इटाली

**इटली** यूरोप महाद्वीपया दक्षिणय् स्थित छगू देय् ख गुकिया मुख्यभूमि छगू प्रायद्वीप ख। इटलीया उत्तरय् आल्प्स पर्वतमाला ला। थन थ्व देय्या सीमाय् फ्रांस, स्विट्ज़रलैंड, अस्ट्रिया व स्लोवेनियाया सीमा नापला। सिसली व सार्डिनिया (भूमध्य सागरया निगु दक्कले तःधंगु द्वीप) इटलीया भाग ख। भेटिकन सिटी  व सैन मरीनो इटलीया अंतर्गत समाहित निगु स्वतंत्र देय् ख।

रोमया लहना व इटालीया इतिहास थ्व देय्या प्राचीन वैभव व विकासया प्रतीक ख। आधुनिक इटली सन् १८६१य् राज्यया रूपय् गठित जुल। देय्या म्हो प्रगति, सामाजिक संगठन तथा राजनितिक उथल-पुथल इटलीया २५००दँया इतिहासनाप स्वा। देशय् पूर्वकालय् राजतंत्र दयाच्वन गुकिया अंतिम राजघराना सेवाय ख। सन् १९४६या जुनया हिउपां गणतांत्रिक राज्यया पलिस्था जुवन।

इटलीया राजधानी रोम प्राचीन कालया शक्तिशालि व प्रभावशालि रोमन साम्राज्यया राजधानी ख। ईसाया आसपास व थ्व धुंका रोमन साम्राज्यं भूमध्य सागरया क्षेत्रय् थःगु प्रभुता स्थापित यात गुकिया कारणं थनया संस्कृति मेमेगु थासय् थ्यंवन। थुकियात आधुनिक यूरोपया आधारशिलाया रुपय् नालेगु या। इटलीया संस्कृतिइ यवनतयेगु नं प्रभाव दु। 

इटलीया जनसंख्या २००८य् ५ कोटी ९० लख दु। देय्या क्षेत्रफल करिब ३लखः वर्ग किलोमिटर दु। रोम थ्व देय्या राजधानी ख व मेमेगु मू नगर भेनिस, मिलान आदि ख । 

## विभाग व महाविभाग

महाक्षेत्र (Macroregions) युरोपियन युनियनया प्रथम-तहया विभाजन ख। थ्व कथं इटालीइ दूगु महाक्षेत्र थथे च्वं:
* **केन्द्र**: लाजियो, मार्चे, तस्कनी, Umbria
* **उत्तर-पूर्व**: इमिलिया रोमाग्ना, Friuli Venezia Giulia, Trentino-Alto Adige, भेनेतो
* **उत्तर-पश्चिम**: Aosta Valley, लिगुरिया, लोम्बार्दी, पियद्मोन्त
* **टापू**: सार्दिनिया, सिसिली
* **दक्षिण**: अब्रुजो, अपुलिया, बासिलिकाता, कालाब्रिया, काम्पानिया, मोलिसे

## तजिलजि
### नसा
**इटालियन नसा** (इटालियानो: Cucina italiana) इटालीया नसा-त्वँसा पहः खः, गुकियात हलिंया दकलय् लोकंह्वाःगु नसाय् छगूया कथं हनि। इटालियन नसा सरलता व ताजा ज्वलंय् आधारित दु। यक्व इटालियन नसाय् ४ निसें ८ गू जक ज्वलं दइ। "पास्ता" (Pasta) व "पिज्जा" (Pizza) इटालियन नसाया दकलय् नांजाःगु दसु खः। इटालीया थीथी क्षेत्रया नसा शैली पाः, दसु - उत्तर इटालीइ बटर व क्रिम अप्व छ्यली धाःसा दक्षिण इटालीइ ओलिभ चिकं व गोलभेडा अप्व छ्यली। इटालियन नसाया इतिहास रोमन साम्राज्य निसें सुरु जूगु खः, तर अमेरिकापाखें गोलभेडा, आलु, व मल्ता इटालीइ थ्यने धुंकाः १८गु शताब्दीइ थुकिया आधुनिक रुप विकास जुल। "पास्ता"या ३०० स्वया अप्व आकार दु, गथेकि स्पेगेटी (Spaghetti), पेन्ने (Penne), व लजान्या(Lasagna)। "पिज्जा" नेपल्स (Naples) शहरं सुरु जूगु खः। "एस्प्रेसो" (Espresso) व "कापुचिनो" (Cappuccino) कफी इटालीया हे देन खः। इटालियन नसाय् थीथी कथंया "चीज" (पार्मिजियानो Parmigiano, रेजियानो Reggiano, मोत्सारेल्ला Mozzarella) व वाइनया तःधंगु महत्त्व दु। "बेसिल" (Basil), "ओरेगानो" (Oregano), व "लाभा" मू मसला खः। इटालीइ नसा नयेगु झ्वः "एन्टिपास्टो" (Antipasto - Appetizer), "प्रिमो" (Primo - पास्ता/सुप), "सेकन्दो" (Secondo - ला/न्या), व "दोल्से" (Dolce - चाकूगु) दइ। "जेलाटो" (Gelato) - इटालियन आइसक्रिम, हलिम न्यंकं नांजाः। "रिसोत्तो" (Risotto) उत्तर इटालीया जाकिया परिकार खः। "तिरामिसु" (Tiramisu) छगू नांजाःगु कफी फ्लेभरया चाकूगु नसा खः।

#### मू नसात
* **पिज्जा/पित्जा:** मार्गेरिता (Margherita), पेपरोनी (Pepperoni), म्यारिनारा (Marinara)।
* **पास्ता:** स्पेगेति कार्बोनेरा (Spaghetti Carbonara), लजान्या (Lasagna), फेत्तुचिनी अल्फ्रेदो (Fettuccine Alfredo), पेन्ने (Penne), राभियोली (Ravioli)।
* **जा:** रिसोट्टो (Risotto)।
* **सूप/स्टार्टर:** मिनस्ट्रोन (Minestrone Soup), ब्रुशेटा (Bruschetta), काप्रेसे सलाद (Caprese Salad)।
* **ला/न्या:** ओसोबुको (Ossobuco), चिकेन पार्मिजियाना (Chicken Parmigiana)।
* **डेजर्ट:** तिरामिसु (Tiramisu), जेलाटो (Gelato), पान्ना कोट्टा (Panna Cotta), कानोलि(Cannoli)।
* **त्वँसा:** एस्प्रेसो (Espresso), कापुचिनो (Cappuccino), कियान्टी वाइन (Chianti)।

## लिधंसा

पुचः:देय्