open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
यचा क्वसाः, जाः म्हसिका व यचिं तजिसु कथं ध्याकुनय् लाकातःपिं

यचा क्वसाः, जाः म्हसिका व यचिं तजिसुया आधारय् ध्याकुनय् लाकातःपिं बा विभेद व लान्छना भ्वगेयाये माःपिं मनूतय्‌तः **यचा क्वसाः, जाः म्हसिका व यचिं तजिसु कथं ध्याकुनय् लाकातःपिं** धकाः धाइ । थ्व छगू कुसा खँग्वः खः ।  
## नां
### क्वय्‌र
यचा क्वसाः, जाः म्हसिका व यचिं तजिसु कथं ध्याकुनय् लाकातःपिंतः **क्वय्‌र** मनूत धकाः नं धाइ । थ्व खँग्वः न्हापा अङ्ग्रेजी भासं यचा क्वसाः, जाः म्हसिका व यचिं तजिसु कथं ध्याकुनय् लाकातःपिंतः ह्यपेयायेगु कथं छ्यलीगु खः । नेसं ११०१ (सन् १९८०)सं यचा क्वसाः, जाः म्हसिका व यचिं तजिसु कथं ध्याकुनय् लाकातःपिंतः थ्व खँग्वः लाका कायेगु कुतः यात । अवहेलना यायेतः छ्यलीगु खँग्वः थःपिन्सं हे छ्यलाः व खँग्वलं अवहेलनाया भाव हे त्वःथलाब्यूगु खः । अज्याः बिद्रोहया लू कथं थ्व खँग्वः आः हलिंयङ्क छ्यलाबुलाय् वयाच्वंगु खः ।  थौंकन्हय् थ्व खँग्वः प्राग्यिक ख्यलय् आपलं छ्यः । क्वय्‌र ब्वनेज्या धकाः ब्याग्लं छता ब्वनेख्यः हे दु । 
### जाः व यचा म्ह्वःल्याः
गुलिस्यां यचा क्वसाः, जाः म्हसिका व यचिं तजिसु कथं ध्याकुनय् लाकातःपिंतः **जाः व यचा म्ह्वःल्याः** धकाः नं धाइ । नेपाःया संविधानय् नं थुगु खँग्वःया छ्यलाबुला दु । थ्व खँग्वः गुलिस्यां ययेकू धाःसा गुलिस्यां कुंखिउँ । जिपिं *म्ह्वःल्याः* (अल्पसंख्यक) मखु धकाः छथ्वः सः दु धाःसा यचा म्ह्वःल्याः धकाः मूधाःया यचा अभ्यास सिबें पाःगु अभ्यास यायेवं पाकीगु कथं छ्यलाबुला जुयाच्वंगु धकाः छथ्वः सः दु ।
## दिनिस
### यचिं तजिसु

* त्यामज्यू यचिं
### जाः म्हसिका

* यितामि
* निथीपिलाःमि
* भामय्‌जु

### यचा क्वसाः

* ज्वःयचामि
* नसियचामि
* द्वखुयचामि
* सुन्यायचामि
## अधिकार
* क्वय्‌र मनूतय्‌गु अधिकार
* यितामितय्‌गु अधिकार
* त्यामज्यू यचिं दुपिनेगु अधिकार
* निथीपिलाःमितय्‌गु अधिकार
* भामय्‌जुपिनेगु अधिकार
## हनेगु दिंत
* त्यामज्यू यचिं बारे सयेकेसीकेगु दिं
* क्वय्‌र मनूत पाखेया महिता बिरुद्धया दिं
* यितामि म्हसिकायातः ल्वय् नालीगु बिरुद्धया ज्यासना दिं
* यितामि लुमन्तिया दिं
## लिधंसा

## आपाः

पुचः:यसिसु
पुचः:क्वय्‌र
क्वयेर युथ ग्रुप

**क्वयेर युथ ग्रुप** नेपालय् नेपालय् क्वय्‌र मनूतय्‌गु अधिकारया नितिं ज्या यानाच्वंगु संस्था खः । क्वयेर युथ ग्रुप नेसं ११३९सं ह्वालु पुचः कथं न्ह्याःगु खः धाःसा नेसं ११४०सं संस्थाया कथं दर्ता जूगु खः ।  

## लिधंसा

पुचः:नेपालय् क्वय्‌र मनूतय्‌गु अधिकार
जाः म्हसिका

**जाः म्हसिका** (English: Gender Identity, पर्वते: लैङ्गिक पहिचान) धाल कि थः छु जाःया खः - थः मिजं खः ला मिसा खः ला बा व सिबें मेगु खःला धकाः थः दुनुगलं निसें लुयावःगु दुचाः धकाः थुइकी ।  
## लिधंसा

 

पुचः:जाः म्हसिका
नेपालय् न्याइगु गर्बयाः

नेपालय् दकसे न्हापां नेसं ११३९ (इसं २०१९)सं गर्बयाः न्यायेकेगु न्ह्याःगु खः । उगु हे दँय् थिथि कथंया गर्बयाःत न्यायेगु न्ह्यात ।

## नेपाः गर्बयाः

**नेपाः गर्बयाः** बा पूवं नां **नेपाः क्वय्‌र / यचा क्वसाः, जाः म्हसिका व यचिं तजिसु कथं ध्याकुनय् लाकातःपिंनेगु गर्बयाः** नेसं ११३९ निसें दँय् दसं इस्वि सम्बतया जून महिनाया निगूगु सन्चरबाः खुन्हु न्यायेकी । थ्व नेपाःया मू गर्बयाः खः । थ्व गर्बयाः क्वयेर युथ ग्रुप व क्वयेर राइत्स कलेक्तिभ पाखें मंकाः ग्वसाः ग्वःगु खः । नेसं ११४०सं क्याम्पेन फर चेन्ज नं स्वात । 

## क्वय्‌र मिसा गर्बयाः
नेसं ११३९ निसें मिसा दिवस खुन्हु मूधाःया मिसा आन्दोलन नापं क्वय्‌र मिसा गर्बयाः नं न्यायेकी । नेसं ११४०सं कोरोना माहामारिया कारनं थ्व गर्बयाः मन्याः । 

## क्वय्‌र बँमि गर्बयाः
नेसं ११३९ निसें बँमि दिवस खुन्हु मूधाःया बँमि आन्दोलन नापं क्वय्‌र मिसा गर्बयाः नं न्यायेकी । नेसं ११४०सं कोरोना माहामारिया कारनं थ्व गर्बयाः मन्याः ।  

## स्वयादिसँ
* गर्बयाः

## लिधंसा

पुचः:गर्बयाः
फिनिश कालो भासा

फिनिश कालो भासा रोमानी भासा परिवारया छगू छासा ख। थ्व भासा फिनिश काले जातिं ल्हाइगु या। थ्व भासा स्क्यान्दोरोमानी व एंग्लोरोमानी भासानाप स्वापू दूगु भासा ख। फिनिश कालो भासा करिब ६द्व निसें १०द्व मनूतेसं ल्हाइगु या।थ्व भासा ल्याम्हपिंसं आपाल ल्हाइगु मया। फिनिश कालो भासा हंगेरीया रोमानी भासा नाप नं ज्व। फिन्ल्यान्दया थीथी थासय थ्व भासा सीकेगु कुतः जुयाच्वंगु दु। 

पुचः:रोमानी भासा
भूमिका श्रेष्ठ

**भूमिका श्रेष्ठ** भामय्‌जु अधिकारया नितिं छम्ह ज्यासनामि खः ।  
## जिबन
सन् १९८८ जनवरी ११सं येँ देय्‌या नैकापय् भूमिका श्रेष्ठ बूगु खः ।  

## संकिपा
### अभिनेता
* 'हाइवे (नेसं ११३३)'
* 'कान्छी (नेसं ११३८)'
## न्हापांम्ह
* भामय्‌जु धकाः लँजुवाःपौ कयाः देसं पिने वंम्ह नेपाःया न्हापांम्ह 
## लिधंसा

पुचः:म्वानाच्वंपिं मनूत
नेपाल सम्बतया न्हिल्याः नगुमाः

thumb|right|नेपाल सम्बत ११४१या न्हापांगु ला कछला

नेपाल सम्बतय् न्हिल्याःया छ्यलाबुला नेसं ११४१ निसें न्ह्याःगु खः । ईसं २० अक्तोबर ८७९या इतिहास कःघानां २० अक्तोबर २०२० निसें नेसं ११४१ कछला १ धकाः नेपाल सम्बतय् न्हिल्याः नगुमाः न्ह्याःगु खः ।      
## इतिहास
नेपाल सम्बत ११४० पाखे नेवाः अभियानतात छपुचः सामाजिक संजालं मुनां नेपाल सम्बतया छ्यलाबुला बारे सहलह ब्याकूगु खः । सहलह ब्याकुसें नेपाल सम्बतय् तिथि जक्क दूगुलिं नेपाल सम्बत ब्याक्क छ्यलाबुला यायेगुलिइ हात्था जुयाच्वंगु खनेदत । तिथि कथंया नेपाल सम्बतय् दच्छिइ ३५४ निसें ३७८ दिं दैगु जुयाच्वन । अथेतुं छता तिथि गुबलें निन्हु क्यनिंगु अलय् गुबलें निता तिथि नं छन्हुं हे क्यनिंगु जुयाच्वन । अन अझ स्वदँय् छकः लच्छि अप्वः जुइगु अलय् नीदँय् छकः लच्छि सुलीगु जुयाः थुके यक्व हे हात्थाय् खनेदूगु खः । थुगुसिया व हे तिथि व आइक्वंया व हे तिथि लच्छि सिबें मयाक्क नं पायेफूगु खनेदत । अथे जुयाः तिथि नापं न्हिल्याः नं तयाः नेपाल सम्बत न्हूधाः जुल धाःसा अझं ब्याकेफैगु खँ वसें 'नेपाल सम्बत छ्यलाबुला पुचः' धकाः फेसबुकं नीस्वनां नेपाल सम्बत न्हिल्याः हयेगु ज्या जुल । अनं नेपाल सम्बत ११४१ निसें न्हिल्याः न्ह्याकेगु धकाः क्वःछिसें नेपाल सम्बतय् न्हिल्याः नगुमाः न्ह्यात ।

## ला
नेपाल सम्बतय् थुगु कथं झिन्निला दु :

### न्हिल्याःया ल्याःचा
दँय् दसं नेपाल सम्बतया न्हापांगु न्यालाय् लच्छिइ स्वीन्हु न्हिल्याः दइ । अन चौला खुनु नीगुन्हु दइ । बछला निसें कौला ताक्क लच्छिइ स्वीछन्हु दइ । थथे दँय् दसं न्हिल्याः कथंया नेपाल सम्बतय् ३६५ दिं दइ ।
अयेनं बँग्वारां सुर्द्यः चाःहिलेगु पायेछि ई ३६५ दिं मखु । दँय् दँय् ३६५ दिं जक्क दत कि उगु सम्बत बास्तविक इलं पापां वनिं । अज्याः 'तँसा दिं क्यंगु दँ' ल्याःचाः यानां चौलां छन्हु अप्वः तयेगु याइ । थथे तँसा दिं गूगु दँय् तयेगु धकाः ल्याःचाः तइ ।
#### तँसा दिं
तँसा दिं गूगु दँय् तयेगु धकाः थुकथं ल्याः खाइ ।
* दँल्याखय् ८८० स्वाये ।
* स्वायेधुङ्काः वैगु ल्याखय् ४ पाखें पायेछि ब्वथलेजीमाल । ४ पाखें पायेछि ब्वथलेमज्यू सा व दँय् तँसा दिं क्यनिंमखु ।
* ४ पाखें पायेछि ब्वथालेज्यूसा हाकनं १०० पाखें ब्वथलेमाः । 
* ४ पाखें पायेछि ब्वथलाः नं हाकनं १०० पाखें पायेछि ब्वथलेमजिल धाःसा तिनि उगु दँय् तँसा दिं क्यनिं ।
* ४ पाखें पायेछि ब्वथलाः, १०० पाखें नं पायेछि ब्वथलेजिल धाःसा ४०० पाखें हाकनं ब्वथलेमाः । अथे हाकनं ४०० पाखें पायेछि ब्वथलेजिल धाःसा तिनि उगु दँय् तँसा दिं क्यनिं ।

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत
* नेपाल सम्बतया मिलाल्याः नगुमाः

## सन्दर्भ

## धलः

पुचः:नेपाल सम्बत
पुचः:नेपाल सम्बत (न्हिल्याः)
नेपाल सम्बतया मिलाल्याः नगुमाः

नेपाल सम्बतया परम्परागत लू मिलाल्याः कथं हे खः । तर सुर्द्यः कथंया ई नापं ल्वाकेतः स्वदँय् छकः लच्छि अप्वः तनिं । मिलाल्याः कथं नेपाल सम्बत म्ह पुजा खुन्हु हिली । थुगु दिनय् 'भिंतुना र्यालि' नं पिकाइ ।

## ला
मिलाल्याः कथं नेपाल सम्बतय् झिन्निला दु अलय् स्वदँय् छकः वइगु झिन्स्वङ्गूगु ला ।
# कछला
# थिंला	
# पोहेला
# सिल्ला
# चिल्ला
# चौला	
# बछला	
# तछला	
# दिल्ला
# गुंला
# यंला
# कौला
# अनला - स्वदँय् छकः लच्छि अप्वः तनिंगु
# न्हंला - थ्यंमथ्यं नीदँय् छकाः लच्छि ई सुली

## मिलाल्याः
नेपाल सम्बतय् स्वीता मिलाल्याः क्यनिं । आमइया कन्हे खुनु पारु निसें पुन्हि ताक्क 'थ्व' धकाः धाइ अलय् पुन्हिया कन्हे खुनु पारु निसें आमइ ताक्क गा धकाः धाइ ।
### थ्वः

### गाः

### मिलाल्याःं ल्याःचाः
छता मिलाल्याः छन्हु मखु । मिलाल्याः धयागु छन्हुइ निता नं क्यनेफु । छगू मिलाल्याः निन्हु ताक्क नं क्यनेफु ।

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत
* नेपाल सम्बतया न्हिल्याः नगुमाः

## सन्दर्भ

## धलः

पुचः:नेपाल सम्बत
पुचः:नेपाल सम्बत (मिलाल्याः)
थ्वः / गाः

**थ्वः / गाः** (संस्कृत भासं : पक्ष) धयागु मिलाल्याः नगुमालय् लच्छियातः मिला थ्वयाः वनिगु व खिमुया वनिगु ईब्वय् ब्वथला तःगु खः ।

## थ्वः
आमै क्वचायाः पारु न्ह्याःगु दिनं निसें पुन्हिया दिं ताक्कया ईयातः 'थ्वः' धकाः धाइ ।

## गाः
पुन्हि क्वचायाः पारु न्ह्याःगु दिनं निसें आमैया दि ताक्कया ईयातः 'गाः' धकाः धाइ ।

## स्वय दिसँ
* नेपाल सम्बत

पुचः:नेपाल सम्बत (मिलाल्याः)
रुक्शना कपाली

**रुक्शना कपाली** (कुनां : मिँच्याः मय्‌जु, न्हापाया नांत : मिँजला, मतिना) छम्ह यितामिसा खः । वयेकः नेसं १११९ चौला १६ न्हिल्याः खुन्हु यलया पतको त्वालय् बूम्ह खः ।        वयेकः नेसं ११३८सं बीरगंजया तेद न्वचु ज्याझ्वःया न्वचुमि नं खः ।  नेसं ११३८सं वयेकलं मिसापिनेगु याकः जुजं चुनौति नं त्याकूगु खः। थुगु चुनौति काइपिं मिसातय् वयेकः न्हापांम्ह यितामिसा खः ।    नेसं ११३८ निसें थः हलिंब्वनेकुथिइ दुतिनाल्याः कायेगु नितिं नं ल्वानाच्वंगु दु । नेपालय् यितामितय्‌गु नितिं कानुनी प्रावधान मदयाः थःगु ब्वनेज्याया दसिपौत व नागरिकता पौसं छगू हे नां व जाः मदूगुलिं वयेकःयातः त्रिभुवन हलिंब्वनेकुथिं दुतिनाल्याः मब्यू । थ्व समबन्धि #TransExclusionistTU लगायत मेमेगु अभियान न्ह्याकाच्वंगु दु ।       
## पिथना
* नेपालभासय् जाः व यसु सम्बधि खँग्वः मुना, नेसं ११३८ ज्यापुन्हि   
* जाः व यसु सम्बन्धि स्वता भासं खँग्वः मुना, नेसं ११३९ (आइएसबिएन : 978-9937-0-6288-6)  
* क्वय्‌र व मिसाबादि खँग्वः धुकू, नेसं ११३९  (आइएसबिएन : 978-9937-0-6935-9) 
* यचासु व जाःया खँग्वःधुकू, नेसं ११३९  (आइएसबिएन : 978-9937-0-6483-5) 
* यचा क्वसाः, जाः म्हसिका व यचिं तजिसु सम्बन्धि नेपालभासय् आधारभूत खँग्वःत, नेसं ११४१/०१/१७  (आइएसबिएन : 978-9937-0-8031-6)

## सिरपा
* देय् लय्‌ताः ज्यामि सिरपा, नेसं ११४१ - नेपाल सरकार युवा तथा खेलकुद मन्त्रालय, संयुक्त राष्ट्र स्वयंसेवक (युएन भि नेपाल) लगायत 
* संयुक्त राष्ट्र संघ बालिका शिक्षा पहल, नेसं ११४०      
* युथ चेन्ज मेकर अवार्द, नेसं ११३८  - संयुक्त राष्ट्र युवा तथा विद्यार्थी संगठन नेपाल 
## उपलब्धि
* न्हू पुखू मौलिक सैलिं हाकनं दनेगु अभियान  

## न्हापांम्ह
* 'मिसा' धकाः नागरिकता दयेकेगु नितिं आवेदन ब्यूम्ह नेपाःया न्हापांम्ह यितामिसा     

## लिधंसा

पुचः:म्वानाच्वंपिं मनूत
सिला

**सिला** नेपाल सम्बतया प्यगूगु ला खः । थ्व लायातः **सिल्ला** नं धाः ।
## न्हिल्याः
न्हिल्याः कथंया नेपाल सम्बतय् सिलाय् स्वीन्हु दु ।
* सिला १ 
* सिला २ 
* सिला ३ 
* सिला ४ 
* सिला ५ 
* सिला ६
* सिला ७ 
* सिला ८ 
* सिला ९ 
* सिला १० 
* सिला ११ 
* सिला १२ 
* सिला १३ 
* सिला १४ 
* सिला १५ 
* सिला १६
* सिला १७
* सिला १८
* सिला १९
* सिला २०
* सिला २१
* सिला २२ 
* सिला २३ 
* सिला २४ 
* सिला २५ 
* सिला २६ 
* सिला २७
* सिला २८
* सिला २९
* सिला ३०

## मिलाल्याः
थ्व लाया तिथित थ्व कथं दु-

### सिलाथ्वः

### सिलागाः

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

पुचः:नेपाल सम्बतया ला
पुचः:सिला
सिला १

**सिला १** सिलाया न्हापांगु दिं खः, नेपाल सम्बतया प्यगूगु लाया न्हापांगु दिं अलय् नेपाल सम्बतया गुइछगूगु दिं खः । ।
## जूखँ
* 

## स्वयादिसँ
* 

पुचः:नेपाल सम्बत (न्हिल्याः)
पुचः:सिला
दिला १

**दिला १** दिलाया न्हापांगु दिं खः ।
## जूखँ
* 

## स्वयादिसँ
* 

पुचः:नेपाल सम्बत (न्हिल्याः)
पुचः:दिला
नेपाः भाय्‌या लिपित

नेपाः भाय्‌या थःगु हे लिपि दु । थुपिं लिपित मल्लतय् पालय् ब्वलंगु खः । नेपाः भाय्‌या थिथि लिपित दथुइ नेपाल लिपि मू लिपि खः । नेपाल लिपिया दकलय् न्हापांगु छ्यला ने.सं. २८ य् लंकावतार नांया ग्रन्थय् खनेदु । थ्व लिपियातः **नेवाः आख:** धकाः नं धायेगु चलन दु । 
* नेपाल लिपि
* रञ्जना लिपि
* भुजिंम्व: लिपि
* लितुम्व: लिपि
* क्वँय्‌म्व: लिपि
* पाचुम्व: लिपि
* हिंम्व: लिपि
* ग्वलम्व: लिपि
* कुंम्व: लिपि

नेपाः भाय्‌या थःगु हे लिपित ब्वलने न्ह्यः ब्राह्मि लिपि नं छ्यलाबुला जूगु खनेदु ।

## स्वयादिसँ
* नेपाः भाय्

पुचः:लिपि
पुचः:नेपाः भाय्‌या लिपित
यातायाता ताफू

thumb|नेपाःया घासाय् च्वंगु छता यातायाता ताफू / कुँइकुँइ ताफू

**यातायाता ताफू** बा **कुँइकुँइ ताफू** धयागु छगू कथंया ताफू खः ।
क्वँय्‌म्व: लिपि

क्वँय्‌म्व: लिपि छता लिपि खः ।

## स्वयादिसँ
* नेपाः भाय्

पुचः:नेपाः भाय्‌या लिपित
पुचः:लिपि
दिला ४

**दिला ४** दिलाया प्यगूगु दिं खः ।

## झाका
* हलिंया दकसिबे ताःहाकःगु न्हि

## जूखँ
* 

## स्वयादिसँ
* 

पुचः:नेपाल सम्बत (न्हिल्याः)
पुचः:दिला
दिला २

**दिला २** दिलाया न्हापांगु दिं खः ।
## जूखँ
* नेसं ११३९ सं जूगु गुथि आन्दोलनया दँलसता

## स्वयादिसँ
* 

पुचः:नेपाल सम्बत (न्हिल्याः)
पुचः:दिला
सावली तालुका, चंद्रपूर जिल्ला

सावली तालुका हा चंद्रपूर जिल्ह्यातील पूर्वेकडील भागात स्थित आहे . तालुक्याचे मुख्यालय हे सावली शहरात आहे . सावली तालुक्याच्या पूर्वेस वैनगंगा नदी आहे ती गडचिरोली आणि चंद्रपूर या दोन जिल्ह्यांना वेगळे करते . सावली तालुक्याच्या दक्षिण व पश्चिम भागात मुल तालुक्याची सीमा आहे , उत्तरेस ब्रम्हपुरी तालुका आणि पश्चिमेस सिंदेवाही तालुक्याची सीमा आहे .
शास्त्रीय नृत्य

**[[भरतनाट्यम्|शास्त्रीय]] नृत्य** संगीत थिएटर शैलिखय् निहित विभिन्न प्रदर्शन कलायात छौ छत्र शब्द ख , थुकियाउ सिद्धांत व व्यवहारयाउ  पता संस्कृत पाठ, नाट्यशास्त्र न लगेयायेफु  ।  शास्त्रीय नृत्य याउ संख्या स्रोत व विद्वान याउ आधारँ ८ निसे येको दै। संगीत नाटक अकादमी  ८ नृत्य  - भरतनाट्यम , कथक , कूचिपूड़ी , ओडिसी , कथकली , सत्त्रिया नृत्य , मणिपुरी  मोहिनीअट्टम । ड्रिड विलियम्स थेपि विद्वान न छऊ , यक्षगान व भागवत मेलात सूचीय् शामिल याउ दु। थ्व नृत्य पारंपरिक रूप न क्षेत्रीय ख। थुकिय् संस्कृत, हिंदी या अन्य भाषा याउ रचना शामिल दु।वर्तमानय् आधिकारिक रुपँ  भारतय् ९ शास्त्रीय नृत्य दु।

**<code>दक्षिणएसियाय् [[नाच|नृत्‍य]] प्राचीन परंपराए दु। थ्व विशाल उपमहाद्वीपय् नृत्‍य याउ विभिन्‍न विधा न जन्‍म काउ दु। प्रत्‍येक विधा न विशिष्‍ट समय व वातावरण याउ प्रभावँ आकार काउ दु। प्रत्‍येक विधा गुंगुं  विशिष्‍ट क्षेत्र नापँ संबंधित दु। मुख्यतः ८ शास्त्रीय नृत्य दु। [[भरत मुनि]] न थौ पुस्तक [[नाट्यशास्त्र]]य् शास्त्रीय नृत्ययाउ वर्णन याउ दु।</code>**
कूचिपूड़ी

**कूचिपूड़ी** (तेलुगू : కూచిపూడి) आंध्र प्रदेश, भारत याउ प्रसिद्ध नृत्य शैली ख। थ्व पूरा दक्षिण भारतय् प्रसिद्ध दु। थ्व नृत्य याउ ना कृष्णा जिल्ला  याउ दिवि तालुकय् स्थित कुचिपुड़ी ग्राम याउ  ना न जुल, थन च्वनिह्म ब्राह्मण थ्व पारंपरिक नृत्य याउ अभ्यास यागु ख। परम्‍परा याउ अनुसार कुचिपुडी़ नृत्‍य मूलत: केवल पुरुष द्वारा किया याइ व वो न केवल ब्राह्मण समुदाय याउ पुरुष द्वारा। थ्व ब्राह्मण परिवार कुचिपुडी़ याउ भागवतथालू  धाइ। कुचिपुडी़ याउ भागवतथालू ब्राह्मणपिँउ प्रथम समूह १५५९ विक्रमाब्द याउ आसपास निर्मित जुउ ख। थ्व कार्यक्रम देवतायात समर्पित याई। प्रचलित बाखँयाउ अनुसारं कुचिपुड़ी नृत्य यात पुनर्परिभाषित यायेउ कार्य सिद्धेन्द्र योगी नामक एक कृष्ण-भक्त संत न याउ ख।

कूचिपूड़ी याउ १५ ब्राह्मण परिवारपिसं पांच शताब्दि निसे  अधिक समय तक परम्‍परा यात आगे बढेयानाच्वौ दु। प्रतिष्ठित गुरु  वेदांतम लक्ष्‍मी नारायण, चिंता कृष्‍णा मूर्ति व ता‍देपल्‍ली पेराया न महिलायात न थुकि  शामिल याना नृत्‍यत झन समृद्ध यात। डॉ॰ वेमापति चिन्‍ना सत्‍यम न थुकि गुलिँ नृत्‍य नाटिकात  जोडेयात व गुलिँ  एकल प्रदर्शन याउ नृत्‍य संरचना तैयार यात व थो प्रकार नृत्‍य रूपयाउ क्षितिजँ व्‍यापक यात। थ्व परम्‍परा उब्लेँ निसे महान जुगु दु गुबलेँ निसे पुरुष न महिला याउ अभिनय याइ व आ महिला पुरुषयाउ अभिनय यायेउ यात।

## प्रदर्शन एवं मंचन
नृत्य याउ प्रदर्शन छौ विशेष परंपरागत विधि न जुई। मंचय्  परंपरागत पूजनयाउ पश्चात् प्रत्येक कलाकार मंचय् प्रवेश याइ व छौ विशेष लयबद्ध रचना धारवु याउ द्वारा थौ पात्र-परिचय बिई। पात्रयाउ परिचय व नाटकयाउ भाव तथा परिपेक्ष निर्धारित ज्विधुङ्का मुख्य नाट्य आरम्भ जुई। नृत्ययाउ साथँ कर्नाटक संगीतय् निबद्ध गीत मृदंगम्, वायलिन, बाँसुरी व तम्बूरावाद्यम इत्यादि वाद्ययंत्रयाउ  साथँ नृत्यय् सहयोगी भूमिका निभेयाई व कथानकयात न्ह्यने बढेयात सहायक जुई। नर्तक द्वारा न्ह्यायिउ आभूषण परंपरागत ज्वि गुकी छौ विशेष प्रकारयाउ हलका सिं बूरुगु न निर्मित यायेउ परंपरा लगभग १७ सताब्दी निसे चलेयानावैच्वङ्गु दु।

## शैली
भरत मुनि, गुम्हस्न नाट्य शास्त्र याउ रचना यात, थो प्रकार याउ नृत्ययाउ  येको पहलुयाउ व्याख्या प्रस्तुत याइ। लिपा  १३वीं सताब्दी याउ अंतर्गतय् सिद्धेन्द्र योगी न थुकि  छौ अलग विशिष्ट शैलयाउ  रूप प्रदान यात । मानेयाइ कि थ्व नाट्यशास्त्रय्  पारंगत व छुँ विशेष नाट्यशास्त्रीय तत्व यात  चुनेयाना  वसँ  थ्व नृत्ययाउ  रूपय् समायोजित यात। वसँ  पारिजातहरणम नामक नाट्यावली याउ रचना यानादिल।

कुचिपुड़ी नर्तक चपल व द्रुत गति न युक्त, छौ विशेष वर्तुलता कायेउ क्रमय्  भंगिमायाउ  अनुक्रम प्रस्तुत याई व थ्व नृत्य याउ पद-संचालन य्  उड़ान याउ प्रचुर मात्रा दै गुकियाउ कारण थो प्रदर्शनय्  छौ विशिष्ट गरिमा व लयात्मकता याउ सन्निवेश जुइ। कर्नाटक संगीतयाउ  साथँ प्रस्तुत यायिउ थो नृत्य  स्वेबले   भरतनाट्यम नाप येको समानता दु। एकल प्रसूतिय् कुचिपुड़ीय् जातिस्वरम् व तिल्लानाका सन्निवेश जुई जबकि थुकियाउ नृत्यम् प्रारूपय् गुलि संगीतबद्ध रचना द्वारा भक्तयाउ भगवानय्  लीन जुईऊ आभीप्सायाउ  प्रदर्शन जुइ । थुकियाउ छौ विशेष प्रारूप तरंगम् य् नर्तकी भु, गुकि निउ मत च्यानाच्वनी, याउ किनारय्  प्याखँ ल्हुयि व नापं ये ल्हाते छौ जलपात्र किन्दी यात न संतुलित तै।

नृत्य याउ वर्तमान शैली छुँ मानक ग्रंथय् आधारित ख। थुकी  प्रमुख ख- नंदिकेश्वर रचित "अभिनय दर्पण" व "भरतार्णव"।

## प्रमुख कलाकार

* लक्ष्मी नारायण शास्त्री
* स्वप्नसुंदरी
* राजा और राधा रेड्डी
* यामिनी कृष्णमूर्ति
* यामिनी रेड्डी
* कौशल्या रेड्डी
धनगर

पाल जाति की दूसरी प्रमुख गोत्र
Dhangar jati vansajy Ahalya bai dhangar Jo Nasik se below karte hai
द बढ़ई

**द बढ़ई** छगु नांजागु रक एण्ड रोल ब्यान्ड खः। थ्व ब्याण्ड हलिमया दक्ले नांजाःगु ब्याण्डय् छगू ख।

## स्वयादिसँ
* रक एण्ड रोल हल अफ फेम

पुचः:रक एन्ड रोल हल अफ फेमर्स
मिल्याः

**मिल्याः** धयागु मनूतय्‌गु ल्याः खः ।

## लिधंसा

पुचः:मिल्याः
नेपाःमि

**नेपाःमि** खँग्वःया निता अर्थ दयेफु ।
* नेपाः देसय् च्वंपिं ।
* नेवाःत
मिल्याः खाज्या

**मिल्याः खाज्या** धयागु मिल्याः ल्याः खायेगु ज्या खः ।

## लिधंसा

पुचः:मिल्याः खाज्या
दे मेदिसिना

thumb|''दे मेदिसिना'', अल्दो मनुजियोया सन् १५२८स पिथंगु संस्करण
***दे मेदिसिना*** औलस अर्नेलियस सेल्ससजुं प्रथम सदीस पिथनादीगु चिकित्सा ग्रन्थ ख। वय्कः छम्ह रोमन हलिंसफूमि व सम्भवतः चिकित्सक ख। थ्व सफू छगू अपर्याप्त वृहद हलिंसफूया वर्तमानस ल्यनाच्वंगु अंश ख। थ्व हलिंसफूइ दुथ्याःगु थी-थी ख्यः, दसु बुंज्या, सैन्य दुसीका, भाषण, न्यायशास्त्र व दर्शनया आंशिक च्वखँ जक वर्तमान इलय उपलब्ध दु। *दे मेदिसिना*  ग्रन्थ प्राचीन यवनया ज्ञानं प्रभावित ग्रन्थ ख। थ्व ग्रन्थयात अलेक्जेन्दर कालीन चिकित्साया दकलय् भिंगु जीवित च्वखँया कथं नालीगु या।थ्व सफू हलिमय् दकलय् न्ह्यः पिथंगु चिकित्साया पूर्ण मूलग्र्न्थ नं ख। थ्व सफू तत्कालीन हिपोक्रेतिज व एस्क्लेपियादेज  दर्शनया आधारय् त्रिखण्डय् विभक्त दु: नसाः, वासः, व शल्य." थ्व सफूलि ल्वय् व चिकित्साया थी-थी विषय सम्म्लिलित दु। सफूया थीथी खण्डय् प्रक्षेपण ल्वाभः कुचा लिकायेगु विधि, हि दिकेगु विधि, म्हकुचा मना मवेकीगु पद्धति, आन्तरिक ल्वय् निदान,जलासें ल्वंह लिकायेगु, ल्हा-तुति चायेगु आदि विधिया विवरण बियातःगु दु। 

थ्व ग्रन्थया मूलरुप इसं ४७ स्वया छुं न्ह्यः पिथंगु ख। मूलग्रन्थस ८ता सफू लातिन भासय् च्वयातःगु ख। ग्रन्थया विषय थ्व कथं विभक्त दु:

सफू १ - नसा, उसाँय् (hygiene)व व्यायामया लाभ

सफू २- ल्वय्या कारण, उकिया लक्षण व पूर्वानूमान (prognosis)

सफू ३ - ल्वय्या उपचार, (दसु: सेखं चाःगु व निमोनिया)

ग्रन्थमि भाजुं नुगःया ल्वचः वा मानसिक विकारयात फ्रेनाइतिस (Phrenitis), ज्वरं जुइगु दिलिरियम (delirium); मेलान्कोलिया (Melancholia), उदासीनता (depression); मखूगु किपा व मभिंगु निर्णयया विकार (one due to false images and disordered judgment), सम्भवतः स्किजोफ्रेनिया (schizophrenia); ग्याना जुइगु दिलिरियम (Delirium due to fear); त्यानुइगु (Lethargus), मूर्छा (coma); व मोर्बस कोमितियालिस (Morbus comitialis), इपिलेप्सी (epilepsy)स वर्गीकृत यानादिल। इन्सानिया (insania वा insanity) खँग्वः या न्हापांगु छ्यला थ्व हे सफूलि जूगु ख। थ्व सफूति च्वयातःगु चिकित्सा पद्धतिइ रक्तश्राव, ल्वमियात ख्यायेगु, इमेतिक्स (emetics), इनेमा (enemas), ख्युं पद्धति (total darkness), अफिम (poppy) वा हेन्बेन (henbane) स्वाँमाया क्वाति त्वंकेगु नापं संगीत चिकित्सा, यात्रा, कासा, तःसलं ब्वनिगु, व मसाज आदिया वर्णन दु। नापं, वय्कः चिकित्सक-ल्वमिया सम्बन्धया महत्त्व थुयादीगु खँ सफूलि खनेदु।

* सफू ४ –  थी थी ल्वय्या संरचनात्मक विवरण।
* सफू ५ – वासः  दसु  अफिम, दाइयुरेतिक्स, पर्गेतिभ्स व ल्याक्सेतिभ्स।
* सफू ६ –  घाः (अल्सर), छेंगूया हानि व ल्वय्।
* सफू ७ – शास्त्रीय शल्यचिकित्सा, दसु लिथोतोमि व मोतिविन्दु निवारण। 
* सफू ८ – क्वंय् दिस्लोकेसन व अस्थिभंग।

*दे मेदिसिना*  मध्यकालस ९गू व १०गू सदीतक प्रचलित ग्रन्थ जुलः, लिपा थ्व ग्रन्थ १५गू सदी तक चलनचल्तीइ मदयावन। सन्  १४७८स थ्व सफू प्रथम चिकित्सा
सफूया रुपय् फ्लोरेन्सय् पिथंगु ख।

## पिनेया स्वापू

* De Medicina LacusCurtiusस (लातिन व अंग्रेजी भासय्)
* 

## लिधंसा

पुचः:चिकित्सा
नेपालय् मिल्याः खाज्या

नेपालय् मिल्याः खाज्या झिदँय् छकः जुइ ।
## मिल्याः खाज्या
# नेपाः मिल्याः खाज्या १०३२ (इसं १९११) 
# नेपाः मिल्याः खाज्या १०४१ (इसं १९२०)
# नेपाः मिल्याः खाज्या १०५१ (इसं १९३०)
# नेपाः मिल्याः खाज्या १०६२ (इसं १९४१)
# नेपाः मिल्याः खाज्या १०७३-७५ (इसं १९५२-५४)
# नेपाः मिल्याः खाज्या १०८२ (इसं १९६१)
# नेपाः मिल्याः खाज्या १०९२ (इसं १९७१)
# नेपाः मिल्याः खाज्या ११०२ (इसं १९८१)
# नेपाः मिल्याः खाज्या १११२ (इसं १९९१)
# नेपाः मिल्याः खाज्या ११२२ (इसं २००१)
# नेपाः मिल्याः खाज्या ११३२ (इसं २०११)
# नेपाः मिल्याः खाज्या ११४२ (इसं २०२१)
## लिधंसा

पुचः:देय् मिल्याः खाज्या
च्वसु

च्वसु साहित्यया छगू विधा ख। 

छुं च्वसु थ्व कथं दु-
* वास्तविक
** च्वखँ (निबन्ध)
** लुमँखँ (संस्मरण)
** पौ (पत्राचार)
** हसना
** वैज्ञानिक च्वखँ
** रिपोर्त
** सूचं
** मालेज्याया लिच्वः (रिसर्च पेपर)
* साहित्यिक व काल्पनिक
** च्वखँ (निबन्ध)
** बाखँ
*** काव्य (खण्डकाव्य, महाकाव्य)
** उपन्यास
** दबू प्याखँ (छधाः प्याखँ, निधाः प्याखँ आदि)
** समीक्षा
** समालोचना

पुचः: साहित्य
मपुचे भाषा

thumb
thumb

**मपुचे** दक्षिण अमेरिकायागु छगु नेटिभ अमेरिकी भाषा खः। 

पुचः:भाय्
चरक संहिता

चरक संहिता के अनुसार ब्रम्‍हा जी नें आयुर्वेद का ज्ञान दक्ष प्रजापति को दिया, दक्ष प्रजापति नें यह ज्ञान अश्विनी कुमारों को दिया, अश्‍वनी कुमारों नें यह ज्ञान इन्‍द्र को दिया, इन्‍द्र नें यह ज्ञान भारदृवाज को दिया, भारदृवाज नें यह ज्ञान आत्रेय पुर्नवसु को दिया, आत्रेय पुर्नवसु नें यह ज्ञान अग्नि वेश, जतूकर्ण, भेल, पराशर, हरीत, क्षारपाणि को दिया /

सुश्रुत संहिता के अनुसार ब्रम्‍हा जी नें आयुर्वेद का ज्ञान दक्षप्रजापति को दिया, दक्ष प्रजापति नें यह ज्ञान अश्‍वनीं कुमार को दिया, अश्‍वनी कुमार से यह ज्ञान धन्‍वन्‍तरि को दिया, धन्‍वन्‍तरि नें यह ज्ञान औपधेनव और वैतरण और औरभ और पौष्‍कलावत और करवीर्य और गोपुर रक्षित और सुश्रुत को दिया ।

सृष्टि के प्रणेता ब्रह्मा द्वारा एक लाख सूत्रों में आयुर्वेद का वर्णन किया गया और इस ज्ञान को दक्ष प्रजापति द्वारा ग्रहण किया गया तत्पश्चात् दक्ष प्रजापति से यह ज्ञान सूर्यपुत्र अश्विन कुमारों को और अश्विन कुमारों से स्वर्गाधिपति इन्द्र को प्राप्त हुआ। आयुर्वेद के इतिहास से यह ज्ञात होता है कि इन्द्र के द्वारा यह ज्ञान पुनर्वसु आत्रेय को यह प्राप्त हुआ। शल्य शास्त्र के रुप में यह ज्ञान आदि धन्वन्तरि को प्राप्त हुआ। और स्त्री एवं बाल चिकित्सा के रुप में यह ज्ञान इन्द्र से महर्षि कश्यप को दिया गया। उपरोक्त वर्णन से यह ज्ञात होता है कि भारत में प्रारंभ से ही चिकित्सा ज्ञान, काय चिकित्सा, शल्यचिकित्सा, स्त्री एवं बालरोग चिकित्सा रुप में विख्यात हुआ था। उपरोक्त इस विशेष कथन से यह बात भी प्रमाणित होती है कि चिकित्सा कार्य को करने के लिए आज की राज आज्ञा के अनुरुप चिकित्सा कार्य करने के लिए स्वर्गाधिपति इन्द्र से अनुमति प्राप्त करनी आवश्यक होती थी।
फेसबुक

फेसबुक मेटा प्लेटफर्मको स्वामित्वमा रहेको अमेरिकी अनलाइन सामाजिक सञ्जाल र सामाजिक सञ्जाल सेवा हो। 2004 मा मार्क जुकरबर्ग द्वारा हार्वर्ड कलेजका विद्यार्थीहरू र रूममेटहरू एडुआर्डो सेभरिन, एन्ड्रयू म्याकोलम, डस्टिन मोस्कोभिट्ज र क्रिस ह्युजेससँग स्थापना गरिएको, यसको नाम प्रायः अमेरिकी विश्वविद्यालयका विद्यार्थीहरूलाई दिइने फेस बुक डाइरेक्टरीबाट आउँछ। सदस्यता प्रारम्भमा हार्वर्डका विद्यार्थीहरूमा सीमित थियो, बिस्तारै अन्य उत्तर अमेरिकी विश्वविद्यालयहरूमा विस्तार हुँदै थियो र 2006 देखि, 13 वर्ष भन्दा माथिका जो कोही। २०२० सम्म, फेसबुकले २.८ बिलियन मासिक सक्रिय प्रयोगकर्ताहरू दावी गरेको छ, र विश्वव्यापी इन्टरनेट प्रयोगमा चौथो स्थानमा छ। यो 2010 को सबैभन्दा धेरै डाउनलोड गरिएको मोबाइल एप थियो।

फेसबुक इन्टरनेट जडान भएका उपकरणहरू, जस्तै व्यक्तिगत कम्प्युटर, ट्याब्लेट र स्माygfhjर्टफोनहरूबाट पहुँच गर्न सकिन्छ। दर्ता गरेपछि, प्रयोगकर्ताहरूले आफ्नो बारेमा जानकारी प्रकट गर्ने प्रोफाइल सिर्जना गर्न सक्छन्। तिनीहरूले पाठ, तस्बिर र मल्टिमिडिया पोस्ट गर्न सक्छन् जुन अन्य कुनै पनि प्रयोगकर्ताहरूसँग साझेदारी गरिएको छ जसले तिनीहरूको "मित्र" वा फरक गोपनीयता सेटिङहरू सार्वजनिक रूपमा स्वीकार गरेका छन्। प्रयोगकर्ताहरूले फेसबुक मेसेन्जर मार्फत एक अर्कासँग सीधा कुराकानी गर्न, साझा रुचि समूहहरूमा सामेल हुन, र उनीहरूका फेसबुक साथीहरूको गतिविधि र उनीहरूले फलो गर्ने पृष्ठहरूमा सूचनाहरू प्राप्त गर्न सक्छन्।

धेरै विवादको विषय बनेको, फेसबुकलाई प्रयोगकर्ताको गोपनीयता (क्याम्ब्रिज एनालिटिका डाटा स्क्यान्डलको रूपमा), राजनीतिक हेरफेर (जस्तै २०१६ अमेरिकी चुनावमा) र सामूहिक निगरानी जस्ता मुद्दाहरूमा आलोचना गरिएको छ। पहिले क्याम्ब्रिज एनालिटिकासँग सम्बद्ध मिडिया संस्था ब्रेइटबार्ट न्युजको फेसबुक पेजबाट सुरु भएका पोष्टहरू हाल फेसबुकमा सबैभन्दा व्यापक रूपमा साझा गरिएको राजनीतिक सामग्रीहरू मध्येका हुन्। मनोवैज्ञानिक प्रभावहरू जस्तै लत र कम आत्म-सम्मान, र नक्कली समाचार, षड्यन्त्र सिद्धान्तहरू, प्रतिलिपि अधिकार उल्लङ्घन, र घृणायुक्त भाषण जस्ता सामग्रीमा विभिन्न विवादहरूका कारण फेसबुक पनि आलोचनाको विषय बनेको छ। टिप्पणीकर्ताहरूले फेसबुकलाई स्वेच्छाले यस्तो सामग्री फैलाउन सहयोग गरेको आरोप लगाएका छन्, साथै विज्ञापनदाताहरूलाई अपील गर्न यसको प्रयोगकर्ताहरूको संख्या बढाइचढाइ गरेको छ।
पुचः ३ तत्त्व

पुचः ३ तत्त्व तत्त्वमांया संक्रमण धातुतेगु न्हापांगु पुचः ख। थ्व पुचः विरल-पृथ्वी तत्व नाप स्वापू दूगु पुचः ख। थ्व पुचःया संरचना व वर्गीकरणया विषयय् छुं विवाद दु। अथेजुसां, थ्व विषयया विज्ञतेगु सहमति दु कि थ्व पुचलय् प्यता तत्व: स्क्यान्दियम (Sc), येत्रियम (Y), ल्युतेतियम (Lu), व लरेन्सियम(Lr) दु। थ्व पुचःयात थ्व पुचःया दकलय् याउंगू तत्त्व स्क्यान्दियमया नामं स्क्यान्दियम परिवार नं धाइगु या।

पुचः ३ तत्त्वतेगु रसायनिक गुण प्रारम्भिक संक्रमण धातुतेगु निंतिं विशिष्ट जु: थ्व पुचःया सकल तत्त्वतेगु अक्सिदेसन अवस्था प्रमुख रुपं +३ जक जुइ। नापं थ्व स्वया पूर्ववर्ती मू-पुचः धातुत थें हे थ्व पुचः नं आपालं हे इलेक्ट्रोपोजितिभ जुइ व समन्वय रसायन (कोअर्दिनेसन केमिस्त्रि) म्हो जक जुइ। ल्यान्थनाइद संकुचनया प्रभावया लिच्वः कथं येत्रियम व ल्युतेतियमया गुण समान जु। येत्रियम व ल्युतेतियमय् अनिवार्य रूपं झ्यातूगु ल्यान्थानाइदया रसायनिक गुण दयाच्वनि। तर स्क्यान्दियमया रसायनिक गुण धाःसा थःगु चिधंगु आकारया कारणं येत्रियम व ल्युतेतियम स्वया पा। थ्व प्रारम्भिक संक्रमण धातु पुचःतेगु समान लक्षण ख, गनकि दकलय् याउंगु तत्त्व मेगू निता तत्त्व स्वया पृथक जुइ। 

पुचः ३या सकल तत्त्व नाइसे च्वंगु, वह थें तुयूगु तत्त्व ख। तत्त्वतेगु आणविक ल्या वृद्धि नापं तत्त्व कडा जूजूं वनि। पृथ्वीया फय्‌य् धाःसा थ्व पुचःया तत्त्वतेगु शुद्ध रुप छकलं बूलुसे च्वनि। थुकिया कारण वातावरणय् दूगु लः ख। वातावरणय् दूगु लःनाप प्रतिक्रिया यासें शुद्ध पुचः ३ तत्त्वतेगु सतहय् छकलं अक्साइद दयावइ। 

## स्वयादिसँ
* रसायनिक तत्त्व
* तत्त्वमां

पुचः:रसायनिक तत्त्व
क्यालिफोर्नियाया भूगोल

क्यालिफोर्निया उत्तर अमेरिकाया पश्चिमी तटय् दूगु छगू अमेरिकी राज्य ख। १कोटि ६३ लखः ६९६ वर्ग माइल (४,२३,९७० वर्ग किमि) क्षेत्रय् दयाच्वंगु थ्व राज्य भौगोलिक दृष्टिं संरा अमेरिकाया दकलय् विविध राज्यय् छगू ख। सिएरा नेभादा, मध्य स्वनिगःया उब्जाऊ बुँ व दक्षिणया शुष्क मोजावे मरुभूमि थ्व अमेरिकी राज्यया प्रमुख भौगोलिक विशेषता खः। थ्व राज्य हलिंया दकलय् असाधारण सिमातेगु नं छेँ खः: हलिंया दकलय् ताःहाकःगु (कोस्ट रेडवुड), दकलय् तःधंगु (ग्रेट सेकोइया), दकलय् पुलांगु (ब्रिसलकोन पाइन) सिमा थ्व हे राज्यय् ला। कन्तिनेन्तल संरा अमेरिकाया दकलय् तःजाःगु ( माउंट व्हिटनी) व दकलय् चिजाःगु थाय् (डेथ भ्याली) थ्व हे राज्यय् ला। राज्ययात साधारनकथं उत्तर व दक्षिण क्यालिफोर्नियाय् विभाजित याइगु या। अथे जुसां, उत्तर व दक्षिणया दथुया सीमा धाःसा बांलाक्क परिभाषित यानातःगु मदु। स्यान फ्रान्सिस्को निश्चित रूपं छगू उत्तरी कैलिफोर्नियाया नगर ख धाःसा लस एञ्जेलस छगू दक्षिणी क्यालिफोर्नियन नगर ख। थ्व नगरतेगु दथुया थाय् वस्तुस्थिति कथं उत्तर व दक्षिणय् लायेफु। युएस जियोलजिकल सर्भे क्यालिफोर्निया कथं नर्थ फोर्क नापंया छगू फुतियात थ्व राज्यया भौगोलिक केन्द्रया कथं परिभाषित यानातःगु दु।

## स्वयादिसँ
* क्यालिफोर्निया

पुचः: क्यालिफोर्निया
संयुक्त राज्य अमेरिकाया आदिवासी आरक्षण क्षेत्रतेगु धलः

संयुक्त राज्य अमेरिकाय् ३२६ आदिवासी आरक्षण क्षेत्र दयाच्वंगु दु। संयुक्त राज्य अमेरिकाया अधिकांश जनजातीय भूमि (tribal land base) थ्व देय्या संघीय सरकारद्वारा आदिवासी अमेरिकी आरक्षण क्षेत्र (Native American Reservations)या रुपय् पलिस्था जूगु ख। क्यालिफोर्निया राज्यय् थ्यं-मथ्यं बच्छि आरक्षण क्षेत्रतेत "रान्चेरिया"(ranchería)या नामं म्हसीकिगु या धाःसा न्यू मेक्सिकोय् आपालं आरक्षणतेत पुएब्लो (Pueblo)  धाइगु या। छुं पश्चिमी राज्यय्, विशेष रूपं नेभादाय् आदिवासी केन्द्रयात इन्दियन कोलोनी धाइगु या। सकल संरा अमेरिकाय् आदिवासी आरक्षण क्षेत्रया जनसंख्य १०लखः४३द्व७६२ दु। थ्व जनसंख्याय् आदिवासी क्षेत्रय् च्वनाच्वंपिं गैर-मूलया अमेरिकीतेगु ल्या नं दुथ्याना तःगु दु। छुं आरक्षण क्षेत्रय् गैह्र-आदिवासीतेगु जनसंख्या आदिवासीतेगु स्वया अप्व जुइधुंकूगु दु। 

संघीय सरकारं म्हसीकातःगु आदिवासी आरक्षण केन्द्रस छुं मू केन्द्र थ्व कथं दु-

* नभाहो राष्ट्र (Navajo Nation)
* युनिता व युरे आरक्षण (Uintah and Ouray Indian Reservation)
* तोहोनो उदाम आरक्षण(Tohono Oʼodham Indian Reservation)
* पाइन रिज आरक्षण
* शाइन रिभर आरक्षण
* क्रो आरक्षण
* स्त्यान्दिङ्ग रिभर आरक्षण
* विन्द रिभर आरक्षण
* फर्त पेक इन्दियन आरक्षण
* सान कार्लोस आरक्षण
* फर्त अपाचे आरक्षण
* होपि आरक्षण
* ब्ल्याक फित इन्दियन आरक्षण
* ओसाइ (Osage) राष्ट्र आरक्षण
* याकामा राष्ट्र आरक्षण
* कोलभिल आरक्षण
* रोजबद आरक्षण

## स्वयादिसँ
* संयुक्त राज्य अमेरिका

पुचः:संयुक्त राज्य अमेरिका
मंगोल साम्राज्य

**मंगोल साम्राज्य** मंका संवतया १३गू व १४गू  शदीइ दूगु इतिहासया हलिंया दकलय् तःधं बँ साम्राज्य ख। वर्तमान  पूर्व एसियाया मंगोलियाय् पलिस्था जूगु मंगोल साम्राज्य थःगु उत्कर्षय् जापानय सागर निसें पूर्वी युरोपया भूभाग तक, उत्तरय् आक्तिक; व दक्षिणय् भारतीय उपमहाद्वीप तक थ्यंसें  दक्षिणपूर्व एसियायात अधिग्रहण यायेगु कुत यात धाःसा इरानी पठारयात थःगु अधीनय् लाकाः थ्व साम्राज्य पश्चिमय् लेभान्त व कार्पेथियन गुंझ्वःतक थ्यन।

मंगोल साम्राज्यया पलिस्था थीथी मंगोल बंजारा जनजातितेगु, तेमुजिनया नेतृत्त्वय् जूगु एकिकरणं न्ह्यथंगु ख। तेमुजिनया नांजाःगु पदवी गेंगिस खान (क. ११६२-१२२७)या नामं म्हसीकिगु या। वय्कःयात १२०६स सकल मंगोलतेगु गोष्ठिं मंगोलतेगु जुजु घोषित याःगु ख।थ्व साम्राज्य वय्कःया नेतृत्त्वय् तःसकं चकनावल व वय्कःया उत्तराधिकारीतेसं आक्रमणकारी सेना सकल दिशाय् छ्वल। थ्व वृहद अन्तरमहादेशीय साम्राज्यँ पूर्वयात पश्चिम नाप स्वात, व प्रशान्त महासागरयात भूमध्य सागर लिसे छगू *मंगोल शान्तिया*  दयेका युरेसियाय् व्यापार, प्रविधि, सामान, विचाः आदिया कायेबियेगु वातावरण पलिस्था यात।

लिपा, उत्तराधिकारीया निंतिं जूगु युद्धया कारणं साम्राज्य विभाजित जुल। चंगेज खानया सन्तानतेसं राजवंश वय्कःया काय् व प्रारम्भिक उत्तराधिकारी ओगेदेइ वा वय्कःया मेपिं काय् मध्ये छम्ह, गथेकि तोलुइ, चागाताइ वा जोचींया खलकं जुइमा धैगु खँय् विवाद यात। ओगेदेइद व चागातायिद खलःयात नरसंहार याये धुंका तोलुइद खलःतेसं उत्तराधिकार ला त्यात तर तोलुइदया सन्तानतेगु दथुइ विवाद जारी जुल। मंगोल साम्राज्यं स्थायी, सभ्य जीवनशैली नालेगु वा थःगु अस्थाती, स्टेपय् आधारित चाहिलिगु जीवनशैलीइ च्वनेगु धइगु द्वन्द्व थ्व विभाजनया मू कारक जुल।

मोङ्के खानया मृत्यु धुंका (१२५९) प्रतिद्वन्द्वी कुरुल्ताइ परिषद्तेसं छक्वलं थी-थी उत्तराधिकारीत, दाजुकिजा अरिक बोके व कुबलाई खान ल्यल, गुपिंसं तोलुइद गृहयुद्धय् (१२६०–१२६४) थःथवय् ल्वात व मेमेपिं चंगेजया काय् या सन्तानतेगु चुनौती नं सामना यात। कुबलाईं सफलतापूर्वक सत्ता कब्जा यात, तर वय्कलं चागाताइद व ओगेदेइद परिवारयात हाकनं नियन्त्रणय् कायेत असफल कुतःया झ्वलय् हानं युद्ध जुल। सन् १२९४इ कुबलाईया मृत्युया ई तक्क मंगोल साम्राज्य प्यंगू ब्यागलं ब्यागलं खानेत वा साम्राज्यय् विभाजित जुल, गुकिलिं थःगु हे स्वार्थ व उद्देश्य पूवंकल: उत्तरपश्चिमय् गोल्डेन होर्ड खान, मध्य एसियाय् चागाताई खान, इरानय् इल्खानेत व चीनय् युआन राजवंश, आधुनिक बेइजिङय् आधारित जुसें शासन यात। सन् १३०४इ तेमुर खानया शासनकालय् स्वंगु पश्चिमी खानतेसं युआन राजवंशया प्रभुत्व स्वीकार यात।

साम्राज्यया दकलय् न्हापां क्वचाःगु भाग इल्खानेत ख, गुकिलिं १३३५–१३५३या ईले विघटन जुल। थ्व धुंका युआन राजवंशं सन् १३५४ व १३६८इ तिब्बती पठार व चीनया उचित नियन्त्रण त्वःता थःगु राजधानी दादु मिङ्ग राजवंशया सेनां कब्जा यायेधुंका पतन जुल। थ्व धुंका युआनया चंगेज शासकत उत्तरपाखे लिचिलाः मंगोलियाया पठारय् शासन यानाच्वन। थ्व शासन व्यवस्थायात वयां लिपाया इतिहासलेखनय् उत्तरी युआन राजवंशया नामं म्हसीकिगु या, थ्व शासन सन् १६३०या दशकय् किङ राजवंशं त्याके धुंका मदयावन। गोल्डेन होर्डं १५गु शताब्दीया अन्त्य तक्क प्रतिस्पर्धी खानतय् टुक्रा जुल। पूर्वी युरोपय् थुकिया शासन सन् १४८०इ मस्कोया ग्रान्ड डचीं उग्रा खुसिइ ग्रेट स्ट्यान्द दयेकाः क्वचाःगु धकाः कायेगु या। चागाताई खानेत १६८७ तक दयाच्वन।

## लिधंसा

पुचः: मंगोलिया
पुचः:हलिंया इतिहास
नयाँ दिल्ली नगरपालिका परिषद्

Parliament Street, New Delhi.]]

New Delhi Municipal Council (NDMC) भारतको नयाँ दिल्ली सहरको नगर परिषद् हो। यसले यसको प्रशासन अन्तर्गत 42.7 km2 को क्षेत्र समेट्छ, जसलाई सामान्यतया लुटियन्स दिल्ली भनिन्छ।

एकमात्र मालिक भारत सरकार हो र नयाँ दिल्लीमा लगभग 80% भवनहरू नयाँ दिल्ली नगर परिषद क्षेत्रको स्वामित्वमा छन्। यो एक अध्यक्षको नेतृत्वमा एक परिषद द्वारा शासित छ, जो सामान्यतया एक करियर निजामती कर्मचारी हो र भारत सरकार द्वारा नियुक्त भारत सरकार को संयुक्त सचिव को दर्जा धारण गर्दछ। परिषद्मा दिल्लीका मुख्यमन्त्री पनि पदेन सदस्यको रूपमा समावेश हुन्छन्।

यो दिल्लीको राष्ट्रिय राजधानी क्षेत्रका पाँच स्थानीय निकायहरू मध्ये एक हो, अरूहरू उत्तर दिल्ली नगर निगम, दक्षिण दिल्ली नगर निगम, पूर्वी दिल्ली नगर निगम र दिल्ली क्यान्टोनमेन्ट बोर्ड हुन्।

## इतिहास
एनडीएमसीको उत्पत्ति इम्पेरियल दिल्ली समितिमा भएको छ, जुन भारतको नयाँ राजधानीको निर्माणको निरीक्षण गर्न २५ मार्च १९१३ मा गठन गरिएको थियो। पछि फेब्रुअरी 1916 मा मुख्य आयुक्त, दिल्लीले रायसिना म्युनिसिपल कमिटी बनाए, जसलाई 7 अप्रिल 1925 मा पञ्जाब नगरपालिका ऐन अन्तर्गत दोस्रो दर्जाको नगरपालिकामा स्तरोन्नति गरिएको थियो। त्यसपछि 22 फेब्रुअरी 1927 मा, समितिले "नयाँ" नाम अपनाउने एक प्रस्ताव पारित गर्यो। दिल्ली" ले यसलाई "नयाँ दिल्ली म्युनिसिपल कमिटी" नाम दियो, जुन १६ मार्च १९२७ मा मुख्य आयुक्तले अनुमोदन गरेको थियो। मे १९९४ मा, एनडीएमसी ऐन १९९४ ले पञ्जाब म्युनिसिपल एक्ट १९११ लाई प्रतिस्थापन गर्यो र समितिलाई नयाँ दिल्ली म्युनिसिपलको नाम दियो। परिषद् बनेको थियो ।

एनडीएमसी को मुख्यालय भवन, जसलाई पालिका केन्द्र भनिन्छ, 1984 मा निर्माण गरिएको थियो, र त्यो समयमा शहरको सबैभन्दा अग्लो भवन थियो।
right|thumb|390x390px|1971 मा एनडीएमसी मुख्य कार्यालय, पालिका केन्द्र, नयाँ दिल्ली, जन्तर मन्तर, दिल्ली पछाडि निर्मित।

## विभागों

* वास्तुकला विभाग
* लेखा परीक्षा विभाग
* लेखा विभाग
* सिविल इंजीनियरिंग विभाग
* वाणिज्यिक विभाग
* परिषद सचिवालय विभाग
* अग्निशमन विभाग।
* वित्त विभाग।
* सूचना प्रौद्योगिकी विभाग
* बागवानी विभाग
* बिजली विभाग
* प्रवर्तन विभाग
* जन स्वास्थ्य विभाग
* परियोजना विभाग
* सामान्य प्रशासन विभाग
* सुरक्षा विभाग
* कानून विभाग
* प्रवर्तन (बीआर) विभाग
* एस्टेट I विभाग
* एस्टेट II विभाग
* जनसंपर्क विभाग
* नगर आवास।
* कार्मिक विभाग
* सतर्कता विभाग
* कल्याण विभाग
* शिक्षा विभाग
* चिकित्सा सेवा विभाग
* संपत्ति कर विभाग

## बाहरी कड़ियाँ

* नई दिल्ली नगरपालिका परिषद का आधिकारिक जालस्थल
* नई दिल्ली नगरपालिका परिषद
ऋग्वेद

ऋग्वेद सनातन धर्मयागु दक्वसिन आरम्भिक स्रोत है। थुकिइ १० मण्डल, १०२८ सूक्त व वर्तमानय् १०,४६२ मन्त्र दु, मन्त्र संख्याया विषयय् में विद्वानतय दथुइ मतभेद दु। मन्त्रखय् द्यः तयेगु स्तुति यानातगु दु।
प्रेममान पुं

**प्रेममान पुं** (१९४४-२०२०)     नेपाली बरीस्ठ परम्परागत पौभा कलाकार, कवि र च्वमी ख।     

## सिरपा

* *अरनिको राष्ट्रिय फाइन आर्ट्स एकेडेमिक ऑनर (२०७२ बि.सं.)*
* *इन्द्रराज्यलक्ष्मी प्रज्ञा पुरस्कर (२०५१ बि.सं. )*
* *नरोत्तम दास इंदिरा श्रेष्ठ गुठी श्रेष्ठ पुरस्कार  (२०५६ बि.सं.)*

## सन्दर्भ

पुचः:पौभा च्वमी
तारिम स्वनिगः

तारिम स्वनिगः (चीनी भासय्: 塔里木盆地) चीनया उत्तरपश्चिमय् सिन्जियाङ प्रान्तइ अवस्थित छगू भूभाग खः। थ्व भूभाग ८८९ द्व वर्ग किलोमिटर क्षेत्रफलय् दयाच्वंगु दु। चीनया सिन्जियांग क्षेत्रय् स्थित थ्व थाय्यात गबिलें थ्व प्रान्तया दक्षिणी भाग (दक्षिण सिन्जाङ वा नानजिआङ्ग) धकाः नं धायेगु याइ धाःसा थ्व प्रान्तया उत्तर भागयात जिंगुरिया वा बेइजिलांग धाइगु या। प्रदेशया उत्तरी सीमा तियान्शान पर्वःझ्वः व दक्षिणि सिमा सँदेय्या पठारय् स्थित कुन्ह्लुन पर्वः ला। ताक्लामकान मरुभूमि थ्व स्वनिगःया अधिकांश भागय् दयाच्वंगु दु। तारिम स्वनिगःया ऐतिहासिक उइघुर नां अल्तिशाहर (उईगुः: آلتی شهر, चीनी भाषाय् 六城) ख, थ्व नांया उइघुर खँग्वःया अर्थ 'खुगु नगर' ख। थ्व क्षेत्रयात चिधं बुखारा वा चिधं बुखारिया धका नं म्हसीकिगु या। 

## भौगोलिक अवस्था व सिन्जियांगया स्वापू
right|thumb|तारिम बेसिन मध्य एशियाय् खेँ आकारय् दूगु मरुभूमि खः ।
शिनजियांग भौगोलिक, ऐतिहासिक व जातीय रुपय् पृथक निता क्षेत्र स्वाना दयाच्वंगु दु। थ्व क्षेत्रतेगु थीथी ऐतिहासिक नां दयाच्वंगु दु। थ्व निगु मू क्षेत्र Dzungaria (जुन्गारीया) व तारिम स्वनिगः (अल्तिशहर) ख। चिंग राजवंशं थ्व निता क्षेत्रयात स्वाना सन् १८९४स शिनजियांग प्रान्त पलिस्था याःगु खः। सन् १७५९स चिंगतेगु अधिग्रहणया इलय् जुंगारिया लागाय् मंगोलिक भासा ल्हाना सँदेय् बुद्ध धर्म पालन याइपिं व घाँय् ख्यलय् पशुचरनया लजगा यानाच्वंपिं जुंगार (Dzungars) जाति दयाच्वन , धाःसा तारिम स्वनिगलय् दूगु ओएसिसय् स्थायी बसोबास यानाच्वंपिं तुर्किक भाय् ल्हाइपिं व बुंज्या याइपिं उइघुर मुस्मांत दयाच्वन।. थ्व निता लागा सन् १८८४स प्रान्तया पलिस्था स्वया न्ह्यः पृथक रुपं संचालित जुयाच्वन। 

### तारिम स्वनिगःया थाय्बाय्
 
thumb|भौतिक मानकिपाय् तियन शान पर्वःझ्वलं जुंगारिया व तारिम स्वनिगः (ताक्लामकन)यात बायातःगु खनेदु।

#### उत्तर खण्ड
चिनियामितेसं थ्व क्षेत्रयात तिएन शान् नान लु वा तिएन शान दक्षिण मार्ग धकाः म्हसीकिगु या धाःसा पर्वःया उत्तरयात बेइ लू धका धाइ। थ्व खण्डय् आधुनिक राजमार्ग व रेललं दयेकेगु ज्या जूगु दु धाःसा मध्य तरिम् खुसि करीब १०० कि.मि दक्षिणय् दयाच्वंगु दु। &nbsp;थ्व ख्यलं जुइपिं बनेज्यापिंतेगु कारवान पर्वः पुलेन्ह्यः काश्गरय् नापलाइ। थनया मू थासय बाचु वा मिरालबाची; उचटुरपान मुख्य सडकया उत्तरय्, अक्सु तःधंगु अक्सु खुसि नापं ला। कुचा छगू ईलय् महत्वपूर्ण राज्य जुयाच्वन। लन्ताई: कोर्ला आःया इलय् तःधंगु नगर जूगु दु, थ्व नगर बोस्तेन ताल नापंला। तुर्पान - तुर्पान गाःया उत्तरय् व बुगदा श्यानया दक्षिणय ला धाःसा  हामी एंशी व गान्सु करिदोरया दक्षिणपूर्वय ला। 

#### मध्य

#### दक्षिण खण्ड

### लं व यातायात

#### रेललं

#### राजमार्ग व मू लं

#### खुसि

## लिधंसा
प्यान्क्रियातिक क्यान्सर

प्यान्क्रियातिक क्यान्सरया उत्पत्ति प्वाःया ल्युने दूगु छथी ग्रन्थि प्यान्क्रियाजया सेलत अनियन्त्रित  कथं स्वया वृद्धि जुसें छधी क्यान्सर मास दयेका जुइ। थथे दयावःगु क्यान्सरस सेलतेइके म्हया मेमेगु कुचाय् पुनेगु क्षमता दयाच्वनी। वर्तमानय् वैज्ञानिकतेसं थीथी प्रकारया प्यान्क्रियातिक क्यान्सर म्हकीका हःगु दु।

दकलय् आपालं खनिगु प्यान्क्रियातिक एदेनोकार्सिनोमा सकल प्यान्क्रियातिक क्यान्सरया करिब ९०% दु, व "प्यान्क्रियातिक क्यान्सर" धइगु खँग्वःया छ्येला आपालं थ्व हे  कथंया क्यान्सरया निंतिं याइगु खनेदु। एदेनोकार्सिनोमापिं प्यान्क्रियाजया पाचन याइगु इनजाइम दयेकीगु कुचां बुयावइ ।[2] प्यान्क्रियातिक क्यान्सरया थीथी मेगु प्रकार, गुकिलिं गैह्र-एदेनोकार्सिनोमाया अधिकांश भाग दयेकि, नं पाचन याइगु इनजाइम देकीगु सेलं हे बुया वइ ।[2]

प्यान्क्रियाटिक क्यान्सरया करिब १-२% न्यूरोइन्दोक्राइन त्युमर जुइ, थ्व क्यान्सर प्यान्क्रियाजया हर्मोन दयेकीगु सेलं बुयावइ। थ्व प्रकारया क्यान्सर धाःसा प्यान्क्रियातिक एदेनोकार्सिनोमा स्वया कम आक्रामक जुइ। [1]

प्यान्क्रियातिक क्यान्सरया  दकलय् आपालं खनिगु लक्षण व चिंय् म्ह म्हासुइगु, प्वा व जंपा म्हासुइगु, अस्पष्ट कारनं तौल म्हो जुइगु, खिया रंग भुइसे च्वनावनिगु, चोया रंग गाढा जुइगु व नये मास्म्वइगु आदि ला। साधारनकथं, ल्वय्या न्हापांगु चरणय् छुं विषेश लक्षण खनेदइमखु व प्यान्क्रियातिक क्यान्सरया विशेष लक्षण व चिं ल्वय् तःच्वनेधुंका जक खनेदइ। [1] ल्वय्यात म्हसीकिगु इलय्, प्यान्क्रियातिक क्यान्सर आपालं म्हया मेमेगु कुचालय् पुनेधुंकी।

प्यान्क्रियातिक क्यान्सर पीदँ स्वया न्ह्यः आपालं खनेमदु। सकल प्यान्क्रियातिक एदेनोकार्सिनोमाया बच्छि स्वया अप्व मात्रा ७०दँ स्वया थंपिं मनूइ खनेदइ।   प्यान्क्रियातिक क्यान्सरया कारक तत्त्वय् चुरोट त्वनिगु, तःग्वारा जुइगु, दायबितिज, व छुं जेनेतिक अवस्था ला। करिब २५% केस धुम्रपाननाप सम्बन्धित जुइ धाःसा  ५-१०% केस आनुवंशी जिन नाप स्वापू दु। 

प्यान्क्रियातिक क्यान्सरया दायग्नोसिस मेदिकल  इमेजिंग पद्धतिं दसु:अल्त्रासाउन्द व कम्प्युतेद तोमोग्राफी, हि परीक्षण व तिस्यु स्याम्पल (बायोप्सि) या आधारय् जुइ। ल्वय्या अवस्थायात प्रारम्भिक (स्तेज I) निसें अन्तिमं (स्तेज IV)य् बायातःगु दु।  &nbsp;&nbsp;सकल जनसंख्यायात ल्वय्या स्क्रिनिङ याइगु छुं प्रभावकारी पद्धति आया इलय् मदु।। 

## प्रकार

### एक्सोक्राइन क्यान्सर

### न्युरोइन्दोक्राइन

## लक्षण व चिं

### मेमेगु लक्षण

### ल्वय् मेमेगु थासय् पुनावंगु अवस्थाया लक्षण

## कारक तत्त्व

### मद्यपान

## लिधंसा
क्लाउदियो मोन्तेभर्दि

क्लाउदियो जोभानी एन्तोनियो मोन्तेभर्दि ( मे१५, १५६७ - नोभेम्बर २९, १६४) खः इटालियन संगीतकार, कोइरमास्तर, व तारबाजं वाद्यक ख। वय्कलं सेकुलर व धार्मिक सङ्गीतया विधाय् थीथी म्ये दयेकादील व वय्कःयात ओपेरा विकासया छम्ह न्ह्यलुवाःया कथं म्हसीकिगु या।  युरोपियन शास्त्रीय संगीतया पूनर्जागरण कालं बारोक कालय् हिउपा  हःम्ह मू संगीतकारय् वय्कःया यक्व योगदान दु।

क्रेमोनाय् जन्म जूसें वय्कलं थःगु न्हापांगु संगीत अध्ययन व रचना जन्मस्थानं हे यानादिल। मोन्तेभर्दिं थःगु सांगीतिक लजगा मन्तुआ (क. १५९०-१६१३)या लाय्कूलि यानादिल। मन्तुआ मदयेधुंका वय्कः भेनिस गणतन्त्रय् सान मार्कोया बेसिलिकाय्  मायस्त्रो दि कपेला (*[[:en:Maestro_di_cappella|maestro di cappella)]]या*  पद कयादिल। वर्तमानय् ल्यंगु वय्कःया पौतेसं वय्कःया ईलय् इतालिइ लजगामि संगीतकारया म्वापूय् जः क्यनि, गुकिलि वय्कःया आर्थिक समस्या, लाय्कूलि संरक्षण, राजनीति आदिया खँ ब्वनेछिं। 

मोन्तेभर्दिया आपालं च्वखँ मदयावने धुंकल, वय्कःया दबू-संगीत नं अथे हे मदयावने धुंकल। आया इलय् ल्यनाच्वंगु वय्कःया संगीतय् माद्रिगालया ९गू सफू, वृदह धार्मिक ज्या (दसु सन् १६१०या भेस्पो देला बियाता भर्जिन), व स्वपू पूर्ण ओपेरा ला। वय्कःया ओपेरा L'Orfeo (१६०७) ओपेरा विधाया वय्कःया दकलय् पुलांगु रचना खः गुकियात आःया ओपेराय् तक थाइगु या। वय्कःया जीवनया अन्तपाखे वय्कलं भेनिसया निंतिं च्वयादिल, गुकिलि निता कृति Il ritorno d"Ulisse in patria व l'incoronazione di Poppea ला।

## जीवन

### क्रेमोना: १५६७-१५९१

### मन्तुआ: इ सं १५९१-१६१३

### भेनिस: १६१३-४३

## संगीत

### पृष्ठभूमि: पूनर्जागरण निसें बारोक तक

### प्रारम्भिक काल: माद्रिगाल सफू १ व २

### माद्रिगाल १५९०-१६०५: सफू ३, ४, ५

### ओपेरा व धार्मिक संगीत: १६०७-१६१२

### माद्रिगाल १६१४-१६३८: सफू ६, ७, व ८

### मेमेगु भेनेसियन संगीत: सन् १६१४-१६३८

### लिपांगु ओपेरा व अन्तिम ज्यातः

## लिधंसा
आणविक उर्जा

thumb| स्वित्जरल्याण्डय् दूगु लेइबस्ताद न्युक्लियर पावर प्लान्ट (Leibstadt Nuclear Power Plant) ।
thumb|हलिमय् आणविक उर्जा उत्पादनया वृद्धि
आणविक उर्जा (न्युक्लियर पावर) धइगु विद्युत उत्पादन यायेगु निंतिं न्यूक्लियर रिएक्सनया छ्यला खः । आणविक उर्जा न्यूक्लियर फिशन, न्युक्लियर दिकेय् व न्युक्लियर फ्युजन प्रतिक्रियां दयावइ। आःया इलय् आणविक उर्जां दयेकीगु आपालं विद्युत युरेनियम व प्लुतोनियनया न्युक्लियर फिशनया माध्यमं जुइ। न्युक्लियर दिकेय् प्रक्रियाया छ्येला रेडियोआइसोटोप थर्मोइलेक्ट्रिक जेनरेटर व छुं कथंका स्पेस प्रोबय् (दसु: भोयेजर २)य् यानातगु दु। न्युक्लियर फ्युजनं विद्युत दयेकीगु निश्चित पद्धति आतक  मदूनि, थ्व विषयय् अन्तरराष्ट्रिय अनुसन्धानया ध्यान केन्द्रित जुयाच्वंगु दु ।

आपालं न्यूक्लियर पावर प्लान्टतेसं वान्स-थ्रु इन्धन चक्रय् समृद्ध युरेनियमया नाप थर्मल रियाक्टर प्रयोग याइ । ट्रो  न्युत्रन स्वसेयाइगु एतमया प्रतिशत तच्वया चेन रियाक्सन मजुइगु अवस्थाय् थुकिया इन्धन हिलेगु या, थथे जुइत करिब स्व दँ ई मालि।  थथे छ्यले धुंकूगु इन्धनयात छुं दँ तक अन-साइत स्पेन्त फ्युल पूलय् ख्वाउंके धुंका दीर्घकालीन रुपय् स्वथनेगु ज्या जुइ।  थथे छ्यलेधुकूगु इन्धनया मात्रा म्हो जुसांनं थुकिलि तःच्वःगु रेडियोएक्तिभ वेस्त दयाच्वनि। थथे ल्यंगू इन्धनया रेदियोएक्तिभिति मात्रा याकनं हे म्हो जुयावंसां थथे ल्यंगु इन्धनयात  जीववातावरणं सलं निसें द्वलं द्व दँ तक   अलग, तयेमा।

## स्वयादिसँ
* भौतिकशास्त्र

पुचः:प्रविधि
करनाल जिल्ला

करनाल जिल्ला भारतया उत्तरी भागय् अवस्थित हरियाणा राज्यया छगू जिल्ला खः । थ्व जिल्ला भारतया राष्ट्र राजधानी क्षेत्र (NCR)या दुने ला। करनाल नगर राष्ट्रिय राजधानी क्षेत्र (NCR) या छगू भाग खः व नापं थ्व नगर जिल्लाया प्रशासनिक केन्द्र नं ख।

थ्व जिल्ला राष्ट्रिय राजमार्ग ४३ (पुलां NH-1)य् लाःगुलिं थ्व जिल्ला नापंया मू नगर (दसु दिल्ली व चंडीगढ) नाप यातायात प्रणालीं बांलाक्क स्वानाच्वंगु दु। करनाल जिल्लायात रेलमार्गं नं देय्या मेमेगु थाय्नाप भिंकः स्वानातःगु दु।  करनाल जंक्सन दिल्ली-कल्का लाइनय् ला व थ्व जंक्सनय् मू रेल दिकी।  जिल्लाया मुख्यालयय् छगू चिकिचा धंगु विमानस्थल दु, गुकियात करनाल एयरपोर्ट धाइ।

## उपविभाजन
करनाल  जिल्लायात दिप्युति कमिशनर (DC)या पदयाम्ह छम्ह IAS अधिकारीं  नेतृत्त्व याइ। थ्व पदाधिकारी जिल्लाया मुख्य कार्यकारी अधिकृत ख। थ्व जिल्लाय् ४गू उप-विभाग दु, सकल उपविभागया नेतृत्त्व छम्ह सब-दिभिजनल म्याजिस्त्रेतं (SDM) याइ। थ्व जिल्लाया उपविभागय् करनाल, इन्द्री, असन्ध व घरौंदा ला।

### राजस्व तहसील
च्वे बियातःगु ४गू उप-विभाजनयात ५गू राजस्व तहसीलय् बायातःगु दु: थ्व तहसीलतेगु नां करनाल, इन्द्री, निलोखेरी, घरौंदा व असन्ध, व ३ उपतहसील: निग्धु, निसिंग व कैम्ला ख।

## विधानसभा क्षेत्र
करनाल जिल्लायात ५गू विधानसभा निर्वाचन क्षेत्रय् विभाजन यानातःगु दु: 

* घरौंदा
* इन्द्रि
* करनाल
* निलोखेरी
* असान्ध
* कैमला

करनाल जिल्ला करनाल लोक सभा क्षेत्रया छगू भाग ख।

## जनसंख्या
सन २०११या जनगणना अनुसार थ्व जिल्लाया जनसंख्या १५,०५,३२४ दु, थ्व जनसंख्या करिब गाबोन राष्ट्र वा संरा अमेरिकाया राज्य हवाइ'इया जनसंख्या नापंया मनूल्या ख।   थ्व जनसंख्या नापं थ्व  जिल्ला भारतया ६४० जिल्लाय् ३३३गू दकलय् आपा जनसंख्या दूगु जिल्ला ख ।[1] थ्व जिल्लायाजनसंख्या घनत्व प्रति वर्ग किलोमिटर ५९८ (१,५५०/वर्ग माइल) दु।[1] 

## मू नगर
* अस्सन्ध
* घरौंदा
* इन्द्री
* कर्नाल
* निलोखेरी

## लिधंसा

पुचः:हरियाणा
कोलम्ब

कोलम्ब (चिं: C) विद्युत चार्जया अन्तरराष्ट्रिय इकाइ प्रणालीया (International System of Units) मानक इकाइ ख। १ सेकण्डय् १ एम्पियरया करेन्टं बिइगु विद्युत चार्जइ बराबर १ कोलम्ब जुइ। थुकियात मूलभूत चार्ज eया रुपय् म्हसीके छिं, १ कोलम्ब ६.२४१५०९×१०(^१८)e जुइ।

## परिभाषा
एस आइ संस्थां कोलम्बया परिभाषा आधारभूत चार्ज eया आधारय् याःगु दु। थ्व परिभाषा कथं छगू e १.६०२१७७५×१०(^−१९) C बराबर जुइ। कोलम्बया पुलां परिभाषाय् कोलम्बयात निता तारया दथुइ दइगु तिबःया रुपय् परिभाषित यानातल । न्हापा,कोलम्बयात मूलतः एम्पेयरया लिपांगु परिभाषा छ्यला 1 A × 1 s कथं परिभाषित यानातल। सन् २०१९स एम्पियर व अन्य SI आधार एकाइया परिभाषा ह्युबिलय् आधारभूत चार्जयात कोलोम्ब नाप स्वाना कोलम्बया निश्चित संख्यात्मक मानक निर्धारण यात। 

१ कोलम्ब थ्यं-मथ्यं ६,२४१,५०९,०७४,४६०,७६२,६०७.७७६ e (अथवा आधारभूत चार्जया पूर्णांक गुणक मखु), थ्व ल्या १.६०२१७६६३४×१०(^−१९)C[९] जुइ। कोलम्बया निश्चित मात्रा थ्व कथं दु 1 ~ \mathrm{C} = \frac{1}{1.602\,176\,634 \times 10^{-19}} ~ e .

## एसआइ उपसर्ग
SI एकाइया मेमेगु मानक थें हे कोलोम्बयात नं झिगु शक्तिं गुणन यासें उपसर्ग छ्यलीगु या।

## हिला

* १ मोल आधारभूत चार्ज (लगभग ६.०२२×१०(^२३), एभोगाद्रो ल्या)या विद्युतीय चार्जयात चार्जया फारादे युनित धका म्हसीकिगु या (थ्व युनित फारादे कन्स्त्यान्त नाप स्वापू दूगु युनित ख)। फारादेया मात्रा करिब:९.६४८५३३२१२ जुइ। एभोगार्दोया स्थिरांक (NA) या हिसाबं, छगू कूलोम्ब लगभग १.०३६×१०(^−५) मोल × NA आधारभूत चार्ज बराबर दु।&nbsp;&nbsp;
* १ फाराडया क्यापासितरं १ कोलोम्बयात १भोल्तय् स्वथने फइ। 
* १ एम्पेर घौ बराबर ३६०० कोलम्ब जुइ, अतः, १ mA⋅h=३.६C।  
* १ स्तातकोलम्ब (statC), पुलां CGS इलेक्ट्रोस्टेटिक चार्ज युनिट (esu) लगभग ३.३३५६×१०(^-१०) वा करिब १/३ न्यानो कोलम्ब जुइ।

## सामान्य जीवनय् छ्यला

* स्थिरनिता वस्तुयात थःथः दथुइ ब्वस्याना(rubbing) दइगु विद्युतया चार्ज सामान्यकथं छुं माइक्रोकोलोम्ब जुइ ।
* पल्पसां सामान्य कथं १५ कोलम्ब तकया चार्ज संकी धाःसा तच्वःगु पल्पसां ३५० कोलम्ब तकया चार्ज संकेफु।&nbsp;&nbsp;
* छगू सामान्य अल्कालिक AA ब्यात्रिइ पूवंकः चार्ज जुइधुंकाः  निसें डिस्चार्ज जुइ तक अनुमानित ५kC=५०००कोलम्ब≈१४०० mA⋅h चार्ज बाहा वनि।&nbsp;&nbsp;
* सामान्य स्मार्टफोन ब्यातरिं 10800 C (≈3,526 mA⋅h) तक चार्ज ज्वनेफु ।&nbsp;&nbsp;

## स्वयादिसँ
* विद्युतीय बाहा

## लिधंसा

पुचः:कोलम्ब
पुचः:विज्ञान
सगाथावग्ग

**सगाथावग्ग** (मेमेगु खँग्वः **सगाथावग्गपाळि**,  **सगाथावग्गपालि**, सगाथावर्ग) तिपिटकया सूत्तपिटकया संयुत्तनिकाय (संस्कृतभासय् संयुक्तनिकाय)या  सूत्रतेगु छपुचः ख।

## सूत्ततेगु धलः
थ्व पुचः वा वग्गय् मुंकातःगु सुत्त (वा सुत्र) थ्व कथं दु-
# देवतासंयुत्तं: द्यःतेत बियातःगु उपदेशया सुत्त
# देवपुत्तसंयुत्तं: द्यःतेगु मस्तेत बियातःगु उपदेशया सुत्त। अट्ठकथा कथं प्रकट मजूपिं द्यःतेत थन देवपुत्त धयातःगु ख।  
# कोसलसंयुत्तं: कोसलया जुजु प्रसेनजितया विषयय् बियातःगु सुत्त। थ्व सुत्तय् प्रसेनजिय व अजातसत्रुया दथुइ जूगु हताःया खँ कनातःगु दु। 
# मारसंयुत्तं: तथागतया मारविजयया खँ मुंकातःगु सुत्त। 
# भिक्खुनीसंयुत्तं: वजिरा, उप्पलवग्गा आदि झिम्ह भिक्षुणितेगु मारविजयया खँ कनातःगु सुत्त। 
# ब्रह्मसंयुत्तं: संहपति आदि ब्रम्हुतेत बियातःगु उपदेश। देवदत्तया अनुयायी कोकालियया दुर्गतिया खँ थ्व सुत्तय् कनातःगु दु। 
# ब्राह्मणसंयुत्तं: संहपति आदि ब्रम्हुतेत बियातःगु उपदेश। 
# वङ्गीससंयुत्तं: वंगीस द्वारा वासनाय् विजय जूगु खँ दूगु सूत्त।
# वनसंयुत्तं: वनवासी भिक्षुतेत कनातःगु उपदेशया सुत्त। 
# यक्खसंयुत्तं: सूचिलोम आदि यक्षतेत कनातःगु उपदेश। तथागतया धम्मं यक्ष प्रभावित जूगु खँ दूगु। 
# सक्कसंयुत्तं: देवराज सक्क (संस्कृत भासय् शक्र)या सज्जनताया प्रशंसा। 

## स्वयादिसँ
* संयुत्तनिकाय

पुचः:संयुत्तनिकाय
पुचः: त्रिपिटक
ओहाउ

**ओहाउ** संयुक्त राज्य अमेरिकाया हवाइइ राज्यया छगू तापू ख। थ्व तापूलि थ्व राज्यया राजधानी हःनालुलु ला। थ्व तापू हवाइइ राज्यया दकलय् अप्व जनसंख्या दूगु तापू नं ख। प्रशान्त महासागरय् ज्वालामुखि मुया दयावःगु  पर्वःया च्वकां थ्व तापू व नापं हवाइ'इ या मेमेगु तापूत दयावःगु ख। 

## मू थाय्
* हःनालुलु (हवाइइया पुलांगु जुजुतेगु लाय्‌कू नापं राज्य व संघ सरकारया थीथी ज्याकुथि दूगु)
**वाइकिकि 
**आला मोआना
**चाइना ताउन
**दायमन्द हेद पर्वः
* कापोलेइ
* नर्थ शोर

पुचः: हवाइइ
मिक्ल्युर जलसन्धि

right|thumb|275x275px|मिक्ल्युर जलसन्धि, उत्तरपश्चिम भूभाग, क्यानादा
**मिक्ल्युर जलसन्धि** क्यानादाया नर्थवेस्त तेरितरीया सिथय् दूगु छगू जलसन्धि ख।  थ्व जलसन्धिं प्यारी च्यानलया उत्तरपश्चिमी भाग दयेकी। पूर्वय् बाफिन खाडीतक थ्यंगू थ्व जलसन्धि नर्थवेस्त प्यासेजया छगू सम्भाव्य मार्ग ख। बेलायतया शाही जलसेनाय् ज्या यानादीम्ह आइरिश आर्कटिक अन्वेषक रोबर्ट म्याकक्लुरया नामं थ्व जलसन्धिया नां छूगु ख। वय्कः उत्तरपश्चिमया प्यासेज चिलेम्ह न्हापांम्ह मनू ख ।

थ्व जलसन्धिं पश्चिमय् बोफोर्ट सागर व पूर्वया भिस्काउन्द मेल्भिल साउन्दयात स्वाइ। थुकिया उत्तरय् प्रिन्स प्याट्रिक द्वीप, इग्लिंटन द्विप व मेलभिल द्विप ला धाःसा दक्षिणय् ब्याङ्कस् द्वीप ला। थ्व जलसन्धि अधिकांश इलय् ख्वातूगु बरफं अवरुद्ध जु, आपाः इलय् थ्व जलसन्धिं लःखः वने मछिं; सन् १९६८स संरा अमेरिकाय् रेजिस्तर जूगु त्याङ्करS.S म्यानह्यातनयात क्यानेदियन आइसब्रेकसरतेसं बरफं लिकाना क्यानेदियन भूभागं पश्चिम पाखे यंकूगु इतिहास दु। बरफं म्यानह्यातनयात मिक्लुर जलसन्धि पुले पंगुलिं थ्व लःखः प्रिन्स अफ वेल्स जलसन्धिं यात्रा यात। क्यानादा व संयुक्त राज्य अमेरिकाया दथुइ आर्कटिक द्वीप पुचलय्  माइल (19 किमी) तक समुद्री तट त्वता मेगु भूभागय् सीमा विवाद जुयाच्वंगु दु।

मिक्लुर जलसन्धि अगस्त २००७या शुरुवातय् व हानं अगस्त २००८य् च्वापु नाया पूवंकः चाल। युरोपियन स्पेस एजेन्सीं रिपोर्ट याःगु दु कि आर्कटिकया उत्तरपश्चिम खण्डय् पूर्णतया समुद्र बरफ मुक्त जूसें युरोप व एशिया दथुइ ऐतिहासिक रूपं पुले मछिंगु लं पुलेछिन।

## स्वयादिसँ
*जलसन्धि
*भूगोल

## लिधंसा

पुचः:जलसन्धि
पुचः:भूगोल