माचा

**माचा** (जापानी भासय् 抹茶) धइगु जापानया छगू विशेष प्रकारया वांगु च्या (green tea) ख, गुकियात हःया धू (powdered leaves) या रुपय् छ्यलिगु याइ। थ्व च्या साधारण च्या स्वया थःगु सयेकिगु पहः, सवाः, व दयेकेगु विधिं पूर्ण रुपं पा। माचा दयेकेगु नितिं 'केमेलिया साइनेन्सिस' (Camellia sinensis) माया हःतय्त ल्वःवंक छ्यलि, तर थुकियात बुइकेगु व प्रशोधन यायेगु पहः तसकं जटिल दु । माचा दयेके स्वया छुं वाः न्ह्यः च्याया मायात सुर्द्यःया निभाः निसें तापाक्क 'शेडिङ' (shading) यानाः च्वय्‌की। थ्व प्रक्रियां च्याया हःतय् 'क्लोरोफिल' (chlorophyll) व 'एल-थियानिन' (L-theanine) या मात्रा अप्वयेकी, गुकिलिं च्यायात गाढा रंग व विशिष्ट 'उमामी' (umami) सवाः बी। साधारण च्या दयेकेबलय् हःतय्त लखय् तयेगु जुइ, तर माचाय् धाःसा हःया धू लखय् ल्वाकछ्यानाः दयेकिगु जुइ। थुकिया कारणं माचाय् एन्टिअक्सिडेन्ट (antioxidants) व पोषक तत्वत मेमेगु च्या स्वया यक्व अप्व दइ । माचा जापानी च्या नखः (Japanese Tea Ceremony) या मू आधार ख। थ्व च्या जापानया संस्कृति, जापानी ध्यान (Zen) व परम्परा नाप घनिष्ठ रुपं स्वापू दु। आधुनिक कालय् माचा च्याया रुपय् जक मजुसें आइसक्रिम, केक, लाते (latte) व मेमेगु नसा दयेकेत नं हलिंन्यंकं नांजाया वयाच्वंगु दु।

## इतिहास
माचाया इतिहास चीनया ताङ राजवंश (Tang Dynasty) निसें सुरु जूगु ख। उगु ईलय् चीनय् च्याया हःतय्त बाफं क्वाका अप्पा थें जाःगु आकार दयेकाः स्वथनीगु ख। च्या दयेकेबलय् थ्व अप्पां च्याया हःया धू लखय् थुनाः दयेकीगु याइ। थ्व विधि चीनया सोङ राजवंश (Song Dynasty) या ईलय् दकलय् अप्व प्रचलित जुल। १२गूगु शताब्दीय् जापानी बौद्ध भिक्षु इसाइ (Eisai) नं चीनं जापानय् च्याया धू दयेकेगु विधि दुथ्याकल । चीनय् समय नापनापं धू दयेकाः च्या त्वनिगु चलन म्हो जुया वन, तर जापानय् धाःसा थ्व विधिको तसकं विकास जुल। जापानया जेन बौद्ध भिक्षुतय्सं ध्यान यायेगु ईलय् जाग्राम च्वनेत व एकाग्रताया नितिं माचा छ्यलेगु सुरु यात। १५गूगु शताब्दीय् सेन् नो रिक्यु (Sen no Rikyu) नं जापानी च्या विधि(Chanoyu)या आधुनिक ढाँचा तयार यानादील । थ्व विधिं माचायात जापानी कुलीन वर्ग व सामन्ती समाजया छगू महत्वपूर्ण अंग दयेकल। आःया ईलय् जापानया उजी (Uji) व निशियो (Nishio) क्षेत्र दकलय् बांलाःगु माचा उत्पादनया नितिं नांजाः।

## उत्पादन प्रक्रिया
माचाया उत्पादन तसकं मिहिनेत व ई काइगु ज्या ख। थुकिया उत्पादन प्रक्रिया क्वय् बियातःगु चरणय् जुइ:

* शेडिङ (Shading) : च्या दयेके स्वया करिब २० निसें ३० दिं न्ह्यः च्याया मायात सु वा कापतं भुनाः सुर्द्यःया निभाः पनी। थुकिलिं च्याया हःतय् एमिनो एसिड (amino acids) या मात्रा अप्वयेकी व हःतय्त झन गाढा वांगु दयेकी ।
* ल्यया व बाफं ग्यायेगु : वसन्त ऋतुया न्हापांया हःत (First flush) जक माचाया नितिं ल्ययेगु याइ। अनं, हःतय्त 'अक्सिडेसन' (oxidation) निसें पनेत हा वा बाफं छुकी (steaming)। थ्व प्रक्रियां च्याया प्राकृतिक रंग व सवाःयात सुरक्षित तइ।
* तेन्चा (Tencha) व ग्यान्डिङ: हःतय्त बाफं छुये धुकाः उकियात गंकाः दँ (veins व stems) लिकाना छ्वइ। थ्व शुद्ध हःयात 'तेन्चा' (Tencha) धाइ। लिपा तेन्चायात तसकं सुस्त गतिं ल्वहँया मिलय् (stone mill) नचुइकी। छगू ग्राम माचा धू दयेकेत करिब छगू मिनेट ई काइ । सुस्त गतिं दयेकीगु कारणं धू क्वाइमखु व स्वाद स्यनी मखु।

### माचा व साधारण वांगु च्या दथुइ तुलना

## श्रेणी व गुणस्तर

माचायात उकिया गुणस्तर व छ्यलाया आधारय् थीथी पुचलय् बायेछिं:

* सेरेमोनियल ग्रेड (Ceremonial Grade): थ्व दकलय् उच्च गुणस्तरया माचा ख। थ्व च्या नखः वा ति सेरेमोनीय् छ्यलि। थुकिया रंग गाढा जुइमखु व सवाः साःगु/चाकुगु (sweetness) जुइ । थ्व ग्रेडया माचा दयेकेत दकलय् न्हापांया कोमल हः छ्यलि।
* कुलिनरी ग्रेड (Culinary Grade): थ्व ग्रेड साधारण च्या दयेकेत, बेकिङ यायेत वा लाते दयेकेत छ्यलि। थुकिया स्वाद भचा खाइसे च्वनेफु, गुकिलिं मेमेगु नसाया चाकूगु सवाः सन्तुलन याइ। थुकिया रंग सेरेमोनियल ग्रेड स्वया भचा फिक्का जुइ फु।
* प्रिमियम ग्रेड (Premium Grade): थ्व ग्रेड न्हिन्हि च्या त्वनेत दयेकातःगु जुइ। थ्व सेरेमोनियल व कुलिनरी ग्रेडया दथुया गुणस्तर ख।
माचाया गुणस्तर उकिया 'ओरिजिन' (origin) व ग्याइन्डिङ विधिं नं निर्धारण याइ। बांलाःगु माचा तसकं नचूगु धू (fine powder) जुइमाः।

## दयेकेगु पहः व ज्वलं

परम्परागत जापानी विधिं माचा दयेकेत विशेष ज्वलं आवश्यक जुइ। 'चावान' (Chawan) धइगु च्या दयेकीगु बाटाचा/ख्वला ख। 'चासेन' (Chasen) धइगु पँया संकिगु 'विस्क' (whisk) ख गुकिलिं च्यायात फिज (froth) दयेकीगु व ल्वाकछ्याइगु ज्या याइ। 'चाशाकु' (Chashaku) धइगु पँया चम्चा ख गुकिलिं माचा धू ख्वलाय् तइ।

दकलय् न्हापां माचा धूयात छगू छान्नी (sifter) नं छाने यानाः धुलय् दयाच्वंगु ग्वः लिकाइ। थ्व धुंकाः करिब ८० डिग्री सेल्सियस (लुमुगु, तर मपुइगु) लः भचा तइ । चासेनं 'W' आकारय् तच्वकं ल्वाकछ्यानाः फिज दयेकी। माचा निगू प्रकारं दयेके छिं: 'उसुचा' (Usucha - सालूगु च्या) व 'कोइचा' (Koicha - ताकूगु च्या)। कोइचा विशेष पूजा वा विधिइ जक छ्यलि व थुकिं यक्व धू व म्हो लः छ्यलि।

## वर्तमान छ्यला
२१गूगु शताब्दीय् माचा हलिंन्यंकं छगू लाइफस्टाइल त्वंसा जूगु दु। 'माचा लाते' (Matcha Latte) आः हलिमया सकल तःधंगु क्याफेय् लुइके फै। थुकिं कफीया विकल्पया रुपय् यक्व मनूतय्त आकर्षित यानाच्वंगु दु। नसा ख्यलय् माचा आइसक्रिम, माचा चकलेट, व माचा केक तसकं नांजाः। थुकिं नसायात छगू प्राकृतिक वांगु रंग व विशिष्ट स्वाद बी। समाया ख्यलय् नं माचायात छ्यलीगु याइ। थुकिया एन्टिअक्सिडेन्ट गुणया कारणं थुकियात 'फेस मास्क' व 'क्रिम'य् छ्यलि । माचा च्या जक मजुसें आः छगू विश्वव्यापी उद्योग जुयाच्वंगु दु।

## किपाधलः

File:Matcha ice cream 001.jpg|[तोक्योया रेस्तोरान्तय् माचा आइसक्रिम
File:Matcha and Redbean Cake.jpg|माचा केक
File:Matcha tiramisu.jpg|माचा तिरामिसु
File:Soba sushi w egg crab cucumber.JPG|चासोबा सुसि रोम
File:2019 Nitro Matcha Cold Brew.jpg|कोल्द ब्रु माचा
File:Matcha tea latte with rosetta latte art.jpg|माचा लाते
File:Coffee bean Matcha Sarangani1.jpg|कफि बिन चकलेत माचा
</gallery>


==लिधंसा==


[पुचः:त्वँसा