open-index/open-wikipedia-markdown huggingface dataset:
कनेक्टिकटया थाय्तयेगु धलः

संरा अमेरिकाया सन् २००१या जनगणना कथं कनेक्टिकट राज्यय् क्वे बियातःगु बस्ती दु-

* एन्सोनिया, कनेक्टिकट
* ब्यान्टेम, कनेक्टिकट
* बेथेल, कनेक्टिकट
* बेथ्लेहम भिलेज, कनेक्टिकट
* ब्लु हिल्स, कनेक्टिकट
* ब्रानफर्ड सेन्टर, कनेक्टिकट
* ब्रिजपोर्ट, कनेक्टिकट
* ब्रिस्टल, कनेक्टिकट
* ब्रोड ब्रूक, कनेक्टिकट
* सेन्यान, कनेक्टिकट
* क्यान्टन भ्याली, कनेक्टिकट
* सेन्ट्रल म्यांचेस्टर, कनेक्टिकट
* सेन्ट्रल सोमर्स, कनेक्टिकट
* सेन्ट्रल वाटरफर्ड, कनेक्टिकट
* चेशायर भिलेज, कनेक्टिकट
* चेस्टर सेन्टर, कनेक्टिकट
* क्लिन्टन, कनेक्टिकट
* कलिन्सभिल, कनेक्टिकट
* कनिंग टावर्स नौटिलस पार्क, कनेक्टिकट
* कभेन्टरी लेक, कनेक्टिकट
* क्रिस्टल लेक, कनेक्टिकट
* ड्यानबरी, कनेक्टिकट
* ड्यानियलसन, कनेक्टिकट
* डेरियन, कनेक्टिकट
* डीप रिभर सेन्टर, कनेक्टिकट
* डर्बी, कनेक्टिकट
* डर्ह्याम, कनेक्टिकट
* इस्ट ब्रूक्लिन, कनेक्टिकट
* इस्ट ह्याम्प्टन, कनेक्टिकट
* इस्ट हार्टफर्ड, कनेक्टिकट
* इस्ट ह्याभेन, कनेक्टिकट
* इसेक्स भिलेज, कनेक्टिकट
* फेनविक, कनेक्टिकट
* जोर्जटाउन, कनेक्टिकट
* ग्यासटनबरी सेन्टर, कनेक्टिकट
* ग्रोटन, कनेक्टिकट
* ग्रोटन लङ्ग पोइन्ट, कनेक्टिकट
* गिलफर्ड सेन्टर, कनेक्टिकट
* हार्टफर्ड, कनेक्टिकट
* हजार्डभिल, कनेक्टिकट
* हेरिटेज भिलेज, कनेक्टिकट
* हिग्ग्यानम, कनेक्टिकट
* जेवेट सिटी, कनेक्टिकट
* केन्सिंगटन, कनेक्टिकट
* लेक पोकोटोपौग, कनेक्टिकट
* लिचफिल्ड, कनेक्टिकट
* लङ्ग हिल, कनेक्टिकट
* म्याडिसन सेन्टर, कनेक्टिकट
* म्यान्स्फिल्ड सेन्टर, कनेक्टिकट
* मेरिडेन, कनेक्टिकट
* मिडलटाउन, कनेक्टिकट
* मिलफर्ड, कनेक्टिकट
* मूडस, कनेक्टिकट
* मूसप, कनेक्टिकट
* मिस्टिक, कनेक्टिकट
* नौगाचुक, कनेक्टिकट
* न्यु ब्रिटेन, कनेक्टिकट
* न्यु हार्टफर्ड सेन्टर, कनेक्टिकट
* न्यु ह्याभेन, कनेक्टिकट
* न्युइंगटन, कनेक्टिकट
* न्यु लंडन, कनेक्टिकट
* न्यु मिलफर्ड, कनेक्टिकट
* न्यु प्रेस्टन, कनेक्टिकट
* न्युटाउन, कनेक्टिकट
* नायान्टिक, कनेक्टिकट
* नोआंक, कनेक्टिकट
* नर्थ ग्र्यानबाइ, कनेक्टिकट
* नर्थ ग्रोस्भेनर डेल, कनेक्टिकट
* नर्थ ह्याभेन, कनेक्टिकट
* नर्थवेस्ट हार्विन्टन, कनेक्टिकट
* नरवाक, कनेक्टिकट
* नरविच, कनेक्टिकट
* ओकभिल, कनेक्टिकट
* ओल्ड मिस्टिक, कनेक्टिकट
* ओल्ड सेब्रूक सेन्टर, कनेक्टिकट
* अरेंज, कनेक्टिकट
* अक्सोबक्सो रिभर, कनेक्टिकट
* पौक्याटक, कनेक्टिकट
* प्लेइनफिल्ड भिलेज, कनेक्टिकट
* पोकोनोक ब्रिज, कनेक्टिकट
* पोर्टल्यान्ड, कनेक्टिकट
* पट्न्याम डिस्ट्रिक्ट, कनेक्टिकट
* क्विनेबग, कनेक्टिकट
* रिजफिल्ड, कनेक्टिकट
* रकभिल, कनेक्टिकट
* स्यालमन ब्रूक, कनेक्टिकट
* सेब्रूक मेनर, कनेक्टिकट
* शेल्टन, कनेक्टिकट
* शेरवूड मेनर, कनेक्टिकट
* सिम्स्बरी सेन्टर, कनेक्टिकट
* साउथ कभेन्टरी, कनेक्टिकट
* साउथ विन्डह्याम, कनेक्टिकट
* साउथवूड एकर्स, कनेक्टिकट
* साउथ वूड्स्टक, कनेक्टिकट
* स्ट्यामफर्ड, कनेक्टिकट
* स्टनिंगटन, कनेक्टिकट
* स्टर्स, कनेक्टिकट
* स्ट्र्याटफर्ड, कनेक्टिकट
* सफ्फिल्ड डिपोट, कनेक्टिकट
* ट्यारिफभिल, कनेक्टिकट
* टेरीभिल, कनेक्टिकट
* थंप्सनभिल, कनेक्टिकट
* टरिंगटन, कनेक्टिकट
* ट्रमबुल, कनेक्टिकट
* वालिंगफर्ड सेन्टर, कनेक्टिकट
* वाटरबरी, कनेक्टिकट
* वौरेगान, कनेक्टिकट
* वेटःग, कनेक्टिकट
* वेस्टब्रूक सेन्टर, कनेक्टिकट
* वेस्ट हार्टफर्ड, कनेक्टिकट
* वेस्ट ह्याभेन, कनेक्टिकट
* वेस्टपोर्ट, कनेक्टिकट
* वेस्ट सिम्स्बरी, कनेक्टिकट
* वेदर्सफिल्ड, कनेक्टिकट
* विलिम्यांटिक, कनेक्टिकट
* विन्डर लक्स्, कनेक्टिकट
* विन्स्टेड, कनेक्टिकट
* वूडबरी सेन्टर, कनेक्टिकट
* वूडमोन्ट, कनेक्टिकट

## स्वयादिसँ
* कनेक्टिकट

पुचः:कनेक्टिकट
न्हाय्‌कं

thumb
**न्ह्याकं** धाःगु सिक्क पालिस याना तःगु छगू धातुया सतह ख गुकियात खां न्ह्यनं भुनातै। थुकियात मनुया रंगरुप स्वयेयात छ्यलि। 

## स्वयादिसँ
* भौतिकशास्त्र

पुचः:भौतिक शास्त्र
भारतयागू भाषात

भारतया संविधानं २२ राष्‍ट्रीय भाषातेत मान्‍यता बियातगु दु गुकिलि हिन्‍दी संघया राजभाषा खः। थ्व अतिरिक्त ८४४ मेमेगु भाषा देय्‌या थी-थी थासय् छ्येलिगु या।

## आपतं ल्हाइ
**उकय् मधय् थुपिं आपतं ल्हाइ।:-**
* हिंदी
* बंगाली
* तेलुगु
* मराठी
* तमिल
* उर्दू
* गुजराती
* कन्नड़ा 
* मलयालम
* उड़िया
* पंजाबी
* असमी
* मैथिली
* संताली
* कश्मीरी
* नेपाली
* गोंडी
* सिंधी
* कोंकणी
* डोगरी
* खानदेशी
* कुरुख
* मुण्डारी
* भिलि
## मेमेगु भाषा
**मेमेगु भाषा थुपिं नं ख:।:-**
* कुइ
* कोक्बोरोक्
* मिसिङ्ग्
* शबारा
* खरिया
* ओ
* कोन्याक्
* थाडो
* हालबि
* कोर्कु
* माल्तो
* गारो
* मिज़ो
* मुंडा
* कार्बी
* सौराष्ट्र
* कोया
* अंग्रेज़ी
* कोंध
* निशि
* सेमा
* किसान
* आदि
* राभा
* तांगखुल
* कोलामि
* अंगामी
* कोडगु
* डोगरी
* दिमासा
* ल्होता
* माओ
* तिब्बती
* कबुइ
* फुम
* गद्दी
* पर्धान
* पर्धि
* चुराइ
* सौरिया पाहारिया
* कुल्लू
* भट्टियालि
* लद्दाखी
* दुङ्ग्रा भील
*  गरासिया
* नोइरि
## आपातं मल्हा:गु
**थुपिं भाषात आपातं मल्हा::।:-**
* जौनसारी
* भागा
* आन्ध्
* मारा
* मवचि
* बिश्नुप्रिया
* दुरुवा
* लोधी:
* सराइकि
* भाद्रवहि
* मगर
* बाल्टि
* कोर्वा
* महलि
* राणा थारू
* पनिया
* बरेली
* र्वाङ्
* सांसी
* कछारी
* बाजिगर
* अगारिया
* कंजरी
* मल पाहारिया
* नागा
* बोडो
* हमार
* ज्वाङ्ग
* देसिया उड़िया
* किनौरि
* मोनिब
* पाइते
* ब्रज भाषा
* बुक्सा
* लेपचा
* कुद्मलि
* गोव्लि
* कुरुम्भ जेनु
* थारू
* गदब
* कार निकोबारी
* कुर्चिया
* छेंजु

## स्वयादिसँ
* भारत

पुचः:भारत
मामल्स

मामल्स धयापिं छगू मेरुदण्दिक् जीवख: सुनां इमू मस्तय् त: इमू छतिं थगु दुरु त्वङ्कि।900px|thumbnail|mamal
नाङ्गा

नाङ्गा धयागु वस: मफ्यूसे च्वनेगु अवस्था ख:।
thumbnail
हिज्रा

स्वक्वःगु लिङ्ग, त्रान्स लिङ्ग व निगू लिङ्गया मनूतयेतः ह्यपेयायेतः छ्यलीगु खँग्वः "हिज्रा" खः।
जि प्रोटिन कपल्ड रिसेप्टर

**जि प्रोटिन कपल्ड रिसेप्टर्स** (**GPCRs**) वा सेभेन ट्रान्समेम्ब्रेन डोमेन रिसेप्टर्स वा सर्पेन्टाइन रिसेप्टर छगू तःधंगु प्रोटिन परिवार ख। थ्व प्रोटिन परिवारं मेम्ब्रेन रिसेप्टरया ज्या या। थुकिलिं सेल पिनेया मोलेक्युलयात सेन्स याना सेल दुने सिग्नल ट्रान्सडक्सन पाथवे, अतः, सेलुलर रेस्पोन्स न्ह्यथनि। थ्व प्रोटिनं सेल मेम्ब्रेन पार याना च्वनिगु जूगुलिं थुकियात ट्रान्समेम्ब्रेन रिसेप्टर धाइगु या। थ्व प्रोटिनं सेल मेम्ब्रेन ७कः पार याइगुलिं थुकियात सेभेन ट्रान्समेम्ब्रेन रिसेप्टर धाइ।

## लिधंसा

पुचः:प्रोटिन
वा (एनाटोमी)

वा झिगू म्हुतुयागु छगू अङ्ग ख:। थ्व नसात: कुचाकुचा याना: घुर्केत: ग्वहालि याइ।
200px|thumbnail|right|वा

## स्वयादिसँ
* एनाटोमी
* दन्त चिकित्सा

पुचः:एनाटोमी
ईलचं

200px|thumbnail|right|ईलचं

ईलचं धयागु छगू यन्त्र ख गुकें ई धाइ।

घडी(ईलचं) धैगु थौकने समय क्येनेगु यन्त्र धया थुइ। खेत ला व न घडी हे ख तर पौराणिक काले घडी धैगु समय मापन एकाइ धका थुइ आ न हिन्दू पञ्चाङ्ग लि घडी व पलायगु प्रयोग जुयच्वँगु दु। तत्कालिन समय मापन एकाई बमोजिम ६० पलाया छगु घडी व ६० घडीया छगु दिँ मानेयई। आधुनिक समय मापन प्रणाली अनुशार छगु घडिँ २४ मिनट भोग याइ। २.५ (अढाई) घडीया पुरा १ घण्टा जुइ। घडी शब्दया उच्चारण अनुशार थ्व घडा या स्त्री लिँग शब्द ख। घडा धैगु घ:( गाग्रो अथवा गाग्री) ख। पौराणिक काले समय मापन यन्त्र छ्गु लोटा अथबा प्याला आकारयगु ताम्र निर्मित थल ख। थ्व थल अनुभवी मनु नँ दय्केगु ख। अके सरकार द्वारा मान्यता प्राप्तयागु छाप तय मालिगु ख। अकेयात हे घडी धाइगु ख। घडिया पिँध लि छगु ह्व गन्केगु ख। समय या ज्ञात याय्त घडीत छ्गु थले ल फया अकेया च्वे तै। घडीया पिँध लि दुगु प्वा नासँ भतिचा भतिचा याना ल घडीलि भरे जुइ अले छ्गु घडी समय पुरा जुइबले घडी लखे डुबेजुइ। हानँ अकेइत खाली याइ। थ्व हे पुलाँगु जमनाय समय सिकेगु तरिका ख।

पुचः:यन्त्र
वा (अन्न)

वा धयागु छगू अन्न ख:।
300px|thumbnail|right|वा

## स्वयादिसँ
* जाकि

पुचः:अन्न
वा (जलवायु)

]]

300px|thumbnail|right|वा

वा धयागु आकाशं व:गु ल: ख:। 

## प्रकृया
सुर्ज्य: त्वै बलय् बँग्वारायागु  ल: बाफ जुया आकासय् वनी। अन व सुपाँय् ज्वी। व सुपाँय् कुतुं वया: वा वइ।

पुचः:मौसम
बँग्वारा

**पृथ्वी** (चिं: ) छता ग्रह खः | थ्व ग्रह सूर्द्ययागु दकसिबे नापं यागु गरः खः । थ्व ग्रहय् ठोस, तरल व वायु रुपय् तत्त्वत दु। थ्व ग्रहय् तरल रुपय् लः (नाः) दयाच्वंगु दु। आः तक्क प्राणीत दुगु ग्रह थ्व हे छगु जक्क खनेदु। थ्व ग्रहयागु वायुमण्डलय् नाइट्रोजन व अक्सिजन वायुत अप्व खनेदु। तरल अवस्थाय् लः (निगु हाइड्रोजन व छगु अक्सिजन स्वाना दुगु कम्पाउन्ड) अप्वः दु।

पुचः:ग्रह
पुचः:भूगोल
पुचः:खगोल
स्वपू गथेयना: तय् गु

विकिपिडियाय् छुं आर्टिकल् च्वइ बलय् आर्टिकल् च्वय् गु थासं भ:चा च्वय् "**A**" दै। उकय् नापं "*A*" दै। उकय् नापं "कलम" थें जा:गु छगू किपा दै। उकय् नापं "खिप:" थें जा:गु छगू किपा दै। व खिप: थें जा:गु किपा त: थिचेयनदिसँ। उक्य् मा:गु खँ च्वयादिसँ।
खिपः

खिप: धयागु छगू ता:हाकगु वस्तु ख: गुकें छुं मेगु वस्तुत: चीत: ग्वहालि याइ।
300px|thumbnail|right|खिप:

## थी-थी कथंया खिपः
* खाखिपः (Plumb bob)

## स्वयादिसँ
* ज्याभः

पुचः:ज्याभः
च्वसा

कलम धयागु छगू वस्तु ख: गुतकें झित: च्वय् त: ग्वहालि याइ।
300px|thumbnail|right|कलम
घः (येँ-यल-किपू भाषिका)

**घः** धागु तिमुंकिगु व स्वथनिगु छगु थल ख। थ्व चा, सी, लुं, आदि येक्व चीजं देके छिं। थुकियागु छ्येलेज्या अप्वयाना लः मुना तेत व लः यात छगु थासं मेगु थासे येंकेयात याई।
200px|thumbnail|right|घः
## खंग्वयागु उत्त्पत्ति
घः धागु खंग्व पुलांगु भाय्‌या *[[घल]]* खंग्वलं बुयावःगु ख। घल धागु पुलां भाय्‌यागु खंग्व हानं संस्कृतयागु घटधागु खंग्व नं वगु ख।

## नांजाःगु घः
घःया नेवाः संस्कृतिइ तःधंगु प्रभाव दु। नेपाःया छुं नांजाःगु घः थ्व कथं दु-
*वंघः
*सीघः
*नःघः
*न्हुघः

## स्वया दिसँ
*लः

पुचः: ऐतिहासिक थल
अलीराजपुर जिल्ला

**अलीराजपुर जिल्ला** भारतया मध्य प्रदेश राज्यया छगू जिल्ला ख। थ्व जिल्लाया गठन १७ मे, सन् २००८स  जूगु ख। थ्व जिल्लाय् ५५१ गां दु। 
थ्व जिल्लाय् निगु विधानसभा क्षेत्र दु	 : अलिराजपुर व जोबट धाःसा ६गु बिकासखन्ड दु : अलिराजपुर, सोण्डवा, कट्ठिवाडा, भाभरा, जोबट व उदयगढ। थ्व जिल्लाय् प्रहरी अनुभाग २, थाना १२, व चौकी १० दु।  थ्व जिल्लाय् १गु नगरपालिका (अलिराजपुर) दु धाःसा २गु नगरपंचायत दु: भाभरा, व जोबट। थ्व जिल्लाया मेमेगु मू तथ्याङ्क थ्व कथं दु
* जिल्ला पंचायत	 : 	01
* जनपद पंचायत	 : 	06
* ग्राम पंचायत	 : 	288
* महाविद्यालय	 : 	1.अलिराजपुर,2.जोबट
* स्वास्थ्य केन्द्र	 : 	जिल्ला स्वास्थ्य केन्द्र १, सामुदायिक स्वास्थ्य केन्द्र ५,
* प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र १२, 
* उप स्वास्थ्य केन्द्र 159
* जन संख्या सन् २०११ अनुसार	 : 	728677 (अनुसुचित जनजाति 87%,अनुसुचित जाति 4%, अन्य 9%)
* जिल्लाया क्षेत्रफल	 : 	268958 हेक्टेयर
* जिल्लाया साक्षरता दर	 : 	37.60%

## तहसील
थ्व जिल्लाया तहसील थ्व कथं दु-
* अलीराजपुर तहसील
* जोबट तहसील
* भाबरा तहसील
* कट्ठीवाडा तहसील
* सोडवा तहसील

## जनसंख्या
सन् २०११स जनगणना कथं थ्व जिल्लाया तहसील व ग्रामीन जनसंख्या थ्व कथं दु-

## लिधंसा

पुचः:मध्य प्रदेश
भोपाल जिल्ला

**भोपाल जिल्ला** भारतया मध्यप्रदेश राज्यया छगू जिल्ला ख। भोपाल जिल्लाया गठन सन् 1972य् जुल।

## भूगोल
थ्व जिल्लाया सीमाय्  सीहोर, राजगढ़, रायसेन एवं विदिशा जिल्ला ला।  थ्व जिल्ला भूमध्‍य रेखा स्वया 23.07 निसें 23.54 उत्‍तर अक्षांश तथा 77.12 निसें 77.40 पूर्व देशांशया मध्‍य स्‍थित दु व समुद्र तल स्वया अधिकतम 505 मीटर व न्‍यूनतम 180 मीटर जाय् ला।  थ्व जिल्ला भारतया शुष्‍क भागय् ला। जिल्लाया औसत वर्षा 992 मि.मी. दु।
थ्व जिल्लाया क्षेत्रफल 2772.40 वर्ग कि.मी. दु। 

## जनसंख्या
थ्व जिल्लाया सन् २००१या जनगणना अनुसार जनसंख्या 1843510 दु गुकिलि 972649 मिजं व 870861 मिसा दु। थ्व जिल्लाया नगरीय जनसंख्‍या 1482718 दु, गुकिलि 781282 मिजं व 701436 मिसा दु। जिल्लाया ग्रामीण जनसंख्‍या 360792 दु गुकिलि 191367 मिजं तथा 169425 मिसा दु। जिल्लाय् अनुसूचित जातिया जनसंख्‍या 258173 दु (135756 मिजं तथा 122417 मिसा)। अनुसूचित जनजातिया कुल जनसंख्‍या 60561 (31862 मिजं तथा 28699 मिसा) दु। 

सन् २०११स जनगणना कथं थ्व जिल्लाया तहसील व ग्रामीन जनसंख्या थ्व कथं दु-

## प्रशासन
थ्व जिल्लाया तहसीलत थ्व कथं दु-
* बैरसिया तहसील
* हुजूर तहसील

थ्व जिल्लाया मू नगरत थ्व कथं दु-
* भोपाल

## लिधंसा

पुचः:मध्य प्रदेश
पुचः:मध्यप्रदेशया जिल्ला
चा

चायागु निगू अर्थ दु।
* चाये-छगू यासु
* चा(बँ)
* चा(ई)
बुलढाणा जिल्ला

* महाराष्ट्र के आराध्यदैवत हजरत बाबा सैलानी सरकार ऐतिहासिक पवित्र दर्गा  बुलढाणा जिल्ले में स्थित हैं 

* वह हिंदू और मुस्लिम धर्म लोंगों का श्रद्धास्थान हैं.
----------------------------------

**बुलढाणा जिल्ला** भारतया महाराष्ट्र राज्यया छगू जिल्ला ख। थ्व जिल्ला अक्षांश १९.५१° निसें २१.१७° उ. व देशान्तर ७५.५७° निसें ६.५९° दथुइ ला। थ्व जिल्लाया पूर्व-उत्तरय् मध्यप्रदेश, पूर्वय् अकोला, दक्षिणय् परभणी व जालना, पश्चिमय् जालना व जळगाव ला। जिल्लाया क्षेत्रफल ९,६४० व कि मी दु।  थ्व जिल्लाय् जुनं सप्टेम्बरय् दक्षिण मन्सून वइ। थनया तापक्रम उष्ण, गृष्म व चिकुगु चिकुला याना स्वंगु प्रकारया दु। थ्व जिल्लाया मू खुसि खडकपूर्णा खुसि, नळगंगा खुसि, निपाणी खुसि, पूर्णा खुसि, पैनगंगा खुसि, बाणगंगा खुसि, बोर्डी खुसि, मन खुसि, वाण खुसि, विश्वगंगा खुसि, ज्ञानगंगा खुसि, पूर्णा खुसि, मास खुसि, उतवळी खुसि आदि ख।

## जनसंख्या
सन् २०११या जनगणना कथं थ्व थाय्या जनसंख्या थ्व कथं दु 
* जनसंख्या	२५,८८,०३९
* जनघनत्व	२६८ प्रति व कि मी
* लिंग अनुपात ९२८ मिसा प्रति १००० मिजं
* साक्षरता प्रतिशत ८२.०९%

सन् २०११स जनगणना कथं थ्व जिल्लाया तालुका व ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु-

## मू थाय्
थ्व जिल्लाया मू थाय् थ्व कथं दु -
* पर्यटन थाय् :१. लोणार सरोवर २. वीर माता जिजाबाई यांचे जन्मस्थल, सिंदखेड राजा ३. स्वामी विवेकानंद आश्रम ४. संत गजानन महाराज देवस्थान, शेगाव ५. सैलानी बाबा दर्गाह, चिखली ६. हलिमया दकले तज्जागु हनुमान मुर्ति, नांदुरा 7. प्रसिद्ध बालगी मंदिर, मेहकर
* रेल्वे स्थान: जिल्लाया थाय् नापं मलकापूर (५० किमी), नांदुरा (४५ किमी), शेगाव (७० किमी)
* राष्ट्रीय राजमार्ग: राष्ट्रीय महामार्ग न ६ (खामगाव, नांदुरा, मलकापूर)
* विमानस्थल:	औरंगाबाद १५० किमी
* राज्य परिवहन महामंडल:बुलढाणा, मलकापूर, चिखली, खामगाव, शेगाव, जळगाव जामोद.

## प्रशासन
थ्व जिल्ला क्वे बियातःगु उपविभाग व तालुकय् बायातःगु दु
* महसूल उपविभाग:	बुलढाणा, मेहकर, मलकापूर, खामगाव, जळगाव जामोद. प्रमुख - उपविभागीय अधिकारी
* महसूल तालुक: बुलढाणा, चिखली, देऊळगाव राजा, मलकापूर, मोताळा, नांदुरा, मेहकर, सिंदखेड राजा, लोणार, खामगाव, शेगाव, जळगाव जामोद, संग्रामपूर

थ्व जिल्लाया मू नगरय् बुलढाणा, देउलगांव राजा, जलगांव (जमोद), खम्गांव, लोनार, मल्कापुर, मेह्कार, नन्दुरा आदि ला।

## राजनीति
थ्व जिल्लाया राजनीतिक प्रतिनिधित्व थ्व कथं दु
* लोकसभा सदस्य:श्री प्रतापराव जाधव(शिवसेना)
* विधानसभा सदस्य	मलकापूर(२१)-चैनसुख मदनलाल संचेती(भाजपा), बुलढाणा(२२)-विजयराज हरिभाऊ शिंदे(शि से), चिखली(२३)-राहुल बोंद्रे(कॉ), सिंदखेड राजा(२४)-डॉ राजेंद्र शिंगणे(रा कॉ), मेहकर(२५)-संजय रायमुलकर(शि से), खामगाव(२६)-दिलीपकुमार सानंदा(कॉ), जळगाव जामोद(२७)-डॉ संजय कुटे(भाजपा)

## तालुका
बुलढाणा जिल्लाया तालुका थ्व कथं दु-
* खामगांव तालुका
*चिखली तालुका
*संग्रामपूर तालुका
*सिंदखेडराजा तालुका
*देउळगांव राजा तालुका
*नांदुरा तालुका
*बुलढाणा तालुका तालुका
*मेहकर तालुका
*मोताळा तालुका
*मलकापूर तालुका
*लोणार तालुका
*जळगाव जामोद तालुका
*शेगांव तालुका

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* महाराष्ट्र
* महाराष्ट्रया जिल्ला

पुचः:महाराष्ट्रया जिल्ला
घाः

thumbnail|घा:

**घाः** (ख्वप भाषिकाय् घः) धयागु मनू यागु म्हय् ह्व: ख:। थुकें हि पिहां वेय:।

## स्वयादिसँ
* उसाँय्

पुचः:उसाँय्
इंदौर जिल्ला

**इंदौर जिल्ला** भारतया मध्य प्रदेश राज्यया छगू जिल्ला ख। थ्व जिल्ला क्वे बियातःगु तहसीलय् विभाजित दु-
* इंदौर तहसील, इंदौर जिल्ला
* महू तहसील, इंदौर जिल्ला
* देपालपुर तहसील, इंदौर जिल्ला
* सांवेर तहसील, इंदौर जिल्ला
* हातोद तहसील, इंदौर जिल्ला

पुचः:मध्य प्रदेश
ठाणे जिल्ला

**ठाणे जिल्ला** भारतया महाराष्ट्र राज्यया छगू जिल्ला ख। थ्व जिल्लाया मू नगर वसाइ, वशिन्द, विरार, वलिभ, अम्बरनाथ, बादलपुर, भिवन्दी, बोइसार, सिंहगढ, हरिश्चन्द्रगढ, चिन्चनी, दहनु, गोखिभरे, जौहर, कल्याण-दोम्बिभली, करिभली, कसरा बुद्रुक, कताई, कत्कार, खोनी, कोफराद, मनोर, मिरा-भयन्दार, मुर्बाद, नाला सोपारा, नवघर-माणिकपुर, नवि मुम्बई आदि ख। थनया मू खुसि उल्हास खुसि, कामवारी खुसि, काळू खुसि, खडवली खुसि, चोरणा खुसि, तानसा खुसि, दहेरजा खुसि, पिंजळ खुसि, पेल्हार खुसि, बारबी खुसि, भातसई खुसि (भातसा खुसि), भारंगी खुसि, भुमरी खुसि, मुरबाडी खुसि, वांदरी खुसि, वारोळी खुसि, वैतरणा खुसि, सूर्या खुसि आदि खः।  

## तालुका
थ्व जिल्लाया तालुका थ्व कथं दु-
* अंबरनाथ तालुका, ठाणे जिल्ला
* भिवंडी तालुका, ठाणे जिल्ला
* डहाणू तालुका, ठाणे जिल्ला
* जव्हार तालुका, ठाणे जिल्ला
* कल्याण तालुका, ठाणे जिल्ला
* मोखाडा तालुका, ठाणे जिल्ला
* मुरबाड तालुका, ठाणे जिल्ला
* पालघर तालुका, ठाणे जिल्ला
* शहापूर तालुका, ठाणे जिल्ला
* तलासरी तालुका, ठाणे जिल्ला
* ठाणे तालुका, ठाणे जिल्ला
* उल्हासनगर तालुका, ठाणे जिल्ला
* वसई तालुका, ठाणे जिल्ला
* विक्रमगड तालुका, ठाणे जिल्ला
* वाडा तालुका, ठाणे जिल्ला

## जनसंख्या
सन् २०११स जनगणना कथं थ्व जिल्लाया तालुका व ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु-

## स्वयादिसँ
* महाराष्ट्र

पुचः:महाराष्ट्र
अंबरनाथ तालुका

**अंबरनाथ तालुका** ठाणे जिल्लाया छगू तालुका ख।

## गां
थ्व तालुकाया गां थ्व कथं दु-
* अंबरनाथ, अंबरनाथ तालुका
* अडिवळी ढोकळी, अंबरनाथ तालुका
* आंभे, अंबरनाथ तालुका
* आंबोशी, अंबरनाथ तालुका
* आंबेशिव बुद्रुक, अंबरनाथ तालुका
* आंबेशिव र्खुद, अंबरनाथ तालुका
* आसोडे, अंबरनाथ तालुका
* आस्नोली, अंबरनाथ तालुका
* आशेळे, अंबरनाथ तालुका
* इंदगाव, अंबरनाथ तालुका
* उंबरोली (चोण ), अंबरनाथ तालुका
* उंबरोळी, अंबरनाथ तालुका
* उसाटणे, अंबरनाथ तालुका
* एरंजाड, अंबरनाथ तालुका
* कोहज खंुटवली, अंबरनाथ तालुका
* करवले, अंबरनाथ तालुका
* काकडवाल, अंबरनाथ तालुका
* काकोळे, अंबरनाथ तालुका
* कासगाव, अंबरनाथ तालुका
* कानसई, अंबरनाथ तालुका
* कान्होर, अंबरनाथ तालुका
* कात्रप, अंबरनाथ तालुका
* कारंद, अंबरनाथ तालुका
* काराव, अंबरनाथ तालुका
* कुंभारर्ली, अंबरनाथ तालुका
* कुडसावरे, अंबरनाथ तालुका
* कुळगांव, अंबरनाथ तालुका
* कुशिवली, अंबरनाथ तालुका
* खरड, अंबरनाथ तालुका
* खरवई, अंबरनाथ तालुका
* खुंटीवली, अंबरनाथ तालुका
* गोरेगाव, अंबरनाथ तालुका
* गोरपे, अंबरनाथ तालुका
* चोण, अंबरनाथ तालुका
* चरगाव, अंबरनाथ तालुका
* चिंचपाडा, अंबरनाथ तालुका
* चिंचवली (चामटोळी), अंबरनाथ तालुका
* चिंचवली (हाजीमलंग), अंबरनाथ तालुका
* चांदप, अंबरनाथ तालुका
* चिखलोली, अंबरनाथ तालुका
* चामटोली, अंबरनाथ तालुका
* चिरड, अंबरनाथ तालुका
* ज्यूवेली, अंबरनाथ तालुका
* जांभळे, अंबरनाथ तालुका
* जांभीळघर, अंबरनाथ तालुका
* जांभिवली, अंबरनाथ तालुका
* जावसई, अंबरनाथ तालुका
* डोणे, अंबरनाथ तालुका
* सोनिवली, अंबरनाथ तालुका
* सोनावळे, अंबरनाथ तालुका
* साई, अंबरनाथ तालुका
* साखरोली, अंबरनाथ तालुका
* सागाव, अंबरनाथ तालुका
* सापे, अंबरनाथ तालुका
* सावरे, अंबरनाथ तालुका
* सावरोली, अंबरनाथ तालुका
* ढोके (आंभे), अंबरनाथ तालुका
* ढोके (दापीवली), अंबरनाथ तालुका
* देवळोली, अंबरनाथ तालुका
* नेवाळी, अंबरनाथ तालुका
* द्वारली, अंबरनाथ तालुका
* नाऱ्हेन, अंबरनाथ तालुका
* ढवळे, अंबरनाथ तालुका
* दहिवली, अंबरनाथ तालुका
* ताण, अंबरनाथ तालुका
* दापीवली, अंबरनाथ तालुका
* बेंडशिल, अंबरनाथ तालुका
* भोज, अंबरनाथ तालुका
* पोसरी, अंबरनाथ तालुका
* बेलवली, अंबरनाथ तालुका
* बदलापूर, अंबरनाथ तालुका
* बोहनोली, अंबरनाथ तालुका
* पिंपळोली, अंबरनाथ तालुका
* पाचोण, अंबरनाथ तालुका
* बाधणवाडी, अंबरनाथ तालुका
* पादीरपाडा, अंबरनाथ तालुका
* भाल, अंबरनाथ तालुका
* पाले, अंबरनाथ तालुका
* पाली, अंबरनाथ तालुका
* बुर्दुल, अंबरनाथ तालुका
* मोरीवली, अंबरनाथ तालुका
* येवे, अंबरनाथ तालुका
* रहाटोली, अंबरनाथ तालुका
* मांगरुळ, अंबरनाथ तालुका
* मांजर्ली, अंबरनाथ तालुका
* माणकीवली, अंबरनाथ तालुका
* माणेरे, अंबरनाथ तालुका
* मुळगाव, अंबरनाथ तालुका
* वडवली, अंबरनाथ तालुका
* वसार, अंबरनाथ तालुका
* शेलारपाडा, अंबरनाथ तालुका
* वराडे, अंबरनाथ तालुका
* वांगणी, अंबरनाथ तालुका
* वाडी, अंबरनाथ तालुका
* शिरगाव, अंबरनाथ तालुका
* शिरवली, अंबरनाथ तालुका
* वालीवली, अंबरनाथ तालुका
* शिळ, अंबरनाथ तालुका

पुचः:ठाणे जिल्ला
चा(बँ)

चा धयागु निगू वा यक्व चा मिनिरल्तयगु मिश्रण ख: गुकय् भ:चा मेटल् अक्साइड् दै।
thumb|200x200px|युरोपमधील जंगलतोड

## बनोट
न्हापां चट्टानत टुक्रय् जुया: ल्वं ज्वी। ल्वंत टुक्रय् जुया: अर्ग: ज्वी। अर्ग: टुक्रय् जुया: फि वा चा ज्वी।

## थी-थी चा
* गेँचा :भुयु चा
* वरियांचा (Alluvial soil)
* फिगःचा (फि ल्वाकज्यागु चा)
* म्ह्य्‌सिचा (म्हासु चा)
* सियुचा (बंथिलेत छ्येलिगु चा)
* गेरुचा
* देचा (तुयुतुयु धाःगु चा)
* ल्हुचा (म्वः ल्हुइत छ्यलिगु चा)

## स्वयादिसँ
* ल्वहँ

पुचः:चा
विकिपिडियाय् स्वपू

विकिपिडियाय् स्वापू धयागु छगू अयौ आख: ख: गुकय् थिचेयातकि मेगु पेजय् दुहां वनी। विकिपिडियाय् झिसं स्वपू नं ते ज्यू। थ्व स्वपू विकिपिडिया दुने नं ज्वी फु, अन्तरभाषा विकिपिडिया व मेमेगु वेबसाइट्स ज्वी फु। स्वापू गथेयना तेगु धकाः स्वय् त:-स्वपू गथेयना: तय् गु
नाङ्गियता

नाङ्गियता धयागु वसः मपुनेगु विचाः वा धर्म खः। 
400px|thumbnail|center
पुचः:विचाः
पुचः:धर्म
नेवाः कासा

नेवाः मनूतेसं न्हापा इमू नेवाः सभ्यतानंनिसें म्हिताः वयाच्वङ्गु कासा नेवाः कासा धाय् थ्याः। 
* झुँइझुँइकासा
* धुँ कासा
* सुप्ला कासा
* ताः कासा
* खें कासा
* अंगू कासा                
* सुलाकासा                        
* तेल कास                         
* घ: कासा                               
* घ्वाईं कासा                        
* थिया कासा                           
* बखुं कासा                        
* तिसा कासा                         
* कानकान पिच्चा कासा

## पिनेया स्वापू
* युत्युबय् नेवाः कासा नाप स्वापू दूगु प्रबेशमान शाक्यया म्ये 

## लिधंसा

पुचः:कासा
मासि

** मासि** धयागु मिसा तेगु ल्युने यागु भाग खः। थ्व ग्वः लाइ। थ्व निगू दै। थुकें मिसापिं फेत्वी।

## स्वयादिसँ
* एनस
* पाचन

पुचः:पाचन प्रणाली
पुचः:एनाटोमी
ब्वनाकुथि

ब्वनाकुथि छगू थय् खः गन मनूत आखः जक्क मखेक व्यवहातरिक ज्ञान व मेमेगु यक्व बांलाः
400px|thumbnail|center|ब्वनाकुथि
गु खँ सेकी।
बज्राचार्य

**बज्राचार्य** नेवा जाति दुनेया छगू उपजाति ख। बज्राचार्य नेवा जाति दुने महायान व बज्रयान बौद्ध धर्मया पुरोहित ज्या पूजा पाठ यायेगु इतिहास व व्यवहार दु। स्वयम्भू, विजेश्वरी, वज्रयोगिनी, जनबहाद्यः बुंगदः आदि चैत्य व देव–देवतापिं वज्रयानी तान्त्रिक विधिद्वारा प्रतिष्ठापित यानातःपिं खः।  जजमानसें बज्राचार्य तय्त गुरुजु गुभाजु धकाः धायेगु याइ । बज्राचार्यतय् मूल वासस्थान यें यल ख्वप स्वनिगः खः तथापिं बज्राचार्यत नेपाल अधिराज्यया विभिन्न जिल्ला व देश–परदेश थ्यंक नं वना च्वंगु दु ।

## लिधंसा

पुचः:नेवाः
इन्टर्नल क्यारोटिड आर्टरी

मानव एनाटोमीइ, इन्टर्नल क्यारोटिड आर्टरीत छ्यँ व गपःया निखें दैगु निगु मू आर्टरी ख। थिपिं कमन क्यारोटिड आर्टरीतयेगु इन्टर्नल व एक्स्टर्नल क्यारोटिडया बायेगु थासं वै व थुमिसं न्ह्यपुयात हि प्रदान याइ।

## वर्गीकरण
तर्मिनोलोजिया एनातोमिकां सन् १९९८स थ्व धमनीयात प्यंगु भागय् उपविभाजित यात: "सर्भाइकल", "पेट्रस", "क्याभर्नस" व "सेरेब्रल"। क्लिनिकल ​​सेटिंगय् धाःसा इन्तर्नल कयारोतिद आर्तरीया विभाजन बाउतिलरं सन्1996स याःगु सिफारिशयात पालना यासें न्हेगु संरचनात्मक क्षेत्रय् बायातःगुदु। बाउतिलर प्रणालीयात आपालं न्यूरोसर्जन, न्युरोरेडियोलोजिस्ट व न्युरोलोजिस्टतेसं थःगु निदानया ज्याय् पालन याइ। थ्व नामकरण पद्धति छगु क्लिनिकल पद्धति ख। थुकिया आधार एन्जियोग्राफिक आर्तरियल रुप व नापंया संरचना ख व इम्ब्रोयोलजिक वर्गीकरण प्रणाली मखु। छगु पुलाँगु नैदानिक ​​वर्गीकरण सन् 1938स फिशरया ज्याय् आधारित दु व साधारणतया प्रयोजनय् वः, मेगु वर्गीकरण भ्रूणशास्त्रीय एनाटोमीइ आधारित दु। 

इन्टर्नल क्यारोतिद धमनीया क्षेत्रत थ्व कथं दु:
* सर्भाइकल खण्ड, या C1, साधारण रुपय् सर्भाइकल भाग समान
* पेट्रस खण्ड, वा C2
* लासेरम खण्ड, वा C3
C2 व C3 सामान्यतया म्हसीकिगु पेट्रस भाग रचना याइ
* क्याभर्नस खण्ड, वा C4, सामान्यतया धाइगु क्याभर्नस भाग नाप लगभग समान
* क्लाइनोइड खण्ड, वा C5.  छुं न्हापाया वर्गीकरणय् म्ह मस्युगु थ्व खण्ड, आम रुपय् क्याभर्नस  भाग व सेरेब्रल वा सुप्राक्लाइनोइड भागया दथुइ ला। 
* अप्थाल्मिक, वा सुप्राक्लिनोइड खण्ड, वा C6
* कम्युनिकेटिंग, वा टर्मिनल खण्ड, वा C7
C6 व  C7 नापं साधारणतया धाइगु सेरेब्रल वा सुप्राक्लिनोइड भाग दयेकी।

इन्टर्नल क्यारोटिड आर्टरीया क्वतःया शाखातेत लुमंकेत: Please Let Children Consume Our Candy (सकल कचाया न्हापांगु आखःया क्रम) धाःगु सूत्र लुमंकिगु या।

## मार्ग
आंतरिक क्यारोतिद धमनी कमन क्यारोतिद धमनीया छगु टर्मिनल शाखा ख, थ्व स्वंगुगु सर्भाइकल भर्तेब्राया स्तर नापं थ्व धमनी व थुकिया अधिक सतही समकक्ष, एक्सटर्नल क्यारोतिद धमनीइ बाइबिले दयावइ।

## कचा
थ्व आर्टरीया कचा थ्व कथं दु-
* सर्भाइकल भाग: कचा मदूगु
* पेत्रस भाग
** क्यारोतिकोत्म्प्यानिक आर्तरी
** तेरिगोइद आर्तरी
* क्याभर्नस भाग
** क्याभर्नस आर्तरी
** हाइपोफाइसियल आर्तरी
** मेनिञ्जियल आर्तरी
* सेरेब्रल भाग
** अप्थाल्मिक आर्तरी
** मिदल सेरेब्रल आर्तरी
** एन्तेरियर सेरेब्रल आर्तरी
** पोस्तेरियर कम्युनिकेतिङ्ग आर्तरी
** एन्तेरियर कोरोइदल आर्तरी

## स्वयादिसँ
* एनाटोमी

पुचः:एनाटोमी
लीलीया तालुका

**** भारतया गुजरात राज्यया अमरेली जिल्लाया छगु तालुका ख। थ्व तालुकाय् प्राथमिक ब्वंकुथि, पंचायतघर, आंगणवाडी, डेरी आदि शैक्षिक, प्रशासनिक व आर्थिक थाय् दु। थ्व तालुकाय् बुंज्या, मजदुरी, पशुपालन आदि ज्या याइपिं मनुत दु। थ्व तालुकाया मू भाषा गुजराती ख। नापं थन हिन्दी नं थुपिं मनुत दु।  

## गां
थ्व तालुकाया गां थ्व कथं दु  -

## स्वयादिसँ
* गुजरात

पुचः:गुजरात
भाय्‌लचं

**भाय्‌लचं** (बाय् व्याकरण) धयागु भाय्‌ स्यनीगु, बांलाक च्वयेगु व न्ववायेगु लँपु क्यनीगु शास्त्र ख। थुकिलि छुं नं भाय्या आखः, खँग्वः, खँपु, खँत्वाः आदियात छ्यलेगु नियमत दै। भास शुद्धरूपं च्वयेगु व ब्वनेगु पहःयात व्याकरण शास्त्र धाइ। भाय्‌लचंया मू स्वंगु कचा दु  
* सःग्वः 
* खँग्वः 
* खँपु 

## सःग्वः

सःग्वः कचायात फोनिम (Phoneme) नं धाइ। थुकि दुने थीथी सःपुचः दुथ्याः। सःग्वः धाःगु भाषा विज्ञान (Linguistics) य् छगू भाय्‌या दकलय् चिधंगु सःया एकाइ खः, गुकिं छगू खँग्वःयात मेगु खँग्वलं भिन्न यायेत ग्वहालि याइ। थःम्हं छगू सःग्वःया छुं अर्थ दइमखु, तर थुकिं खँग्वःया अर्थ दयेकेत ग्वहालि याइ। नेपालभासय् छ्यलीगु सःग्वलय् माआखः, बाआखः, बागःआखः, चिनाआखः, मिलाफुति, सिह्नफुति, लिफुति आदि दुथ्याः।

## खँग्वः
भाषाया आधारभूत खँल्हाइगु अर्थ दूगु सःपुचःयात खँग्वः धाइ। भाषाविज्ञानय् खँग्वःया ताजि, रुप, दयेकेगु ज्या, उत्पत्ति, अर्थ आदि थीथी विषय सीकेगु थीथी ख्यः दु। 

साधारन खँग्वःया ताजि थथे दु:
### नां

छुं नं चिजयातः सीकेतः छ्यलीगु खँग्वः **नां** खः।
### मंकाःनां

नां खँग्वःया पलेसा छ्यलीगु खँग्वः हे मंकाःनां खः।
### ब्वाय्‌सु

नां व मंकाःनांया लू थुइकाः व गथे खः धकाः सीकेगु खँग्वः ब्वाय्‌सु खः।
### यासु

नां व मंकाःनामं याइगु ज्यायातः थुइकेगु खँग्वः हे यासु खः। यासुया थीथी प्रकार दयेफु, दसु-बायासु (Auxillary verb)।
### अव्यय

### लितँसा

### खँपु

## भाय्‌लचं चिं
* त्या (व्याकरण) (।) **त्या** वा **पूर्णविराम** लिपिया छगू चिं ख। थ्व चिंयात वाक्य सिधःगु जनाउ यायेत छ्येलि।
* बात्याकः (;)
* लिफुति (ः)

## लिधंसा

पुचः:भाय्‌लचं
एक्जियम

**एक्जियम** छगु तर्कया  ख गुकियात समस्याया चर्चाया दुने प्रमाणित याइमखु। 
# अभिव्यक्त खँ स्पष्ट रूपय् खनेफैगु जुइफु। थन्यागु एक्जियमया छगु दसु विरोधाभासया सिद्धान्त ख, गुकिलिं धाइ कि छगु अभिव्यक्त व उकिया विपरीत निगु हे छकलं छगु हे थासय् पाय्छि जुइ फैमखु।
# अभिव्यक्त भौतिक विधानय् आधारित जु व अपुइकः हे खने दु। थुकिया छगु दसु न्युटनया गतिया नियमत ख 
# चर्चाया शुरुआतय् ब्युगु छ्गु तार्किक प्रस्ताव। थ्व *एक्जियम* या आधुनिक परिभाषा ख।

एक्जियमं मेमेगु थ्योरम पिकायेत तर्क छ्यलेफइ। 

## युक्लिडया एक्जियमत
युक्लिड अलेक्जेन्द्रियाया छम्ह यवन गणितज्ञ ख। 300इपू आसपास, वय्कलं एक्जियमया छगु धलः दयेकादिल:
# निगु ल्या नितां हे स्वंगुगु ल्या समान जुसा इपिं छगु हे ल्या ख। 
# यदि ए व बी निगु ल्या छगु हे समान व सी व डी नं समान जुसा ए + सी व बी + डी समान जुइ। 
# यदि ए व बी निगु समान ल्या जुसा व सी व डी नं निता समान ल्या जुसा ए-सी व बी-डी समान जुइ। 
# निगु आकारं समान स्पेस काःसा निगु आकार समान ख। 
# यदि छ्गु ल्यायात 1 स्वया अप्वगु ल्याखं विभाजित याःसा भागफल (परिणाम) मूल संख्याया तुलनाय् महो जुइ। 
## समान अवधारणात
दार्शनिकतयेसं पारादाइम वा थेअलोजियनतयेसं डग्माया खँ ल्हाइबिले इमिगु मतलब समान जुइ।

पुचः:गणित
वेस्त भर्जिनिया

**यःता भर्जिनिया** संयुक्त राज्य अमेरिकाया छगु राज्य ख। थुकिया राजधानी व दकले तःधंगु नगर चार्ल्सटन ख। थुकिया नांयात आपालं संक्षिप्तय् **डब्ल्यू Va.** वा **WV** जक्क च्वैगु या।

यःता भर्जिनिया पेंसिल्वेनिया द्वारा उत्तरय्, ओहायो द्वारा उत्तर व पश्चिमय्, केंटकीद्वारा पश्चिम, उत्तर व पूर्वय् मेरील्याण्ड व वर्जीनिया द्वारा पूर्व और दक्षिण में सीमांकृत दु। ओहायो व पोटोम्याक खुसिं थ्व राज्यया सीमा दयेकी। 

## राज्यत्व
यःता भर्जिनिया 1863स छगु राज्य जुल।
यःता भर्जिनिया न्हापा भर्जिनियाया छ्गु भाग जुयाच्वन। अमेरिकी गृह युद्ध,या शुरुआतय् भर्जिनिया व अन्य दक्षिणी राज्यतयेसं संयुक्त राज्य अमेरिकां पृथक जुयावन गुकिया अर्थ थ्व राज्यतयेसं अमेरिकाया भाग मजुइगु निर्णय यात। राज्यया पश्चिमी क्षेत्रया मनुतयेत राज्यया पृथकताया निर्णय नापं राज्यया मेमेगु मामिलाय् इमिगु सिक्क म्हो प्रभाव दुगु अनुभव यात। इमिसं भर्जिनियां बाया थःगु हे राज्य, यःता भर्जिनिया पलिस्था यात। हताः धुंका, संयुक्त राज्य अमेरिका हानं छधि जुल तर यःता भर्जिनिया धाःसा भर्जिनियानाप एकिकरण मजुल।

## भूगोल
यःता भर्जिनियायात आपालं "पर्वतीय राज्य" धैगु या छाय् धाःसा थ्व राज्य पूर्ण रुपय् एपेलेचियन पर्वत शृंखलाय् ला व राज्यय् यक्व गुँ व च्वापुगुँ दु। राज्यया दकले तज्जागु गुं Spruce Knob ख गुकि समुद्र स्तर स्वया 4863 फीट च्वे ला। थ्व राज्यय् ओहायो, पोटोम्याक, कानाह्वा, व Monongahela सहित यक्व खुसि दु। 

## मेमेगु पौ
* यःता भर्जिनियाया कलेज व विश्वविद्यालयत 
* यःता भर्जिनियाया काउन्टीतयेगु धलः

## लिधंसा

पुचः:यःता भर्जिनिया
लिन त्सेशु

लिन त्सेशु (वा ज़ेशु, अंग्रेजीइ  Lin Zexu) छम्ह चिनिया अधिकारी व  सेनापति ख। वय्कलं दक्षिण-पूर्वी चीनया  अफिम हताःय् छगु  महत्वपूर्ण चिनिया पक्ष तयादिल। वय्कलं यक्व टन अफिम समुद्रय् वांछ्वया दिल। अथेसां सामरिक विजय मदूगुलिं वय्कयात उत्तर-पश्चिम चीन (मध्य एशिया)या शिंशियांगय् पदस्थापित यानाबिल गुकियात व इले बहिर्वास थें कायेगु या। सन् 1850स वय्कः मदयादिल। थौं वय्कःयात चिनिया नायःया रुपय् कायेगु या।

पुचः:अफिम हताः
हिमाचल प्रदेशया अनुसूचित जातितयेगु धलः

हिमाचल प्रदेशया अनुसूचित जाति थ्व कथं दु -

## लिधंसा

पुचः:हिमाचल प्रदेश
साहिबगंज जिल्ला

**साहिबगञ्ज** भारतया झारखण्ड राज्यया छगु जिल्ला ख।

## लिधँसा

पुचः:झारखण्ड
साहिबगञ्ज जिल्लाया ब्याङ्कतयेगु धलः

साहिबगञ्ज जिल्लाया ब्याङ्क थ्व कथं दु 

## लिधंसा

पुचः:झारखण्ड
नाशिक जिल्ला

**नाशिक जिल्ला** भारतया महाराष्ट्र राज्यया छगु जिल्ला ख।

## सामान्य विवरण
थ्व जिल्लाया विवरण थ्व कथं दु -

## पर्यटकीय स्थल
थ्व जिल्लाया पर्यटकीय थाय् थ्व कथं दु-

## तालुका
नाशिक जिल्लाया तालुका थ्व कथं दु-
### नाशिक उपविभाग
* नाशिक तालुका 
### मालेगाव उपविभाग
* मालेगाव तालुका
*चांदवड तालुका
### निफाड उपविभाग
* निफाड तालुका
*सिन्नर तालुका
### कळवण उपविभाग
* सुरगाणा तालुका
*कळवण तालुका
### त्र्यंबकेश्वर उपविभाग
* इगतपुरी तालुका
*त्र्यंबकेश्वर तालुका
### दिंडोरी उपविभाग
* पेठ तालुका
*दिंडोरी तालुका
### येवला उपविभाग
* नांदगाव तालुका
*येवला तालुका
### सटाणा उपविभाग
* सटाणा तालुका
*देवळा तालुका

## जनसंख्या
सन् २०११स जनगणना कथं थ्व जिल्लाया तालुका व ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु-

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* महाराष्ट्र
* महाराष्ट्रया जिल्ला

पुचः:महाराष्ट्रया जिल्ला
गुप्तकालीन कला

गुप्त कलाया विकास भारतय् गुप्त साम्राज्यया शासनकालय्   (२०० निसे ३२५ ईस्वीइ) जुल। थ्व कालया वास्तुकृतिइ देगः निर्माणया ऐतिहासिक महत्त्व दु। यक्व ल्याखँलय् मूर्तित व देगःतयेगु निर्माणं आकार काःगु थ्व कलाया विकासय् थीथी मौलिक तत्व खनेदु गुकिया विशेषता थ्व दुकि थन अप्पाया थासय् लोहँ छ्यलातःगु दु।  थ्व कालया वास्तुकलायात न्हेगु भागय् बायेछिं- लायेकु, आवासीय छेँ, गुफा, देगः, स्तूप, विहार व स्तम्भ।

चिनिया यात्री फाह्यान नं थःगु विवरणय् गुप्त जुजुतयेगु लायेकुया यक्व   प्रशंसा याःगु दु। थ्व इया छेँय् यक्व क्वथा, दालान व क्यबः दु। कःसिइ वनेयात स्वहाने दै गुकियात सोपान धाइगु या। जःया निंतिं रोशनदान दयेकिगु या गुकियात वातायन धाइ। गुप्तकालय् ब्राह्मण धर्मया प्राचीनतम गुहा देगः निर्मित जुल। थ्व भिलसा(मध्यप्रदेश)या नापं उदयगिरिया गुंइ ला। थ्व गुफात चट्टानतयेत चाना दयेकातःगु ख। उदयगिरि अतिरिक्त अजन्ता, एलोरा, औरंगाबाद व बाघया छुं गुफात गुप्तकालीन ख। थ्व कालय् देगःया निर्माण तज्जागु चबूतरय जु। न्हापा देगःया छत समथल जुसां लिपा शिखरतयेगु निर्माण जुल। देगःय् सिंह मुख, पुष्पपत्र, गंगायमुनाया मूर्तित आदिया कारणं देगल़े अद्भुत आकर्षण दै। 

गुप्तकालय् मूर्तिकलाया मू केन्द्र मथुरा, सारनाथ व  पाटिलपुत्र ख। गुप्तकालीन मूर्तिकलाया विशेषता थ्व दु कि अबलेया मूर्तिइ भद्रता व  शालीनता, सरलता, आध्यात्मिक भावतयेगु अभिव्यक्ति, अनुपातशीलता आदि गुण दु। थ्व कालय् भारतीय कलाकारतयेसं थःगु छ्गु विशिष्ट मौलिक व  राष्ट्रीय शैलीया सृजन यात, गुकिलि मूर्तिया आकार गात, केशराशि, लाग्वारा, ख्वाःया बनावट, प्रभामण्डल, मुद्रा, स्वाभाविकता आदि तत्त्वतयेत ध्यानय् तया मूर्तिया निर्माण जुइ।  थ्व भारतया राष्ट्रीय शैली जुयाच्वन। थ्व कालय् निर्मित बुद्ध-मूर्तिइ न्यागु मुद्रात दु- १. ध्यान मुद्रा २. भूमिस्पर्श मुद्रा ३. अभय मुद्रा ४. वरद मुद्रा ५. धर्मचक्र मुद्रा। गुप्तकाल भारतीय चित्रकलाया  स्वर्ण युग ख। कालिदासया रचनाय् चित्रकलाया विषयय् यक्व प्रसंग दु। मेघदूतय् यक्ष-पत्नी द्वारा यक्षया भावगम्य किपाया उल्लेख दु। 

## कला दीर्घा

File:Indischer Maler des 6. Jahrhunderts 001.jpg
File:ChandraguptaIIOnHorse.jpg
File:KumaraguptaFightingLion.jpg
File:SamudraguptaCoin.jpg


## लिधंसा
रोइता, भाभर तालुका

**रोइता (ता. ** **भाभर)**  भारत देय्या पश्चिम भागय् दूगु गुजरात राज्यया उत्तर भागय् दूगु बनासकांठा जिल्लाय् दूगु सकल  १२ (सानसि) तालुकाय् छगु  भाभर तालुकाय् दूगु छ्गु महत्त्वपूर्ण गां ख। रोइता गांया मनुतयेगु मू लजगा बुँज्या, बुँमजदूरी व  पशुपालन ख। थ्व गांम्य् आपालं छो, जीरा, सौंफ, बाजरा, कपाय्,  क्यास्टर, अल्फाल्फा व मेमेगु ल्वसा फसलया बुँज्या याइ। थ्व गांम्य् प्राथमिक शाखा, पंचायत छेँ, आंगणवाडी व दुरुया डेरी थेंन्यागु  सहुलियत उपलब्ध दु। 

पुचः:गुजरातया गां
पुचः:भाभर तालुका
छलवांटा

**छलवांटा** भारत देय्या पश्चिम भागय् दूगु गुजरात राज्यया मध्य भागय् दूगु वडोदरा जिल्लाय् दूगु सकल  १२ (सानसि) तालुकाय् छगु नसवाडी तालुकाय् दूगु छ्गु महत्त्वपूर्ण गां ख। रोइता गांया मनुतयेगु मू लजगा बुँज्या, बुँमजदूरी व  पशुपालन ख। थ्व गांय् मुख्यतः कःनि,  रहर कें व ल्वसाया फसलया बुँज्या याना वैच्वंगु दु।  थ्व गांम्य् प्राथमिक शाखा, पंचायत छेँ, आंगणवाडी व दुरुया डेरी थेंन्यागु  सहुलियत उपलब्ध दु। 

थ्व गांम्य् मुख्यतः आदिवासी मनु बसोबास याना च्वंगु दु।

पुचः:गुजरातया गां
पुचः:नसवाडी तालुका
चरण पीपळी, बगसरा तालुका

**चरण पीपळी (ता. ** **बगसरा)**  भारत देय्या पश्चिम भागय् दूगु गुजरात राज्यया सौराष्ट्र क्षेत्रय् दूगु अमरेली जिल्लाय् दूगु सकल ११ (साछि) तालुकाय् छगु बगसरा तालुकाय् दूगु छ्गु महत्त्वपूर्ण गां ख। चरण पीपळी गांया मनुतयेगु मू लजगा बुँज्या, बुँमजदूरी न्या लायेगु व पशुपालन ख। थ्व गांम्य् मुख्यतः छो, जीरा, बरां, तल, बाजरा, चना, कपाय्,  क्यास्टर, अल्फाल्फा व मेमेगु ल्वसाया फसलया बुँज्या याना वया च्वंगु दु। थ्व गांम्य् प्राथमिक शाखा, पंचायत छेँ, आंगणवाडी व दुरुया डेरी थेंन्यागु सहुलियत उपलब्ध दु। 
 
पुचः:गुजरातया गां 
पुचः:सौराष्ट्र
बागलकोट जिल्ला

**बागलकोट** कर्नाटकया छगु जिल्ला ख। थ्व जिल्लाया केन्द्र बागलकोट ख। थ्व जिल्ला उत्तर कर्नाटकय् बेळगावि, गदग,कोप्पळ, रायचूरु व बिजापुर नापं ला।  सन् १९९७स भारतया ५०गु स्वातंत्र्योत्सव जयन्तिइ कर्नाटक सरकारं आर्‌डि ४२ ऎल्आर्‌डि ८७ भाग ३ निर्देश द्वारा पलिस्था जुल। ऐतिहासिक रुपय् बागलकोट जिल्ला चालुक्यतयेगु अधीनय् ला। बादामि, ऐहॊळॆ, पट्टदकल्लु, कूडलसंगमगळु थनया अत्यंत मू पर्यटन स्थल ख। 
थन घटप्रभा, मलप्रभा, व कृष्णा खुसित बाहावः।

## तालुका

M.Corp= Municipal Corporation
C.M.C= City Municipal Corporation
T.M.C= Town Municipal Corporation
T.P= Town Panchayat

## जनसंख्या
सन् २०११स जनगणना कथं थ्व जिल्लाया तालुका व ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु-

## स्वयादिसँ
* कर्नाटक

पुचः:कर्नाटक
पुचः:कर्नाटकया जिल्ला
जमखंडि तालुका

**** भारतया दक्षिणी राज्य कर्नाटकया बेलगावि विभागया बागलकोट जिल्लाया छगु तालुका ख। थ्व तालुकाया मू ज्या बुंज्या, बनय्‌ज्या आदि ख। थ्व तालुकाय् द्रविड भाषा परिवारया कन्नड भाषा छ्यलिगु या। नापं, थन मेमेगु भाय्‌ ल्हाइपिं मनुत नं दु। 

## विभाजन
थ्व तालुकायात थ्व कथं विभाजित यानातःगु दु-

* जमखंडि होबळि	
* सावळगि होबळि	
* तेरदाळ होबळि

## जमखंडि होबळि

## सावळगि होबळि

## तेरदाळ होबळि

## स्वयादिसँ
* बागलकोट जिल्ला
* कर्नाटक
* कर्नाटकया तालुकातेगु धलः

पुचः:कर्नाटकया तालुका
पुचः:बागलकोट जिल्ला
पुचः:कर्नाटक
बेलगांव जिल्ला

**बेलगांव जिल्ला** कर्नाटकया उत्तरी भागया छगू जिल्ला ख।

## मण्डल
थ्व जिल्लाया तालुका वा मण्डल थ्व कथं दु-
* चिक्कोडि मण्डल
* अथणि मण्डल
* रायबाग मण्डल
* गोकाक मण्डल
* हुक्केरि मण्डल
* बेळगावि मण्डल
* खानापूर मण्डल
* सवदत्ति मण्डल
* बैलहोंगल मण्डल
* रामदुर्ग मण्डल
* कित्तूर मण्डल
* निप्पाणि मण्डल

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* कर्नाटक
* कर्नाटकया जिल्ला
* भारतया जिल्ला

पुचः:कर्नाटक
पुचः:भारतया जिल्ला
पुचः:भारतया प्रशासनिक विभाजन
पुचः:कर्नाटकया जिल्ला
पुचः:
अथणि मण्डल

**** भारतया दक्षिणी राज्य कर्नाटकया बेलगावि विभागया बेलगांव जिल्लाया छगु तालुका ख। थ्व तालुकाया मू ज्या बुंज्या, बनय्‌ज्या आदि ख। थ्व तालुकाय् द्रविड भाषा परिवारया कन्नड भाषा छ्यलिगु या। नापं, थन मेमेगु भाय्‌ ल्हाइपिं मनुत नं दु। 

## विभाजन
थ्व तालुकायात प्रशासनया निंतिं क्वय् बियातःगु होबळिइ विभाजित यानातःगु दु-* कागवाड	
* अनंतपूर	
* तॆलसंग	
* अथणि

## कागवाड

## अनंतपूर

## तॆलसंग

## अथणि
नस्तिक छगोल दिं

नस्तिक छगोल दिं धयागु नास्तिकतेगु छगोल जुइगु दिं खः।
भुजिंम्व: लिपि

भुंजिम्वः लिपि नेपालभाषाया छगू लिपि ख। थ्व नेपाललिपिया दकलय् पुलांगु लिपि ख। थ्व नेपाललिपिया दकलय् अप्व छ्यलातःगु लिपिइ छता लिपि ख।  थ्व लिपियात नेपालभाषा नापं संस्कृत भाय् च्वयेत नं छ्यलिगु या। 

## नां

भुजिंम्वः लिपिया नां पुलां भाय्या खँग्वः "भुजिंम्वल" नं बुयावःगु खँग्वः ख। भुजिंम्वल निता खँग्वः, "भुजिं" व मोल (वा छ्यं) स्वाना दयावःगु खँग्व ख। थ्व आखःया छ्यं ध्वः मजुसें चाक्ला थें च्वं। नेपालभाषाया यक्व मेमेगु लिपिया नां थें थ्व लिपिया नां नं थुकिया छ्यंया नामं तःगु दु। 

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* नेपाः भाय्

पुचः:नेपाः भाय्‌या लिपित
पुचः:लिपि
गुप्त लिपि

**गुप्त लिपि** भारतीय महाद्विपया छगू प्राचीन लिपि ख। थ्व लिपि गुप्त साम्राज्यया ईलय् प्रचलित जूगु खनेदु। थ्व लिपि मूलरुपं संस्कृत भाय् च्वयेत छ्यलातःगु खनेदु। थ्व लिपिं नेपाललिपि बुयावःगु ख। 
## आखः

## स्वयादिसँ
* नेपाललिपि

पुचः:लिपि
पुचः:नेपाललिपि
कुंम्व: लिपि

कुंम्वः लिपि छता लिपि खः ।

## स्वयादिसँ
* नेपाः भाय्

पुचः:नेपाः भाय्‌या लिपित
पुचः:लिपि
लितुम्व: लिपि

लितुम्वः लिपि छता लिपि खः ।

## स्वयादिसँ
* नेपाः भाय्

पुचः:नेपाः भाय्‌या लिपित
पुचः:लिपि
हम्पी

**हम्पी**  मध्यकालीन हिन्दू राज्य विजयनगर साम्राज्यया राजधानी ख। तुंगभद्रा खुसिया सिथय् स्थित थ्व नगर आ हम्पी (*पम्पा* नं पिहां वःगु) नामं म्हस्यु व आ केवल खंडहरतयेगु रूपय् जक्क अवशेष दु। थुकियात स्वयेबिले प्रतीत जुइ कि न्हापाया इले थन छ्गु समृद्धशाली लहना दयाच्वं। भारतया कर्नाटक राज्यय् स्थित थ्व नगर युनेस्को द्वारा हलिं सम्पदा थाय्या धलखे तयातःगु दु।  दंय्-दच्छि थन द्व्लंद्व ल्याखँय् पर्यटक व तीर्थ यात्री वै। हम्पीया विशाल फैलाव गोल चट्टानतयेगु टीलय् विस्तृत दु। स्वनिगः व टीलतयेगु दथुइ न्यास स्वया अप्व स्मारक चिं दु। थुकिली देगः, लाय्कू, तहख़ाना, जल-खंडहर, पुलां बजाः, शाही मण्डप, गढ, राजकोष  आदि असंख्य भवन दु।

हम्पीइ विठाला देगः परिसर नि:संदेह दकले बाँलाःगु स्मारकय् छ्गु ख।     थुकिया मू हलय् दूगु ५६ स्तम्भतयेत ल्हातं थाय्बिले उकिलिं संगीत लहर पिहां वै। आया पूर्वी भागय् नांजाःगु शिला-रथ दु गुकि न्हापा धात्थें हे लोंहया घःचालं सं। हम्पीइ थन्यागु यक्व आश्चर्य दु। दसुया कथं थनया जुजुतयेत अनाज, लुं व तकाय् लहिना उकियात गरीब मनुतयेत बीगु या।  लानितयेगु निंतिं दयेकातःगु स्नानागार थीथी कलां सुसज्जित जु। थ्व बाहेक कमल महल व जनानखाना नं थन्याःगु आश्चयय् ला। छ्गु बांलाःगु  नित्जाःगु थाय् गुकिया लं  ज्योमेट्रिक ढँगं दयेकातःगु दु  व जः व फे हयेत स्वाँया हः थें याना दयेकातःगु दु। थनया किसिछेंया ध्वखा व गुम्बज आर्कुयट जु व नगरया शाही ध्वखाय् हजारा राम देगः दु।

## किपा पुचः

File:Karnataka Hampi IMG 0844.jpg|तापाक्कं खनिगु दृश्य   
File:Karnataka Hampi IMG 0817.jpg|ध्वखा
File:Karnataka Hampi IMG 0727.jpg|नगरया दृश्य
File:Karnataka Hampi IMG 0730.jpg|देगः 
File:View of dilapidated main mantapa at the Vitthala templein Hampi.jpg|संगीतमय स्तम्भ दूगु विट्ठल देगः 
File:Hampi-Old-And-New.jpg|हम्पीया दृश्य
File:Hampi1.jpg|हम्पी


## लिधंसा

## पिनेया स्वापू
*आस्था व ऐतिहासिक पवित्रता (के विक्रम सिंह)
* हम्पीया किपा
* विजयनगर मानकिपा परियोजना (अंग्रेजीइ)
*  हम्पी- कर्नाटक राज्य पर्यटन
* 	विजयनगर-कला व स्थापत्य

पुचः:कर्नाटक
पुचः:कर्नाटकया नगर
विजापुर जिल्ला

**** भारतया दक्षिणी राज्य कर्नाटकया बेलगावि विभागया छगु जिल्ला ख। थ्व तालुकाया मू ज्या बुंज्या, बनय्‌ज्या आदि ख। थ्व तालुकाय् द्रविड भाषा परिवारया कन्नड भाषा छ्यलिगु या। नापं, थन मेमेगु भाय्‌ ल्हाइपिं मनुत नं दु। 

## विभाजन
थ्व जिल्ला क्वय् बियातःगु मण्डलय् विभाजित दु-

M.Corp= Municipal Corporation
C.M.C= City Municipal Corporation
T.M.C= Town Municipal Corporation
T.P= Town Panchayat

## जनसंख्या
सन् २०११स जनगणना कथं थ्व जिल्लाया तालुका व ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु-

## स्वयादिसँ
* कर्नाटक
* कर्नाटकया जिल्ला
* भारतया जिल्ला

पुचः:कर्नाटक
पुचः:भारतया जिल्ला
पुचः:भारतया प्रशासनिक विभाजन
पुचः:कर्नाटकया जिल्ला
पुचः:
कामसुत्र

कामसुत्र धयागु छगू संस्कृत खँग्वः खः। थ्व हिन्दू धर्मयागु परम्परागत यौन भावना दूगु किपा खः।
200px|thumbnail|right|कामसुत्र
बंगलादेशया निर्वाचन क्षेत्रतयेगु धलः

बंगलादेशया निर्वाचन क्षेत्रतयेगु धलः

## लिधंसा

पुचः:बंगलादेश
हरिशंकर रञ्जितकार

**हरिशंकर रञ्जितकार** नेपालभाषाया छम्ह नांजाम्ह साहित्यकार ख। वय्‌कःया सफू नेपालभाषाया एमएय् पाठ्यसफूया कथं छ्यलिगु या।

## स्वयादिसँ
* नेपालभाषा

पुचः:नेपालभाषा
लिम्बू भाषा

लिम्बू भाषा नेपाःया छगू मू भाषा ख। थ्व भाषा सिक्किम व दार्जिलिङय् नं ल्हाइगु या।

## लिम्बू भाषाया छुं खँग्वः

## स्वयादिसँ
* लिम्बू

पुचः:नेपाःया भाषा
दन्तेवाडा जिल्ला

छत्तीसगढया छगू जिल्ला।

## तहसील
* दन्तेवाडा तहसील, दन्तेवाडा जिल्ला
* भोपालपट्नम तहसील, दन्तेवाडा जिल्ला
* बीजापुर तहसील, दन्तेवाडा जिल्ला
* कोन्टा तहसील, दन्तेवाडा जिल्ला

## जनसंख्या
सन् २०११स जूगु जनगणना कथं थ्व जिल्लाया उपजिल्ला (तहसील) व ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु-

## स्वयादिसँ
* छत्तीसगढ

पुचः:छत्तीसगढ
पुचः:छत्तीसगढया जिल्ला
स्वयेगु

मिखाय् छुं वस्तु हैगु अवस्थायात स्वयेगु धाइ।

## स्वयादिसँ
* मिखा

पुचः:मिखा
तापाः

नापं मदूगु वस्तु वा अवस्थायात तापाः धाइ।

## दसू
* तापाः पूर्व
* तापाः पूर्वी गणतन्त्र, रुसया छगू गणतन्त्र 

## स्वयादिसँ
* हाकः
* मिटर

पुचः:खँग्वः
माकः

**माकः** छगू प्रकारया स्तनधारी प्राणी ख।

## स्वयादिसँ
* प्राणी

पुचः:प्राणी
बखुं

**बखुं** वा **बःखुं** छजाति झंगः ख। बःचा हाकःगु खुं जातया झंगः जूगुलिं थ्व प्राणीयात बखुं धाःगु ख। 

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* खुं
* झंगः

पुचः:झंगः
बाजं

संगीत पिकाइगु यन्त्रयात बाजं धाइ।

## बाजंतेगु धलः
* कँय्‌पि
* भुस्या
* खिं व पर्कसन बाजं
** क्वताः
** खिं (क्वंचाखिं वा बागःखिं, द्यःखिं, मगखिं, लालाखिं वा मूगु खिं वा घःखिं, पँय्‌ताखिं आदि थीथी कथंया खिं दु) 
*** लालाखिं (वा मूगु खिं वा घःखिं) धाःगु मू खिं ख
*** द्यःखिं (मूगुबाजं) छगू मू बाजं (lead instrument) खः
*** मगःखिंयात खँय् भासय् मादल नं धाइगु या
*** क्वंचाखिं वा बागःखिं धाःगु छप्वाः जक्क म्हुतु दूगु खिं ख
*** पँय्‌ताखिं (वा पस्ताःखिं वा क्वताःखिं) धाःगु पँय्‌ता नापं थाइगु छगः बाजं, निगः बाजं पेपुकातःगु, निखें थायेज्युगु बाजं ख। {{नेशको))
** ख्यालंबाजं
** धिमय्
** ड्रम
** नगारा
** पश्छिमा
** पँय्‌ताःखिं
* तार बाजं
** गितार
** सितार
** अर्हु
** पिपा
** वीणा
** बेला
** बान्जो
* फय्‌ बाजं
** बांसुरि
** पियांचा (पिवां)
** पँय्‌ता: 
** ट्रम्पेट

## लिधंसा

## स्वयादिसँ
* संगीत

पुचः:बाजं
न्येताः

**न्येताः** मनुया ख्वाया मिखाया क्वे जाइगोम्याटिक क्वेंया न्ह्यःनेया भाग ख।

## स्वयादिसँ
* एनाटोमी

पुचः:एनाटोमी
ताःचा

तालं चायेकिगु वस्तुयात ताःचा धाइ। 

## स्वयादिसँ
* तालं

पुचः:ताःचा
धिर्मेय्

**धिर्मेय् ** बाय् **गैंरा** छगू प्रकारया पेपांचू ख।  सामान्यतया धिर्मेय् राइनोसेरोटिडे परिवारया अड-टोड उंगुलेट (पेरिसोडेक्टाइल)या न्यागु दयाच्वंगु प्रजाति (वा यक्व विलुप्त प्रजाति) मध्ये छुं नं छम्ह दुजः ख। थ्व नां सुपरफ्यामिलि राइनोसेरोटोइडियाया गुगुं नं विलुप्त प्रजातिया दुजःयात म्हसीकेत छ्यलेछिं। आःया ईलय् दयाच्वंगु निगु प्रजाति अफ्रिकाया मूलवासी ख धाःसा स्वंगु दक्षिण व दक्षिणपूर्वी एसियाया मूलवासी ख।

## स्वयादिसँ
* प्राणी

पुचः:प्राणी
एञ्जियोग्राफी

**एञ्जियोग्राफी**  (अंग्रेजी: Angiography) हि धोंया धमनी व शिरातयेगु छ्गु प्रकारया एक्सरे थें न्यागु चिकित्सकीय अध्ययन ख गुकिया छ्यला नुगः ल्वे , जलासें  संक्रमण, ट्यूमर व ब्लड क्लाट थाइगु आदिया जाँचया निंतिं याइ।  एञ्जियोग्राफीइ रेदियोएक्तिभ तत्वया डाई छ्यलि व हिधों एक्स रे द्वारा स्वेगु जुइ।  **डिजिटल सबस्ट्रेक्शन एञ्जियोग्राफी**  नांया न्हुगु प्रविधिइ कम्प्युटरं धमनितयेगु पृष्ठभूमियात मखंका बि व किपा यच्चुसे च्वनि। थ्व प्रविधि हिधोंय अवरोध जुइगु अवस्थाय् छ्यली।  थुकिलीं नुगःया धमनीइ हि मवंगु व चिप्वा जूगु खँ छकलं सीदै।  एंजियोग्राफी धुंका ल्वचं काःगु धमनीतयेत एंजियोप्लास्टीद्वारा चायेकिगु जुइ। 

थ्व उपचार धुंका ल्वमिया नुगलय् हि मथ्यंगु लाधीइ हिया बाहा थ्यनी व मनुयात आराम जुइ। नापं, हृदयाघातया सम्भावना नं म्हो जुइ। एंजियोग्राफी निगु ग्रीक खँग्वः ‘एंजियॉन’ वा वाहिका व  ‘ग्रेफियन’ वा रिकॉर्ड यायेगु स्वाना दयावःगु खँग्वः ख। थ्व प्रविधि सन् १९२७स दकले न्हापां पोर्चुगिज फिजीशियन व न्यूरोलॉजिस्ट इगास मोनिज नं लुइकुगु ख। इगास मोनिजयात सन् १९४९स थ्व उल्लेखनीय ज्याया निंतिं  नोबेल सिरपा नं सम्मानित याःगु जुल।
## एंजियोग्राफीया प्रकार

एंजियोग्राफी यक्व प्रकारया जुइ। थुकिया छुं प्रकार थ्व कथं दु: 
* सेरेब्रेल एंजियोग्राफीइ हिया क्लत व मस्तिष्क सम्बन्धी समस्यातयेगु बारेय् सीकिगु जुइ।
* एंजियोग्राफीया ग्वहालिं सोंय् हिया प्रवाहया आकलनयायेगु कुतः यायेछिं।
* फ्लोरोसीन एंजियोग्राफीया छ्यला मिखाया रेटिनानाप स्वापू दुगु समस्यातयेगु उपचार यायेत जुइ।
* थ्व नापं किडनी व कोरोनरी आदिया नं एंजियोग्राफी याइ।
* खम्पा नापं ल्हातं दाइ छ्वया नं एंजियोग्राफी यायेछिं।

## एंजियोग्राफी यायेगु प्रक्रिया

लोकल एनेस्थीसिया बिया ल्वमिया खम्पां क्याथेटर व तार तया वया धमनीइ वःगु अवरोधतयेगु एंजियोग्राफी याइ। थुकिलीं अवरोध गन व गपाय्ह्रों धका सीदै। एंजियोग्राफी नापं दैगु मॉनीटरय् स्वस्वं अवरोधयात **बलुन**  तया चायेकिगु जुइ। सामान्यतया एंजियोग्राफी खम्पानं याइगु जुइ। थुकियात **फेमोरल एंजियोग्राफी**  धाइ। थुकिलि ल्वमियात 6 निसें 12 घौ तक्क थःगु तुति मसंकुसें क्याथ ल्याब य् च्वनेमा छाय्धाःसा थ्व प्रक्रियाय् हिया श्राव जुइगु सम्भावना सिक्क यक्व दु। छगू मेगु प्रकारया एंजियोग्राफी नं दै गुकियात **रेडियल एंजियोग्राफी**  धाइ। थुकिलि धमनीया एंजियोग्राफी ल्हानापं याइ। थ्व प्रविधिइ हिश्राव म्हो जु व ल्वमि म्हो इतक्क जक्क ग्वतला च्वनेमा। थ्व एंजियोग्राफी धुंका ल्वमि याकनं छें वनिगु व थःगु तुतिइ न्यासे वनेफै। सामान्यत: थ्व छुं इतक्क छुं इतक्क मनये धुंका जक्क यायेगु जुइ।  एक्सरे किरणया प्रभावय् मलाकेत प्वाथय् दुपिं मिसातयेत थ्व परिक्षण मयाकेत सल्लाह बी।
## स्वयादिसं
* एंजियोप्लास्टी (रक्तवाहिकासंधान)

## लिधंसा

## पिनेया स्वापू
* कोरोनरी एंजियोग्राफी शिक्षण भिडियो

पुचः:हृदय रोग
पुचः:चिकित्सा परीक्षण
पुचः:कार्डियोलॉजी
पुचः:रेडियोलॉजी
पुचः:शल्य क्रिया
पुचः:चिकित्सा छविकरण
दोतावाडा, संतरामपुर तालुका

**दोतावाडा (तालुका ** **संतरामपुर)**  भारत देय्या पश्चिम भागय् दूगु गुजरात राज्यया मध्यपूर्व भागय् दूगु मूरुपं  आदिवासीतयेगु वस्ती दूगु पंचमहाल जिल्लाय् दूगु ११ (झिंच्यागु) तालुकाय् छगू  संतरामपुर तालुकाय् दूगु छगु महत्त्वपूर्ण गां ख। दोतावाडा गांया मनुतयेगु मू लजगा बुँज्या, बुँमजदूरी व  पशुपालन ख। थ्व गांय् मुख्यतः कःनि,  रहर कें व ल्वसाया फसलया बुँज्या याना वैच्वंगु दु।  थ्व गांम्य् प्राथमिक शाखा, पंचायत छेँ, आंगणवाडी व दुरुया डेरी थेंन्यागु सहुलियत उपलब्ध दु। 

पुचः:गुजरातया गां
पुचः:संतरामपुर तालुका
सकलेशपुर तालुका

**** भारतया दक्षिणी राज्य कर्नाटकया मैसुर विभागया हासन जिल्लाया छगु तालुका ख। थ्व तालुकाया मू ज्या बुंज्या, बनय्‌ज्या आदि ख। थ्व तालुकाय् द्रविड भाषा परिवारया कन्नड भाषा छ्यलिगु या। नापं, थन मेमेगु भाय्‌ ल्हाइपिं मनुत नं दु। 

## विभाजन
थ्व तालुकायात प्रशासनया निंतिं क्वय् बियातःगु होबळिइ विभाजित यानातःगु दु-
* कसबा	
* बॆळगोडु	
* हॆत्तूरु
* यसळूरु
* हानुबाळु

## कसबा

## बॆळगोडु

## हॆत्तूरु

## यसळूरु

## हानुबाळु

## स्वयादिसँ
* कर्नाटक
* कर्नाटकया तालुकातेगु धलः

पुचः:कर्नाटकया तालुका
गढवाल मण्डल

**गढवाल मण्डल** उत्तराखण्डया निगु मण्डलय् छगू ख।

## गढवाल मण्डलया मू थाय्
### [[उत्तरकाशी जिल्ला]]
* उत्तरकाशी
* गंगोत्री
* बारकोट

### [[चमोली जिल्ला|चमोली गढ़वाल जिल्ला]]
* कर्णप्रयाग
* गोचर
* चमोली गोपेश्वर
* ज्योतिर्मठ
* नन्दप्रयाग
* बद्रीनाथ

### [[टिहरी गढवाल जिल्ला|टिहरी गढ़वाल जिल्ला]]
* कीर्तिनगर
* चम्बा
* टिहरी
* देवप्रयाग
* धनौल्टी
* धालूवाला
* नरेन्द्र नगर
* मुनि की रेती

### [[देहरादून जिल्ला]]
* एफ़आरआई और कॉलेज एरिया
* क्लिमेण्ट टाउन
* चकराता
* डोईवाला
* देहरादून
* देहरादून छावनी
* प्रतीतनगर
* मसूरी
* रायपुर
* ऋषिकेश
* लण्ढोर
* वीरभद्र
* हर्बर्टपुर

### [[पौडी गढवाल जिल्ला|पौड़ी गढ़वाल जिल्ला]]
* काशीरामपुर
* कोटद्वार
* देवप्रयाग
* दोगड्डा
* पौड़ी
* रुद्रप्रयाग
* लैंसडाउन
* श्रीनगर

### [[रूद्रप्रयाग जिल्ला]]
* केदारनाथ
* रुद्रप्रयाग

### [[हरिद्वार जिल्ला]]
* झबरेरा
* धण्डेरा
* भद्राबाद
* मोहनपुर मोहम्मदपुर
* मंगलौर
* भेल रानीपुर
* रुड़की
* रुड़की छावनी
* लन्धौर
* लक्सर
* हरिद्वार

## स्वयादिसँ
* उत्तराखण्ड

पुचः:उत्तराखण्ड
कुमाऊँ मण्डल

कुमाऊँ मण्डल उत्तराखण्डया निगु मण्डलय् छगू ख। 

## कुमाऊँ मण्डलया मू थाय्
### [[अल्मोडा जिल्ला|अल्मोड़ा जिल्ला]]
* अल्मोड़ा
* चौखुटिया
* जागेश्वर
* जौरासी
* द्वाराहट
* मासी
* रानीखेत

### [[उधमसिंह नगर जिल्ला|उधम सिंह नगर जिल्ला]]
* कच्नाल गोसांई
* काशीपुर
* किच्छा
* केला खेरा
* खटीमा
* गदरपुर
* जसपुर
* दिनेशपुर
* नाग्ला
* पंतनगर
* बाजपुर
* बान्दिया
* महुआ खेरागंज
* महुआ डाबरा हरिपुरा
* रुद्रपुर
* शक्तिगढ़
* सितारगंज
* सुल्तानपुर

### [[चंपावत जिल्ला|चम्पावत जिल्ला]]
* चम्पावत
* टनकपुर
* बनबासा
* लोहाघाट
* विकासनगर

### [[नैनीताल जिल्ला]]
* काठगोदाम
* कालाडुंगी
* नैनीताल
* नैनीताल छावनी
* मुक्तेश्वर
* भीमताल
* भोवाली
* रामगढ
* रामनगर
* लालकुँआ
* हल्द्वानी

### [[पिथौरागढ जिल्ला|पिथौरागढ़ जिल्ला]]
* अस्कोट
* गंगोलीहाट
* चौकोरी
* दिदिहाट
* धारचुला
* धारचुला देहात
* पिथौरागढ़
* बेरीनाग
* मुन्स्यारी

### [[बागेश्वर जिल्ला]]
* कौसानी
* बागेश्वर
* बैजनाथ

## स्वयादिसँ
* उत्तराखण्ड

पुचः:उत्तराखण्ड
हरिद्वार जिल्ला

**** भारतया उत्तराखण्ड राज्यया गढवाल मण्डलया छगू जिल्ला ख। 

## तहसील
* हरिद्वार तहसील
* रूड़की तहसील
* लक्सर तहसील

## जनसंख्या

## स्वयादिसँ
* उत्तराखण्ड

पुचः:उत्तराखण्ड
देहरादून जिल्ला

**देहरादून जिल्ला** भारतया उत्तराखण्ड राज्यया गढवाल मण्डलया छगू जनपद ख। 

## तहसील
* चकराता तहसील
* विकासनगर तहसील
* देहरादून तहसील
* त्यूनी तहसील
* ऋषिकेश तहसील
* कालसी तहसील

## जनसंख्या

## स्वयादिसँ
* उत्तराखण्ड

पुचः:उत्तराखण्ड
बागेश्वर जिल्ला

**** भारतया उत्तराखण्ड राज्यया कुमाऊँ मण्डलया छगू जिल्ला ख। 

## तहसील
* कपकोट तहसील
* कांडा तहसील
* बागेश्वर तहसील
* गरुड तहसील

## जनसंख्या

## स्वयादिसँ
* उत्तराखण्ड

## पिनेया स्वापू
* देवभूमि (उत्तराखण्ड भू-अभिलेख)
 

पुचः:उत्तराखण्ड
नैनीताल जिल्ला

**** भारतया उत्तराखण्ड राज्यया कुमाऊँ मण्डलया छगू जिल्ला ख। 

## तहसील
* नैनीताल तहसील
* हल्द्वानी तहसील
* कोश्याँकुटोली तहसील
* धारी तहसील
* रामनगर तहसील
* कालाढूगी तहसील
* बेतालघाट तहसील
* लालकुआँ तहसील

## मू नगर
* भिमताल
* भोवालि
* हल्द्वानी-व-काठगोदाम
* कालादुंगी
* लालकुवां
* नैनीताल
* नैनी ताल

## जनसंख्या

## स्वयादिसँ
* उत्तराखण्ड

पुचः:उत्तराखण्ड
उधमसिंह नगर जिल्ला

**** भारतया उत्तराखण्ड राज्यया कुमाऊँ मण्डलया छगू जिल्ला ख। 

## भूगोल
थ्व जनपद कुमाँउ मण्डलया दक्षिण पूर्व लागाय् ला। थ्व जनपद २८'३०*उत्तर अक्षांश व ७८'८१* पूर्व देशान्तरया दथुइ ला।  थ्व जनपदया सीमा थ्व कथं दु-
*उत्तर : नैनीताल, 
*पश्चिम : बिजनौर, मुरादाबाद, रामपुर बरेली 
*दक्षिण : बरेली, पीलीभीत 
*पूर्व : चम्पावत 

थ्व जिल्लाया दक्षिणपूर्वय् नेपाःनाप नं सीमा ला। थ्व जिल्लाया मू नगर थथे दु:
* बजपुर
* बन्दिया
* दिनेशपुर
* गदरपुर
* जस्पुर
* कच्नाल गोसाईं
* काशीपुर
* केला खेरा
* खतिमा
* किछा
* महुवा डाब्रा हरिपुरा
* महुवा खेरागञ्ज
* नाग्ला

## तहसील
* काशीपुर तहसील
* किच्छा तहसील
* सितारगंज तहसील
* खटीमा तहसील
* बाजपुर तहसील
* जसपुर तहसील
* गदरपुर तहसील

## जनसंख्या

## स्वयादिसँ
*उत्तराखण्ड

## लिधंसा

पुचः:कुमाँउ मण्डल
पुचः:ऊधमसिंह नगर जनपद
पुचः:उत्तराखण्ड
थौँ

आयागु दिंयात थौं धाइ। 

## स्वयादिसँ
* ई

पुचः:ई
अम्पि

अम्पि मनुया सर्कुलेटरी सिस्टमया छगू अंग ख। थ्व अंग प्वाथय् देपा पाखे दायफ्रामया क्वे दइ।

## स्वयादिसँ
* म्हब्व

पुचः:म्हब्व
अन

अन धाःगु छगू क्रियाविशेषण ख गुकिलिं क्यनातःगु थासय् दूगु धइगु अर्थ बी।

## स्वयादिसँ
* क्रियाविशेषण

पुचः:खँग्वः