अदिती

**अदिती** (संस्कृतय् *अदिति* गुकिया अर्थ 'सीमाहीन' वा 'निर्दोषता' ख) हिन्दू धर्मया छगू महत्वपूर्ण वैदिक देवी ख। हिन्दू धर्मय् वय्कःयात न्यनाच्वंगु अनन्त व विशाल ब्रम्हाण्डया मूर्त रुपया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। वय्कः मातृत्व, चेतना, अचेतनता, भूत, भविष्य व प्रजनन क्षमताया देवी खः। वय्कः आदित्यया नामं म्हसीका दुपिं आकाशीय द्यःतेगु मां ख, व वय्कःयात यक्व द्यःतेगु मांया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। वय्कःयात असंख्य प्राणीया आकाशीय मां नापं सकल वस्तुया संश्लेषकया रुपय् वय्कः अन्तरिक्ष (आकाश) व रहस्यमय भाषण (वाच) नाप स्वापू दु। वय्कःयात ब्रह्माया स्त्रीरुपया रुपय् स्वयेछिं, व वेदान्तय् आदिम पदार्थ (मूलप्रकृति) नाप स्वापू दूगु खनेदु। ऋग्वेदय् वय्कःया उल्लेख २५० स्वया अप्व थासय् दु व वय्कःया प्रशंसां जाःगु श्लोकत दु।

## खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
### उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल। 
### छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु। 

## स्वया दिसँ
*हिन्दू धर्म

## लिधंसा

## शास्त्रय् दसु

**आपस्तम्बीय श्रौतप्रयोगः — अग्निष्टोमप्रयोगे तृतीयोऽध्यायः**
एकार्थता पात्रगणस्य यस्य कपालवत्तत्र सहैकता स्यात् ॥ 
पवित्रे कृत्वा । न ब्रह्मवरणम् । यजमान वाचं यच्छ । संविशन्ताम् वाग्यतः पात्राणि संमृश्य । अग्निꣳ होतारम् । कस्त्वा युनक्ति स त्वा युनक्तु । प्रोक्षणीस्संस्कृत्य ब्रह्माणमामन्त्र्य पात्राणि प्रोक्ष्यात्र वाचं विसृजते । तूष्णीं स्फ्यमादाय सदोहविर्धानयोर्मध्ये स्फ्यं तिर्यञ्चं स्तब्ध्वा संप्रेष्यति प्रोक्षणीरासादयेध्माबर्हिरूपसादय स्रुवं च स्वधितिं च स्रुचश्च संमृड्ढ्याज्येन दध्नोदे३हि इति । सदोहविर्धानयोर्मध्ये प्रोक्षणीरासादयति । नेध्माबर्हिषोरासादनम् 1 । जुहूं संमृज्य तद्वत् प्रचरणीम् । वसाहोमहवन्यादि पशुवत् ।
[ तद्यथा = स्रुचां संमार्जनकाले स्रुवं संमृज्य तस्यावृता स्वधितिम् । गोष्ठं मा निर्मृक्षम् । वाचं प्राणम् इति जुहूवत्प्रचरणीं वसाहोमहवनीं च । चक्षुश्श्रोत्रम् इत्युपभृद्वत्पृषदाज्यधानीम् । ध्रुवां संमृज्य अग्नेर्वस्तेजिष्ठेन इत्यादि । अग्ने गृहपत इत्यादि प्राजहिते जपति । पूषा वां बिले विष्यतु । अदिती स्थोऽच्छिद्रपत्रे । महीनां प…

**आपस्तम्बीय श्रौतप्रयोगः — चातुर्मास्यप्रयोगः — वैश्वदेवं पर्व**
निर्वपणकाले देवस्य त्वा --- हस्ताभ्यामग्नये जुष्टं निर्वपामि । देवस्य त्वा --- हस्ताभ्याꣳ सोमाय जुष्टं निर्वपामि । देवस्य त्वा --- हस्ताभ्याꣳ सवित्रे जुष्टं निर्वपामि । देवस्य त्वा --- हस्ताभ्याꣳ सरस्वत्यै जुष्टं निर्वपामि । देवस्य त्वा --- हस्ताभ्यां पूष्णे जुष्टं निर्वपामि । देवस्य त्वा --- हस्ताभ्यां मरुद्भ्यो जुष्टं निर्वपामि । देवस्य त्वा --- हस्ताभ्यां द्यावापृथिवीभ्यां जुष्टं निर्वपामि । इदं देवानामित्यादि । अदित्यास्त्वोपस्थे सादयाम्यग्ने हव्यꣳ रक्षस्व सोम हव्यꣳ रक्षस्व सवितर्हव्यꣳ रक्षस्व सरस्वति हव्यꣳ रक्षस्व पूषन् हव्यꣳ रक्षस्व मरुतो हव्यꣳ रक्षध्वं द्यावापृथिवी हव्यꣳ रक्षेथाम् । सशूकायामित्यादि । प्रोक्षणकाले देवस्य त्वा --- हस्ताभ्यामग्नये वो जुष्टं प्रोक्षामि सोमाय वो जुष्टं प्रोक्षामि सवित्रे वो जुष्टं प्रोक्षामि सरस्वत्यै वो जुष्टं प्रोक्षामि पूष्णे वो जुष्टं प्रोक्षामि मरुद्भ्यो वो जुष्टं प्रोक्षामि द्यावापृथिवीभ्यां वो जुष्टं प्रोक्षामि । उत्तानानि पात्राणीत्यादि । उत्कर…

**आपस्तम्बीय श्रौतप्रयोगः — निरूढपशुबन्धप्रयोगः**
प्लक्षशाखां हृदयशूलं वपाश्रपण्यौ पशूखां शाखापवित्रेण द्वन्द्वम् । औदुम्बरेण मैत्रावरुणदण्डेन आस्यदघ्नेन चुबुकदघ्नेन वा रशने योक्त्रेण सार्धम् । परिवासनानि दर्भास्स्वरुं च द्वन्द्वम् । यूपेन सार्धं यवा दर्भौ । शकलैस्सह यूषार्थपात्रं लौकिकमाज्यपात्रं च प्रयुज्य 1 । पवित्रे स्थो इति पवित्रे कृत्वा । भूपते भुवनपते इति ब्रह्मवरणम् । उपविष्टे ब्रह्मणि यजमान वाचं यच्छ । अग्निꣳ होतारम् । कस्त्वा युनक्ति । संविशन्ताम् वाग्यतः पात्राणि संमृश्य । प्रोक्षणीस्संस्कृत्य ब्रह्माणमामन्त्र्य । उत्तानानि पात्राणि पर्यावर्त्य शुन्धध्वम् । पात्राणि प्रोक्ष्यात्र वाचं विसृजते । तूष्णीं स्फ्यमादाय ब्रह्मन्नुत्तरं परिग्राहं इत्यादि । वसवस्त्वा परिगृह्णन्तु इत्यादि । था असि स्वधा असि । प्रोक्षणीरासादायेध्माबर्हिरुपसादय स्रुवं च स्वधितिं च स्रुचश्च संमृड्ढि पत्नीꣳ सन्नह्याज्येन दध्नो देहीति सम्प्रेष्यति । स्रुक्संमार्जनं, आज्यदघ्नः निर्वापः ग्रहणञ्च :-
स्रुचां संमार्जनकाले स्रुवं संमृज्य तस्यावृता स्वधितिम् । गो…

**ऋग्वेदः सूक्तं २.२७**
सुगो हि वो अर्यमन्मित्र पन्था अनृक्षरो वरुण साधुरस्ति ।
तेनादित्या अधि वोचता नो यच्छता नो दुष्परिहन्तु शर्म ॥६॥
पिपर्तु नो अदिती राजपुत्राति द्वेषांस्यर्यमा सुगेभिः ।
बृहन्मित्रस्य वरुणस्य शर्मोप स्याम पुरुवीरा अरिष्टाः ॥७॥
तिस्रो भूमीर्धारयन्त्रीँरुत द्यून्त्रीणि व्रता विदथे अन्तरेषाम् ।

## लिधंसा