दया शाक्य

**दयारत्न शाक्य** (च्वमि नां: दरशा नेवामि) छम्ह नांजाम्ह भाषाविद्, च्वमि, अनुवादक, व प्राज्ञ खः। वय्कलं नेपालभाषा व नेपाःया मेमेगु भाय् व संस्कृतिया विकास व अनुसन्धानय् तःधंगु योगदान बियादीगु दु। वय्कः अमेरिकाया ओरेगन राज्यय् च्वनादी।

## प्रारम्भिक जीवन व शिक्षा
दयारत्न शाक्यया जन्म येँया ङत त्वालय् जूगु खः। वय्कःया मांया नां तेजमाया शाक्य व अबुया नां मोतिकाजी शाक्य खः। वय्कलं भारतया कालिम्पोङ कलेजं मनोविज्ञान, दर्शनशास्त्र, राजनीति शास्त्र व साहित्यय् स्नातक यानादिल। वयां लिपा वय्कलं त्रिभुवन विश्वविद्यालयपाखें भाषा व साहित्यय् स्नातकोत्तर यानादिल। लिपा अमेरिकाया ओरेगन विश्वविद्यालय (University of Oregon) पाखें भाषाविज्ञानय् (Linguistics) स्नातकोत्तर यानादिल। वय्कलं नेपालभाषा, खँय् भाय्, अंग्रेजी, उर्दूं व तिब्बती भाय् ल्हानादी धाःसा संस्कृत व जर्मन भाय् नं ब्वनादीफै।

## प्राज्ञिक व भाषिक योगदान
वय्कलं भाषाविद् कथं अमेरिकाया थीथी कलेज गथेकि लेन कम्युनिटी कलेज (LCC), पोर्टल्याण्ड कम्युनिटी कलेज (PCC) व माउन्ट हुड कम्युनिटी कलेज (MHCC) य् ब्वंकेज्या यानादीगु दु। वय्कलं नेवाः विज्ञान (Journal of Newar Studies) धाःगु अनुसन्धानात्मक पत्रिकाया सम्पादन यानादीगु दु। थ्व नापं वय्कलं 'वया प्वाथय् दु', 'नेवाः भाय् लर्नर' (Newah Bhaye Learner), 'नेवारोलोजी म्याटर्स' (Newarology Matters) थेंज्याःगु सफूत च्वयादीगु दु। वय्कलं नेवाः अर्गनाइजेसन अफ अमेरिका (NOA) या न्वकु व नेपलिज एसोसिएसन अफ ओरेगन (NAO) या नायः जुयाः नं ज्या यानादीगु दु। अथे हे वय्कः वर्ल्ड नेवाः अर्गनाइजेसन (WNO) या संस्थापक दुजः खः।

## बन्दिपुरया नेपालभाषा (सफू)
वय्कलं च्वयादीगु 'बन्दिपुरया नेपालभाषा' (Bandipur Dialect of Nepal Bhasa) छगू महत्वपूर्णगु सफू खः। थ्व सफू नेपाल संवत ११४१ (सन् २०२१) स कुतः पिकाक, ख्वपपाखें पिदंगु खः। थ्व सफूया मू २०० तका (US $ 9.95) खः व थुकिया आइएसबिएन (ISBN) ल्याः 978-9937-750-17-2 दु। सफूया दुनेया खँ थ्व कथं दु:

थ्व सफुती बन्दिपुरया नेपालभाषाया ध्वनि विज्ञान (Phonology) व रूप विज्ञान (Morphology) या दुग्यंगु अध्ययन यानातःगु दु।

सफुती बन्दिपुरय् ल्हाइगु नेपालभाषायात ख्वप नेपालभाषाया पुलांगु (conservative) रुप कथं क्यनातःगु दु।

थ्व भाषिकाय् 'ङ' (Velar Nasal) आखःया छ्येलेज्या आःतकं सुरक्षित दुगु खँ सफुती क्यनातःगु दु, गुगु यें-यलय् लोप जुइधुंकल।

मा आखः (Vowels) व बा आखः (Consonants) या तुलनात्मक अध्ययन यानाः यें-यल भाय् नाप दुगु पाःगु खँ न्ह्यब्वयातःगु दु।

बन्दिपुर भाषिकाय् सजीव व निर्जीव ब्वथला ग्वः (Classifier) या छ्येलेज्या यें-यल स्वया भचा पाःगु खँ न्ह्यब्वयातःगु दु।

सफुती क्रिया रुपायन (Verb Morphology) अन्तर्गत बन्दिपुर भाषिकाय् क्रियाया न्याथी ब्वथला दुगु खँ क्यनातःगु दु।

सफुती क्रियाया रुप हिलाबुला जुइबलय् परभूतय् बा आखः देतना वइगु (Consonant Gemination) विशेषता दुगु खँ स्पष्ट यानातःगु दु 

नापं, थीथी खँग्वःया रुप गथेकि 'च्वन' यात 'चुन्न', 'नल' यात 'नयेन्न', 'ग्यात' यात 'ग्यात्त' धाइगु खँ सफुती बियातःगु दु।

सफुती खँय् भासं त्यासा कयातःगु खँग्वःत व क्रियातय्गु धलः नं दुथ्याकातःगु दु।

थ्व भाषिकाय् सर्वनामया बहुवचन दयेकेत '-पुं' स्वाइगु या (गथेकि: जिपुं, छपुं, वपुं) धाइगु खँ दुथ्याकातःगु दु।

सफुती 'मदु' धाइगु खँग्वःयात बन्दिपुर भासय् 'मरु' धाइगु खँ च्वयातःगु दु।

अथे हे 'लः' यात 'नाः' धाइ धाःसा 'कःनि' यात 'लः' धाइगु खँ नं क्यनातःगु दु।

न्ह्यसः पिज्वइगु खँग्वःत गथेकि 'छु', 'गुबले', 'सु' आदि बन्दिपुर भाषिकाय् गथे छ्यली धइगु खँ नं थन न्ह्यथनातःगु दु।

सफू अंग्रेजी व नेपालभाषा निगुलिं भासं च्वयातःगु दु, गुकिं यानाः भाय् थुइकेत अःपुइ।

थ्व सफुती बिमल ताम्राकार व मोहनबहादुर कायस्थजुं थःगु खँ तयादीगु दु।

## सिरपा व सम्मान
दयारत्न शाक्यजुयात वय्कःया योगदानया निंतिं थीथी सिरपा व सम्मानं हनाकातःगु दु। सन् २००१ स वय्कलं भाषा व संस्कृतिया संरक्षण याःगुलिं 'फाइनेस्ट एक्जेम्प्लरी भोलुन्टियर अवार्ड' (Finest Exemplary Volunteer Award) प्राप्त यानादीगु खः। अथे हे पोर्टल्याण्ड नगरं वय्कःयात 'वी आर पोर्टल्याण्ड अवार्ड' (We are Portland Award) नं बियाः सम्मान याःगु दु।

## लिधंसा


पुचः:नेपालभाषा