open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
ओडिशाया पञ्चायत समितितयेगु धलः

ओडिशा राज्यय् सकल ६२३६ ग्रामपञ्चायत, ६२३४ पञ्चायत समिति सभ्य़, ८७, ५५१ ॱार्ड़ सभ्य़ व ८५४ जिल्ला परिषद पदवी दु। 

## अनुगोळ जिल्ला परिषद पञ्चायत

## कटक जिल्ला परिषद पञ्चायत

## कळाहाण्डि जिल्ला परिषद पञ्चायत

## कन्धमाळ जिल्ला परिषद पञ्चायत

## केन्दुझर जिल्ला परिषद पञ्चायत

## केन्द्रापड़ा जिल्ला परिषद पञ्चायत

## कोरापुट जिल्ला परिषद पञ्चायत

## खोर्द्धा जिल्ला परिषद पञ्चायत

## गजपति जिल्ला परिषद पञ्चायत

## गञ्जाम जिल्ला परिषद पञ्चायत

## जगतसिंहपुर जिल्ला परिषद पञ्चायत

## झारसुगुड़ा जिल्ला परिषद पञ्चायत

## ढेङ्कानाळ जिल्ला परिषद पञ्चायत

## देबगड़ जिल्ला परिषद पञ्चायत

## नबरङ्गपुर जिल्ला परिषद पञ्चायत

## नय़ागड़ जिल्ला परिषद पञ्चायत

## नूआपड़ा जिल्ला परिषद पञ्चायत

## पुरी जिल्ला परिषद पञ्चायत

## बरगड़ जिल्ला परिषद पञ्चायत

## बलाङ्गीर जिल्ला परिषद पञ्चायत

## बालेश्वर जिल्ला परिषद पञ्चायत

## बौद्ध जिल्ला परिषद पञ्चायत

## भद्रक जिल्ला परिषद पञ्चायत

## मय़ूरभञ्ज जिल्ला परिषद पञ्चायत

## मालकानगिरि जिल्ला परिषद पञ्चायत

## याजपुर जिल्ला परिषद पञ्चायत

## राय़गड़ा जिल्ला परिषद पञ्चायत

## सम्बलपुर जिल्ला परिषद पञ्चायत

## सुबर्ण्णपुर जिल्ला परिषद पञ्चायत

## सुन्दरगड़ जिल्ला परिषद पञ्चायत

## स्वयादिसँ
* पञ्चायतिराज
* ओडिशा
* ओडिशाया विधानसभा निर्वाचन क्षेत्रतेगु धलः
* ओडिशाया मुख्यमन्त्रीतयेगु धलः
* ओडिशाया जिल्लातयेगु धलः
* ओडिशाया विधानसभा निर्वाचन क्षेत्रतेगु धलः
* ओडिशाया विधानसभा सदस्यतेगु धलः

## लिधंसा

पुचः:धलः
पुचः:ओडिशा
कर्नाटक सरकार

कर्नाटक राज्यय् भारतया मेमेगु राज्यय् थें हे लोकतांत्रिक प्रक्रियाद्वारा निर्वाचित छगु द्विसदनीय संसदीय सरकार दु। थनया निगु सदन विधान सभा व विधान परिषद ख। विधान सभाय् २४ सदस्य दु गुकियात न्या दँया अवधि हेतु निर्वाचित याइ।  विधान परिषद छगु ७५ सदस्यीय स्थायी संस्था ख व थुकिया एक-तिहाई सदस्य (२५) प्रत्येक २ दँय् सेवानिवृत्त जुइ।

कर्नाटक सरकारया अध्यक्षता विधान सभा निर्वाचनय् त्याना शासनय् वःगु पार्टीया सदस्यद्वारा निर्वाचित मुख्य मन्त्रीं याइ। मुख्य मन्त्रीं थःगु मन्त्रीमण्डल सहित तय याःगु विधायी एजेंडाया पालन थःगु अधिकांश कार्यकारी शक्ति छ्यला यायेफु। राज्यया संवैधानिक व औपचारिक अध्यक्षयात राज्यपाल धाइ। राज्यपालयात ५ दँया अवधि हेतु केन्द्र सरकारया परामर्शं भारतया राष्ट्रपतिद्वारा नियुक्त याइ।  कर्नाटक राज्यया जनतां आम चुनावतयेगु माध्यमं २८ सदस्य लोक सभा हेतु नं ल्ययि।   विधान परिषदया सदस्य भारतया संसदया उच्च सदन, राज्य सभा हेतु १२ सदस्य ल्यया छ्वइ। 

प्रशासनिक सुविधाया निंतिं कर्नाटक राज्ययात् प्यंगु राजस्व विभाग, ४९ उप-मण्डल, २९ जिल्ला, १७५ तालुक तथा ७४५ राजस्व वृत्तय् बायातःगु दु। दक्वं जिल्लाया प्रशासनया अध्यक्ष अनया उपायुक्त (डिपुटी कमिश्नर) जुइ। उपायुक्त छम्ह भारतीय प्रशासनिक सेवाया अधिकारी जुइ व् वय्‌कःया ग्वहालिया निंतिं राज्य सरकारया यक्व उच्चाधिकारी दइ। भारतीय पुलिस सेवां छम्ह अधिकारी राज्यय् उपायुक्त पदय् दयाच्वनि। वय्कःया अधीनय् राज्य पुलिस सेवाया यक्व उच्चाधिकारी दयाच्वनि। पुलिस उपायुक्त जिल्लाय् न्याय व प्रशासन संबंधी ज्याया निंतिं उत्तरदायी जुइ। भारतीय वन सेवां छम्ह अधिकारी वन उपसंक्षक अधिकारी (डिप्टी कन्ज़र्वेटर ऑफ फ़ॉरेस्ट्स)या पदय् तैनात जुइ। वय्‌कः जिल्लाय् गुं व पादप संबंधी मामलाया उत्तरदायी जुइ। दक्वं विभागया विकास अनुभागया जिल्ला अधिकारी राज्यय् थी-थी प्रकारया प्रगति निरिक्षण याइ, दसु राज्य लोक सेवा विभाग, स्वास्थ्य, शिक्षा, कृषि, पशुपालन आदि।

राज्यया न्यायपालिकाया सर्वोच्च थाय् कर्नाटक उच्च न्यायालय ख, गुकियात स्थानीय मनुतय्सं "अट्टार कचेरी" धाइ। थ्व राजधानी बंगलुरुय् दु। थुकिया अधीन जिल्ला व सत्र न्यायालय दक्वं जिल्लाय् तथा निम्न स्तरीय न्यायालय ताल्लुकय् कार्यरत जुइ।
कर्नाटक राजया आधिकारिक चिंइ गंद बेरुंड दथुइ दयेकातःगु दु। थुकिया च्वय् घेरेजूगु ४म्ह सिंह प्यखेंर स्वयाच्वंगु दु। थुकियात सारनाथया अशोक स्तम्भं काःगु ख। थ्व चिंइ निगु शरभ दु, गुकिया किसिया छ्यं व सिंहया म्ह दु। कर्नाटकया राजनीतिइ मुख्यतः स्वंगु राजनैतिक पार्टी: भारतीय राष्ट्रीय कांग्रेस, भारतीय जनता पार्टी व जनता दलया हे वर्चस्व दयाच्वंगु दु। कर्नाटकया राजनीतिज्ञतयेसं भारतया संघीय सरकारय् प्रधानमन्त्री व उपराष्ट्रपति थेंन्याःगु उच्च पद नं काःगु दु। वर्तमान संयुक्त प्रगतिशील गठबंधन (यू.पी.ए सरकारय् नं स्वम्ह क्याबिनेट स्तरीय मन्त्री कर्नाटकं दु। थुकिलि उल्लेखनीय पूर्व मुख्यमन्त्री व वर्तमान भारतया क़ानून व न्याय मंत्रालयया वीरप्पा मोइली ख। राज्यया कासरगोड व शोलापुर जिल्लाय् व महाराष्ट्रया बेलगामय् दावाया विवाद राज्यतय्गु पुनर्संगठन कालं निसें दया वइच्वंगुदु।

## लिधंसा

पुचः:कर्नाटक
भौगोलिक कोअर्दिनेत व्यवस्था

हलिंया सकल थाय्‌यात अक्षांश व देशान्तरया फुतिइ परिभाषित यायेफूगु व्यवस्था। 

## स्वयादिसँ
* भूगोल

पुचः:भूगोल
कर्नाटकय् कासा

कर्नाटकया छगु चिधंगु जिल्ला कोडगुं भारतीय हकी टीमया निंतिं सर्वाधिक योगदान ब्यु। थनया यक्व कासामितयेसं अंतर्राष्ट्रीय स्तरय् हकीइ भारतया प्रतिनिधित्व याःगु दु। वार्षिक कोडव हकी उत्सव हलिंया दकले तःधंगु हकी टूर्नामेण्ट ख।  बंगलुरु नगरय् मिसा टेनिस संघ (डब्लु.टी.एया छगु टेनिस इभेन्ट नं जुइ, व सन् १९९७स नगरं भारतया प्यक्वःगु राष्ट्रीय कासा सम्मेलनया नं आतिथेय यात। थ्व नगरय् भारतया सर्वोच्च कासा संस्थान, भारतीय खेल प्राधिकरण व नाइके टेनिस अकादमी नं दु। मेमेगु राज्यतयेगु तुलनाय् स्विमिङ्गया नं उच्च कोटी कर्नाटकय् हे लु। 

राज्यया छगु लोकंह्वागु कासा क्रिकेट ख। राज्यया क्रिकेट टीम खुकः रणजी ट्रफी त्याये धुंकल, व त्याइगु ल्याय् मुंबई क्रिकेट टीमया जक्क ल्युने ला।  बंगलुरु स्थित चिन्नास्वामी स्टेडियमय् अंतर्राष्ट्रीय क्रिकेट म्याचतयेगु आयोजन जुया च्वनि। नापं सन् २०००य् आरंभ जूगु राष्ट्रीय क्रिकेट अकादमीया केन्द्र थन हे जुवन, गन कि अकादमीं भविष्यया निंतिं अंतरराष्ट्रीय कासामितयेत तैयार याइ। राज्य क्रिकेट टीमय् यक्व नांजापिं क्रिकेट कासामि राष्ट्रीय व अंतर्राष्ट्रीय स्तरय् अग्रणी जूगु दु। १९९०या दशकय् जूगु छगु अंतर्राष्ट्रीय क्रिकेट म्याचय् थनया कासामितयेगु बाहुल्य दत। कर्नाटक प्रीमियर लीग राज्यया छगु अंतर्क्षेत्रीय ट्वेन्टी-ट्वेन्टी क्रिकेट टुर्नामेन्ट ख। रॉयल चैलेन्जर्स बैंगलौर भारतीय प्रीमियर लीगया छगु फ़्रैंचाइज़ी ख, थ्व बंगलुरुइ हे स्थित दु। 

राज्यया अंचलिक क्षेत्रय् खो खो, कबड्डी, चिन्नई डांडु व कंचे वा गोली आदि कासा सिक्क म्हितिगु या।

राज्यया उल्लेखनीय कासामिइ १९८०या ऑल इंग्लैंड बैडमिंटन चैंपियनशिप त्यामि प्रकाश पादुकोनया नां सम्मानं काइगु या। थ्व नापं पंकज आडवाणी नं उल्लेखनीय जु, सुनां  २० दंया आयुइ हे बैडमिंटन स्पर्धा आरंभ यात व क्यू स्पोर्ट्सया स्वंगु उपाधित  धारण यात, गुकिलि २००३या हलिं स्नूकर च्याम्पियनशिप व २००५या हलिं बिलियर्ड्स च्याम्पियनशिप व। 

राज्यय् साइकिलिंग स्पर्धा नं जु। बीजापुर जिल्लाया क्षेत्रं राष्ट्रीय स्तरया अग्रणी सायक्लिस्ट जूगु दु। मलेशियाय् आयोजित जूगु पर्लिस ओपन ’९९स प्रेमलता सुरेबान भारतीय प्रतिनिधिइ छम्ह ख। जिल्लाया साइक्लिंग प्रतिभायात खना उकिया उत्थानया निंतिं राज्य सरकारं जिल्लाय्  ४० लखःया लागतय् थन बी.आर अंबेडकर स्टेडियमय् सायक्लिंग ट्रयाक दयेकल।

## लिधंसा

पुचः:कर्नाटक
कर्नाटकय् पर्यटन

थःगु विस्तृत भूगोल, प्राकृतिक सौन्दर्य व इतिहासया कारणं कर्नाटक राज्य यक्व ल्याखंय् पर्यटन आकर्षण याइ। राज्यय् प्राचीन शिल्पकलां परिपूर्ण देगः व भारताया हिसाबं आधुनिक नगर नं दु, नैसर्गिक पर्वतमाला निसें अनान्वेषित वन संपदा, व्यस्त व्यावसायिक कार्यकलापया शहरी मार्ग निसें फिं जाःगु शान्त सागरतट नं दु। कर्नाटक राज्ययात भारतया राज्यय् दकले प्रचलित पर्यटन गंतव्यया धलखय् प्यंगु थाय् लात।  राज्यय् उत्तर प्रदेश धुंका दकले अप्व राष्ट्रीय संरक्षित उद्यान व जंगल दु, नापं थन राज्य पुरातत्त्व व संग्रहालय निदेशलयद्वारा संरक्षित ७५२ स्मारक नं दु। थ्व नापं मेमेगु २५,००० स्मारक नं  संरक्षण प्राप्त जुइगु धलखय् दु।

राज्यया मैसूर नगरय् स्थित महाराजा पैलेस भारतया बांलाःगु महलय् छगु ख।   कर्नाटकया पश्चिमी घाटय् वइगु व दक्षिणी जिल्लाय्  नांजाःगु पारिस्थितिकी पर्यटन थाय् दु गुकिलि कुद्रेमुख, मडिकेरी व अगुम्बे ला।राज्यय् २५ वन्य जीवन अभयारण्य व ५ राष्ट्रीय उद्यान दु। थुकिलि नांजाःगु बांदीपुर राष्ट्रीय उद्यान, बनेरघाटा राष्ट्रीय उद्यान व नागरहोल राष्ट्रीय उद्यान ख। हम्पीइ विजयनगर साम्राज्यया अवशेष व पत्तदकलय् प्राचीन पुरातात्त्विक अवशेष युनेस्को विश्व धरोहरय् लायेधुंकुगु दु। थ्व नापं बादामीया गुफा देगः व ऐहोलया पाषाण देगः बादामी चालुक्य स्थापात्यया अद्भुत नमूना ख व प्रमुख पर्यटक आकर्षण जुयाच्वंगु दु। बेलूर व हैलेबिडुइ होयसाल देगः क्लोरिटिक शीस्ट (छगु प्रकारया सोपस्टोन)नं दयेकूगु दु व युनेस्को विश्व धरोहर स्थलया निंतिं प्रस्तावित दु।  थनया गोल गुम्बज व इब्राहिम रौज़ा दक्खन सल्तनत स्थापत्य शैलीया अद्भुत दसु ख। श्रवणबेलगोला स्थित गोमतेश्वरया १७ मिटर जाःगु मूर्ति जो हलिंया सर्वोच्च एकाश्म प्रतिमा ख, वार्षिक महामस्तकाभिषेक उत्सवय् द्वलंद्व श्रद्धालु तीर्थायात्रीतयेगु आकर्षण केन्द्र जूगु दु। 

कर्नाटकया जल प्रपात व कुद्रेमुख राष्ट्रीय उद्यान "हलिंया  १००१ प्राकृतिक आश्चर्य"य् सूचीकृत दु। जोग प्रपातया भारतया दकले तःजागु एकधारीय जल प्रपातया रूपय् गोकक प्रपात, उन्चल्ली प्रपात, मगोड प्रपात, एब्बे प्रपात व शिवसमुद्रम प्रपात सहित मेमेगु नांजाःगु जल प्रपाततयेगु धलखय् ला। 

थनया मू बीचय् मुरुदेश्वर, गोकर्ण व करवर मू ख। थ्व नापं कर्नाटक धार्मिक महत्त्वया थी-थी थाय्या केन्द्र नं ख। थनया नांजाःगु हिन्दू देगलय् उडुपी कृष्ण देगः, सिरसी या मरिकंबा देगः, धर्मस्थलया श्री मंजुनाथ देगः, कुक्केया श्री सुब्रह्मण्यम देगः व शृंगेरीइ दूगु शारदाम्बा देगः ख गन भारतया यक्व श्रद्धालुत वनिगु या। लिंगायत मतया अधिकांश पवित्र स्थल दसु कुदालसंगम व बसवन्ना बागेवाडी राज्यया उत्तरी भागय् ला। श्रवणबेलगोला, मुदबिद्री व कर्कला जैन धर्मया ऐतिहासिक स्मारक ख। थ्व धर्मया जरा राज्यय् आरम्भिक मध्यकालय् बल्लाक दूगु व थुकिलि दकले महत्त्वपूर्ण केन्द्र श्रवणबेलगोला ख। 

आया ईले कर्नाटक उसाँय् पर्यटनया निंतिं छगु सक्रिय केन्द्र जूगु दु। राज्यय् भारतया सर्वाधिक स्वीकृत स्वास्थ्य प्रणालीत व वैकल्पिक चिकित्सा दु। राज्यय् आईएसओ प्रमाणित सरकारी चिकित्सालय सहित, अंतर्राष्ट्रीय स्तरया चिकित्सा सुविधा उपलब्ध याकेत निजी संस्थानतयेगु मंका कुतलं वर्ष २००४-०५स उसाँय् उद्योगय् ३०% बढोत्तरी दत। राज्यया अस्पतालय् करिब ८,००० स्वास्थ्य संबंधी पर्यटक वइगु या। 

## लिधंसा

पुचः:कर्नाटक
नालन्दा

**नालन्दा** प्राचीन बुद्ध धर्म सीकिगु छगु तःधंगु थाय् ख। थ्व थाय्‌ आःया भारतया बिहार राज्यय् ला। थ्व थाय्‌यात हलिंया दकले न्हापांगु विश्वविद्यालयय् छगुया रुपय् नालेगु या। थ्व ब्वंकुथि दकले तच्वःगु अवस्थाय् थन द्वलंद्व भिक्षु व शिष्यत च्वनिगु या। 

## स्वयादिसँ
* बुद्ध धर्म

पुचः:बुद्ध धर्म
अलेक्जेन्द्रियाया सफूधुकू

**अलेक्जेन्द्रियाया सफूधुकू** प्राचीन हलिमया छगू तःधंगु व महत्त्वपूर्ण सफूधुकू ख। थ्व अलेक्जेन्द्रिया, मिस्रय् अवस्थित जुयाच्वन। थ्व सफूधुकू तलेमीय वंशया संरक्षणय् विकास जुल व प्राचीन हलिमय् सीकेगुया मू केन्द्र जुयाच्वन। थुकिया पलिस्था ३गु शताब्दी इपूइ जूगु ख। 

## स्वयादिसँ
* प्राचीन मिस्र

पुचः:सफूधुकू
नागार्जुन

**नागार्जुन** (सँदेय् भाषा: ཀླུ་སྒྲུབ་ क्लु स्ग्रुब, चिनिया भाषा: 龍樹, सिंहल भाषा නාගර්පුන) (करिब 150&ndash;250 इसं ) बुद्ध धर्मय् बुद्ध धुंकाया दकले महत्त्वपूर्ण ऐतिहासिक अस्तित्व दूम्ह विचारकय् छम्हया रुपय् नालेगु या।  वसपोलया शिष्य आर्यदेव नाप वसपोलं महायान बुद्ध धर्मया मध्यमक वाद पलिस्था यानादिगु ख। नागार्जुनयात प्रज्ञापारमिता सुत्रया चिन्तन विकास यानादिम्हया रुपय् नं नालेगु या। वसपोल नालन्दाया नायः जुयादिबिलय् रसायनय् थी-थी च्वखँ नं च्वयादिल। 

## रचना
वय्‌कःया दकलय् नांजाःगु च्वसु **माध्यमिक कारिका** नापं वय्‌कःया मेमेगु च्वसुलि - युक्तिशतिका, शून्यतासप्तति, प्रतीत्यसमुत्पादहृदय, महायानविंशिका, विग्रहव्यावर्तनी, प्रज्ञापारमिताशास्त्र व  दशभूमि विभाषाशास्त्रया टीका ला। सँदेय् भाषाय् "प्रमाणविघटन" (गुकिलि न्यायशास्त्रया षोडश पदार्थया खंडन यानातःगु दु) व चिनिया भाषाय् उपाय कौशल्य हृदय (गुकिया अनुवादकाल ४७२ ई. व कार्यविषय शास्त्रार्थ ख) नागार्जुनया रचनाया रुपय् नालिगु या।

नागार्जुनया नांजाःगु ग्रन्थ थ्व कथं दु-
* **[[प्रमाणविघटन]]** वा **प्रमाणविध्वंसन**, गुकिलि गौतमया षोडश पदार्थया रूप तथा लक्षणया खंडन याःगु दु। थुकिया संस्कृत मूल मलुसां सँदेसय् थुकिया मूल तथा टीकाया अनुवाद दु। 
* **[[उपायकौशल्यहृदय शास्त्र]]**, गुकिलि प्रतिवादीइ विजय कायेत जाति, निग्रह-स्थान आदि शास्त्रार्थया न्याय परिचित उपायतयेगु विशिष्ट वर्णन यानातःगु दु। 
* **[[विग्रह व्यावर्तनी]]**, ७२ कारिकाय् निबद्ध थ्व ग्रन्थ मूल संस्कृत व सँदेय् भासय् अनुवाद निता हे रुपय् दयाच्वंगु दु। बौद्धन्यायया जानकारीया निंतिं नां जा। 
* **[[युक्तिषष्टिका]]**, गुकिया यक्व श्लोक बौद्ध ग्रंथय् प्रमाणया दृष्टिं उद्घृत याइ। 
* **[[सुहृल्लेख]]**, मूल संस्कृत ग्रन्थ मदूगुलिं थ्व विषयया जानकारी तिब्बती अनुवादं जु। नागार्जुनं थ्व पत्रं थःगु सुहृद् यज्ञश्री शातवाहनयात परमार्थ तथा व्यवहार की शिक्षा ब्युगु दु।
* **[[चतु:स्तव]]**, तथागतया प्रशस्त स्तुतिइ च्वयातःगु प्यता स्तोत्रया संग्रह गुकिलि निरुपम स्तव तथा परमार्थ स्तव मूल संस्कृतय् दु, धाःसा अचिंत्य स्तव व लोकातीत स्तव - तिब्बती अनुवादय् जक्क ल्यनाच्वंगु दु। थ्व ग्रन्थय् नागार्जुनया सरस काव्यप्रतिभा खनेदु। 
* नागार्जुनया मू ग्रन्थय् **[[माध्यमिक कारिका]]** छता ख। नागार्जुनया पांडित्य, व्यापक दार्शनिकता, उद्भट तार्किकता तथा नवीन कल्पनाया चिं थ्व ग्रन्थय् खनेछिं। 

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* बुद्ध धर्म

पुचः:बुद्ध धर्म
पद्मसम्भव

**पद्मसम्भव** ); Mongolian ловон Бадмажунай, *lovon Badmajunai*,  (), अर्थात पलेस्वाँ नं बुयावम्ह बुद्ध धर्मया छम्ह धर्म गुरु ख। वसपोलं बज्रयान धर्मयात भुटान, सँदेय् आदि थासय् ८गु शताब्दीइ थ्यंकादिल। 

सँदेय् व भुटानय् वसपोलयात **गुरु रिम्पोचे** (अनमोल गुरु) वा लोपोन रिम्पोचेया नामं म्हसीकिगु या।  सँदेसय् वसपोलयात **पदुम** धका नं म्हसीकिगु या। न्यिङ्मापावाद हनिपिंसं वसपोलयात निम्हम बुद्धया रुपय् नालेगु या। 

वसपोलयात अमिताभ बुद्धया अवतारया रुपय् नं नालेगु या।  वसपोल बर्म्हु परिवारय् उत्तरपश्चिम भारतय् बुयादिगु ख। 

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* बुद्ध धर्म

पुचः:बुद्ध धर्म
अरहत

बुद्ध धर्मय् अरहत धाःगु निर्वाण प्राप्त जुम्ह मनु ख। 

## स्वयादिसँ
* बुद्ध धर्म
* १६म्ह अरहत

पुचः:बुद्ध धर्म
वनेगु

वनेगु धयागु छगू क्रिया खः। थ्व क्रिया सुंनं झिथय् मरुसा इमेत: स:तेत: छ्यली।
विकिपिडिया दुने स्वपू

विकिपिडिया दुने स्वापू धयागु छगू भाषायागु विकिपिडियायागु पौय् तेगु स्वापू खः। । छुं अर्टिकल नापं सम्बन्धित मेमेगु आर्टिकलय् जानकारी दुसा थ्व स्वपू छ्यले  ज्यू।
मां भाय्

मां भाय् धयागु छगु भाय् खः गुकेतः छम्हेस्यां थःगु कुलय् ल्हानाच्वनी।
हिंगोल खुसि

**हिंगोल खुसि** पाकिस्तानया बलोचिस्तान राज्यया छगू खुसि ख। थ्व खुसि हिंगोल राष्ट्रिय पार्कय् दू। थ्व बलोचिस्तानया दकले ताःहाकःगु खुसि ख। 

## स्वयादिसँ
* पाकिस्तान
* बलोचिस्तान

पुचः:पाकिस्तान
पुचः:खुसि
न्हू घः

**** नेपाःया येँ देशया छगु त्वाः ख। 

## स्वयादिसँ
* येँ

पुचः:येँ
वंघः

**** नेपाःया येँ देशया छगु त्वाः ख। थ्व त्वायात इन्द्रचोक नं धाइगु या। थ्व येँया दकलय् व्यस्त थासय् छगू ख। थुकिया दक्षिणय् न्हु सतक, उत्तरय् भ्याचाद्यः, पूर्वय् वतु त्वा, उत्तरपूर्वय् केलत्वाः, पश्चिमय् इतुंबहाः ला। थ्व थासय् आकाशभैरवया देगः दु। 

## स्वयादिसँ
* येँ

पुचः:येँ
मजिपाः

**** नेपाःया येँ देशया क्वने लागाय् दयाच्वंगु छगु ऐतिहासिक त्वाः ख। थ्व त्वालय् मञ्जुश्री द्यःया देगः दु। थ्व त्वाःया नां मञ्जुपत्तन नगरया नां अपभ्रंश जुया मजिपाः जूवंगु धैगु विश्वास दु। थ्व त्वाःया लाखेननिया लाखे प्याखँ नेपाःदेसय् नांजाः। थनया लाखेयात मजिपा लाखे धाइगु या। थुकिया नापंया थासय् बाकुननि, नासःद्यः, मिखाबहाः, किलाबहाः, न्हूघः, ज्याबहाः, क्वहिति, चिकंमुगः, ॐबहाः, यंगाः, लगं आदि ला। 

## स्वयादिसँ
* येँ

पुचः:येँ
केलत्वाः

**** नेपाःया येँ देशया छगु त्वाः ख। थ्व त्वाः असं व वंघःया दथुइ ला। थ्व त्वालय् जनबहाद्यःया देगः दु।

## स्वयादिसँ
* येँ

पुचः:येँ
असं

**** नेपाःया येँ देशया छगु त्वाः ख। थ्व त्वाः नेपाःया बनय्‌ज्याया छगू मू त्वा ख। असनय् दूगु मू संरचना थ्व कथं दु-
* अन्नपूर्ण अजिमा (असंमरु अजिमा)
* गनेद्यःया देगः
* न्यालोहं
* नारांद्यःया देगः
* यिताचपाः
* असं दबू
* असं नापं दूगु बहाः थ्व कथं दु- तक्षेबहाः, क्वथुबहाः, हाकुबहाः, धालासिक्वःबहाः, दगुबहाः, असंबहाः, ह्वखाबहाः। 

thumb|right|असं बजार
## स्वयादिसँ
* येँ

पुचः:येँ
थोर

**थोर** नोर्स दन्त्यकथाकथं ह्यांगु सं व दारी दूम्ह पल्पसाया द्यः ख।  वसपोल ओदिन व यर्दया काय्‌ ख। प्राचीन नोर्स विश्वास कथं Ragnarök बिलय्‌ थोरं Jörmungandrयात व Jörmungandrनं थोरयात स्याइ। 

## गुण
थोर दकले शक्तिशाली नॉर्स द्यःय्‌ छम्ह ख। वासपोल वसपोलया जायन्त(राक्षेस)तयेगु खलकनापया ल्वापुया निंतिं नांजा। वसपोलं आसगार्द (द्यःतयेगु छेँ) व मिदगार्द (मनुतयेगु  छेँ)यात रक्षा याइगु धापू दु। 

### परिवार
थोर ओदिन (वोतान वा वोदेन) व जायन्तेस (giantess) येर्द (यर्द, अर्थ वा पृथ्वी)या काय्‌ जूगु विश्वास दु। वसपोलया कलायात सिफ धाइगु या। थःगु मिसा राक्षेसनी Járnsaxaनाप थोरया काय्‌ माग्नि व मोदि बुल धाःसा सिफनाप म्ह्याय्‌ थ्रद बुल। थोरया उल धाम्ह सिफया पाखें सौतेला काय्‌ नं दु।

### शक्ति
थोरं दुगुचा Tanngrisnir व Tanngnjóstrनं सालिगु गसा गया चाहिलिगु धापू दु। 

सागा धाःगु ग्रन्थ कथं थोरनाप छगु चिहाकःगु ज्वानिगु हाकः दूगु  मुगः, म्योल्निरनं दु। थ्व मुगः वांछ्वइबिले जादुइ कथं थुवाइथासय्‌ लिहां व। मुगलं थ्वाइबिलय्‌ पल्पसा व। थ्व मुगलं थोरं थःगु राक्षेस स्याइगु ज्या या।अंग्रेजीइ बिहिबाः थोरया नामं थोर्सदे (थर्सदे) धका तःगु ख।

पुचः:नॉर्स द्यः व देवी
त्यःर

**** नेपाःया येँ देशया छगु त्वाः ख। थ्व त्वा येँया थःनेय् असं त्वा नापं ला।  

## स्वयादिसँ
* येँ

पुचः:येँ
दार्मस्तादतियम

**दार्मस्तादतियम** छगु रसायनिक तत्त्व ख। 

## स्वयादिसँ
* रसायनिक तत्त्व

पुचः:तत्त्व
एल्कालाइ धातु

**एल्कालाइ धातु** पिरियोडिक टेबलया रसायनिक तत्त्वतेगु छगू पुचः ख। थ्व पुचः पिरियोडिक टेबलया न्हापांगु पुचः ख। थ्व पुचलय् दूगु तत्त्वत, शुद्ध रुपय्, वहःरंगया नायुगु तत्त्व जुइ। थन्यागु तत्त्वया दकलय् पिनेया शेलय् छग्वः जक्क इलेक्ट्रोन दइ। थुमिगु रसायनिक प्रतिक्रियाय् थिमिसं छग्वः इलेक्ट्रोन बी। अथे जूगुलिं थुमिगु चार्ज +1 जुइ। थिमिसं तच्वलं लःनाप रियाक्सन याइ व थुकिया कारणं थ्व तत्त्वतयेत पेट्रोलय् स्वथना तयेमा। थमंतुं थ्व तत्त्वत सिक्क हे अस्थिर जु व मेमेगु तत्त्वनाप स्वापू दयेकी। अथे जोगुलिं प्रकृतिइ थ्व तत्त्व गबिलय् नं याकः रुपय् लुइ मखु व न्ह्याबिलय् नं मेमेगु तत्त्व नाप ल्वाकज्यानाच्वंगु जक्क रुपय् जक्क लुइ। थुपिंसं नोबल ग्यास त्वता मेमेगु दक्वं तत्त्व नाप बांलागु स्वापू दयेकेफु। फेय् दइबिलय् थिपिं छकलं हाकुसय् च्वनि। थिपिं नाप छग्वः भ्यालेन्स इलेक्ट्रोन दइ। 

एल्कालाइ धातुइ लिथियम (Li), सोडियम (Na), पोटासियम (K), रुबिडियम (Rb), सेसियम (Cs), व फ्रान्सियम (Fr) ला। थिपिंइ लिथियम दकले म्हो रियाक्टिभ जु। लिथियमं क्वय् वने बिलय् क्रमशः रियाक्ऱिभिटि तच्वया वनि। अपवादया रुपय्, रिलेतिभितिया कारणं, फ्रान्सियम स्वया सेसियम अप्व रियाक्टिभ जु।

## स्वयादिसँ
* पिरियोडिक टेबल

पुचः:तत्त्व
पुचः:एल्कालाइ धातु
एल्कालाइन चा धातु

**एल्कालाइन चा धातु** पिरियोडिक टेबलया छहाकः ग्रुप ख। थ्व धातुत मानक क्वाजः व चापय् झझखाइगु, वहःथें-तुइसे च्वनिगु, व भति-भति रियाक्टिभ जुइय।  नापं थ्व पुचःया धातुतयेसं थःगु निगु भ्यालेन्स इलेक्ट्रोन अपुइक हे त्वता +2 चार्जया क्याटआयन जुइ।  आधुनिक IUPAC नामाकरण अनुसार एल्कालाइन चा मेटलं **ग्रुप २ तत्त्व** दयेकी। 

एल्कालाइन चा धातुइ बेरिलियम (Be), म्याग्नेसियम (Mg), क्याल्सियम (Ca), स्ट्रोन्सियम (Sr), बेरियम (Ba), व रेडियम (Ra) ला। सकल एल्कालाइन चा धातुया दकले पिनेया इलेक्ट्रोन एस अर्बाइटलय् लाःगु जुगुलिं थ्व ग्रुप पिरियोडिक टेबलया s-ब्लकय् ला। 

आतक्क लूगु दक्वं एल्कालाइन चा धायु पृथ्वीइ प्राकृतिक रुपय् दु। थ्व हे ग्रुपय् जुइफइगु तत्त्व १२० वा अनबिनिलियम दयेकिगु कुतः जुयाच्वंगु दु। तर थ्व तत्त्व दया हे वःसां सुपरहेभीवेट तत्त्वय् खनिगु सापेक्षिक प्रभावया कारणं थुकिया गुण एल्कालाइन चा धातु स्वया पाःगु जुइफु। 

## लिधंसा

पुचः:धातु
पुचः:तत्त्व
साणोदा

**साणोदा**  भारत देय्‌या पश्चिम भागय्‌ दूगु गुजरात राज्यया मध्य भागय्‌ दूगु  गान्धीनगर जिल्लाय्‌ दूगु सकल प्यंगु तालुकाय्‌ छगु दहेगाम तालुकाय्‌ लागू छगु महत्त्वपूर्ण गां ख।  साणोदा गांया मनुतयेगु मू व्यवसाय बुंज्या, मजदुरी, बनेज्या व  पशुपालन ख। थ्व गामय्‌ छ्व, बाजरा, कपाय्‌, अरंडी, व लंच बुइकिगु या। थ्व गामय्‌ प्राथमिक शाखा, माध्यमिक शाखा, उच्चतर माध्यमिक शाखा, साणोदा बैंक अफ इण्डिया, पंचायत छें , आँगनवाडी व दूरु डेरी सेवा उपलब्ध दु।

गांया बुंज्यामितयेगु मू फसल आलू ख। गांया लागाय्‌ मुख्यप्रवेशद्वार, विसामो प्राथमिक आरोग्य केन्द्र, सेवा सहकारी मंडली, भक्त सेवा आश्रम, लःया ट्यांक आदि दु। साणोदा गांया नापं खारी खुसि ला।

## जनसंख्या
भारतया सन् 2001या तथ्यांक कथं सणोदाया जनसंख्या ५०७८ दु; गुकिलि २९३१ मिजं व २४४७ मिसा दु।

## ब्वंकुथि

* पटेल एम. जे. हाइस्कुल साणोदा (गुजराती माध्यम)
* साणोदा आदर्श माध्यमिक शाखा (गुजराती व अंग्रेजी माध्यम माध्यमिक शाखा)

* कोलेज (गुजराती व अंग्रेजी माध्यम)

## धार्मिक थाय्‌
* महाद्यः देगः
* महाकाली माताजी देगः
* आशापुरी माताजी देगः
* चामुंडा माताजी देगः
* दशामानुं देगः

## चाहिलिगु थाय्‌

*खारी खुसि

## लिधंसा

पुचः:दहेगाम तालुका
फरेस्ट गम्प

**फरेस्ट गम्प** छगु उपन्यासय् आधारित संकिपा ख। थ्व संकिपा हलिवूडया दकले सफल संकिपाय् छगू संकिपा ख। थ्व संकिपाया नां थुकिया मू पात्र फरेस्ट गम्पया नामं तःगु ख। थ्व संकिपाया निंतिं टम ह्याङ्क्सं अस्कर सिरपा त्यानादिगु ख। थ्व संकिपाय् छम्ह साधारण साउदर्नरया जीवनया थीथी ईलय् अमेरिकाय् जुयाच्वंगु घटनात नाप स्वाना क्यनातःगु दु। 

## स्वयादिसँ
* संकिपा

पुचः:संकिपा
पुचः:उपन्यासय् आधारित संकिपा
प्रज्ञापारमिताहृदयसूत्रम्

**हृदय सूत्र** बुद्ध धर्मया महायान सम्प्रदायया प्रज्ञापारमिता ग्रन्थया छगू मू सूत्र ख। हृदय सूत्र बुद्ध धर्मया दकले नांजाःगु सूत्रय् छगू सूत्र ख। 

## स्वयादिसँ
* प्रज्ञापारमिता

पुचः:प्रज्ञापारमिता
विक्रमशिला विश्वविद्यालय

**विक्रमशिला विश्वविद्यालय** प्राचीन भारतया छगू बुद्ध धर्म सीकिगु विश्वविद्यालय ख। थ्व विश्वविद्यालय दूगु थाय् आःया बिहार राज्यया भागलपुर जिल्लाय्‌ ला। थ्व विश्वविद्यालयया पलिस्था पाल वंशया जुजु धर्मपालनं ७७५-८०० ईस याःगु ख।  थ्व विश्वविद्यालयं थःगु पलिस्थाया लिपा छकलं हे अन्तर्राष्ट्रीय महत्त्व कायेफत। विक्रमशिला विश्वविद्यालयया नांजाःपिं विद्वानतयेगु छगु ताःहाकःगु धलः हे दयेकेछिं। संदेय्‌नाप थ्व ब्वनिगु केन्द्रया न्हापा निसें हे विशेष स्वापू दयाच्वन। विक्रमशिला विश्वविद्यालयय्‌ ब्वनेत वइपिं संदेय्‌या विद्वानतयेगु निंतिं अलग हे छगु अतिथिशाला दयाच्वन। विक्रमशिलां यक्व विद्वान तिब्बत वना अन यक्व ग्रन्थतयेत संदेय्‌ भाषाय्‌ भाय्‌हिला यात। थ्व विद्वानय्‌ दकले नांजाम्ह दीपंकर श्रीज्ञान ख सुयात उपाध्याय अतीशया नामं नं म्हासीकिगु या। विक्रमशिलाया सफूधुकू सिक्क समृद्ध दुगु ख। विक्रमशिला विश्वविद्यालयय्‌ झिन्निगु शताब्दीइ अध्ययन याइपिं विद्यार्थीतयेगु ल्या ३००० दु। विश्वविद्यालयया कुलपति ६ भिक्षुतयेगु छगु मण्डलया ग्वहालिं प्रबंध व व्यवस्था जुयाच्वन। कुलपतिया अधीन ४म्ह विद्वान द्वार-पण्डिततयेगु छगु परिषदं प्रवेश कायेत वःपिं विद्यार्थीतयेगु परीक्षा कायेगु या। 
थ्व विश्वविद्यालयय्‌ व्याकरण, न्याय, दर्शन व तंत्रया अध्ययनया विशेष व्यवस्था दयाच्वन। थ्व विश्वविद्यालयया व्यवस्था सिक्क सुसंगठित जुयाच्वन। पाल शासकंतयेसं शिक्षा क्वचायेधुंका विद्यार्थीतयेत उपाधि बीगु जुयाच्वन। सन १२०३स बख्तियार खिलजीनं  विक्रमशिला विश्वविद्यालययात किल्ला धका च्वना आक्रमण यात।

थन बुद्ध धर्म व दर्शननापं न्याय, तत्त्वज्ञान, व्याकरण आदिया शिक्षा नं बीगु या। विद्यार्थीतयेगु सुविधाया निंतिं सफू बिया इमिगु न्ह्यसःया लिसः विद्वान आचार्यतयेसं बीगु जुयाच्वन। थन थुकिया निंतिं थी-थी देसं विद्याध्ययनया निंतिं छात्र वइगु या। शिक्षा समाप्ति धुंका विद्यार्थीयात उपाधि बिया व विद्यार्थीया विषयया दक्षताया प्रमाणया रुपय्‌ नालिगु जुयाच्वन। पूर्व मध्ययुगय्‌ विक्रमशिला विश्वविद्यालयया अतिरिक्त मेगु ब्वनिगु थाय्‌  थुलि महत्त्वपूर्ण मजु कि सुदूर थासं अन विद्यार्थी अध्ययनया निंतिं वनिगु या।   थ्व विश्वविद्यालयय्‌ अनेकानेक विद्वानतयेसं थीथी ग्रंथतयेगु रचना यात, गुकियात बौद्ध साहित्य व इतिहासय्‌ नालेगु या। थनया विद्वानय्‌ छुं नांजापिं रक्षित, विरोचन, ज्ञानपाद, बुद्ध, जेतारि रत्नाकर शान्ति, ज्ञानश्री मिश्र, रत्नवज्र वा अभयंकर आदि ला। दीपंकर नाँया विद्वानं करिब २०० ग्रंथतयेगु रचना यात। वय्‌कः थ्व शिक्षाकेन्द्रया महान प्रतिभाशाली विद्वानय्‌ छम्ह ख। आ थ्व विश्वविद्यालयया खण्डहर अवशेष जक्क दनि।

## लिधंसा


## पिनेया स्वापू
* आईये, जाने भारत के प्राचीन शिक्षा केन्द्रों के बारें में 

पुचः:भारतया प्राचीन विश्वविद्यालय
शिकागो स्टाइल पिज्जा

**शिकागो स्टाइल पिज्जा** छगू प्रकारया दीप-दिश पिज्जा ख गुकिया विकास शिकागो, अमेरिकाय् जुल। शिकागो स्टाइल पिज्जाया एजय् क्रस्ट ३ इञ्च तक्क तज्जायेफु, थ्व इन्ग्रेदियन्त स्वया भतिचा तज्जायेफु। थुकिया इन्ग्रेदियन्तय् यक्व चीज, चंकी ग्वलभेरा सस् आदि दइ। दीप दिश नापं थ्व नांया मेगु प्रकारया पिज्जा नं दु। शिकागोया यक्व पिज्जारियाय् थिन-क्रस्ट पिज्जा दयेकुसां शिकागो स्वया पिनय् धाःसा दीप-दिशयात शिकागो स्टाइल पिज्जा धाइगु या। 

## स्वयादिसँ
* पिज्जा

पुचः:नसा
हानका

**हानका** (pronounced HAH-nə-kə , ताइबेरियन: , usually spelled , pronounced  आधुनिक हिब्रुइ; वा **Chanukah**, **Chanukkah** वा **Chanuka**), वा **जःया नखः** व **देछायेगुया भ्वय्**, छगु च्यादिंया यहुदी नखः ख। थ्व नखलं २ इपूइ  माकाबियन विद्रोहया झ्वलय् येरुसालेमया देगः (सेकेन्द तेम्पल) हानं देछागु झका हनि। हानका ८न्हु तक्क हनि। थ्व नखः यहुदी पात्रोया किस्लेभ २५ खुनु न्ह्यथनि। थ्व नोभेम्बर निसें दिसेम्बरतक्क न्ह्याबिलय् नं लायेफु। 

थ्व नखलय् विशेष क्यान्दालाब्रमय् मतो च्याका ९गु कचाः दूगु नेमोरा वा हानुकिया च्याकि। थुकिलि ८प्वा मतो ८न्हुया निंतिं ख। मेनोराय् थ्व ८प्वा मतोया दथुइ छप्वा थःकाःगु मतो दइ। थुकियात शमाश (שמש) धाइ गुकिया अर्थ  "attendant" ख। थ्व प्वा मतोया ज्या जः बीत ख। हनकाया मतो धर्मया निंतिं च्याकिगु जूगुलिं व मतो छ्यले वर्जित दु, अतः, थ्व मतो जःया निंतिं छ्यलि।

## लिधंसा

पुचः:यहुदी धर्म
अंगः

**अंगः** धाःगु क्वथाया परिधि छिनातयेत थनातःगु संरचना ख। 

## स्वयादिसँ
* आर्किटेक्चर

पुचः:आर्किटेक्चर
ट्रक

**ट्रक** छगू मालवाहक गसा ख। थुकिया छ्यला सामान छगु थासं मेगु थासय् यंकेत याइ। 

## स्वयादिसँ
* गसा
* अटोमोबाइल

पुचः:अटोमोबाइल
फुति

**फुति** धाःगु छगू रेखाशास्त्रीय कन्सेप्ट ख। थ्व छगू द्विआयामिक आकार ख गुकिया हाकः व ब्याः दइमखु।

## स्वयादिसँ
* रेखाशास्त्र

पुचः:रेखाशास्त्र
ल्हाः

ल्हाः धाःगु मनुया म्हया छगू भाग ख। 

## स्वयादिसँ
* एनाटोमी
* ल्हाःचिं

पुचः:एनाटोमी
बुदा अज़ शर्म् फोरु रिख्त

***बुदा अज़ शर्म् फोरु रिख्त*** (पारसी भाषा: بودا از شرم فرو ریخت वा Buda az sharm foru rikht) छगु सन् २००७या संकिपा ख। थ्व संकिपा हाना मखमलबफं निर्देशन यानादिगु ख। थ्व संकिपाया बाखँ आधुनिक अफगानिस्तानय् तालिबानतयेगु पतन धुंका न्हथनि व नकतिनि चायेकूगु ब्वँकुथि वनेमास्वम्ह ५दँया अफगान मिसाया जीवनया पक्षय् आधारित दु। बख्तए नांया मिसाया पात्र निकबख्त नोरुज़ं म्हितादिगु दु। थ्व पात्र तालिबानतयेसं विध्वंश याःगु बामियानया बुद्धया क्वसंया गुफाय् च्वनि। बख्तए ब्वंकुथिइ वनेत स्वइ तर वं कडा तालिबानी विचारधाराय् आधारित मिजंवादी, हताः, गरिबी आदि  समस्यातयेत पुलाः वनेमा। 

## लिधंसा

## पिनेया स्वापू
*

पुचः:इरानी संकिपा
पुचः:पारसी भाषाया संकिपा
पुचः:सन् २०००या दशकया नाटकीय संकिपा
पुचः:हजारा मनु स्वाःगु संकिपा
पुचः:मिसावादी संकिपा
पुचः:ब्वनिगु नाप स्वापू दूगु संकिपा
सिमधंगु ओबेलिस्क

**सिमधंगु ओबेलिस्क** दकले तःधंगु प्राचीन ओबेलिस्क ख। थ्व प्राचीन मिस्रया लोंह क्वारीया उत्तरी क्षेत्रय् अस्वान (अस्सुआन)य् ला। पुरातत्त्वशास्त्री अनुसार हात्शेप्सुत (Hatshepsut) नांया फारों थ्व ओबेलिस्क दयेकेत आदेश ब्युगु ख। थ्व ओबेलिस्क प्राचीन मिस्रया मेमेगु ओबेलिस्क स्वया करिब एक तिहाइ तधं। थ्व ओबेलिस्क सिधःगु जुसा थ्व करिब ४२ मिटर (१३७ फिट) थ्यनि व करिब १२०० टन (1,066,621 किलोग्राम) झ्यातुइ। पुरातत्त्वविद अनुसार थ्व ओबेलिस्क न्हापाया कार्नाक धाःगु थासय् दूगु (आः रोमय् दूगु) लातेरान ओबेलिस्कतयेत पूर्णता बीत दयेकूगु ख। मेमेगु पूरातत्त्वविद अनुसार फारो हात्शेप्सुतं थ्व ओबेलिस्क थःगु शासनया १६गु दँ हनेत दयेकूगु ख।

थ्व ओबेलिस्कया निर्मातातयेसं थुकियात बेदरकं हे प्रत्यक्ष रुपय् चाना हल, तर थुकिया ग्रेनाइट तज्याना वंगुलिं थुकिया ज्या लिपा त्वता छ्वल। थ्व लोहंय् न्हापा हे मस्युगु गलती दूगु विचाः दःसां क्वारीया ज्याय् हे स्ट्रेसया कारणं लोहं तज्यानावःगु नं जुइफु। ओबेलिस्कया क्वय्‌या भाग बेदरकय् हे स्वानाच्वँगु दु। थ्व सिमधंगु ओबेलिस्कं प्राचीन मिस्रया लोहंज्या प्रविधिया छपा किपा क्यं गनकि ज्यामितयेगु ज्याभःया चिं व मेमेगु ज्या निर्देश यायेत दयेकातःगु रंगया ध्वत आतक्क हे खनेदनि। 

थ्व सिमधंगु ओबेलिस्क नापं सन् २००५स छगू आंशिक रुपय् सिधःगु ओबेलिस्क बेस अस्वानया क्वारीइ लूगु दु।  नापं छुं लोंह कुंदाइ व मेमेगु अवशेषं हलिंया दकले नांजाःगु ओबेलिस्कत गन दयेकूगु धइगु विषयय् न्हूजः ह्वलाच्वंगु दु। थ्व ओबेलिस्क नापं अस्वानया मेमेगु सिमधंगु ज्यायात चकं ख्यः संग्रहालयया रुपय् विकास याःगु दु व आधिकारिक कथंय् हे मिस्रया सरकारं पुरातत्त्व क्षेत्रया घोषणा याःगु दु। 

## स्वयादिसँ
* मिस्र

## लिधंसा

## पिनेया स्वापू
*Unfinished Obelisk in situ
*Aerial photograph of the unfinished obelisk, at the quarry area

पुचः:प्राचीन मिस्र
बंगलादेशया राजमार्गतयेगु धलः

## लं व जनपथ विभागया तथ्याङ्क

* राष्ट्रिय राजमार्ग सकल हाकः- ३५३८ किलोमिटर
* अञ्चलीय राजमार्ग सकल हाकः- ४२७८ किलोमिटर
* जिल्ला राजमार्ग सकल हाकः- १३६३८ किलोमिटर
* दक्वंया हाकः- २१४५४ किलोमिटर।

## राष्ट्रिय राजमार्ग

## आञ्चलिक महासड़क

## जेला सड़क

## पिनेया स्वापू
* सडक व जनपथ विभागया आधिकारिक जाःथाय्

## लिधंसा


पुचः:बंगलादेश
नेपाल सम्बत

**नेपाल सम्बत** नेपालय् छ्यलिगु छगू सम्बत ख। थ्व सम्बतया पलिस्थामि संखधर साख्वाः ख। 
## इतिहास
## छ्यलाबुला
बिपी कोइरालाया मन्त्रिपरिषदं नेपाल सम्बतयातः राष्ट्रिय सम्बत धकाः क्वःछिउगु दु । नेवाःतयेसं बुदिं हनेगु, नखःचखः व मेमेगु तजिलजिया खँत नेपाल सम्बत तिथि कथं हनिं ।   नेपाल सम्बत ११४० दिल्ला २६ निसें यल माहानगरपालिकां न्यायिक ज्याखँ त्वःताः मेगु फुक्क ज्याखँय् बिक्रम समबत नापं नेपाल सम्बत नं छ्यलेमाः धकाः क्वःछिउगु खः ।  

## मिलाल्याः कथं

नेपाल सम्बतया परम्परागत लू मिलाल्याः कथं हे खः । तर सुर्द्यः कथंया ई नापं ल्वाकेतः स्वदँय् छकः लच्छि अप्वः तनिं । तिथि कथं नेपाल सम्बत म्ह पुजा खुन्हु हिली । थुगु दिनय् 'भिंतुना याः' नं पिकाइ ।

## स्वयादिसँ
* दँ
* नेपाल सम्बतया सदि
* नेपाल सम्बतया दँ धलः

## पिनेया स्वापू

* नेपाल सम्बत वेबसाइट

## सन्दर्भ

## धलः

पुचः:नेपाल सम्बत
कछला

**कछला** नेपाल सम्बतया न्हापांगु ला ख। 

## न्हिल्याः
न्हिल्याः कथंया नेपाल सम्बतय् कछलां स्वीन्हु दु ।
* कछला १ 
* कछला २ 
* कछला ३ 
* कछला ४ 
* कछला ५ 
* कछला ६
* कछला ७ 
* कछला ८ 
* कछला ९ 
* कछला १० 
* कछला ११ 
* कछला १२ 
* कछला १३ 
* कछला १४ 
* कछला १५ 
* कछला १६
* कछला १७
* कछला १८
* कछला १९
* कछला २०
* कछला २१
* कछला २२ 
* कछला २३ 
* कछला २४ 
* कछला २५ 
* कछला २६ 
* कछला २७
* कछला २८
* कछला २९
* कछला ३०

## तिथि
थ्व लाया तिथित थ्व कथं दु-

### कछलाथ्व
* कछलाथ्व पारु
* कछलाथ्व दुतिया
* कछलाथ्व तितिया
* कछलाथ्व चौथि
* कछलाथ्व पन्चमि
* कछलाथ्व खस्तमि
* कछलाथ्व सप्तमि
* कछलाथ्व अस्तमि
* कछलाथ्व नःमि
* कछलाथ्व दसमि
* कछलाथ्व एकादसि
* कछलाथ्व दुवादसि
* कछलाथ्व त्रयदसि
* कछलाथ्व चःह्रे
* कछलाथ्व पुन्हि

### कछलागा
* कछलागा पारु
* कछलागा दुतिया
* कछलागा तितिया
* कछलागा चौथि
* कछलागा पन्चमि
* कछलागा खस्तमि
* कछलागा सप्तमि
* कछलागा अस्तमि
* कछलागा नःमि
* कछलागा दसमि
* कछलागा एकादसि
* कछलागा दुवादसि
* कछलागा त्रयदसि
* कछलागा चःह्रे
* कछलागा आमै

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

पुचः:नेपाल सम्बतया ला
पुचः:कछला
कछलाथ्व दुतिया

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
## तजिलजि
### पूजा
* नेवाः जातिया दुनय् व नेपाःया थी-थी हिन्दू धर्मावलम्बीतयेसं किजापुजा याइगु।
### पर्व
* न्हुपुखुया दथुइ दूगु महाद्यःयात दछिइ छकः चायेकिगु। 
 
## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

पुचः:दुतिया
कछलाथ्व खस्तमि

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
* ने सं ११३३: छठपर्व थ्व दिं खुनु लाःगु। 
 
## तजिलजि
### पूजा

### पर्व

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

पुचः:खस्तमि
कछलाथ्व दसमि

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
## तजिलजि
### जयन्ति
* नेपालय् राष्ट्रिय विभूति शंखधर साख्वाः दिवस।
* बलम्बुइ महालक्ष्मीया जात्रा न्ह्याइगु।

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

पुचः:दसमि
कछलाथ्व पारु

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। नेपाल सम्बत कथं थ्व दँया न्हापांगु दिं ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
## तजिलजि
### पूजा
* नेवाःतयेगु **[[म्हः पूजा|म्ह पुजा]]**

### पर्व
* नेपाल सम्बत कथंया न्हूदं

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

पुचः:पारु
कछलाथ्व एकादसि

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
## तजिलजि
### पर्व
* हिन्दू धर्मावलम्बीतयेगु हरिबोधिनी एकादशी, स्वनिगःया प्यकुनय् बिराजमान चाँगु, इचंगु, विशंखु व शेष नारायण देगलय् व भुइजःसिं च्वंम्ह नारायणद्यः थासत् भक्तजन वनिगु। 

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

## लिधंसा

पुचः:एकादसि
कछलागा चःह्रे

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
## तजिलजि
### पूजा
### नखः
* नेपाःया नेवाः जातिइ बालाचह्रे नखः
* बालु वनेगु 

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

पुचः:चःह्रे
थिंलाथ्व तितिया

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
## तजिलजि
## बुदिं
thumb|निष्ठानन्द बज्राचार्यया झ्वाता
* नेपाल सम्बत ९७८:  नेपालभाषाया गद्यगुरु पण्डित निष्ठानन्द बज्राचार्य।

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

पुचः:तितिया
थिंलाथ्व चौथि

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
## तजिलजि
* किपूलिइ इन्द्रायणी जात्रानापं न्हय्गाँ जात्रा न्ह्यथनिगु
* पाङ्गाय् न्हय्गाँ जात्रा शुरु

## मदूगु
* नेपाल सम्बत १०५५: निष्ठानन्द बज्राचार्य

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

## पिनेया स्वापू
* नेपालमण्डल डट कम

पुचः:चौथि
थिंलाथ्व पन्चमि

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
## तजिलजि

* हिन्दू धर्मय् विवाह पन्चमि: राम व सीताया इहिपा जूगु दिं।

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

पुचः:पन्चमि
थिंलागा दसमि

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
## तजिलजि
* दिसि पुजा-बौद्धमार्गी नेवाःतय् थिंलागा दशमीया चिकुलां मालाख्व दिसिबले चतांमरि छुनाः द्यःयात छानाः थःपिनि नं नय्‌गु चलन दु। थ्व न्हिबले गुलिंसिया धाःसा योमरि नं दय्‌काः छाय्‌गु चलन दु। 

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

## लिधंसा

पुचः:दसमि
प्वँहेलागा पारु

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
## तजिलजि
* श्रीखण्ड तरमुल महाबिहार (सिखोमुबहाः/सिमंखू) बहाःया पोहेला पुजा भ्वय्। (स्वयादिसँ:येँया महाबिहार)

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

पुचः:पारु
सिल्लाथ्व पारु

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
* ने सं ११३३: सोनम ल्होसार

## तजिलजि
* फम्पिइ माधवनारायण मेला
 
## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

पुचः:पारु
प्वँहेलाथ्व पुन्हि

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
* नेपाल सम्बत १०५९: फत्तेबहादुर सिंहं नेपालभाषाया न्हापांगु मंका पद्यपुचः "नेपाली विहार" पिथनादिगु।

## तजिलजि
* हिन्दू धर्मय् मिलापुन्हि कथं स्वस्थानी बाखं शुरु याइगु

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

पुचः:पुन्हि
सिल्लाथ्व पन्चमि

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
* नेपाल सम्बत १०४६: नेपालभाषा पूनर्जागरणया हुनिइ धर्मादित्य धर्माचार्यया नेतृत्त्वय् भारतया कलकाताय् नेपालभाषाया न्हापांगु साहित्यिक संस्था नेपालभाषा साहित्य मण्डल पलिस्था जूगु।  
* नेसं ११३३: रुसया दक्षिणया युराल क्षेत्रय् स्थानीय समय अनुसार करिब ०९:१३ ईलय् (०३:१३ UTC), छगु बोलाइद सर्गतं करिब ५४,००० किमि/घौ(३४,००० mph)या गतिइ चेल्याबिन्स्कया नगरया च्वय् तज्यात। थ्व पिण्डया यक्व भाग चेबार्कुल पुखुलि क्वबात। रुसी वैज्ञानिक एकेदमीकथं थ्व मेतेओ —गुकियात KEF-2013या नां बिल—या मात्रा १०टन दु व सर्गतय् विष्फोटन जमिन स्वया करिब  च्वये जुल। 

## तजिलजि
* श्रीपञ्चमी, मचातयेत आखः स्यनिगु न्ह्यथनिगु दिं
* वसन्त पञ्चमीया हुनिइ नेपाःया राष्ट्राध्यक्षं हनुमानध्वखा लाय्‌कूलि वसन्तश्रवण याइगु

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

पुचः:पन्चमि
चिल्लागा चःह्रे

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## झका
## तजिलजि
* नेवाः तजिलजिइ पाहांचःह्रे (पिशास चतुर्दशी)।
* न्यतय् श्वेतकाली (न्यतमरु अजिमा)या प्याखं क्यनिगु।
* नायः दिवस

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

पुचः:चःह्रे
चिल्लागा आमै

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
## तजिलजि
* तिंख्यलय् द्यः ल्वाकेगु, नापं थ्व हे खुनु तिंख्यलय् सल ब्वाकीगु व नेपाः सेनाया राष्ट्राध्यक्षयात प्रदर्शन यायेगु
* न्यत अजिमाया प्याखं क्यनिगु। थ्व प्याखनय् गनेद्यः, ब्रम्हायणी, इन्द्रायणी, नारायणी, रुद्रायणी, महालक्ष्मी, बाराही, भैरवी, कुमारी, अजिमा, सिंहिनी, ब्याघ्रिनी आदिया प्याखं क्यनिगु या। 
* यलया बालकुमारीइ सल ब्वाकीगु
* लुमरी(लुमढी) अजिमा (भद्रकाली), कङ्गः अजिमा (चामुन्दा,चन्देश्वरी, कंकेश्वरी), म्हयपि अजिमा (ज्ञानेश्वरी), मय्‌ति अजिमा(पञ्चकुमारी, मैतिदेवी), बसला अजिमा (बसलादेवी), तकति(तखति)अजिमा (नीलबाराही) व ङ्यतमरुअजिमा (श्वेतकाली, नरदेवी)या जात्रा। थ्व खः जात्रा जुजु अमर मल्लया ईलय् नेपाल सम्बत ५८० (सन् १४६०)स शुरु जूगु

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

पुचः:आमै
चौलाथ्व एकादसि

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिंयात हिन्दू धर्मय् कामदा एकादसि नं धाइगु या। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
## तजिलजि
* कामदा एकादसि, हिन्दू धर्मया बराह पुराणय् कृष्णं युधिष्ठिरयात बियादिगु उपदेशया आधारय् मनूत अब्सं च्वनिगु या। 

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

पुचः:एकादसि
चौलाथ्व पुन्हि

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
## तजिलजि
* ल्हुति पुन्हि
* जामाच्व मेला
* येँदेसया दथुप्वीं (अशोकमण्डप महानगर)य् दथुत्वाःया सुरतश्री महाबिहार (तक्षे बहाः), कनकचैत्य महाबिहार (जनबहाः), केशचन्द्रकृत पारावर्त महाबिहार (इतुंबहाः), रत्नकिर्ति महाबिहार (मखंबहाः), मुलश्री महाबिहार (मुबहाः), मन्त्रसिद्धि महाबिहार (सवलबहाः), राजकीर्ति महाबिहार (तेबहाः)या संघ मुनिगु।

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

पुचः:पुन्हि
चौलागा एकादसि

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिंयात हिन्दू धर्मय् बरुथिनी एकादसि नं धाइगु या। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
## तजिलजि
* बरुथिनी एकादसि :हिन्दू धर्मय् विष्णु भगवान्‌या बामन रुपयात विशेषरुपं पुज्याइगु एकादसि। हिन्दू ग्रन्थया भविष्यपुराणय् कृष्णं युधिष्ठिरयात थ्व दिं खुनु ब्रत याइबिलय् यक्व लाभ दै धका च्वयातःगु आधारय् मनुत अपसं च्वनिगु या।

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

पुचः:एकादसि
बछलाथ्व पारु

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
## तजिलजि
* बुंगद्यः रथय् तइगु

## बुदिं
* योगवीरसिंह कसाः, नेपालभाषा साहित्यकार

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

पुचः:पारु
बछलाथ्व तितिया

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
## तजिलजि
* अक्षय तितिया
* साखःति त्वनेगु
* लुभु महालक्ष्मी जात्रा
## बुदिं

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

## पिनेया स्वापू
* नेपालमण्डल डट कमय् महालक्ष्मी जात्राया च्वसु
पुचः:तितिया
बछलाथ्व पुन्हि

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
* गौतम बुद्ध बूगु, बोधिज्ञान काःगु व परिनिर्वाण जुयादिगु दिं
 
## तजिलजि
### स्वांया पुन्हि
* स्वांया पुन्हि, हलिंया बौद्ध धर्मावलम्बीतेसं बुद्धया बुंदि, बोधिज्ञान लुइकूगु व परिनिर्वाण जूगु दिं हनिगु। 
* स्वांया पुन्हिया झ्वलय् येँया राजकीर्ति महाबिहारय् दँय्-दच्छि चर्या गीति व स्वांछा पूजा याइगु
* स्वयम्भूइ दर्शनार्थीत वनिगु 
### मेमेगु
* भोतय् चण्डेश्वरी जात्रा न्ह्यथनिगु, चन्देश्वरी देवीया खः भोत देसय् चाहीकिगु।

## बुंदि
* गौतम बुद्ध

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

पुचः:पुन्हि
बछलागा एकादसि

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## झका
* नेपाल सम्बत १०२६: बुंदि चित्तधर "हृदय"

## तजिलजि
* अपरा एकादसि

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

## लिधंसा

पुचः:एकादसि
तछलागा अस्तमि

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
## तजिलजि
* भलभलाष्टमि
* ग्वलय् मचातिया जात्रा: ग्वलय् सतलं निम्ह "नच्चापिं" (मिसामचा) व छम्ह "नच्चाम्ह" (मिजंमचा)यात त्रिशुलय् तियाः नगर परिक्रमा यासें जात्रा याइगु। थथे मचायात त्रिशुलं तिया याइगु जात्रायात हलिं भासं ‘मचातिया जात्रा’ धायेगु या।  

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

## लिधंसा

पुचः:अस्तमि
पुचः: तछला
दिल्लाथ्व एकादसि

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
## तजिलजि
* हरिशयनी एकादसि। हरिशयनी एकादसिया झ्वलय् हिन्दू धर्मावलम्बीतयसं नारान्द्य:या पुजा याना: अपसं च्वनेगु चलन दु।
* चतुर्मास अपसं न्ह्याइगु

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

## लिधंसा

पुचः:एकादसि
गुंलागा दुतिया

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
## तजिलजि
* मतयाः
* बोडेय् नीलबाराही प्याखं न्ह्यथनिगु
* नेपाल सम्बत ११३२: खोकनाय झिंनिदँय् छकः जुइगु सिकाली जात्रा शुरु जूगु।
*  द्वाल्खाय् भैरव कुमारी जात्रा शुरु जुइगु 

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

## पिनेया स्वापू
* नेपालमण्डल डट कम

## लिधंसा

पुचः:दुतिया
यंलाथ्व चौथि

**** बाय् **ञलाथ्व चौथि**  नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
## तजिलजि

* नेवाः हलिमय् चथाः चखः हनिगु या। चथाः बाय् गणेश चतुर्थी नेवाः तजिलजिया छगू चख ख। थ्व चखःयात गणेद्यःया बुंदिंया कथं हनिगु याइ।  थ्व चख बिले तिमिलायात तुसि, पासि, म्वाय्, आमा:सि, स्याउ, धालेय्‌ आदि छानाः पुज्याइगु याइ।  थ्व चखः बिलय् कःनि, मुस्या, खत्याः, बरां, कय्गु, चना, छ्व, बकुला:, सिम्पु व माय्‌आदि सिया: द्यःयात छाइगु या आदि थीथी बुबः/हलिमलि नं सिया: द्यःयात छायेगु याइ।  थुबलय्‌ विशेष याना: बःसिया पु तछ्याना: उकिइ दुने च्वंगु खायुगु सि बसपतिपु नं द्यःयात छायेगु चलन दु। 

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

## लिधंसा

पुचः:चौथि
यंलाथ्व अस्तमि

**** नेपाल सम्बतया छन्हु ख। थ्व दिं खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
* नेसं ३४०: गोपालराजवंशावली कथं नेपालय् क्वःबुइँया संक्रमण जूगु। 

## तजिलजि
* कायाष्टमि
* येँयाया झ्वलय् भोताहितिं येँया लाय्कुली दिके हइ गुगु यःसिं कुश्ले पञ्च वाद्य व शार्दुलजङ्ग पल्टन जुजुया प्रतिक खड्ग, छालिका थे न्ह्यः न्ह्यः लाकाः गुगु यःसिं लिउ लिउ लाकाः मालश्री धुन हायेकाः साला हयाच्वनी।
* स्वनिगःया उत्तरपूर्वय् कागेश्वर गुंइ मेला न्ह्याइ।

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

## लिधंसा

पुचः:अस्तमि
तछलागा नःमि

तछलागा नवमि नेपाल सम्बतया छगू तिथि ख। 

## जूखँ
* नेसं ११३३ - क्रोएसिया युरोपियन युनियनया सदस्य जुइगु। युरोपियन युनियनया पलिस्था निसें छगू तिथिइ छगु जक्क देय्‌ युरोपियन युनियनय् दुहांवःगु थ्व दकले न्हापांगु तिथि ख।
पुचः:नःमि
गुंलागा पन्चमि

गुंलागा पन्चमि नेपाल सम्बतया गुंलाया छगू तिथि ख। 

## तजिलजि
* बोडेय् नीलबाराही प्याखं क्वचाइगु।

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

## पिनेया स्वापू
* नेपालमण्डल डट कम

पुचः:पन्चमि
कौलागा पारु

कौलागा पारु नेपाल सम्बतया छगू तिथि ख। थ्व तिथिखुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## तजिलजि
* हाँडी नःरय् चोकदे नाराद्यःया जात्रा

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

## पिनेया स्वापू
* नेपालमण्डल डट कम

पुचः:पारु
मा आखः

मा आखः धयागु थःथम्हं हे न्वंवाय्‌ ज्यूगु व न्वंवाय्‌तः छुं मेगु आखः या ग्वहालि मकाःसे न्वंवाय् ज्यूगु आखः खः। हरेक भाषाय् मा आखः पाइ।
## देवनागरी
देवनागरीइ मा आखः यक्व रूपय् च्वः। हिन्दी भाषा व खेँ भाषाय् मा आखः झिन्स्वङ्गू दु व इपिं खः-

संस्कृत भाषाय् मा आखः झिन्न्हेगू दु व इपिं थू कथं दु।-

भरतमुनिं थःगु ग्रन्थ नाट्यशास्त्रय् संस्कृत माःआखतेत थथे धका वर्णन यानादीगु दु : 
:**तत्र स्वराश्चतुर्दश - अ आ इ ई उ ऊ ऋ ॠ ऌ ॡ ए ऐ**
:**ओ औ इति स्वरा ज्ञेयाः ॥**

नेपाल भाषाय् नं यक्व हे थू कथं मा आखः छ्यलाच्वङ्गु दु एवं थुलि आखलं नेपाल भाषाय् मा आखः पूवनीमखु। अथे जूगु जुयाः नेपाल भाषाय् मा आखः थू कथं जुइ।-

## लातिन लिपि
लातिन लिपिइ मा आखः यक्व रूपय् च्वः। अङ्ग्रेजी भाषाय् मा आखः थू कथं दु:-

जर्मन भाषाय् मा आखः थू कथं दु।-

## लिधंसा

पुचः:आखः
नेपाल भाषा पत्रिका

**नेपाल भाषा पत्रिका** नेपालभाषाया न्हापांगु न्हिपौ ख।  थ्व पत्रिका सन् १९५५या सेप्टम्बर २८स येँनं न्ह्यथंगु ख। थ्व पत्रिकाया न्हापाम्ह सम्पादक व पिथनामि फत्तेबहादुर सिंह ख।  *नेपाल भाषा पत्रिका*या प्रकाशन सन् १९८३स क्वचाल। 

फत्तेबहादुर सिंह (सन् १९०२-सन् १९८३) छम्ह नेपालभाषाया च्वमि ख। तत्कालीन राणा शासनया शासकतयेसं वय्‌कःयात साहित्यिक ज्याया निंतिं ज्वना झ्यालखानाय् कैद याःगु ख। सन् १९३९स वय्‌कलं *नेपाली विहार*नांया चिनाखँ मुना पिथना दिल। थुकिया निंतिं नेपाल सरकारं वय्‌कःयात जन्मकैदया सजायं बिल।   वय्‌कयात सन् १९४१ निसें सन् १९४५ तक्क जेलय् कुनातल व सन् १९४५स मेमेपिं च्वमित नापं वय्‌कः नं जेलमुक्त जुयादिल।  व ईले वय्‌कः नापं जेलय् चित्तधर "हृदय" व सिद्धिचरण श्रेष्ठ नं च्वःगु हे आरोपय् जेलय् कैद जुयादिल। 

*नेपाल भाषा पत्रिका* नेपालभाषाया शताब्दीतक्कया राष्ट्रिय रुपं जूगु आधिकारिक दमन धुंका थ्व भाषायात हानं विकास यायेगु छगू कुतः ख। व ईले भाषा अधिकारकर्मीतयेसं साहित्य नापं बुखँ पिथनेत कुतः यानाच्वन। राणा शासनया पतन व सन् १९५१स प्रजातन्त्रया पलिस्थां नेपालभाषाय् च्वखँ पिथनेत स्वतन्त्रया बिल। थ्व चकं वातावरणं बुखँपौ व पत्रिका पिकायेगु वातावरण दयेकल। थ्व स्वया न्ह्यः नेपालभाषाया न्हापांगु पत्रिकात नेपाःया प्रतिबन्धया कारणं भारतं पिथन। 

*नेपाल भाषा पत्रिका* नेपाःया पत्रकारिता ख्यलय् न्हापांगु बुखँपौय् छगू ख।   It championed language rights and also reflected the interests of Nepalese business.

सन् १९६२स सिंह नेपाल पत्रकार महासंघया अध्यक्षय् निर्वाचित जुयादिल।

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
*नेपालभाषाय् पत्रकारिता
पन्चमि

**पन्चमि** नेपाल सम्बत व थीथी भारतीय सम्बत, दसु-विक्रम सम्बत, कलि सम्बत आदि, अनुसार पक्षया न्यागु दिं ख। 

## नेपाल सम्बतया पन्चमित
* कछलाथ्व पन्चमि
* कछलागा पन्चमि
* थिंलाथ्व पन्चमि (हिन्दू धर्मय् विवाह पंचमी)
* थिंलागा पन्चमि		
* प्वँहेलाथ्व पन्चमि
* प्वँहेलागा पन्चमि		
* सिल्लाथ्व पन्चमि (हिन्दू व बुद्ध धर्मय् श्रीपंचमी)
* सिल्लागा पन्चमि		
* चिल्लाथ्व पन्चमि
* चिल्लागा पन्चमि		
* चौलाथ्व पन्चमि
* चौलागा पन्चमि		
* बछलाथ्व पन्चमि
* बछलागा पन्चमि		
* तछलाथ्व पन्चमि
* तछलागा पन्चमि		
* दिल्लाथ्व पन्चमि	
* दिल्लागा पन्चमि	
* गुंलाथ्व पन्चमि (हिन्दू धर्मय् नाग पन्चमि)
* गुंलागा पन्चमि (बोडेया नीलबाराही प्याखं क्वचाइगु तिथि।
* यंलाथ्व पन्चमि (हिन्दू धर्मय् ऋषिपन्चमि)
* यंलागा पन्चमि
* कौलाथ्व पन्चमि (पचली भैरव जात्रा वा पचिमह्र जुइगु तिथि)
* कौलागा पन्चमि

## स्वयादिसँ
* नेपाल सम्बत

पुचः:पन्चमि
पुचः:तिथि
बोडे

**बोडे** स्वनिगःया छगू थाय् ख। 

## स्वयादिसँ
* स्वनिगः

पुचः:स्वनिगः
यंलागा पारु

**यंलागा पारु** नेपाल सम्बतया छगू तिथि ख। थ्व तिथि खुनु जूगु घटना थ्व कथं दु-

## घटना
* नेसं १०७५: नेपाःया येँय् नेपालभाषाया न्हापांगु न्हिपौ नेपाल भाषा पत्रिका फत्तेबहादुर सिंहया सम्पादकत्त्व व रे.र.न.'स्यस्य'या सह-सम्पादकत्त्वय् पिथंगु।   

## लिधंसा

पुचः:पारु
दाफा

**दाफा संगीत** छगु प्रकारया नेवाः संगीत ख। थी-थी राग व तालय् आधारित जूगुलिं थ्व संगीतया विधा छता शास्त्रीय संगीत ख। राग व ताल स्वाना हालिगु दाफाया म्येयात ग्वारा धाइगु या। आपालं दाफा सगीत भक्ति भावय् आधारित दु। थुकिया म्ये थी-थी द्यःतयेत देछानातःगु नं खनेदु। थ्व संगीतय् रागय् आधारित थी-थी ऋतु व दिंया थिथि ई कथंया संगीत दयेकातःगु दु। थ्व शास्त्रज्ञतयेसं राग हालेसःपिं व उकियात ग्वहालि याय्‌गु बाजं थायेसःपिं मनुतयेसं राग पाय्‌छि कथं हालिबिलय् मनुया नुगलय् थी-थी कथंया भाव व रस उज्जागर यायेछिं व थुकिलिं दिंया काल व मौसमयात झन् हिसी दयेकी धइगु विचाःतयेगु या।

## दाफाया संस्कार
दाफा छता सांस्कृतिक संगीत जूगुलिं थुकियात सञ्चालन यायेगु छगु निश्चित विधि दु। थ्व विधि थ्व कथं सञ्चालन जुइ 
* द्यः ल्हाय् 
* छुमा
* भात्वा 
* लज 
* चाली 
* गौ 
* धोचा 
* आरती 
* द्या ल्हाय्

## संगीतया गुण
दाफा संगीत राग व तालय् आधारित जु। म्ये कथं व दाफा खलः कथं थीथी राग व ताल थाइगु या। साधारणकथं सकल दाफा संगीतय् ३५पु राग प्रचलनय् दु। यक्व राग आः वया लोप नं जुइधुंकूगु दु। किपुल्चाया किसिपिढि दाफा खलःय् ८४पु राग मुंकातःगु दु। थुकिया लिधंसा कायेगु खःसा दाफा संगीतय् ८४पु वा व स्वया अप्व राग छ्यलातःगु दु। दाफाय् खिं, बबुचा, ताः, बासुरी, पोङ्गाचा, डमरु, आदि बाजं थाइगु या।

### राग

आःया दाफाय् छ्यलिगु राग थ्व कथं दु-
* मालः राग
* कःसी राग 
* गौरी राग 
* आसावरी राग 
* रामकली राग 
* विभास राग 
* नत जयश्री राग 
* विजय राग 
* सारंग राग 
* कोला राग 
* भुपारी राग 
* श्याम राग 
* सोरथ राग 
* धनाश्री राग 
* मालुवा राग 
* केदार राग 
* बल्लारी राग 
* कान्ध्रा राग 
* मल्लार राग 
* मेघ राग (मेघमल्लार)
* जयजयवन्ति राग 
* वंगलि राग 
* भगत राग 
* मालश्री राग 
* मंगल राग 
* विजयमालश्री राग 
* भथ्यारी राग 
* संक्राम राग 
* इमन राग 
* पर्स राग 
* बसन्त राग 
* पंचम राग 
* आसावरी राग 
* बाह्रमास राग

### ताल

दाफाय् छ्यलिगु ताल थ्व कथं दु-
* चो ताल
* जति ताल
* एक ताल
* प्रताल 
* गह ताल
* ब्रम्ह ताल
* पन्चमा ताल
* क्षेमा ताल
* चउमा ताल
* तिमा ताल
* अष्तमा ताल
* सष्तमा ताल

## प्रचलन
दाफा थी-थी दाफा खलःतयेसं हालिगु या। दाफा खलःतयेसं दाफा संकेत थी-थी गुथि दयेकातःगु दै। थ्व गुथितयेसं दाफा स्यनिगु, बाजं आदिया जिम्मा कयातःगु दै। आःवया दाफा संगीत विश्वविद्यालय स्तरय् नं संगीतया विधाया रुपय् स्यनिगु यानाहःगु दु। काठमाडौं विश्वविद्यालयया संगीत विभागय् थ्व संगीत सीकेछिं। दाफाय् हालिगु म्ये ऋतु, दिं, वाः कथं पाइगु या। नापं, थी-थी दाफाय् थी-थी संगीत हायेकिगु या। दसु किपुया दाफाय् आइतबाः नासः ग्वारा, सोमबाः कैलाश ग्वारा, मंगलबाः गणेश ग्वारा, बुधबाः भगवान ग्वारा, बिहिबाः मक्षेन्द्र ग्वारा, शुक्रबाः असम्भव ग्वारा व शनिबाः पृथ्वि ग्वारा हायेकिगु या।  दाफा संगीत कथं थी-थी ईलय् हालिगु राग व म्ये थ्व कथं दु 

थी-थी ऋतुइ हालिगु म्ये




न्हिछिया थी-थी ईलय् हालिगु राग 




## लिधंसा

## थ्व विषयय् विकिपिडिया स्वया पिनेया च्वसु
* कार्यपत्र: परम्परागत दाफा गायनको पद्धति र प्रयोगात्मक लौकिक शास्त्रीय पक्ष, च्वमि: रुपेन्द्र  महर्जन ख। नेपाल संगीत तथा नाट्य प्रज्ञा प्रतिस्थनय वंगु मिति २०६७ साल फागुन १९ गते थ्व कार्यपत्र  रुपेन्द्र  महर्जन न्हेब्वेगु  ख।

## स्वयादिसँ
* राग

## पिनेया स्वापू
* काठमाडौं विश्वविद्यालय संगीत विभाग
* दाफाया बारेय् च्वसु

पुचः:नेवाः संगीत
पुचः:दाफा
अ

**अ** देवनागरी लिपिया न्हापांगु  मा आखः खः। 

## दसु
***अ**लः
***अ**जः

पुचः:देवनागरी
अः(मा आखः)

**अः** धयागु देवनागरी लिपिया छगू मा आखः खः। नेपाल भाषाय्‌ थुकें निक्वःगु मा आखःया थाय्‌ काः।
## थाय्‌
थ्व आखःया भाय् स्वयाः थाय् नं पाः।
*नेपालभाषाय्-निक्वःगु
*संस्कृत भाषाय्-झिन्खुक्वःगु 
*मेमेगु भाषाय्-झिन्स्वक्वःगु
## दसु
***अः**पा
***[[अःखः|अः**खः]]
सन् १९३७या तेलुगु संकिपातयेगु धलः

सन् १९३७स पिथंगु तेलुगु संकिपा थ्व कथं दु-
*दशावतारालु 
*कनकतार 
*नरनारायण
*रुक्मिणी कळ्याणं 
*सारंगधर
*तुकारां 
*विजयदशमि 
*विप्रनारायण 
*बाल योगिनि 
*मोहिनी रुक्मांगद 

## स्वयादिसँ
* तेलुगु संकिपा

पुचः:तेलुगु संकिपा
सन् १९३६या तेलुगु संकिपातयेगु धलः

सन् १९३६स पिथंगु तेलुगु संकिपा थ्व कथं दु-

*अनसूय 
*कबीर् 
*लंकादहनं 
*मायाबजार् 
*मोहिनी भस्मासुर 
*प्रेमविजयं 
*संपूर्ण रामायणं 
*सती तुलसि 
*वीराभिमन्यु 
*सुलोचन 
*द्रौपदी मानसंरक्षणं 
*द्रौपदी वस्त्रापहरणं 

## स्वयादिस्ँ
* तेलुगु संकिपा

पुचः:तेलुगु संकिपा
सन् १९३५या तेलुगु संकिपातयेगु धलः

सन् १९३५या तेलुगु संकिपा थ्व कथं दु

*अनसूय (अरोरा) 
*हरिश्चंद्र 
*कृष्णलीललु (श्रीकृष्णलीललु) 
*कुचेल 
*राणि प्रेमलत 
*सक्कुबायि 
*कृष्ण तुलाभारं

## स्वयादिसँ
* तेलुगु संकिपा

पुचः:तेलुगु संकिपा
मेलकर्ता राग

**मेलकर्ता राग** वा **संपूर्ण राग** वा **जनक राग** ७२ रागया छगू पुचः ख। थ्व पुचः दक्षिण भारतीय शास्त्रीय संगीतय् प्राथमिक राग ख। हिन्दूस्थानी संगीतया थाट थुकिया बराबर ख। 

## मेलकर्ता राग
thumb|400px|मेलकर्ता राग

मेलकर्ता राग थ्व कथं दु-

#कनकांगि राग
#रत्नांगि राग
#गानमूर्ति राग
#वनस्पति राग
#मानवति राग
#तानरूपि राग
#सेनावति राग
#हनुमतोडि राग
#धेनुक राग
#नाटकप्रिय राग
#कोकिलप्रिय राग
#रूपवति राग
#गायकप्रियं राग
#वकुळाभरणं राग
#मायामाळवगौळ राग
#चक्रवाकं राग
#सूर्यकांतं राग
#हटकांबरि राग
#झंकारध्वनि राग
#नटभैरवि राग
#कीरवाणि राग
#खरहरप्रिय राग
#गौरीमनोहरि राग
#वरुणप्रिय राग
#माररंजनि राग
#चारुकेशि राग
#सरसांगि राग
#हरिकांभोजि राग
#धीरशंकराभरणं राग
#नागानंदिनि राग
#यागप्रिय राग
#रागवर्धनि राग
#गांगेयभूषिणि राग
#वागधीश्वरि राग
#शूलिनि राग
#चलनाट राग
#सालगं राग
#जलार्णवं राग
#झालवराळि राग
#नवनीतं राग
#पावनि राग
#रघुप्रिय राग
#गवांबोधि राग
#भवप्रिय राग
#शुभपंतुवराळि राग
#षड्वितमार्गिणि राग
#सुवर्णांगि राग
#दिव्यमणि राग
#धवळांबरि राग
#नामनारायणि राग
#कामवर्धिनि राग
#रामप्रिय राग
#गमनश्रम राग
#विश्वंभरि राग
#श्यामलांगि राग
#षण्मुखप्रिय राग
#सिंहेंद्रमध्यम राग
#हेमवति राग
#धर्मवति राग
#नीतिमति राग
#कांतामणि राग
#रिषभप्रिय राग
#लतांगि राग
#वाचस्पति राग
#मेचकळ्याणि राग
#चित्रांबरि राग
#सुचरित्र राग
#ज्योतिस्वरूपिणि राग
#धातुवर्धिनि राग
#नासिकाभूषिणि राग
#कोसलमु राग
#रसिकप्रिय राग

## मेळकर्ता राग

## स्वयादिसँ
:आडियो लिंक
* 
* 
* 

पुचः:राग