open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
महीकृते

**महीकृते** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
* दसु — अपि त्रैलोक्यराज्यस्य हेतोः किं नु **महीकृते**। 
* दसु — अपि त्रैलोक्यराज्यस्य हेतोः किं नु **महीकृते**। 
* दसु — अपि त्रैलोक्यराज्यस्य हेतोः किं नु **महीकृते**। 
* दसु — अपि त्रैलोक्यराज्यस्य हेतोः किं नु **महीकृते**। 

## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु 
*नेपाल भाषा : 
*पालि : 
*हिन्दी : 
*खेँ भाषा : 
*बांग्ला भाषा : 
*मराठी भाषा : 
*भोजपुरी भाषा : 
*उडिया भाषा : 
*गुजराती भाषा : 
*मणिपुरी भाषा : 
*रोमानी भाषा : 
*पञ्जाबी भाषा : 
*आसामी भाषा : 
*मैथिली भाषा : 
*द्रविड भाषात : 
*मेमेगु भाषा: 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

## लिधंसा
अल्टिप्लानो

ई आं श्आंआण्ट्ःआ आण्ड् ई आं ॓ऊऍऍण् ऑफ् ट्ःऍ वॉऋळ्ड्!!!!! ञॅश्ञ ञॅश् ञॅश् ञॅश् ञॅश्!!! ंआॠआ श्ःआऋपॉव्आ ईश् ॓ऊणऍऍण् ऑफ् ट्ःऍ वॉळऋळ्ड् वीट्ः ंऍ!!! ञॅश् ञॅश् ञॅश् ञॅश्!!!!!!

श्ःऍ ट्आ़ऍश् आ ळॉट् ऑफ् पी॰टूऋऍश् ऑफ् ःऍऋ डॉङ्. वॅ ःआवॅ आ श्ःॠण्ङ् टॉ ःईं ईण् ऑऊट् ब्आशंऍण्ट् ॰ळॉशॅट्!!!!
पौ

**पौ** धाम्ह माँया दाजु किजा ख। 
## स्वया दिसँ
*परिवार

पुचः:परिवार
डेविड क्यामरन

200px|thumb|right
## डेविड क्यामरन

डेविड क्यामरन बेलायत या कन्जर्भेतिव पार्टी या नायो ख |
गोर्डन ब्राउन

thumb|right|गोर्डन ब्राउन
गोर्डन ब्राउन बेलायत या प्रधान मन्त्रि व लेबर पार्टि या नायो ख |
मानसिक

**मानसिक** धाःगु मनुया मननाप स्वापू दूगु विषय ख। 

## स्वया दिसँ
*साइकियाट्री
लेबर पार्टि

बेलायत या छगु मु पार्टि ख | थ्व पर्टि या नायो बेलायत या प्रधान मन्त्रि गोर्डन ब्राउन ख |
माला

**माला** छगू प्रकारया परम्परागत ज्याभः ख।

## स्वयादिसँ
*नेवाः ज्याभः

पुचः:नेवाः ज्याभः
मालिनी

**मालिनी** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःया यक्व रुप व छ्येला दु। 

## उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
## छ्येला
### छन्द
* मालिनी छगू छन्दया नां ख। थ्व छन्दय् प्रतिचरण आखःल्या १५ग्वः जुइ। वृत्तरत्नाकरय् च्वयातःगु दु  

ननमयययुतेयं मालिनी भोगिलोकै:।- केदारभट्टकृत- वृत्तरत्नाकर:३. ८४

।।। ।।। ऽऽऽ ।ऽऽ ।ऽऽ 

न न म य य। 

थ्व वृत्तय् झिन्न्याःग्वः आखः दु व सकल पादय् क्रमशः "न"गण निग्वः, "म"गण छग्वः "य"गणया निग्वः आखः दै।

दसु- 

जननमरणहीनश्चेश्वरोऽहं तथापि, स्वयमिव च सृजाम्यात्मानमेवात्मशक्त्या। विगलितबलधर्मं वीक्ष्य चाधर्मपुष्टिं, सदवनखलदण्डार्थं पुनर्धर्मवृद्धै॥

## स्वयादिसँ
* पाहां खँग्वः
* खँग्वः

पुचः:पाहां खँग्वः
पुचः:छन्द
माल्य

**माल्य** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
* दसु — क्षौम-दुकूल-क्रिमि-तान-राङ्कव-कार्पास-सूत्र-वान-कर्म-अन्तांश्च प्रयुञ्जानो गन्ध-**माल्य**-दानैरन्यैश्चाउपग्राहिकैराराधयेत्। 
* दसु — क्षौम-दुकूल-क्रिमि-तान-राङ्कव-कार्पास-सूत्र-वान-कर्म-अन्तांश्च प्रयुञ्जानो गन्ध-**माल्य**-दानैरन्यैश्चाउपग्राहिकैराराधयेत्। 
* दसु — पान-अगाराण्य्-अनेक-कक्ष्याणि विभक्त-शयन-आसनवन्ति पान-उद्देशानि गन्ध-**माल्य**-उदकवन्ति ऋतु-सुखानि कारयेत्। 
* दसु — गीत-वाद्य-पाठ्य-नृत्य-नाट्य-अक्षर-चित्र-वीणा-वेणु-मृदङ्ग-पर-चित्त-ज्ञान-गन्ध-**माल्य**-सम्यूहन-संवादन-संवाहन-वैशिक-कला-ज्ञानानि गणिका दासी रङ्ग-उपजीविनीश्च ग्राहयतो राज-मण्डलादाजीवं कुर्यात्। 
* दसु — ततः परं गन्ध-**माल्य**-रस-पण्याः प्रसाधन-कारवः क्षत्रियाश्च पूर्वां दिशं अधिवसेयुः। 

## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु 
*नेपाल भाषा : 
*पालि : 
*हिन्दी : 
*खेँ भाषा : 
*बांग्ला भाषा : 
*मराठी भाषा : 
*भोजपुरी भाषा : 
*उडिया भाषा : 
*गुजराती भाषा : 
*मणिपुरी भाषा : 
*रोमानी भाषा : 
*पञ्जाबी भाषा : 
*आसामी भाषा : 
*मैथिली भाषा : 
*द्रविड भाषात : 
*मेमेगु भाषा: 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

## लिधंसा
एटानासफ-बेरी कम्प्युटर

Insert formula hereहुज् व्॑अम् व् दुप्पे व्य् द्।इअद्य् पिएर्दोलोने तिबिअ व।आअहुज्च् हुज्
बंगाली पुनर्जागरण

**बंगाली भाषा पुनर्जागरण** बंगाली भाषाया छगू कालखण्ड ख। 

पुचः:बंगाली भाषा
दैनिक प्रथम आलो

**दैनिक प्रथम आलो** (बंगाली भाषा:দৈনিক প্রথম আলো) छगू बंगलादेशय् प्रकाशित जुइगु बंगाली भाषाया न्हि-पत्रिका ख। १९९८ सालया ४ नभेम्बरय् थ्व प्रत्रिका प्रथम प्रकाशित जुगु ख। थ्व पत्रिकाया व्यापारिक स्लोगन "या किछु भालो तार सङ्गे प्रथम आलो" ख। म्यागासेसे सिरपां हनेधुंकुगु थ्व पत्रिकाया सम्पादक मतिउर रहमान ख धाःसा थ्व प्रकाशनया फुकी प्रकाशन दि डेइली स्टार पत्रिकाया सम्पादक माहफुज आनाम ख।

## नियमित खण्ड
प्रथम आलोया नियमित प्रकाशन पतिइ संवाद, सम्पादकीय, सारा देश, विशाल बाङ्ग्ला, सारा विश्व, खेलाधूला, विनोदन, पडाशोना, कम्प्युटर प्रतिदिन, चिठिपत्र आदि ला।
फिचर कथं दैगु खण्ड ख- छुटिर दिने, काजेर खबर, गणित स्कुल, स्टेडियम, विज्ञान प्रजन्म, आइन आदालत, आलपिन, नकशा, नारीमञ्च, स्बास्थ्यकुशल, आनन्द, सामयिकी, अन्यआलो, प्रजन्म डट कम। थ्व नापं थाय्‌कथं ढाकाय़ थाकि, आलोकित चट्टग्राम, आलोकित उत्तर, आलोकित दक्षिण, आलोकित सिलेट नांया विभिन्न आञ्चलिक खण्ड नं दै।

थ्व पत्रिका/प्रकाशन यक्व सामाजिक कार्यय् नं संलग्न दु। एसिड सन्त्रास रोध, मादक बिरोधी आन्दोलन थुकिनाप स्वापू दुगु ज्याझ्वः ख। कृती शिक्षार्थी संबर्धना, गणित अलिम्पिय़ाड, भाषा प्रतियोगीताया आयोजनाय् नं थ्व पकाशन सम्बन्धित दु। 

## पिनेया स्वापूत
* प्रथम आलोया वेबसाइट
* बङ्गलादेश गणित अलिम्पियाड‌या वेबसाइट
फोङ न्हा-के बाङ

right|thumb|150px|Phong Nha cave in Phong Nha-Ke Bang National Park
right|thumb|150px|Tien Son cave in Phong Nha-Ke Bang National Park

**फोङ न्हा-के बाङ** (Vietnamese: *Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng*) भियतनामया क्वाङ बिह्नप्रान्तया छगू राष्ट्रिय पार्क ख। थ्व पार्कय् ३०० गुफा दु गुकिया सकल हाकः ७० किमि दु। थ्व पार्कय् यक्व भूमिगत खुसि व जैविक विविधता दु। सन् २००३स युनेस्कों थ्व पार्कयात विश्व सम्पदा सूचीइ सूचीकृत याःगु दु।
बिहारीलाल चट्टोपाध्याय

**बिहारीलाल चट्टोपाध्याय** (बंगाली भाषा:বিহারীলাল চট্টোপাধ্যায়) (१८४०-१९०१) छम्ह नांजाम्ह अभिनेता, नाट्यकार व मञ्चाध्यक्ष ख। वय्‌कलं ब्रिटिश कम्पानि व रेल बिभागे ज्या यानादिल । 

## अभिनय जीवन
प्रथम दिके बिहारीलाल कलकातार धनी बाङालि बाड़िगुलिते शौखिन नाट्यशालागुलिते नारी चरित्रे अभिनय़ करतेन । १८५७ साले जय़राम बसाकेर बाड़िते कुलीनकुलसर्बस्ब नाटकेर अभिनय़े एकजन महिलार चरित्रे  एबं १८५९ साले मेट्रोपलिटान थिय़ेटारे केशबचन्द्र सेनेर उद्योगे अभिनीत उमेशचन्द्र मित्र।उमेशचन्द्र मित्रेर बिधबा बिबाह (नाटक)।बिधबा बिबाह नाटके सुलोचनार भूमिकाय़ अभिनय़ करेन । 
एरपर १८६७ साले शोभाबाजार नाट्यशालाय़ कृष्णकुमारी नाटके तिनि प्रथम पुरुष चरित्र भीमसिंहेर भूमिकाय़ अभिनय़ करेन । ताँर सुलोचना एबं भीमसिंहेर भूमिकाय़ अभिनय़ गिरिशचन्द्र घोष।गिरिशचन्द्र घोषेर प्रशंसा पेय़ेछिल । 

१८७३ ख्रीष्टाब्दे शरत्‍चन्द्र घोष बेङ्गल थिय़ेटार प्रतिष्ठा करले बिहारीलाल सेखाने युक्त हन । शुरुर दिके तिनि एइ थिय़ेटारे अभिनेता एबं सहकारी म्यानेजार हिसाबे काज करेन । एइ थिय़ेटारे बिहारीलालेर उल्लेखयोग्य अभिनय़ गुलिर मध्ये छिल शर्मिष्ठा नाटके शुक्राचार्य, मृणालिनी नाटके माधबाचार्य, कपालकुण्डला नाटके कापालिक, मोहान्तेर एइ कि काज नाटके मोहान्त चन्द्रशेखर नाटके चन्द्रशेखर, दुर्गेशनन्दिनी नाटके अभिराम स्बामी प्रभृति । अभिनेत्री बिनोदिनी ताँर आत्मजीबनीते बिहारीलालेर कापालिक चरित्रेर अभिनय़ेर प्रशंसा करेछिलेन । 
१८८० ख्रीष्टाब्दे शरत्‍चन्द्र घोष।शरत्‍चन्द्र घोषेर मृत्यु हले बिहारीलाल बेङ्गल थिय़ेटार।बेङ्गल थिय़ेटारेर कर्णधार हय़ेछिलेन । एरपर बिहारीलालेर मृत्यु १९०१ अबधि प्राय़ कुड़ि बछर बिहारीलाल बेङ्गल थिय़ेटारेर अभिनय़ सह समस्त काजइ दक्षतार साथे करेछिलेन। 

## साहित्य कर्म
बेङ्गल थिय़ेटारेर सर्बेसर्बा हबार पर तिनि नाटक रचनाय़ मनोयोगी हन । आगे बङ्किमचन्द्र चट्टोपाध्याय़ेर दुर्गेशनन्दिनी उपन्यासेर नाट्यरूप दिय़ेछिलेन ।  एरपर तिनि बङ्किमचन्द्र रमेशचन्द्र प्रमुख लेखकेर उपन्यासेर नबीनचन्द्रेर पलाशीर युद्ध काब्येर नाट्यरूप देन । 
तिनि निजे रचना करेन सुभद्राहरन, राबणबध, पाण्डब निर्बासन, श्रीबत्‍सचिन्ता, प्रभासमिलन, नन्दबिदाय़, जन्माष्टमी, द्रौपदीर स्बय़म्बर प्रभृति नाटक ओ गीतिनाट्य । सबकटि नाटकइ बेङ्गल थिय़ेटारे अभिनीत हय़ेछिल । 

अभिनेता हिसाबे बिहारीलाल शान्त, संयत, आदर्श ओ धर्मप्रान चरित्रे सफले हय़ेछिलेन । नाट्यकार हिसाबे तिनि पौरानिक नाटके सफल छिलेन । नाटक परिचालक हिसाबे तिनि खुब एकटा कृतित्ब देखाते पारेन नि । रङ्गमञ्च परिचालना, एबं अध्यक्षेर नाना काजे तिनि पारदर्शी छिलेन ।

## तथ्यसूत्र
बांला थिय़ेटारेर इतिहास - दर्शन चौधुरी -  पुस्तक बिपनी कलकाता
मुह्यन्ति

**मुह्यन्ति** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वया छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। संस्कृतय् श्रीमद् भगवद्गीताय् ५.१५य् थथे च्वयातःगु दु :

:नादत्ते कस्यचित्पापं न चैव सुकृतं विभुः।

:अज्ञानेनावृतं ज्ञानं तेन मुह्यन्ति जन्तवः।।

अर्थ: परमात्मां सुयां नं पापकर्म व शुभकर्मयात काइमखु; तर अज्ञानं भुनातःगु ज्ञानय् सकल जीव मोहित जुयाच्वंगु दु।
* दसु — यद्विज्ञाय न **मुह्यन्ति** सिद्धिमेष्यन्ति चाचिरात्। 
* दसु — यद्विज्ञाय न **मुह्यन्ति** सिद्धिमेष्यन्ति चाचिरात्। 
* दसु — ऋषयोऽत्र न **मुह्यन्ति** विद्यावन्तश्च ये जनाः ५४। 
* दसु — देवापि मार्गे **मुह्यन्ति** अपदस्य पदैषिणः। 
* दसु — क्षेपणाद्यस्य **मुह्यन्ति** लोकाः सस्थाणुजङ्गमाः। 

## स्वया दिसँ
*महाभारत

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

## लिधंसा

## लिधंसा
सुंकः

खँ मल्हासे वा सः मपिकासे च्वनिगु अवस्थायात **सुंकः** धाइ। थ्व खँग्वःयात संस्कृतय् मूक व अंग्रेजीइ साइलेन्त धाइ। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वः नेपालभाषाया थःगु हे खँग्वः ख व पाहां खँग्वः मखु। 

### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वः छ्यलातःगु दसु थथे दु:

: सुंकः च्वं!  

## स्वया दिसँ
*नेपालभाषा
चाहिलिगु

**** धाःगु छगू थासं मेगु थासय् छुं ईया निंतिं वनिगु लय्ताज्या ख। आपालं मनूत न्ह्याइपुइकेगु निंतिं चाहिलिगु या। मनूतेसं पाहांया रुपय् वा म्हस्युपिं मनु नापलायेत, बनेज्याया निंतिं आदि थीथी कारणं चाहिलि। तर मेमेगु कारण दसु छ थासं न्ह्याबिलेंया निंतिं मेगु थासय् च्वं वनिगु (माइग्रेसन), युद्धं बिसुवनिगु आदियात चाहिलिगुज्या दुने दुथ्याइमखु। चाहिलिगु धाःगु न्यासि वना, गसा गया, फय्गः वा लःखः गयाः यायेछिं। चाहिलिम्ह मनूयात चाहिलामि धाइ। 

चाहिलिगु स्थानीय, क्षेत्रीय, राष्ट्रिय वा अन्तराष्ट्रिय जुइफु। छुं देसय् गैह्र-स्थानीय  नं आन्तरिक पासपोर्ट मा धाःसा अन्तराष्ट्रिय यात्राया निंतिं आपालं पासपोर्ट व भिसा मा। 

चाहिला धाःगु खँग्वःयात यात्रा नं धाइगु या। थ्व यात्रा धाःगु खँग्वः संस्कृत खंग्वः ख व नेपालभासय् पाहां खँग्वःया कथं छ्यलीगु या। 

## ताजि
चाहिलिगुया ताजि थथे दु:
* न्यासी वनेगु
* क्रुज लःखः दुने लखय् च्वसं चाहिलिगु
* धर्मकर्मया निंतिं चाहिलिगु बाय् तीर्थयात्रा 
* रेलं चाहिलिगु 
* हिच-हाइकिङ्ग (गसा दिकाः गसामितेत छगू थासं मेगु थासय् यंकाबीत इनाप यासें याइगु चाहिला)
* गसा गया याइगु चाहिला
* फसय् फय्गः छ्यला याइगु चाहिला
* सर्ग चाहिला: सर्गतय् सर्ग-गसा (स्पेसक्राफ्त) छ्यला याइगु चाहिला

## कारण
चाहिलिगु कारणय् लय्ताज्या, बिदा, म्ह वा उसाँय् भिंकेगु, पाहाँ वा पर्यटन, अनुसन्धान चाहिला, जानकारी मुंकेगु, मनूतय्त नापलायेगु, दानया निंतिं स्वयंसेवक चाहिला, मेथाय् जीवन शुरु यायेत आप्रवासन, धार्मिक तीर्थयात्रा आदि ला। 

यात्राया निंतिं यक्व उद्देश्यय् छुं थथे जुइफु
* आनन्द
* झासु
* मालेज्या व अन्वेषण
* साहसी एदभेन्चर 
* तजिलजि बियेकायेगु निंतिं 
* पारस्परिक स्वापू दयेकेगु निंतिं 
* तनावयात चीकेत
* लुमन्ति दयेकेत
* सांस्कृतिक अनुभव यायेत व म्हसीकेत
* स्वयंसेवाया निंतिं
* नखःचखः व ज्याझ्वः

## स्वयादिसँ

## लिधंसा
 

पुचः:चाहिला
याथार्थ्यमेव

**याथार्थ्यमेव** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
* दसु — **याथार्थ्यमेव** प्रामाण्यमित्यङ्गीकारात्। 
* दसु — न च अनुवादत्वेऽपि नैष्फल्यमात्रम्, न त्वप्रामाण्यम्, **याथार्थ्यमेव** प्रामाण्यं, न त्वनधिगतार्थत्वे सति याथार्थ्यमिति वाच्यम्। 
* दसु — **याथार्थ्यमेव** मानत्वं तन्मुख्यं ज्ञानशब्दयोः। 
* दसु — **याथार्थ्यमेव** प्रामाण्यशब्दार्थो यद्विवक्षितः। 
* दसु — **याथार्थ्यमेव** मानत्वमपि वाक्यं प्रयोजकम्। 

## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु 
*नेपाल भाषा : 
*पालि : 
*हिन्दी : 
*खेँ भाषा : 
*बांग्ला भाषा : 
*मराठी भाषा : 
*भोजपुरी भाषा : 
*उडिया भाषा : 
*गुजराती भाषा : 
*मणिपुरी भाषा : 
*रोमानी भाषा : 
*पञ्जाबी भाषा : 
*आसामी भाषा : 
*मैथिली भाषा : 
*द्रविड भाषात : 
*मेमेगु भाषा: 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

## लिधंसा
तनेज्या

[right|thumb|120px|३ + २ = ५ [स्याउ, मस्तेत स्यनेयात आपालं छ्यलिगु छपु दसु ]]

**तनेज्या** वा **योगफल** वा **Addition** गणितया छगू आधारभूत ज्या ख। योगफलय् निगु ल्याखँया मात्रा स्वायेगु ज्या जुइ। थ्व ज्याया चिं प्लस चिं (+) ख। दसुया निंतिं जवया किपाय् ३ + २ स्याउ ५ स्याउ बराबर जूगु क्यनातःगु दु। योगफल यक्व कथंया भौतिक व निराकार मात्राय् छ्यलेछिं। दसु: negative numbers, fractions, irrational numbers, vectors, देसिमल आदि। 

## लिधंसा

## स्वया दिसँ
* गणित

पुचः:गणित
रजस

**रजस** हिन्दू दर्शन कथं सांख्यया स्वंगु गुणय् छगू गुण ख। रजस सञ्चालन, उर्जा व संरक्षणनाप स्वागु गुण ख। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## लिधंसा

## स्वया दिसँ
*सांख्य

पुचः:सांख्य

## शास्त्रय् दसु

**अथर्ववेदः — काण्डं ५**
त्वं ता विश्वा भुवनानि वेत्थ स चिन् नु त्वज्जनो मायी बिभाय ॥४॥
त्वं ह्यङ्ग वरुण स्वधावन् विश्वा वेत्थ जनिम सुप्रणीते ।
किं रजस एना परो अन्यदस्त्येना किं परेणावरममुर ॥५॥
एकं रजस एना परो अन्यदस्त्येना पर एकेन दुर्णशं चिदर्वाक्।
तत्ते विद्वान् वरुण प्र ब्रवीम्यधोवचसः पणयो भवन्तु नीचैर्दासा उप सर्पन्तु भूमिम् ॥६॥

**अथर्ववेदः — काण्डं ५ — सूक्तम् ११**
त्वं ता विश्वा भुवनानि वेत्थ स चिन् नु त्वज्जनो मायी बिभाय ॥४॥
त्वं ह्यङ्ग वरुण स्वधावन् विश्वा वेत्थ जनिम सुप्रणीते ।
किं रजस एना परो अन्यदस्त्येना किं परेणावरममुर ॥५॥
एकं रजस एना परो अन्यदस्त्येना पर एकेन दुर्णशं चिदर्वाक्।
तत्ते विद्वान् वरुण प्र ब्रवीम्यधोवचसः पणयो भवन्तु नीचैर्दासा उप सर्पन्तु भूमिम् ॥६॥

**अथर्ववेदः — काण्डं ८**
8.2
आ रभस्वेमाममृतस्य श्नुष्टिमछिद्यमाना जरदष्टिरस्तु ते ।
असुं त आयुः पुनरा भरामि रजस्तमो मोप गा मा प्र मेष्ठाः ॥१॥
जीवतां ज्योतिरभ्येह्यर्वाङा त्वा हरामि शतशारदाय ।
अवमुञ्चन् मृत्युपाशान् अशस्तिं द्राघीय आयुः प्रतरं ते दधामि ॥२॥

**अथर्ववेदः — काण्डं ८ — सूक्तम् ०२**
}}
आ रभस्वेमाममृतस्य श्नुष्टिमछिद्यमाना जरदष्टिरस्तु ते ।
असुं त आयुः पुनरा भरामि रजस्तमो मोप गा मा प्र मेष्ठाः ॥१॥
जीवतां ज्योतिरभ्येह्यर्वाङा त्वा हरामि शतशारदाय ।
अवमुञ्चन् मृत्युपाशान् अशस्तिं द्राघीय आयुः प्रतरं ते दधामि ॥२॥

## लिधंसा
रस

**रस** धाःगु काव्य शास्त्रय् भाव उज्जागर यायेगु कलाया भाग ख। रस, अलङ्कार व छन्द छुं नं काव्यया आधारभूत शिला ख। मनुया नुगलय् दयेकिगु थी-थी भाव कथं रस थी-थी प्रकारया जुइ। नाट्य शास्त्रम् धाःगु प्राचीन संस्कृत ग्रन्थय् रसतयेगु वर्णन यानातःगु दु। उकिलि ८ता रस वर्णित दु। लिपा थुकिलि १ता रस तना दयेकूगु नवरस धाःगु खँग्वः सिक्क हे प्रसिद्ध जुल। थुकिलि लिपा मेमेगु रस तयेगु ज्या धाःसा जुया हे च्वन। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## रसया प्रकार
भरतमुनिया नांजाःगु सफू नाट्यशास्त्रम्य् ८ता रसतयेगु वर्णन यानातःगु दु। थ्व सफू २०० ईपू निसें २०० इसंया दुने च्वःगु अनुमान दु। नाट्यशास्त्र अनुसार सकल रसतयेगु थःथःगु द्यः व रंग दु। थ्व सफू कथं ४ जु रस दु। दसु-हास्य रस शृङ्गार रसं पिहांवइ। ग्याना च्वंम्ह (भयम् भाव) मनुया रंग हाकु जुइ धाःसा तं चायाच्वंम्ह मनुया रंग ह्याःगु जुइ। भरतमुनिं थ्व सिद्धान्त पलिस्था यानादिल

*शृङ्गार रस (रति भाव, नारायण द्यः, हल्का वांगु रंग) 
*हास्य रस (हासः भाव, प्रमात द्यः, तुयु रंग)
*रौद्र रस (क्रोध भाव, रुद्र द्यः, ह्यांगु रंग)
*करुण रस (शोकः भाव, यम द्यः, खरानी रंग) 
*बीभत्स रस (जुगुप्सा भाव, महाद्यः द्यः, वचु रंग)
*भयानक रस (भयम् भाव, काल द्यः, हाकु रंग)
*वीर रस (उत्साह भाव, इन्द्र द्यः, म्हासुसे रंग) 
*अद्भुत रस (विस्मयः भाव, ब्रह्मा द्यः, म्हासु रंग)

### नवरस
थ्व ८ता मू रसय् लिपा शान्त रस तना नवरस दयावल। थ्व रस ६ निसें १०गु शताब्दीतक्क तयेगु कि मतयेगु धका विवाद जूगु खनेदु। लिपा, थ्व रस तना नवरस दयावल। थ्व रसया विवरण थ्व कथं दु-

*शान्त रस (शान्त भाव, विष्णु द्यः, तुयु रंग) 

थ्व रसयात अभिनवगुप्तं मेमेगु रस स्वाइगु सुकाया रुपय् वर्णन यानादिगु दु। 

### मेमेगु रस
नवरसय् लिपा मेमेगु रस नं तनेमाःगु विचाः वल। थुकिलि मू रस थ्व कथं दु-
*वात्सल्य रस (वात्सल्य भाव, मां-अबुया मतिना)
*भक्ति रस (भक्ति भाव)

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* भाव
क्रोनिक अब्स्त्रक्तिभ पल्मोनरी दिजिज

**क्रोनिक अब्स्त्रक्तिभ पल्मोनरी दिजिज** धागु ताःहाकगु ई तक्क जुइगु रेस्पिरेतरी एअरवेय्‌या ल्वे ख। थ्व ल्वेय् FEV1 ८० प्रतिशत स्वया म्हो व FEV1/FVC ७० प्रतिशत स्वया म्हो जुइ।
## ल्वेया विकास

पुचः:ल्वे
रावण

**रावण** रामायणया छम्ह पात्र ख। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## स्वया दिसँ
*रामायण

पुचः:हिन्दू धर्म

## शास्त्रय् दसु

**पद्मपुराणम् — खण्डः ५ (पातालखण्डः) — अध्यायः ११६**
अन्यथा सेनासमेतावागमिष्यतः लक्ष्मण आह अस्ति कार्यांतरम् अमुष्य भार्या केनापहृता न ज्ञायते तामन्वेष्टुमागतौ तदेवावयोः कार्य्यमन्यदानुषंगिकम् तदर्थमपि जलधिं तराव अपि पातालं प्रविशाव अपि नाकं साधयावः अपि महेंद्रं पातयावः अपि बलिनं हनावः किमपि कुर्वहे १६२।
सुग्रीव उवाच-
रावणेनापहृतया कयाचिद्ध्रियमाणागतया विभूषणानि कानिचित्परित्यक्ता निगतानि मया संगृहीतानि तानि दर्शयामीत्याभाष्य रामं मंदिरमागमय्य दर्शयामास १६३।
रामोऽपि निरीक्ष्य निश्चित्य प्ररुद्य क्व गतोऽसौ रावण इति पप्रच्छ स च दक्षिणामाशां गत इति बभाषे १६४।
अथ रामस्तेन सख्यमकरोत् अपृच्छच्च किमर्थमिह भार्य्याहीनः स्थित इति १६५।

**ब्रह्मपुराणम् — अध्यायः १४३**
सिद्धतीर्थमिति ख्‌यातं यत्र सिद्धेश्वरो हरः।	
तस्य प्रभावं वक्ष्यामि सर्वसिद्धिकरं नृणाम्।। १४३.१ ।।	
पुलस्त्यवंशसंभूतो रावणो लोकरावणः।	
दिशो विजित्य सर्वाश्च सोमलोकमजीगमत्।। १४३.२ ।।	
सोमेन सह योत्स्यन्तं दशास्यमहामब्रवम्।

**महाभारतम्-03-आरण्यकपर्व-276**

	मुनिवरेण विश्रवसा भार्यात्रये रावणादीनामुत्पादनम् ।। 1 ।।
	सानुजेन रावणेन तपस्तोषितस्य ब्रह्मणो वरात्पुष्पका पहरणपूर्वकं कुबेरस्य निष्कासनेन लङ्कायां 				


**रामायणम् — अरण्यकाण्डम् — सर्गः ३१**
त्वरमाणस्ततो गत्वा जनस्थानादकम्पनः।
प्रविश्य लङ्कां वेगेन रावणं वाक्यमब्रवीत्॥ १॥
जनस्थानस्थिता राजन् राक्षसा बहवो हताः।

## लिधंसा
राशि

**राशि** वा **राशिचक्र** पुलांगु खगोलशास्त्रय् व ज्योतिषय् पृथ्वीया सतहं स्वेबिलय् इक्लेप्टिकयात केन्द्र दयेका ३० डिग्रीया १२गु भागं दयेकातःगु चाकला ख। पृथ्वीं स्वेबिलय् सूर्द्यंः थ्व १२गु थासं वंथें च्वनि। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## राशितेगु नां
# मेष
# वृष
# मिथुन
# कर्क
# सिंह
# कन्या
# तुला
# वॄश्चिक
# धनु
# मकर
# कुम्भ
# मीन

## स्वया दिसँ
*खगोलशास्त्रया इतिहास

पुचः:ज्योतिष
रौद्र रस

**रौद्र रस** नवरसय् छता रस ख। थ्व रस क्रोध स्थायी भाव दूगु रस ख। थुकिया वर्ण रक्त (हि) खः। थ्व रसया अधिदेवता यम ख। अपमान, पराजयय् थ्व उत्पत्ति जुइ। सङ्गीतय् शङ्करअढाण राग रौद्ररस दयेकिगु राग ख।
भरतमुनिया नाट्यशास्त्रय् रौद्ररस निरूपणय् थ्व च्वयातःगु दु **रौद्रोनाम क्रोधस्थायिभावात्मकः, रक्षोदानवोद्धत मनुष्यप्रकृतिः,**। थ्व धुंकाया श्लोक थ्व कथं दु-

**युद्धप्रहारादाघातनवीकृतविदारणैश्चैव।**
**सङ्ग्रामसम्भ्रमाद्यैरेभिः सञ्जायते रौद्रः॥**

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## स्वया दिसँ
*नवरस

पुचः:रौद्र रस
लय

संगीतय् **लय** धाःगु छगु सांगीतिक रचना सञ्चालन यायेगु गति वा चाल ख। लयं संगीतया भाव व संगीत संचालनया कठिनता हिलेफूगुलिं लय संगीतया दकले महत्त्वपूर्ण तत्त्वय् छगू ख। **लय** वा **ताल** (Rhythm) धइगु सः वा चालया छगू निश्चित व दोहोरे जुइगु झ्वः खः। संगीतय् ई (Time) या ल्याःचाः तयेगु व सःयात व्यवस्थापन यायेगु ज्यायात लय धाइ। थ्व संगीतया दकलय् महत्त्वपूर्ण तत्व मध्ये छगू खः, गुकिं म्ये वा बाजंयात छगू निश्चित गति व संरचना बी।

## संगीतय् लयया महत्त्व
नेवाः संगीत व संस्कृतिइ ताल वा लयया तसकं तःधंगु महत्त्व दु। धिमे, पछिमा, व खिं थें न्याःगु परम्परागत बाजंत थी-थी तालय् थानाः प्याखं व म्येयात न्ह्याकेगु ज्या याइ। लय मदुगु संगीत बांलाक्क न्ह्याये फइमखु, छाय्‌धाःसा थुकिं हे सःयात छगू आकार बी। 

## लयया मू तत्व
लय वा तालयात थुइकेत क्वय् बियातःगु मू तत्वतय्‌गु ज्ञान दयेमाः:
* **मात्रा (Beat):** संगीतया आधारभूत एकाइ, गुकिं ईयात दायेगु (Measure) ज्या याइ।
* **गति (Tempo):** संगीत वा ताल गुलि याकनं वा बिस्तारं न्ह्याइ धइगु खँ।
* **छन्द (Meter):** मात्रातय्‌गु पुचः वा झ्वः (गथेकि ३/४ वा ४/४ टाइम सिग्नेचर)।
* **सिन्कोपेसन (Syncopation):** साधारण मात्राय् मखुसे, अपेक्षामरुगु ईलय् सः तयेगु वा ताल हिलेगु कलात्मक ज्या।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## स्वया दिसँ
*संगीत

## लिधंसा



पुचः:संगीत
ललाटक

**ललाटक** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 
## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु 
*नेपाल भाषा : 
*पालि : 
*हिन्दी : 
*खेँ भाषा : 
*बांग्ला भाषा : 
*मराठी भाषा : 
*भोजपुरी भाषा : 
*उडिया भाषा : 
*गुजराती भाषा : 
*मणिपुरी भाषा : 
*रोमानी भाषा : 
*पञ्जाबी भाषा : 
*आसामी भाषा : 
*मैथिली भाषा : 
*द्रविड भाषात : 
*मेमेगु भाषा: 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
ललिता

**ललिता** छता छन्द ख। थ्व छन्दय् प्रतिचरण अक्षरसङ्ख्या १२ दै। थ्व छन्दयात केदारभट्टया वृत्तरत्नाकरय् थ्व कथं वर्णन यानातःगु दु-

धीरैरभाणि ललिता यभौ जरौ ।केदारभट्टकृत- वृत्तरत्नाकर:३. ५९

थ्व छन्दया संरचना थ्व कथं दु-

ऽऽ। ऽ।ऽ ।ऽ। ऽ।ऽ 

त भ ज र। 

थ्व छन्दया दसु थ्व कथं दु-

धर्मप्रणाशनमधर्मपोषणं जायेत भारत यदा तदा स्वयम्। आत्मानमेव च सृजामि रक्षितुं साधून् खलान् प्रमथितुं युगे युगे॥

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## स्वया दिसँ
* छन्द
लक्ष्मी

देवी **लक्ष्मीः** - धनयाउ देवी ख । **लक्ष्मी** हिन्दू धर्मया छम्ह देवी ख। वसपोल धनया देवी ख। वसपोल च्वनिगु थाय्‌यात रमावास धाइ।  

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## अष्ट लक्ष्मी

## स्वया दिसँ
*हिन्दू धर्म

## शास्त्रय् दसु

**अग्निपुराणम् — अध्यायः ९६**
लोकग्रहावसुद्वाःस्थस्रवन्तीनां द्वयं द्वयं। 
भानुत्रयं युगं वेदो लक्ष्मीर्गणपतिस्तथा ।। ६ ।।
इति देवा मखागारे तिष्ठन्ति प्रतितोरणं।

**ऋग्वेदः सूक्तं १.१३**
ध्मा प्रपूरणशब्दो य इध्मा नाम प्रकीर्त्यते ।
पूरितस्यागतिर्येन तेनेध्मस्त्वं भविष्यसि ।। वराहपुराणम् १८.२६ ।।
ध्मा शब्दस्य विनियोजनं प्रायः अयसः ध्मानाय एव भवति। किन्तु अत्र प्रपूरणे अस्ति। यथा उल्लिखितमस्ति, इध्मस्य उन्नतं रूपं समित् अस्ति। समित् अर्थात् समिति, सममिति। अस्मिन् जगते सममितेः ह्रासं अस्ति, येन कारणेन सममितेः प्रपूरणाय वयं भोजनं कुर्वामः। सममितेः आधुनिकं व्याख्या श्री गोवान कृतमस्ति। विष्णु पुराणस्य १.८.१९ कथनमस्ति - लक्ष्मी इध्मा, विष्णुः कुशः। कुशोपरि टिप्पणी
१.१३.१ सुसमिद्धो न आ वह इति

**ऋग्वेदः सूक्तं १.१४२**
ध्मा प्रपूरणशब्दो य इध्मा नाम प्रकीर्त्यते ।
पूरितस्यागतिर्येन तेनेध्मस्त्वं भविष्यसि ।। वराहपुराणम् १८.२६ ।।
ध्मा शब्दस्य विनियोजनं प्रायः अयसः ध्मानाय एव भवति। किन्तु अत्र प्रपूरणे अस्ति। यथा उल्लिखितमस्ति, इध्मस्य उन्नतं रूपं समित् अस्ति। समित् अर्थात् समिति, सममिति। अस्मिन् जगते सममितेः ह्रासं अस्ति, येन कारणेन सममितेः प्रपूरणाय वयं भोजनं कुर्वामः। सममितेः आधुनिकं व्याख्या श्री गोवान कृतमस्ति। विष्णु पुराणस्य १.८.१९ कथनमस्ति - लक्ष्मी इध्मा, विष्णुः कुशः। कुशोपरि टिप्पणी
}}

**ऋग्वेदः सूक्तं १.१८८**
ध्मा प्रपूरणशब्दो य इध्मा नाम प्रकीर्त्यते ।
पूरितस्यागतिर्येन तेनेध्मस्त्वं भविष्यसि ।। वराहपुराणम् १८.२६ ।।
ध्मा शब्दस्य विनियोजनं प्रायः अयसः ध्मानाय एव भवति। किन्तु अत्र प्रपूरणे अस्ति। यथा उल्लिखितमस्ति, इध्मस्य उन्नतं रूपं समित् अस्ति। समित् अर्थात् समिति, सममिति। अस्मिन् जगते सममितेः ह्रासं अस्ति, येन कारणेन सममितेः प्रपूरणाय वयं भोजनं कुर्वामः। सममितेः आधुनिकं व्याख्या श्री गोवान कृतमस्ति। विष्णु पुराणस्य १.८.१९ कथनमस्ति - लक्ष्मी इध्मा, विष्णुः कुशः। कुशोपरि टिप्पणी
}}

## लिधंसा
लोक

**लोक** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः बाय् विशेषण खः। छुं नं थाय्या स्थानीय तजिलजि नाप स्वापू दूगु थीथी पक्षयात लोक धायेछिं। दसु: लोक कला, लोक संगीत, लोक नसाः, लोक बाखँ आदि। साधारणकथं लोक व शास्त्रीययात निगु धाःया कथं बायेगु या। शास्त्रीय धाःगु शास्त्रय् च्वयातःगु बाय् यक्व ई निसें छगू हे रुपं दयाच्वनिगु तजिलजि ख धाःसा लोक तजिलजि समय परिस्थिति कथं भिन्न जुयावनेफु।    

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## दसु
* लोकसंगीत: थीथी देय्या संगीत दसु अमेरिकाया ब्लु ग्रास, युरोपया योदल। 
* लोकबाखँ: दसु: जर्मनीया हान्सल व ग्रितलया बाखँ, जापानया मोमोतारोया बाखँ
* लोकनसाः छुं थासय् लोकंह्वागु नसाः
* लोकधर्म: स्थानीय धर्म, परम्परा व द्यःतेगु व्यवस्था। 
* लोकनायः छुं थासय् स्थानीय कथं नांजाम्ह नायः

## स्वया दिसँ
*तजिलजि
वज्रासन

**वज्रासन**  योग साधनाया थीथी आसन मुद्रा मध्ये छगू आसन मुद्रा ख ।
## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्कले न्हापां संस्कृतय् जूगु ख:। संस्कृतय् वज्र= बज्र, आसन=च्वनिगु पह ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथं छ्येलेज्या जुल।

## स्वया दिसँ
*योग
आइ एम ए क्यात

इ अम् जने  अरे योउ अब्ले तो हेल्प् मे उन्देर्स्तन्द्  व्हत् इ अम् दोइन्ग् व्रितिन्ग् बुल्ल्शित्?
वर्णलेखन

**वर्णलेखन** प्रयोगशाला प्रविधिया मिश्रणया बायेज्या यायेगु प्रयोगशाला प्रविधिया पुचः ख। 

थुकिलि मिश्रणयात छगू "मोबाइल फेज"य् ल्वाकछ्याना छगू *स्टेसनरी फेज* देकी गुकिलिं एनालाइटयात मिश्रणय् दूगु मेमेगु वस्तुं मोबाइल व स्टेसनरी फेजया भिन्नताया आधारय् बाइ। Chromatography is the physical technique for the separation of molecular mixture by movement of solutes between two phases i.e Stationary and mobile phase.

## स्वयादिसँ
*मिश्रण

पुचः:रसायन शास्त्र
दँ

**दँ** धाःगु छगु निश्चित कालखण्ड ख। थ्व कालखण्ड सौर्य वा चन्द्र नगुमां कथं पाइ। सौर्य कालखण्डय् पृथ्वीं सूर्द्यःयात छचाखेलं चाःहिलिगु ई यात दँ धाइ। चन्द्र नगुमांय् १२गु चन्द्रमास वा अधिवर्षय् १३गु चन्द्रमासं दँ दयाच्वनि। 

## स्वया दिसँ
*ई (काल)

पुचः:दँ
वर्षा

वर्षा खुगु ऋतुइ छगू ऋतु ख। 

## स्वयादिसँ
* ऋतु

पुचः:ऋतु
वलखिल्य

**वलखिल्य** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 
## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु 
*नेपाल भाषा : 
*पालि : 
*हिन्दी : 
*खेँ भाषा : 
*बांग्ला भाषा : 
*मराठी भाषा : 
*भोजपुरी भाषा : 
*उडिया भाषा : 
*गुजराती भाषा : 
*मणिपुरी भाषा : 
*रोमानी भाषा : 
*पञ्जाबी भाषा : 
*आसामी भाषा : 
*मैथिली भाषा : 
*द्रविड भाषात : 
*मेमेगु भाषा: 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
वसन्त

thumb|
**वसन्त** छगू ऋतु ख। **वसंत** नेपाल तथा समीपवर्ती देशय् ६ ऋतुखय् छौ ऋतु दै, थो वसंत ऋतु सिल्ला कौल्ला व थिलायाउ मध्ये लाई। थयौ न मानेयाई कि  माघ महिना याउ शुक्ल पंचमी निसे वसंत ऋतुयाउ आरंभ जुई। फाल्गुन व चैत्र महिनायात वसंत ऋतु धका मानेयानातौ दु। फाल्गुन वर्षयाउ अंतिम महिना ख व चैत्र प्रथम ख। थो प्रकारँ हिंदू पञ्चाङ्गय् वर्षयाउ  अंत व प्रारंभ न वसंतखे हे जुई । थो ऋतु व्येऊ साथँ चिकुँला कम जुई, मौसम सुहावना जुया वनि, सिमाखे  न्हुऊ ह वै I अतः राग रंग व उत्सव मानेयात थो ऋतु सर्वश्रेष्ठ ख व थो ऋतुयात ऋतुराज न धाई। 

**वसन्त ऋतु** वर्षयाउ छौ थयौ ऋतु ख गुकी वातावरण याउ तापमान प्रायः सुखद जुई। भारतय् थो फरवरी निसे मार्च तक जुई। अन्य देशय् थो अलग समयखे  जुईफु। थो ऋतुयाउ थो विशेषता थ्व खकि मौसम तानोईउ, स्वा ह्वईउ। नेपायाउ छौ मुख्य नःख होली न वसन्त ऋतुखे मानेयाई। थ्व छौ सन्तुलित (Temperate) मौसम ख। थो मौसमय् प्यखेँ हरियालि जुई। सिमाखे न्हुऊ ह वै।थो ऋतुखे येको मनुत उद्यान तालाब आदि चाहिलेत वनी।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 
## स्वया दिसँ
* वसन्त पञ्चमी

पुचः:ऋतु
ख्वाः

**ख्वाः**  छ्यंया न्ह्यने दैगु म्हया छगु भाग ख। थ्व झिगु मेपिंनाप अन्तरक्रिया याइगु भाग ख। ख्वालय् स्वयेगु, नतुनिगु, न्यनिगु अंग दु। मनुया ख्वालय् व ख्वःया अंगतयेगु दुने सं, कपाः, मिखाफुसि , आइल्याश, मिखा, न्हाय्, न्हाय्पं , न्यता, म्हुतु, म्हुतुसि, वा, छ्येंगु, व मनचा आदि दै। ख्वाया प्राकृतिक रङ्गयात उं धाइ।

## मेमेगु अर्थ
"घरि ख्वाः" एनालग घरिया ई क्यनिगु भाग ख। खनन ज्याय् ज्या जुयाच्वंगु पाःइत ख्वाः धाइ।

## स्वयादिसँ
* मिखा
* न्हाय्‌पं
* न्हाय्
* म्हुतु
* म्हुतुसि
वाणी

**वाणी** छगू संस्कृत भाषाया खँग्वः खः। संस्कृतय् व संस्कृतं वःगु भाषाय् थ्व खँग्वःयात औपचारिक कथं मनुनं ल्हाःगु खँयात ईंगीतयायेत छ्येलि। 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत

## पिनेया स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
वामन

**वामन** हिन्दू धर्म कथं भगवान विष्णुया छगू अवतार ख। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## स्वया दिसँ
*हिन्दू धर्म

पुचः:हिन्दू धर्म

## शास्त्रय् दसु

**गणेशपुराणम् — खण्डः २(क्रीडाखण्डम्) — अध्यायाः ०३१-०३५**
क उवाच । 
वेदांश्च चतुरः साङ्गानध्यापयत तं मुनिः । 
एकस्मिन्दिवसे तातं वामनः पर्यपृच्छत ॥१॥ 
केनोपायेन देवानां पदप्राप्तिर्भविष्यति । 
भूभारहरणं तन्मे यथावद्वक्तुमर्हसि ॥२॥

**चर्यापादः — अध्यायः २७**
(11. भौमे नृपद.)
लोडन्तमाय (12) मग्नेयीमिति मन्द्रपदस्थितिः ।
बीजमुक्तं (13) तथाङ्गानि भङ्त्क्वामन्त्रं प्रयोजयेत् ।। 27.26 ।।
(12. मग्नायी मन्वग्गति.)
(13. तदङ्गानि.)

**नारदपुराणम्- पूर्वार्धः — अध्यायः २**
पद्माक्ष कमलाकान्त गङ्गाजनक केशव
क्षीरोदशायिन् देवेश दामोदर नमोऽस्तु ते १०
श्रीराम विष्णो नरसिंह वामन प्रद्युम्न संकर्षण वासुदेव
अजानिरुद्धामलरुङ् मुरारे त्वं पाहि नः सर्वभयादजस्रम् ११
इत्युच्चरन् हरेर्नाम नत्वा तान् स्वाग्रजान् मुनीन्

**पद्मपुराणम् — खण्डः ५ (पातालखण्डः) — अध्यायः ०७८**
सशंखाब्ज गदाचक्र मधुसूदन मूर्तये १९।
नमो गदारिशंखाब्जयुक्तत्रिविक्रमाय च ।
सारिकौमोदकी पद्मशंख वामन मूर्त्तये २०।
चक्राब्जशंखगदिने नमः श्रीधरमूर्त्तये ।
हृषीकेशसारिगदाशंखपद्मिन्नमोस्तु ते २१।

## लिधंसा
सूर्यवंशी

**सूर्यवंशी** धाःगु हिन्दू धर्मया मिथक बाखनय् आधारित छगू वंशज ख। थ्व वंशजया मनूतेसं थःयात सूर्यवंशज जूगु धाइ। 

## स्वयादिसँ
* वंशज

पुचः:हिन्दू धर्म

## शास्त्रय् दसु

**काशकृत्स्न-धातुपाठः — भ्वादिगणः (१)(आत्मनेपदिनः)**
}}
68
रिङ्घमाणः--द्वा अवनन्तरि । रिङ्घः, रिङ्घिः, रिङ्घणम् , रिङ्घणीयम्, रिङ्घ्यम्--पञ्च अवनमने । लघते1--अल्पभारवान् भवति ( हलका होता है)। लघकः, लघमानः-- द्वौ अल्पभारयुते । लघः, लघुः, लघनम् , लघनीयम् , लघ्यम्--पञ्च लघुनि । रघते--शास्ति । रघुः--सूर्यवंशी राजा । रघिः, रघः, रघणम् , रघणीयम्, रघ्यम्--पञ्च शासने।
४१३. अघि अघ वघि वघ गत्याक्षेपे--गतित्यवरोधे । अङ्घते--वैकल्येन गच्छति (लंगड़ाता है)। अङ्घकः, अङ्घमानः--द्वौ पादविकले । अङ्घिः, अङ्घः, अङ्घुः अङ्घनम् , अङ्घनीयम् , अङ्घ्यम्--षट् गतिवैकल्ये। अघते--पतति । अघकः, अघमान:--द्वौ स्खलितरि । अघम्, अघी, अघू, अघनम् , अघनीयम्, अघ्यम्--षट् स्खलने ( गिरने में )। वङ्घते--स्खलति । वङ्घकः, वङ्घमानः--द्वौ स्खलितरि । वङ्घः, वङ्घी, वङ्घू, वङ्घनम् , वङ्घनीयम् , वङ्घ्यम्--षट् स्खलने । वघते--उत्तिष्ठति । वघकः, वघमानः--द्वौ उत्थातरि । वघम् , वघी, वघू, वघनम् , वघनीयम् वघ्यम्--षट् उत्त्थाने।
४१…

**गर्गसंहिता — खण्डः ८ (बलभद्रखण्डः) — अध्यायः १३**
रावण्यरिः पुष्पकस्थो जानकीविरहातुरः ॥३३॥
 अयोध्याधिपतिः श्रीमाँल्लवणारिः सुरार्चितः ॥ 
 सूर्यवंशी चंद्रवंशी वंशीवाद्यविशारदः ॥३४॥
 गोपतिर्गोपवृंदेशो गोपो गोपीशतावृतः ॥ 
 गोकुलेशो गोपपुत्रो गोपालो गोगणाश्रयः ॥३५॥

**देवीभागवतपुराणम् — स्कन्धः ०३ — अध्यायः १५**
विदल्लस्तमुवाचेदं ध्रुवसन्धिर्नृपोत्तमः ।
तस्य भार्या धर्मपत्‍नी नाम्ना चेयं मनोरमा ॥ ५३ ॥
सिंहेन निहतो राजा सूर्यवंशी महाबलः ।
पुत्रोऽयं नृपतेस्तस्य नाम्ना चैव सुदर्शनः ॥ ५४ ॥
अस्याः पितातिधर्मात्मा दौहित्रार्थं मृतो रणे ।

**पद्मपुराणम् — खण्डः ६ (उत्तरखण्डः) — अध्यायः ०२०**
माहात्म्यं सगरस्याथ वद शंकर विस्तरात् १८।
महादेव उवाच-
सूर्यवंशी महाराजो विख्यातः स महाबली ।
गरस्य व्यसने तात हृतं राज्यमभूत्किल १९।
हैहयैस्तालजंघाद्यैः शकैः सार्द्धं च नारद ।

## लिधंसा
अशोक श्रेष्ठ

अशोक श्रेष्ठ नेपालभाषाया नां जाःम्ह पत्रकार खः । वय्कः नेपाःया न्हापांगु सन्ध्याकालीन न्हिपौ विश्वभूमिया न्हापांम्ह सम्पादक खः ।
विश्वभूमि व न्हूगु विश्वभूमि न्हिपौया सम्पादन याना ज्या यानादीम्ह वय्कः नेपालभाषा न्हिपौ पत्रिकाय् नं ज्या यानादीगु दु । अथे हे नेपालभाषाया लोकव्हाःगु पत्रिका इनाप वाःपौया स्तम्भकारया रुपय् नं ज्या यानादीगु दु ।

पंचायतकालय् नेपालभाषाया पत्रिकारीतायात व्यवसायिकरण यायेगुलिइ ज्वः मदुगु योगदान बियादीम्ह वय्कलं उगु इलय् सम्पादन यानादीगु विश्वभूमि न्हिपौ गैर नेपालभाषीपिनिगु लागि नं उतिकं लोकंव्हाःगु लुमंकेबहः जू । नेपालभाषा परिषदपाखें थ्व हे न्हिपौयात चित्तधर सिरपा नं देछाःगु खः ।

भाजु अशोक श्रेष्ठ ईन्जिनियरिंग अध्ययन संस्थानया नेपालभाषा सहित्य पा:ला: "मन्दः खलः (ने.सं. ११००)" या संस्थापक दुजः नापं तात्कालीन "मन्दः" दंपौ व स्वलापौ या सम्पादन पुचःया दुजः जुया ज्या यानादीगु खः ।

वय्कलं खस भाषाय् नं पत्रकारीता यानादिल । जनआस्था साप्ताहिक, कान्तिपुर दैनिक, स्पेश टाइम दैनिक आदि पत्रिकाय् ज्या यानादीम्ह वय्कः थीथी पत्रकारिता संघ संस्थाय् नं आवद्ध जुयादीगु दु ।

पुचः:च्वमि व चिनाखँमि
स्तेतस इपिलेप्तिकस

स्तेतस इपिलेप्तिकस छगू मेदिकल इमरजेन्सी ख। थ्व अवस्थाय् सीजरया छगू इपिसोद २० मिनेत स्वया अप्व वा छगू स्वया अप्व सीजरया इपिसोद बेहोस अवस्थाय् ३० मिनेत स्वया अप्व तक्क खने दै। 
## व्यवस्थापन
थन्यागु सीजरया व्यवस्थापन थ्व कथं याये छिं-
*एअरवे, ब्रिथिङ्ग व सर्कुलेसन सुथां लाकेगु
*इन्त्रा भेनस लाइन चायेकिगु 
*दायजेपाम, लोराजेपाम वा मिद्राजोलाम बीगु
*फेनातोइन वा फस्फेनातोइन बीगु
*फेनोबार्बितल चीगु
*प्याराल्दिहाइद बीगु
*मेद्राजोलाम बीगु
*फेनोबार्बितल बीगु

पुचः:ल्वे
पुचः:मेदिकल इमरजेन्सी
ऊएतेर्सेन्

**ऊएतेर्सेन** डोएच Uetersen, जर्मनी

क्षेत्रफल - ११,४३ किमि² 

जनसंख्या - १७,८६५

पुचः:जर्मनी
एक्सर

**एक्सर** छगू पेस्त काउन्ती, हंगेरीया थाय् ख। थ्व थाय् बुदापेस्तनापं ला।

## भूगोल

**Ecser** (, approximately "acher") has also a Slovakian name: **Ečer**, and it has Slovakian minority. It is situated southeast from Budapest, near the Ferihegy International Airport. The neighbour settlements are Maglód, Vecsés, Gyömrő and Üllő. The motorway M0 leads near the village. The village is situated on the railway-line 120a (Budapest-Újszász-Szolnok).

## इतिहास

The first written memory of Ecser is from December 15 1315, although the village existed already from 896, when the Hungarians arrived into their nowadays country. According to a legend, the name of the village is arisen by Grand Prince Árpád of the Hungarian tribes. When he asked about the name of the settlement, where he stopped to have a luittle rest, the local people could not tell him the name, so Árpád said them: call this place after this *oak* (Hungarian *cser*).
During the Turkish (Ottoman) Dominance (1526-1686) the village died out, mainly after the siege of Buda, which was near. The first inhabitants arrived back only in 1699. In Rákóczi's War for Independence (1703-1711) there were 11 soldiers from Ecser. In the early 1700s years the owner of the village, Count Antal Grassalkovich settled in Slovakians.

## मू गुण

The only monument in the village is the Roman Catholic church from 1740. 

In the village there is a world famous folk dance called *Wedding at Ecser* (*Ecseri lakodalmas*).

On the coat of arms is seen the church, the folk dance and the oak tree, the three most important sign of the village.

## Twin towns of Ecser

Twin towns of ecser are:
*  Zlaté Klasy (Slovakia)
*  Kumbağ (Turkey)

पुचः:Cities, towns and villages in Pest county
वासना

**वासना** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः  खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या

थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
* दसु — आश्**वासना**मात्रवचो दैवमित्येव कथ्यते। 
* दसु — "आश्**वासना**मात्रवचः" कथंभूतम्। 
* दसु — या मग्ना **वासना** पूर्वं बभूव किल भूरिशः। 
* दसु — वर्तमाना "या **वासना**" शुभाशुभा वा भावना। 
* दसु — "अन्यभावः" अन्य**वासना**। 

## मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथं दु 
*नेपाल भाषा : 
*पालि : 
*हिन्दी : 
*खेँ भाषा : 
*बांग्ला भाषा : 
*मराठी भाषा : 
*भोजपुरी भाषा : 
*उडिया भाषा : 
*गुजराती भाषा : 
*मणिपुरी भाषा : 
*रोमानी भाषा : 
*पञ्जाबी भाषा : 
*आसामी भाषा : 
*मैथिली भाषा : 
*द्रविड भाषात : 
*मेमेगु भाषा: 

## स्वया दिसँ
*संस्कृत

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

## लिधंसा
वासुकी

**वासुकी** हिन्दू धर्म व बुद्ध धर्मय् नागतयेगु जुजु ख। वय्‌कःनाप वय्‌कःया छ्यने नागमणि दु। चिनिया व जापानी बाखँय् वय्‌कःयात ८म्ह महान नागराजय् छम्ह (八大龍王 Hachi Ryuu-ou)या रुपय् नालेगु या। मेमेपिं नाग राजय् नन्द, उपनन्द, सागर, तक्षक, बलभन, अनभतप्त व उत्पल ला। 

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## स्वया दिसँ
*हिन्दू धर्म

पुचः: हिन्दू धर्म

## शास्त्रय् दसु

**अथर्वपरिशिष्टः — परिशिष्टः ३१-४०**
(३६,१.८) प्रतीच्यां दिशि वरुणो राजापामाधिपत्यमिति । पाशेन प्रहरणेनेति ॥
(३६,१.९) उदीच्यां दिशि कुबेरो राजा यक्षाणामाधिपत्यमिति । गदया प्रहरेणेति ॥
(३६,१.१०) ध्रुवायां दिशि वासुकी राजा नागानामाधिपत्यमिति । दंष्ट्रया प्रहरणेनेति ॥
(३६,१.११) ऊर्ध्वायां दिशि सोमो राजा नक्षत्राणामाधिपत्यं कुरुते । तं देवं भगवं सगणं सानुचरं सपरिवारं सशिराः प्रणिपत्य विज्ञापयति ॥ तेजसा प्रहरणेनेमां दिशं विदिशं च सर्वकलिकलुषमशुभं प्रशमयों नमः स्वाहा ॥
(३६,१.१२) अथोच्छुष्महृदयम् ॥ द्युरुद्युरु दरदर विदारयविदारय मिलिमिलि नमः स्वाहा ॥

**अथर्ववेदपरिशिष्टम्**
(३६,१.८) प्रतीच्यां दिशि वरुणो राजापामाधिपत्यमिति । पाशेन प्रहरणेनेति ॥
(३६,१.९) उदीच्यां दिशि कुबेरो राजा यक्षाणामाधिपत्यमिति । गदया प्रहरेणेति ॥
(३६,१.१०) ध्रुवायां दिशि वासुकी राजा नागानामाधिपत्यमिति । दंष्ट्रया प्रहरणेनेति ॥
(३६,१.११) ऊर्ध्वायां दिशि सोमो राजा नक्षत्राणामाधिपत्यं कुरुते । तं देवं भगवं सगणं सानुचरं सपरिवारं सशिराः प्रणिपत्य विज्ञापयति ॥ तेजसा प्रहरणेनेमां दिशं विदिशं च सर्वकलिकलुषमशुभं प्रशमयों नमः स्वाहा ॥
(३६,१.१२) अथोच्छुष्महृदयम् ॥ द्युरुद्युरु दरदर विदारयविदारय मिलिमिलि नमः स्वाहा ॥

**अभिधानप्पदीपिका**
(सच्छिद्दे) सुसिरं., [F](तिसु)
 (थियन्तु) कासु [f]आवाटो.
 सप्पराजा. (तु) वासुकी.
 [A hole in the ground.]

**कल्किपुराणम् — अध्यायः ११**
विद्रुम उवाच)
शिवं शान्तं सर्व-लोकै’क-नाथं) भूतावासं वासुकी-कण्थ-भूषम्)
जटाजूटा-बद्ध-गङ्गातरङ्गं) वन्दे सान्द्रानन्द-सन्दोह-दक्षम्))18

## लिधंसा
बिचा

**बिचा** धागु मनूया नुगलय् बुया वइगु थीथी कथंया खं ख। थ्व छगू मानसिक प्रक्रिया खः। थ्व छुं नं विषययात कयाः चेतना (consciousness), बोध (cognition), निष्कर्ष (judgment) व कल्पना (imagination) यायेगु क्षमता खः।  विचारं मनूयात समस्या समाधान यायेगु, पलाः दयेकेगु (planning), व वस्तुयात थुइकेगु ज्याय् ग्वाहालि याइ।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## ताजि
विचारयात थी-थी कथं बायेगु या:
* तार्किक विचार (Logical Thinking): थ्व तर्क (logic) व प्रमाणया आधारय् निष्कर्षय् थ्यनीगु बिचाः खः। दसु: गणितीय हिसाब वा वैज्ञानिक सिद्धान्तयात जाँच यायेगु बिचा।
* अमूर्त विचार (Abstract Thinking): थ्व बिचाःयात गनं नं भौतिक कथं स्वये वा खने मफइगु, तर अवधारणा (concepts) व विचारय् केन्द्रित जुइ। दसु: न्याय, दया वा स्वतन्त्रता थुइकेगु।
* आलोचनात्मक विचार (Critical Thinking): थ्व बिचाःया छगू अनुशासित प्रक्रिया खः, गुकिं जानकारीया सत्यता, औचित्य व मूल्ययात मूल्यांकन याइ।
* रचनात्मक विचार (Creative Thinking): थ्व छुं न्हुगु व मौलिक (original) बिचाः वा उपाय पिथनीगु प्रक्रिया खः।

### बिचाःया स्रोतत
बिचाःया थीथी स्रोत जुइफु:
* १. अनुभव (Experience): मनूया जीवनया घटना व अनुभवपाखें बिचाःत दयेकी।
* २. स्मृति (Memory): पुलांगु खँत लुमंकाः व पुलांगु जानकारीयात छ्येलाः न्हुगु बिचाःत उत्पन्न यायेगु।
* ३. भाषा (Language): भाषां बिचाःयात रुप बीगु व आदानप्रदान यायेगु मू ज्या याइ। लेभ भाइगोट्स्की (Lev Vygotsky) थेंज्याःपिं मनोवैज्ञानिकतय् कथं, भाषा व बिचाःया दथुइ तसकं क्वात्तुगु स्वापू दु।

## दर्शनशास्त्रय् बिचाः
दर्शनशास्त्रय्, बिचा/विचारया प्रकृति व उत्पत्तिया खँय् प्रागैतिहासिक काल निसें हे विचाः जुया वयाच्वंगु दु। रेने देकार्त (René Descartes)या प्रसिद्ध खँग्वः: "जिं बिचाः याना, अथे जूगुलिं जि दनि (Cogito, ergo sum / I think, therefore I am)" नं विचारया अस्तित्वयात दकलय् अप्वः महत्व बियातःगु दु।

## स्वया दिसँ
*विकिपिडिया:विकिज्याझ्वः विचा, व्यवहार व भावना

पुचः:विकिज्याझ्वः विचा, व्यवहार व भावना
विद्रोह

**विद्रोह** धइगु थःगु सरकार विरुद्ध प्रतिरोध याइगु व संगठित जुइगु ज्या खः ।    **विद्रोही** धयागु विद्रोहय् संलग्न जुइम्ह मनू खः । **विद्रोही पुचः** धइगु छगू थन्याःगु विद्रोहीतेगु सचेत समन्वयात्मक पुचः खः गुकिं छगू मुक्कं राज्य वा छगू राज्यया छगू भागय् राजनीतिक नियन्त्रण कायेत स्वइ।  विद्रोह प्रायः राजनीतिक, धार्मिक वा सामाजिक गुनासोया कारणं जुइ गुकिलिं छगू अनुभूत असमानता वा सिमान्तकरणं उत्पन्न जुइ। *विद्रोह* या अंग्रेजी खँग्वः रिबेलियन ख। थ्व खँग्वः ल्याटिन *re* व *bellum*,  निसें वःगु ख व लकियन दर्शनय् अन्यायपूर्ण सरकारयात क्वथलेगु जनताया जिम्मेवारीयात संकेत याइ। 

## वर्गिकरण
[right|thumb|250x250px| [फ्रेञ्च क्रान्ति|फ्रान्सेली क्रान्तिया इलय् १४ जुलाइ १७८९ खुन्हु बास्टिलया धावा]]
[thumb|250x250px| ग्रीक स्वतन्त्रता युद्ध, (१८२१–३०), [उस्मान साम्राज्य|ओटोमन साम्राज्य दुने ग्रीकतेगु विद्रोह, छगू संघर्ष गुकिया लिच्वः कथं स्वतन्त्र ग्रीसया पलिस्था जुल।]]
**विप्लव वा दनेज्या (Uprisings)** विद्रोहया छगू प्रकार ख गुकिलि प्रतिरोध याइगु व छुं अधिकार, कानून वा नीतिया विरुद्ध संगठित रुपय् प्रत्यक्ष कारवाही याइ।   

**राजद्रोह (insurrection)** धयागु सरकार हिलेत जुइगु विद्रोह खः।  यदि छुं सरकारं विद्रोहीतय्त युद्धरत शक्ति धकाः मान्यता मबिल धाःसा उपिं राजद्रोही विद्रोह जुइ ।  तःधंगु द्वन्द्वय् थन्याःपिं विद्रोहीतय्सं थःगु सरकारया स्थापना यायेगु गुकियात दयाच्वंगु सरकारं मान्यता मबी फु। अथे जूगु युद्धरत अवस्थायात गृहयुद्ध धाइ। 

**नागरिक प्रतिरोध** आन्दोलनं प्रायः सरकार वा राष्ट्रप्रमुखया पतन यायेगु लक्ष्य जुइ। थुकियात छुं अवस्थाय् विद्रोहया छगू रुपया रुपय् कायेछिं। आपालं नागरिक प्रतिरोध अभियानय् विपक्षी आन्दोलित खलकं थःत अहिंसक जक मखु, गैरकानूनी सरकारया विरुद्ध थःगु देय्या संवैधानिक व्यवस्थायात कायम यानाच्वंगु कथं नं दाबी यायेफै। दसुया निंतिं यदि सत्ताय् दयाच्वंगु खलकं चुनावय् थःगु पराजय स्वीकार मयासा अथे जुइ फु।  थुकथं जुइगु *विद्रोहं* न्ह्याबलें कानूनया शासन व संवैधानिकतावादया रक्षा यायेगु निंतिं ज्या यायेगु मजुइ नं फु। 

थुकिया विपरीत छगू सरकारयात सत्ताच्युत यायेगु कुतः, व छगू सीमित पुचःया मनूतय्सं थःगु पुचःया सत्ता स्थापना याइगु ज्यायात तख्तापलट (coup d’état) धाइ।

यदि समाजया विद्यमान व्यवस्था, गथेकि सरकार वा उकिया स्वरुप हिलेगु खःसा, थुकियात अप्वः धइथें क्रान्ति धाइ ।

## लिधंसा

पुचः:राजनीति
सेरोभ

**सेरोभ** --  रूसी संघया क्षेत्र स्वर्डर्लोव्स्कया नगर ख। थन 98.5 द्व जनसंख्या दु। थ्व स्वर्डर्लोव्स्कया तःधंगु औद्योगिक , सांस्कृतिक क्षेत्र ख। स्वर्डर्लोव्स्कया उत्तरय् स्थित क्षेत्रया पूर्वी पाखा यूराल पर्वः झ्वः ख। नगरय् रन काकभा खुसि नदी बाहा वनि गन सोस्भी (ओबि तां) दु। थ्व थाय् येकातेरिनबर्ग स्वया रेलं -- ३८८ किमी ताःपा धाःसा राजमार्गं ३४४ किलोमीटर तापाः। 

thumb

## स्वापू

* Serov

पुचः:रुसया थाय्
विपणन

**विपणन** बाय् **बजाःशास्त्र** (Marketing) धइगु न्यामितयगु आवश्यकता म्हसीकाः, उगु आवश्यकता पूवंकेगु निंतिं वस्तु वा सेवा दयेकिगु, उकिया प्रचार यायेगु, व न्यामि तक थ्यंकेगु दक्वं प्रक्रियात खः। थ्व वस्तु मीगु (Selling) ज्या जक मखुसें न्यामिनाप ताःहाकःगु स्वापू तयेगु कला नं खः।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## मार्केटिंगया ४ पी (The 4 Ps of Marketing)
मार्केटिंगया सिद्धान्तय् 'मार्केटिंग मिक्स' (Marketing Mix) धकाः म्हसीकीगु प्यंगू मू आधारत दु:

# **वस्तु (Product):** न्यामिया माग कथंया बांलाःगु वस्तु वा सेवा दयेकेगु।
# **मू (Price):** माग व आपूर्ति या आधारय् न्यामिं पुले फइगु व उत्पादकयात नं फाइदा जुइगु मू निर्धारण यायेगु।
# **थाय् (Place):** वस्तुयात न्यामिं अःपुक न्याये फइगु थाय् वा बजाः (Distribution channel) तक थ्यंकेगु।
# **प्रवर्द्धन (Promotion):** विज्ञापन, सामाजिक संजाल, वा मेगु माध्यमं वस्तुया बारे सूचं बीगु।

## मार्केटिंगया ताजि
आधुनिक ईलय् मार्केटिंग थी-थी माध्यमं जुइ:
* **परम्परागत मार्केटिंग:** पत्रपत्रिका, रेडियो, टेलिभिजन, व होर्डिङ बोर्ड पाखें जुइगु प्रचार।
* **डिजिटल मार्केटिंग:** इन्टरनेट, फेसबुक, इन्स्टाग्राम, व गुगल पाखें जुइगु विज्ञापन।
* **इमेल मार्केटिंग:** ग्राहकयात प्रत्यक्ष रूपं इमेल छ्वयाः जानकारी बीगु।

## न्यामि पहः (Consumer Behavior)
मार्केटिंगय् न्यामिया मनोविज्ञान थुइकेगु तसकं हे महत्वपूर्ण जुइ। छम्ह न्यामिं छाय्, गबले, व गथे वस्तु न्याइ धइगु खँय् थ्व बिचाः आधारित दइ।

## अर्थतन्त्रय् महत्त्व
* **माग दयेका:** मार्केटिंगं न्हूगु वस्तुया सूचं बियाः बजारय् माग (Demand) अप्वयेकी।
* **धेधेबल्ला:** बांलाःगु मार्केटिंगं बजारय् स्वस्थ प्रतिस्पर्धा सिर्जना याइ, गुकिं यानाः न्यामिं अझ बांलाःगु वस्तु अःपुक काये फइ।
* **ब्राण्डिङ:** थुकिं छगू व्यापारिक संस्थाया साख (Reputation) व पहिचां (Identity) दयेकेत ग्वाहालि याइ।

## लिधंसा
* Kotler, Philip (2015). *Marketing Management*.
* Godin, Seth (2018). *This Is Marketing*.
* बजारशास्त्रया आधारभूत सिद्धान्त (Fundamentals of Marketing).
विलोम

**विलोम** छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। छुं खँग्वःया अःखः अर्थ बीगु खँग्वःयात बिलोम धाइ।  थ्व खँग्वःया छ्यला थीथी सफू व स्तोत्रय् जुगु दु। आपालं थ्व खँग्वः भाय्‌लचंया ज्याय् छ्यलीगु या। नेपालभासय् दूगु मू खँग्वलय् आपालं "म" उपसर्ग छ्यला विलोम खँग्वः दयेकेछिं। दसु: भिं-(म)भिं, बांला-बां(म)ला, यः-(म)यः,साः-(म)साः, स्यु-(म)स्यु, फु-(म)फु, न्यं-(म)न्यं, नः-(म)नः आदि। नापं, छुं विलोम खँग्वःत न्हुगु हे खँग्वः छ्यला नं दयेफु। दसु: न्हि/चाः, ख्वातु/सालू आदि।  

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
* दसु — ३१क| भक्ते **विलोम**-विवरे गति-योगेन अनुलोम-विवरे द्वौ|। 
* दसु — ९क/ अनुलोम-गतिस् नौ-स्थस् पश्यति अचलम् **विलोम**-गम् यद्-वत्। 
* दसु — अथ यद् अन्यां प्राहान्यया प्रतिपद्यते, **विलोम** तत्। 
* दसु — यद् वा अन्यस्य त्रिरात्रस्य **विलोम** तद् अस्य सलोम, यद् अस्य सलोम तद् अन्यस्य **विलोम**। 
* दसु — **विलोम** तद्व्यञ्जनमर्प्यते त्वया वरं किमस्मै न नितान्तमर्थिने। 

## स्वया दिसँ
* संस्कृत
* अःखः

## पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू

## लिधंसा