न्यायशास्त्र

[thumb|250x250px| कानूनया [दर्शनशास्त्र|दार्शनिकतय्सं न्यनी, "कानून छु खः, अले थ्व छु जुइमाः ?"]]
**न्यायशास्त्र** (गुकियात **कानूनया सिद्धान्त** वा **कानूनया दर्शनया** रुपय् नं म्हसीकिगु या) कानून छु ख व छु जुइमाः धइगु सामान्य दृष्टिकोणं जाँच ख। थुकिलि कानूनया परिभाषा थें न्याःगु विषयया अनुसन्धान जुइ; कानूनी वैधता; कानूनी मान्यता व मूल्य मान्यता; व कानून व अध्ययनया मेमेगु क्षेत्रया दथुइ स्वापू दसु अर्थशास्त्र, नैतिकता, इतिहास, समाजशास्त्र, व राजनीतिक दर्शन आदिया थुइकिगु कुतः जुइ ।

आधुनिक न्यायशास्त्र १८गु शताब्दीइ न्ह्याःगु ख व थ्व प्राकृतिक कानून, नागरिक कानून व राष्ट्रया कानूनया न्हापांगु सिद्धान्तय् आधारित जुल। कानूनया समकालीन दर्शनं कानून व कानूनी प्रणालीया आन्तरिक समस्या व कानूनया समस्यायात छगू सामाजिक संस्थाया रुपय् सम्बोधन याइ गुकिलिं थ्व अस्तित्वय् दुगु तःधंगु राजनीतिक व सामाजिक सन्दर्भलिसे स्वापू दु। न्यायशास्त्रयात विद्वानतेसं लिसः बीत स्वइगु न्ह्यसःया प्रकार व न्यायशास्त्रया सिद्धान्त, वा विचारधाराया आधारय् निगुलिं श्रेणीइ बायेछिं, गुगु छुं न्ह्यसःया लिसः गथे यानाः दकलय् बांलाक बीगु धइगु सम्बन्धय् आधारित दु:

* प्राकृतिक कानूनं शासकतेगु शक्तिया तर्कसंगत वस्तुगत सीमा दु, कानूनया आधार तर्कया माध्यमं थ्यने फइ, व थ्व हे प्रकृतिया नियमं मानव कानूनयात शक्ति प्राप्त जुइ धकाः धाइ।
* विश्लेषणात्मक न्यायशास्त्रं कानून छु खः धकाः बयान यायेगु कुतः याइ । विश्लेषणात्मक न्यायशास्त्रय् निगु ऐतिहासिक प्रधान सिद्धान्त कानूनी सकारात्मकतावाद व प्राकृतिक कानून सिद्धान्त दुथ्या। कानूनी सकारात्मकवादीतय्गु कथं छु कानून खः व छु कानून जुइमाः धइगु दथुइ छुं नं आवश्यक स्वापू मदु, उकिं सैद्धान्तिक रुपं छगू हे इलय् मानक न्यायशास्त्रय् संलग्न मजुसे विश्लेषणात्मक न्यायशास्त्रय् संलग्न जुइगु सम्भव दु । प्राकृतिक कानून सिद्धान्तवादीतय्गु कथं कानून छु खः व छु जुइमाःगु खः धइगु दथुइ आवश्यक स्वापू दु, उकिं मानक न्यायशास्त्रय् छगू हे इलय् संलग्न मजुसे विश्लेषणात्मक न्यायशास्त्रय् संलग्न जुइगु असम्भव जुइ ।
* कानून छु जुइमाः धकाः मानक न्यायशास्त्रं निर्धारण यायेगु कुतः याइ । थ्व कानूनया लक्ष्य वा उद्देश्य व कानूनया निंतिं छु नैतिक वा राजनीतिक सिद्धान्तं आधार प्रदान याइ धइगु खँय् स्वापू दु। कानूनया उचित ज्या छु जुइमाः, गुज्वःगु कथंया ज्याखँयात कानूनी प्रतिबन्धया अधीनय् तयेमाः, गुज्वःगु सजायया अनुमति बीमाः धकाः निर्धारण यायेगु कुतः याइ ।
* समाजशास्त्रीय न्यायशास्त्रं सामाजिक वैज्ञानिक ज्ञानया प्रकाशय् कानूनया प्रकृति व ज्याया अध्ययन याइ। थुकिं थी थी तजिलजि व समाजया दथुइ कानूनी घटनाया भिन्नतायात बः बी । थ्व विशेष यानाः अनुभवजन्य-उन्मुख सामाजिक सिद्धान्तय् निर्भर जुइ, तर विविध विषयं सैद्धान्तिक स्रोत काइ।
* प्रयोगात्मक न्यायशास्त्रं परम्परागत न्यायशास्त्रया दार्शनिक विधि स्वया सामाजिक विज्ञानया विधि छ्येला कानूनी अवधारणाया विषयवस्तुया अनुसन्धान यायेगु कुतः याइ।

"कानूनया दर्शन" व "न्यायशास्त्र" खँग्वःत प्रायः छकथं हे छ्येलिगु या, यद्यपि न्यायशास्त्रं गबलें गबलें अर्थशास्त्र वा समाजशास्त्रय् दुथ्याःगु तर्कयात आत्मसात याइ।

## अवलोकन
वकिलतयेसं छगू विशिष्ट क्षेत्राधिकारय् छगू विशिष्ट मुद्दाय् कानून छु ख धका रुचि तइ धाःसा कानूनया विश्लेषणात्मक दार्शनिकतेसं संस्कृति, ई व थासय् साझा कानूनया विशेषतायात म्हसीकेगुलिइ रुचि तइ। थुकियात छथाय् तयाः स्वयेबलय् कानूनया थुपिं आधारभूत विशेषतातसें दार्शनिकतय्सं मालाच्वंगु कथंया सार्वभौमिक परिभाषा बी । दसुया निंतिं, सामान्य दृष्टिकोणं दार्शनिकतेत  कानूनयात नैतिकता, राजनीति, वा व्यावहारिक कारणं छु अलग याइ धइगु न्ह्यसः न्यनेत अनुमति बी।  थ्व क्षेत्रं परम्परागत रुपं कानूनया प्रकृतिया विवरण बीगुलिइ केन्द्रित जुयाच्वंगु दु धाःसा छुं विद्वानतेसं कानून दुनेया डोमेनया प्रकृतिया जाँच यायेगु शुरु याःगु दु, दसु टर्ट कानून, अनुबंध कानून, वा फौजदारी कानून । थ्व विद्वानतेसं कानूनया छुं डोमेनयात छुकिं विशिष्ट याइ व छगू डोमेन मेगु डोमेन स्वया गथे यानाः फरक जुइ धइगु खँय् ध्यान केन्द्रित याइ। अनुसन्धानया छगू विशेष उर्वर क्षेत्र टर्ट कानून व फौजदारी कानून दथुइ भेद जुयाच्वंगु दु, गुकिलिं अप्व सामान्य रुपं नागरिक व फौजदारी कानून दथुइ अन्तरयात सहन याइ। 

विश्लेषणात्मक न्यायशास्त्रया नापं कानूनी दर्शनं कानूनया मानक सिद्धान्तनाप नं स्वापू तइ। "मानक न्यायशास्त्रय् कानूनया बारेय् मापदण्ड, मूल्यांकनात्मक व मेमेगु निर्देशात्मक न्ह्यसःत दुथ्याइ।" 

## कानूनया दार्शनिकतय्गु धलः

*प्लेटो
*अरस्तू
*थोमस एक्विनास
*फ्रान्सिस बेकन
*जोन लक
*फ्रान्सिस्को स्वारेज
*फ्रान्सिस्को डे भिटोरिया
*ह्यूगो ग्रोटियस
*जोन अस्टिन (कानूनी दर्शन)
*फ्रेडरिक बास्टियाट
*इभजेनी पशुकानिस
*जेरेमी बेन्थम
*इमिलियो बेट्टी
*नोर्बर्टो बब्बियो
*एन्टोनियो कास्टानहेइरा नेभ्स
*जुल्स कोलम्यान
*रोनाल्ड डवर्किन
*फ्रान्सेस्को डि'अगोस्टिनो
*फ्रान्सिस्को एलियास डे तेजादा व स्पिनोला
*कार्लोस कोसिओ
*मिगुएल रियल
*जोन फिनिस
*लोन एल. फुलर
*लेस्ली ग्रीन
*रोबर्ट पी. जर्ज
*जर्मेन ग्रिसेज
*ज. एल ए हार्ट
*जर्ज विल्हेम फ्रेडरिक हेगेल
*ओलिभर वेन्डेल होम्स जुनियर
*अल्फ रोस
*टोनी होनोरे
*रुडोल्फ झेरिङ्ग
*जोहान गोटलिब फिचटे
*हान्स केल्सन
*जोएल फेनबर्ग
*डेभिड लायन्स
*रोबर्ट एलेक्सी
*रेनहोल्ड जिपेलियस
*नील म्याककोर्मिक
*विलियम ई. मे
*मार्था नुस्बौम
*गुस्ताभ राडब्रुच
*जोसेफ राज
*जेरेमी वाल्ड्रन
*फ्रेडरिक कार्ल भन साभिग्नी
*रोबर्ट समर्स
*रोबर्टो उन्गर
*क्याथरिन म्याककिन्नन
*जोन रल्स
*पियरे श्लाग
*रोबिन वेस्ट
*कार्ल श्मिट
*जुर्गन हाबरमास
*कार्लोस सान्टियागो निनो
*ज्योफ्री वार्नक
*स्कट जे. शापिरो
*शेन बुहाइ
*शाङ याङ
*हान फेइ
*झु सी
*रोस्को पाउण्ड

## थ्व नं स्वयादिसँ

* न्याय
* विश्लेषणात्मक न्यायशास्त्र
* आर्तिफिसियल इन्तेलिजेन्स व कानून
* ब्रोकार्ड (कानून)
* कौतलरी न्यायशास्त्र
* तुलनात्मक नियम
* संविधान
* संवैधानिक कानून
* संवैधानिक अर्थशास्त्र
* आलोचनात्मक जाति सिद्धान्त
* आलोचनात्मक तर्कवाद
* दिफिसिबल रिजनिङ्ग
* दैवीय नियम
* नारीवादी न्यायशास्त्र
* नारीवादी कानूनी सिद्धान्त
* फिक्ह
* अन्तर्राष्ट्रिय कानूनी सिद्धान्त
* न्यायिक सक्रियता
* न्याय
* कानून व अर्थशास्त्र
* कानून व साहित्य
* कानूनी औपचारिकता
* कानूनी इतिहास
* वैधानिकता
* कानूनी बहुलवाद
* कानूनी सकरात्मकता
* कानूनी यथार्थवाद
* कानूनी विज्ञान
* कानूनया लिबेरितेरियन सिद्धान्त
* जीवित संविधान
* न्यायिक निर्णय यायेगु मोडेल
* मौलिकता
* प्राकृतिक नियम
* न्हुगु कानूनी यथार्थवाद
* राजनीतिक न्यायशास्त्र
* उत्तर आधुनिकतावादी न्यायशास्त्र
* पब्लियस जुभेन्टियस सेल्सस
* कानूनया दर्शन
* कानूनया शासन
* उच्च कानून कथं शासन
* समाजशास्त्रीय न्यायशास्त्र
* कानूनया समाजशास्त्र
* कडा व्याख्या
* गुण न्यायशास्त्र

## लिधंसा

पुचः:विधान
पुचः:न्याय