशो**
:**तत्रत्यानां सुलभममृतं संनिधानात्सुधांशोः ॥**

## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथं दु 
*नेपाल भाषा : अतिशयोक्ति 
*हिन्दी : अतिशयोक्ति 
*मलयालम: അതിശയോക്തി

## स्वया दिसँ
* दण्डी
* काव्यया तिसा

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
भूतकाल

**भूतकाल** व्याकरणय् छगू काल ख। थ्व काल आयागु ई स्वया न्हापायागु ई ख। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
भूतकाल निगु संस्कृत खँग्वः भूत व काल जाना बुगु खँग्वः ख। भूतया अ‍र्थ न्हापायागु व कालया अर्थ ई ख। अतः, भूतकाल धागु न्हापाया ई नाप स्वापू तइगु ख।
## स्वया दिसँ
*व्याकरण
अद्भुत रस

**अद्भुत रस** काव्यया ९गु रसय् छगु ख। थ्व रस विस्मय स्थाती भावया रस ख। सुनां विचाः मयाःगु वस्तु खनेबिलय् थ्व रस पिहां वइ। अलौकिक वस्तु दर्शन जुइबिलय् नं थ्व रस उत्त्पत्ति जुइ। थ्व रसयात भरतमुनिनं थःगु नाट्यशास्त्रम् ग्रन्थय् थ्व कथं यानातःगु दु- 

**यत्त्वतिशयार्थयुक्तं वाक्यं शिल्पं च कर्मरूपं वा।**
**तत्सर्वमद्भुतरसे विभावरूपं हि विज्ञेयम्॥**   
 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## स्वया दिसँ
* काव्य
* नवरस
अधिनियम

**अधिनियम** छगु कानुनी खँग्वः खः। व्यवस्थापिका संसदं पारित याःगु विधानयात अधिनियम धाइ। देय् व राज्य कथं थुकिया परिभाषा भिन्न जुइफु।  

दसुया निंतिं अमेरिकाय् सिनेट व हाउस निगुलिं सदनं छगू हे रुपय् विधेयक पारित जुइबलय् राष्ट्रपतियात हस्ताक्षर यायेत छ्वइ। यदि राष्ट्रपतिं हस्ताक्षर यात धाःसा थ्व कानून जुइ। कानूनयात एक्ट अफ कांग्रेस वा कांग्रेसया अधिनियम धाइ।  विधान धयागु कानूनया निंतिं हिलाबुलाकथं छ्यलीगु मेगु खँग्वः खः। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।  

## स्वया दिसँ
*विधान

## लिधंसा

पुचः:कानून
पुचः:विधान
अधिवेशन

**अधिवेशन** वा **सम्मेलन** धयागु छगू थीथी मनूतेगु छुं निश्चित कारणं मुनेगु ज्याझ्वः खः। आपालं, अधिवेशन छुं दिं तक जुइगु या, गुगु छगू विशेष विषयय् ग्वसाः ग्वइ, वा मंकाः रुचि दुपिं मनूतय्त छथासय् हइ। अधिवेशनय् मनूतेगु पुचलं मंका निर्णय कायेगु या। यद्यपि, अधिवेशनया उद्देश्य आपालं सहलह यायेगु ख व निर्णय मखु। 

## खँग्वःया उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## अधिवेशन व सम्मेलनया प्रकार
* प्राज्ञिक अधिवेशन: विज्ञान व प्राज्ञिकतेगु छगू ​​औपचारिक ज्याझ्वः गन अनुसन्धानकर्तातसें लिच्वः, कार्यशाला, व मेमेगु ज्याखँत न्ह्यब्वइ
* वार्षिक अधिवेशन: दँ-दच्छि जुइगु अधिवेशन
* कासा अधिवेशन: कासामितेगु धेधेबल्लाया मुनेज्या 
* च्वमिपिनिगु मुँज्या: च्वमिपिं इमिगु च्वयातःगु ज्याया समीक्षा यायेत व भिंकेगु सुझाव बीत मुनी ।
* शैक्षिक अधिवेशन: अभिभावकतेगु ग्रेड व ब्वनेकुथिया प्रदर्शनया खँय् सहलह यायेत मस्तय् गुरुलिसे मुँज्या
* शान्ति सम्मेलन: द्वन्द्व अन्त्य यायेगु कूटनीतिक बैठक
* पत्रकार सम्मेलन: घोषणा यानातःगु खँया खँय् न्ह्यसःया अपेक्षालिसें प्रेस(प्रिन्ट, रेडियो, टेलिभिजन)यात घोषणा
* ब्यवसायिक सम्मेलन: बियातःगु विषय बाय् पेशाय् ब्यवसायिकतय् गु मुँज्या गुकिं स्वापू दुगु खँ बाय् विकासया खँ ल्हाइ।
* समाधान सम्मेलन: मुद्दाय् वादी व प्रतिवादी दथुइ जुइगु बैठक, गुकी इमिसं मुद्दा चले मयासे थःगु विवाद समाधान यायेगु कुतः याइ।
* ब्यापार मेला बाय् ब्यापार सम्मेलन
* असम्मेलन बाय् खुल्ला थासय् सम्मेलन: पारम्परिक सम्मेलनया छगू बाय् यक्वं पक्षयात त्वःतेगु कुतः याइगु ब्वतिकाःपिंसं न्ह्याकीगु मुँज्या

## स्वया दिसँ
*सभा

पुचः:मुंज्या
अधिष्ठान

**अधिष्ठान** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःया छ्यला बज्रयान बुद्ध धर्मय् खनेदु। बुद्ध धर्मय् अधिष्ठान बुद्ध, बोधिसत्व, गुरुपाखें कायेफइगु आशिर्वाद वा प्रेरणा खः। थ्व बुद्ध धर्मया वज्रयान कचा नाप स्वापू दूगु खँग्वः ख। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथं दु 
*नेपाल भाषा : अधिष्ठान
*संस्कृत : अधिष्ठान
*सँदेय् भाय्: བྱིན་རླབས (जिनलाप)
*जापानी भाषा : 加持 (काजि)
*थाइ भाषा : อธิษฐาน (अधिषठान वा अतिथान)
* चिनिया लिपिइ: 受持 (सोउ चि)

## स्वया दिसँ
*बुद्ध धर्म

पुचः:बुद्ध धर्म
अधोमुखश्वानासन

**अधोमुखश्वानासन** छगू योगया आसन ख। 

## नां
थ्व खँग्वः संस्कृत खँग्वः अधो(क्वे), मुख (ख्वा), श्वान (खिचा) व आसन स्वाना दयावःगु खँग्वः ख। थ्व आसनय् प्यपां चुया ख्वा क्वे स्वया योग याइगुलिं थुकियात अधोमुखश्वानासन धाःगु ख।

## स्वया दिसँ
* योग

पुचः:योग आसन
अध्यादेश

**अध्यादेश** छगु वैधानिक खँग्वः ख। थ्व संसदं पारित मयासें देय्या शक्ति केन्द्रं पारित याइगु नियम ख। अंग्रेजीइ थुकियात Ordinance धाइ। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## दसु
थीथी देसय् अध्यादेशयात थीथी कथं छ्यलीगु याः
* अध्यादेश (बेल्जियम): ब्रसेल्स संसद बाय् साझा सामुदायिक आयोगं पारित याःगु कानून
* अध्यादेश (भारत), भारतया राष्ट्रपतिद्वारा संघीय मन्त्रिपरिषदया सिफारिसय् जारी याइगु अस्थायी कानून
* आपतकालीन अध्यादेश (मलेसिया), मलेशियाया संविधान अन्तर्गतया छताजिया आपतकालीन उजं
* अध्यादेश (विश्वविद्यालय), युनाइटेड किंगडम विश्वविद्यालयया आन्तरिक विधानया छगू विशेष पुचः
* गृहयुद्धया इलय् इंग्ल्याण्डय् शाही सहमति मदयेक संसदं पारित याःगु छझ्वः कानूनयात थःगु हे अध्यादेशया कथं काइगु या
* हङकङया विधायन परिषदं दयेकूगु विधान।
* थीथी देसय् जुजुतेसं थःगु हे अधिकारय् जारी याइगु राजकीय आदेशयात कानूनी कथं अध्यादेश धकाः पारित याइ
* संघीय कार्यकारी परिषदं पारित याःगु अष्ट्रेलियाली राजधानी क्षेत्र व उत्तरी क्षेत्रया अष्ट्रेलियाली भूभागया निंतिं प्रतिनिधित्व यानातःगु विधान 
* स्थानीय अध्यादेश, नगर पालिका वा मेगु स्थानीय तहं दयेकूगु कानून
* नर्थवेस्ट अर्डिनेन्स: जुलाइ १३, १७८७स नर्थवेस्ट टेरिटरी दयेकीगु संयुक्त राज्य अमेरिकाया कन्फेडेरेसनया कांग्रेसया छगू ऐन
* अध्यादेश XX, पाकिस्तानय् पारित जूगु छगू कानून गुकिं अहमदी मुस्मांतय् त मुस्मां धकाः म्हसीके मब्यु।
* १३११ या अध्यादेश, इङ्गल्यान्दया जुजु एडवर्ड द्वितीययात लागु याःगु नियमया छझ्वः
* फ्रान्सेली सरकारय् अर्डरनेन्स (Ordonnance) सामान्यतया विधान कानूनया निंतिं आरक्षित लागाय् कार्यकारीं पारित याइगु नियम ख

## स्वया दिसँ
*विधान

पुचः:विधान
अध्यापयितुं

**अध्यापयितुं** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 
## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु 
*नेपाल भाषा : 
*हिन्दी : 
*खेँ भाषा : 
*बांग्ला भाषा : 
*मराठी भाषा : 
*भोजपुरी भाषा : 
*उडिया भाषा : 
*गुजराती भाषा : 
*मणिपुरी भाषा : 
*रोमानी भाषा : 
*पञ्जाबी भाषा : 
*आसामी भाषा : 
*मैथिली भाषा : 
*द्रविड भाषात : 
*मेमेगु भाषा: 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
अनन्त

**अनन्त** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःया अर्थ अन्त मदूगु अवस्था ख। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
* दसु — **अनन्त**ो भगवान् विष्णुः शक्तिमान् पुरुषोत्तमः। 
* दसु — **अनन्त** एव भगवान् वासुदेवः सनातनः। 
* दसु — **अनन्त** एव भगवान् देवः संकर्षणोऽच्युतः। 
* दसु — 28**अनन्त** एव भगवान् प्रद्युम्नः पुरुषोत्तमः। 
* दसु — **अनन्त** एव भगवाननिरुद्धो भवत्युत। 

## स्वया दिसँ
*अल्याख

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

## लिधंसा
एज अफ एम्पायर्स २: द एज अफ किंग्स

**एज अफ एम्पायर्स २: द एज अफ किंग्स** छगु मध्यकालीन युगयागु पृष्ठभूमियु रियल-टाइम स्ट्र्याटेजी कम्प्युटर कासा खः। थुकियागु उलेज्या १९९९य् जुल व थ्व एज अफ एम्पायर्स सिरिजयागु निगुगु कासा खः। थुकियागु देकेज्या एन्सेम्बल स्टुडियोज् नं यात धाःसा प्रकाशन माइक्रोसफ्ट नं यात। थुकियागु बनेज्या बांलागुलिं थुकिगु तने-प्याक *[[एज अफ एम्पायर्स २: द कन्क्वेररस् एक्स्पान्सन]]*यागु नं देकेज्या जुल, व छगु *गोल्ड एडिसन* नं उलेज्या जुल गुकिलि थ्व निगु कासा नापं एज अफ एम्पायर्स ३ नं तनातगु दु। 

## पिनेयागु स्वापूतः
*Official Website
*GameFAQs' section on ''Age of Empires II''
*''Age of Empires'' Union
*Collection of reviews of ''Age of Empires II: The Age of Kings''
*Gamespot's section on ''The Conquerors'' Expansion
*GTADS: Open Source ''Age of Empires'' Matchmaker
*Strategies and Guides
*GamePark AoEII online matchmaking

पुचः:कासा
अनार्य

**अनार्य** हिन्दू धर्म ग्रन्थ कथं आर्य जाति व सनातन धर्म पालना मयाइपिं मनुत ख।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। थ्व खँग्वः निगु संस्कृत खँग्वः "अन्" व "आर्य" जाना दयावगु खँग्वः ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## स्वया दिसँ
*हिन्दू धर्म

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

## शास्त्रय् दसु

**अथर्ववेदः — काण्डं ३ — सूक्तम् १५**
स नः प्रजास्वात्मसु गोषु प्राणेषु जागृहि ।। अथ.३.१५.७
 “विशः आर्याः" द्वारा होने वाले उक्त वाणिज्य के अतिरिक्त एक अनार्य प्राणों द्वारा होने वाले व्यापार का भी वेद में उल्लेख है। आर्य व्यापार में जहां प्रपणन और प्रतिपणन होता है वहां अनार्यव्यापार को पणन कहा जाता है और उसको करने वाले "पणयः ' कहे जाते हैं जो वस्तुतः अनार्य अथवा आसुरी प्राणों के प्रतीक हैं। ये पणयः ' नामक असुर देवों की गायों को चुराने वाले तस्कर हैं ।  -  वेदों में अन्तरिक्ष पर्यायों का प्रतीकवाद (अरुणा शुक्ला)
}}

**अभिज्ञानशाकुन्तलम् — पञ्चमोऽङ्कः**
::  प्रागन्तरिक्षगमनात्स्वमपत्यजात
::  मन्यैर्द्विजैः परभृताः खलु पोषयन्ति ॥२२॥
शकुन्तला- (सरोषम्) अनार्य, आत्मनो हृदयानुमानेन प्रेक्षसे । क इदानीमन्यो
::  धर्मकञ्चुकप्रवेशिनस्तृणच्छन्नकूपोपमस्य तवानुकृतिं प्रतिपत्स्यते ?
राजा- (आत्मगतम्) सन्दिग्धबुध्दिं मां कुर्वन्नकैतव इवास्याः कोपो

**अभिज्ञानशाकुन्तलम् — सप्तमोऽङ्कः**
तापसी- कस्तस्य धर्मदारपरित्यागिनो नाम सङ्कीर्तयितुं चिन्तयिष्यति ?
राजा- (स्वगतम्) इयंखलु कथा मामेव लक्ष्यीकरोति । यदि तावदस्य
::  शिशोर्मातरं नामतः पृच्छामि अथवा अनार्य परदारव्यवहारः ।
:::: (प्रविश्य मृन्मयूरहस्ता)
तापसी - सर्वदमन, शकुन्तलावण्यं प्रेक्षस्व ।

**ऋग्वेदादिभाष्यभूमिका (दयानन्दसरस्वतीविरचिता) — २३. वर्णाश्रमविषयः**
**भाषार्थ** **-** अब वर्णाश्रमविषय लिखा जाता है। इस में यह विशेष जानना चाहिए कि प्रथम मनुष्य जाति सब की एक है, सो भी वेदों से सिद्ध है, इस विषय का प्रमाण सृष्टिविषय में लिख दिया है। तथा 'ब्राह्मणोऽस्य मुखमासीत्' यह मन्त्र सृष्टिविषय में लिख चुके हैं, वर्णों के प्रतिपादन करने वाले वेदमन्त्रों की जो व्याख्या ब्राह्मण और निरुक्तादि ग्रन्थों में लिखी है, वह कुछ यहां भी लिखते हैं-
मनुष्य जाति के ब्राह्मण, क्षत्रिय, वैश्य, शूद्र ये वर्ण कहाते हैं। वेदरीति से इन के दो भेद हैं-एक आर्य्य और दूसरा दस्यु। इस विषय में यह प्रमाण है कि 'विजानीह्यार्य्यान्ये च दस्यवो॰' अर्थात् इस मन्त्र से परमेश्वर उपदेश करता है, कि हे जीव! तू आर्य अर्थात् श्रेष्ठ दस्यु अर्थात् दुष्टस्वभावयुक्त डाकू आदि नामों से प्रसिद्ध मनुष्यों के ये दो भेद जान ले। तथा 'उत शूद्रे उत आर्ये' इस मन्त्र से भी आर्य ब्राह्मण क्षत्रिय वैश्य और अनार्य अर्थात् अनाड़ी जो कि शूद्र कहाते हैं, ये दो भेद जाने गये हैं। तथा 'असुर्या नाम ते लोका॰…

## लिधंसा
अनित्य

**अनित्य** धाःगु छगू सस्कृत खँग्वः ख। थ्व खँग्वःयात आपालं बौद्ध धर्मय् छ्येलिगु या।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
अनित्य धाःगु खँग्वः "अ" व "नित्य" जानाः दूगु खँग्वः ख। थ्व खँग्वया अर्थ न्ह्याबिलें मदइगु व नाश जुया वनिगु ख। बौद्ध धर्म कथं थ्व सकल हलिम अनित्य ख। थ्व विचा कथं भौतिक संसारया फुक्कं चीज छन्हु विनास जुया वनि।  

## स्वया दिसँ
*बौद्ध धर्म

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

पुचः:बुद्ध धर्म